Uniwersytet Mikołaja Kopernika 1966-1980 T. 2

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU 


UNIWERSYTET 
MIKOŁAJA KOPERNIKA 
1966 - 1980 


Tom II 


ifalToruń 



 


IN Ń 1992
>>>

>>>
UNIWERSYTET 
MIKOŁAJA KOPERNIKA 
1966 -1980 


Tom II 


pod redakcją 
JANA BEŁKOT A 


T O RUŃ 1992
>>>
Recenzent 


JACEK STASZEWSKI 


ISBN 83-231-0249-X 


-
 


" ) 
J t':,' ,,,:,. .,'C'. 
" 'JRUI',;',' 
',
 -,.,.,...-. ---......,...
. ./ 


Redaktor 


HANNA TOMASZEWSKA-NOWAK 


Korektor 


MIROSLA W A MACIEJEWSKA 


UNIWERSYTET IIlKOŁAJ'A KOPERNIKA 


Nakład 350+ 100 egz. Cena t. I-II zł 70000,- 
Zam. 42/92 


ZAKLAD POLIGRAFII UMK 


( (\, 


, ,) 


I ; J 


l . / 
;
>>>
SPIS TREŚCI 


Tom II 


Wojciech Kosiedowski. Wydział Nauk Ekonomicznych 


1 


Janusz Justyński, Wydział Prawa i Administracji 


16 


Stefan Kościelecki. Wydział Sztuk Pięknych ................ 55 
Wiesława Limont. Instytut Artystyczno-Pedagogiczny........ 58 
Maria Bartko. Bogumiła Rouba. Instytut Zabytkoznawstwa 


1 Konserwatorstwa .................................... 73 


Henryka Moraczewska, Doktoraty i habilitacjie .............104 
Studenci i absolwenci - tabele ........................... 130 


Jednostki pozawydziałowe i międzywydziałowe ......... 135 
Henryka Moraczewska. Archiwum Uniwersytetu Mikołaja Koper- 


nika (1948-1980) .................................... 


135 
146 


Bohdan Ryszewski. Biblioteka Uniwersytecka ............... 
Janina Załuska. Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych 
(1956-1980) 


.............. ........................... 


153 
168 
174 


Studium Wojskowe ......................................... 


Roman Suchecki. Studium Wychowania Fizycznego i Sportu ... 


Jednostki administracji ............................. 
i'{aldemar Bata, Akademicka Przychodnia Lekarska ........... 
Feliksa Kwiecińska, Dział Wydawnictw..................... 
Waldemar Cis, Zakład Poligrafii .......................... 
Stefan Grabowski, Rolniczy Zakład Doświadczalny.......... 


176 
176 
180 
182 
184 


Organizacje polityczne. społeczne. zawodowe. młodzie- 
żowe i sportowe ..................................... 


187 


Bolesław Otręba, Komitet Uczelniany Polskiej Zjednoczonej 


Partii Robotniczej .................................. 187
>>>
4 


Stanisław Krażewski, Stronnictwo Demokratyczne ............ 195 
Barbara Drożyńska, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe ......... 196 
Wiesław Radomski, Związek Nauczycielstwa Polskiego ........ 199 
Andrzej Kowalczyk, Związek Młodzieży Socjalistycznej ...... 228 
Adam Czerminski, ZWiązEk Młodzieży Wiejskiej .............. 235 
Bolesław Otręba, Akademicki Związek Sportowy .............. 238 


Zmar 11 


............. .... ................... ................ 


246 


Indeks osobowy - opracowała Katarzyna Bełkot .............. 251
>>>
Wojciech Kosiedowski 


WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH 


1. Organizacja Instytutu Ekonomicznego i Wydziału Nauk Ekonomicz- 
nych 


Dnia 13 czerwca 1968 r. zarządzeniem Ministra Oświaty i 
Szkolnictwa Wyższego został powołany w Uniwersytecie Mikołaja 
Kopernika w Toruniu Instytut Ekonomiczny, dZiałający na prawach 
wydziału szkoły wyższej. Jego powstanie było możliwe dzięki usil- 

ym staraniom ówczesnego rektora UMK prof. Witolda Łukaszewicza, 
życzliwie wspomaganego przez kierownictwo administracyjne i po- 
lityczne województwa bydgoskieg
 a przede wszystkim przez prze- 
wodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy Aleksan- 
dra Schmidta. 
Pierwszym dyrektorem Instytutu Ekonomicznego został doc. 
dr hab. inż. Jerzy Liczkpwski, przeniesiony do UMK z Wyższej 
Szkoły Ekonomicznej w Poznaniu. W trudnych warunkach przyszło 
mu kierować najmłodszą jednostką dydaktyczno-naukową UMK, po- 
trafił jednak, dzięki swoim zdolnościom organizacyjnym i wiel- 
kiej pracowitości, w krótkim czasie zapewnić Instytutowi nie- 
zbędną obsadę kadrową i wyposażenie. Funkcje zastępców dyrekto- 
ra 'objęli: dS,nauki - doc. dr hab. Janusz Sztumski (poprzednio 
pracownik Wydziału Humanistycznego illJK),a ds. nauczania (od 1 
lutego 1969 r.) - doc. dr hab. Jerzy Tomala, przeniesiony rów- 
nież z Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Poznaniu. Poza wyżej wy- 
mienionymi pracę w Instytucie od początku jego działalności pod- 
jęli także następujący samodzielni pracownicy nauki: prof. dr 
Kazimierz Sokołowski (poprzednio kierownik Katedry Ekonomii Po- 
litycznej na Wydziale Prawa UMK), doc. dr hab. Ryszard Kukier 
(były pracownik Wydziału Humanistycznego UMK), doc. dr Alfons 
Mykaj (poprzednio przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Planowa- 
nia w Bydgoszczy) oraz doc. dr Zenon Guldon. Łączna liczba pra- 
cowników Instytutu Ekonomicznego w pierwszym okresie jego dzia- 
łalności wynosiła 22 osoby.
>>>
2 


Rozpoczęcie w październiku 1968 r. pracy dydaktycznej na 
studiach stacjonarnych nastąpiło na kierunku ekonomiki i orga- 
nizacji produkcji w dwóch specjalnościach: ekonomika i organiza- 
cja przemysłu oraz ekonomika i organizacja rolnictwa. Dla obsłu- 
gi procesu dydaktycznego powołano następujące zakłady naukowo- 
dydaktyczne: 
1. Zakład Ekonomii Politycznej i Historii Myśli Ekonomicznej - 
kier. prof. K. Sokołowski; 
2. Zakład Planowania i Polityki Gospodarczej - kier. doc. J. To- 
malaj 
3. Zakład Ekonomiki Przemysłu i Przedsiębiorstw Przemysłowych - 
kier. vacat; 
4. Zakład Ekonomiki Rolnictwa i Przedsiębiorstw Rolnych - kier. 
doc. J. Liczkowski; 
5. Zakład Matematyki. Statystyki i Ekonometrii - kier. vacat. 
kurator: doc. J. Liczkowski; 
6. Zakład Socjologii i Teorii Organizacji i Zarządzania - kier. 
doc. J. Sztumski; 
7. Zakład Finansów i Rachunkowości - kier. vacat; 
8. Zakład Geografii Ekonomicznej - kier. doc. R. Kukier. 
W 1973 r. rozpoczęło działalność w Instytucie Ekonomicznym 
Zaoczne Zawodowe Studium Ekonomii. funkcjonujące przez cały oma- 
wiany okres. Jego kierownictwo sprawował dr Konrad Sienkiewicz. 
Kierownikiem sekretariatu Instytutu od chwili jego powsta- 
nia do 1976 r. była mgr Irena Staszkiewicz. 
Powyższa struktura Instytutu Ekonomicznego przetrwała w za- 
sadzie do 1976 r. Jedyną zmianą było uruchomienie od roku akad. 
1975/1976 na studiach stacjonarnych nowej specjalności studiów: 
ekonomiki i organizacji budownictwa i inwestycji. do obsługi 
której powołano Zakład Ekonomiki i Organizacji Budownictwa i In- 
westycji. Jego kierownikiem został doc. dr hab. Kazimierz Czyż- 
niewski. 
Wśród pracowników naukowo-dydaktycznych dokonywał się oży- 
wiony ruch kadrowy, w wyniku którego niektórzy opuszczali Insty- 
tut, inni natomiast zasilali jego szeregi. W wyniku tych zmian 
Kadra Instytutu rosła liczebnie i jakościowo. Na uwagę zasługu- 
je przede wszystkim podjęcie pracy w Instytucie przez bardzo tu- 
taj potrzebnych samodzielnych pracowników nauki. jak: 


"
>>>
3 


doc. dr hab. Stanisław SUdoł, doc. dr Arkadiusz Wołowczyk, doc. 
dr Tadeusz Kisielewski. doc. dr Witold Jarzębowski, doc. dr hab. 
K. Czyżniewski. doc. dr Janusz Czarnek i doc. dr hab. Zygmunt 
Narski. Z reguły obejmowali oni kierownictwo poszczególnych za- 
kładów naukowo-dydaktycznych. Szybko zwiększała się liczebność 
młodszych pracowników: asystentów, starszych asystentów i ad- 
iunktów, na których wobec szczupłości kadry samodzielnej, spo- 
częła dominująca część obowiązków dydaktyczno-wychowawczych. 
łącznie z prowadzeniem wielu wykładów. 
Od 1972 do 1975 r. zastępcami dyrektora Instytutu Ekono- 
micznego byli: ds. nauki doc. S. Sudoł, a ds. studenckioh doc. 
R. Kukier. We wrześniu 1975 r. nastąpiła kolejna zmiana na kie- 
rowniczych stanowiskach Instytutu. Jego dyrekcję objął doc. S. 
Sudoł, a zastępcą dyrektora został doc. Z. Narski. 
W październiku 1976 r., decyzją Ministra Nauki, Szkolnic- 
twa Wyższego i Techniki, Instytut Ekonomiczny został przekształ- 
cony w Wydział Nauk Ekonomicznych. Jego pierwszym dziekanem zo- 
stał doc. S. Sudoł, a stanowiska prodziekanów objęli: ds. stu- 
diów stacjonarnych dr Tomasz Skąpski, ds. studiów zaocznych i 
współpracy z zagranicą dr K. Sienkiewicz. Jednocześnie z utwo- 
rzeniem Wydziału nastąpiły zasadnicze zmiany w dotychczasowej 
strukturze organizacyjnej, a mianowicie: 
_ powołano dwa instytuty wydziałowe: Instytut Ogólnoekono- 
miczny (dyrektor: doc. J. Tomala, zastępca dyrektora: dr Barba- 
ra Polszakiewicz) i Instytut Zarządzania Gospodarką Narodową 
(dyrektor: doc. T. Kisielewski); 
_ utworzono nowy kierunek studiów: ekonomiczno-społeczny 
ze specjalnością w zakresie ekonomiki pracy i polityki społecz- 
nej oraz powołano Zakład Ekonomiki Pracy i Polityki Społecznej; 
_ zlikwidowano Zakład Geografii Ekonomicznej i powołano Za- 
kład Metodologii i Rozwoju Ekonomii. 
Ostatecznie, w wyniku przeprowadzonych zmian organizacyj- 
nych, ukształtowała się dwuinstytutowa struktura Wydziału Nauk 
Ekonomicznych obejmująca 
Instytut Ogólnoekonomiczny z zakładami: 
1. Zakład Ekonomii Politycznej - kier. doc. J. Tomala; 
2. Zakład Metodologii i Rozwoju Ekonomii - kier. doc. Z. Narski;
>>>
4 


3. Zakład Matematyki, statystyki i Ekonometrii - kier. dr T. 
Skąpski; 
4. Zakład Planowania i Po
ityki Ekonomicznej - kier. doc. A. My- 
kaj; 
5. Zakład Ekonomiki Pracy i Polityki Społecznej - kier. dr K. 
Sienkiewicz. 


Instytut Zarządzania Gospodarką Narodową z zakładami: 
1. Zakład Organizacji i Zarządzania - kier. doc. W. Jarzębowski; 
2. Zakład Ekonomiki Przemysłu i Przedsiębiorstw Przemysłowych - 
kier. doc. S. Sudoł; 
3. Zakład Ekonomiki Rolnictwa i Przedsiębiorstw Rolnych - kier. 
prof. J. Liczkowski; 
4. Zakład Ekonomiki i Organizacji Budownictwa i Inwestycji - 
kier. doc. K. Czyżniewski; 
5. Zakład Finansów i Rachunkowości - kier. doc. A. Wołowczyk. 
Powołano rady obydwu Instytutów, których przewodniczącymi 
zostali: prof. K. Sokołowski (Instytut Ogólnoekonomiczny) i prof. 
J. Liczkowski (Instytut Zarządzania Gospodarką Narodową). 
Kierownikiem dziekanatu została od 1 października 1976 r. 
mgr Zofia Kwiatkowska. 
Powyższa struktura przetrwała bez zmlan do końca 1980 r. 


2. Działalność naukowa 


Pracownicy Instytutu Ekonomicznego podjęli działalność nau- 
kową niezwłocznie po powołaniu tej jednostki. Początkowo bada- 
nia miały charakter prac indywidualnych. Pierwszy plan badań 
naukowych opracowano w 1971 r. Był on realizowany w latach 1971- 
1975 w ramach pięciu zespołów problemowych: 
- badania nad rozwojem regionu bydgoskiego - kier. doc. A. 
Mykaj; 
- badania warunków wzrostu wydajności pracy i produkcyjnoś- 
ci rolnictwa - kier. doc. J. Liczkowski; 
- badania w zakresie rozwoju i funkcjonowania przemysłu i 
przedsiębiorstw przemysłowych - kier. doc. S. Sudoł; 
- badania nad współczesną gospodarką kapitalistyczną - kier. 
doc. J. Tomala.
>>>
1- 


i; 


of. 


u- 


1- 


ś- 


,er. 


5 


Praca naukowa rozwijała się pomyślnie, co pozwoliło na wy- 
danie w 1972 r. pierwszego zeszytu naukowego "Acta Universitatis 
Nicolai Copernici
 seria Ekonomia pod red. prof. K. Sokołowskie- 
go. Odtąd zeszyty te ukazywały się stale w liczbie 1 - 2 rocz- 
nie. systematycznie prezentując dorobek naukowy pracowników Wy- 
działu. 
Już w 1971 r. do działalności naukowej Instytutu włączyli 
się studenci. którzy zawiązali Koło Naukowe Ekonomistów z czte- 
rema sekcjami: socjologiczną. ekonomiki przemysłu. ekonomiki 
rolnictwa i statystyki. Koło to prowadziło bardzo aktywną i wy- 
soko ocenianą działalność, czego dowodem może służyć m.in. fakt 
uzyskania pierwszej nagrody na ogólnopolskiej sesji kół nauko- 
wych w Lublinie w 1974 r. i trzeciej nagrody na seminarium stu- 
denckich kół naukowych w Gdańsku w 197B r. oraz zorganizowanie 
w grudniu 1976 r. ogólnopolskiego seminarium kół naukowych eko- 
nomistów w Toruniu. na którym dwa referaty wygłoszone przez 
członków koła przy WNE zdobyły pierwszą nagrodę, a dwa drugą. 
Dynamiczny rozwój działalności naukowej pozwolił w 1973 r. 
poszerzyć zakres prowadzonych badań o dwie nowe grupy tematycz- 


ne: 


1. zarządzanie i struktury organizacyjne w jednostkach gospodar- 
ki narodowej - kier. doc. W. Jarzębowski. 
2. finanse w gospodarce narodowej - kier. doc. A. Wołowczyk. 
Po zmianach organizacyjnych w 1976 r. działalność naukowa 
zaczęła skupiać się wokół powołanych instytutów i wchodzących w 
ich skład zakładów. W Instytucie Ogólnoekonomicznym prowadzone 
były badania w zakresie: teorii i polityki wzrostu gospodarcze- 
go oraz interwencjonizmu państwowego w wysoko rozwiniętych kra- 
jach kapitalistycznych (J. Tomala. B. Polszakiewicz, Alicja Ty- 
lend
. rozwoju infrastruktury w krajach słabiej rozwiniętych 
(Ryszard 
ukowski), makroekonomicznych zagadnień rozwoju gospo- 
darki socjalistycznej (K. Sokołowski, Jan Wiśniewski). polityki 
finansowej (Roman Kiżuk, Jan Adamiak), planowania rozwoju regio- 
nalnego (A. Mykaj). przekształceń sieci osadniczej i środowiska 
geograficznego (R. Kukier). funkcjonowania jednostek gospodar- 
czych (Z. Narski), przestrzennego zróżnicowania procesów rozwo- 
ju (Gotfryd Litowski, Wojciech Kosiedowski). metod statystycz- 
nych i ekonometrycznych (Armand Kasprowicz. Jerzy Romański. Ry-
>>>
6 


szard Niewczas), zintegrowanych modeli ekonometrycznych (Jerzy 
W. Wiśniewski). wpływu postępu technicznego na strukturę zatrud- 
nienia (Zenon Wiśniewski), wpływu postępu technicznego na wzrost 
wydajności pracy (Bohdan Godziszewski). sytuacji na rynku pracy 
(Włodzimierz Beński, Edward Dolny). kształtowania się poziomu 
życia ludności (Andrzej Anszperger), modelu ekonomiczno-społecz- 
nego sp6łdzielni produkcyjnych (Zdzisław Markuszewski), zmiany 
w strukturze środk6w trwałych (Maria Marszałkowska i in. 
Badania prowadzone w Instytucie Zarządzania Gospodarką Na- 
rodową dotyczyłl m.in. takich zagadnień. jak: struktury zarzą- 
dzania (W.Jarzębowski). fo
 organizacyjne zaplecza naukowo- 
badawczego (Adam Bednarski). kształtowanie kosztów produkcji (S. 
Sudoł), prognozowanie i strategia rozwoju wyrobów (S. Sudoł, Mi- 
rosław Ratfer). ekonomika i organizacja spółdzielczości przemy- 
słowej (T. Kisielewski), struktura przestrzenna przemysłu (Woj- 
ciech Popławski). efektywność produkcji rolnej i regionalizacja 
rolnictwa (J. Liczkowski). model gospodarstwa rolniczego (Cze- 
sław Sobk6w). działalność rolniczych spółdzielni produkcyjnych 
i sp6łdzielni k6łek rolniczych (Eulalia Skawińska. Marek Zaręb- 
ski), ekonomika i organizacja procesu inwestowania (K. Czyżniew- 
ski), efektywność inwestycji i postępu technicznego (J. Czarnek). 
efektywność specjalizacji i koncentracji w budownictwie mieszka- 
niow.Jm (Włodzimierz Karaszewski), ekonomika środków trwałych (A. 
Wołowczyk), slstem prawny finansowania zapasów (Maria Anna Kar- 
wowska), absencja w przedsiębiorstwie przemysłowym (Waldemar 
Szczepański), efektywność gospodarowania przedsiębiorstw rolnych 
(Elżbieta Szczepańska), racjonalizacja zatrudnienia w przedsię- 
biorstwie przemysłowym (Marek Jacek Stankiewicz), problemy ra- 
chunku kosztów w przedsiębiorstwie przemysłowym (Janina Stankie- 
wicz). 
Końcowe rezultaty przeprowadzonych badań znalazły odzwier- 
ciedlenie w dysertacjach doktorskich i habilitacyjnych, a także 
w licznych publikacjach. Spośr6d ważniejszych, opublikowanych 
monografii tytułem przykładu można wymienić następujące książki: 
S. Sudoł. Ekonomika i organizacja przedsiębiorstwa przemysłowe- 
go, PlE. Warszawa. 197B; W. Jarzębowski, Nowoczesne biuro. Or- 
ganizacja i technika. PWE, Warszawa, 1974; J. Czarnek, Rachunek 
efektywności inwestycji i postępu technicznego, 
VE. Warszawa,
>>>
7 


1976; K. Czyżniewski. Ekonomika i organizacja budownictwa, WSiP. 
Warszawa. 1978; J. Liczkowski, Ekonomika rolnictwa. PIE. War- 
szawa, 19BO. 
Należy podkreślić, że wiele prac naukowo-badawczych wykona- 
nych w Instytucie Ekonomicznym (a później na Wydziale Hauk Eko- 
nomicznych). dotyczyło gospodarki najbliższego regionu - Pomo- 
rza i Kujaw. Problematyka ta stanowiła przedmiot trwałych zain- 
teresowań naukowych sporej grupy pracowników. jak: prof. J. Licz- 
kowski, doc. A. Mykaj. doc. R. Kukier, dr E. Skawińska. dr W. 
Popławski, dr G. Litowski, dr W. Kosiedowski i inni. Wiele war- 
tościowych prac o charakterze regionalnym i lokalnym napisali 
też inni pracownicy Wydziału. którzy główny nurt swoich zainte- 
resowań wiązali z zagadnieniami makroekonomicznymi. 
Należy także wspomnieć o obszernej grupie prac badawczych, 
tzw. zleconych, realizowanych w ramach tematów węzłowych i mię- 
dzyresortowych oraz na podstawie umów z różnymi jednostkami go- 
spodarki narodowej. Były one wykonywane w obydwu instytutach wy- 
działowych i cZęsto spotykały się z wysoką oceną i uznaniem zle- 
ceniodawców. Uczestniczyli w nich prawie wszyscy pracownicy Wy- 
działu. Spośród ważniejszych prac tego typu, zrealizowanych w 
Instytucie Ogólnoekonomicznych, wymienimy. przykładowo. nastę- 
pujące: 
1. Wpływ inwestycji w dziedzinie infrastruktury społecznej 
na poziom warunków materialnych ludności (praca wykonana pod 
kier. doc. A. Mykaja na zamówienie Instytutu Planowania w War- 
szawie w ramach problemu węzłowego 10.13. 1 ); 
2. Dzietność kobiet migrantek ze wsi (praca wykonana pod 
kier. dra K. Sienkiewicza na zamówienie Instytutu Gospodarstwa 
Społecznego w Warszawie w ramach tematu węzłowego 10.11.5); 
3. Czynniki kształtujące wielkość i strukturę zasobów dóbr 
związanych z wyposażeniem mieszkań gospodarstw domowych założo- 
nych w mieście przez migrantów ze wsi (badanie zrealizowane pod 
kier. dra T. Skąpskiego na zamówienie Instytutu Handlu Wewnętrz- 
nego i Usług w Warszawie w ramach tematu węzłowego 13.12); 
4. Oddziaływanie państwa kapitalistycznego na długofalowy 
rozwój gospodarczy (praca wykonana pod kier. prof. J. Tomali na 
zamówienie Instytutu Gospodarki Krajów Rozwijających się w ra- 
mach tematu międzyresortowego MR 3.9.3.4);
>>>
8 


5. Model planowanią operatywnego na przykładzie Zakładów 
Sprzętu Mechanicznego "Ursus" (praca wykonana pod kier. doc. Z. 
Narskiego w ramach umowy z jednostką gospodarki uspołecznionej. 
W Instytucie Zarządzania Gospodarką Narodową powstały m.in. 
następujące prace naukowo-badawcze (zlecone): 
1. Koszty produkcji rolnej regionu gospodarczego zlewni Gór- 
nej Noteci (badanie wykonane pod kier. prof. J. Liczkowskiego 
na zlecenie Biura Projektowo-Technicznego Przemysłu Rolnego i 
Organizacji Przedsiębiorstw Rolnych BiPROZET w Warszawie w ra- 
mach problemu rządowego 7.06); 
2. Prognoza rozwoju potrzeb społecznych na funkcje użytko- 
we wyrobów rynkowych oraz możliwości ich realizacji do roku 1980. 
19B5 i 1990 (praca wykonana pod kier. doc. S. Sudoła na zlecenie 
Ministerstwa Przemysłu Maszynowego w ramach tematu węzłowego 
05. 11) ; 
3. Badania struktur organizacyjnych bazy badawczo-rozwojo- 
wej przemysłu maszynowego w zakresie wykrycia i eliminacji fik- 
cji organizacyjnych (praca zrealizowana pod kier. doc. W. Ja- 
rzębowskiego na zlecenie Ministerstwa Przemysłu Maszynowego w 
ramach tematu węzłowego 05.11); 
4. Kooperacja rolniczych spółdzielni produkcyjnych z inny- 
mi sektorami gospodarki żywnościowej (badanie wykonane pod kier. 
dr E. Skawińskiej na zamówienie Instytutu Podstawowych Proble- 
mów Marksizmu i Leninizmu przy KC PZPR w ramach tematu węzłowe- 
go 11. 3) ; 
5. Ocena stosowanych form rozliczeń z dostawcami i odbior- 
cami (praca wykonana pod kier. doc. A. Wołowczyka na zlecenie 
TPCz "Merinotex" w Toruniu). 
Pełna prezentacja dynamicznie narastającego dorobku nau- 
kowego Wydziału w tak krótkim szkicu nie może mieć miejsca. Na- 
leży jednak podkreślić. że pomyślny rozwój naukowy pozwolił. już 
w kilka lat po utworzeniu Instytutu Ekonomicznego. na nawiązy- 
wanie współpracy z naukowymi ośrodkami zagranicznymi. W omawia- 
nym okresie współpraca taka dokonywała się w kilku formach. spo- 
śród których na szczególne podkreślenie zasługuje zawarcie i 
realizacja umów bezpośrednich. jakie połączyły Wydział Nauk 
Ekonomicznych z Instytutem Teorii i Metod Zarządzania Wyższej
>>>
9 


Szkoły Technicznej w Brnie (CSRS), z Wydziałem Ekonomii stosowa- 
nej Uniwersytetu w Aix-en-Provance (Francja) i z Wydziałem Nauk 
Ekonomicznych Wyższej Szkoły Technicznej w Leuna-Merseburg (NRD). 
Dzięki tym umowom odbywała się wymiana pracowników i publikacji, 
a także przygotowane zostały wspólne publikacje, ogłoszone dru- 
kiem po 1980 r. 
O wzrastającej randze naukowej Wydziału świadczył także 
fakt zorganizowania kilku konferencji naukowych o zasięgu ogól- 
nopolskim. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje sympozjum 
naukowe: "Problemy intensyfikacji gospodarki", zorganizowane 
przez Wydział w maju 1978 r. z udziałem gości z wielu krajowych 
i zagranicznych ośrodków naukowych. 


3. Działalność dydaktyczna 


Instytut Ekonomiczny rozpoczął działalność dydaktyczną w 
październiku 1968 r., kiedy to w wyniku przeprowadzonych we wrze- 
śniu tego roku egzaminów wstępnych przyjęto na I rok studiów sta- 
cjonarnych grupę 76 studentów. W latach następnych, w związku 
ze znacznym zapotrzebowaniem gospodarki regionu pomorsko-kujaw- 
skiego na ekonomistów z wyższym wykształceniem, liczba studen- 
tów szybko rosła. W końcu 1980 r. liczba studentów I roku wyno- 
siła blisko )00 osób. Początkowo mieli oni do dyspozycji dwie 
specjalności: ekonomikę i organizację przemysłu oraz ekonomikę 
i organizację rolnictwa, obydwie prowadzone w ramach kierunku 
ekonomiki i organizacji produkcji. Z początkiem roku akad. 1975/ 
1976 uruchomiono w ramach wymienionego kierunku nową. trzecią 
specjalność studiów: ekonomikę i organizację budownictwa i in- 
westycji. Wreszcie w październiku 1976 r. rozpoczęto studia na 
nowo uruchomionym kierunku ekonomiczno-społecznym ze specjalnoś- 
cią w zakresie ekonomiki pracy i polityki społecznej. Tak więc 
w 1980 r. Wydział Nauk Ekonomicznych kształcił ekonomistów w sy- 
stemie studiów stacjonarnych na dwóch kierunkach w czterech spe- 
cjalnościach. 
W 1973 r. rozpoczęto kształcenie kadr ekonomistów w syste- 
mie zaocznym na utworzonym w ramach Instytutu Ekonomicznego Za- 
Ocznym Zawodowym Studium Ekonomii. Pierwszy nabór studentów prze-
>>>
10 


prowadzony został na kierunek ekonomiki produkcji w dwóch spec- 
jalnościach: ekonomika i organizacja przemysłu i ekonomika i or- 
ganizacja rolnictwa. W 1977 r. utworzono trzecią specjalność: 
ekonomika i organizacja budownictwa i inwestycji, a w 1978 uru- 
chomiono na studiach zaocznych nowy kierunek ekonomiczno-spo- 
łeczny ze specjalnością: ekonomika pracy i polityka społeczna. 
Studia zaoczne miały strukturę dwustopniową. Pierwszy stopień, 
tzw. zawodowy, trwał siedem semestrów i kończył się napisaniem 
i obroną pracy dyplomowej, a jego absolwenci otrzymywali tytuł 
dyplomowanego ekonomisty. Studia na drugim stopniu (uzupełnia- 
jące studia magisterskie) obejmowały trzy semestry i kończyły 
się obroną pracy magisterskiej oraz otrzymaniem przez absolwen- 
tów dyplomu magistra ekonomii. Początkowo studia zaoczne odby- 
wały się tylko w zakresie I stopnia, a w 1975 r. uruchomiono 
zaoczne studia magisterskie. 
Trzeba dodać, że od chwili powstania Instytutu Ekonomicz- 
nego jego pracownicy prowadzili zajęcia dydaktyczne także na in- 
nych wydziałach Lmm. Dotyczy to przede wszystkim ekonomii poli- 
tycznej, która była wykładana na wszystkich kierunkach studi6w 
Uniwersytetu, a w mniejszym zakresie także niekt6rych innych 
przedmiot6w (np. statystyki). Ponadto wielu pracownik6w Insty- 
tutu (zwłaszcza Zakładu Ekonomii Politycznej) brało udział w 
charakterze wykładowców w r6żnych kursach. szkoleniach itp., 
prowadzonych poza Uniwersytetem, jak: Wieczorowy Uniwersytet 
Marksizmu-Leninizmu. Wieczorowa Szkoła Aktywu ZSMP, kursy Pol- 
skiego Towarzystwa Ekonomicznego. Towarzystwa Wiedzy Powszech- 
nej i wiele innych. 


4. Warunki lokalowe i wyposażenie 


Warunki lokalowe Wydziału przez cały omawiany okres były 
bardzo trudne i ulegały ciągłemu pogorszeniu w związku z szyb- 
kim wzrostem liczby studentów i pracowników. Instytut Ekonomicz- 
ny rozpoczął działalność w pomieszczeniach na drugim i trzecim 
piętrze budynku przy placu Armii Czerwonej 2a,obecnie Plac Tea.- 
tralny (tzw. ColleEium Novum). Mie{;ciły się tam pomieszczenia 
administracyjne (dziekanat, sekretariaty instytutów wydziałowych,
>>>
11 



- 


sekretariat studiów zaocznych), biblioteka, pokoje pracowników 
naukowo-dydaktycznych i zaledwie jedna sala audytoryjna. W tej 
sytuacji zajęcia dydaktyczne odbywały się też w innych budynkach 
m
K. rozrzuconych w różnych punktach Torunia i położonych często 
w znacznej odległości od siedziby Wydziału. Sytuacja taka stwa- 
rzała wiele uciążliwości dla studentów i dla pracowników. Ponadto 
dotkliwie odczuwano brak miejsca dla zorganizowania bardzo po- 
trzebnych gabinetów technicznych. W związku z tym od samego po- 
cZątku były podejmowane przez dyrektora Instytutu, a później 
przez dziekana Wydziału, usilne starania o poprawę warunków lo- 
kalowych. Po poddaniu szczegółowej analizie różnych koncepcji i 
propozycji uzgodniono, że definitywnym rozwiązaniem tego na- 
brzmiałego problemu może być jedynie budowa nowego gmachu dla po- 
trzeb Wydziału na Bielanach (w okolicy budynku Biblioteki Uni- 
wersyteckiej). Stanowisko to podzielały władze uczelni. a także 
regionalne władze polityczne i administracyjne. W 1976 r. z ini- 
cjatywy dziekana Wydziału doc. S. Sudoła i rektora UMK prof. dr 
hab. Wiesława Woźnickiego podjęto pierwsze prace programowe do- 
tyczące budowy nowego gmachu. Jednak aż do końca lat siedemdzie- 
siątych budowa ta nie została rozpoczęta i warunki lokalowe sta- 
wały się coraz trudniejsze. 
Należy podkreślić, że od pierwszych dni istnienia Instytut 
Ekonomiczny posiadał swoją bibliotekę, która, pomimo trudnych 
warunków lokalowych, funkcjonowała bardzo sprawnie. Kierowały 
nią kolejno: mgr Alina Chajęcka i mgr Zofia Baranowska. 


- 


1- 


WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH 


Dziekan: prof. dr hab. Stanisław SUdoł od 1976 
Prodziekani: dr Tomasz Skąpski od 1976 
dr Konrad Sienkiewicz od 1978 


:h,
>>>
12 


Instytut Og61noekonomiczny 


Dyrektor: prof. dr hab. Jerzy Tomala od 1976 
Zastępca dyrektora: dr Barbara Polszakiewicz od 1976 


Zakład Ekonomii Politycznej 


Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Tomala, doc. 1968-1978 
Profesor em.: dr Kazimierz Sokołowski (zaj. zlec.), em. 1971 
Adiunkci: dr Roman Kiżuk, asyst. 1966-1968, st. asyst. 1968-1973 
dr Wojciech Kosiedowski, asyst. 1971-1973, st. asyst. 
1973-1979 
dr Gotfryd Litowski, asyst. 1968-1970, st. asyst. 
1970-1976 
dr Barbara Polszakiewicz, od 1974 
dr Alicja Tylenda, asyst. 1971-1976, st. asyst. 1976- 
1978 
dr Jan Wiśniewski, asyst. 1970-1972, st. asyst. 1972- 
1978 
dr hab. Ryszard Żukowski, asyst. 1967-1969, st. asyst. 
1969-1972. adiunkt 1972-19BO 
st. asystenci: mgr Andrzej Anszperger, asyst. 1975-1980 
mgr Bogusława Kurpiel, asyst. 1974-1976 
mgr Ryszard Lorenczewski, asyst. 1979-1980 
mgr Zdzisław Markuszewski, asyst. 1977-1978 
mgr Lech Urliński, asyst. 1977-1980 
mgr Hanna Karaszewska, asyst. 1979-1980 
Asystent: mgr Władysław Majewski od 1979 


Zakład Planowania i Polityki Ekonomicznej 


Kierownik: dr Bohdan Godziszewski, asyst. 1969-1971, st. asyst. 
1971-1977 
Docent: dr hab. Ryszard Kukier, doc. od 1969 
st. asystent: mgr Maria Marszałkowska, asyst. 1972-1976 
Asystent: mgr Henryk Biernacki. od 1980
>>>
13 


Zakład Matematyki, Statystyki i Ekonometrii 


Kierownik: dr Tomasz Skąpski, adiunkt 1974-1976 
St. wykładowca: mgr Armand Kasprowicz, asyst. 1964-1966. st. 
asyst. 1966-1969, wykł. 1969-1975 
Adiunkci: dr Ryszard Niewczas, asyst. 1970-1972, st. asyst. 
1972-1978 
dr Jerzy Romański, asyst. 1969-1971, st. asyst. 1971- 
1978 
'J dr Jerzy Wiśniewski, adiunkt od 1977 
St. asystenci: mgr Tadeusz Kufel, asyst. 1979-1980 
mgr Józef Stawicki, asyst. 1972-1976 
mgr Elżbieta Pietrasińska, asyst. 1977-1980 
Asystent: mgr Bożena Fijałkowska od 19BO 


Zakład Ekonomiki Pracy i Polityki Społecznej 


Kierownik: dr Konrad Sienkiewicz, adiunkt 1969-1976 
Adiunkci: dr Włodzimierz Beński, asyst. 1966-1968, st. asyst. 
1968-1974 
dr Edward Dolny, asyst. 1973-1975, st. asyst. 1975- 
1980 
dr Zenon Wiśniewski, asyst. 1973-1975, st. asyst. 
1975-1980 


Zakład Metodologii i Rozwoju Ekonomii 


Kierownik: doc. dr hab. Zygmunt Narski, doc. od 1975 
Adiunkci: dr Ryszard Kabaciński od 1972 (1/2 et.) 
dr Daniel Wodzyński, adiunkt od 1973 


Instytut Zarządzania Gospodarką Narodową 


Dyrektor: doc. dr hab. Tadeusz Kisielewski od 1976
>>>
14 


zakład 0Fganizacji i zarządzania 


Kierownik: st. wykł. dr Marek Jacek Stankiewicz, st. asyst. 
1972- 1 975, adiunkt 1975-1976 
Docent: dr Witold Jarzębowski, doc. od 1973, od 1978 urlop bezpł. 
St. asystenci: mgr Adam Bednarski, asyst. 1975-1978 
mgr Adam Bensch. asyst. 1977-1979 
mgr Anna Gordon-Walkiewicz od 1979 


zakład Ekonomiki i Organizacji Przemysłu 


Kierownik: prof. dr hab. Stanisław Sudoł, doc. 1971-1978 
Docent: dr hab. Tadeusz Kisielewski, doc. kontr. 1976-1979. 
hab. 1979 
Adiunkt: dr Wojciech Popławski, asyst. 1969-1971, st. asyst. 
1971-1977 
St. asystenci: mgr Mirosław Haffer, asyst. 1973-1975 
mgr Marek Matuszak, asystent 1976-1979 


Zakład Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa 


Kierownik: prof. nadzw. dr hab. inż. Jerzy Liczkowski, doc. 
1963-1971 prof. nadzw. 1971-1979 
Docent: dr hab. inż. Zbigniew Cieśliński 1974-1980 (1/2 et.) 
Adiunkci: dr Lech Nieżurawski od 1980 
dr Zbigniew Seredyn od 1978 
dr Eulalia Skawińska, asyst. 1967-1969, st. asyst. 
1969-1974 
dr inż. Czesław Sobk6w, asyst. 1969-1971, st. asyst. 
1969-1977 
dr Elżbieta Szczepańska, st. asyst. 1975-1979 
dr Marek Zarębski, asyst. 1975-1976, st. asyst. 1916- 
1980
>>>
15 


Zakład Ekonomiki i Organizacji Budownictwa i Inwestycji 


Kierownik: doc. dr hab. Kazimierz Czyżniewski, doc. od 1975 
(1/2 et.) 
Docent: dr Janusz Czarnek od 1976 
t. Adiunkt: dr Waldemar Szczepański. asyst. 1974-1978 
St. asystenci: mgr Włodzimierz Karaszewski, asyst. 1975-1976 
mgr Grażyna Szczepańska-Wiśniewska. asyst. 1978-1980 


Zakład Finans ów 


Kierownik: doc. dr Arkadiusz Wołowczyk. doc. od 1972 (1/2 et.) 
Adiunkci: dr Jan Adamiak, asyst. 1971-1973. st. asyst. 1973- 
1978 
dr Maria Anna Karwowska, asyst. 1966-1968. st. asyst. 
1968-1975 
dr Tadeusz Popielewski 
dr Janina Stankiewicz. 
1913-1976 
St. asystent: mgr Sławomir Sojak. asyst. 1975-1977 


od 1976 (1/2 et.) 
asyst. 1972-1973. st. asyst.
>>>
Janusz Justyński 


WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI 


W latach 1966-1980 dokonane zostały zmiany organizacyjne, 
które uzasadniają wyodrębnienie dwóch okres6w w rozwoju Wydziału 
Prawa i Administracji. Pierwszy z nich obejmuje lata 1966-1969, 
drugi zaś lata 1969-1980. Podstawę dla tego wyodrębnienia stano- 
wi wprowadzenie struktury instytutowej na Wydziale, która w swym 
założeniu zmierzała do zintegrowania funkcji badawczych i jedno- 
czesnego ograniczenia roli zakładu do realizacji zadań dydaktycz- 
nych. Ponieważ jednak zmiany dokonane w 1969 r. były następnie 
zasadniczo modyfikowane. uzasadnione byłoby wyodrębnienie dal- 
szych etap6w, przy czym szczególne znaczenia ma rok 1972, wów- 
czas bowiem ukształtowano taką strukturę instytutową. która w 
zasadniczym swym zarysie przetrwała do końca omawianego okresu. 
W połowie lat sześćdziesiątych można już mówić o pełnej 

tabilizacji Wydziału Prawa i właściwym zabezpieczeniu jego za- 
dań naukowo-badawczych. Pewne trudności rodziły się jednak na- 
dal w związku ze wzrastającą liczbą studentów i kierunków stu- 
diów, dla których z największym trudem znajdowano odpowiednie 
pomieszczenia. Rewindykacja kolejnych sal w Collegium Minus 
przebiegała z poważnymi oporami i nadal gmach ten użytkowany 
był przez Wydział Sztuk Pięknych oraz Kwesturę. Przejściowe per- 
turbacje spowodowała dodatkowo także kolejna reforma studiów 
prawniczych, tym razem związana z wdrażaniem czteroletniego pro- 
gramu studiów. W okresie tym Wydział Prawa prowadził zajęcia na 
studiach stacjonarnych prawa. Zawodowym Studium Administracyj- 
nym oraz Studium Zaocznym Prawa. 
W latach 1966-1969 na Wydziale Prawa nie prowadzono zasad- 
niczo zintegrowanej działalności naukowo-badawczej. Prace te re-
>>>
17 


u 


alizowane były w ramach poszczególnych katedr. Zgodnie z dominu- 
jącą w tym okresie tendencją charakteryzowały się one daleko 
idącą indywidualizacją zainteresowań i programów badawczych. 
Prace władz Wydziału oraz Rady Wydziału koncentrowały się prze- 
de wszystkim na problemach organizacyjnych, zwłaszcza na zabez- 
pieczeniu odpowiedniej kadry do prowadzenia zajęć z poszczegól- 
nych dyscyplin naukowych oraz właściwego toku studiów. Szczegól- 
ną uwagę przywiązywano do kształcenia własnej kadry naukowej, 
która przez studia oraz udział w seminariach doktorskich była 
bezpośrednio związana z Wydziałem. Pierwsze doktoraty absolwen- 
tów odrodzonego w 1958 r. Wydziału Prawa - Andrzeja Marka, Mi- 
rosława Nesterowicza. Janusza Justyńskiego i Zdzisława Brodec- 
kiego (wszystkie odbyły się w 1968 r.) były wydarzeniem, które 
budziło uczucie dumy w całej społeczności wydziałowej. Stanowi- 
ły bowiem nie tylko pierwszy krok na drodze rozwoju naukowego 
młodych pracowników, ale zarazem dobitne potwierdzenie faktu, 
iż Wydział sprostał nie tylko bardzo poważnym zadaniom dydak- 
tycznym, ale dowiódł także, że właściwie rozwija sferę naukowo- 
badawczą. 


m 


z- 


ORGANIZACJA WYDZIAŁU PRAWA I ADMINISTRACJI W LATACH 1966-1980 


I. WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI W LATACH 1966-1969 


W wyniku rozwoju, który dokonywał się od momentu reaktywo- 
wania Wydziału w 1958 r., w latach 1966-1969 na Wydziale tym 
funkcjonowało 14 katedr oraz 1 zakład. Stanowiły one podstawowe 
jednostki dydaktyczne i naukowo-badawcze, pOdporządkowane bezpo- 
średnio dziekanowi Wydziału oraz Radzie Wydziału. 



- 


Władze Wydziału: 
)- Dziekan - doc. dr hab. Aleksander Kunicki (1965-1967) 
Prodziekan - doc. dr hab. Jan Krajewski (1965-1967) 
Prodziekan - doc. dr hab. Kazimierz Nowak (1965-1967) 
Dziekan - doc. dr hab. Jan Krajewski (1967-1969) 
Prodziekan - doc. dr hab. Wiesław Lang (1967-1969) 


!- 


fr' 

." 


-......, 
:" ) ' 
:, Ą 
" ,', ,
1 . 
". ,._
"..'
. .,-ot'
>>>
1B 


Katedry i ich kierownicy 


1. Katedra Ekonomii Politycznej - prof. dr Kazimierz Sokołowski, 
2. Katedra Teorii Państwa i Prawa - doc. dr hab. W. tang, 
3. Katedra Powszechnej Historii Państwa i Prawa - doc. dr hab. 
Zbigniew Zdr6jkowski, 
4. Katedra Historii Państwa i Prawa Polskiego - prof. dr Woj- 
ciech Hejnosz - do 1967 r.. 
doc. dr hab. Stanisław Salmonowicz 1967-1969, 
5. Katedra Historii Doktryn Polityczno-Prawnych 
- doc. dr hab. Wiktor Kornatowski, 
6. Katedra Prawa Rzymskiego 
- obowiązki kierownika Katedry pełnił prof. dr Kazimierz 
Kolańczyk, 
7. Katedra Prawa Państwowego 
- do roku 1961 prof. dr Kazimierz Biskupski, 
- od 1967 r. doc. dr hab. K. Nowak, 
B. Katedra Prawa Karnego 
- prof. dr Jerzy 
liwowski, 
9. Katedra Postępowania Karnego 
- doc. dr hab. Wiesław Daszkiewicz, 
10. Katedra Prawa Cywilnego 
- prof. dr Stanisław Matysik, 
11. Zakład Prawa Pracy - doc. dr hab. Czesław Jackowiak, 
12. Katedra Postępowania Cywilnego 
- obowiązki kierownika Katedry pełnił doc. dr hab. J. Kra- 
jewski, 
13. Katedra Prawa Międzynarodowego Publicznego 
- do 1967 r. Katedrą kierował prof. dr hab. Remigiusz Zaorski, 
następnie obowiązki kuratora Katedry pełnił doc. dr hab. 
W. Kornatowski. W 1968 r. kierownikiem Katedry został doc. 
dr hab. Janusz Symonides, 
14. Katedra Prawa Administracyjnego 
- prof. dr hab. Wacław Dawidowicz, 
15. Katedra Prawa Finansowego 
- prof. dr Zbigniew Jaśkiewicz.
>>>
19 


W omawianym okresie kontynuowało swą działalność, powołane 
ci, · 1961 roku. Zawodowe Studium Administracyjne oraz Studium Za- 
oczne Prawa z punktami konsultacyjnymi w Bydgoszczy i Gdańsku, 
Powołane w 1964 r. 


II. WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI W LATACH 1969-1972 


W 1969 r. wprowadzone zostały zasadnicze zmiany w struktu- 
rZe organizacyjnej wszystkich krajowych uczelni typu uniwersytec- 
kiego. w tym także na Wydziale Prawa i Administracji UMK. Refor- 
ma ta oznaczała likwidację katedr i wprowadzenie w ich miejsce 
trzech instytutów naukowo-badawczych oraz siedemnastu zakładów, 
wchodzących w ich skład, w charakterze podstawowych jednostek 
dydaktycznych. 


WŁADZE WYDZIAŁU 


DZiekan - doc. dr hab. Wacław Szyszkowski 
Prodziekani - doc. dr hab. Janusz Gilas (1968-1975) 
doc. dr hab. C. Jackowiak (1970-1971) 
doc. dr hab. S. Salmonowicz (1969-1971) 
prof. dr J. 
liwowsk1 (1971-1973) 


Instytuty. Zakłady i ich kierownicy 



i, 


1. Instytut Historyczno-Prawny - doc. dr hab. W. Kornatowski 
a) Zakład powszechnej Historii Państwa i Prawa - doc. dr 
Z. Zdrójkowski, 
b) Zakład Historii Państwa i Prawa Polskiego - prof. dr hab. 
Henryk Olszewski. 
c) Zakład Prawa Rzymskiego - prof. dr K. Kolańczyk, 
d) Zakład Historii Doktryn Polityczno-Prawnych 
- doc. dr hab. W. Kornatowski
>>>
20 


2. Instytut Prawa Państwowego i Administracyjno-Gospodarczego 
a) Zakład Teorii Państwa i Prawa - doc. dr hab. W. Lang. 
b) Zakład Prawa Konstytucyjnego - doc. dr hab. W. Szyszkowski, 
c) Zakład Prawa Międzynarodowego - doc. dr hab. J. Symonides, 
d) Zakład Prawa Administracyjnego - prof. dr hab. W. Dawido- 
wicz (do 1911) oraz doc. dr hab. Eugeniusz Ochendowski od 
1971 
e) Zakład Prawa Finansowego - prof. dr Z. Jaśkiewicz (do 1970) 
oraz doc. dr Eligiusz Drgas od 1970 
f) Zakład Prawa Rolnego - doc. dr hab. Józef Piszczek, 
3. Instytut Prawa Sądowego - prof. dr hab. W. Daszkiewicz 
a) Zakład Prawa Karnego - prof. dr J. Śliwowski, 
b) Zakład Postępowania Karnego - prof. dr hab. W. Daszkiewicz, 
c) Zakład Kryminalistyki - dr Mariusz KUlicki. 
d) zakład Prawa Cywilnego - prof. dr S. Matysik (do 1970) 
prof. dr Zygmunt Nowakowski do 1911 r. oraz doc. dr hab. 
Leopold Stecki. 
e) Zakład Postępowania Cywilnego - prof. dr J. Krajewski, 
f) Zakład Prawa Pracy - doc. dr hab. C. Jackowiak, 
g) Zakład Prawa Gospodarczego - doc. dr hab. Jan Winiarz. 
h) Zakład Prawa Międzynarodowego Obrotu Cywilnego (utworzony 
w 1971 r.) - doc. dr hab. Jan Łopuski. 


Wprowadzona reformą z 1969 r. struktura instytutowa. a 
zwłaszcza połączenie prawa karnego i cywilnego w ramach jednego 
instytutu, od samego początku stanowiło przedmiot krytycznych 
wystąpień Rad Instytutów oraz Rady Wydziału. Ich rezultatem by- 
ło opracowanie skierowanego na ręce władz Uczelni oraz 
inistra 
Oświaty i Szkolnictwa Wyższego memoriału. który przewidywał po- 
dział Instytutu Prawa Państwowego i A,
ministracyjno-Gospodarcze- 
go oraz Instytutu Prawa Sądowego na cztery instytuty o wyraźnie 
ukierunkowanym profilu badawczym. Bez zmian pozostać miała je- 
dynie struktura Instytutu Historyczno-Pravmego. 
Na Wydziale kontynuuje swą pracę Zawodowe Studium Admini- 
stracyjne oraz Studium Zaoczne Prawa. Wzmocnienie i okrzepnię- 
cie kadrowe Wydziału pozwoliło na powołanie w 1911 r. magister-
>>>
21 


skiego dwuletniego Studium Administracji (II stopnia), a w 1972 r. 
stacjonarnego Zawodowego Studium Administracyjnego (I stopnia). 


i, 



) 


III. WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI W LATAcrI 1972-1980 



, 


Wprowadzona w 1969 roku struktura Wydziału z trzema insty- 
tutami oraz siedemnastoma zakładami nie odpowiadała zasadnicze- 
mu celowi reformy, jakim była integracja poczynań naukowo-badaw- 
czych w ramach instytutów. Wystąpienia Rady Wydziału Prawa oraz 
Senatu UMK doprowadziły w 1972 roku do kolejnych, tym razem trwa- 
łych, zmian. Powołano wówczas, zasadniczo zgodnie z wcześniejszy- 
mi propozycjami Rady Wydziału, pięć instytutów. Struktura ta 
przetrwała w postaci nie zmienionej do końca 1980 r. Nastąpiły 
jednocześnie zmiany w liczbie i nazewnictwie zakładów wchodzą- 
cych w skład instytut6w oraz korekty ich profilu wynikające z 
konieczności dostosowania się do aktualnego programu dydaktycz- 
nego i naukowego. 


Władze Wydziału: 
Dziekan - prof. dr hab. C. Jackowiak (do 1976) 
doc. dr hab. Jan Głuchowski (1976-1978) 
doc. dr hab. A. Marek (1978-1980) 
Prodziekani - doc. dr hab. J. Gilas (1968-1975) 
prof. dr J. Sliwowski (1971-1973) 
doc. dr hab. A. Marek (1973-1975) 
doc. dr hab. Władysław Bojarski (1975-1978) 
doc. dr hab. M. Nesterowicz (1976-1979) 
doc. dr hab. R. Łaszewski (1978-1982) 
doc. dr hab. J. Justyński (1979-1980) 
Kierownik Studium Administracyjno-Prawnego - doc. dr Edmund 

izerski (1972-1975)
>>>
22 


Instytuty i ich dyrektorzy. Zakłady i ich kierownicy 


1. Instytut Historyczno
Prawny 


Dyrektor: doc. dr hab. W. Kornatowski do 1973 
prof. dr Z. Zdr6jkowski (1973-1980) 
Przewodniczący Rady Instytutu: prof. dr K. Kolańczyk do 1973 
doc. dr hab. W. Kornatowski (1973-1975) 
doc. dr hab. W. Bojarski (1975-1980) 
a) Zakład Powszechnej Historii Państwa i Prawa przekształcony 
w 1976 roku w Zakład Historii Prawa 
- kier. prof. dr Z. Zdrójkowski 
b) Zakład Historii Państwa i Prawa Polskiego przekształcony w 
1975 roku w Zakład Historii Ustroj6w Państwowych i Admini- 
stracji - kier. prof. dr hab. H. Olszewski do 1975 
- doc. dr hab. R. Łaszewski od 1975 
c) Zakładu Historii Doktryn Polityczno-Prawnych - kier. doc. 
dr hab. W. Kornatowski do 1974 r.jp.o. kier. doc. dr hab. 
W. Bojarski (1974-1976) 
doc. dr hab. J. Juatyński (1976-1980) 
d) Zakład Prawa Rzymskiego 
kier. doc. dr hab. W. Bojarski 


Zespół Konstytucjonalizmu Polskiego XVIII-XX w. powołany 
15 V 1978 r. Ma on charakter międzyuczelniany, ale afilio- 
wany jest przy Instytucie Historyczno-Prawnym UMK 
- kier. doc. dr hab. Marian Kallas 


2. Insytut Administracji i Zarządzania utworzony 1 IV 1972 
- dyrektor: prof. dr hab. E. Ochendowsk1 
- Przewodniczący Rady Ins
ytutu:prof. dr hab. J. Głuchowski 
a) Zakład Administracji i Prawa Administracyjnego 
- kier. prof. dr hab. E. Ochendowski 
b) Zakład Prawa Finansowego 
- kier. doc. dr E. Drgas 
c) Zakład Prawa Rolnego 
- kier. doc. dr hab. J. Piszczek do 1977 
- kurator: doc. dr hab. S. Jędrzejewski od 1 V 1977 do 30 IV 
1979
>>>
23 


- p.o. kier. dr Błażej Wierzbowski od 1 V 1979. 
d) Zakład Administracji Gospodarczej utworzony 1 lutego 1919 r. 
- kier. doc. dr hab. S. Jędrzejewski 
e) Zakład Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych 
- kier. doc. dr hab. J. Gilas 


3. Instytut Nauk Prawno-Ustrojowych 


_ dyrektor: prof. dr hab. J. Symonides do 1973 
prof. dr hab. J. Gilas (1973-1980) 
- Przewodniczący Rady Instytutu: 
prof. dr hab. W. Szyszkowski (1972-1974) 
prof. dr hab. W. Lang (1974-1980) 
a) Zakład Teorii Państwa i Prawa 
- kier. prof. dr hab. W. Lang 
b) Zakład Prawa Państwowego 
- kier. prof. dr hab. W. Szyszkowski do 1974 
doc. dr E. Mizerski od 1974 
c) Zakład Prawa Międzynarodowego 
- kier. prof. dr hab. J. Symonides do 1973 
W 1973 r. Zakład ten przekształcono w Zakład Prawa Między- 
narodowego i Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych. likwidu- 
jąc jednocześnie Zakład Międzynarodowych Stosunk6w Gospodarczyoh. 
który wchodził dotychczas w skład Instytutu Administracji i Za- 
rządzania. 
Kierownikiem Zakładu Prawa Międzynarodowego i Międzynarodowych 
Stosunków Gospodarczych został prof. dr hab. J. Gilas. 


4. Instytut Prawa Cywilnego 


- dyrektor: prof. dr hab. J. Winiarz 
a) Zakład Prawa Czwilnego 
_ kier. prof. dr hab. L. Stecki do 1979 
doc. dr hab. M. Nesterowicz od 1979 
b) Zakład Prawa Obrotu Uspołecznionego 
- kier. prof. dr hab. J. Winiarz 
c) Zakład Postępowania Cywilnego 
_ kier. prof. dr hab. J. Krajewski do listopada 1978 
- kurator: doc. dr hab. M. Nesterowicz od 1978
>>>
24 


e) Zakład 
więc w 
działu 
- kier. 


d) Zakład Prawa Pracy 
- kier. prof. dr hBb. C. Jackowiak do 1976 
doc. dr hab. Krzysztof Kolasiński od 1976 
Prawa Handlu Zagranicznego, utworzony 1 XII 1972. a 
kilka miesięcy po zasadniczej reformie struktury Wy- 
i Instytutu Prawa Cywilnego. 
prof. dr hab. J. Łopuski 


5. Instytut Prawa Karnego 


- dyrektor: prof. dr hab. W. Daszkiewicz do 1979 
prof. dr hab. A. Marek od 1979 
- Przewodniczący Rady Instytutu: 
prof. dr J. Śliwowski (1972-1973) 
doc. dr hab. A. Marek (1973-1976) 
doc. dr hab. A. Bulsiewicz (1976-1977) 
prof. dr hab. A. Marek (1977-1978) 
doc. dr hab. Marian Filar (1978-1980) 
a) Zakład Prawa Karnego I Penitencjarnego 
- kier. prof. dr J. Śliwowski do 1977 
b) Zakład Kryminologii i Polityki Kryminalnej 
- kier. prof. dr hab. A. Marek 
W 1977 r. Zakład Prawa Karnego i Penitencjarnego połączo- 
ny został z Zakładem Kryminologii i Polityki Kryminalnej, two- 
rZąc 
c) Zakład Prawa Karnego i Kryminologii. 
- kier. prof. dr hab. A. Marek 
d) Zakład Postępowania Karnego 
- kier. prof. dr hab. W. Daszkiewicz do 1979 
doc. dr hab. A. Bulsiewicz od 1979 
e) Zakład Kryminalistyki 
- kier. dr M. Kulicki 


W omawianym okresie 1972-1980 p
owadzono zajęcia na 
studiach stacjonarnych prawa. stacjonarnym Zawodowym Studium 
Administracyjnym (I stopnia). którym kierował doc. dr E. 
i- 
zerski (1972-1975), następnie funkcję tę przejął prodziekan 
ds. dydaktyki; studium Zaocznym Prawa, którym kierował prof.
>>>
25 


dr J. Śliwowski (1971-1973), doc. dr hab. A. Marek (1973-1975), 
doc. dr E. Mizerski (1976-1978), doc. dr hab. A. Bulsiewicz 
(1978-1980); Zaocznym Zawodowym Studium Administracyjnym, któ- 
rym kierował dr Jan Naziębło (1969-1973), doc. dr hab. W. Bojar- 
ski (1973-1975), doc. dr hab. R. Łaszewski (1975-1978), doc. dr 
E. Mizerski (1978-1980) oraz dwuletnim magisterskim Studim Admi- 
nistracji (II stopnia), którym kierował doc. dr hab. J. Głuchow- 
ski (1973-1975), doc. dr hab. R. Łaszewski (1975-1978), doc. dr 
E. Mizerski (1978-1980). 


DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA I DYDAKTYCZNA NA WYDZIALE PRAWA I ADMINI- 
STRACJI W LATACH 1966-1980 


r. DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA 


Do roku 1969 na Wydziale Prawa nie prowadzono zasadniczo 
Zintegrowanej działalności naukowo-badawczej. Prace te realizo- 
Wane były w ramach poszczególnych katedr i charakteryzowały się 
daleko idącą indywidualizacją zainteresowań badawczych. Działal- 
ność ta łączyła się ściśle z kształceniem własnej kadry nauko- 
wej, która przez studia oraz udział w seminariach doktorskich 
była bezpośrednio związana z Wydziałem. Pierwsze doktoraty ab- 
Solwentów odrodzonego w 1958 r. Wydziału Prawa - A. Marka, M. 
Nesterowicza, J. Justyńskiego i Z. Brodeckiego (wszystkie odby- 
ły się w 1968 r.) były wydarzeniem, którym szczerze cieszyła się 
cała społeczność wydziałowa. Stanowiły bowiem nie tylko pierw- 
szy krok na drodze rozwoju naukowego młodych pracowników, ale 
zarazem dobitne potwierdzenie faktu, iż Wydział właściwie roz- 
wija sferę naukowo-badawczą. 
Przechodząc do szczegółowego omówienia tematyki badawczej 
posłużymy się obowiązującym w końcówce lat siedemdziesiątych 
Podziałem Wydziału na Instytuty oraz Zakłady, znaczna bowiem 
ich część funkcjonowała także w latach 1966-1969 w postaci Ka- 
tedr, natomiast zmiana ich nazwy nie wywierała poważniejszego 
wpływu na profil działalności naukowej zatrudnionych w nich nau- 
kowców.
>>>
26 


Stan ten wynika przede wszystkim ze specyfiki badań zróż- 
nicowanych dyscyplin prawniczych. spotęgowany został jednak tak
 
że przez wprowadzoną w 1969 r. strukturę. kt6ra wyodrębniała 
trzy instytuty oraz siedemnaście zakładów wchodzących w ich 
skład. Właściwie od samego początku struktura ta, zwłaszcza ze- 
stawienie zakładów i dyscyplin badawczych w ramach Instytutu 
Prawa Państwowego i Administracyjno-Gospodarczego oraz Instytu- 
tu Prawa Sądowego, nie odpowiadała zasadniczemu celowi reformy, 
jakim była integracja poczynań naukowo-badawczych w ramach insty' 
tut6w. Stan ten zmieniony został po trzech latach (w 1972 r.). 
Ponowny rozw6j kadry naukowej Wydziału i znaczące osiągnię
 
cia w sferze działalnoścl badawczej stanowiły podstawę do wystą
 
pienia w 1973 r. do Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Tech' 
niki z wnioskiem o nadanie Wydziałowi Prawa i Administracji w 
Toruniu uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora habili
 
towanego nauk prawnych w zakresie piętnastu specjalności. Zabie
 
gi te uwieńczone zostały powodzeniem w 1975 r. W latach 1975-198 
przeprowadzono na Wydziale cztery przewody habilitacyjne - doc. 
dra M. Filara, dra Andrzeja Mr6zka, doc. dra Ryszarda Paczuskie
 
go i doc. dr Alicji Grześkowiak. 


INSTYTUT HISTORYCZNO-PRAWNY 


a) Z a kła d H i s t o r i i P r a w a, utworzony 
w 1976 r. w składzie osobowym dotychczasowego Zakładu Powszech- 
nej Historii Państwa i Prawa, koncentruje swe prace badawcze na 
następujących problemach: 
- historia prawa karnego oraz dawnego prawa miejskiego w 
Polsce a zwłaszcza prawa chełmińskiego i grodzkiego. Prof. Z. 
Zdrójkowski miał znaczny udział w opracowaniu Historii państwa 
i prawa Polski. t. 2 od połowy XV w. do roku 1795 (Warszawa 1974 
gdzie zamieścił szereg rozdziałów. W Zakładzie prowadzone są 
także prace dotyczące ortyli magdeburskich na ziemiach polskich 
(dr Krystyna Kamińska) oraz historii państw skandynawskich w 
szczególności duńskiego kodeksu Chrystiana z 178) r. (mgr An- 
drzej Gaca).
>>>
27 



k.. 


b) Z a kła d H i s t o r i i U s t r o j 6 w P a ń- 
s t w o w y c h i A d m i n i s t r a c j i występujący 
do 1975 r. pod nazwą Zakładu Historii Państwa i Prawa Polskie- 
go. prowadził szeroko zakrojone prace nad dziejami parlamenta- 
ryzmu polskiego. administracji terytorialnej na ziemiach pol- 
skich oraz wymiaru sprawiedliwości w Polsce przedrozbiorowej. 
W Omawianym okresie doc. R. Łaszewski opublikował monografię pt. 
Sejm polski w latach 1764-1793. Studium historyczno-prawne. War- 
sZawa-Poznań 1973 oraz Wymiar sprawiedliwości we wsiach woje- 
w6dztwa chełmińskiego w XVII i XVIII wieku. Toruń 1974. Bierze 
także udział w pracach zespołu prowadzącego badania nad tema- 
tem resortowym poświęconym historii parlamentaryzmu. 
Docent M. Kallas bada problemy konstytucji Księstwa War- 
szawskim oraz ustrój władz miejskich Warszawy w latach 1B07- 
1831 w ramach problemu resortowego: "Dzieje Warszawy". Rezul- 
taty tych badań ogłoszone zostały drukiem w monografii pt. Kon- 
stytucja Księstwa Warszawskiego. Jej powstanie. systematyka i 
główne instytucje w związku z normami szczeg6łowymi i praktyką. 
Toruń 1970; Organy administracji terytorialnej w Księstwie War- 
Szawskim. Toruń 1975. Sprawował on także funkcję redaktora na- 
Czelnego "Zapisk6w KUjawsko-Dobrzyńskich". 
Problematyką sejmika generalnego Prus Kr61ewskich w okre- 
sie panowania Waz6w (1587-166B). a także zagadnieniami życia 
stanowego Prus Kr61ewskich zajmuje się mgr Zbigniew Naworski. 
c) Z a kła d H i s t o r i i D o k t r y n P o - 
l i t Y c z n o - P r a w n y c h. Docent W. Kornatowski (zmarł 
w 1975 r.) koncentrował się gł6wnie na badaniu myśli politycz- 
nej starożytności. Rezultatem jego prac jest znakomita synteza 
ideologii starożytnej pt. Zarys dziej6w myśli politycznej Sta- 
rożytności, Warszawa 196B, oraz przekład monumentalnego dzieła 
De Civitate Dei św. Augustyna wraz z bardzo obszernym opraco- 
Waniem naukowym. 
Docent J. Justyński w pierwszej fazie swej pracy naukowej 
koncentrował się na problematyce politycznej starożytności. Od 
1968 r. jego badania obejmują przede wszystkim indyjską myśl po- 
lityczną, w szczeg61ności ideologię Gandhiego. myśl polityczną 
renesansu indyjskiego. funkcję Sądu Najwyższego w stymulowaniu 
przeobrażeń ustrojowych w Indiach (Państwo i prawo w ideologii 



- 


1- 


'. 


ty' 

 . 
Lę" 

ą" 


: h.., 


Li.. 


Le" 


198 


, 
- . 


Le" 


:l- 
:la 



 

74 


ch
>>>
2B 


M. X. Gandhiego, Torut 1975). Inny nurt jego prac badawczych 
stanowią opracowania syntetyczne z historii ustroju (Historia 
ustroju Polski na tle powszechnym, Toruń 1918 - współautor) 
oraz z historii myśli politycznej (Historia doktryn politycz- 
nych czasów nowożytnych, Toruń 1979). 
W latach 1974 i 1918 doc. Justyński przebywał na stażu nau- 
kowym w Indiach w charakterze visiting professor i stale współ- 
pracuje z centralnymi ośrodkami naukowymi tego kraju, w szcze- 
gólności z Jawaharlal Nehru University w New Delhi. Był ponad- 
to członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-In- 
dyjskiej i sekretarzem Wydziału IV Prawno-Ekonomicznego Towa- 
rzystwa Naukowego w Toruniu. 
d) Z a kła d P r a waR z y m s k i e g o. Pozy- 
cja naukowa tego Zakładu kształtowała się wraz z rozwojem nau- 
kowym docenta W. Bojarskiego. Dorobek jego obejmuje przede 
wszystkim prace z zakresu rzymskiego prawa prywatnego i prawa 
rzeczowego (Emfiteuza według prawa rzymskiego, Toruń 1910). Is- 
totne znaczenie mają także opracowania podręcznikowe (Historia 
prawa, część I. Starożytność, Toruń 1918 oraz Historia ustroju 
Polski na tle powszechnym, Toruń 1918 - współautor). 
W roku akademickim 1972/1973 jako stypendysta rządu włos- 
kiego przez 4 miesiące doc. BOjarski prowadził badania na Uniwer' 
sytecie w Rzymie. 
Zespół Konstytucjonalizmu Polskiego XVIII-XX w. afiliowany 
jest przy Instytucie Historyczno-Prawnym mAK, ma jednakże charak' 
ter międzyuczelniany. Zgodnie ze swą nazwą prowadzi badania źród' 
łowe nad dziejami konstytucjonalizmu polskiego, których celem 
jest opublikowanie szeregu monografii dotyczących aktów konsty- 
tucyjnych. Ze względu na fakt, iż utworzony został 15 maja 1918 J 
wyniki prac tego Zespołu znajdą konkretny wyraz dopiero w latach 
osiemdziesiątych. 


mSTYTUT ADMINISTRACJI I ZARZ4DZANIA 


W związku z poważną rozbudową stacjonarnych i zaocznych 
studiów administracyjnych na Instytucie Administracji i Zarzą- 
dzania od szeregu lat ciążą bardzo poważne obowiązki dydaktycz-
>>>
29 


u- 


ne, to z kolei rzutowało na intensywność prowadzonych prac ba- 
dawczych oraz rozwój naukowy młodej kadry. Wielu bowiem pracow- 
ników musiało realizować znaczne ponadwymiarowe obciążenia dy- 
daktyczne. 
a) Z a kła d A d m i n i s t r a c j i i P r a w a 
A d m i n i s t r a c y j n e g o. Profesor E. Ochendowski kon- 
centruje się w swoich badaniach głównie na problematyce zakładu 
administracyjnego, ustroju administracji państwowej (Instytucje 
prawa administracyjnego europejskich państw socjalistycznych, 
Warszawa 1973; System prawa administracyjnego, Warszawa 1977 - 
Współautorstwo) oraz zagadnieniach postępowania administracyj- 
nego. Prof. Ochendowski jest także autorem cenionych skryptów 
(Prawo gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, Toruń 1974 oraz 
Ustrój administracji europejskich państw socjalistycznych, To- 
ruń 1976 - wspólnie ze Zdzisławem Leońskim). Współpracuje z Try- 
bunałem Konstytucyjnym w Austrii, Uniwersytetem w Tybindze oraz 
Instytutem Państwa i Prawa Polskiej Akademii Nauk. 
Do momentu utworzenia Zakładu Administracji Gospodarczej 
(1 luty 1979) również dorobek doc. S. Jędrzejewskiego łączył się 
bezpośrednio z Zakładem Administracji i Prawa Administracyjnego. 
Zajmuje się on głównie problematyką kontroli administracji oraz 
prawem budowlanym. Najważniejsze jego prace to: Ochrona uprawnień 
obywatela w pOlskim systemie kontroli administracji państwowej, 
Toruń 1973; Kontrola administracji, Toruń 1916; Prawo budowlane, 
Toruń 1976 oraz Nowe prawo budowlane, Warszawa 1978. 
Badania prowadzone przez doc. R. Paczuskiego dotyczą prze- 
de wszystkim prawnych aspektów ochrony środowiska oraz zagadnie- 
nia teorii organizacji kierownictwa (System prawno-organizacyjny 
oChrony środowiska w PRL, Toruń 1977; Wstęp do nauki organizacji 
i kierowania, Toruń 1977). Od szeregu lat współpracuje z Towa- 
rZystwem Naukowym Organizacji i Kierowania. 
Zagadnienia prawa budowlanego, zakładu administracyjnego, 
postępowania i uznania administracyjnego to pozostałe problemy, 
którymi zajmowali się pozostali pracownicy Zakładu, przygotowują- 
cy rozprawy doktorskie. 
b) Z a kła d P r a w a F i n a n s o w e g o 
W pracach badawczych Zakładu uwidacznia się kilka nurtów. 
które związane są z indywidualnymi zainteresowaniami poszczegól- 
nych jego pracowników. 


er 


y 
a
 
ó
 


8 J 
ch
>>>
30 


Doc. E. Drgas bada przede wszystkim problematykę finanso- 
wania inwestycji, zagadni
nia oszczędności pieniężnych oraz kre
 
dytu konsumpcyjnego. Wspólnie z profesorem Głuchowskim opraco- 
wał skrypt pt. Finanse i prawo finansowe, Toruń 1973. 
Prof. Jan Głuchowski zajmuje się badaniem zwrotnych docho- 
dów budżetowych. Bez mała roczny pobyt w Stanach Zjednoczonych 
umożliwił mu także podjęcie badań nad systemem podatkowym i po- 
lityką fiskalną państw zachodnich, a tym samym uprawianie opar- 
tej na solidnym materiale źródłowym komparatystyki. Rezultaty 
tych badań przedstawione zostały w pracach: Federalny system 
podatkowy Stanów Zjednoczonych Ameryki, Warszawa 1975; Polity- 
ka finansowa w kapitaliźmie, Toruń 1975; Polityka fiskalno-mo- 
netarna Stanów Zjednoczonych Ameryki, Warszawa 197B. Prof. Głu- 
chowskiutrzymywał stałe kontakty badawcze z Uniwersytetem w Mi- 
chigan oraz z włoskim Uniwersytetem w Ferrarze i z wszystkimi 
zakładami prawa finansowego krajów socjalistycznych. Był dyrek- 
torem oddziału Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych w To- 
runiu i wiceprzewodniczącym Miejskiej Rady Narodowej. 
Ponadto w ramach Zakładu Prawa Finansowego prowadzone są 
badania zagadnień organizacji i struktury wkładów oszczędnoś- 
ciowych w Polsce (dr Jerzy Jezierski) oraz prawnych aspektów 
planowania finansowego i prawa bankowego wraz z organizacją ban- 
kowości (dr Andrzej Borodo). 
c) Z a kła d p r a waR o l n e g o 
Doc. Józef Piszczek do chwili przejścia na rentę inwalidz- 
ką (1 V 1977) prowadził badania nad uprawnieniami Społecznej In- 
spekcji Pracy oraz nad problematyką uwłaszczenia posiadaczy go- 
spodarstw rolnych. Doc. Piszczek współpracował z Instytutem Pań
 
stwa i Prawa PAN (Zakład Prawa i Przebudowy Ustroju Rolnego). 
był także członkiem Międzynarodowej Komisji do spraw opracowa- 
nia projektu - Kodeksu Rolnego. 
Adiunkt dr B. Wierzbowski zatrudniony był do maja 1977 r. 
w Zakładzie Prawa Rzymskiego. Z chwilą przejścia do pracy w Za- 
kładzie Prawa Rolnego podjął badanie roli instrumentów prawno- 
finansowych w przebudowie ustroju rolnego. 
d) Z a kła d A d m i n i s t r a c j i G o s P o - 
d a r c z e j utworzony został w końcowym okresie objętym ni- 
niejszą Kroniką (1 luty 1979), stąd też dorobek z tego zakresu
>>>
31 


re" 


Omówiony został przy charakteryzowaniu prac badawczych Zakładu 
Administracji i Prawa Administracyjnego, 


o- 
h 


INSTYTUT NAUK PRAWNO-USTROJOWYCH 


0- 
r- 


a) Z a kła d T e o r i i P a ń s t w a i P r a w a 
W pracach badawczych Zakładu prowadzone są zarówno prace 
zespołowe jak i indywidualne. Prof. W. tang bada zagadnienia 
skuteczności prawa i jego przestrzegania, problematykę prawa 
i moralności, teorię odpowiedzialności prawnej, problem - pra- 
wo a postęp techniczny oraz współczesną amerykańską filozofię 
prawa. W ramach swojej specjalności kierował realizacją tematu 
Węzłowego pt. Prawo rozwiniętego społeczeństwa socjalistyczne- 
go a prawo wysoko rozwiniętych państw kapitalistycznych oraz 
tematami resortowymi: Skuteczność prawa jako przesłanka legi- 
slacji i Ochrona danych osobowych z punktu widzenia PESEL. Pro- 
wadził także badania empiryczno-prawne dotyczące funkcjonowa- 
nia terenowych organów władzy i administracji oraz badania em- 
Piryczne na temat funkcjonowania instytucji generalnego reali- 
Zatora inwestycji w przedsięwzięciu inwestycyjnym "II rozbudo- 
wa Elany w Toruniu". 
Prof. Lang był członkiem Komitetu Redakcyjnego "Państwa 
i Prawa" oraz członkiem Rady Legislacyjnej przy Prezesie Ra- 
dy Ministrów. W 1973 r. przebywał jako visiting professor w Sta- 
nach Zjednoczonych Ameryki, natomiast w roku 1977 wygłosił cykl 
WYkładów na uczelniach australijskich. Utrzymuje stałe kontak- 
ty naukowe z wydziałami prawa Uniwersytetu w Los Angeles, Syd- 
ney oraz z Uniwersytetem im. Karola Marksa w Lipsku. 
Doc. A. Mrózek prowadzi badania nad problematyką informa- 
tYki prawniczej i prawa informatycznego oraz prawami człowieka 
i obywatela. Badania te uwzględniają także doświadczenia świa- 
ta zachodniego, w szczególności Republiki Federalnej Niemiec 
oraz Stanów Zjednoczonych, Wyniki badań opublikował w monogra- 
fii pt. Prawno-polityczne konsekwencje wdrażania APD w ramach 
aparatu państwa burżuazyjnego, Toruń 1978 oraz w skrypcie Pro- 
blemy informatyki prawniczej 
oruń)1977. Brał udział w badaniach 


11- 



i.. 



k" 


:- 


an" 



- 
In" 
)- 


9,ń.. 


9,- 


4
>>>
32 


empiryczno-prawnych nad funkcjonowaniem systemu rad narodowych. 
W roku akademickim 1974/1975 przebywał na stażu naukowym w Ra- 
tyzbonie i Bonn, a w 1976 r. w Bonn. Berlinie Zachodnim i Pary- 
żu. 


Adiunkt dr Anna Gryniuk zajmuje się badaniem problematyki 
świadomości prawnej. przy czym jej rozważania teoretyczne opar- 
te są na obszernej podstawie empirycznej z zakresu socjologii 
prawa. 
Adiunkt dr Ewa Kustra skoncentrowała uwagę na badaniu za- 
gadnienia procesu ustawodawczego jako procesu decyzyjnego oraz 
teoretycno-prawnego modelu racjonalnego ustawodawcy (teoria le- 
gislacji). 
Adiunkt dr Lech Morawski zajmuje się problematyką metodo- 
logii nauk prawnych oraz teorią dowodów w postępowaniu prawnym. 
b) Z a kła d P r a w a P a ń s t w o w e g o 
Prof. W. Szyszkowski koncentrował swoje badania przede 
wszystkim na instytucjach ustrojowych Stanów Zjednoczonych. ta- 
kich jak: amerykański system wyborczy. tendencje rozwojowe Kon- 
gresu USA, ustawodawstwo antytrustowe. problematyka praw obywa- 
telstwa i pozycja Sądu Najwyższego w amerykańskim systemie ustro' 
jowym. Owocem tych badań jest szereg monografii: Sąd Najwyższy 
Stanów Zjednoczonych. Warazawa 1969, Rola państwa w rozwiązywa- 
niu problemów socjalnych w USA, Warszawa 1977; Twórcy Stanów 
Zjednoczonych, Waszyngton, Jefferson, Hamilton, Warszawa 1980. 
Doc.E. Mizeraki zajmował się badaniami dotyczącymi konsty- 
tucjonalizmu europejskich państw socjalistycznych, szczególnie 
problematyką federalizmu socjalistycznego oraz problematyką 
prawnoustrojową Polski Ludowej. W omawianym okresie opubliko- 
wał monografię pt. Układ stosunków między terenowymi organami 
przedstawi
ielskimi a ic
 organami wykonawczymi w Polsce Ludo- 
wej, Toruń 1967 oraz skryp
 Podstawowe instytucje prawa konsty. 
tucyjnego europejskich państw socjalistycznych, Toruń 1978. 
Uczestniczył w prowadzonych przez Instytut Nauk Prawno-Ustrojo- 
wych Uniwersytetu Wrocławskiego badaniach nad problemem między- 
resortowym III/8 "państwo socjalistyczne - kierunki rozwoju i do' 
skonalenia instytucji prawno-ustrojowych w Polsce".
>>>
33 


do' 


Adiunkt dr Janusz Janiszewski uzyskał stopień doktora nauk 
prawnych na podstawie rozprawy na temat zasady równości, propor- 
Cjonalności i powszechności w wyborach parlamentarnych 1922 r. 
Od kilku lat prowadzi badania nad związkowym systemem wyborczym 
w RFN. 
Adiunkt dr Zofia Wasik bada problemy parlamentaryzmu II 
Rzeczypospolitej a także zagadnienia prawno-ustrojowe Szwajcarii. 
Prawno-ustrojowa pozycja prezydenta w II Rzeczypospolitej 
stanowiła centrum zainteresowań badawczych mgr Zbigniewa Witkow- 
skiego. 
e) Z a kła d P r a waM i ę d z y n a r o d o w e- 
g o i M i ę d z y n a r o d o w Y c h S t o s u n k ó w 
G o s p o d a r c z y c h 
Prof. J. Gilas bada problematykę teorii stosunków między- 
narodowych, prawne aspekty tranzytu i dostępu do morza, prawne 
problemy rynku międzynarodowego, odrzańskiej drogi wodnej i 
sztucznych kanałów w Europie oraz kontroli rozbrojenia. Rezulta- 
ty tych badań opublikowane zostały w licznych pracach i monogra- 
fiach: Prawne problemy rynku międzynarodowego, Zarys problematy- 
ki, Warszawa 1975; Tranzyt przez porty morskie w świetle prawa 
międzynarodowego, Gdańsk 1969 oraz skryptach: Wstęp do nauki sto- 
sunków międzynarodowych, Toruń 1975 i Prawo międzynarodowe pu- 
bliczne, Toruń 1977. 
W kwietniu i maju 1978 r. prof. Gilas wygłosił cykl wykła- 
dów w Stanach Zjednoczonych. Był wiceprzewodniczącym sekcji 
Prawa Morza w Komitecie Badań Morza PAN, członkiem rady nauko- 
wej Instytutu Śląskiego, członkiem kolegium redakcyjnego "Prze- 
glądu Stosunków Międzynarodowych", przewodniczącym komitetu re- 
dakcyjnego "Studia Iuridica". 
Adiunkt dr Tadeusz Jasudowicz koncentruje swe badania na 
problematyce klauzuli zmienionych okoliczności w prawie trakta- 
towym oraz na regionaliźmie w prawie międzynarodowym. Opubliko- 
wał monografię pt. Wpływ zmiany okoliczności na obowiązywanie 
umów międzynarodowych, Toruf. 1977. W 1969 r. dr Jasudowicz brał 
udział w letnim kursie Haskiej Akademii Prawa Międzynarodowego. 
Adiunkt dr Jan Białocerkiewicz bada problemy międzyna- 
rOdowe ujednolicenia prawa pracy. 


l. 


,- 


,- 


ro' 


y.
>>>
34 


INSTYTUT PRAWA CYWILNEGO 


Podobnie jak w innych instytutach, także w ramach Instytu- 
tu Prawa Cywilnego, badania mają przede wszystkim charakter in- 
dywidualny. 
a) Z a kła d P r a w a C y w i l n e g o 
Prof. L. Stecki prowadzi badania nad ustaleniem odpowie- 
dzialności prawnej za zobowiązania małżonków. umową darowizny, 
prawem spadkowym oraz prawem spółdzielczym. Szczególne znaczenie 
w jego dorobku mają monografie na temat ustania ustawowej mał- 
żeńskiej wspólności majątkowej ,opóźnienia w wykonaniu zobowią- 
zań pieniężnych i umowy darowizny. Istotne znaczenie ma skrypt 
Prawo spółdzielcze. Prof. Stecki opiniował dla Sejmowej Komisji 
Wymiaru Sprawiedliwości zagadnienia związane z funkcjonowaniem 
kodeksu rodzinnego. W 1913 r. wygłosił referat na Międzynarodo- 
wej Konferencji Prawa Rodzinnego Państw Socjalistycznych. 
Doc. dr hab. Julian Sauk do chwili śmierci (1980) zajmował 
się badaniem problematyki granic praw i obowiązków rodziców wo- 
bec dzieci i przygotował monografię z tego zakresu. Opublikował 
skrypt Zarys prawa cywilnego dla studentów zawodowych studiów 
administracyjnych (współautorstwo). 
Doc. M. Nesterowicz koncentruje w swych pracach uwagę na 
problematyce prawa medycznego, odpowiedzialności cywilnej biur 
podróży oraz odpowiedzialności cywilnej za wypadki drogowe w 
związku z ubezpieczeniami komunikacyjnymi. W jego dorobku szcze- 
gólne znaczenie mają monografie: Kontraktowa i deliktowa odpo- 
wiedzialność lekarza za zabieg leczniczy, Warszawa-Poznań 1972 
i Odpowiedzialność cywilna biur podróży, Warszawa 1974. W la- 
tach 1968/1969 odbył roczne studia w Europejskim Centrum Uniwer- 
sytetu w Nancy (Francja), uzyskując dyplom wyższych studiów eu- 
ropejskich. Brał także udział w IV Kongresie Prawa Medycznego w 
Manili (Filipiny). VIspółpracuje ze Światowym Stowarzyszeniem 
Prawa Medycznego. 
Adiunkt dr ;;Iaria Wilke zajmowała się badaniem problemów na- 
bycia własności oraz zagadnieniami posiadania i współposiadania. 
Jest współautorką skryptu Zarys prawa cywilneGo dla studentów 
zawodo1
ch studiów administracyjnych.
>>>
.35 


i.e 


Adiunkt dr Ewa Radomska bada problematykę pierwokupu. w 
Związku z czym uczestniczy również w pracach zespołu naukowego 
Instytutu Państwa i Prawa PAN w Warszawie zajmującego się prob- 
lematyką prawną gospodarki terenami miejskimi. Innym obszarem 
Zainteresowań badawczych dr E. Radomskiej są problemy z dziedzi- 
ny prawa spółdzielczego. 
Adiunkt dr Jan Piszczek bada problematykę ochrony dóbr oso- 
bistych. w szczególności wynalazczości i ochrony własności inte- 
lektualnej oraz prawne pojęcie opinii pracowniczej. Kilkakrotnie 
Odbywał staż naukowy na uczelniach czeskich i słowackich. z któ- 
rymi utrzymuje stałe kontakty badawcze. 
Adiunkt dr Mirosław Bączyk bada problematykę odpowiedzial- 
ności cywilnej poręczyciela i prawne problemy zabezpieczenia wie- 
rzytelności w procesie cywilnym. 
b) Z a kła d P r a w a O b r o t u U s p o ł e c z- 
n i o n e g o 
Prof. J. Winiarz koncentrował swoje badania przede wszyst- 
kim na problematyce prawa rodzinnego. na prawie wynalazczym oraz 
Zagadnieniach prawnych nieruchomości państwowych. Brał ponadto 
udZiał w pracach nad kodyfikacją prawa cywilnego. Wśród jego prac 
SZczególne miejsce zajmują: Prawo użytkowania wieczystego. War- 
sZawa 1970; Odpowiedzialność cywilna z tytułu nadzoru nad dziec- 
kiem. Warszawa 1970. podręcznik akademicki pt. Prawo rodzinne. 
Warszawa 1974 i 1977. a także skrypty z zakresu prawa cywilnego 
i gospodarczego. które opracował jako współautor. Prof. Winiarz 
bYł członkiem Rady Naukowej Instytutu Państwa i Prawa PAN. człon- 
kiem kolegium redakcyjnego "Studiów Prawniczych" oraz "Orzecz- 
nictwa Sądów Polskich i Kimisji Arbitrażowych". a także człon- 
kiem kolegium redakcyjnego "Państwa i Prawa". 
Adiunkt dr Zbigniew Kwaśniewski zajmuje się badaniem pro- 
blemów prawa przewozowego. w związku z czym współpracuje z Przed- 
siębiorstwem Spedycji Krajowej. Jest współautorem skryptu pt. 
Umowy spedycji w obrocie gospodarczym. Toruń 1975 i 197B. 
Problematykę inwestycji w obrocie uspołecznionym bada mgr 
Zdzisław Gordon. Jest on współautorem skryptu Umowy spedycji w 
obrocie gospodarczym. Toruń 1975 i 197B. 


i
>>>
36 


c) Z a kła d 


p o s t ę P o w a n i a 


c y w i l n e- 


g o 


Prof. J. Krajewski (zmarł w listopadzie 1978 r.), sędzia 
Sądu Najwyższego, badał przede wszystkim problematykę gwarancji 
prawnych ochrony własności, sytuację prawną jednostek gospodar- 
ki uspołecznionej w procesie cywilnym, stosunek postępowania 
nie procesowego do procesu cywilnego, problemy nadzoru judyka- 
cyjnego nad prawomocnymi orzeczeniami w polskim procesie cywil- 
nym. Opracował ponadto obszerny komentarz praktyczny do kodek- 
su postępowania cywilnego. Szereg jego prac wysoko cenionych 
jest przez teorię i praktykę postępowania cywilnego. 
Adiunkt dr Wiesław Radomski bada problemy zdolności proce- 
sowej osoby częściowo ubezwłasnowolnionej w procesie o rozwód, 
a także zniesienie postępowania cywilnego oraz dopuszczalność 
drogi sądowej w sprawach ze spółdzielczego stosunku pracy. 
Adiunkt dr Kazimierz Lubiński bada problematykę ubezwłas- 
nowolnienia, zmiany prawomocnych orzeczeń w postępowaniu cywil- 
nym oraz zakres i przedmiot orzekania sądu w postępowaniu nie- 
procesowym. W roku akademickim 1977/1978 odbył staż naukowy w 
Zurychu (Szwajcaria). Współpracuje z Instytutem Postępowania 
Cywilnego w Zurychu. 
d) Z a kła d P r a w a P r a c y 
Do momentu przejścia na Uniwersytet Gdański (1976) praca- 
mi badawczymi Zakładu Kierował prof. dr C. Jackowiak. W sferze 
bliższych zainteresowań badawczych prof. Jackowiaka pozostawa- 
ły problemy prawa do pomocy w razie choroby lub niezdolno3ci do 
pracy oraz ogólne zagadnienia systemu prawa pracy. 
Doc. K. Kolasiński zajmuje się badaniem problemów material' 
nego prawa ubezpieczeń społecznych, rozstrzyganiem sporów ze 
stosunku pracy i o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, a tak' 
że nawiązywaniem i rozwiązywaniem stosunku pracy. Brał udział w 
Międzynarodowym Kongresie Prawa Pracy w Warszawie w 1969 r. oraZ 
odbył roczny staż naukowy w Paryżu jako stypendysta rządu fran- 
cuskiego. 
Adiunkt dr Kazimierz Jaśkowski zajmuje się badaniem proble' 
maty ki sytuacji pracowniczej dyrektora przedsiębiorstwa państwo' 
we go oraz odpowiedzialnością materialną pracowników. Odbył dwu- 
miesięczny staż naukowy w Jugosławii.
>>>
37 


1- 


Adiunkt dr Grzegorz Goździewicz bada problemy prawne zatrud- 
nienia młodocianych oraz akty normatywne w prawie pracy. Bierze 
udział w pracach sekcji PAN powołanej do doskonalenia prawa z 
zakresu prawa pracy. W 1976 r. odbył czteromiesięczny staż nau- 
kowy w RFN. 
Adiunkt dr Jan Piątkowski uzyskał stopień naukowy doktor
 
w 1980 r. na podstawie rozprawy pt. Opinia o pracy. 
Starszy asystent mgr Zbigniew Myszka zajmuje się badaniem 
obowiązku zmiany warunków zatrudnienia w prawie pracy. 
e) Z a kła d P r a w a H a n d l u Z a g r a - 
n i c z n e g o 
Zakład Prawa Handlu Zagranicznego utworzony został 1 XII 
1972 r. i od tej pory podejmuje działalność badawczą. 
Kierownik Zakładu, prof. J. Łopuski, zajmuje się przede 
Wszystkim problematyką prawa morskiego, prawa ubezpieczeniowego 
oraz zanieczyszczenia środowiska. Spośród licznych jego prac i 
monografii na szczególne wyróżnienie zasługują: Odpowiedzialność 
za szkodę w żegludze morskiej, Gdańsk 1969; Umowa morskiego prze- 
wozu ładunku w prawie europejskich krajów socjalistycznych (współ- 
autor), wyd. w J językach, Warszawa 1971; Moskwa 1971; Berlin 
1974; Międzynarodowe organizacje morskie. Gdańsk 197B (współau- 
tor), a także podręcznik: Prawo morskie dla oficerów marynarki 
handlowej i rybołówstwa, Gdańsk 1974. 
Profesor Łopuski jest stałym współpracownikiem IMCO oraz 
PAO w grupie ekspertów do spraw naukowych aspektów zanieczysz- 
czenia morza. Jest ponadto konsultantem UNCTAD w związku z pra- 
Cami nad międzynarodowym uregulowaniem przewozu towarów morzem, 
członkiem polskiej sekcji AJDA oraz stałym współpracownikiem 
pisma "Le droit martime fran
ais". W 1976 r. brał udział w mię- 
dzynarodowej konferencji na temat "Prawo a ochrona środowiska" 
w Sombathely na Węgrzech, gdzie wygłosił referat. W 197B r. 
uczestniczył w światowym kongresie prawa ubezpieczeniowego w Ma- 
drycie oraz międzynarodowej konferencji naukowej "Prawo morskie 
i międzynarodowa współpraca" w Rostocku. 
Adiunkt dr Eugeniusz Kowalewski bada problematykę odpowie- 
dzialności PZU za wypadki komunikacyjne. 


e- 


ji 
r- 


e- 


1- 


e 


do 


al" 


ak" 
w 
raz 
n- 


le" 


wO" 


u-
>>>
38 


Starszy asystent mgr Maria Dragun przygotowała rozprawę dok
 
torską traktującą o problemach prawnych ograniczenia odpowie- 
. 
dzialności cywilnej właściciela statków morskich. 


INSTYTUT PRAWA KARNEGO 


a) Z a kła d P r a w a Kar n e g o iKr y - 
m i n o log i i 
Tradycja badawcza tego Zakładu określona została przede 
wszystkim przez wieloletnie funkcjonowanie Katedry Prawa Kar- 
nego pod kierownictwem prof. J. 
liwowskiego (do 1977 r.). 
Prof. J. 
liwowski, zatrudniony był na Wydziale Prawa illJK 
już w pierwszym okresie jego istnienia, a następnie od momentu 
jego reaktywowania w 1958 r. do przejścia na emeryturę. Zajmo- 
wał się przede wszystkim problematyką prawa penitencjarnego, 
wywierając znaczny wpływ na kształtowanie polskiej myśli peni- 
tencjarnej oraz rozwiązania legislacyjne. Opublikował ponad 180 
prac, w tym znaczną ilość w językach obcych. Spośród publikacji 
prof. Śliwowskiego na szczególną uwagę zasługują: Kara ograni- 
czenia wolności w prawie polskim, Warszawa 1973 oraz podręcznik 
Prawo karne, Warszawa 1975 i skrypt Prawo i polityka peniten- 
cjarna, Toruń 1978. Prof. Śliwowski był członkiem szeregu sto- 
warzyszeń naukowych i utrzymywał ożywione kontakty z wieloma 
placówkami za granicą. 
Prof. Marek (nominacja z 2 V 1979 r.) badał problematykę 
społecznego niebezpieczeństwa czynu, prawo wykroczeń, warunkowe 
umorzenie postępowania karnego, obronę konieczną w polskim pra- 
wie karnym, a w ostatnim okresie - kierunki rozwoju kryminolo- 
gii i polityki kryminalnej w Stanach Zjednoczonych, problematy- 
kę wiktymologii. W roku akademickim 1976/1977 przebywał jako vj- 
siting professor na University of Pensylvania w Filadelfii i na 
University of Southern California w Los Angeles. Z instytutami 
tymi utrzymuje nadal kontakty naukowe. Ponadto jest członkiem 
Międzynarodowego Stowarzyszenia Kryminologii oraZ innych insty- 
tucji naukowych w Polsce, brał udział w wielu sympozjach i 
kongresach międzynarodowych m.in., w 1978 r. w VIII Kon- 
gresie Kryminologii w Lizbonie. Prof. Marek opublikował ponad
>>>
39 


60 prac naukowych, w tym cykl studiów dotyczących tendencji roz- 
WOjowych kryminologii i polityki kryminalnej w USA i innych kra- 
jach zachodnich, monografie: Warunkowe umorzenie postępowania 
karnego, Warszawa 1973; Obrona konieczna w polskim prawie kar- 
nym, Warszawa 1978 i 3 skrypty: Kodeks postępowania karnego. 
Orzecznictwo i piśmiennictwo, Warszawa 1974 - współautor; Prawo 
WYkroczeń w zarysie, Warszawa 1975; Zarys prawa karnego, Toruń 
1976 - współautor. W latach 1973-1975 pełnił funkcję prodziekana, 
a od września 1978 r. dziekana Wydziału Prawa i Administracji. 
Doc. M. Filar bada problemy przestępczości seksualnej w 
POlskim prawie karnym oraz zagadnienie pornografii. Współpracu- 
je z zespołem powołanym do badania prawnych aspektów wdrażania 
sYstemu PESEL. Opublikował 36 prac, w tym 3 monografie oraz 1 
skrypt. Na szczególną uwagę zasługują monografie: Poczytalność 
Sprawcy odurzonego alkoholem w świetle orzecznictwa Sądu Najwyż- 
Szego, Warszawa 1969; Przestępstwo zgwałcenia w polskim prawie 
karnym, 
arszawa 1974; Pornografia. Studium z dziedziny polity- 
ki kryminalnej, Toruń 1977. Doc. Filar odbył w roku akademickim 
1973/1974 dziewięciomiesięczny staż naukowy we Włoszech na Uni- 
versi tś di Roma oraz w rl!iędzynarodowym Instytucie Kauk Penal- 
nych w Syrakuzach. 
Doc. A. Grze3kowiak bada problematykę kary pozbawienia wol- 
nOści wobec nie letnich oraz zagadnienie kary śmierci w polskim 
prawie karnym. Opublikowała 25 prac naukowych, w tym 2 monogra- 
fie: Kara fozbawienin wolności względem nieletnich w prawie kar- 
nym europejskich państw socjalistycznych, Warszawa 1976; Kara 
śmierci w polskim prawie karnym, Toruń 1978 oraz skrypt Zarys 
prawa karnego, Toruń 1976 - współautor. W 1974 r. odbyła sześ- 
CioMiesięczny staż naukowy na Universlta di Roma we Włoszech. 
BYła członkiem Zarządu Wojewódzkiego Zrzeszenia Prawników Pol- 
skich w Toruniu. 
Adiunkt dr Sławomir Redo bada problematykę prawną narkoma- 
nii oraz kierunki tzw. nowej kryminologii w Anglii i Stanach 
Zjednoczonych Ameryki. Za pracę doktorską uzyskał w 1976 r. 
I nagrodę w cenionym konkursie "Państwa i Prawa". W roku aka- 
demickim 1978/1979 przebywał na sta2u naukowym w University of 
new York, gdzie zbierał materiały do rozprawy habilitacyjnej.
>>>
40 


Starszy asystent mgr Danuta Gajdus zajmuje się badaniem pro- 
blematyki czynnego żalu w polskim prawie karnym. Jest zasłużo- 
nym opiekunem Studenckiego Koła Penitencjarnego. 
Starszy asystent mgr Andrzej Adamski przygotował rozprawę 
doktorską traktującą o granicach penalizacji zachowań związanych 
z nadużywaniem alkoholu na tle porównawczym. 
Starszy asystent mgr Violetta Konaraka-Wrzosek zajmuje się 
badaniem zagadnień stosowania leczniczych środków zabezpiecza- 
jących w prawie karnym. 
b) Z a kła d P o s t ę P o w a n i a Kar n e g o 
Prof. W. Daszkiewicz, który do 1979 r. pełnił funkcję kie- 
rownika Zakładu, od szeregu lat zajmuje się badaniem kwestii 
udziału czynnika społecznego w procesie karnym. dochodzenia rosz- 
czeń cywilnych w postępowaniu karnym. ochrony dóbr osobistych 
pokrzywdzonego w procesie karnym, interdyscyplinarnym zagadnie- 
niem psychiatrii sądowej oraz ogólną problematyką systemu proce- 
su karnego i prawem oskarżonego do obrony. Opublikował ponad 
190 prac naukowych, wśród których na wyróżnienie zasługują mo- 
nografie: Naprawienie sZkody w prawie karnym, Warszawa 1972; 
Powództwo cywilne w procesie karnym, Warszawa 1976 oraz skrypt 
Proces karny. Część ogólna, Toruń 1976. Za wybitne osiągnięcia 
naukowe otrzymał nagrody II i I stopnia oraz Krzyż Kawalerski 
Orderu Odrodzenia Polski i Medal Komisji Edukacji Narodowej. 
Współpracuje z Instytutem Państwa i Prawa PAN oraz uniwersyte- 
tami w Tomsku i Jarosławiu. 
Doc. A. Bulsiewicz bada problematykę zabezpieczenia rosz- 
czeń odszkodowawczych i kar majątkowych w procesie karnym, zaj- 
muje się także postępowaniem karnym wykonawczym oraz zagadnie- 
niami współuczestnictwa w procesie karnym. Opublikował ponad 
20 prac. w tym monografie: Zabezpieczenie roszczeń odszkodowaw- 
czych i kar majątkowych w postępowaniu karnym, Warszawa 1975, 
a także pracę Kodeks postępowania karnego. Orzecznictwo i piś- 
miennictwo, Warszawa 1974 - współautor. Pełnił funkcję kierowni- 
ka Zaocznego Studium Prawa. 
Adiunkt dr Danuta Osowska zajmuje się badaniem problematy- 
ki sądowej kontroli oskarżenia w polskim procesie karnym oraz 
stanowiskiem obrońcy w polskim procesie karnym. Opublikowała mo- 
nografię: Sądowa kontrola oskarżenia w polskim procesie karnym,
>>>
41 


Warszawa 1971. W 1974 r. odbyła dwumiesięczny staż na Uniwersy- 
tecie w Leningradzie. 
Starszy asystent 
gr Maria Jeż-Ludwichowska przygotowała 
rozprawę doktorską o prawie oskarżonego do obrony w kontekście 
Czynności dowodowych organ6w procesowych. 
c) Z a kła d Kry m i n a l i s t Y k i 
Zakład zatrudnia 1 starszego wykładowcę, 1 adiunkta i 1 la- 
boranta. Spycyfika Zakładu sprawia. iż jest on wyjątkowo dobrze 
wyposażony pod względem materialno-technicznym i dysponuje sze- 
regiem unikalnych urządzeń nieodzownych do prowadzenia badań 
kryminalistycznych. W jego zbiorach znajdują się szczeg6lnie 
Cenne eksponaty, a zwłaszcza kryminalistyczny zbi6r broni pal- 
nej, drugi w kraju po zbiorze Zakładu Kryminalistyki Komendy 
Gł6wnej MO w Warszawie. 
Starszy wykładowca dr M. Kulicki prowadzi badania nad kry- 
minalistycznymi aspektami stosowania broni palnej oraz złożoną 
i niezwykle kontrowersyjną problematyką stosowania wariografu 
w czynnościach śledozych i pdstępowaniu sądowym. Opublikował 23 
prace naukowe, w tym monografię: Kryminalistyczne problemy uży- 
cia broni palnej, Warszawa-Poznań 1912 oraz skrypt Kryminalisty- 
ka. Zarys wykładu, Toruń 1912. 


II. DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNA 


W ramach Wydziału Prawa i Administracji prowadzone są zaję- 
cia dydaktyczne dla student6w stacjonarnych i zaocznych. Na prze- 
strzeni omawianego okresu kształcenie odbywało się początkowo w 
cyklu pięcioletnim, następnie w wyniku reformy z 1973 r. - w cyk- 
lu czteroletnim (ostatni absolwenci cyklu 5-letniego ukończyli 
studia w 1911 r.). Od 1980 r. studia stacjonarne znowu trwają 
Pięć lat. Na studiach stacjonarnych kształcono prawnik6w i ad- 
ministratywist6w, podobny układ występował na studiach zaocznych, 
z tym iż funkcjonowały tam dwustopniowe studia administracyjne. 
W połowie lat sześćdziesiątych, a więc u progu okresu, kt6- 
ry objęty jest niniejszym sprawozdaniem, można już m6wić o peł- 
nej stabilizacji Wydziału Prawa i właściwym zabezpieczeniu jego 
Zadań dydaktycznych. Pewne trudności rodziły si Q jednak nadal w
>>>
42 


związku ze wzrastającą liczbą studentów i kierunków studiów. dla 
których z największym trudem znajdowano odpowiednie pomieszcze- 
nia. Rewindykacja kolejnych sal w Collegium Minus przebiegała z 
poważnymi oporami i nadal znaczna część gmachu użytkowana była 
przez Wydział Sztuk Pięknych oraz Kwesturę. Przejściowe pertur- 
bacje spowodowała dodatkowo także kolejna reforma studiów praw- 
niczych, tym razem związana z wdrażaniem czteroletniego progra- 
mu studiów. 
W roku akademickim 1966/1967 na studiach stacjonarnych pra- 
wa studiowało 781 studentów. W roku tym mury Uczelni opuściło 97 
magistrów prawa. Ponadto na studiach zaocznych prawa studiowało 
346 studentów (na trzech latach studiów) oraz na Zawodowym Stu- 
dium Administracyjnym 484 słuchaczy. a 151 uzyskało dyplomy ukoń' 
czenia tych studiów. 
W kolejnych latach liczba studentów studiów stacjonarnych 
stabilizuje się na poziomie nieco niższym niż 700 osób. przy 
czym największa liczba magistrów prawa została wypromowana w ro- 
ku 1968/1969 i wynosiła 243. W tym też roku wypromowano po raz 
pierwszy 110 magistrów prawa, absolwentów studiów zaocznych. na- 
tomiast Zawodowe Studia Administracyjne ukończyło 148 absolwen- 
tów. 


Kolejna, ostatnia zmiana w zakresie funkcji dydaktycznych 
Wydziału następuje w roku akademickim 1971/1972, gdy utworzono 
Studium Administracji Ir o z 51 słuchaczami oraz w roku akademic- 
kim 1972/1973. gdy przyjęto grupę 55 studentów na pierwszy rok 
studiów dziennych Studium Administracyjno-Pra\vnego. 
 tym samym 
roku pierwsza grupa 53 absolwentów Studium Administracji 11 0 
uzyskała dyplomy magistrów administracji. 
W ostatnim roku objętym sprawozdaniem na wszystkich kierun- 
kach studiów na Wydziale Prawa i Administracji studiowało 1876 
studentów, w tym: 
- na studiach stacjonarnych prawa - 475 
- na studiach stacjonarnych administracji - 348 
- na studiach zaocznych prawa - 369 
- na Zawodowym Studium Administracji - 377 
- na Studium Administracji II o - 307. 
Był to więc drugi co do wielkości «ydział na Uniwersytecie 
wikołaja Kopernika. W roku tym r.
ry Uczelni OfU
ciło 573 absol- 
wentów prawa i administracji, 
 tym:
>>>
43 


- absolwentów prawa - 131 
- absolwentów administracji - 80 
- absolwentów prawa (studia zaoczne) - 97 
- absolwentów ZSA (studia zaoczne) - 109 
- absolwentów SA 11 0 - 156 


Wyposażenie Wydziału 



 


Od momentu wznowienia działalności dydaktycznej w 1958 r. 
WYdział Prawa mieścił się w budynku Collegium Minus przy ul. 
Posa Staromiejska 1, przy czym dziekanat Wydziału oraz Zakład 
Kryminalistyki znajdowały się w budynku Collegium Maius, gdzie 
w owym czasie ulokowany był także Rektorat IDAK. Przez cały ten 
okres trwała rewindykacja poszczególnych pomieszczeń zajmowanych 
przez Kwesturę oraz Wydział Sztuk Pięknych. W ten sposób Wydział 
Prawa uzyskał dodatkowo salę audytoryjną nr I oraz pomieszczenia 
na magazyn biblioteczny. Wydział posiada bibliotekę, która utwo- 
rZona została w 1979 r. i stopniowo rozbudowany jest jej księgo- 
zbiór. W końcu 1980 r. liczył on 3493 woluminy. 
Wyposażenie techniczne Wydziału było nadal bardzo skromne. 
Utworzono wprawdzie pracownię kserograficzną, jednak przestarza- 
ły sprzęt i częste awarie sprawiły, iż jej działalność była ma- 
ło efektywna. Do najlepiej wyposażonych Zakładów należał Zakład 
Kryminalistyki, który gromadził okazałe zbiory broni palnej, za- 
kUpił wariograf, sprzęt fotograficzny, audiowizualny itp. 


Stan osobowy 


W roku akad. 1965/1966 na Wydziale Prawa i Administracji 
Zatrudnionych było 17 samodzielnych pracowników nauki, 12 star- 
szych wykładowców i adiunktów, 14 asystentów i starszych asy- 
stentów oraz 7 pracowników administracyjnych. W roku akademic- 
kim 1979/1980 stan zatrudnienia wynosił 23 profesorów i docen- 
tów, 27 starszych wykładowców i adiunktów, 30 asystentów i star- 
szych asystentów, 12 pracowników administracji i biblioteki oraz 
2 pracowników obsługi.
>>>
44 


Zestawienie powyższe wskazuje na bardzo poważny wzrost licz
 
by pracowników Wydziału we wszystkich grupach, nie odzwierciedla 
jednak złożonych procesów, które temu rozwojowi towarzyszyły. 
Poważnym zagrożeniem dla rozwoju Wydziału było utworzenie w 
1970 r. Uniwersytetu Gdańskiego. Odeszło wówczas dwóch profeso- 
rów - kierowników Zakładów oraz jeden starszy wykładowca, a w 
1971 r. - trzeci profesor - kierownik Zakładu. Odszedł także je- 
den docent (doc. S. Salmonowicz). który zatrudniony został w In- 
stytucie Historii PAN. Podjęte przez kierownictwo Wydziału i 
Uczelni wysiłki doprowadziły jednak do przyjścia na Wydział no- 
wych pracowników naukowych i w rzeczywistości wzmocnienia kadro- 
wego Wydziału Prawa i Administracji w stosunku do poprzednich 
lat. 


Omawiany okres odznacza się wyjątkową intensywnością awan- 
sów naukowych na Wydziale. Przeprowadzono 121 przewodów doktor- 
skich i kilka przewodów habilitacyjnych; pierwsze doktoraty ab- 
solwentów odrodzonego Wydziału - w 1968 r., a w 1972 r. zaczy- 
na się seria habilitacji. Proces ten rozpoczyna habilitacja dr 
A. Marka. Po niej następują dalsze habilitacje wychowanków Wy- 
działu: dra M. Nesterowioza. dra J. Justyńskiego oraz dra R. 
Łaszewskiego. Wszystkie odbyły się na "obcych" wydziałach, ale 
przecież w klimacie intelektualnym toruńskiego Wydziału Prawa 
i Administracji i wszystkie zostały wysoko ocenione, o czym 
świadczą recenzje wydawnicze, recenzje w periodykach naukowych 
i nagrody ministerialne. 
Wydobywając te fakty na plan pierwszy zwrócić należy także 
uwagę, iż wcześniej nastąpił awans naukowy pracowników, którzy 
nie byli wprawdzie absolwentami Wydziału, ale związali się z 
nim na stałe. Są to habilitacje: prof. J. Symonidesa, prof. J. 
Gilasa, prof. J. Głuchowskiego, doc. J. Sauka, doc. W. Bojar- 
skiego, 8 następnie: doc. A. Bulsiewicza, doc. S. Jędrzejewskie- 
go, doc. J. Piszczka, doc. M. Kallasa. 
Satysfakcji wynikającej z awansów naukowych towarzyszyły 
niestety także bolesne rozstania z zasłużonymi dla Wydziału pra- 
cownikami. Śmierć zabrała prof. K. Biskupskiego (1967), wybitne- 
go specjalistę z zakresu prawa konstytucyjnego, cywilistę dra J. 
Naziębło (1973), wybitnego badacza dziejów myśli politycznej 
starożytności doc. W. Kornatowskiego (1975), historyka prawa i
>>>
45 


Pierwszego dziekana reaktywowanego Wydziału Prawa prof. Wojcie- 
cha Hejnosza (1976), sędziego Sądu Najwyższego. znawcę procedu- 
ry cywilnej prof. J. Krajewskiego (1978) oraz cywilistę, doc. J. 
Sauka (1980). 


Z" 


8 


WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI 


D z i e k a n i: 


prof. dr Aleksander Kunicki 
prof. dr Jan Krajewski 
prof. dr Wacław Szyszkowski 
prof. dr hab. Czesław Jackowiak 
doc. dr hab. Andrzej Marek 


p r o d z i e k a n i: 


doc. dr hab. Jan Krajewski 
doc. dr hab. Kazimierz Nowak 
doc. dr hab. Wiesław Lang 
doc. dr hab. Janusz Gilas 
doc. dr hab. Czesław Jackowiak 
doc. dr hab. Stanisław Salmonowicz 
prof. dr Jerzy Śliwowski 
doc. dr hab. Andrzej Marek 
doc. dr hab. Władysław Bojarski 
doc. dr hab. Mirosław Nesterowicz 
doc. dr Edmund Mizerski 
doc. dr hab. Ryszard Łaszewski 
doc. dr hab. Mirosław Nesterowicz 
doc. dr hab. Janusz Justyński 


K i e r o w n i c y S t u d i 6 w 


Zaoczne Studium Prawa 


doc. dr hab. Stanisław Salmonowicz 
prof. dr Jerzy Śliwowski 
doc. dr hab. Andrzej t.1arek 


1965-1967 
1967-1969 
1969-1972 
1976-1978 
1978-1981 


1965-1967 
1965-1967 
1967-1969 
1968-1975 
1970-1971 
1969-1971 
1971-1973 
1973-1975 
1975-1978 
1976-1979 
1972-1975 
1978- 
1976-1979 
1979- 


1969-1971 
1971-1913 
1913-1975
>>>
46 


doc. dr Edmund Mizerski 
doc. dr hab. Andrzej Bul
iewicz 


1976-1978 
1978-1981 


Zaoczne Zawodowe Studium Administracyjne 


doc. dr hab. Zbigniew Zdrójkowski 
dr Jan Naziębło 
doc. dr hab. Władysław Bojarski 
doc. dr hab. Ryszard Łaszewski 
doc. dr Edmund Mizerski 


1961-1968 
1969-1973 
1973-1975 
1975-1978 
1978- 


Studium Administracyjne (II stopnia) 


doc. dr hab. Jan Głuchowski 
doc. dr hab. Ryszard Łaszewski 
doc. dr Edmund Mizerski 


1973-1975 
1975-1978 
1978- 


INSTYTUT HISTORYCZNO-PRAWNY 


Dyrektor: doc. dr hab. Wiktor Kornatowski 1969-1973 
prof. dr hab. Zbigniew Zdrójkowski 1973- 
Przewodniczący Rady Instytutu: 
prof. dr hab. Kazimierz Kolańczyk 
doc. dr hab. Wiktor Kornatowski 
doc. dr hab. Władysław Bojarski 


1969-1973 
1973-1975 
1975- 


Zakład Powszechnej Historii Państwa i Prawa 


Kierownik: prof. dr hab. Zbigniew Zdrójkowski 1966 - doc. 1966, 
1971 
Adiunkt: dr Krystyna Kamińska, asyst. 1969-1971, st. asyst. 
1971-1977 
St. asystenci: mgr Bogdan Rozwadowski 1968-1969 
mgr Zygmunt Trochowski 1966-1967
>>>
47 


mgr Andrzej Gaca,asyst. 1974-1976 
mgr Jacek Goclon od 1978 
AsystEJnt: mgr Andrzej Kreutz 1966 


Zakład Prawa Rzymskiego 


Kie
ownik: prof. zwycz. dr hab. Kazimierz Kolańczyk 1966-1973, 
prof. nadzw. 1966-1973 
doc. dr hab. Władysław Bojarski od 1973, st. asyst. 
1966-1967 adiunkt 1967-1971 
Adiunkt: dr Ryszard Ludwicki 1966 
St. asyst.: mgr Maria Nazarewicz-Witkowska, asyst. 1977-1979 


Zakład Historii Doktryn Polityczno-Prawnych 


Kierownik: doc. dr hab. Wiktor Kornatowski 1969-1975, doc. od 
1969, zm. 1975 
Kurator: doc. dr hab. Władysław Bojarski 1975-1976 
Kierownik: doc. dr hab. Janusz Justyński od 1976, asyst. 1966) 
st. asyst. 1966-1968, adiunkt 1968-1976 
St. asystenci: mgr Zdzisław J6źwiak, asyst. 1975-1978 
mgr Adam Czarnota od 1980 


Zakład Historii Państwa i Prawa polskiego 


5, 


Kierownik: prof. dr hab. Wojciech Hejnosz 1966-1967, prof. 
zwycz. 1966-1967 
doc. dr hab. Stanisław Salmonowicz 1967-1971, doc. 
od 1967 
doc. dr hab. Henryk Olszewski 1971-1975, doc. od 
1971 
doc. dr hab. Ryszard Łaszewski od 1975, st. asyst. 
1966-1970, adiunkt 1970-1975 
Docent: dr hab. Marian Kallas, st. asyst. 1966-1968, adiunkt 
1968-1976 
St. asyst.: mgr Zbigniew Naworski, asyst. 1974-1976
>>>
4B 


INSTYTUT ADMINISTRACJI I ZARZłDZANIA 


Dyrektor: prof. dr hab. Eugeniusz Ochendowski 1972 - 
Przewodniczący Rady Instytutu: prof. dr hab. Jan Głuchowski 
1972- 


zakład Prawa Administracyjnego 


Kierownik: prof. dr hab. Wacław Dawidowicz 1966-1971, prof. 
nadzw. 1966-1971 
prof. dr hab. Eugeniusz Ochendowski 1971 -,doc. 
1971-1976 
Docent: dr hab. Ryszard Paczuski. adiunkt 1973-1974 
Adiunkt: dr Eugeniusz Bojanowski do 1974. asyst. 1966-1967. st. 
asyst. 1967-1972 
St. asystenci: mgr Witold Mikułowski 1966-196B 
mgr Sabina Marcinkiewicz 1966-1972 
mgr Mikołaj 
więcki, asyst. 1971-1973 
mgr Ewa Kiedrowicz, asyst. 1973-1975 
mgr Stanisław Kraszewsk4asyst. 1976-1978 
Asystenci: mgr Krzysztof Zukowski 1968-1970 
mgr Roman Rewald 1977-1979 
mgr Marian Masternak od 1979 


zakład Prawa Finansowego 


Kierownik: prof. dr hab. Zbigniew Jaśkiewicz 1966-1970, prof. 
nadzw. 1966-1970 
doc. dr Eligiusz Drgas: 1970-, adiunkt 1966-1970 
Profesor: dr hab. Jan Głuchowski adiunkt 1966-1971, docent 
1971-1977 
Adiunkci: dr Jerzy Jezierski. st. asyst. 1967-1973 
dr Andrzej Borodo. asyst. 1971-1973, st. asyst. 
1973-1977
>>>
49 


dr Bogumił Brzeziński, asyst. 1974-1976, st. asyst. 
1976-1979 
Asystent: mgr Wojciech Matuszewski od 1977 


Zakład Prawa Rolnego 


Kierownik: doc. dr hab. J6zef Piszczek 1974-197
 adiunkt do 
1974 
Kurator: prof. dr hab. Eugeniusz Ochendowski: 1977-1979 
Kierownik: dr Błażej Wierzbowski od 1979) asyst. 1968- 1 970, st. 
asyst. 1970-1975 
Adiunkt: dr Cecylia Stempka-Jaźwińska, asyst. 1971-1973, st. 
asyst. 1973-1977 
Asystent: mgr Anna Niewiadomska od 1979 


; . 


Zakład Administracji Gospodarczej 


Kierownik: doc. dr hab. Stanisław Jędrzejewski 1979-, st. wykł. 
1969-1974, adiunkt 1974-1975 
Adiunkt: dr Wojciech Szwajdler, asyst. 1973-1974, st. asyst. 
1974-1979 
Asystent: mgr Henryk Nowicki od 1978 


INSTYTUT NAUK PRAWNO-USTROJOWYCH 


D.1rektor: prof. dr hab. Janusz Symonides 
prof. dr hab. Janusz Gilas 
Przewodniczący Rady Instytutu: 
prof. dr hab. Wacław Szyszkowski 
prof. dr hab. Wiesław Lang 


1972-1973 
1973- 


1972-1974 
1
74-
>>>
50 


Zakład Teorii Państwa i Prawa 


Kierownik: prof. dr hab.WiesławLang 1966-. docent 1966-1975 
Docent: dr hab. Andrzej Mr6zek. st. asyst. 1966-1970. adiunkt 
1970-1979 
Adiunkci: dr Anna Gryniuk,asyst. 1966-1969. st. asyst. 1969- 
1975 
dr Ewa Kustra,asyst. 1966-1968, st. asyst. 1968-1977 
dr Lech Morawski, asyst. 1973-1975, st. asyst. 1975- 
1978 
dr Maria Wilke,asyst. 1966-1967. st. asyst. 1967-1973 
dr Jan piszczek,asyst. 1969-1971, st. asyst. 1971-1975 
dr Ewa Radomska,asyst. 1969-1971, st. asyst. 1971-197 6 
dr Mirosław Bączyk,asyst. 1973-1975, st. asyst. 1975- 
1979 
St. asyst.: mgr Wojciech Adamczak do 1972. asyst. 1967-1969 
Asystenci: mgr Roman Wiśniewski 1976-1978 
mgr Małgorzata Zyman od 1980 


Zakład Prawa Konstytucyjnego 


Kierownik: prof. dr hab. Kazimierz Biskupski 1966-1967. prof. 
zwycz. 1966-1967, zm. 1967 
doc. dr Kazimierz Nowak 1967-1969 
prof. dr hab. Wacław Szyszkowski 1969-1975, doc. 
1966-1973 
doc. dr Edmund Mizerski 1975-, adiunkt 1966-1968 
Adiunkci: dr Zofia Wasik,asyst. 1966-1967. st. asyst. 1967-1970 
dr Andrzej Pułło)asyst. 1968-1969. st. asyst. 1969- 
1974 
dr Małgorzata Mincer, asyst. 1972-1973. st. asyst. 
1973-1979 
St. asystenci: mgr Marek Pankowski, asyst. 1972-1974 
mgr Zbigniew Witkowski) asyst. 1976-1978 
mgr Jan Galsterjasyst. 1977-1980 
Asystenci: mgr Krzysztof Wołowski)8syst. 1966-1967 
mgr Andrzej Kucharek od 1978
>>>
51 


Zakład Prawa Międzynarodowego 


3 
75 
7 6 


Kierownik: prof. dr hab. Remigiusz Zaorski 1966-1967. prof. 
nadzw. 1966-1967 
prof. dr hab. Janusz Symonides 1968-1973. adiunkt 
1966-1968. doc. 196B-1973 
prof. dr hab. Janusz Gilas 1973-. adiunkt 1966-1968, 
doc. 1968-1976 
Adiunkci: dr Tadeusz JasudowiczJasyst. 1966-1968. st. asyst. 
1968-1973 
dr Andrzej Jacewicz do 1977, asyst. 1969-1972. st. 
asyst. 1971-1976 
dr Jan Białocerkiewicz,asyst. 1974-1976. st. asyst. 
1976-1978 
dr Mirosław Konarski-Mikołajewicz)st. asyst. 1972- 
1973 
St. asystent: mgr Tadeusz Wasilewski,asyst. 1975-1976 


INSTYTUT PRAWA C
VILNEGO 


Dyrektor: prof. dr hab. Jan Winiarz 1972- 
Przewodniczący Rady Instyt.utu: 
prof. dr hab. Jan Winiarz 1972- 


Zakład Prawa Cywilnego 


Kierownik: prof. dr hab. Stanisław Matysik 1966-1970. prof. 
zwycz. 1966-1970 
prof. dr hab. Zygmunt Nowakowski 1970-1971. prof. 
nadzw. 1970-1971 
prof. dr hab. Leopold Stecki 1971-1979. doc. 1970- 
-1976 
doc. dr hab. Mirosław Nesterowicz 1979-, st. asyst. 
1966-1968. adiunkt 1968-1975 
Docenci: dr hab. Aleksander Kunicki 1966-1967 
dr hab. Julian Sauk. adiunkt 1966-1968, zm. 1980 
Adiunkt: dr Zdzisław Grelowsk1 1966- 1 967
>>>
52 


Zakład Postępowania Cywilnego 


Kierownik: prof. dr hab. Jan Krajewski 1966-1973 i 1976-1978 
doc. 1966-1971, zm. 1978 
doc. dr hab. Kazimierz Piasecki 1973- 1 976, doc. 1973- 
1976 
Kurator: prof. dr hab. Jan Łopuski 1978- 
Adiunkci: dr Wiesław Radomski, st. asyst. 1966-1971 
dr Kazimierz Lubiński, asyst. 1972, st. asyst. 1972-1975 
St. wykładowca: dr Jan Naziębło,adiunkt 1966-1967, zm. 1973 
St. asystenci: mgr Krystyna Kuczyńska 1967-1972, asyst. 1967-1969 
mgr Tadeusz Felski, asyst. 1978-1980 


Zakład Prawa Pracy 


Kierownik: prof. dr hab. Czesław Jackowiak 1966-1976, doc. 1966- 
1973 
doc. dr hab. Krzysztof Kolasiński 1976-, adiunkt 1966- 
1975 
Adiunkci: dr Kazimierz Jaśkowski. asyst. 1967-1969. st. asyst. 
1969-1975 
dr Grzegorz Goździewicz,st. asyst. 1971-1974 
dr Jan Piątkowski,asyst. 1974-1976, st. asyst. 1976- 
1980 
st. asystenci: mgr Mirosława zalewska 1968-1974, asyst. 1968- 
1970 
mgr Zbigniew Myszka,asyst. 1976-1978 


zakład Prawa Gospodarczego 


Kierownik: prof. dr hab. Jan Winiarz 1972-. doc. 1971-1974 
Adiunkt: dr Zbigniew Kwaśniewski, asyst. 1971-1973, st. asyst. 
1973-1976 
St. asystenci: mgr Zdzisław Gordon)asyst. 1973-1974 
mgr Adam Załuski,asyst. 1977-1980 
Asystent: mgr Marek Jasiakiewicz od 19BO
>>>
53 


Zakład Prawa Międzynarodowego Obrotu Cywilnego 


Kierownik: prof. dr hab. Jan Łopuski 1972-,doc. 1971-1977 
Adiunkt: dr Eugeniusz Kowalewski,asyst. 1972-1973, st. asyst. 
1972-1978 
St. asyst.: mgr Maria Dragun,asyst. 1973-1975 


175 


INSTYTUT PRAWA KARNEGO 


,9 


Dyrektor: prof. dr hab. Wiesław Daszkiewicz 1972-1979 
prof. dr hab. Andrzej Marek 1979- 
Przewodniczący Rady Instytutu: 
prof. dr Jerzy 
liwowski 1972-1973 
doc. dr hab. Andrzej Marek 1973-1976 
doc. dr hab. Andrzej Bulsiewicz 1976-1977 
prof. dr hab. Andrzej Marek 1977-197B 
,- doc. dr hab. Marian Filar 1978- 


Zakład Prawa Karnego i Kryminologii 


Kierownik: prof. dr Jerzy 
liwowski 1966-1977 
prof. dr hab. Andrzej Marek 1977-, asyst. 1966-1967. 
st. asyst. 1967-1968. adiunkt 196B-1972, doc. 1972- 
1979 
Docenci: dr hab. Marian Filar, asyst. 1967-1968, st. asyst. 1968- 
1972. adiunkt 1972-1978 
dr hab. Alicja Grześkowiak.asyst. 1966-1967, st. asyst. 
1967-1971. adiunkt 1971-1979 
Adiunkoi: dr Janina Wojciechowska 1966-1970 
dr Barbara Kunicka-Michalska 1966-1972 
dr Sławomir Redo,asyst. 1972-1974, st. asyst. 1974- 
1976 
dr Emil Pływaczewski od 1980 
St. Asystenci: mgr Zdzisław Brodecki 1963-1966 
mgr Danuta GajdusJasyst. 1973-1975
>>>
54 


mgr WoJciech Socha 1975-1976 
mgr Andrzej AdAmski,asyst. 1976-197B 
mgr Violetta Konarska-Wrzosek,asyst. 1977-1978 
Asystent: mgr Michał J6zefow1cz 1971-1975 


zakład Postępowania Karnego 


Kierownik: prof. zwycz. dr hab. Wiesław Daszkiewicz 1966-1979 
doc. 1966-1967. prof. nadzw. 1967-1973 
doc. dr hab. Andrzej Bulsiewicz 1979-,adiunkt 1966- 
1975 
Adiunkci: dr Danuta Osowska)asyst. 1966-1967. st. asyst. 1967- 
1973 
dr Barbara Trawicka 1966-1975, asyst. 1966-1967, st. 
asyst. 1967-1972 
st. asystenci: mgr Maria Je
-Ludwichowska,asyst. 1973-1975 
mgr Bolesław Cabański 1975-1976 
mgr Bożena Gronowska,asyst. 197B-19BO 
Asystent: mgr Piotr Hofmański od 1979 


Zakład Kryminalistyki 


Kierownik: dr Mariusz Kulicki 1969-. st. wykł. od 1969 
Adiunkt: dr Jerzy Wnorowski
asyst. 1970-1971. st. asyst. 1971- 
1976 
Asystent: mgr Andrzej Leciak od 1979
>>>
55 


Stefan Kościelecki 


WYDZIAŁ S ZTUK P
KNYCH 


Wydział Sztuk Pięknych w latach 1966-1980 kontynuował po- 
myślnie sw6j rozw6j. Wynikami badań naukowych. osiągnięciami 
artystycznymi, rezultatami dydaktycznymi i doświadczeniami or- 
ganizacyjnymi potwierdzał społeczną potrzebę istnienia studi6w 
o takim profilu w strukturze uniwersyteckiej. Co więcej nasze 
Pozytywne rezultaty stały się inspiracją do zawiązywania stu- 
di6w o podobnej strukturze i programie w innych uniwersytetach. 
Podobnie jak w całym Uniwersytecie tak na Wydziale Sztuk 
Pięknych dokonano w 1969 r. zasadniczych zmian organizacyjnych. 
Mianowicie powołano dwa Instytuty: Instytut Artystyczno-Pedago- 
giczny i Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa. Oba Insty- 
tuty posiadały odrębne dyrekcje a także rady naukowe. Lata 1969- 
-1971 były dla Wydziału przełomowe; z jednej strony nastąpił 
znaczny rozw6j organizacyjny, w miejsce 8 katedr powstało 11 Za- 
kład6w; z drugiej strony można m6wić o początku procesu pogłę- 
bienia pewnych r6żnic programowych obu członów Wydziału. Kieru- 
nek artystyczno-pedagogiczny coraz bardziej rozwijał swoją specy- 
fikę artystyczną, natomiast drugi człon Wydziału, występujący od 
1969 r., jako Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa, umac- 
niał sw6j charakter naukowy. 
Zmiany organizacyjne w latach 1969-1971 są szczeg61nie wi- 
doczne w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa, gdzie 
kształcono na dw6ch kierunkach studi6w w dwu specjalizacjach, 
a od roku 1970/1971 aż w 5 specjalizacjach. Przykładami rozwoju 
organizacyjnego są studia zaoczne w obu Instytutach i podyplomo- 
we w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa. 
Poważnym jednak ciosem dla rozwoju obu Instytut6w były de- 
cyzje podjęte w ramach reorganizacji studiów wyższych w roku 
1974, skracające czas studi6w do lat 4. Rozwiązania te były 
szczeg6lnie dotkliwe dla Instytutu Artystyczno-Pedagogicznego 
i tych zakład6w drugiego Instytutu, gdzie normalna praca arty- 
styczna ma istotne znaczenie dla ostatecznych rezultat6w opra- 
cowywanych plastycznie obiekt6w. Decyzją ministra Nauki, Szkol-
>>>
56 


nic twa Wyższego i Techniki zmieniono tytuł nadawany na kierunku 
artystyczno-pedagogicznym na magistra wychowania plastycznego i 
zalecono kształcenie ka
 gł6wnie dla szkolnictwa. 
Okres do końca roku 19BO to nieustanne starania o powr6t 
do programu studiów 5-letnich i prawa nadawania tytułu magistra 
sztuki różnych specjalizacji. Starania te uwieńczono powodzeniem 
i odtąd specjalizacje artystyczne mają uprawnienia do nadawa- 
nia dyplom6w ukończenia studi6w, równoważne - jak w uczelniach 
artystycznych z jednej strony i naukowych - jak w uczelniach 
uniwersyteckich. 
Ważnym momentem w rozwoju Instytutu Zabytkoznawstwa i Kon- 
serwatorstwa było uzyskanie w 1971 r. uprawnienia do nadawania 
stopnia doktorskiego (jako jedyny w Polsce Instytut uprawniony 
do nadawania tytułu doktorskiego z dZiedziny konserwacji). Wy- 
sokie uprawnienia, nobilitacja formalna była rezultatem nie tyl- 
ko rozwoju organizacyjnego, ale gł6wnie osiągnięć artystycznych 
i naukowych pracowników. 
Pracownicy Instytutu Artystyczno-Pedagogicznego, tak samo- 
dzielni jak i kadra młodszych pracownik6w, wystawiali swoje pra- 
ce we wszystkich centrach sztuki światowej, uczestniczyli w pre- 
zentacjach sztuki polskiej za granicą, jak też pokazywali doro- 
bek indywidualny gł6wnie w dwu dyscyplinach artystycznych: gra- 
fika i malarstwo. Znaczne sukcesy w skali krajowej i szerszej 
odnotowano w zakresie pedagogiki artystycznej - szczeg6lnie do- 
tyczące wieku dziecięcego i młodzieżowego. 
Z inicjatywy pracowników Zakładu Pedagogiki Artystycznej 
powstała pierwsza w Europie Galeria i Ośrodek Twórczości Pla- 
stycznej Dzieci, która działa już ponad 20 lat pod opieką nau- 
kową wspomnianego Zakładu. 
Znaczne osiągnięcia naukowe i dydaktyczne także w skali 
międzynarodowej odnotował Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwa- 
torstwa. Znana była toruńska szkoła konserwatorska; absolwenci 
i pracownicy naszego Instytutu konserwują zabytki w r6żnych 
państwach europejskich i na innych kontynentach. Szczęśliwe 
połączenie elementów wiedzy ścisłej, teoretycznej z doświadcze- 
niami manualno-artystycznymi w programach studi6w i badaniach 
naukowych - to podstawy toruńskiej szkoły konserwatorskiej. Ce- 
ni się także zabytkoznawców, kt6rych opinie w zakresie konser-
>>>
57 


wacji i restauracji zabytków architektury szczególnie gotyckiej 
są bardzo znaczące. Jeżeli mowa o sukcesach badawczych. teore- 
tycznych. to trzeba także wskazać na indywidualne osiągnięcia 
historyków sztuki, którzy skupiali swoje zainteresowania głów- 
nie wokół sztuki regionu Pomorza, ale ostatnie publikacje świad- 
n czyły także o podjęciu problematyki innych obszarów. 
Potwierdzeniem oceny rezultatów w skali międzynarodowej 
były publikacje zagraniczne pracowników. udział w licznych kon- 
gresach międzynarodowych, przyjazdy pracowników zagranicznych. 
a także, co prawda nieliczni, studenci zagraniczni odbywający 
studia na naszym Wydziale. 
Wydział Sztuk Pięknych czuł się mocno związany z regio- 
nem Pomorza. zarówno przez tematykę badań z aby tko znawc zych, wy- 
kształcenie niemal całej kadry pracującej w służbie konserwa- 
torskiej Polski Północnej, a także przez działalność artystycz- 
ną. Około 80% toruńskiego środowiska plastycznego to absolwen- 
ci UMK. Wspomniano już także o osiągnięciach teoretycznych pe- 
dagogów. trzeba również tutaj dołączyć informację. że do roku 
1980 Instytut Artystyczno-Pedagogiczny był jedyną placówką 
kształcącą kadrę przygotowaną do działalności dydaktycznej dla 
całego regionu Polski Północnej. Na Wydziale podjęto pierwsze 
Po wojnie studia dokształcające nauczycieli z zakresu wychowa- 
nia plastycznego. 
Wszystkie wymienione działania stanowiły realny wkład w roz- 
wój kultury plastydznej regionu toruńskiego. Możliwości oddzia- 
ływania były zapewne szersze. niestety baza lokalowa rozproszona 
aż w pięciu punktach miasta nie sprzyjała wykorzystaniu potencja- 
łu dydaktycznego. naukowego i artystycznego licznej i dobrze 
przygotowanej kadry artystycznej i naukowej. 
Najbliższe plany organizacyjne to większa integracja obu 
Instytutów, poprawa stanu bazy lokalowej, zabezpieczenie ka- 
drowe. ażeby kolejna nieuchronna wymiana kadry była procesem 
nie wywołującym wstrząsów na spokojnie rozwijającym się Wydzia- 

.
>>>
.. 


5B 


Wiesława L1mont 


INSTYTUT ARTYSTYCZNO-PEDAGOGICZNY 


W latach 1965-1969 Wydział Sztuk Pięknych posiadał dwa kie- 
runki dydaktyczne: artystyczno-pedagogiczny oraz zabytkoznawstwo 
i konserwatorstwo. Kierunek artystyczno-pedagogiczny miał za za- 
danie kształcenie student6w w zakresie przedmiot6w artystycznych 
(plastycznych) z jednoczesnym przygotowaniem absolwent6w do nau- 
czania przedmiot6w plastycznych w szkołach r6żnego typu. Pro- 
gram taki był realizowany w Studium Artystyczno-Pedagogicznym 
do 1969 roku. Studium to posiadało 5 Katedr: Grafiki, Malarstwa, 
Projektowania Wnętrz. Rysunku i Rzeźby. 
Katedra Rysunku składała się z dw6ch Zakład6w: Rysunku oraz 
Metodyki Nauczania Rysunku i Przedmiot6w Plastycznych. W 1969 
roku Studium Artystyczno-Pedagogiczne przekształcono w Instytut 
Artystyczno-Pedagogiczny. W latach 1969-1972 w Instytucie funk- 
cjonowały 4 Zakłady: Grafiki. Malarstwa. Pedagogiki Artystycz- 
nej i Kształtowania Form Plastycznych oraz Zakład Rzeźby. Daw- 
niejsza Katedra Rysunku przestała istnieć. Od 1969 roku rysunek 
prowadzony był jako przedmiot pomocniczy we wszystkich pracow- 
niach specjalizacyjnych. Jednocześnie dawniejszy Zakład Metody- 
ki Hauczania Rysunku i Przedmiotów Plastycznych został połączo- 
ny na kr6tko (1969-1972) z dawniejszą Katedrą Projektowania 
Wnętrz i w ten sposób powstał Zakład Pedagogiki Artystycznej i 
Kształtowania Form Plastycznych. W 1972 roku z tego Zakładu wy- 
odrębniono jako samodzielne jednostki dydaktyczne: Zakład Kształ
 
towania Form Plastycznych i Zakład Pedagogiki Artystycznej.Osta- 
tecznie, od 1972 r. Instytut składał się z 5 Zakładów: Grafiki, 
Malarstwa, Kształtowania Form Plastycznych, Pedagogiki Artystycz
 
nej i Rzeźby. 
Okres omawianych 15 lat charakteryzował się nie tylko zmia- 
nami struktury organizacyjnej. ale także zmianami związanymi z 
liczbą lat studiów i program6w nauczania. W latach 1969-1974 
przeprowadzono modyfikację programów nauczania uwzględniając 
zmiany strukturalne, które zaszły w tym czasie. Do 1974 roku 
studia na kierunku artystyczno-pedagogicznym trwały 5 lat, ab- 
solwenci otrzymywali tytuł magistra sztuki w zakresie pedagogi- 
ki artystycznej z określoną specjalizacją plastyczną.
>>>
59 


W ramach og61nopolskiej reorganizacji struktury szk6ł wy t- 
SZych w 1974 r. okres studi6w został skr6cony do 4 lat. Insty- 
tut Artystyczno-Pedagogiczny zmianę tę odczuł szczeg6lnie dotkli- 
wie ze względu na specyfikę prowadzonych zajęć. Studia plastycz- 
ne wymagają poświęcenia znacznej ilości czasu na doskonalenie 
warsztatu plastycznego, rozw6j myślenia, kształtowanie właści- 

ch cech osobowościowych. Studia prowadzone przez Instytut Ar- 
tystyczno-Pedagogiczny przygotovrnją także absolwent6w do dzia- 
łalności dydaktycznej, w związku z tym studenci muszą zdobyć 
odpowiednią wiedzę i doświadczenie, które umożliwiłyby im właś- 
ciwe wykonywanie pracy dydaktycznej. Skr6cenie CZasu studi6w 
uniemożliwiało dłUższy kontakt z pedagogami - twórcami, co przy- 
nosiło negatywne efekty. 
Drugą ujemną konsekwencją tej decyzji była zmiana tytułu 
nadawanego absolwentom. Od 1914 r. absolwenci uzyskiwali tytuł 
magistra wychowania plastycznego. Tytuł ten, jakkolwiek posia- 
dająoy dużą wartość społeczną,w sposób istotny ograniczał upraw- 
nienia absolwentów. W 1974 r. opracowano nowy program studiów 
4-letnich, zunifikowany dla wszystkich tego typu studiów w Pol- 
sce. Realizacja tego programu nie dawała jednak najlepszych re- 
Zultatów. Protesty społeczności Instytutu w związku z tymi zmia- 
nami przez długi okres nie przynosiły pozytywnego wyniku. 
W latach 1919-1980 Rada Instytutu wraz z przedstawicielami 
studentów podejmowała wiele uchwał w sprawie zmiany programu 
studi6w oraz tytułu dla absolwentów Instytutu Artystyczno-Peda- 
gogicznego. Wszystkie te działania okazały się jednak bezsku- 
teczne. 
W 1972 r. powołano nową jednostkę organizacyjną pod nazwą 
Studia Zaoczne Wychowania Plastycznego. Celem tych studiów by- 
ło dokształcanie nauczycieli ze szkół różnego typu i profilu. 
W latach 1912-1914 eksperymentalnie prowadzono zajęcia na 3-se- 
mestralnych studiach zaocznych wychowania plastycznego dla ab- 
solwentów SN. W 1914 r. powołano 2-letnie studia zaoczne magi- 
sterskie II o dla absolwentów 3-semestralnych studiów zaocznych 
WYchowania plastycznego. Jednocześnie w 1913 r. zostały utwo- 
rZone 4-letnie studia zaoczne magisterskie o kierunku: wychowa- 
nie plastyczne. Powołanie studiów zaocznych wynikało z dużego 
zapotrzebowania na wykwalifikowanych nauczycieli wychowania
>>>
60 


plastycznego. Praca pedagogów naszego Instytutu przyczyniła się 
do zmniejszenia deficytu w tym zakresie. 
Studenci studiów zaocznych kształceni byli według progra- 
mu, który jest realizowany na studiach stacjonarnych. Po ukoń- 
czeniu studiów absolwenci otrzymywali tytuł magistra wychowa- 
nia plastycznego. Kierownikiem 3-semestralnych studiów zaocz- 
nych w latach 1972-1974 był doc. art. maI. Piotr Firlej. Nato- 
miast kierownikiem 4-letnich studiów zaocznych magisterskich od 
1973 r. był dr Tadeusz Marciniak. Zarówno studia dzienne jak i 
studia zaoczne trwały 4 lata. 
Przez pierwsze dwa lata studenci zapoznają się z poszcze- 
gólnymi dyscyplinami plestycznymi (malarstwo, grafika, rzeźba) 
oraz otrzymują podstawową teoretyczną i praktyczną wiedzę z te- 
go okresu. Na III roku wybierają pracownię specjalistyczną, w 
której w ciągu dwu ostatnich lat studiów przygotowują dyplom 
plastyczny. Oprócz tego studenci Instytutu Artystyczno-Pedago- 
gicznego zobowiązani są do napisania pracy magisterskiej. Stu- 
dia kończą się obroną, w trakcie której ocenia się poziom prac 
plastycznych, pisemnej pracy magisterskiej oraz przeprowadza 
się egzamin z historii sztuki i metodyki wychowania plastycz- 
nego. 
W omawianym 15-leciu do wyżej opisanych problemów i trud- 
ności dołączyły się kłopoty związane z sytuacją lokalową. W 
1916 r. Instytut zmienił swoją siedzibę z ColLMaius na budy- 
nek przy ul. Sienkiewicza 30/32. Do tego samego budynku został 
przeniesiony także Zakład Grafiki. Pozostałe Zakłady (Kształto- 
wania Form Plastycznych, Pedagogiki Artystycznej, Rzeźby)prze- 
niesiono do budynku przy ul. Sienkiewicza 6/8. Zmiany te nie 
poprawiły jednak sytuacji lokalowej Zakładów, lecz pogorszyły 
ją. 


Skład osobowy kadry kierowniczej Instytutu 


Dyrektor: prof. art. maI. Stanisław Borysowski 1910-1915 
Zastępcy dyrektora: 
doc. dr Stefan Kościelecki 1912-1914 
doc. art. maI. Zy
munt Kotlarczyk od 1915
>>>
61 


doc. art. graf. Bogdan Przybyliński 1974-1978 
doc. art. pIast. Romuald Drzewiecki od 1918 
Przewodniczący Rady Instytutu: prof. art. graf. Edmund Piotrowicz 
1972-1980 


Katedra Rysunku 


KatedTa Rysunku istniała do 1969 r. W jej skład wchodziły 
dwa Zakłady: Rysunku oraz Metodyki Nauczania Przedmiotów Pla- 
stycznych. Kierownikiem Zakładu w latach 1965-1969 (do chwili 
rOZwiązania Katedry) był st. wykł. art. maI. P. Firlej, docent 
od 1970 r. Równocześnie w Zakładzie Rysunku pracowali: adiunkt 
art.mal.J6zet Kotlarczyk (doc.od 1911),adiunkt Edmund Wadowski 
oraz st. asyst. mgr B. Przybyliński (doc. od 1979). W Zakładzie 
Metodyki Nauczania Przedmiot6w Plastycznych pracowali st. wykł 
art. pIast. Janusz Bogucki oraz st. asyst. mgr S. Kościelecki 
(doc. od 1979). 
W wyniku przeprowadzonej reformy uczelni wyższych Katedra 

8unku uległa likwidacji. Pracownicy Zakładu Rysunku przenie- 
śli się do Zakładów Grafiki i Malarstwa. Natomiast z Zakładu Me- 
todyki Nauczania Przedmiot6w Plastycznych w późniejszym czasie 
POwstał Zakład Pedagogiki Artystycznej. Zakład Rysunku istniał 
do 1969 r. w następującej obsadzie: 
Kierownik: p.o. st. wykł. art. maI. P. Firlej 1965-1969, od 
1969 r. w Zakładzie Malarstwa 
Adiunkci: art. maI. Józef Kotlarczyk, od 1969 w Zakładzie Grafiki 
mgr E. Wadowski 1969-1913 w Zakładzie Malarstwa. od 
1913 w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa 
St. asystenci: mgr B. Przybylińskiiod 1969 w Zakładzie Grafiki 


Zakład Malarstwa 


Do 1969 r. Zakład Malarstwa nosił nazwę Katedry Malarstwa, 
składała się ona z 3 Zakładów: Kompozycji Figuralnej. Malarstwa 
Sztalugowego oraz Malarstwa Pejzażowego i Martwej Natury.W 1965
>>>
62 


roku kierownikiem Katedry Malarstwa i Zakładu Kompozycji Figu- 
ralnej bYł prof. S. Borysowski współpracujący z doc. Mieczysła- 
wem Wiśniewskim i doc. Z. Kotlarczykiem. Zakładem Malarstwa 
Sztalugowego do 1960 roku kierował prof. Tymon Niesiołowski 
(zmarł 12 VI 1965 r.). W Zakładzie tym pracowali doc. Barbara 
Steyer i doc. Bronisław Kierzkowski. Natomiast Zakład Malar- 
stwa Pejzażowego przestał istnieć po śmierci kierownika Zakła- 
du prof. Bronisława Jamontta (zmarł 4 II 1957 r.). 
W latach 1967-1969 Zakłady Malarstwa zmieniają swoje nazwy 
na Zakład Malarstwa I i Zakład Malarstwa II. Skład osobowy i 
kierownictwo Zakładu Malarstwa I (dawniejszy Zakład Kompozycji 
Figuralnej) pozostały bez zmian. Kierownikiem Zakładu Malarstwa 
II został w 1965 r. doc. B. Kierzkowski, który współpracował z 
doc. B. Steyer. 
W 1969 r. Katedra Malarstwa została przekształcona w Za- 
kład Malarstwa z 3 pracowniami. Powstały dwie pracownie specja- 
lizacyjne i jedna pracownia ogólna. Pracownie specjalizacyjne 
to dawniejsze Zakłady Malarstwa I i II z nie zmienioną struktu- 
rą personalną. Natomiast pracownię ogólną utworzono z części prl 
cowników Katedry Rysunku, która została zlikwidowana w 1969 r. 
kierownikiem tej pracowni został doc. P. Firlej, który z ad. E. 
Wadowskim pracował dotychczas w Katedrze Rysunku. W 1969 r. za- 
angażowano do pracowni ogólnej adiunkta Mieczysława Ziomka. W 
pracowni tej prowadzono zajęcia z malarstwa i rysunku dla stu- 
dentów I i II roku studiów, wykładano także anatomię plastyczną. 
prowadzoną pierwotnie przez doc. P. Firleja, a później przez E. 
Wadowskiego. W pracowniach specjalistycznych odbywały się zaję- 
cia z malarstwa na dwóch ostatnich latach studiów. Natomiast 
przedmiot: rysunek dla wszystkich studentów z pracowni specja- 
lizacyjnych prowadzony był przez doc. Z. Kotlarczyka i ad. Bog- 
dana Chmielewskiego. W czasie ostatnich dwóch lat studiów studen' 
ci przygotowywali prace dyplomowe. 
Kierownikiem Zakładu przez wiele lat był prof. S. Borysow- 
ski. W 1970 r. kierownictwo przejął doc. M. Wiśniewski. W 1973 t, 
doc. E. Wadowski przeniósł się do Instytutu Zabytkoznawstwa i 
Konserwatorstwa. 
W 1975 r. w Zakładzie nastąpiły dalsze zmiany organizacyjno- 
strukturalne. W roku tym odszedł z Zakładu i Instytutu doc. B.
>>>
63 


Kierzkowski i opiekę nad jedną z pracowni specjalizacyjnych ob- 
jęła doc. B. Steyer. Z drugiej pracowni utworzono dwie; jedną 
Prowadził doc. M. Wiśniewski drugą prof. S. Borysowski. W pra- 
cowni ogólnej nadal pracowali doc. P. Firlej i ad. M. Ziomek. 
Pomocniczy pracownicy nauki - starsi asystenci: mgr Roman Mi- 
chałowski, mgr Krzysztof Pituła, mgr Jan Pręgowski, mgr Lech 
WOlski i mgr Waldemar Woźniak pozostawali pod ciągłą. troskli- 
Wą merytoryczną opieką samodzielnych pracowników Zakładu. 
y O poziomie zajęć prowadzonych w Zakładzie Malarstwa świad- 
cZYły osiągnięcia artystyczne pracowników tego Zakładu. Część 
z nich to malarze ogólnie znani i cenieni zarówno w kraju jak 
, i Za granicą, uczestnicy "Grupy Toruńskiej", biorący czynny u- 
dZiał w wielu krajowych i międzynarodowych konkursach. Również 
młodsi pracownicy Zakładu legitymowali się wybitnymi osiągnię- 
ciami malarskimi, czego dowodem był m.in. udział w licznych wy- 
stawach zbiorowych i indywidualnych, nagrody i wyróżnienia zdo- 
bywane przez pracowników Zakładu za twórczość artystyczną. Ce- 
chą charakterystyczną twórczości malarzy zatrudnionych w Zakła- 
rl dZie była duża różnorodność stylistyczna ich dzieł oraz wszech- 
stronna działalność artystyczna: od malarstwa sztalugowego po 
działanie paraartystyczne. 


Zakład Grafiki 


II 


Katedra Grafiki w 1969 r. została przekształcona w Zakład 
Grafiki. Kierownikiem Zakładu (od 1962 r.) był prof. E. Piotro- 
wicz. Proces dydaktyczny realizowany był na bazie 3 pracow- 
ni: wklęsłodruku, wypukłodruku i płaskodruku. Pracownię wklę- 
słodruku prowadziła ad. Maria Pokorska, współpracował z nią 
,ni ad. Mirosław Piotrowski. W pracowni tej zatrudnieni byli ponad- 
to 2 pracownicy techniczni. 
Odpowiedzialnym za pracownię wypukłodruku był doc. Ryszard 
t, Krzywka, który prowadził zajęcia z ad. Józefem Słoboszem, ad. 
Sławomirem Janiakiem, stażystą Wiesławem Szamockim oraz star- 
SZym technikiem Janem Baczyńskim. Trzecia pracownia - płasko- 
druku _ prowadzona była od 1912 r. w ramach godzin zleconych 
przez art. graf. Zygfryda Gardzielewskiego. Na początku lat 70
>>>
64 


z inicjatywy prof. E. Piotrowicza doc. B. Przybyliński zorgani- 
zował pracownię serigrafii (płaskodruk) . W pracowni tej zatrud" 
niony był ponadto jeden technik. 
Opr6cz zajęć z grafiki w Zakładzie prowadzono ćwiczenia 
z liternictwa (J. Słobosz i S. Janiak) oraz rysunek dla grafi- 
k6w (doc. J. Kotlarczyk i staż. W. Szamocki). Zajęcia dydaktycz.. 
ne w Zakładzie Grafiki obejmują studentów od I do IV roku studió1f 
Program nauczania Zakładu Grafiki zawierał zadania, kt6re zapo- 
znawały student6w I i II roku z podstawowymi technikami graficz- 
nymi. Na III roku studenci rozszerzali i pogłębiali sw6j warsz- 
tat oraz środki wyrazu. Na ostatnim roku (IV rok studiów) wyko- 
nywali zestaw prac dyplomowych. Specjalizację wybierano po II 
roku studi6w. Na II i III roku prowadzi się ćwiczenia z liter- 
nictwa. a na III i IV roku rysunek dla grafików. Część pracow- 
ników Zakładu to tw6rcy dZiałający w "Grupie Toruńskiej ". O ran- 
dze ich działalności graficznej świadczy chociażby fakt, że dzię' 
ki m.in. ich aktywności w pewnym okresie zaczęto mówić na- 
wet o toruńskiej szkole grafiki. Zar6wno pracownicy o dużym do- 
robku twórczym jak r6wnież młodsi pracownicy nauki czynnie 
uczestniczą w wielu wystawach krajowych i zagranicznych, w zbio- 
rowych i indywidualnych. Za swoje realizacje graficzne otrzyma- 
li wiele nagród i wyr6żnień. Cechą charakterystyczną tw6rczości 
graficznej pracowników Zakładu jest to, że tworzą oni prace 
zr6żnicowane stylistycznie oraz posługują się różnymi technika- 
mi. przez co studenci Instytutu Artystyczno-Pedagogicznego mogą 
być poddani wszechstronnemu kształceniu w zakresie rozwoju świa- 
domości artystycznej i umiejętności graficznych. 


Zakład Rzeźby 


W latach 1965-1969 zajęcia z przedmiotu: rzeźba prowadzone 
były w Katedrze Rzeźby. Od 1969 r. Katedra ta zmieniła nazwę na 
Zakład Rzeźby. Jego kierownikiem przez wiele lat (1945-1975.) 
był prof. Tadeusz Godziszewski, kt6ry w 1975 r. przeszedł na 
emeryturę. W 1915 r. kierownictwo Zakładu przejęła doc. Barbara 
Bieniulis-Strynkiewiczowa.
>>>
--,------- 


65 


Zakład Rzeźby posiadał dwie praoownie ogólne, dwie pracow- 
.
 nie specjalizacyjne oraz pracownię ceramiczną. W pracowniach 
og61nych prowadzono zajęcia z zakresu rzeźby dla studentów I i 
II roku studiów. Ćwiczenia te realizowali st. asyst. Zofia Dą- 
browska i st. asyst. Jerzy Leżański. Celem zajęć w pracowniaoh 
og61nych było zapoznanie student6w z podstawowymi zagadnieniami 
ó
, i problemami rzeźbiarskimi. Na III roku studi6w studenci. kt6- 
rzy wybrali jako specjalizację rzeźbę, przechodzą do pracowni 
specjalizacyjnych. Jedną z nich kierowała doc. Hanna Brzuszkio- 
Wioz, w drugiej zajęcia prowadziła doc. B. Bieniulis-Strynkie- 
wiozowa. Ćwiczenia specjalizacyjne z rzeźby kontynuowano na IV 
roku studiów. W tym ozasie studenci przygotowywali praoe dyplo- 
mowe. Celem ćwiczeń w pracowniach specjalizacyjnych było opano- 
wanie swobodnego kształtowania materiału rzeźbiarskiego, dobre 
,- zapoznanie się z różnymi technikami oraz rozwijanie myślenia 
ę' rzeźbiarskiego. W Zakładzie Rzeźby na III i IV roku st. asyst. 
Andrzej Wojciechowski prowadził rysunek dla rzeźbiarzy. Studen- 
ci III i IV roku mogli też brać udział w zajęciach praoowni do- 
datkowej - ceramicznej, prowadzonej przez doc. H. Brzuszkiewicz. 
Pracownicy Zakładu Rzeźby to tw6rcy mająoy duże osiągnię- 
cia artystyczne. W ich dorobku znaleźć można realizacje rzeźbiar- 
skie w różnych materiałach i technikach: rzeźbę kameralną i mo- 
numentalną, ceramikę artystyczną i medale. O poziomie tych prac 
świadczą nagrody i wyr6żnienia na konkursach krajowych i zagra- 
nioznyoh. 



 


Zakład Pedagogiki Artystyoznej 


Zakład Pedagogiki Artystycznej w lataoh 1965-1969 należał 
do Katedry Rysunku i nosił nazwę Zakładu Metodyki Nauczania Ry- 
sunku i Przedmiotów Plastycznych. P.o. kierownika Zakładu do 
1966 r. był doc. P. Firlej. W 1969 r. Zakład został połączony 
na kr6tko z Zakładem Kształtowania Form Plastycznych i do 1972 r. 
nosił nazwę Zakładu Pedagogiki Artystycznej i Kształtowania Form 
Plastyoznych. Kierownikiem Zakładu w tym okresie był st. wykł 
J. Bogucki. Od 1972 r. Zakład Pedagogiki Artystycznej uzyskał 
samodzielność jako jednostka dydaktyozna Instytutu Artystyczno-
>>>
66 


-Pedagogicznego. Kierownikiem Zakładu (z roczną przerwą) był 
doc. dr S. Kościelecki. 
Zakład Pedagogiki Artystycznej jako jedyny w Instytucie Ar- 
tystyczno-Pedagogicznym posiadał profil teoretyczno-naukowy. 
Pracownicy Zakładu odbywali zajęcia dydaktyczne od I do IV roku 
studi6w. W ciągu czterech lat studi6w prowadzono wykłady z hi- 
storii sztuki. Na I roku studenci zapoznawali się z wybranymi 
zagadnieniami z psychologii. Wykłady z tego przedmiotu od 1972 r. 
prowadził st. wykł. mgr Janusz Nowicki (na godzinach zleconych). 
ĆWiczenia realizowała mgr W. Limont. Studenci II roku studi6w 
uczestniczyli w wykładach z pedagogiki, kt6re prowadził st. 
wykł. dr T. Marciniak; ćwiczenia z tego przedmiotu realizował w 
latach 1973-1976 mgr Jacek Bukowski, od 1977 r. mgr Andrzej 
Krzywka. Na III roku studi6w doc. S. Kościelecki wykładał "Pro- 
blemy formy i wyobraźni plastycznej", wsp6łpracowali z nim mgr 
W. Limont i mgr Janusz Pliszczyński (ćwiczenia). Z podstawową wie- 
dzą na temat metodyki wychowania plastycznego zapoznawali się 
studenci na wykładach doc. S. Kościeleckiego. Ćwiczenia prowa- 
dził od wielu lat mgr Wiesław Smużny. Na IV roku studi6w dr Ha- 
lina Brzoza przedstawiała '
ybrane problemy z estetyki". Przed- 
miot "Metody upowszechniania kultury plastycznej" (IV rok stu- 
di6w) prowadził st. wykł. J. Bogucki, ćwiczenia realizował 
mgr W. Smużny. Mgr J. Pliszczyński samodzielnie opracował i pro- 
wadził wykłady i ćwiczenia z przedmiotu "Techniczne środki nau- 
czania". W ciągu ostatnich dw6ch lat studiów studenci stacjonar- 
ni uczestniczyli w seminariach magisterskich doc. S. Kościelec- 
kiego, dr H. Brzozy, dr Bogusława Mansfelda i st. wykł. T. Mar- 
ciniaka. Wymienieni pracownicy opiekowali się także pracami ma- 
gisterskimi na studiach zaocznych. W latach 1964-1979 seminarium 
magisterskie prowadził także st. wykł. J. Bogucki. Pracownicy 
Zakładu odbywali ponadto zajęcia w Instytucie Zabytkoznawstwa, 
na Wydziale Humanistycznym, a także na ASP w Warszawie i w PWSSP 
w Poznaniu. 
Specyfika zajęć Zakładu Pedagogiki Artystycznej i charak- 
ter studiów w Instytucie Artystyczno-Pedagogicznym wymagają z 
jednej strony dobrej znajomości warsztatu artystycznego, a z 
drugiej rzetelnej wiedzy z określonej dziedziny nauki. Połącze- 
nie wiedzy i doświadczenia z dw6ch różnych dyscyplin pozwala tak-
>>>
67 


że pracownikom Zakładu na realizację złożonych problemów badaw- 
czych, takich jak: teoria i dydaktyka artystyczna oraz społecz- 
na recepcja dzieł sztuk plastycznych i formy ich upowszechniania. 
Problemy te rozwiązywane były poprzez tematy szczegółowe, które 
opracowywali poszczególni pracownicy Zakładu. Doc. S. Kościelec- 
ki zajmował się kulturą wizualną w aspekcie teorii, praktyki 
Społecznej i dydaktyki. W problem badawczy związany z recepcją 
i upowszechnianiem dzieł sztuk plastycznych zaangażowani byli: 
). dr H. Brzoza i dr T. Marciniak, który prowadził badania percep- 
cji dzieł sztuki i teorii wychowania estetycznego. Podobnymi za- 
gadnieniami zajmował się mgr W. Smużny, opracowujący temat zwią- 
Zany z przekształcaniem kultury symbolicznej społeczności lokal- 
nej. Badania z historii sztuki prowadził dr B. Mansfeld. Zain- 
teresowania jego skupiały się wokół sztuki współczesnej oraz kul- 
tury artystycznej Pomorza. W ramach problemu badawczego związa- 
nego z teorią i dydaktyką artystyczną powstają prace doktorskie, 
mgr A. Krzywka opracowywał temat "Poszukiwanie tożsamości kultu- 
rOwej w kształtowaniu osobowości człowieka poprzez sztukę". mgr 
W. Limont zajmowała się problemem uzdolnień plastycznych, mgr J. 
Pliszczyński interesował się wizuulnymi aspektami otoczenia czło- 
wieka. 
Pracownioy Zakładu Pedagogiki Artystycznej w omawianym okre- 
sie ostatnich 15 lat opublikowali kilka pozycji książkowych i 
wiele artykułów. Oprócz pracy teoretycznej i badawczej cZęść z 
nich była także czynna w twórczej działalności plastycznej. Pra- 
Ce swoje eksponowali na wystawach krajowych i zagranicznych. Wy- 
niki badań i analiz teoretycznych przeprowadzonych przez pracow- 
ników Zakładu pozwoliły na sformułowanie wielu wniosków, które 
są praktycznie wykorzystywane w szkołach i placówkach kultural- 
nych różnego typu. 
Praca dydaktyczna pracowników Zakładu Pedagogiki Artystycz- 
nej pozwala na wszechstronne teoretyczne kształcenie studentów 
i przygotowanie ich do przyszłej pracy pedagoga czy animatora 
życia kulturalnego.
>>>
6B 


Zakład Kształtowania Form Plastycznych 


w 1965 r. Zakład nosił nazwę Katedry Projektowania Wnętrz. 
Po zmianach struktury organizacyjnej uniwersytetu w 1969 r. w 
skład Zakładu wszedł na kr6tko Zakład Metodyki Nauczania Przed- 
miotów Plastycznych. kt6ry poprzednio należał do Katedry Rysun- 
ku. W związku z tym powstał Zakład, kt6rego nazwa brzmiała: Za- 
kład Pedagogiki Artystycznej i Kształtowania Form Plastycznych, 
kt6ry w tej formie istniał do 1972 roku. W roku tym nastąpiło 
rozdzielenie Zakładu na dwie samodzielne jednostki dydaktyczne: 
Zakład Kształtowania Form Plastycznych oraz Zakład Pedagogiki 
Artystycznej. Kierownikiem Zakładu Kształtowania Form Plastycz- 
nych od 1965 do 1975 r. był prof. J6zef Kozłowski, po jego odej
 
ściu na emeryturę przez rok kierownikiem była doc. Barbara Na- 
rębaka-Dębska (1975-1976). W 1976 r. funkcję kierownika objął 
doc. R. Drzewiecki. 
Zakład Kształtowania Form Plastyoznych posiadał w6wczas 
trzy pracownie: kształtowania otoczenia, witrażownictwa oraz fo
 
tografii. Pracownicy Zakładu prowadzili zajęcia dydaktyczna na 
I, II, III i IV roku studi6w. Na I i II roku ćwiczenia obejmo- 
wały podstawy kompozycji, rysun
 technicznego, zasad perspek- 
tywy, fotografii. Przedmiot "Podstawy kompozycji" prowadzony 
był przez adiunkt6w: Bronisława Pietruszkiewicza i Ewarysta Za- 
mela na I i II roku studi6w. Wiedzę na temat rysunku technicz- 
nego i zasad perspektywy zdobywali studenci I roku studi6w na 
zajęciach prowadzonych przez mgr Witolda Chmielewskiego. Na II 
roku studi6w kontynuowano ćwiczenia związane z podstawami kom
 
pozycji. prowadzono też zajęcia dotyczące zasad fotografii (nau
 
czyciel przedmiotu - Mariuaz Wrzecionkowski). 
ĆWiczenia na dw6ch pierwszych latach studi6w obejmowały roZ' 
wiązywanie problemów plastycznych poprzez projektowanie kompo- 
zycji w płaszczyźnie i przestrzeni od najbardziej podstawowych 
do cora
 bardziej skomplikowanych. Ponadto ćwiczenia na dwóch 
pierwszych latach studiów zapoznawały studentów z podstawami ry
 
sunku technicznego, zasadami perspektywy oraz z ogólnymi wiado- 
mościami na temat technik i technologii fotograficznej. Na III 
roku program przewidywał zapoznanie studentów z ogólnymi zasada
 
mi kształtowania otoczenia człowieka. Zajęcia te prowadzone by-
>>>
69 


i
 


ły przez doc. R. Drzewieckiego i mgra Edwarda Salińsk1ego. stu- 
denci III roku mogli zapoznać się także z technologią witrażow- 
nictwa i zdobywać wiedzę oraz umiejętności w tym zakresie w pra- 
cowni prowadzonej przez ad. Konstantego Łyskowskiego (do 196B r. 
odpowiedzialnym za tę pracownię był ad. Edward Kwiatkowski). 
ĆWiczenia na IV roku studi6w obejmowały wybrane problemy zwią- 
zane z aranżacją wystawienniczą oraz zapoznanie się z og6lnymi 
zasadami oprawy plastycznej widowisk. Zajęcia związane z tą pro- 
blematyką prowadzili doc. R. Drzewiecki, ad. E. Zamel oraz st. 
aSystenci: W. Chmielewski i E. Saliński. 
W Zakładzie Kształtowania Form Plastycznych prowadzono 
ćWiczenia,kt6re miały na celu zapoznanie student6w z podstawa- 

i kompozycji, projektowania oraz z technikami i technologią 
fotografii i witrażu. Wiedzę i umiejętności zdobyte na zaję- 
ciach w tym Zakładzie studenci wykorzystują w swojej pracy twór- 
Czej zar6wno artystycznej jak i użytkowej. Specyfika Zakładu 
oraz prowadzonych w nim zajęć wymaga fachowości z różnych dyscy- 
Plin plastycznych. W Zakładzie pracują więc osoby, które zajmu- 
ją się twórczą działalnością malarską, graficzną, paraplastycz- 
ną, witrażownictwem, plakatem, projektowaniem w zakresie archi- 
tektury wnętrz oraz kształtowaniem otoczenia człowieka. Zakres 
zainteresowań i aktywności twórczej poszczególnych pracownik6w 
bYł zróżnicowany, pozwalał na wszechstronne kształcenie stu- 
dentów i przygotowanie ich do przyszłej pracy artysty plastyka. 
Pracownicy Zakładu aktywnie uczestniczyli w wielu wysta- 
wach krajowych i zagranicznych, organizowali także różnego ro- 
dzaju akcje plastyczne, biorąc udział w kształtowaniu plastycz- 
nYm otoczenia człowieka. Działalność ta uzyskała dużą aprobatę 
Społeczną. Dowodem na to były m.in. nagrody i wyróżnienia. 


,
 



 


1
 


Z' 


INSTYTUT ARTYSTYCZNO-PEDAGOGICZNY 


,
 


Dyrektor: prof. art. maI. Stanisław Borysowski 1970-1975 
doc. art. maI. Zygmunt Kotlarczyk 1975- 
Zastępcy dyrektora: doc. dr Stefan Kościelecki 1972-1974 
doc. art. graf. Bogdan Przybyliński 1974-1978 
doc. art. pIast. Romuald Drzewiecki 1978- 
Przewodniczący Rady Instytutu: prof. art. graf. Edmund Piotro- 
wicz 1972-1980
>>>
70 


Zakład Malarstwa 


Kierownik: prof. zw. art. maI. Stanisław Borysowski do 1970, 
em. 1976, od 1976 godz. zlec. 
doc. art. maI. Mieczysław Wiśniewski od 1970, adiunkt 
1965-1970 
Docenci: art. maI. Piotr Firlej, st. wykł. do 1970 
art. maI. Bronisław Kierzkowski 1963-1975, doc. do 
1975 
art. maI. 


art. maI. 


Zygmunt Kotlarczyk,adiunkt do 1970 
Barbara Steyer, adiunkt 1966-1975 
Chmielewski, asyst. 1970-1972, st. 


asyst. 


Adiunkci: mgr Bogdan 
1972-197B 
mgr Edmund Wadowski 1969-1973, od 1973 w Inst. Za- 
bytkoznawstwa i Konserwatorstwa 
mgr Mieczysław Ziomek, asyst. 1969-1972, st. asyst. 
1972-1977 
St. asystenci: mgr Roman Michałowski,asyst. 1977-1980 
mgr Krzysztof Pituła,asyst. 1977-19BO 
mgr Jan Pręgowski, staż. 1974-1975, asyst. 1975-1976 
mgr Lech Wolski, asyst. 1975-1977 
mgr Waldemar Woźniak, asyst. 1977-19BO 
Asystenci; mgr Andrzej Bartoszewicz 1973-1976 
mgr Tadeusz Burniewicz 1973-1975 
mgr Andrzej Budziak od 19BO 
mgr Jan Lewdorowicz 1973-1977 
mgr Waldemar Petryk 1975-1977 
mgr Leszek Sokoll 1978-19BO 
Laborant: Maksymilian Wypłata od 1973 (1/2 et.) 


Zakład Grafiki 


Kierownik: prof. nadzw. art. graf. Edmund Piotrowicz, od 1962 
Profesor: art. graf. Jerzy Hoppen 1962-1969 (godz. zlec.),' 
zm. 1969 
Docenci: art. maI. Józef Kotlarczyk, adiunkt 1964-1977 
art. graf. Ryszard Krzywka, docent od 1965
>>>
71 


:t 


mgr Bogdan Przybylińskijst. asyst. 1970, adiunkt 1970- 
1974, st. wykł. 1974-1979 
Adiunkci: mgr Sławomir Janiak, asyst. 1973-1975, st. asyst. 
1975-1979 
mgr J6zef Słobosz, asyst. 1966-1968, st. asyst. 196B- 
1975 
mgr Mirosław Piotrowski, asyst. 1970-1972, st. asyst. 
1972-197B 
mgr Maria,Pokorska,adiunkt od 1964 
Stażysta: mgr Wiesław Szamocki od 19BO 
Art. graf. Zygfryd Gardzielewski do 1972 (godz. zlec.) 
Asyst.-techn.: mgr Stanisław Kosior 1970-1977 
St. technicy: Jan Baczyński, tech. 1965-1975 
Grzegorz Zapałowski od 1977 
Technik: Roman Lewandowski od 1980 
St. laborant: Władysław Usowicz od 1946 
Laborant: Kazimierz Elhert 1970-1975 


Zakład Rzeźby 


Kierownik: prof. nadzw. art. rzeźb. Tadeusz Godziszewski 1945- 
1975, doc. do 1971, prof. nadzw. 1971-1975, em. 1975, 
zm. 1977 
doc. art. rzeźb. Barbara Bieniulis-Strynkiewiczowa 
od 1975,doc. kontr. 1975-1977 
Docent: art. rzeźb. Hanna Brzuszkiewicz adiunkt 1963-19BO 
Adiunkt: art. rzeźb. Witold Marciniak adiunkt 1965-1972, st. 
wykł. 1972,od 1972 w Inst. Zabytkoznawstwa i Kon- 
serwatorstwa 
St. asystenci: mgr Zofia Dąbrowskajasyst. 1973-1975 
mgr Andrzej Wojciechowski od 1976 
Asystent: mgr 'Joanna Bebarska od 1980 
Prac. techniczny: Wiesław G6rski,tech. od 1979 
Laboranci: Jan Baczyński 1965-1975 
Jerzy Olszański 1976-1977 
Andrzej Szulz 1977-1979
>>>
72 


Zakład Pedagogiki Artystycznej 


Kierownik: p.o. doc. art. maI. Piotr Firlej. 1964-1966 
st. wykł. art. pIast. Janusz Bogucki 1966-1972. st. 
wykł. 1966-1979, em. 1979 
doc. dr Stefan Kościelecki 1972-1974, st. asyst. 
1964-1971, adiunkt 1971-1972, st. wykł. 1972-1979 
st. wykł. dr Tadeusz Marciniak 1974-1975; asyst. 
1971-1972. st. asyst. 1972, adiunkt 1972-1974 
doc. dr Stefan Kościelecki od 1975 
Adiunkci: dr Halina Brzoza od 1975 
dr Bogusław Mansfeld od 19BO, st. asyst. 1965-1973 
St. wykładowca: mgr Janusz Nowicki, godz. zlec. od 1972 
St. asystenci: mgr Andrzej KrzYWka,asyst. staż. 1977-1978, asyst. 
197B-19BO 
mgr Wiesława Limon
asyst. 1972-1974 
mgr Janusz Pliszczyński,asyst. 1972-1974 
mgr Wiesław Smużny, staż. 1971-1972, asyst. 1972- 
1974 
Asystent: mgr Jacek Bukowski 1973-1976 
Technik: Aleksandra Morkowska od 1973 


Zakład Kształtowania Form Plastycznych 


Kierownik: prof. nadzw. art. mal. J6zef Kozłowski 1963-1975, 
em. 1975 
doc. art. graf. Barbara Narębska-Dębska 1975-1976, 
em. 1976 
doc. art. plast. Romuald Drzewiecki od 1976, st. 
asyst. 1964-1970, adiunkt 1970-1979 
Adiunkci: mgr Edward Kwiatkowski 1964-1968 
mgr Konstanty ŁyskowskiJstaż 1969-1970, asyst. 1970- 
1972 st. asyst. 1972-197B 
mgr Bronisław Pietruszkiewicz,asyst. 1967-1969, st. 
asyst. 1969-1975 
mgr Ewaryst Zamel)asyst. 1965-1967, st. asyst. 1967- 
1972
>>>
73 


St. asystenci: mgr Witold Chmielewski,asyst. 1975-1977 
mgr Edward Saliński)asyst. 1975-1977 
Naucz. przedmiotu pomoc.: Mariusz Wrzecionkowski od 1974 
Asyst. nauk.-techn.: mgr Antoni Mikołajczyk 1968-1970 
Technicy: Maria Kruszczewska od 196B 
Andrzej Ziółkowski 1/2 et. 
Laboranci: Franciszek Sulecki 1965-1969 
Józef Fronczkiewicz 1973-1975 
Elżbieta Nawrocka od 1965 
Maria Wiączek 1969 
Maciej Wiórowski od 1973 


Maria Bartko 
t. Bogumiła Rouba 


INSTYTUT ZABYTKOZNAWSTWA I KONSERWATORSTWA 


1. Struktura organizacyjna w latach 1966-1980 


Stan organizacyjny w latach 1966-1969 


W okresie poprzedzającym powstanie Instytutu kierunek kon- 
Serwatorski na Wydziale Sztuk Pięknych skupiony był w trzech 
katedrach: 
1. Katedra Technologii i Technik Malarskich - kierowana 
d
 1965 r. przez doc. art. malarza Leonarda Torwirta. Od 1965 
do 196B r. kuratorem był doc. dr Kazimierz Malinowski, a od 
r. 1968 do 1969 doc. dr hab. Wiesław Domasłowski. 
2. Katedra Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa - prowadzo- 
na przez doc. dr K. Malinowskiego. 
3. Katedra Historii Sztuki - kierowana do 1968 przez 
prof. dr hab. Gwido Chmarzyńskiego, a od 1969 przez prof. dr 
bab. Jadwigę Puciata-Pawłowską. 
W 1966 r. w Katedrze Technologii i Technik Malarskich 
funkcjonowały pracownie, które kolejno zaczęły wyodrębniać się 
w Zakłady. W 1967 r. istniał już Zakład Konserwacji Zabytków 
nUchomych (kierownik doc. art. konserwator Jerzy Wolski)oraz 
Powstał Zakład Konserwacji Papieru i Skóry, w którym dr Alicja 
Strzelczyk pełniła obowiązki kierownika.
>>>
74 


2. Struktura organizacyjna Instytutu od 1969 


Powstały w 1969 r. Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwator- 
stwa objął organizacyjnie wszystkie trzy istniejące wcześniej 
Katedry, z których wyodrębniono 6 zakład6w. Spuściznę Katedry 
Technologii i Technik Malarskich przejęły Zakłady: 
- Zakład Technologii i Technik Sztuk Plastycznych _ kier- 
rownik doc. dr Z. Brochwicz. 
- Zakład Konserwacji Zabytków Ruchomych - kierownik doc. 
J. Wolski (od 1977 Zakład Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Po- 
lichromowanej). 
- Zakład Konserwacji Elementów i Detali Architektonicznych 
- kierownik doc. dr hab. W. Domasłowski. 
- Zakład Konserwacji Papieru i Skóry - kierownik dr A. 
Strzelczyk. 
Katedrę Historii Sztuki przekształcono w Zakład Historii 
Sztuki - kierownik prof. dr J. Puciata-Pawłowska. a 
Katedrę Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa w Zakład Kon- 
serwatorstwa i Muzealnictwa - kierownik prof. dr K. Malinowski. 
Ten ostatni Zakład w 1977 r. na mocy decyzji Rektora m.nc 
podzielono na dwa odrębne Zakłady
 Konserwatorstwa i Zakład Mu- 
zeologii przemianowany następnie na Zakład 
mzealnictwa. 
W styczniu 19BO r. zmieniono także status Pracowni Fotogra- 
ficznej, podnosząc ją do rangi samodzielnej jednostki organiza- 
cyjnej podległej bezpośrednio dyrektorowi Instytutu. Jej kie- 
rownictwo powierzono mgr Wacławowi Górskiemu. Przedtem Pracow- 
nia była organizacyjnie związana z Katedrą Technologii i Tech- 
nik Malarskich. a od 1969 r. funkcjonowała w ramach Zakładu 
Konserwacji Elementów i Detali Architektonicznych. 
Pierwszym dyrektorem nowo powstałego Instytutu został doc. 
dr hab. W. Domasłowski. W 1972 r. utworzono stanowisko zastęp- 
cy dyrektora, powołując do pełnienia tej funkcji doc. dr Maria- 
na Arszyńskiego. W 1979 r. doc. Arszyński przejął obowiązki dy_ 
rektora, a funkcję zastępcy pełniła wówczas doc. dr hab. A. 
Strzelczyk. W chwili powstania Instytutu Zabytkoznawstwa i Kon- 
serwatorstwa powołano Radę Instytutu. W lutym 1971 r. na mocy 
decyzji Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego Rada uzyskała 
prawo nadawania tyułów doktora nauk humanistycznych. Jej prze-
>>>
75 


WOdniczącym był do roku 1977 prof. dr K. Malinowski, a od 1977 
do 1980 r. doc. dr Jerzy Frycz. 
W pierwszym okresie oprócz własnych pracowników Rada sku- 
Piła w swym składzie szereg naukowców z różnych dziedzin wiedzy 
oraz wybitnych dZiałaczy kultury. Jej członkami byli m.in. prof.. 
Prof. Antoni Basiński, Piotr Biegański, Karol Górski, Tadeusz 
Grudziński, Stanisław Lorentz, Adam MiłobOdzki, Hanna Kamzowa, 
Ernest Pischinger, Kazimierz Żurowski. W skład Rady wchodzili 
również dyrektorzy Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków, Zarządu 
pp PKZ. naukowcy z ASP w Krakowie i Warszawie. Konserwator Miej- 
ski w Toruniu. 
W końcu 1980 r. w Instytucie funkcjonowały następujące jed- 
nostki organizacyjne: 
1. Zakład Technologii i Technik Sztuk Plastycznych - kier. 
doc. dr Z. Brochwicz. 
2. Zakład Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej 
(dawny Zakład Konserwacji zabytków Ruchomych) - kier. doc. dr 
Maria Roznerska. 
3. Zakład Konserwacji Elementów i Detali Architektonicznych 
- kier. prof. dr hab. W. Domasłowski. 
4. Zakład Konserwacji Papieru i Skóry - kier. doc. dr hab. 
Ą. Strzelczyk. 
5. Zakład Historii Sztuki - kier. doc. dr hab. Marian Kutz- 


ner. 


6. Zakład Muzealnictwa - kier. doc. dr hab. Zygmunt Waźbiń- 


ski. 


7. Zakład Konserwatorstwa - kier. doc. dr J. Frycz. 
8. Pracownia Fotograficzna - kier. mgr W. Górski. 
9. Zaoczne Studium Konserwacji Zabytków Architektury - dr 
Jan Tajchman. 
10. Podyplomowe Studium Konserwacji Malarstwa - doc. dr M. 
Roznerska. 
11. Podyplomowe Studium Muzeologiczne - doc. dr hab. Z. Waź- 
biński.
>>>
76 


2. Działalność naukowa 


W latach 1966-1969 miał miejsce dynamiczny rozw6j działal- 
ności naukowej we wszystkich trzech istniejących w6wczas kate- 
drach. 
W ramach K a t e d r y Z a b y t k o z n a w s t w a 
i K o n s e r wat o r s t w a pracownicy specjalizowali się 
w dziedzinie muzealnictwa, kolekcjonerstwa europejskiego, histo- 
rii sztuki nowożytnej (dr Z. Waźbiński) oraz historii zabytko- 
znawstwa i teorii konserwacji, historii organizacji i techniki 
budownictwa, historii i konserwacji zespołów i zabytk6w archi- 
tektonicznych i urbanistyki. 
W K a t e d r z e H i s t o r i i S z t u k i pro- 
wadzono prace dotyczące gł6wnie sztuki Polski P6łnocnej, Wielko- 
polski i Śląska. Badanie problematyki sztuki Ziem Odzyskanych 
zawsze było szczeg6lnie ważne dla prof. G. Chmarzyńskiego, stąd 
też na artystyczne zagadnienia sztuki tych Ziem zwracał specjal- 
ną uwag, swych wsp6łpracownik6w i uczni6w. Z kolei, prof. K. Ma- 
linowski był animatorem badań nad historią muzealnictwa w Pol- 
sce, historią kolekcjonerstwa, socjologią i pedagogiką muzealną 
oraz teorią muzeologii. 
W K a t e d r z e T e c h n o log i i i T e c h- 
n i k M a l a r s k i c h doc. art. plastyk L. Torwirt był 
do swej śmierci w 1967 r. inicjatorem interdyscyplinarnych prac, 
kt6re miały stworzyć warsztat naukowy jego młodszych koleg6w 
umożliwiający wszechstronne badanie dzieł sztuki, ich budowy, 
stanu zachowania, przyczyn destrukcji. Doskonalono metodykę 
prac konserwatorskich i restauratorskich, wreszcie poszukiwano 
nowych materiał6w konserwatorskich. Realizacji tych zadań miało 
służyć włączenie do konserwatorskich prac badawczych szeregu 
specjalist6w z innych dziedzin nauki: chemik6w, fizyk6w, mikro
 
biolog6w. 
ÓWcześni pracownicy Katedry specjalizowali się w konserwa- 
cji malarstwa sztalugowego i rzeźby polichromowanej (doc. J. 
Wolski. mgr Ewa Wolska), malarstwa ściennego (mgr M.Roznerska, 
mgr Hanna Grzesikowa), konserwacji kamienia (doc. dr hab. W. Do- 
masłowski). technologii i technikach sztuk plastycznych (dr Z. 
Brochwicz). mikrobiologii konserwatorskiej (dr A. Strzelczyk).
>>>
77 


Zainicjowana w latach poprzednich, a nast,pnie konsekwent- 
nie rozwijana wielokierunkowość badań konserwatorskich stanowi- 
ła podstawę funkcjonowania Instytutu w całym pi,tnastoleciu. 
Idea wszechstronnego i możliwie naj doskonalszego poznania dzie- 
ła sztuki, poprzedzającego i warunkującego poprawność działań 
konserwatorskich, stanowi najog6lniejsze sformułowanie zadań 
Instytutu. Idei tej podporządkowane były problemy badawcze po- 
dejmowane w poszczeg6lnych zakładach. Można je ująć w cztery 
grupy zagadnień: 
- ochrona. konserwacja i restauracja zabytk6w. 
- historia sztuki, 
- konserwatorstwo. 
- muzealnictwo. 


W obrębie wymienionych grup problemów realizowano szereg 
tematów badawczych, na kt6re z kolei składały się zadania po- 
SZczeg6lnych pracowników. 
Wyniki prac badawczych publikowane bYl1 przede wszystkim 
" Ukazujących się od 1964 r. "Zeszytach Naukowych UMK", seria 
"Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo". przekształconych następ- 
nie w "Acta Uniwersitatis Nicolai Copernici" oraz w szeregu 
innych czasopism polskich i zagranicznych. 
Rozwiązywaniem problemów ochrony, konserwacji i restaura- 
Cji zabytków zajmowały się cztery pierwsze spośr6d wymienionych 
wcześniej Zakładów Instytutu. Opr6cz prac typowo badawczych w 
Zakładach tych realizowano również praktyczne prace konserwator- 
skie. Miało to ogromne znaczenie z dwu powodów: 
1 - inspirowało do podejmowania w badaniach zagadnień dykto- 
Wanych przez same zabytki; 
2 - umożliwiało szybką weryfikację wyników badań i natych- 
lI1iastowe "wdrażanie" ich do praktyki konserwatorskiej. 
Problemy historii sztuki, konserwatorstwa i muzealnictwa 
badano w trzech pozostałych Zakładach Instytutu określanych 
l.lll1ownym mianem zakładów "teoretycznych".
>>>
78 


Zakład Technologii i Technik Sztuk Plastycznych 


W chwili powstania kierownictwo jego powierzono dr Z. Brocb' 
wiczowi. Zakład koncentrował swoje wysiłki na: 
- opracowaniu metod określania budowy teohnicznej dzieł ma
 
larskioh, gł6wnie poprzez rekonstrukc
e dawnyoh teohnik przepro
 
wadzane na podstawie traktatów i rękopisów, ale także rekon- 
strukoje praktyczno-malarskie. 
- poszukiwaniu nowych teohnik artystyoznych przeznaozonych 
do stosowania w pracach restauratorskioh i plastyoznyoh, 
- opracowaniu metod identyfikacji materiałów budujących 
dzieła sztuki, takie jak: obrazy sztalugowe, rzeźby, malowidła 
ścienne. 
Owocem wieloletnich badań prowadzonych w Zakładzie było: 
- 45 publikacji (w tym 29 doc. Z. Brochwicza); 
- opraoowanie teohniki nakładania zdyspergowanych w roz- 
tworach metali: złota, srebra, miedzi, bizmutu i antymonu. Tech
 
nikę tę stosować można zar6wno w sztuce dekoracyjnej, jak i w 
praoach restauratorskich przy wykonywaniu uzupełnień partii zło
 
conych i srebrzonych w obiektach zabytkowych; 
- opraoowanie metodyki badań identyfikacyjnych szeregu sub
 
stancji występująoyoh w dziełach sztuki, w tym badania pigmen- 
tów i barwników malarskioh (doo. Z. Broohwicz, mgr Elżbieta Mi- 
rowska, mgr Grzegorz Jaworski), spoiw białkowych (Z. Brochwioz, 
E. Mirowska, Irena Wiśniewska), spoiw olejnych metodami ohroma- 
tograficznymi (E. Mirowska, I. Wiśniewska, G. Jaworski); 
- badanie spoiw białkowy oh i węglowodanowych metodą chro- 
matografii bibułowej (Z. Broohwicz jako pierwszy w Polsce doko- 
nał adaptaoji metod chromatograficznych do badań konserwator- 
skioh). 
Rezultatem wielu lat doskonalenia metod badania składników 
struktury materialnej dzieł sztuki było zgromadzenie materiałów 
i podjęoie pracy nad skryptem: "Identyfikacja podobrazi i spoiw 
malarskich" (E. Mirowska, Maria Poksińska, I. Wiśniewska). Skrypł 
ten jest jedyną tego typu pozycją w polskim piśmiennictwie'ko
; 
serwatorskim. 
Wypraoowane woześniej metody badań służyły następnie do re
 
alizacji szeregu prao szczegółowyoh, m.in. badań nad teohniką
>>>
79 


:b' 


średniowiecznego malarstwa ikonowego oraz malarstwa włoskiego 
XIV w. (Z. Brochwicz), malarstwa holenderskiego (M. Roznerska). 
badań nad technikami XVII-wiecznych sztukaterii śląskich (M. 
Poksińska). wreszcie umożliwiły wykonanie wielu dziesiątków eks- 
pertyz i badań polichromii kościołów, kamienic, pałaców, obra- 
Zów sztalugowych i rzeźb. Wyniki badań wielokrotnie pełniły ro- 
lę materiału rozstrzygającego o wyborze metod konserwacji obiek- 
tów o ogromnej wartości dla kultury (np. badanie polichromii i 
tynków kamienic toruńskich - m.in. "Pod Gwiazdą", polichromii 
kościołów św. Jana, NMP w Toruniu, badanie kolekcji obrazów P. 
Michałowskiego, czy toruńskiego portretu M. Kopernika). 
Innym zagadnieniem badawczym było poszukiwanie metod i ma- 
teriałów do utrwalania pudrujących się i łuszczących malowideł 
ściennych oraz badanie materiałów do prac retuszerskich (M. Roz- 
nerska). 
Na uwagę zasługuje również działalność zatrudnionych w Za- 
kładzie artystów-malarzy. Oprócz pracy dydaktycznej uczestniczą 
oni w życiu artystycznym środowiska, biorąc udział w licznych 
wystawach krajowych i zagranicznych (mgr Jerzy Gnatowski do 
1971 r., mgr Jerzy Nowosielski do r. 1973, a do chwili obecnej 
mgr Edmund Wadowski, Józef Pietrzyk, Andrzej Guttfeld, Lech Ku- 
biak, Jan Pręgowski, Michał Tr!ger). Pod ich kierunkiem powstały 
liczne kopie malarstwa średniowiecznego i nowożytnego prezento- 
Wane wielokrotnie na wystawach organizowanych przez Zakład w Mu- 
zeum Okręgowym w Toruniu. Zakład zajmuje się także organizacją 
plenerów malarskich dla studentów po I r. studiów. Prace plene- 
rowe prezentowano wielokrotnie na wystawach w galeriach i klu- 
bach Uniwersytetu. Zdobią one liczne pomieszczenia Uczelni, szpi- 
tale i sZkoły Torunia. 


L" 


I" 


l" 


).. 


).. 


Zakład Konserwacj'i Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej 


r 
rp! 
)J1; 


Od chwili powstania do 1913 r. kierownikiem Zakładu był doc. 
art. konserwator J. 
olski, w latach 1975-1979 - doc. Zofia Wol- 
niewicz. W 1979 r. obowiązki kierownika przejęła dr M. Roznerska. 
Najbardziej znaczącym i widocznym rezultatem pracy Zakładu 
bYło przeprowadzenie prac konserwatorskich (wraz z wykonaniem ich 


I"
>>>
BO 


dokumentacji) przy ponad 300 obiektach zabytkowych (256 obraz6w 
sztalugow,Jch i 50 rzeźb). Realizowano r6wnież prace konserwator- 
skie przy szeregu malowidłach ściennych (Lidzbark Warmiński. Mal' 
bork, Toruń, Drogosze. Lewków. cerkiew w Trojanie - Bułgaria). 
Prace te prowadzono w ramach praktyk wakacyjnych student6w wy_ 
ko
ch pod kierunkiem pracownik6w Zakładu. 
Konserwowane w Zakładzie obrazy sztalugowe i rzeźby pocho- 
dziły m.in. z Muzeum Mazurskiego w Olsztynie. Muzeum Narodowego 
w Gdańsku i Poznaniu. muze6w w Szczecinie. Lublinie, Zamościu. 
Malborku i innych. WiOkszość powierzanych Zakładowi obiekt6w 
stanowiły przypadki bardzo trudne, wymagające indywidualnych 
rozwiązań konserwatorskich, dyktujące konieczność wykonywania 
odrębnych studi6w. 
Prace badawcze prowadzone w Zakładzie szły w kierunku: 
- doskonalenia istniejących i poszukiwanie nowych metod 
konserwacji, 
- posZukiwania i stosowania nowych materiał6w konserwator- 
skich, 
- doskonalenia metod badania i diagnozowania obraz6w i 
rzeźb. 


Efektem tych badań były nie tylko publikacje. lecz i kon- 
serwacje obiekt6w, kt6rych bez poprzedzenia pracami badawczymi. 
w og61e nie można byłoby przeprowadzić. Wśród najważniejszych 
osiągnioć Zakładu. odzwierciedlonych następnie w publikacjach, 
należy wymienić: opracowanie metody konserwacji podobrazi tek- 
stylnych bez ich dublowania (J. i E. Wolscy); opracowanie me- 
tody konserwacji dużych płaszczyzn malowideł klejowych (E., J. 
Wolscy); zastosowanie wody do ogrzewania i chłodzenia stołu 
pr6żniowego przy zabiegu dublowania obraz6w (
. Wolski); upow- 
szechnienie stosowania polioctanu winylu w konserwacji malowi- 
deł ściennych (E. Wolska)
 stosowanie namiot6w foliowych do wy_ 
twarzania mikroklimatu dla obiekt6w malowanych na podłożu drew- 
nianym zniszczonych podczas powodzi we Florencji (E. Wolska); 
badanie przydatności i wprowadzenie do praktyki restauratorskiej 
farb artystycznych produkowanych na spoiwach z żywic sztucznych 
(J. Wolski, B. Rouba); badania nad możliwością stosowania klejów 
trwale odwracalnych do dublowania obrazów (zesp6ł; Z. Wolnie- 
wicz. Ewa Pszczulna. B. Rouba. Ziemowit, Michałowski. Janusz Masz-
>>>
81 


kiewicz - przy wsp6łpracy z Instytutem Chemii Przemysłowej w 
Warszawie). 
l' Innego typu prace stanowiły kompleksowe. interdyscyplinar- 
ne opracowania tw6rczości pojedynczych artyst6w (Mistrz Polip- 
tyku Kaliskiego - E. Wolska), prace podsumowujące stan osiąg- 
nięć w dziedzinie stosowanyoh na świecie metod dublowania obra- 
z6w (zesp6ł - Z. Wolniewicz, Z. Miohałowski, E. Pszc, zulna B. 
Rouba), bądt prace formułujące i zmierzające do rozwiązania pro- 
blem6w konserwacji obraz6w z XIX 1 XX w. (B. Rouba). 
Jedno z ważniejszych osiągnięć Zakładu stanowiło zapooząt- 
kowane przed wielu laty propagowanie konieczności dokumentowa- 
nia prac konserwatorskich. Już w 1967 r. zaczęto dokumentować 
takse prace według schematu opracowanego w zakładzie (J. Wol- 
Ski). Schemat ten był systematycznie modyfikowany i doskonalo- 
ny (Z. Wolniewicz, B. Rouba, Z. Michałowski). Został on obok 
schemat6w z innych ośrodk6w uwzględniony i wykorzystany podczas 
prac nad og61nopolskim schematem dokumentacji konserwatorskiej. 
Osiągnięcia Zakładu w dziedzinie dokumentacji były prezentowa- 
ne m.in. na og6lnopolskiej konferencji Ośrodka Dokumentacji Za- 
bytk6w w Gdańsku (1973) oraz na zorganizowanej podczas konferen- 
Cji wystawie dokumentacji. 
Pracownicy Zakładu poza zadaniami wynikającymi z obowiąz- 
k6w dydaktycznych i naukowych realizowali liozne, własne prace 
artystyczno-konserwatorskie, brali udział w wystawach toruńskie- 
go środowiska plastycznego (E. J. Wolscy, M. Roznerska - Toruń, 
Muz. Okręg. 1966 r., BWA - 1971 r.; E. J. Wolscy. M. Roznerska, 
B. Rouba, E. Pszczulna, Z. Wolniewicz - Toruń, BWA - 197B). pre- 
zentowali swój dorobek na wystawach indywidualnych (E. J. Wolscy 
- Toruń BWA - 1976 r.) oraz międzynarodowych (E. Wolska - Flo- 
rencja 1972). pełnili funkcje rzeczoznawc6w MKiS, konsultantów 
i ekspert6w współuczestniczących w tworzeniu programów konser- 
scji wielkich obiektów (E. J. Wolscy - m.in. Ratusz w Gdańsku, 
Z. Wolniewicz - Kościół Mariacki w Gdańsku i szereg innych). 
Wykonywali prace konserwatorskie poza granicami Polski (E. Wol- 
aka w Istituto Centrale deI Restsuro w Rzymie w 1966 r., w La- 
boratorium Konserwatorskim we Florencji - corocznie w latach 
1967-1972, na Uniwersytecie w Ferrarze i we Florencji - 196B r.; 
.
 M. Roznerska w kościele św. Teresy w Wilnie - 1971 r. i wraz z
>>>
B2 


Wiesławą Rypyść w klasztorze pocystersk1m we Herkenrode k. Has- 
selt} Belgia - 1977 r.). 


Zakład Konserwacji Elementów i Detali Architektonicznych 


Od chwili powstania Zakład jest kierowany przez prof. dr 
hab. W. Do.llaołowskiego. Kierunki prowadzonych tu badań są po- 
wiązane ściśle z obowiązkami dydaktycznymi pracowników i dlate- 
go oprócz realizacji głównej problematyki. jaką jest konserwa- 
cja kamiennych obiektów zabytkowych. wykonywane są prace doty- 
cZące konserwacji metali i drewna. Poza tym realizowano studia 
nad starzeniem się żywic sztucznych i ich przydatnością dla ce- 
lów konserwatorskich. nad opracowaniem metodyki badań obiektów 
zabytkowych. ze szczególnym uwzględnieniem spektrofotometrii w 
podczerwieni. derywatografii i mikroskopii skanningowej oraz nad 
zastosowaniem ultradźwięków do badań zabytków. 
W latach 1969-1980 pracownicy Zakładu opublikowali 77 prac 
naukowych. głównie w Polsce (AUNC. "Ochrona Zabytków", wydawnic- 
twa PPKZ) oraz za granicą (Włochy - 2, USA - 1. Hiszpania - 1. 
Austria - 2. Bułgaria - 2. Francja - 1). 
Specjalnym wyróżnieniem pracowników Zakładu było wydanie 
przez UlffiSCO książki pt. La conservation preventive de la pierre 
opracowanej przez zespół: W. Domasłowski. Otylia Kozanecka. Ja- 
nusz Krause. Maria Rudy. Dorota Sobkowiak. Bożena Soldenhoff 
jako skrypt dla studentów specjalizacji konserwacji elementów 
architektonicznych. 
Łącząc naukę z praktyką pracownicy Zakładu poddali konser- 
wacji 102 obiekty zabytkowe (osobiście. bądź kierując pracami) 
głównie z kamienia. metali, drewna i ceramiki. W pracach tych 
wykorzystano wyniki badań eksperymentalnych. Do najważniejszych 
prac badawczych zrealizowanych w Zakładzie w omawianym okresie 
należą: 
- Opracowanie metody strukturalnego nasycania kamiennych 
obiektów zabytkowych in situ oraz opracowanie technologii wZmac- 
niania kamieni żywicami epoksydowymi (W. Domasłowski); 
- Badania nad strukturalnym wzmacnianiem kamieni roztwora- 
mi żywic epoksydowych;
>>>
B3 


- Opracowanie metod usuwania produktów korozji z obiektów 
metalowych (J. Krause, Badania nad usuwaniem produktów korozji 
z powierzchni zabytkowych obiektów żelaznych, BMiOZ, Warszawa 
1979); 
- Opracowanie metody wzmacniania konstrukcji drewnianyoh 
żywicami sztucznymi na drodze elektropetryfikacji (B. Solden- 
ho!!, 1972); 
- Wyjaśnienie zjawiska migracji żywic termoplastycznyoh do 
por6w powierzchniowych kamieni nasyconych roztworami i opraco- 
wanie sposobów zapobiegania migraoji (W. Domasłowski, Jadwiga 
Łukaszewioz) . 
- Wypracowanie metod odsalania kamiennyoh obiektów zabyt- 
kowyoh na drodze elektrodializy membranowej (W. Domasłowski, 
Roman Dąbek, Sławomir Skibiński - zgłoszenie patentowe); 
- Sposób patynowania i hydrofobizaoji zabytkowyoh obiektów 
arohitektonicznyoh z materiałów porowatyoh, zwłaszcza kamieni 
(w. Domasłowski, Maria Kęsy-Lewandowska, Daniel Kwiatkowski, J. 
Łukaszewicz - zgłoszenie patentowe); 
- Badania nad stabilnością chemiczną polimerów (Jerzy Cia- 
bach, "Badania nad przemianami żywic termoplastycznych pod wpły- 
wem promieniowania nadfioletowego" - rozprawa doktorska, 1980); 
- Opraoowanie technologii zapraw epoksydowych do uzupełnia- 
nia ubytków w kamiennych obiektach zabytkowyoh (W. Domasłowski); 
- Zastosowanie pianek pOliuretanowych do uzupełniania ubyt- 
ków drewna (B. Soldenhoff); 
_ Badania nad zastosowaniem roztworów monomerów do struktu- 
ralnego wzmacniania kamieni (D. Kwiatkowski). 
Spośród lioznyoh prac konserwatorskich, jakie wykonali pra- 
oownicy Zakładu w lataoh 1966-1980, wymienić należy konserwację 
renesansowego portalu kamienicy Eskenów w Toruniu, romańskiego 
portalu z Ołbina we Wrooławiu, rzymskiego pieca ceramicznego w 
Ohrid (Jugosławia), rzeźb kamiennyoh na moście gotyckim w Kłodz- 
ku, kamiennych nagrobków Piastów w Mauzoleum Piastów 
ląskich 
we Wrocławiu oraz marmurowego portalu pałacu Hatzfeldów we Wroc- 
ławiu (praoe wykonane przez zespół pod kierunkiem W. Domasłow- 
skiego), kamiennego portalu Zamku Dolnego w Głogówku (wykonali 
studenci w ramaoh praktyk wakaoyjnyoh pod kierunkiem M. Rudy), 
konserwacja kamieniarki budynku Carsch - ;[aus w Dttsseldorfie
>>>
B4 


(D. Kwiatkowski - udział w pracach prowadzonych przez PP PKZ w 
Toruniu). nagrobka Juliusza Słowackiego w Paryżu (J. Krause). 
Konserwowano r6wnież szereg cennych obiekt6w z metali. jak 
tarcza zegarowa z Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, cynowy 
sarkofag Franciszka I w Szczecinie, srebrny sarkofag króla Ser- 
bów Stefana Pervovencena w Studenicy (Jugosławia), miedziane i 
srebrne kartusze ze Słupa Morowego w Bańskiej Szczawnicy (Cze- 
chosłowacj
 obiekty z Muzeum Klasztornego w Częstochowie i in. 
(prace wykonał zespół pod kierunkiem J. Krausego) oraz burszty- 
nową szafę Augusta II Mocnego ze zbiorów Grttnes Gew6lbe w Dreź- 
nie (Wacława Szmidel-Domasłowska i W. Domasłowski). 
Liczącym się dorobkiem pracowników Zakładu są badania i 
ekspertyzy dotyczące stanu zachowania zabytk6w, przyczyn ich 
niszczenia i opracowanie wytycznych konserwatorskich. Wykonują 
je chemicy jak też konserwatorzy. Niektórzy z nich są eksperta- 
mi Ministra Kultury i Sztuki (W. Domasłowski, M. Rudy, B. Sol- 
denhoff), PP Pracowni Konserwacji Zabytków (W. Domasłowski, J. 
Krause, S. Skibiński) oraz UlrnSCO (W. Domasłowski). Między in- 
nymi opracowano ekspertyzy dotyczące przyczyn zniszczeń i meto- 
dyki prac konserwatorskich elementów metalowych: pomnika króla 
Zygmunta III Wazy, A. Mickiewioza, Syrenki IIegolai Nitschowej, 
Grobu Nieznanego Zołnierza i Pomnika Bohaterów Getta w Warszawie, 
zespołu sarkofagów cynowych książąt Gryfitów w Szczecinie i ksią- 
żąt Croy w Słupsku, złoconych elementów metalowych z wieży Koś- 
cioła Mariackiego w Krakowie, zespołu obiekt6w metalo\'Yoh z Mu- 
zeum Nadrenii w RFN, zespołu rzeźb brązowych z zamku Królewskie- 
go w ITarszawie, srebrnego ołtarza z Klasztoru Jasnogórskiego w 
Częstochowie (J. Krause), kopuły Kaplicy Zygmuntowskiej na 
a- 
welu (
. Domasłowski, J. Ciabaoh), malowideł śoiennyoh w kruż- 
gankach klasztoru we Frankfurcie (IT. Domasłowski, M. Rudy), de- 
koracji sgraffitowych w Krasiozynie (L. Torwirt, 
. Domasłow- 
ski), kamiennych rzeźb z Ogrodu Saskiego w Warszawie, murów 
przedromański oh na Wawelu, kamiennej elewaoji pałacu w Książu 

ielkim, rzeźb ogrodowyoh w pałacu Branickioh w Białymstoku, 
amfiteatru rZymskiego w Aleksandrii, kamiennego muru Red Fort 
w New Delhi, murów Barbakanu w Krakowie, romańskiej płyty na- 
grobkowej oraz renesansowego ołtarza z kaplicy św. Trójcy na
>>>
B5 


Wawelu, kamiennych obiekt6w w Wiedniu. Schallaburgu i Zaubach 
(Austria). w Trewirze, Fuldzie i Lubece (RFN), w Luksemburgu. 
w Ohrid i Prilepie (Jugosławia), w Madara (Bułgaria) i malowi- 
deł ściennych w grobowcu Nefertari (W. DomasłowsJti), świl&t;vn1 
CZ am 6w w Wietnamie (S. Skibiński), świ,t;vn1 Angkor Wat w Kam- 
puczy (W. Domasłowski), obiekt6w metalowych w Kampuczy (J. Krau- 
se). kamiennych kolos6w z Wysp Wielkanocnych (W. Domasłowski). 


Zakład Konserwacji Papieru i Sk6r" 


Od powstania do chwili obecnej kierowaQy jest przez doc. 
dr hab. A. Strzelczyk. 
Problematyka badawcza pracownik6w Zakładu dotyczyła dwu 
grup zagadnień: 
1) mikrobiologii konserwatorskiej i dez7Dfekcji zabytk6w 
2) metoQ konserwacji papieru i sk6r". 
Ad. 1. Badania te obejmowały zniszczenia mikrobiologiczne 

owideł ściennych i sztalugowych. książek oraz pergamin6w 
Przez drobnoustroje. Określono mechanizmf tyoh zniszczeń oraz 
rolę. jak, odgrywały poszczeg6lne grupy drobnoustroj6w w proce- 
Sach niszczenia zabytków (A. Strzelczyk). Badano udział drob- 
noustroj6w w rozkładzie c
lulozy i mechaniźm1e kamienienia 
kSiążek (Stanisława Leźn1cka - praca doktorska. 1979). 
Analizowano również mechanizm działania fungicydów wobec 
grzybów niszczących zabytkowy papier. prZ7 czym wykazano. że 
grzyby łatwo przystosowuj, się do niskich dawek środków truj,- 
cych (A. Strzelczyk). 
Badania nad dez7Dfekcją zabytk6w dotycZ7ł7 opracowania 
szeregu metod służących do zwalczania zagrzybienia na obiek- 
tach zabytkowych (malowidła ścienne i sztalugowe, akwarele i 
Pastele. grafiki i kartki książek). Badania te poprzedzone by- 
ły dokładną analiz, wpływu tych środk6w na podłoża i warstwy 

larskie. co pozwoliło na wprowadzenie nowych metod dezynfek- 
Cji do praktyki konserwatorskiej (A. Strzelczyk. Halina Rosa). 
Opierając się na wynikach badań, na wiedzy z dziedziny mi- 
krobiologii i dyscyplin konserwatorskich, stworzono nową gałąź
>>>
B6 


wiedzy. jaką jest mikrobiologia konserwatorska. Zajęcia dydak- 
tyczne z tej dziedziny prowadzone były na wszystkich specjal- 
no
ciaoh z odpowiednim ukierunkowaniem specjalistycznym. 
Ad. 2. Opracowano metodę sztucznego postarzania papieru 
przydatną w badaniach na wpływem wielu środk6w (kleje, fungi- 
cydy, insektycydy i in.) na papier (H. Rosa). Wykonano szereg 
ekspertyz (A. Strzelozyk) dotycz,cych stanu zachowania i zabez- 
pieczania zbior6w w gł6wnych bibliotekach polskich (m.in. Bibl. 
Ossolineum we Wrocławiu, Biblioteka im. Zielińskich w Płocku). 
Badania dotycz,ce wzmacniania sk6ry zabytkowej pomogły rozsze- 
rzy6 zajęcia specjalistyczne dla student6w o konserwację opraw 
ksi,żkowych, kurdyban6w i sk6ry archeologicznej. 
W latach 1977-19BO przeprowadzono badania i zaawansowano 
konserwacjo sk6ry II nosorożca ze Staruni - obiektu archeologicZ
 
nego - jedynego w całości zachowanego przedstawiciela fauny dylu
 
wialnej w Polsce. będ,cego własno
ci, Muzeum Przyrodniczego PAN 
w Krakowie (H. Rosa. A. Strzelczyk). 
Opieraj,c się na szczeg6łowych badaniach i pr6bach wdraża- 
no nowoczesne metody konserwacji pergamin6w do prac konserwator- 
skich wykonywanych w Zakładzie (H. Rosa). Rozwinęło to wydatnie 
zakres prac konserwatorskich wykonywanych w procesie dydaktycz- 
nym przez student6w specjalizacji. 
Pracownicy Zakładu wnieśli duży wkład pracy w badania przy- 
czyn zniszczeń i poszukiwanie metod konserwacji pergaminu i skó- 
ry, konserwację kSi,żek oraz kolorowych obiekt6w z papieru, de- 
zynfekcję zagrzybionych wytwor6w z papieru, sk6ry i pergaminu, 
zwalczanie glon6w na kamieniach i tynkach. 
W wymienionym okresie w Zakładzie powstała i rozwinęła się 
nowa specjalność konserwatorska - konserwacja papieru i skóry. 
Pocz,tkowo obejmowała ona IV i V rok studiów, a od 1974 r. obej- 
muje ona wszystkie lata pocz,wszy od roku II. Dla specjalności 
tej przygotowano programy szczeg6łowe dla wszystkich przed- 
miotów. dostosowano urz,dzenia pracowni i v
kształcono kadrę dy- 
daktyczną. Dzięki oSi,gnięciom naukowym i konserwatorskim Zakład 
stał się placówk, sZkol,cą nie tylko studentów własnych, ale 
r6wnież udzielaj,c, wielu konsultacji i wykonującą szereg eksper
 
tyz z zakresu określania przyczyn zniszczeń różnych obiekt6w za- 
bytkowych, ustalania stanu zachowania i zabezpieczenia zbiorów
>>>
B7 


bibliotecznych, uściślania metod i środków do zwalczania zaka- 
żeń mikrobiologicznych na obiektach zabytkowych. 
Staże w Zakładzie odbywało w minionym okresie wielu sta- 
żystów krajowych i zagranicznych. Byli to słuchacze z Portuga- 
lii i Francji, a także z szeregu plao6wek krajowych. 


Zakład Konserwatorstwa 


Z" 


Zakład Konserwatorstwa powstał w 1977 r. Jego kierownikiem 
Został doc. dr M. Arszyński. W ramach Zakładu istnieje Pracownia 
Konserwacji Architektury z archiwum inwentaryzacji pomiarowej za- 
bytków. Kieruje ni, dr inż. arch. J. Tajchman. Pracownia dyspo- 
nUje zbiorem detali architektonicznych, kt6ry wykorzystywano do 
ce16w badawczych w zakresie historii techniki budownictwa oraz 
jako cenn, pomoc dydaktyczną. 
Badania pracownik6w Zakładu maj, duże znaczenie dla opieki 
nad zabytkami w Polsce, bowiem wobec braku na terenie kraju og61- 
nopolskiego instytutu prowadz,cego kompleksowe badania naukowe 
nad teori, i praktyk, ochrony i konserwacji zabytk6w. prace te, 
prowadzone wesp6ł z innymi uczelniami i instytutami, wypełnia- 
j, istotn, lukę. 
Wśr6d ważniejszych kierunków badań pracownik6w Zakładu na- 
leży wskazać przynajmniej cztery. Jeden z nich odnosi się do 
historii i teorii konserwacji zabytków (doc. dr J. Frycz). dru- 
gi - historii i konserwacji zespołów urbanistycznych (prof. dr 
Wojciech Kalinowski, doc. M. Arszyński, doc. J. Frycz. dr J. 
Tajchman). trzeci - historii organizacji budownictwa i technik 
bUdowlanych (doc. M. Arszyński, dr J. Tajchman). Czwarty nato- 
miast nurt badań dotyczy średniowiecznej architektury Pomorza 
(doc. M. Arszyński, doc. J. Frycz). 
M6wi,c o os,gnięciach Zakładu należy wymienić szczeg6lnie 
istotne publikacje powstałe w omawianym okresie: M. Arszyński. 
Sztuka regionu świeckiego, iW:] Dzieje ŚWiecia nad Wisł,. Toruń 
1980; (wsp61. z M. Kutznerem), Katalog zabytk6w sztuki w Polsce 
(Braniewo. Orneta, Frombork), 1980; J. Frycz. Restauracja i kon- 
serwacja zabytków architektury w Polsce w latach 1795-191B (1975); 


.U" 


'- 


a 


r"
>>>
88 


Architektura zamków krzyżackich (Sztuka pobrzeża Bałtyku. 1978). 
J. Ta,;j chman, Nowoątna stolarka okienna w Polsce (1979). 
Pracownicy Zakładu uczestniczyli także w wielu programach 
konserwatorskich kOnsultuj,c, autoryzuj,c. b,dź opracowuj,c kon- 
cepcJe rest8Qr8torskie i wystawiennioze. Należy tu wskazać szcze
 
g6lnie na współudział w programie restauracji i rekonstrukcji 
fasad1 Domu Kopernika w ramach przygotowań do obchod6w roczni- 
cy kopernikowskiej w 1973 r.. udział w projektach restauracji 
Zamku Krzyżackiego oraz w opracowaniu założeń wstępnych projek- 
tu konoepcyjnego kaszubskiego parku etnograficznego we Wdzydzach 
K1szewsk1ch (J. Pr.ycz). Z kolei na podstawie wynik6w studi6w i 
badań szczeg6łowych powstał np, projekt makiety Torunia (M. Ar- 
sz7ńsk1) . 


Zakład Muzealnictwa 


Zesp6ł muzealnik6w istniał w ramach Zakładu Konserwator- 
stwa i Muzealnictwa w latach 1969-1977. Najpierw kierowany był 
przez prof. K. Malinowskiego. a następnie od 1977 r. przez doc. 
Z. Waźbińskiego. Badania zespołu koncentrowały się wokół teorii 
muzeologii, historii kolekcjonerstwa i muzealnictwa. zabytko- 
znawstwa malarstwa i rzeźby, historii rzemiosł artystycznych, 
historii sztuki powszechnej nowożytnej i polskiej. 
Prace z teorii muzeologii i historii muzealnictwa były pro- 
wadzone przez prof. K. Malinowskiego (Psychologiczne i socjolo- 
giczne przesłanki kolekcjonerstwa i opieki nad zabytkami. Po- 
znań 1973); dr B. Mansfelda oraz doktorant6w prof. Malinowskie- 
go (dr W. Gluziński, Teoretyczne podstawy wsp6łczesnej muzeolo- 
gii. Warszawa 19BO). Znacznie liczniejsze były prace poświęcone 
dziejom kolekcjonerstwa polskiego i europejskiego. Na uwagę za- 
sługuj, publikacje prof. K. Malinowskiego (Prekursorzy muzeolo- 
gii polskiej, Poznań 1970), B. Mansfelda. Zwi,zek Muzeów Polskich, 
praca doktorska i doc. Z. Waźbińakiego (

zeum i zbiory artys- 
tyczne epoki nowożytnej, I, Toruń. 19BO). 
Z dziedziny zabytkoznawatwa w oma
anym czasie powstały 
skrypty doc. Z. Waźbińskiego, O rozpoznawaniu i wartościowaniu 
obraz6w. Pogl,dy XVII-wiecznych pisarzy i amator6w sztuki, (To-
>>>
89 


ruń 1915) Stefana Narębskiego i J. Gostwickiej Historia mebla, 
(Toruń 1970) oraz S. Nahlika Historia tkaniny (Toruń 1973). 
Na szczególną uwagę zasługuje także rozpoczęta w owym okre- 
sie inwentaryzacja złotnictwa Polski Północnej, (mgr Michał Woź- 
ł
 niak)oraz malarstwa obcego w zbiorach polskich (doc. Z. Waźbiń- 
ski). Należy nadmienić, że wszyscy członkowie zespołu realizo- 
wali badania w zakresie historii sztuki. Wśród najbardziej is- 
totnych należy wymienić prace: B. Mansfelda - Stanisław Wyspiań- 
ski. (Poznań 1915), Z. Waźbińskiego Malarstwo Quatrocenta (War- 
szawa 1972); RUbens,(Warszawa 197
 Vasari i nowożytna historio- 
grafia sztuki, (Warszawa-Gdańsk 1975). Pracownicy opublikowali 
około 100 prac, zozego 15 to kSi,żki i skrypty. Niemal połowę 
stanowi, publikacje w językach obcych. 


Zakład Historii Sztuki 


Od 1969 r. do przejścia na emeryturę w 1973 r.. kierownic- 
two Zakładu sprawowała prof. dr J. Puciata-Pawłowska, a następ- 
nie zostało ono powierzone doc. dr hab. M. Kutznerowi. 
W strukturze Instytutu Zakład Historii Sztuki był placów- 
ką usługową. Pracownicy Zakładu prowadzili zajęcia dla studen- 
tów specjalizacji: Konserwatorstwo, Muzealnictwo, Konserwacja 
1 Restauracja Dzieł Sztuki, a także wykłady z historii sztuki 
średniowiecznej i nowożytnej dla studentów Instytutu Artystycz- 
no-Pedagogicznego (wszystkie specjalizacje). 
Oprócz zajęć dydaktycznych realizowano własne badania nau- 
kowe koncentrujące się na dziejach sztuki polskiej. ze specjal- 
nym uwzględnieniem sztuki regionu Pomorza. Trzeba podkreślić. 
że badania prowadzone w Zakładzie głównie dotyczyły: historii 
sztuki średniowiecznej oraz późnośredniowiecznej zarówno pow- 
szechnej jak i polskiej. historii sztuki nowożytnej polskiej, 
z uwzględnieniem sztuki okresu reformacji) historii architektu- 
ry późnogotyckiej południowych wybrzeży Bałtyku oraz historii 
detalu kamiennego, a nadto - ikonografii chrześcijańskiej i kon- 
cepcji historyzmu w sztuce XIX i XX w. 
Wyniki badań zostały opublikowane w wydawnictwach uniwer- 
syteckich (Amw)} w "Tece Komisj i Historii Sztuki", "Biuletynie
>>>
90 


Historii Sztuki". "Materiałach Sesji Stowarzyszenia Historyk6w 
Sztuki". "Studiach MuzealD$ch" oraz jako oddzielne prace. W la- 
tach 1969-19BO opublikowano około 70 prac. Z najważniejszych pu- 
blikacji kSiążkowych należy wymienić: J. Puciata-Pawłowska. Ja- 
cek Malczewski (Krak6w 196B), J6zef Mehoffer i StanisławWyspiań- 
ski. Dzieje przyjaźni artyst6w (Toruń 1970); M. Kutzner, Cyster- 
ska architektura na 
l
sku 1200-1300, (Toruń 196
; Sztuka pol- 
skiego p6źnego średniowiecza. LW:/ Polska dzielnicowa i zjedno- 
czona pod red. A. Gieysztora (Warszawa 1972); J. Poklewski. Świ
- 
ta Lipka-polska fundacja barokowa na terenie Prus Książ
cych 
(Warszawa-Poznań 1974). 
Pracownicy Instytutu współdziałali z Ośrodkiem Dokumenta- 
cji Zabytk6w (ODZ) w organizacji og61nopolskich konferencji 
"Konserwacja kamienia w architekturze i rzeźbie" - Toruń 1966 r. 
(sekretarz mgr B. Soldenhoff), "Konserwacja zabytk6w ruchomych" 
- Toruń 1970 (sekretarz mgr E. Wolska). 
Aktywność pracownik6w Instytutu obrazują r6wnież dane doty- 
czące udziału w konferencjach krajowych i zagranicznych. Brali 
oni udział (połączony z wygłaszaniem referat6w) we wszystkich 
dotychczasowych Og61nopolskich Konferencjach Konserwatorskich 
organizowanych przez ODZ. Zarząd fAuze6w i Ochrony Zabytk6w. PP 
PKZ. ASP w Warszawie, w sesjach organizowanych przez SHS. Uczest- 
niczyli w konferencjach międzynarodow.ych organizowanych przez 
IIC (np. Londyn i Madryt 1974). ICOM (np. Nowy Jork, Waszyngton 
1965h ICOMOS (np. Warszawa 196B, Moskwa i Bolonia 197B). przez 
zagraniczne uczelnie wyższe, muzea, akademie nauk. Brali udział 
w r6żnego typu seminariach. sympozjach. spotkaniach. Wymieniając 
w formie najbardziej skr6towej miejsca, w kt6rych pracownicy In- 
stytutu zaznaczyli swą obecność poprzez czynny udział w spotka- 
niach naukowych trzeba wspomnieć: Ateny (1977). Bolonię (1969. 
1971). Castelfranco Veneto (197B). Detmold (RFN 19BO). Drezno 
(1971). Dftsseldorf (19BO). Essen (1974). Florencję (1972, 1977, 
19BO). Getyngę (1976), Hannover (1975), Greifswald (1976 i 197B). 
Kolonię (1976. 19BO), Lipsk (197B). Londyn (1974). Madryt (1974), 
Monachium (1979). Moskwę (197B i 19BO). Nowy Jork (1965, 1970). 
Oldenburg (1978). Pragę (197B i 19BO). Pistoię (1968). Rzym 
(1974). Sonnenburg (1976). Tallin (1979). Terme (Włochy 19BO). 
Tours (19BO), Vesprim (Węgry 1976). Waszyngton (1965). Wenecję 
(1976), Wiedeń (1973. 1977. 1978).
>>>
91 


Jako referenci na konferencjach międzynarodowych występo- 
Wali: M. Arszyński, W. Domasłowski. J. Ciabach, J. Krause, M. 
Kutzner, K. Malinowski, E. Pilecka, S. Skibiński, B. Soldenhoff, 
J. Tajchman, Z. Waźbiński. J. Wolski. 
M6wi,c o wsp6łpracy naukowej z instytucjami krajowymi w 
Pierwszym rzędzie należy wymienićPP PKZ. zwłaszcza Laborato- 
rium Naukowo-Badawcze Oddziału Toruńskiego PKZ. Wsp6lne ustala- 
nie tematyki badań i pomoc w jej realizacji była udziałem pra- 
cownik6w Zakładu Konserwacji Element6w i Detali Architektonicz- 
nych.(W. Domasłowski, J. Krause, B. Soldenhoff, S. Skibiński). 
Zakładu Konserwacji Papieru i Sk6ry (A. Strzelczyk, H. Rosa), 
Zakładu Technologii i Technik Sztuk Plastycznych (Z. Brochwicz, 
E. Mirowska, M. Poksińska). 
Udział pracownik6w Zakładu Konserwatorstwa w działalności 
PP PKZ dotyczył m.in. opracowania 20 studi6w historyczno-urba- 
nistycznych (J. Frycz) oraz 50 dokumentacji konserwatorskich 
(M. Arszyński). 
Zakład Konserwacji Papieru i Sk6ry pełni opiekę merytorycz- 
ną nad nieda\¥no powstał, pracownią konserwatorsk, Biblioteki 
UMK. 


Wśr6d innych instytucji krajowych - od lat zwi,zanych wsp6ł- 
pracą - należy wymienić Instytut Chemii Przemysłowej w Warsza- 
wie (Zakład Konserwacji Element6w i Detali Architektonicznych i 
Zakład Konserwacji Malarstwa), Ośrodek Dokumentacji Zabytk6w w 
Warszawie, Instytut Sztuki PAR, wreszcie liczne muzea (w Gdań- 
sku, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu), 
gdzie pracownicy Instytutu pełnili funkcje konsultant6w i człon- 
k6w rad konserwatorskich (Z. Brochwicz, W. Domasłowski, E. Mi- 
rowska, M. Roznerska, K. Malinowski, Z. Waźbiński, Z. Wolnie- 
wicz, E.,J. Wolscy). 
Wykłady, staże, konsultacje, wymiana doświadczeń dydaktycz- 
nych od lat łączą Instytut (głównie Z
1iRP) z Wydziałem Konser- 
wacji Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. 
Wśr6d zaprzyjaźnionych instytucji zagranicznych należy wy- 
mienić Politechnikę w Pradze oraz Istituto di Chimica Indu- 
striale Uniwersytetu w Padwie (W. Domasłowski). Istituto Cen- 
trale del Restauro w Rzymie (A. Strzelczyk, E. Wolska). Labora-
>>>
92 


toriuro Badawcze British Museum (A. Strzelczyk), Instytut Badań 
nad Cywilizacją i Sztuką Odrodzenia Uniwersytetu Harvarda 
(Z. Waźbiński), Instytut Niemiecki we Florencji (Z. Waźbiński) 
Uniwersytet w Greifswaldzie (M. Kutzner, E. Pilecka, J. Poklew- 
ski). 
W zakresie wsp6łpracy z gospodarką narodową pracownicy In- 
stytutu wykonali szereg prac badawczych w ramach program6w mię- 
dzyresortowych. pełnili funkcje rzeczoznawców 
m1S. (W. Domasłow- 
ski, M. Roznerska. M. Rudy. B. Soldenhoff. Z. Wolniewicz. E..J. 
Wolscy).Pp PKZ (S.Skibiński. J.Krause) czy UNESCO (W. Domasłow- 
ski). Współpracując z Wydziałami Kultury Urzęd6w Wojew6dzkich 
Torunia. Gdańska, Włocławka uczestniczyli w tworzeniu koncepoji 
konserwacji i restauracji szeregu cennych obiekt6w zabytkowych 
(np. Ratusz w Gdańsku - E.. J. Wolscy, Kościół NMP w Gdańsku _ 
Z. Wolniewicz). Nadzorowali bądź konsultowali prace konserwator- 
skie prowadzone za granioą (w Jugosławii, RFN, NRD, ZSRR _ M. 
Arszyński, W. Domasłowski, J. Frycz, J. Tajchman). Sarni też pro- 
wadzili prace konserwatorskie za granicą (W. Domasłowski, J. 
Krause, M. Roznerska, W. Rypyść, J. Tajchman, E., J. Wolscy) lub 
wykonywali ekspertyzy dla instytucji zagranicznych (W. Domasłow- 
ski - Indie, Kampucza, Austria, Bułgaria, NRD, RFN; E. Wolska _ 
Włochy). 
Zasługą Instytutu był również wykonanie (w ramach zajęć 
studenckich) konserwacji kilkuset dzieł sztuki pochodzących z 
muzeów całej Polski oraz zrealizowanie w ramach praktyk wakacyj- 
nych konserwacji szeregu malowideł ściennych. zabytk6w z kamie- 
nia, ceramiki i metalu. 
Omawiając działalność poszczeg6lnych Zakładów wspomniano 
już o pełnionych przez ich pracowników funkcjach rzeczoznawc6w 
konserwatorskich 
miS, ekspertów i konsultantów współpracują- 
cych z muzeami, PP 
{Z, wydziałami kultury rad narodowych. 
Prof. W. Domasłowski był członkiem Wojewódzkiej Rady Ochrony 
Dóbr Kultury w Toruniu, rzeczoznawcą UNESCO i PP PKZ. należał 
też do Zespołu Doradczego Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków ds. 
Szkolenia i Dokształcania; Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS; 
Rady Muzealnej Muzeum Etnograficznego w Toruniu i Sekcji Histo- 
rii Architektury i Urbanistyki oraz Ochrony Zabytków PAN; Rady 


1 
( 
}
>>>
93 


OChrony Zabytk6w, uczestniczył w pracach Rady Archeologicznej 
Przy Ministrze Kultury i Sztuki. Rady Muzeum Archeologicznego 
i Etnograficznego w Łodzi oraz pełnił obowi,zki wiceprzewodni- 
CZącego sekcji naukowej Społecznego Komitetu Zagospodarowania 
POla Bitwy i Tras Grunwaldzkich, powołanego przez Ministra Kul- 
tUry i Sztuki. Był także członkiem kom! tet6w redakcyjnych: kwar- 
talnika "Ochrona Zabytk6w". "Zeszyt6w Naukowych UlIK" (obecnie 
Acta Universitatis Nicolai Copern1ci), wydawnictw PP PKZ oraz 
rOcznika "Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnogra- 
ficznego w Łodzi". 
Dr Ewa Wolska od 1970 r. pełniła funkcję ozłonka Komitetu Redak- 
cYjnego "Maltechnik - Restauro". 
Doc. M. Kutzner był wsp6łpracownikiem redakcji "Encyklopedia ka- 
tOlicka" (KUL-Lublin) oraz współpracował z Instytutem Sztuki PAN. 
bior,c udział w opracowaniu "Katalogu zabytków" oraz podręcznika 
historii sztuki gotyckiej w Polsce. Doc. Z. Waźbiński uczestni- 
cZYł w pracach Komitetu Nauk o Sztuce PAN. Członkiem tego Komi
 
tetu był też doc. J. Frycz, który należał także do Rady Ochrony 
D6br Kultury przy Ministrze Kultury i Sztuki oraz Wojewódzkiej 
nady Ochrony D6br Kultury (Toruń, Gdańsk). ponadto przewodniczył 
nadzie Muzealno-Konserwatorskiej Muzeum Zamkowego w Malborku. 
Uczestniczył też w pracach kolegium redakcyjnego wydawnictw Za- 
rZądu Muzeów i Ochrony Zabytków 

S oraz kwartalnika "Ochrona 
Zabytków". Doc. M. Arszyński i dr J. Tajchman byli członkami 
Sekcji Historii Architektury i Urbanistyki PAN oraz Polskiego 
Komitetu Narodowego ICOMOS. Doc. M. Arszynski uczestniczył po- 
nadto w pracach: Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS. Sekcji 
Historii Architektury Urbanistyki oraz OChrony Zabytk6w Komite- 
tu Architektury i Urbanistyki PAN, Rady Ochrony Dóbr Kultury 
przy Ministrze KUltury oraz Rady Ochrony Dóbr Kultury (Toruń. 
Gdańsk, Szczecin), był także członkiem Kolegium Redakcyjnego 
kWartalnika "Ochrona Zabytk6w" oraz Komisji Wydawnictw Popular- 
nonaukowych TNT w Toruniu. Prof. W. Kalinowski był członkiem 
Rady Redakcyjnej kwartalnika "Ochrona Zabytków", wydawnictw PP 
PKZ oraz Ośrodka Dokumentacji Zabytków. należał też do Rau3 
OChrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Sztuki oraz licznych 
rad i stowarzyszeń centralnych i prowincjonalnych.
>>>
94 


w końcu wspomnieć należy o działalności popularyzatorskiej. 
W Zakładzie Konserwatorstwa powstawały prace popularno!.aukowe. 
Napisano ich w sumie 8 (doc. M. Arszyński - 3, doc. J. Frycz - 
4, dr J. Tajchman - 1). Doc. J. Frycz współpracował jako konsul- 
tant i autor dokumentacji naukowej filmu Z. Bochenka "Złoty wiek 
Pomorza i Warmii". Natomiast w Zakładzie Konserwacji Papieru i 
Sk6ry w ramach działalności popularyzatorskiej wygłoszono kil- 
kanaście odczyt6w na temat drobnoustrojów niszczących malowidła, 
książki i inne obiekty zabytkowe oraz metod zwalczania (A. Strzel' 
czyk). Tematem odczytów była r6wnież profilaktyka przechowywania 
książek w magazynach oraz organizacja prac konserwatorskich nad 
zabytkami z papieru i skóry. Odczyty te kierowano przeważnie do 
pracownik6w Biblioteki Gł6wnej UMK. Inne odczyty wygłaszano na 
posiedzeniach Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Mikołaja 
Kopernika. 


3. Działalność dydaktyczna 


Kształcenie studentów w Instytucie odbywało się na: 
- studiach dziennych, 
- Zaocznym Studium Konserwacji Architektury, 
_ Podyplomowym Studium Muzeologicznym (w latach 1972-1980), 
_ Podyplomowym Studium Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Po- 
lichromowanej (od r. 1977). 
Do roku 1969 studentów kształcono na dwu kierunkach: 
1) Zabytkoznawstwa i konserwatorstwa - absolwenci, konser- 
watorzy - teoretycy przygotowani byli do pracy w urzędach kon- 
serwatorskich; do organizacji ochrony i opieki nad zabytkami, 
dokumentowania, rejestrowania i klasyfikowania obiekt6w zabyt- 
kowych. 
2) Technolgii i techniki sztuk plastycznych - za tym ty- 
tułem kryli się specjaliści przygotowani do praktycznej reali- 
zacji prac konserwatorskich przy obiektach malarskich oraz rzeź- 
bie polichromowanej. 
W r. akad. 1969/1970 i 1970/1971 wprowadzono dalsze specja' 
lizacje. Od tego czasu do końca okresu sprawozdawczego Instytut 
przygotowywał absolwentów do pracy w pięciu specjalnościach:
>>>
95 


y 


1. Konserwacja malarstwa (sztalugowego i ściennego) i rzeź- 
by polichromowanej; 
2. Konserwacja papieru i skóry (książki, oprawy, akwarela, 
grafiki, rysunki, archiwalia); 
3. Konserwacja elementów i detali architektonicznych (ka- 
mień, ceramika, szkło, drewno, metale); 
4. Konserwatorstwo (historia i teoria konserwatorstwa. hi- 
storia organizacji budownictwa i technik budowlanych, konserwa- 
cja zespołów urbanistycznych); 
5. Muzealnictwo (teoria i historia muzealnictwa, historia 
rzemiosła artystycznego, kolekcjonerstwo,wystawiennictwo); 
Przed omówieniem działalności dydaktycznej pracowników 
świadczonej na rzecz innych uczelni, należy zwrócić uwagę na 
specyfikę dydaktyki realizowanej we własnym Instytucie. W od- 
różnieniu od innych dziedzin, nauka konserwatorska narodziła 
się stosunkowo niedawno. Proces budowania warsztatu badawcze- 
go trwa ciągle i daleki jest jeszcze od pełnego uformowania. 
Niewielka liczba specjalistów pracujących naukowo dla potrzeb c 
konserwacji sprawia, że posuwa się on powoli. Innych problemów 
przysparza działalność dydaktyczna. Przejście od praktykowane- 
go do dziś w niektórych krajach systemu przyuczania do wykony- 
wania prac konserwatorskich na system metodycznego studiowania 
konserwacji wymagało stworzenia od podstaw programów nauczania J 
a potem ciągłego ich doskonalenia. Rola Instytutu toruńskiego 
w tworzeniu modelu studiów konserwatorskich w Polsce była bar- 
dzo ważna. Programy studiów, w tym również programy nowych spe- 
cjalizacji, powstawały i były udoskonalane właśnie w Instytucie. 
Miał on również swój udział w wypracowaniu programów studiów 
na 
ydziale Konserwacji ASP w Krakowie i Warszawie. W tych wa- 
runkach praca dydaktyczna wymagała dużego wysiłku, szczególne- 
go zaangażowania, a wreszcie pochłaniała energię pracujących 
tu ludzi w stopniu niewspółmiernie większym niż w z dawna okrzep- 
łych, dobrze zorganizowanych, innych dziedzinach nauki. 
Pracownicy Instytutu mimo własnych obciążeń (wynikających 
nie tylko ze specyficznej sytuacji Instytutu, ale i z ciągłych 
braków kadrowych) podejmowali wielokrotnie współpracę z innymi 
Instytutami zarówno naszej jak i obcych uczelni. Doc. J. Wolski
>>>
96 


z ZA
ładu KonserwacJi Malarstwa przez szereg lat prowadził wy_ 
kład7 nt. dokumentacJi konserwatorskieJ i technik malarskich w 
ASP Krak6w, WSSP - Gdańsk, a dr E. Wolska zrealizowała cykl 
wykład6w na uniwersytecie w Ferrarze (1974). 
Zakład KonserwacJi Element6w i Detali Architektonicznych 
prowadził zajęc
a d7daktycZD8 dla student6w specJalizuJących się 
w zakresie archeologii (konserwacJa metali. drewna, szkła, ce- 
ramiki. kamieni). Dzięki tym zajęciom studenci zostali przygoto- 
wani do zabezpieczania tzw. przedmiotów archeologicznych odkry- 
wanych w czasie prowadzenia 
kopalisk. Poza tym organizowano 
kursy dla specJalist6w pracujących w PP PKZ w zakresie konser- 
wacji kamienia. Jak też przyjmowane statystów na staże w zakre- 
sie konserwacji kamieni i metali. W stażach uczestniczyli pra- 
cownicy PP PKZ, muze6w polskich oraz speojaliści zagraniczni 
(Pakistan, FrancJa, ZSRR. Bułgaria, Jugosławia, NRD. Czechosło- 
waoja). 
W ramach współpracy z UNESCO i ICCROM prof. W. Domasłowski 
w 1976 i 197B r. prowadził wykłady na kursach poświęconych kon- 
serwacJi kamienia firmowanych przez wymienione organizacje w 
WeneoJi. Zakład Konserwatorstwa nawiązał współpracę naukową z 
Wydziałami Architektury Politechnik' : Krakowskiej i Warszawskiej. 
W ramach tego porozumienia pracownicy Zakładu prowadzili zaję- 
c
a z przedmiot6w konserwatorskich na studiach podyplomowych. 
Trzeba zaznaczyć, że włączyli się do tej współpracy także pra- 
cownicy z Zakładu Historii Sztuki, prowadząc zajęcia m.in. z hi- 
storii detalu architektonicznego. Następnie z Zakładu Historii 
Sztuki. doc. M. Kutzner wygłaszał (gościnnie) wykłady na nastę- 
pujących uniwersytetach: Uniwersytet 1m. A. Mickiewicza w Pozna- 
niu. Uniwersytet Karola IV w Pradze. Uniwersytet w Erlangen, Uni- 
wersytet w Monachium oraz w Politechnice Warszawskiej i Zentral- 
institut far Kunstgeschichte w Monachium. Natomiast doc. Z. 
Waźbiński z Zakładu 
mzealnictwa wykładał na uniwersytetach w 
następuJących krajach: Włochy (FlorencJa 1916, 1918), Austria 
(Wiedeń 1978), RFN (Frankfurt 1917, He
delberg 1918, Monac
ium 
1979), USA (New York 1980. Chicago 1980). Wielka Brytania (Lon- 
dyn 19BO). 
Pracownicy Zakładu &mzealnictwa - doc. Z. Waźbiński, dr B. 
r
sfeld, mgr L. Brusewicz - prowadzi
i zajęcia z historii sztu-
>>>
97 


ki powszechnej w Instytucie Historii.Filologii Polskiej, Peda- 
gogiki i Psychologii m.m. 


4. Wyposażenie materiałowe 


Instytut funkcjonował i nadal funkcjonuje w bardzo trud- 
nych warunkach lokalowych. Początkowo zajmował pojedyncze po- 
mieszczenia w ColI. Minus
 ColI. Maius i ColI. 

ximum. Sytuacja 
Uległa pewnej poprawie, kiedy w 1974-1975 r. większość Zakład6w 
została przeniesiona do budynku przy ul. Sienkiewicza zajmowa- 
nego wcześniej przez Instytut Biologii. Nadal jednak poza gł6w- 
ną siedzibą Instytutu pozostał Zakład Konserwacji Malarstwa i 
Rzeźby Polichromowanej, znajdujący się w Coll. Maximum oraz Pra- 
cownia Fotograficzna (ColI. Minus). Zły stan techniczny obiekt6w. 
ich niedostosowanie do specyfiki wykonywanych w nich zadań ba- 
dawczych, konserwatorskich, a wreszcie i malarskich sprawiają, 
Że warunki pracy były bardzo złe i stan ten trudno zmienić. 
Mimo to prężna działalność naukowa sprawiła, że w ciągu opi- 
Sanego piętnastolecia wzrosły zasoby sprzętu i aparatury badaw- 
czej. Wprowadzono do codziennego użytkowania wysokiej klasy 
sprzęt optyczny (mikroskopy specjalistyczne, polaryzacyjne, z 
przetwornikami IR, UV, kolposkopy medyczne» sprzęt fotograficz- 
ny umożliwiający wykonywanie dokumentacji, aparaturę badawczą 
(szafa klimatyzacyjna do badań przyspieszonego starzenia tworzyw 
i materiałów konserwatorskich, spektrofotometr IR, desywatograf 
i in.). 


INSTYTUT ZABYTKOZNAWSTWA I KONSERWATORSTWA 
Skład osobowy katedr 1966-1969 


Katedra Technologii i Technik i.lalarskich 


Kierownik: vacat 1966-1967, od 1968 doc. Wiesław Domasłowski 
Docenci: art. maI. Leonard Torwirt do XI 1967 
dr hab. Wiesław Domasłowski, adiunkt do 1967 
dr Zbigniew Brochwicz, adiunkt do 1968
>>>
98 


Adiunkt: mgr Maria Roznerska, st. asyst. do 1967 
Technik: Elżbieta Wołujewicz 
Laborant: Alfons Weiwer 


Zakład Konserwacji Zabytk6w 


Kierownik: doc. art. plast. kons. Jerzy Wolski 
Adiunkt: mgr Ewa Wolska, st. asyst. do 1967 
St. asystenci: mgr Maria Froelich 
mgr Bożena Soldenhof£ 
Laborant: Leon Fiedorowicz 


Zakład Konserwacji Papieru i Sk6ry (od 1967) 


Kierownik: vacat 
Adiunkt: dr Alicja Strzelczyk 
St. asystent: mgr Janusz Krause 
Asyst. nauk.-techn.: mgr Stanisława Pietrykowska 


Katedra Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa 


Kierownik: doc. dr Kazimierz Malinowski 
Adiunkci: mgr Jerzy Frycz 
dr Marian Kutzner 
dr Zygmunt Waźbiński 
mgr Marian Arszyński 
St. wykładowca: mgr inż. Jan Tajchman 
St. asystenci: mgr Bogusław Mansfeld 
mgr Bohdan Olechnicki 
Asystent: mgr Marian Dorawa 
Laborant: Andrzej Ciechanowski
>>>
99 


Katedra Historii Sztuki 


Kierownik: prof. dr Gwido Chmarzyński do 1969 
prof. dr Jadwiga Puciata-Pawłowska od 1969 
Docent: dr hab. Zygmunt Kruszelnicki 
Adiunkt: dr Zofia Chechlińska 
St. wykładowca: mgr Maria Michnowska 
St. asystent: mgr Józef Poklewski 
Bibliotekarka: mgr Elżbieta Wiśniewska 


Instytut Zabytkoznawatwa i Konserwatorstwa 


Dyrektor: doc. dr hab. Wiesław Domasłowski 1969-1979 
doc. dr Marian Arszyński 1979- 
Zastępcy dyrektora: doc. dr Marian Arszyński 1972-1979 
doc. dr hab. Alicja Strzelczyk 1979- 
Przewodniczący Rady Instytutu: prof. dr Kazimierz Malinowski 
1969-1977 
doc. dr Jerzy Frycz 1977-1980 


Zakład Technologii i Technik Sztuk Plastycznych 


Kierownik: doc. dr Zbigniew Brochwicz 
Adiunkt: mgr Edmund Wadowski 
St. asystenci: mgr Maria Poksińska)prac. nauk.-techn. 1973-1974, 
asystent 1974-1976 
mgr Józef Pietrzyk, asyst. 1973-1976 
mgr Lech Kubiak} asyst. 1974-1976 
mgr Jan Pręgowsk
 asyst. 1974-1976 
mgr Andrzej Guttfeld od 1975 
mgr Lucjana Młyńska 1969-1972 
mgr Ziemowit Michałowski od 1979 
mgr Elżbieta Mirowska, 1969-1973-st. technik, asystent 
1973-1974 
mgr Jerzy Nowosielski) asyst. 1971-1972, st. asyst. 
1972-1974
>>>
100 


Asystenci: mgr Mirosław Narbutt 1972-1974 
mgr Michał Tr!ger od 1977 
Chemicy: mgr Grzegorz Jaworski od 1974 
mgr Irena Wi
iewska od 1974 
St. technicy: Krystyna Majewska 1972-1977 
Jerzy Dombrowicz od 1975 
Marek Malinowski od 1979 
Technicy: Grażyna Wiśniewska 1972-1973 
Wiesława Wiśniewska 1972-1974 
St. woźna: Helena Damrath 


Zakład Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej 
(do 1975 Zakład Zabytków Ruchomych) 


Kierownik: doc. art. plast. kons. Jerzy Wolski 1969-1974 
doc. mgr Zofia Wolniewicz 1975-1979 
doc. dr Maria Roznerska od 1979 
Docent: mgr Ewa Marxen-WolskaJadiunkt 1969-1974, docent od 1974 
Adiunkt: mgr Hanna Grzesik 1969-1974 
St. asystenci: mgr Ewa Pszczulna}asyst. 1976-1978 
mgr Bogumiła Rouba,asyst. nauk.-techn. 1972-1973, asyst. 
1974-1976 
mgr Ziemowit Michałowski 1975-1979 
mgr Wiesława Rypyść do 1979, asyst. nauk.-techn. 1971- 
1973, asyst. 1973-1974 
Asystent: mgr Marcin Kozarzewski od 1980 
Asyst. stażysta: mgr Anna Diakowska-Czarnota od 1979 
Chemicy: mgr Zuzanna Rozłucka od 1980 
mgr inż. Janusz Maszkiewicz 1974-1979 
St. technicy: Elżbieta Such od 1973 
Waldemar Grzesik od 1980 
Grażyna Zenkner-Grzesik od 1980 
Laborant: Leon Fiedorowicz 1969-1980
>>>
101 


Zakład Konserwacji Elementów i Detali AreM tektonicznych 


Kierownik: prof. dr hab. Wiesław Dom&sło..ki,doc. 1969-1975 
Docent: doc. dr rzeźb. Jan Borowozak 1975-1977 
Adiunkci: dr Botena SOldenhoff,st. 88yst. 1969-1972 
dr Janusz Krause) st. asyst. 1969-1974 
dr Jan Kornatowski 1975-1979 
St. wykładowca: mgr Witold Marciniak od 1975 
Wykładowca: mgr Maria Rudy, asyst. stud. prQ'got. 1970-1971, 
asyst. 1971-1972, st. asyst. 1972-197B 
St. asystenci: mgr Jerzy C1abach,asyst. 1972-1973 
mgr Jerzy Michał Rosa, asyst. 1972-1974 
mgr Sławomir Skib1ński, chemik 1973-1975 
mgr Maria Zakrzewska od 1977 
mgr Krystyna Boryk-Józefoncz 1977-1979 
Asystenci: mgr Marek Sobociński 1977-1979 
mgr Jadwiga Łukaszewicz, chemik 1976-1979 
mgr Daniel Kwiatkowski od 197B 
mgr Iwona Langowska od 19BO 
mgr Jan Gembal od 1973 
Specj. w zawodzie: mgr Maria Kęsy-Lewandowska od 1979 
St. technicy: Maria Frąckiewicz od 1979 
Barbara Gałkowska od 1972 
Krzysztof Lisek od 1972 
Laboranci: Irena Rayzacher 1972-1975 
Miohał Górski od 1977 
Barbara Zi6łkowska od 1972 
Zenon Kraśnie..ski 1975-1979 
Dariusz Mruk od 1979 
Roman Willman (1/2 et.) od 1975 
Prao. zaopatrzenia: Zbigniew Milewski od 1979 
Mistrz mech.: Maksymilian Kołodziejski od 1979 
St. rzemie ślnik: Edmund Obremski od 1976 
Rzemieślnik: Bogdan Werner 1975-1977 
Murarz: Czesław Brodziński 1976-1979
>>>
102 


Zakład Konserwacji Papieru i Sk6rJ 


Kierownik: doc. dr hab. Alicja Strzelczyk, adiunkt do 1973 
Adiunkci: dr Stanisława Leźn1cka, asyst. nauk.-techn. do 1975, 
st. asyst. 1976-1979 
dr Maria Proelich do 1975, st. asyst. do 1973 
Wykładowca: mgr Halina Ogłaza-RosaJasyst. st. przygot. 1971- 
1972, asyst. 1972-1973. st. asyst. 1973-1979 
Asystenci: mgr Teresa Werstak od 1979 
mgr Mirosława Wojtczak od 197B 
Chemik: mgr Jerzy R6żański od 1977 
st. technik: Kr7styna Bartoszewicz od 1969 
Woźna: Stanisława Gąsiorowska 1974-1979 


Zakład Historii Sztuki 


Kierownik: prof. dr Jadwiga Puciata-Pawłowska do 1973 
doc. dr hab. l
ian Kutzner od 1973, adiunkt 1969- 
1973 
Docenci: dr hab. Zygmunt Kruszelnicki do 1976 
dr hab. Jerzy Łoziński (1/2 et.) od 1977 
Adiunkt: dr J6zef Poklewski J st. asyst. do 1973 
St. wykładowca: mgr Maria Michnowska od 1969 
St. asystenci: mgr Elżbieta Pilecka)asyst. techn. 1976-1978, 
asyst. 1978-1979 
mgr Jerzy Kaźmierczak od 1975 
Technik: Grażyna Zielińska 
Asyst. nauk.-,techn.: mgr Maria Żurowska 1970-1973 


Zakład Konserwatorstwa 


Kierownik: doc. dr Marian Arszyński, adiunkt do 1973, st. wykład. 
1973-1975, doc. od 1977 
Profesor: dr inż. arch. Wojciech Kalinowski (1/2 et.) od 1978 
Docent: dr Jerzy Frycz, adiunkt do 1977, docent od 1977
>>>
103 


St. w;ykładowca: dr inż. arch. Jan Tajchman od 1969 
St. asystent: mgr inż. arch. Wiesław Gałkowski do 1978. asyst. 
1971-1972 
Asystenci: mgr Mirosława Romaniszyn od 1977 
mgr Barbara Walaszek od 197B 
mgr inż. arch. Mirosław Smoktunowicz od 197B 
Technik: Alicja Pituła od 1974 
Laboranci: Grzegorz Jarząbkowski 1973-1977 
Marek Ussorowski od 1972 


Zakład Muzealnictwa 


Kierownik: prof. dr Kazimierz Malinowski do 1977, docent do 
1970, prof. nadzw. 1971-1977 
doc. dr hab. Zygnnmt Waźbińaki od 1977, adiunkt do 
1974 
Adiunkt: dr Bogusław Mansfeld,st. asyst. do 1973 
St. asystenci: mgr Lech Brusewicz. asyst. nauk.-techn. 1975-1976. 
asyst. 1976-1979 
mgr Michał Woźniak)asyst. 197B-1979 


Pracownia Fotograficzna 


Kierownik: mgr Wacław G6rski J st. wykład. od 1972 
St. wykładowca: mgr Bohdan Olechnicki od 1969 
St. technicy: Andrzej Ciechanowski od 1972 
Mieczysław Głowacki od 1974 
Andrzej Skowroński od 1977 


Biblioteka Wydziałowa 


Kierownik: mgr Elżbieta Wiśniewska
>>>
BellrJka IIorac..nka 


DOKTORATY 
. LATACH 


I HABILITACJE 
1966- 1 980 


1fYDZIAŁ BOIU1IISTYCZNY 


IIan1IIko i 1111, doktora 


Dllata nadania 
stopnia 


1. Abłaie
 JÓDf , VI 1978 
2. Aohl'ellOz;rk Staniała. 3 IV 1979 
3. .ł.pel Teresa 2 VI 1971 
4. BaraDo..Jd. H8D1"7Jt 18 III 1975 
5. BedDarllJd. BeD1'7Jt 2 VI 1971 
6. Bełkot JIID 11 X 1977 
7. BeUJd. nodz1ll1erz 18 VI 1974 
8. BidJtonJd. Zdlli8ł_ 15 IV 1975 
9. BłuzcąJt Włodz1ll1ers 21 V 1974 
10. Bochat Tomasz 30 VI 1976 
11. BogucJd. AmbroQ 11 VI 1968 
12. BoranJta Teres!.' 7 VI 1977 
13. Borow1cz R1szard 23 X 1975 
14. Broc
cz Zbigniew 29 XI 1967 
15. Broda Jerz;r 9 I 1979 
16. BnlecHowaki Tadeusz 16 II 1972 
17. ]!IUawa Józef 5 XII 1967 
18. BllrsacJta-BraDach Irena 3 VI 1980 
19. 
1ncła_ka Małgorzata 8 I 1980 
20. CbereJt Jen1Da 8 I 1980 
21. Cha1ele.ski Zdzisła. 6 I 1976 
22. Chudz1ako_ Jadwiga 5 III 1970 
23. Ciechanowski Konrad 24 VI 1969 


Promotor 


Doc. dr Lewandowski Władysław 
Doc. dr hab. staszewski Jacek 
Doc. dr Polański Kazimierz 
Prof. dr BisIcup Marian 
Doc. dr hab. Sztumski Janusz 
Doc. dr hab. Speina Jerzy 
Doc. dr hab. Sztumski JanusZ 
Prof. dr Wojciechowski Marian 
Prof. dr 
urowski Kazimierz 
Doc. dr Soldenhot! Stanisław 
Prof. dr Jasiński Kazimierz 
Prof. dr Górski Karol 
Doc. dr hab. Kwieciński Zbignie- 
Prof. dr 
urowski Kazimierz 
Doc. dr Soldenho!f Stanisław 
Prof. dr Górski Karol 
Prof. dr G6rski Karol 
Prof. dr Hutn1kiewicz Artur 
Doc. dr hab. Rulka Janusz 
Doc. dr hab. Kasjan Mirosław 
Prof. dr Tomczak Andrzej 
Prof. dr 
urowski Kazimierz 
Prof. dr Łukaszewicz Witold
>>>
105 

4. Ciosk Stanisław Jan 9 XI 1976 Doc. dr Nowaczlk Stanisław 

5. Cysewski Kazimierz 20 V 1975 Prof. dr G6rski Konrad 

6. Czajka Stanisław 30 III 1971 Doc. dr hab. Sztumaki Janusz 

7. Czyiewicz Jan 24 I 1
68 Prof. dr Steler Donald 

8. Danilewski Wiesław 7 VI 1977 Doo. dr hab. GWDaJ5ski !Alon 

9. Dfbowski Jan 20 VI 1972 Doc. dr Soldenboff Stanisław 
30. Domańska Barbara 8 V 1978 Prof. dr Młkienki Stefan 
31. Dr:7gas Adam 20 VI 1972 Doc. dr hab. Sztumaki Janusz 
3
. Drzycimski Andrzej 6 I 1976 Prof. dr Wojcieohowski Marian 
33. Duczkowska-Moraozewska 4 IV 1978 Doo. dr hab. Jano8Z-Biskupowa Irena 
Henryka 
34. Dunin-Karwioka Teresa 29 IX 1970 Prof. dr Klimaszewska Jadwiga 
35. Dlczewski Kazimierz 5 IV 1977 Doc. dr Rutkonki Andrzej 
36. Dlgdała Jerzy 21 V 1974 Prof. dr Wojtowioz Jerzy 
37. Etmańska Maria 30 X 1973 Doc. dr hab. Danielewicz Jerzy 
38. Pilipowicz-Dubowik Henryk 28 VI 1969 Prof. dr Hu.tn1kiewioz Artur 
39. Frankiewicz Stefan 20 XI 1973 Prof. dr G6rski Konrad 
40. Frankowska Marianna 6 III 1979 Prof. dr Topolińska Zuzanna 
41. Friede16wna Teresa 20 IV 1966 Prof. dr Turska Halina 
4
. Pr1ckowski Edmund 30 VI 1976 Doc. dr Soldenboff Stanisław 
43.1 Fuks Rafał 24 V 1967 Prof. dr Łukaszewicz Witold 
44. Gawrysiak Tadeusz 1 IV 1980 Doc. dr hab. Gumański !Alon 
45. Gilasowa Teresa 18 II 1975 Prof. dr Łukaszewicz Witold 
46. Głogowski Stefan 17 IV 1973 Prof. dr Jasiński Kazimierz 
47. Golichowski Janusz 8 XI 1967 Prof. dr Szczurkiewicz Tadeusz 
48. G6rski Zbigniew 26 IX 1978 Prof. dr Tomczak Andrzej 
49. Grzegorz Maksymilian 16 V 1967 Prof. dr G6rski Karol 
af/ 50. Grzegorzewski Tadeusz 26 V 1972 Prof. dr Hu.tn1kiewicz Artur 
51. Grześkowiak Jan 18 XII 1967 Prof. dr Żurowski Kazimierz 
5
. Grzywna J6zef 14 V 1971 Doc. dr hab. Danielewicz Jerzy 
53. Gutowski Wojciech 2 V 1978 Prof. dr Hutnikiewicz Artur 
54. Harędzka Dominika 20 III 1972 Doc. dr hab. Sztumski Janusz 
55. Hejnicka-Bezwińska Teresa 30 VI 1980 Prof. dr Kwieoiński Zbigniew 
56. Hertel Jaoek 12 X 1976 Prof. dr Grudziński Tadeusz 
57. Heza Edmund 10 III 1970 Doc. dr Abramowicz6wna Zofia 
58. Holakowioz Mieozysław 12 V 1980 Doo. dr hab. Kawula Stanisław 
59. Jadczak Ryszard 12 V 1980 Doc. dr Soldenboff Stanisław 
60. Jakowska Krystyna 25 IX 1968 Prof. dr Hutnikiewicz Artur
>>>
106 


61. Jankowiak Mieczysław 
62. Jastrztbski Włodzimierz 
63. Jaworska Weronika 
64. Jeż Władysław 
65. Jodełka-Burzecki Tomasz 
66. J6źwicki Tadeusz 
67. Kabac1ński Ryszard 
68. Kaleta Andrzej 
69. Kaliszewicz Olga 
70. Kallas Krystyna 
71 Kamińska Stefania 
72. Kamiński Stanisław 
73. Kapuścińska Maria 
74. Karwacki Ryszard 
75. Kasprzyk Jerzy 
76. Katafias Stanisław 
77. Kawula Stanisław 
78. Kędra Edward 
79. Kiernicki Bolesław 
80. Kiewisz Leon 
81. Klimińęki Bronisław 
82. Knyba Jerzy 
83. KDychała Antoni 
84. Kocikowski Paweł 
85. Kola Andrzej 
86. Konieczny Jerzy 
87. Kopczyk Henryk 
88. Korpalska Walentyna 
89. Kosakowski Czesław 
90. Kosiński Czesław 
91. Kostyrko Krzysztof 
92. Kotański Antoni 
93. Kotarska Jadwiga 
94. Kotarski Edmund 
95. Kowalski Stanisław 
96. Kozłowski Ryszard 
97. Kożuchowski Leszek 
98. Krajewski Klemens 


6 VI 1978 
26 XI 1968 
12 VI 1972 
18 III 1975 
17 II 1976 
3 VI 1980 
17 II 1970 
30 VI 1980 
6 III 1979 
26 V 1970 
25 IX 1967 
26 V 1971 
5 IV 1977 
21 XII 1971 
1 VI 1966 
8 VI 1976 
3 II 1971 
6 I 1976 
5 IV 1977 
28 VI 1968 
6 XII 1977 
7 VI 1977 
25 III 1969 
1 VI 1966 
6 I 1976 
21 III 1966 
30 X 1968 
5 XII 1978 
23 X 1975 
6 XI 1979 
28 V 1973 
20 X 1970 
19 XII 1968 
1 VI 1966 
30 XI 1966 
17 VI 1968 
4 V 1976 
23 I 1967 


Prof. dr Hutnikiewicz Artur 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Doc. dr hab. Klin Eugeniusz 
Prof. dr Moszyński Leszek 
Prof. dr G6rski Konrad 
Doc. dr hab. Więckowski RySZ8
 
Prof. dr Jasiński Kazimierz 
Prof. dr Kwieciński Zbigniew 
Prof. dr Słomiński J6zef 
Doc. dr hab. Moszyński Leszek 
Prof. dr G6rski Karol 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Doc. dr Korniszewski Feliks 
Prof. dr Hutnikiewicz Artur 
Prof. dr lladolski Bronisław 
Doc. dr Soldenhoff Stanisław 
Doc. dr Korniszewski Feliks 
Prof. dr Wojtowicz Jerzy 
Doc. dr Korniszewski Paliks 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Prof. dr Sztumski Janusz 
Prof. dr Klimaszewska Jadwiga 
Doc. dr Wojciechowski Marian 
Prof. dr Nadolski Bronisław 
Prof. dr 2urowski Kazimierz 
Doc. dr Osm6lska-Piskorska BOŻ! 
Prof. dr Steyer Donald 
Prof. dr Wojciechowski Marian 
Doc. dr hab. Nowaczyk Stanisł
 
Doc. dr hab. Korniszewski Fel:!.J 
Prof. dr Szczurkiewicz Tadeus
 
Doc. dr hab. Sztumski Janusz 
Prof. dr Nadolski Bronisław 
Prof. dr Nadolski Bronisław 
Prof. dr Szczurkiewicz Tadeus
 
Prof. dr Jasiński Kazimierz 
Doc. dr hab. Pleśniarski Bolasi 
Prof. dr znamierowska-PrftfferO ł 
Maria
>>>
107 
99, Kratochwil Zofia 6 XII 1977 Doc. dr hab. Bienialt Janusz 
100, Krauss Adam 16 V 1973 Prof. dr Żurowski Kazimierz 
101, Krupianka Aleksandra 20 IV 1966 Prof. dr Turska Halina 
102. Kryszalt Janusz 30 VI 1976 Pro f . dr Artur Hutnikiewicz 
10 3. Krzewińska Anna 17 V 1966 Prof, dr Nadolski Bronisław 

ti 104. Krzyżanowski Leszek 9 XI 1976 Prof. dr Sztumski Janusz 
105. Kula Henryk 31 V 1972 Doc, dr hab. Danielewicz Jerzy 
106. Kulikowska Anna 2 III 1966 Prof. dr Andrzej Lewicki 
107. Kuras Zbigniew 29 X 1969 Prof. dr Steyer Donald 
108, Kwiatkowski Maciej 24 VI 1969 Prof. dr Steyer Donald 
109, Kwiatkowski Stefan 28 IX 1976 Prof, dr Grudziński Tadeusz 
110. Kwieciński Zbigniew 25 II 1970 Doc. dr Korniszewski Feliks 
111. Lackorzyński Roman 7 XII 1976 Doc. dr Lewandowski Władysław 
112. Leśk!ewicz Konstanty 4 IV 1978 Doc. dr Nowaczyk Stanisław 
113. Ł8picz Czesław 29 VI 1974 Prof, dr Moszyński Leszek 
114, Machel Henryk 20 II 1973 Doc. dr Sztumski Janusz 
11,. Maciejewski Jerzy 12 VI 1972 Prof. dr Hutnikiewicz Artur 
116. Maliszewski Kazimierz 6 XI 1979 Prof. dr Wojtowicz Jerzy 
117. Manafeld Bogusław 17 X 1972 Prof. dr Malinowski Kazimierz 
118. Marxen-Wolska Ewa 10 IV 1973 Prof. dr Chmarzyński Gwido 
119. Mateme Jerzy 6 IV 1976 Doc. dr PIeśniarski Bolesław 
120, Merdas Alina 20 X 1971 Prof. dr G6rski Konrad 
121. Michalski Ryszard 15 IV 1975 Prof. dr Łukaszewicz Witold 
122, Mielcarz Jan 17 VI 1975 Doc, dr Czacharowski Antoni 
)i ł 123. Mikołajczalt Gabriela 5 III 1970 Prof. dr Żurowski Kazimierz 
124. Mikos Marian 5 IV 1977 Doc. dr Korniszewski Feliks 
125. Milewski J6zef 23 IV 1974 Prof. dr Steyer Donald 
l 126, Minikowska Teresa 29 VI 1974 Prof. dr Moszyńskl Leszek 
tli' 127, Mocarska-Tycowa Zofia 12 XII 1972 Doc, dr Oam6lska-Piskorska Bożena 
LiI 128. Mołodc6wna Zofia 11 VI 1973 Prof. dr G6rski Konrad 
j
 129. Moszyńska Danuta 21 XI 1972 Prof. dr Kuraszkiewicz Władysław 
130. Myśliborski-Wołowski 20 XII 1965 Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Stanisław 
131, Najmowicz Wacław 20 XI 1973 Doc. dr Rutkowski Andrzej 
I
 132, Nalaskowski Stanisław 30 VI 1976 Doc. dr Lipowska Maria 
133, Namiotkiewicz Walery 2VI 1971 Prof, dr Łukaszewicz Witold 
,s l 134, Namysłowski Jerzy 2 VI 1971 Doc, dr Korniszewski Feliks 

oł 135, llikonowicz Olga 17 XII 1973 Prof. dr Steyer Donald
>>>
108 


136. 
137. 
138. 
139. 
140. 
141- 
142. 
143. 
144. 
145. 
146. 
147. 
148. 
149. 
150. 
151. 
152. 
153. 
154. 
155. 
156, 
157. 
158. 
159. 
160. 
161. 
162. 
163. 
164. 
165. 
166. 
167. 
168. 
169, 
170. 
171. 
172, 
173, 


Nowak Waldemar 
Nowak Zbigniew 
Oberlan Edmund 
Olejniczak Zofia 
Olszański Józef 
Olubiński Andrzej 
Osenkowska Krystyna 
Osmańska Krystyna 
Ostrowska Urszula 
Otfinowski Andrzej 
Paczkowski Stefan 
Pakulski Jan 


Panasewicz Jan 
Paradziński Ryszard 
Pawlak J6zef 
Pawlak Marian 
Petera Janina 
Pi
tkowski Andrzej 
Piotrkiewicz Teofil 
Plenkiewicz Maciej 
Ponichtera Henryk 
Popielas-Szultkowa 
Posor Monika 
Powierski Jan 
Pronobis Witold 
Przywuska Aniela 
Rajczyk Władysław 
Rietz Henryk 
Rob6tka Halina 
Ruciński Henryk 
Husak Jarosław 
Ryszewski Bohdan 
Sawrycki Władysław 
Sempioł Janina 
Sieczyński Tadeusz 
Siekierzyński Janusz 
Sikorski Jerzy 
Skibiński Henryk 


6 XI 1979 
2 III 1966 
6 I 1976 
5 XII 1978 
12 V 1971 
26 IX 1978 
30 VI 1980 
5 VI 1979 
2 V 1978 
8 III 1972 
4 IV 1978 
23 VI 1970 
30 X 1973 
26 V 1971 
16 X 1968 
24 VI 1969 
17 XII 1973 
16 VI 1970 
17 VI 1975 
27 IX 1977 
7 XII 1976 
Barbara 7 VI 1977 
23 X 1975 
17 III 1967 
30 VI 1976 
10 X 1978 
6 III 1979 
29 VI 1974 
1 IV 1980 
16 II 1972 
9 II 1970 
6 III 1970 
8 I 1980 
14 II 1978 
18 III 1975 
11 V 1973 
7 XII 1976- 
31 V 1972 


Doc. dr Bednarski Henryk 
Prof. dr Nadolski Bronisław 
Prof. dr Moszyński Leszek 
Doc. dr Pleśniarski Bolesław 
Doc. dr Korniszewski Feliks 
Doc. dr Kawula Stanisław 
Doc. dr Osm6lska-Piskorska Boże
 
Doc. dr Soldenhoff Stanisław 
Prof. dr Pleśniarski Bolesław 
Doc. dr Moszyński Leszek 
Doc. dr Pleśniarski Bolesław 
Prof. dr Jasiński Kazimierz 
Prof. dr Górski Konrad 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Prof. dr Szczurkiewicz ,TadeuSZ 
Doc. dr Wojtowicz Jerzy 
Prof. dr Klimaszewska Jadwiga 
Prof. dr Biskup Marian 
Doc. dr Pawlak J6zef 
Doc. dr Wojciechowski Mieczysł a - 
Doc. dr Lewandowski Władysław 
Prof. dr Czacharowski Antoni 
Doc. dr Klin Eugeniusz 
Prof. dr Włodarski Bronisław 
Doc. dr GrUnberg Karol 
Prof. dr Tomczak Andrzej 
Doc. dr Lewandowski Władysław 
Prof. dr Wojtowicz Jerzy 
Prof. dr Tomczak Andrzej 
Prof. dr G6rski Karol 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Doc. dr Tomczak Andrzej 
Prof. dr G6rski Konrad 
Doc. dr Pleśniarski Bolesław 
Prof. dr Sztumski Janusz 
Prof. dr Łukaszewicz Witold 
Prof. dr G6rski Karol 
Doc. dr Sztumski Janusz
>>>
109 
174. Skibińaki Jers7 27 VI 1968 Doo. dr Wo
torios Jerą 
175. Sławiń8ka Janina 17 VI 1975 ProtO' dr Łu.kaaserios W1 told 
176. Spors J6sef 21 V 1971 Prof. dr Juiń81d ltas1ll1ers 
177. Staohierioz Piotr 9 Xl 1976 Doo. dr Lewand.ow.1d naq.ław 
178. Staniazewaki Andrsej 14 II 1978 Doo. dr Barto..erios ADtoDiBa 
179. Stankiewios Jan 8 V 1968 JJOo. dr lIa1iDowald ltaa1ll1era 
119 180. Stasiewicz Kr1at7D& 7 XI 1978 Prof. dr G6rald Konrad 
181. Stelmaoh Mieoz7sław ) VI 1980 Prof. dr l'daosak An4r..
 
182. Staff Andrzej 6 XII 1977 Doc. dr Niedzielald eseaław 
18). Stuoki Edmund 18 VI 1974 Doo. dr Nowaoąk StaDia ław 
184. SUdziński R7szard 7 VI 1977 Prot. dr Ste7er Donald 
185. S7pn1ewska HeDr7ka 15 VI 1966 Doc. dr Kubik JCas1ll1ers 
186. Ssalewald Jan 19 IV 1966 Doo. dr ate7er Donald 
187. Szarmaoh Marien 25 V 1971 Doo. dr Abr&lllOrioacSWlla Zolia 
188. Szll1Dg Jan 20 I 1971 Prof. dr Łukaaaerios Witold 
189. Szoatakowska Małgorzata )0 VI 1976 Pro f . dr Łukuaerios Witold 
190. Ssoatakowski Staniaław 1 IV 1969 Prof. dr 
.erios Witold 
191. Szupryczyńska Maria 26 VI 1968 Doc. dr Moszyń81d Leasek 
192. 
liwiń8ki J6zef 8 VI 1976 Doo. dr Csaoharowsld Antoni 
,fi 19). ś-ieszek Stanisław 17 II 1976 Doo. dr Soldeuhoft StaDi.ław 
194. ŚWitalski Edward 6 XII 1977 Doo. dr W1Dklewald Jan 
195. Tokarz Emil 9 I 1973 Doc. dr M08Z7ń81d Lea..k 
196. Tomczak Edward 9 XII 1975 Prof. dr Łutasserics Witold 
197. TondeI Janusz 1) II 1979 Prof. dr Jaoa1Dowaka Karia 
198. Turowski Stefan 26 V 1971 Doo. dr Woj oieoho_ki Karian 
199. Tyburaki Włodzimierz 14 I 1975 Doo. dr Soldeohoff StaDia ław 
200. Walichnowski Tadeusz 28 VI 1967 Doc. dr Wo
 ciecho_1d lIar1an 
201. Waniek Zofia 18 V 197) Prof. dr Juiń8ki JCas1ll1ers 
202. Waszkiewicz Zofia 18 II 1975 Prof. dr Łukaszerios Witold 
20). Wencel-Kalembka Urszula 29 X 1974 Prof. dr Łukasserios Witold 
204. Wesołowski Adolf 14 XII 1966 Prof. dr Czetowski Tadeusz 
205. Wesołowski Aleksander 28 VI 1966 Prof. dr Sscsurlderioz Tadeuss 
206. Więckowski Ryszard 18 XII 1967 Doc. dr Korniszewald hUb 
207. Wilke Gerard 26 IX 1978 Prof. dr 
urowski Kaa1ll1erz 
208. Winiecka Halina 21 IV 1970 Prof. dr Szozurkierioz Tadeusa 
209, Wiśniewski Ryszard 28 IX 1976 Doo. dr Soldeuhoff StaDiaław 
210. Witkowska Maria 17 II 1976 Doc. dr KłiD Eugeniusz 
211. Witkowski Rafał 14 V 1971 Prof. dr Łukaszewicz Witold
>>>
110 


212. Włodarski Mieczysław 
21). Wójcicki Józef 
214. Wr6blewski Witold 
215. wyszYMki Kazimierz 
216. Zając J6zef 
217. Zakrzewski Tadeusz 
218. Zahlski Bol_ław 
219. Zdrenka Joachim 
220. Zdunek J6zef 
221. Zielonka Bonifacy 
222. Złotowska Zofia 
22). Znam1erowska-Rakk Elżbieta 
224. Zubalowa Halina 
225. Żbikowska Lucyna 


12 IV 1972 
9 I! 1970 
18 VI 1969 
6 VI 1978 
17 I! 1976 
17 II 1976 
14 I 1975 
4 XI! 1979 
1 IV 1980 
28 VI 1966 
) V 1977 
10 I 1978 
8 III 1977 
)0 VI 1980 


Prof. dr Steyer Donald 
Prof. dr Steyer Donald 
Doc. dr Abramowicz6wna Zofia 
Doc. dr Lewandowski Władysław 
Doc. dr Jacz,nowska Maria 
Prof. dr Steyer Douald 
Prof. dr Sztumski Janusz 
Pro!. dr Jasiński Kazimierz 
Doc. dr Zawacka Elżbieta 
Prof. dr Żurowski Kazimierz 
Prof. dr Klin Eugeniusz 
Doc. dr Balcerak Wiesław 
Prof. dr Kolankowski Zygmunt 
Pro f . dr Hutnikiewicz Artur 


H a b i l i t a c j e 
1 . Bartoszewiczówna Antonina 26 V 1972 
2. Bielenin Kazimierz 11 XII 1972 
). Bieniu Janusz 21 VI 1968 
4. Biernat Czesław ) XI 1976 
5. Cabalska-Trzepacz Maria 1B I! 1974 
6. Cygler Bogusław 24 II 1971 
7. czacbarowski Antoni 20 VI 1967 
B. Dun1n-Karwicka Teresa 2) XI 1978 
9. Pr1ede16wna Teresa 9 VI 1975 
10. Głębowicz Bogdan 20 III 1967 
11. Grochowski Maciej 19 II 1980 
12. Guldon Zenon 5 VI 1967 
1 ). Janosz-Biskupowa Irena 10 V 1971 
14. Kalembka Sławomir 11 XI 1976 
15. Kasjan Jan Mirosław 6 IV 1977 
16. Kawula Stanisław 2) X 1975 
17. Kowalski Stanisław 6 XI 1968 
1B. Kozłowski Ryszard 20 V 1977 
19. Krupianka Aleksandra 14 XII 1978
>>>
20. Krzewińska Anna 
21. Kucharska Jadwiga 
22. Kukier Ryszard 
23. Kwieciński Zbigniew 
24. Lipowska Maria 
25. Łuka Jan 
26. Małgowska Maria Hanna 
27. Małłek Janusz 
28. Misz Henryk 
29. Pawlak J6zef 
30. PleŚD1arski Bolesław 
31. Przewoźna Kl"7styna 
32. Sawicld Stefan 
33. Skibiński Jerzy 
34. Skubalanka Teresa 
35. Spe1.na Jerzy 
36. Spora Józef 
37. Stasik Plorian 
38. Staszewski Jacek 
39. Szarmach Marian 
40. Sztumski Janusz 
41. SZuPl"7czyńska Maria 
42. 
wirko Stanisław 
43. Więckowski Ryszard 
44. Wojciechowski Mieczysław 
45. w6jtowicz Henryk 
46. Wr6blewska Elwira 
47. Wr6blewski Witold 
48. Zajewsld Władysław 
49. Zieliński Ludwik 


111 


24 XI 1977 
4 V 1971 
4 III 1969 
11 VI 1973 
24 IV 1969 
10 I 1979 
30 X 1973 
8 X 1974 
7 VI 1966 
12 XII 1979 
26 III 1974 
16 II 1971 
5 III 1968 
18 III 1975 
7 VI 1966 
23 XI 1972 
20 XI 1979 
18 VI 1973 
18 VI 1971 
13 IV 1978 
17 I 1967 
19 II 1980 
23 I 1980 
24 IX 1974 
30 V 1979 
11 IX 1979 
19 VI 1978 
16 V 1978 
27 II 1967 
20 III 1967
>>>
112 
WYDZIAŁ IUTBllATYKI. PIZYKI I CHElIII 
lI...uko i 1111, doktora Data nadania Promotor 
stopnia 
1. .uoJUaorios llaria 14 III 1979 Doo. dr Bauer Iqssard 
2. .uioki Robert 16 XI 1977 Prof. dr Ingarden ROII8D S. 
). .Antonierioz Iqssard 9 V 1973 Prof. dr Ingarden Roman S. 
4. 
a Waoław 17 VI 1970 Doo. dr Pr,okowiak: lI1eolll7sła. 
5. Bui:6aka-Grsesik Bn 29 VI 1977 Prof. dr lwano.ska W1lhelm1na 
6. J!ened1ot An4rse
 17 XI 1971 Prof. dr CHrwińsld Zenon 
7. J!erndt llaria 12 IV 1978 Doo. dr Kriatkonld J 6.zef S. 
8. Bieli481d Zdzisław 22 III 1972 Prof. dr KoneoSQ HeD1'Jk 
,. Bielsld An4r..
 29 V 1968 Prof. dr Jabłoński Aleksander 
10. BissinCer JaDUllz 20 V 1970 Prof. dr Jabłoński Aleksander 
11. m:..zosuk Jerz7 14 III 1979 Doo. dr Kotu Jer z l 
12. Iol!6.ki Leohosław 17 XI 1971 Prof. dr Koneoz
 HeDr1k 
1). Borko.ski Kazimierz 12 III 1980 Pro f . dr Gorgole.sld StanisłaW 
14. !uozkowski ROII8D 16 I 1980 Prof. dr KoneoSD7 HeD17k 
15. Bm4s1:6a1d Jan 4 V 1971 Doo. dr Wotn1oki Wiesław 
16. Bmlik Stefan 17 XI 1971 Prof. dr Basiński Antoni 
17. JIIm4a Irena 27 VI 1979 Prof. dr Dubikaj tis Lech 
18. BI.1rn1oki .uo
z7 25 IX 1965 Prof. dr Iwanowska Wilhelm1na 
19. BJlioki PrBnoiszek 13 VI 1973 Doc. dr Łęgowski Stanisław 
20. Cepowa J6..f ) VI 1968 Prof. dr Basiński Antoni 
21. Chan Phan Huu 14 III 1973 Prof. dr Balcerzlk Stanisław 
22. Cherek HeD17k 9 II 1977 Doc. dr Bauer Iqszard 
2). ChIIarlll7ński !ndrze j 12 XI 1975 Doc. dr Tomaszewski Jerzl 
24. Chodkonki Edward )0 III 1966 Prof. dr Krupow1oz Jan 
25. Chrirot Stanisław 16 V 1979 Prof. dr Łtgowski Stanisław 
26. CbJbiold lI1eozlsław )0 XI 1966 Prof. dr Adamczewski Ignacy 
27. Ciur'7ło Jan 18 XII 1974 Doc. dr Rozwadowski lIikołaj 
28. au Pham QuaDg 18 VI 1975 Doc. dr Łoiykowski HeD17k 
29. CzaJkowski Andrzej 23 VI 1976 Doc. dr Skraga Jan 
)0. C.ajko.sld Gerard 9 VI 1971 Prof. dr Ingarden Roman S. 
31. CHrw1ńaki Wojoieoh 12 VI 1974 Prof. dr Basiński Antoni 
)2. DaD1elak: Jerzl 15 II 1978 Doc. dr Rytel Marek 
33. 
bek Roman 30 VI 1973 Prof. dr Basiński Antoni
>>>
1'1) 
34. 
bkowska Halina 12 I 1977 Prof. dr Gronowska Janina 
35. Dejewska Barbara 22 IX 1976 Doc. dr Tomuzewski Jerą 
36. Dembiński Brunon 1 3 VI 1973 Prof. dr Bas1ńska Halina 
37. Dembiński Wojciech 18 III 1970 Prof. dr Srinarski Antoni 
38. Domańska Kr;yst;rna 23 X 1974 Doc. dr Tomaszewski Jerą 
39. Dorau Maria 14 XII 1977 Doo. dr Huppenthal :r.sław 
40. Duch Włodzisław 14 V 1980 Doc. dr Karwonki Jaoek 
41. Dun1kowska-Gawrońska Maria 26 VI 1974 Prof. dr KoneozJq HeDrJ'k 
42. D,ygdała Roman 12 XII 1979 Prof. dr Ł,gonki Stanisław 
43. Dzierta Wiesitaw 1) I 1971 Prof. dr Ulińska Alina 
44. Erdmann Krzysztof 14 I 1976 Doc. dr lIar,bska Anna 
45. P1rszt Franoiszek 25 VI 1980 Doc. dr Łot;ykowski HeD17k 
46. Por;yś naąsław 15 II 1978 Prof. dr Leslak Tadeusz 
47. Gaoa Jerz;y 8 XII 1976 Prof. dr Borowiecki :Wojan 
48. Garbacz Jerzy 12 XI 1975 Doc. dr Karpiński Karol 
49. Gessek Zbigniew 14 X 1970 Prof. dr KoneoaD;r H8DrJ'k 
50. Głębocki Robert 5 X 1965 Prof. dr Iwanowska Wilhelm1na 
, 51. Głowińska Alioja 16 IX 1970 Prof. dr Borowieoki :Wojan 
52. Goczew Wasyl 27 XI 1968 Prof. dr Pisoh!nger Ernest 
53. Gogol1n Romuald 13 VI 1973 Doc. dr Łodzińska Alioja 
54. Golasiński Marek 15 III 1978 Prof. dr Balcerz;yk Stanisław 
55. Golińska Felicja 24 IV 1971 Doc. dr Łodz1Mka Alicj a 
56. Gołembiewski Roman 8 VI 1977 Prof. dr Siedlewski Janusz 
57. Gorozyca Piotr 14 XII 1977 Prof. dr Sw1narskl Antoni 
58. Górnicki J6zef 30 III 1966 Prof. dr Sw1narskl Antoni 
59. Grabowski Marian 16 V 1979 Prof. dr Ingarden Roman S. 
60. Grodzicki Antoni 10 V 1967 Prof. dr Swinarski Antoni 
61. Grudziński Hubert 19 VI 1968 Prof. dr Jabłoński Aleksander 
62. Grzybowski Jerz;y 4 VI 1980 Doc. dr Skraga Jan 
63. Grz;ywaczewska Danuta 8 V 1974 Prof. dr Siadlewski Janusz 
64. Guz Wawrzyniec 19 IX 1973 Prof. dr Ingarden Roman S. 
65. Hałac1ński Bogumił 17 V 1967 Prof. dr Ścisłowski Włodzimierz 
66. Hanus Wiesław 15 III 1978 Prof. dr Antonowicz Kazimierz 
67. Herchold Witold 24 VI 1968 Doc. dr Wrzesińska Apolonia 
68. Iwański Jerzy 14 X 1970 Doc. dr Dubikaj Hs :r.ch 
69. Iwaszkiewicz-Nowak Jolanta 8 VI 1977 Prof. dr Lesiak Tadeusz 
70. Jabłoński Jan 13 VI 1973 Doc. dr Kamiński Stanidaw 
71. Jabłoński Zygfr;yd 14 XII 1965 Prof. dr Swinarski Antoni
>>>
114- 
72. Jam1ołkowski Andrzej 14 II 1973 Prof. dr Ingarden Roman s. 
73. Jankowska Maria 17 X 1979 Doc. dr Kamiński Stanisław 
74. Jankowski Karol 30 XI 1966 Prof. dr Jabłoński Aleksand,t 
75. JarJ;Jszek HeD17k 12 I 1972 Prof. dr Hanusowa Wanda 
76. Jańozak Wła41sław 15 II 1967 Prof. dr Ulińska Alina 
77. Jarzembski Grzegorz 28 VI 1978 Prof. dr Słom1ński J6zef 
78. Jar.Obowska Jadwiga 30 VI 1973 Prof. dr Koneozny HeD17k 
79. Jaworski Jerzy 16 IV 1980 Prof. dr Kin Zygmunt 
80. Jeśmanowioz Andrzej 13 IX 1975 Prof. dr Antonow1oz Kaz1m1et l 
81. Jimenez Montano M. A. 14 I 1976 Prof . dr Ingarden Roman s. 
82. Kalinowski Jan 11 XII 1968 Prof. dr Adamczewski Ignacy 
83. Kamiński Brunon 18 VI 1975 Prof. dr S
siada Edward 
84. Iral'lliński Peliojan 7 VI 1978 Doc. dr G
ska Stanisław 
85. Irarwowski Jaoek 12 VI 1968 Doc. dr Woźnicki Wiesław 
86. Kaspercsuk Stanisław 7 VI 1972 Doc. dr G
ska Stanisław 
87. Kaaperczuk ZoUa 14 XII 1977 Doc. dr Huppenthal Lesław 
88. Kaw1cka Hanna 12 I 1977 Prof. dr Koneozny HeD17k 
89. Katm1erozak Mirosław 8 XII 1975 Prof. dr Gronowska Janina 
90. Kic1ak Kazimierz 27 X 1965 Prof. dr Basiński Antoni 
91- Ki ta PrzellQ'sław 23 X 1974 Prof. dr Łodzińska Alicja 
92. Kłobukowski Mariusz 28 VI 1978 Doc. dr Karwowski Jacek 
93. Knopik Leszek 15 III 1978 Doc. dr Kotas Jerzy 
94. Konefał Zdzisław 12 I 1977 Doc. dr Marszałek Tadeusz 
95. Kopczyński Stefan 15 III 1978 Doc. dr Kam1ńsld Stanisław 
96. Kornatowski Jan 21 V 1975 Prof. dr Swinarski Antoni 
97. Kostrzewska-Zeidler Ryszarda 20 IV 1977 Prof. dr Łodzińska Alicja 
98. Kossakowsld Andrzej 2 III 1966 Pro f . dr Hanusowa Wanda 
99. Ko
cielecka Alicja 28 II 1968 Pro f . dr Ulińska Alina 
100. Kotarski Jan 8 V 1968 Prof. dr Adamczewski Ignacy 
101. Kotlarski Leszek 28 VI 1978 Prof. dr Koneozny HeD17k 
102. Kowalozyk Andrzej 14 III 1979 Doc. dr Bauer Ryszard 
103. Kowalczyk Halina 18 VI 1975 Doc. dr Karpiński Karol 
104. Krej a :Wdw1k 20 V 1970 Prof. dr Basiński Antoni 
105. Itrełowski Jacek 16 IV 1975 Prof. dr IwanowsJl:a \Vllhelmi11 9 
106. Krempeć Janina 13 VI 1973 Prof. dr Iwanowska \Y1lhelmin6 
107. Kr,ygier Bernard 13 VI 1973 Prof. dr Gorgolewski Stanis
' 
108. Kuozyński Tomasz 30 IV 1969 Prof. dr Pischinger Ernest 
109. Kulig Jacek 14 III 1979 Doc. dr Lenarcik Beniamin
>>>
115 
110. Kupis Barbara 17 VI 1970 Doc. dr Gronowska Janina 
111. Kurpiel Andrzej 12 IV 1978 Pro!. dr Słom1ński J6ze! 
le t 112. Kus Andrzej 8 X 1975 Pro!. dr Gorgolewski Stanisław 
113. Kwiatkowski Jan 21 VI 1972 Pro!. dr 
siada Edward 
114. Kwiatkowski Stanisław 30 XI 1966 Pro!. dr Jabłoński Aleksander 
115. Lango Danuta 16 VI 1971 Pro!. dr Koneczny Henryk 
116. Lango Mieczysław 29 V 1968 Doc. dr Koneczny Henryk 
117. Latowska Elżbieta 31 V 1967 Pro!. dr Basiński Antoni 
,1'1 118. Lemańska Gizela 18 VI 1975 Doc. dr Narobska Anna 
119. Lenarcik Beniamin 27 X 1965 Pro!. dr Basiński Antoni 
120. Lerke Gerard 20 IX 1972 Pro!. dr Ba8iński Antoni 
121. Lerke Iwona 25 VI 1980 Doc. dr Szymański Wojciech 
122. Leszczyński Zbigniew 14 V 1980 Doc. dr Sim80n Daniel 
123. Lewandowski Andrzej 6 I 1969 Doc. dr 
bikaJtis Lech 
124. Lisicki Edmund 18 I 1967 Pro!. dr Jabłoński Aleksander 
125. Litowska Maria 8 XII 1971 Pro!. dr Basiński Antoni 
126. Łukaszewicz Marek 19 III 1975 Doc. dr ŁOgowski Stanisław 
127. Ma6kowiak Jan 17 X 1973 Doc. dr Pruski Stanisław 
128. Majewski Mirosław 17 I 1979 Doc. dr Kotas Jerzy 
129. Majewski Władysław 30 VI 1973 Doc. dr Pruski Stanisław 
130. Majewski Ryszard 9 VII 1976 Pro!. dr Siedlewski Janusz 
131. Makowiecka Hanna 6 I 1969 Doc. dr 
bikaJ tis Lech 
132. Makowski Adam 17 I 1979 Pro!. dr Dembiński Stanisław 
133. Malinowski Piotr 29 VI 1977 Doc. dr Jankowski Karol 
134. Maniakowski Feliks 9 XII 1970 Doc. dr 
bikaJtis Lech 
135. Maron Napoleon 7 IV 1971 Prof. dr Iwanowska Wilhelmina 
136. Marszałek Tadeusz 29 V 1968 Prof. dr Jabłoński Aleksander 
137. Mieczkowski Ryszard 18 VI 1975 Prof. dr Ulińska Alina 
138. Miedziejko Ewa 24 IX 1969 Doc. dr Fr
ckow1ak Danuta 
139. Mielcarski Mieczysław 3 XII 1969 Prof. dr Basiński Antoni 
140, Mierzwa Zbigniew 25 VI 1969 Doc. dr Uzarewicz Arkadiusz 
141. Missuno Olgierd J. 8 VI 1977 Doc. dr Pruski Stanisław 
142. Mrugała Ryszard 17 I 1979 Pro!. dr Ingarden Roman S. 
,}19 143, Muszyńska Janina 23 VI 1976 Prof. dr Wotnicki Wiesław 
LtJII 144. Nielek Stefan 18 VI 1975 Prof. dr Lesiak Tadeusz 
3;1:8 1 145. Norwa Jerzy 12 XI 1975 Pro!. dr Jeśmanowicz Leon 
146. Nowakowski Krzysztof 26 VI 1974 Pro f . dr Basińska Halina 
147, Nowakowski Ra!ał 21 VI 1972 Prof. dr Czerwiński Zenon
>>>
116 
148. Nowicki Andrzej 12 IV 1978 Pro!. dr Balcerzyk Stanid8- 
149. Oczkowski Lucjan 8 XII 1971 Pro!. dr Jab;t;oński Aleksan d . r 
150. Oleksy Zygmunt 7 VI 1972 Pro!. dr Basiński Antoni 
151. Orlikowski Tadeusz 8 V 1974 Doc. dr Wclniewicz Lutos;t;a- 
152. Orzeszko Stanis;t;aw 21 VI 1972 Pro!. dr Antonowicz Kazimier' 
153. Orzeszko Wac;t;aw 29 VI 1977 Doc. dr 
czyński Andrzej 
154. Ostrowska Barbara 15 II 1978 Doc. dr Narobska Anna 
155. Oszwa;t;dowski Maciej 24 VI 1968 Doc. dr Czajkowski Mieczysl
 
156. Owedyk Jan 17 I 1979 Doc. dr Pruski Stanis;t;aw 
157. Papierowska Daniela 16 IV 1980 Pro!. dr Wotnicki Wies;t;aw 
158. P,czkowski Jerzy 6 VI 1979 Doc. dr Sierocka Michalin8 
159. Pietruszewska Maria 14 V 1980 Pro!. dr Swinarski Antoni 
160. PUat Ewa 18 IX 1974 Pro!. dr Gronowska Janina 
161- Piszczek Kazimierz 10 V 1978 Doc. dr Skraga Jan 
162. Pohoeki Romuald 16 XI 1966 Pro!. dr Jab;t;oński Aleksand. r 
163. Po] acka BogumUa 16 XI 1966 Pro!. dr Jab;t;oński Aleksand. r 
164. PolBkiewicz Marta 15 XI 1978 Pro! . dr Łodzińska Alicja 
165. Preiskom Aleksandra 14 V 1980 Pro! . dr Wotnicki Wies;t;aw 
166. Prewysz-Kwinto Andrzej 29 V 1974 Pro!. dr Lesiak Tadeusz 
167. Pufal Ewa 12 V 1976 Pro! . dr Uzarewicz ArkadiuS f 
168. Puzanowska-Taraaiewicz lielena 17 VI 1970 Pro!. dr Basińska Halina 
169. !'ysk;t;o Janusz 29 V 1974 Pro!. dr Siedlewski Janusz 
170. Raczyński Andrzej 27 VI 1979 Pro!. dr Wolniewicz Lutos;t;8- 
171. Raozyńeki Krzyszto! 12 I 1977 Doc. dr 
czyński Andrzej 
172. Radeoki Jerzy 14 V 1980 Pro!. dr Uzarewicz ArkadiuS f 
173. Rakowska Teresa 18 IX 1974 Pro!. dr 3ronowska Janina 
174. Reoa Elżbieta 17 X 1973 Doo. dr Borow:l,eoki Lucjan 
175. Rozp;t;och Aleksandra 14 XI 1973 Doo. dr Łodzińska Alicja 
176. Rozp;t;och Pranoiszek 10 VI 1970 Pro!. dr Antonowioz Kazimie
 
177. Rozwadowski Miko;t;aj 11 X 1968 Pro!. dr Swinarski Antoni 
178. Rudecki Piotr 15 XI 1972 Doc. dr Łęgowski Stanis;t;aw 
179. Rum1ński Jan 5 XII 1973 Doc. dr Gronowska Janina 
180. Rutkowski Andrzej 29 VI 1977 Doc. dr Jankowski Karol 
181- Rychlicki Gerard 13 XII 1972 Pro!. dr Siedleweki Janusz 
182. Ryński Bernard 21 V 1975 Pro!. dr Czerwiński Zenon 
183. Samulska-Rozwadowska Barbara 9 VI 1971 Pro!. dr Ul1ńska Alina 
184. Segiet-Kujawa Ewa 11 V 1977 Pro!. dr Uzarewicz ArkadiuS
 
185. Sekulski Jakub 16 V 1979 Doc. dr Łożykowski Henryk
>>>
117 
8- 
,d. t 186. Seyda Kazimierz 29 V 1974 Pro!. dr Lesiak Tadeu8Z 
187. Simson Daniel 10 VI 1970 Pro!. dr Balcerzyk Stanis
aw 
,- 188. Skonieczny Juliusz 14 I 1970 Doo. dr Łt80w81d Stan18
aw 
et' 189. Skowroński Andrzej 8 XII 1976 Doc. dr Simson DeD1el 
190. Skurzyńsld Kazimierz 8 VI 1977 Pro!. dr S
olliński Józe! 
191. Słomiński Jerzy 14 XI 1979 Doc. dr S
.wianowsld Jan 
11. 1 192. Smentek-Mielczarek Lidia 19 IX 1979 Doc. dr Jankowski Karol 
193. Smoliński Jan 26 VI 1968 Pro!. dr Iwanowska Wilhelm1na 
194. Soboczyńska Janina 21 II 1968 Pro!. dr BaBińska Halina 
195. Socka Janina 11 VI 1969 Doc. dr hl&ckowiak Danuta 
196. Sowiński Andrzej 22 IX 1976 Doc. dr Tomaszewski Jerzy 
197. Staszewska Danuta 8 V 1974 Pro!. dr Ulińska Alina 
198. Staszewska Grażyna 14 V 1980 Pro!. dr Wolniewicz Lutos
aw 
Ld. f 199. Staszewski Przemysław 16 IV 1980 Pro!. dr Ingarden Roman S. 
Ld. f 200. Strobel Andrzej 13 VI 1973 Pro!. dr Iwanowska Wilhe lmina 
201. Stundis Henryk 14 XII 1965 Pro!. dr Czerwiński Zenon 
202. Suchocka-Ga
aś Kazimiera 25 VI 1980 Doc. dr Wojtczak Zbigniew 
203. Surma Stanis
aw 24 IX 1969 Doc. dr Prąckowiak Danuta 
LS. 204. Sytniewski Andrzej 30 IV 1969 Doc. dr Koneczny Henryk 
205. Szablewski Lech 3 VI 1968 Pro!. dr BaBiński Antoni 
206. Szczepaniak Władys
aw 16 VI 1971 Pro!. dr Swinarsld Antoni 
:8- 207. Szczepańska Renata 20 X 1976 Doc. dr Huppenthal Lesław 
208. Szczepkowski Leonard 19 V 1971 Doc. dr Lesiak Tadeusz 
IS. 209. Szczęsny Adam 26 VI 1974 Pro!. dr Siedlewski Janusz 
210. Szczodrowska Barbara 14 I 1976 Doc. dr Kwiatkowsld Jan 
211. Szczurek Tomasz 26 VI 1968 Pro!. dr Antonowicz Kazimierz 
212. Szudy Józe! 17 I 1968 Pro!. dr Jab
oński Aleksander 
let' 213. SzuI kin Mikołaj 12 III 1980 Doc. dr KarWowski Jacek 
214. Szymański Kazimierz 28 VI 1978 Pro!. dr Koneczny Henryk 
215. Szymański Leszek 9 V 1973 Doc. dr Dembiński Stanisław 
216. Szymański Stanisław 16 I 1974 Pro!. dr Dubikaj tis Lech 
217. 
mietańska Gabriela 13 II 1980 Doc. dr Szymański Wojciech 
218. Śmigiel Wojciech 21 V 1975 Prof. dr Siedlewsld Janusz 
219. 
wiątek Adela 3 XII 1975 Pro!. dr Balcerzyk Stanis
aw 
220. 
wi"tek Jerzy 9 V 1973 Pro!. dr S
omiński Józe! 
lS
 221. Świontkowski Bronisław 17 X 1979 Doc. dr Kamiński Stani8
aw 
222. Tarasiewicz Mikołaj 17 VI 1970 Prof. dr BaBińska Halina 
223. TaraBiuk Maria 28 V 1969 Prc!. dr SwinarBki Antoni
>>>
118 


224. Topp Jerzl 
225. Tonki Zbigniew 
226. Trawiński Stanis
aw 
227. Tr,Jpu6 Mieczls
aw 
228. Tur
o J6ze!ina 
229. T;ylenda Romuald 
230. T;ylianowska DaDuta 
231. Oscki Miro.
aw 
232. Walent;ynowicz BIIIam1el 
233. Wale17ś Henr;yk 
234. Warnke Zlgmunt 
235. W..ilewski Jan 
236. Wawrz;ynek Edmund 
237. Wazg1rd Michał 
238. W".owaka Jadwiga 
239. Wegner Walter 
240. Wełniak Miros
aw 
241. Wieozorek Jerzy 
242. Wiłokiewioz Zb1gn1ew 
243. WUniew.ki Wiedaw 
244. Witkowski Czes
aw 
245. WojdJ
o Boles
aw 
246. Wojsz Roman 
247. Wojtan1s Jolanta 
248. Wojtozak Janina 
249. Wolnikowski Jerzy 
250. Wolezczan Aleksander 
251. Wódzki Romuald 
252. W6dzki W
odz1m1erz 
253. W6joik GraźJD8 
254. Wrankowska Alekaandra 
255. Wronkowski Andrzej 
256. Wrzlezozyński Andrzej 
257. Wldro To...z 
258. ZaJohoweki Stan1e
aw 
259. Zakrzewaki Andrz.j 
260. Zaleski Leszek 
261. Zaremba Jaros
aw 


15 II 1978 
7 VI 1972 
8 VI 1966 
29 V 1968 
26 VI 1974 
9 VII 1976 
21 II 1968 
29 VI 1977 
8 VI 1966 
22 VI 1966 
9 XI 1966 
4 V 1971 
11 IV 1979 
9 II 1976 
15 I 1975 
8 X 1975 
12 XII 1979 
26 VI 1974 
6 VI 1979 
31 V 1967 
9 XI 1966 
16 VI 1971 
25 VI 1980 
23 VI 1976 
19 X 1966 
15 I 1975 
18 VI 1975 
4 VI 1980 
12 IX 1975 
28 VI 1977 
26 VI 1974 
28 VI 1978 
16 IV 1980 
16 XI 1977 
10 V 1978 
6 VI 1979 
12 VI 1974 
17 I 1979 


Doc. ar Romanowioz Zbigniew 
Pro!. dr Basiński Antoni 
Pro!. dr Antonowicz Kazimierz 
Doc. dr Koneczny Henr;yk 
Pro!. dr Antonowioz Kazimierz 
Doo. dr Woszczyk Andrzej 
Pro!. dr Basińska Halina 
Doo. dr Simson Daniel 
Pro!. dr Jab
oński Aleksander 
Pro!. dr Jab
oński Aleksander 
Pro!. dr Bas1ński Antoni 
Doc. dr Woźnicki Wiesław 
Pro!. dr Swinarski Antoni 
Pro!. dr Gronowska Janina 
Doc. dr Tomaszewski Je rz l 
Pro!. dr Iwanowska Wl1helmina 
Pro!. dr Borowiecki Lucjan 
Pro!. dr Antonowicz Kazimierz 
Doc. dr Skraga Jan 
Pro!. dr Basińska Halina 
Pro!. dr P1sch1nger Ernest 
Pro!. dr S
omiński J6ze! 
Doc. dr Rozwadowski Micha
 
Doc. dr Siła Bronis
aw 
Pro!. dr Swinarski Antoni 
Pro!. dr Antonowicz Kazimierz 
Prof. dr Gorgolewski Stanisław 
Prof. dr Narębska Anna 
Pro!. dr Borowiecki Lucjan 
Doc. dr Karpiński Karol 
Doc. dr Bauer Ryszard 
Doc. dr Gutsze Aleksander 
Doc. dr Sierocka Michalina 
Doc. dr Dembiński Stanisław 
Doc. dr Skraga Jan 
Doc. dr Sierocka Michalina 
Doc. dr G
ska Stanisław 
Prof. dr Łęgowski Stanis
aw
>>>
119 
262. Zarembina Danuta 28 VI 1978 Doc. dr Woszczyk Andrzej 
263. Zawadzki HeJ1r1k 11 I 1978 Prof. dr Sw1.Darski AntOD1 
264. Zawadzki Jerzy 17 II 1971 Doc. dr Sieelle..Id J8DU8Z 
265. Ziętek Bernard 8 XII 1976 Doc. dr BlacQ'68Jd. AD4rllej 
266. 
urawska Mirosława 16 XI 1977 Doc. dr Badll1ąg XaIlt.1erz 
267. 
urawski Bronisław 25 VI 1969 Doc. dr WotD1cId Wiesław 
268. 
ytkowicz Anna 20 XI 1974 Prof. dr Sw1naraki Antoni 
H a b i 1 i t a c j e 
1. Bauer Ryszard 11 VI 1969 
2. Blaczyński Andrzej 19 V 1971 
3. Berdowski Wiesław 14 I 1970 
4. Bielski Andrzej 17 X 1979 
5. Borowiecki Lucjan 5 X 1965 
6. Brzozowski Zdzisław 13 IV 1969 
7. Cb7bicki Mieczysław 15 III 1978 
8. Czajkowski Gerard 3 XII 1975 
9. Czajkowski Mieczysław 10 V 1967 
10. Czerniawski Marian 4 V 1967 
11, . Dembiński Stanisław 24 X 1968 
12. Dobrzycki Jerzy 17 XI 1965 
13. Domasło.ski Wiesław 19 IV 1967 
14. Piutak Jan 15 III 1967 
15. G,ska Stanisław 18 X 1967 
16. Glabisz Urszula 3 VI 1968 
17. Głębocki Robert 7 IV 1971 
18. Grodlllicki Antoni 1) II 1980 
19. Gronowska Janina 17 IX 1965 
20. Grudzińska Stefania 17 V 1972 
21. Gutsze Aleksander 9 III 1977 
22. Heldt J6zef 10 VI 1970 
23. Huppenthal Lesław 28 II 1968 
24. Jankowski Karol 1 XII 1971 
25. Jakubowski Wacław 22 III 1972 
26. Kamińska Alina 7 I 1976 
27. Karwow8ki Jacek 14 I 1975
>>>
120 


28. ltasperozuk Stanislaw 
29. Korzeniewaki Krzysztot 
)0. Kossakowski Andrzej 
)1. Kotu Jerr.7 
)2. Kor.łowska Ewa 
)). Kreja Ludwik 
)4. Kukla Jeny 
)5. Kwiatkowski Bdmund 
)6. Kwiatkowaki Jór.et 
)7. Lesiak Tadeusz 
)8. Łtgowaki Stanidaw 
)9. Łodzińeka Alioja 
40. Ło*7kowski Henryk 
41. Makowieoka HaDDa 
42. Marazałek Tadeusz 
4). Harobska Anna 
44. Opanowioz Andrzej 
45. Penlcala Barbara 
46. Pieozkowski Auguat 
47. Pieliohowski Jan 
48. Poozopko Staniaław 
49. Pruonal Tadeusz 
50. Pruski Stanisław 
51. Puzanowska-Tarasiewicz 
52. ReJkiewicz Maria 
5). Rozwadowski Miohał 
54. Rytel Marek 
55. Siedlewski Janusz 
56. Siła Bronisław 
57. Simson Daniel 
58. Skonieczny Juliusz 
59. Smoliński Jan 
60. Stawikowski Antoni 
61. Szucą J6zet 
62. Szymański Wojciech 
6). Taruiewicz Mikołaj 
64. Tomaszewski Jerzy 
65. Walentynowicz Emanuel 


19 IX 1979 
7 VI 1972 
19 V 1971 
22 III 1972 
10 V 1967 
16 I 1980 
12 I 1972 
21 VI 1966 
17 III 1971 
17 IX 1965 
18 I 1967 
8 III 1967 
19 V 1971 
6 V 1980 
2) X 1974 
17 I 1968 
12 IV 1978 
19 IV 1967 
17 VI 1970 
17 VI 1Q70 
9 XII 1970 
5 VI 1980 
)1 V 1967 
Helena 7 I 1976 
1 XII 1971 
16 XI 1977 
14 IV 1972 
16 II 1966 
18 II 1970 
12 VI 1974 
2) VI 1976 
29 VI 1977 
2) VI 1976 
20 IV 1977 
9 XII 1970 
26 VT 1974 
28 VI 1968 
29 V 1974
>>>
121 


66. Wesołowska Cecylia 
67. Wojtczak Zbigniew 
68. Wolnie wic z Lutosław 
69. Woszczyk Andrzej 
70. WOŹDicki Wiesław 
71. Zaidlewicz Marek 
72. Zieliński Andrzej 


20 X 1965 
9 VI 1971 
15 III 1967 
7 IV 1971 
17 V 1967 
11 II 1976 
10 V 1978 


WYDZIAŁ BIOLOGII I NAUK O ZIEMI 
Doktoraty 
Nazwisko i imio doktora Data nadania Promotor 
stopnia 
1. Adam Włodzimierz 16 VI 1967 Pro! . dr DZiałoszyński Lech 
2. Andrzejewski Henryk 13 VI 1969 Pro!. dr Czopek J.uliusz 
3. Baranowska Bożena 30 IX 1966 Pro!. dr Działoszyński Lech 
4. Bednarek Renata 30 IX 1976 Pro!. dr Prusinkiewicz Zbigniew 
5. Biały Kazimierz 25 I 1980 Pro!. dr Prusinkiewicz Zbigniew 
6.' Bogaczewicz-Adamczak Bożena 4 III 1976 Pro!. dr Bohr Ryszard 
7. Boińska Urszula 21 IV 1972 Doc. dr Staszkiewicz Jerzy 
8. Boiński Marian 18 XII 1970 Pro!. dr Walas Jan 
9. Borkowska Maria 1 XII 1978 Pro!. dr Janiszewski Leszek 
10. Borowik-Dąbrowska Maria 16 VI 1967 Doc. dr Kępczyński Klemens 
11. Buchwald Wiesław 29 II 1980 Doc. dr Kriesel Guido 
12. Buszko Jarosław 27 VI 1979 Pro!. dr Gromadska Melityna 
13. Caputa Michał 8 I 1976 Prof. dr Narębski Juliusz 
14. Ceynowa Mirosława 24 V 1967 Pro! . dr Walas Jan 
15. Charzewski Janusz 8 XII 1967 Pro!. dr Dzierżykraj-Rogalski 
Tadeusz 
16. Chromiński Andrzej 22 XI 1968 Prof. dr Michniewicz Marian 
17. Ciesielska Sławomira 24 V 1967 Pro!. dr Zabłocki Jan 
18. Czaplewska Joanna 6 V 1977 Pro!. dr Kępczyński Klemens 
19. Czarnecki Adam 30 XI 1979 Pro!. dr Gromadska Melityna 
20. Czarnolewski Heliodor 26 VI 1970 Pro!. dr Michniewicz Marian 
21. Czetwertyński-Sytnik Lesław 30 IX 1977 Doc. dr Jagielski Andrzej
>>>
122 


22. Dmoch Irena 
2). Donderski Woj01ech 
24. Drzewieoki Maoiej 
25. D,ysarz Roman 
26. Dziadowiec Helena 
27. Fabiszak Stefan 
28. Falkowski Jan 
29. Fedyk Anna 
30. Fertsch Winoenty 
)1. Florkowski AndrzeJ 
)2. Francois-Krasaowaka Alicja 
)). Galoch Eltbieta 
34. Garbacik-Wesołowska Anna 
)5. Gonerko Sławomir 
36. GraUa Gertruda 
)7. Grelewicz Andrzej 
38. Gr;ygoń Barbara 
39. GuIewicz Krzysztof 
40. Hankiewioz Jan 
41. Herzog-Kriesel Kr7styna 
42. Jacuński Leoh 
43. Jakubowska-Naziembło Barbara 
44. Jankowska Barbara 
45. Jankowski Andrzej 
46. Jeżewska Eltbieta 
47. Kam1eńska Aniela 
48. Kamińska Danuta 
49. Kampert Maria 
50. K4dzieIa Woj01ech 
51. Kęsik Maria 
52. Kleczkowska Danuta 
5). Kłosowski Bogusz 
54. Kobus Elżbieta 
55. Komoszyński Michał 
56. Kopcewicz Jan 
57. Kopczyński Stefan 
58. Kopystecki Eugeniusz 
59. Kor;ycki Stanisław 


19 V 1966 
29 X 1971 
27 VI 1979 
2 V 1980 
27 V 1977 
14 VI 1975 
)0 III 1973 
29 III 1974 
19 II 1976 
)0 IX 1974 
14 VI 1975 
1 IV 1977 
29 IX 1972 
25 X 1974 
20 II 1970 
25 IX 1979 
14 VI 1974 
2) III 1972 
6 V 1966 
2) XI 1973 
11 VI 1971 
15 III 1968 
20 XII 1974 
24 XI 1972 
6 XI 1975 
24 IX 1968 
27 VI 1979 
31 I 1975 
10 XII 1965 
19 XI 1965 
7 III 1969 
)0 IX 1974 
1 XII 1978 
1 XII 1978 
24 IX 1968 
26 I 1979 
6 V 1976 
17 XI 1967 


Prof. dr R6tkowska Marta 
Doo. dr Strzelozyk Edmund . 
Doc. dr Kwiatkowska Eugenia J 
Prof. dr Niewiarowaki włacU'iI 
Prof. dr Prus1nldewicz Zb
 
Pro f . dr KOPoQ'ński KlemenS 
Prof. dr Kostrow1ck1 Jerzy 
Prof. dr Pltosk Zdzisław 
Pro!. dr KOpozyński KlemenS 
Doo. dr Kr1esel Guido I 
Prof. dr Cllopek Juliusz 
Prof. dr Miohn1ew1oz Mar1a11 
Doo. dr Bohr Rysllard i 
Prof. dr Bohr Rysllard I 
Prof. dr Stoślicka-lqdlarsi'B 
Prof. dr Prus1nk:1ewioz Zb
 
Prof. dr Mikulska Izabella i 
Doo. dr Łoginow Włodzim1er' 
Prof. dr Dz1ałoszyński Leob 
Prof. dr 1I10hn1ew1oz Maria1l 
Prof. dr Mikulska IlIabeUa i 
Doo. dr TraoQ'k Właąsław . 
Prof. dr KOpczyński KlemenS 
Prof. dr Galon 
mund 
Doc. dr Krawozak J6zef 
Prof. dr Miohn1swiclI Mar1aJ1 
Prof. dr Gromadska Meli t
 
Prof. dr StrzslcQ'k Edmund 
Prof. dr Hurynow1oz Janina 
Doo. dr Mazur Mieczysław 
Prof. dr Michn1ewicz Mar1aJ1 
Prof. dr Jaśkowski Leoh 
Doc. dr Bargiel Zofia 
Prof. dr Masłowski Piotr 
Prof. dr Michn1ewioz Mar1aJ1 
Doc. dr Mr6zek Władysław 
Prof. dr Narobski JuliuslI 
Prof. dr Jaśkowski Leoh
>>>
'2) 
60. Kotarbiński Jędrzej 14 XII 197) Pro!. dr Galon Rajmund 
;,
 61. Kruk Barbara 20 III 1970 Doc. dr Sadowski Bogdan 
sP 62. Kurdziel Zdzis
aw 2 VI 1967 Doc. dr Strzelczyk Edmund 
63. Leszczyński Leszek 29 V 1970 Pro!. dr Mikulski J6ze! 
II 64. Lewosz Jerzy 14 VI 1971 Pro!. dr Działoszyński Lech 
r 65. Le:tnicka Stan1s
awa 24 V 1979 Doc. dr Strzelczyk Alicja 
66. Le:tnicki Antoni 21 IV 1972 Doc. dr Masłowski Piotr 
II 67. Luścińska Marta 6 V 1977 Pro!. dr Bohr Ryszard 
68. Łaszczyńska Joanna )0 XI 1979 Doc. dr Łyszczarz Jerzy 
69. Maciejewska Franciszka 24 XI 1972 Pro!. dr Kiełczewska-Zaleska Maria 
!,II 70. Masicka Halina 29 VI 1966 Pro!. dr Galon Rajmund 
d 71. Mityk Jan 22 V 1971 Pro!. dr Galon Rajmund 
72. Niewiadomska-Skolasińska 17 II 1967 Doc. dr Lewartowski Bohdan 
Krystyna 
73. Nitecki Czesław 11 VI 1971 Pro! . dr Czopek Juliusz 
!L i 74. Nor.yśkiewicz Andrzej dr Kępczyński Klemens 
27 IV 1974 Pro! . 
r' 75. Nor.yśkiewicz Bożena 14 VI 1975 Pro! . dr Galon Rajmund 
,b 76. Nowacki Janusz 2) III 1979 Doc. dr Kopcewicz Jan 
iIJI 77. Nowak Joanna 14 VI 1975 Doc. dr Rudnicki Ryszard 
!L i 78. Oleksowie z Andrzej 26 VI 1980 Pro!. dr Bohr Ryszard 
79. Olszewska Elżbieta 29 V 1970 Doc. dr Janiszewski Leszek 
11' i 80. Olszewski Antoni 8 VI 1972 Pro!. dr Galon Rajmund 
81. Orzechowski Bogumił 28 IX 197) Pro!. dr Mikulski J6ze! 
82. Owsiak Jan 27 I 1978 Doc. dr W6jcik Gabriel 
iIJI 83. Pasierbski Michał 14 VI 1971 Doc. dr Niewiarowski Władysław 

 84. Pietrucień Czesław 17 V 1968 Pro!. dr Łoroniewski Kazimierz 
t! 85. Plichta Witold 22 XI 1968 Doc. dr Prusinkiewicz Zbigniew 
Ił 86. Pohoska-Kamińska Ewa 27 I 1978 Doc. dr Kaciuba-Uściłko Hanna 
87. Pokojska Aleksandra 2 V 1980 Pro!. dr Strzelczyk Edmund 
IIJI 88. Pokojska Urszula 27 V 1977 Pro!. dr Prusinkiewicz Zbigniew 
89. P6
torak Tadeusz 25 I 1980 Doc. dr Giziński Andrzej 
90. Praszkiewicz Aniela 20 III 1970 Pro!. dr Mikulski J6ze! 
91. Przystalski Andrzej 28 IV 1978 Pro!. dr Czopek Juliusz 
aJ1 92. Rejewski Marian 13 VI 1969 Pro!. dr Walas Jan 
9). Rochnowski Henryk 25 IV 1975 Doc. dr Misztal Stanisław 
94. Rożej Antoni 14 VI 1975 Prof. dr Strzelczyk Edmund 
95. R6życka Wiesława 5 IV 1968 Pro!. dr Galon Rajmund 
96. Sapek Andrzej 21 II 1969 Doc. dr Prusinkiewicz Zbigniew
>>>
124 
97. Sewerniak Janusz 25 IX 1979 Prof. dr Niewiarowsld Władysł s ' 
98. Słowiński Stanisław 4 III 1976 Prof. dr Janiszewski Leszek 
99. Sobczak Gizela 23 V 1975 Doc. dr Kriesel Guido 
100. Stachowski Jan 30 XI 1979 Doc. dr Kwiatkowska Eugenia 
101. Staniszewsld Leszek 27 IV 1973 Prof. dr Miętkiewski EugeniusZ 
102. Stopiński Marek 30 XI 1979 Prof. dr Strzelczyk Edmund 
103. Strzykała Krystyna 10 VI 1976 Prof. dr Działoszyński Lech 
104. Sylwestrzak J6zef 5 IV 1968 Doc. dr Roszko Ludmiła 
105. Symonides Ewa 21 IV 1972 Doc. dr Zarzycki Kazimierz 
106. Szczepkowski Jan 14 VI 1975 Prof. dr K1ełczewska-Zaleska 
107 . Szymańska-Kosmala 23 VI 1978 Doc. dr Filczewski Mieczysła- 
Małgorzata 
108. Tęgowska Eugenia 30 IX 1977 Prof. dr Narębski Juliusz 
109. Tomczak Anna 29 XI 1968 Prof. dr Galon Rajmund 
110. Turlejska-Stelmasiak 26 V 1972 Doc. dr Sadowski Bogdan 
Elżbieta 
111- T)'micz Jadwiga 15 XII 1972 Doc. dr Narębski Juliusz 
112. Wasilewska Elżbieta 26 X 1973 Doc. dr Bargiel Zofia 
113. Weber-Czerwińska Ewelina 10 III 1967 Prof. dr zabłocka Wanda 
114. Wilczyńska Bogdana 27 V 1977 Prof. dr Czopek Juliusz 
115. Wiśniewski Ryszard 23 VI 1978 Doc. dr Giziński Andrzej 
116. W6jcik-Migała Irena 29 V 1970 Prof. dr Mikulski J6zef 
117. Wolnomiejski Norbert 30 V 1969 Prof. dr Mikulski J6zef 
118. Wołk Krzysztof 24 III 1972 Doc. dr Strawiński Stefan 
119. Wosicki Aleksander 27 X 1972 Prof. dr Howorka Edward 
120. Wypych Kazimierz 16 XII 1971 Prof. dr Galon Rajmund 
121. zawiślak Wojciech 21 IV 1972 Prof. dr Mikulski J6zef 
122. Zielski Andrzej 27 IV 1974 Prof. dr Kępczyński Klemens 
123. Ż6łtowski Marian 28 IX 1973 Prof. dr 
ikulski Józef 


H a b i l i t a c j e 


1. Augustowski Bolesław 
2. Bargiel Zotia 
3. Błażejewski Franciszek 
4. Bohr Ryszard 
5. Ceynowa-Giełdon Mirosława 


20 IV 1966 
15 V 1970 
9 XI 1967 
9 XII 1966 
6 V 1976
>>>
125 
tli' 
6. Gburski Zygmunt 22 II 1974 
7. Drozdowski Arnold 13 XII 1969 
8. Giziński Andrzej 19 IX 1973 

II 9. Gniot-Szulżycka Jadwiga 6 V 1977 
10. Kądziela Wojciech 25 XI 1977 
11. Kentzer Teresa 18 XI 1966 
12. Klimowicz Henryk 24 XII 1972 
13. Kopcewicz Jan 29 IX 1972 
14. Kr1esel Guido 8 I 1971 
" 15. Namysłowski Jerzy 30 XI 1979 
16. Pl1ński Marc1n 7 XII 1980 
17. Rogozińska Janina 24 IX 1968 
18. Rosa Bogusław 19 IV 1968 
19. Seniczak Stanisław 27 V 1977 
20. Skierska Barbara 30 III 1973 
21. Strzelczyr Alicja 23 II 1973 
22. Urbaniak-Biernacka Urszula 10 VI 1976 
23. Wąsowska Sabina 6 XI 1975 
24. Wilkoń-Michalska Jadwiga 4 XII 1975 


WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI 


Dokto l'aty 
Nazwisko i imi
 doktora Data nadania Promotor 
stopnia 
1. Abraszewski Andrzej 1 X 1971 Prof. dr lIora..necki Wojciech 
2. Askanas Stefan Ka
imierz 29 VI 1976 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
3. Barciński Alfred 24 VI 1980 Doc. dr Miohalski Wojoiech 
4. Bączyk Mirosław 24 I 1979 Prof. dr Stecki Leopold 
5. Białocerkiewioz Jan 24 X 1978 Prof. dr Gllas Janusz 
6. Bilińaki Kazimierz 7 X 1975 Doc. dr Kornatowski Wiktor 
7. Bogucki Lech 20 XI 1979 Doc. dr Mizerski Edmund 
8. Bojanowski Eugeniusz 21 VI 1972 Prof. dr 'Jawidowicz Waoław 
9. Borodo Andrzej 7 XII 1976 Doc. dr Drgas Eligiusz
>>>
126 
10. Bratoszewski Jerzy 16 III 1971 Pro f . dr DaBzkiewicz Wiesls- 
11. Brodecki ZdzisLaw 21 V 1968 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
12. Brodowski Leon 6 IV 1971 Doc. dr Kornatowski Wiktor 
13. Brzeziński Bogumił 16 X 1979 Prof. dr Głuchowski Jan 
14. BuLaciński Stefan Jan 9 XI 1976 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
15. Cepak Tadeusz 9 VI 1970 Doc. dr Szyszkowski Wacław 
16. Chołaszczyńsk1 Kazimierz 8 XI 1977 Prof. dr Gilas Janusz 
17. Ciechanowicz Janina 19 II 1980 Pro f . dr Gilas Janusz 
18. Cieślak Zdzisław 10 XII 1974 Doc. dr Głuchowski Jan 
19. Dalka Sławomir 17 III 1970 Prof. dr Matysik StanisłaW 
20. Domino Zbigniew 5 IX 1967 Prof. dr 
l1wowski Jerzy 
21. Drela Irena 28 XI 1978 Prof. dr Gilas Janusz 
22. Duracz-Walczak Anna 4 I 1977 Prof. dr 
liwowl:!ki Jerzy 
23. Filar Marian 29 II 1972 Pro f . dr 
liwowski Jerzy 
24. Fleszar Teresa 17 VI 1969 Prof. dr Matysik Stanisław I 
25. Goettel Mieczysław 24 VI 1980 Doc. dr Nesterowicz Mirosłs- 
26. Goździewicz Grze80rz 12 III 1974 Prof. dr Jackowiak Czesław 
27. G6rny Jerzy 1 IX 1977 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
28. Gruszka Tadeusz 11 XII 1979 Doc. dr Marek Andrzej 
29. Gryniuk Anna Krystyna 11 XI 1975 Prof. dr Lang ViiesłavI 
30. Grześkowiak Alicja 12 I 1971 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
31. Grzeszczyk Wincenty 5 XII 1972 Doc. dr Tylman Janusz 
32. IIansen Edgar 7 XI 1972 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
33. Jacewicz Andrzej 1 VI 1976 Prof. dr Symonides Janusz 
34. Janiszewski Janusz 16 V 1972 Doc. dr Szyszkowski Wacław 
35. Jasudowicz Tadeusz 5 XII 1972 Doc, dr Symonides Janusz 
36. Jaszowski Tadeusz 5 VI 1973 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
37. JaEkowski J
azimierz 7 X 1975 Prof. dr Jackowiak Czesław 
38. Jędrzejewski Stanisław 28 ): 1969 Prof. dr Dawidowicz 
acłaW 
39. J6zefowicz l;dmund 16 V 1972 Prof. dr Starościak Jerzy 
40. Justyński Janusz 21 VI 1968 Doc. dr Kornatowski Wiktor 
41. Kallas Harian 5 III 1968 Prof. dr !Iejnosz Wojciech 
42. Kamińska Krystyna 3 V 1977 Prof. dr Zdrój kO\"lski Zbigni el : 
43. Xarwowska Maria l\nna 10 VI 1975 Doc. dr Głuchowski Jan 
44. Kij owski Andrzej 16 V 1972 Doc. dr Jackowiak Czesław 
45. Knypl Zenon 16 V 1972 Doc. dr Symonides Janusz 
46. Koch Bronisław 8 III 1966 Doc, dr Śliwowski Jerzy 
47, K!łrczyxlski Jan 5 XII 1972 Prof. dr Daszkiewicz Wiesł8-
>>>
127 
" 48. Kosiński Jerzy 27 VI 1979 Prof. dr 
liwowski Jerzy 
49. Kotynia Lucjan 10 X 1967 Prof. dr Jaśkiewicz Zbigniew 
50. Kowalewski Eugeniusz 14 II 1978 Doc. dr Łopuski Jan 
51. Kunicka-Michalska Barbara 25 I 1966 Doc. dr 
liwowski Jerzy 
52. Kustra Ewa 16 III 1977 Prof. dr Lang Wiesław 
53. Kwaśniewski Zbigniew 12 X 1976 Doc. dr Łopuski Jan 
54. Lubiński Kazimierz 10 VI 1975 Prof. dr Krajewski Jan 
55, Łaski Piotr 1 VI 1976 Prof. dr Symonides Janusz 
56. Łaszewski Ryszard 10 III 1970 Doc. dr Salmonowicz Stanisław 
57. Łukawski Wiesław 10 XII 1968 Prof, dr &liwowski Jerzy 
58. Majewski Jan 20 VI 1967 Doc. dr Nowak Kazimierz 
59. Marcinkiewicz Sabina 16 V 1972 Prof. dr Dawidowicz Wacław 
60. Marek Andrzej 15 X 1968 Prof. dr Daszkiewicz rriesław 
! 61. Śliwowski Jerzy 
I Markowski Tadeusz 1 IX 1977 Prof. dr 
I 62. Matysiak Kazimierz 11 VI 1968 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
fi 63. Michalski Janusz 20 XI 1979 Doc. dr Leonieni Mikołaj 
64. Michniewicz Grzegorz 24 VI 1980 Doc. dr Filar Marian 
65. Mincer Małgorzata 24 IV 1979 Prof. dr Ochendowski Eugeniusz 
66. Młynarczyk Zbigniew 17 II 1970 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
67. Morawski Ler:h 25 IV 1978 Prof. dr Lang Wiesław 
68. r.1rózek Andrzej 10 III 1970 Prof. dr Lang 'Iliesław 
69. Mtupa Shamte Omari 27 VI 1978 Prof. dr Gilas Janusz 
70. Multan Wojciech 20 VI 1966 Doc. dr Nowak Kazimierz 
71, Najgebauer Zygmunt 21 III 1967 Doc. dr Dabzkiewicz Wiesław 
72. Nesterowicz Mirosław 21 V 1968 Prof. dr Matysik Stanisław 
73. Norek Kamila 24 VI 1980 Prof. dr Głuchowski Jan 
74, Nowaczyk Antoni 7 VI 1977 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
75. Nowak Jerzy 30 V 1967 Doc. dr Szyszkowski Wacław 
76. Osowska Danuta 6 III 1973 Prof. dr Daszkiewicz "iesław 
77. Piątkowski Jan 1 9 II 1980 Prof. dr Kolasiński Krzysztof 
78. Piechocki Witold 6 III 1973 Doc. dr Winiarz Jan 
79. PietraszeK HOllluald 19 V 1970 Prof. dr Matysik Stanisław 
ej: 80. Piszczek Jan Antoni 2 XII 1975 Doc. dr Stecki Leopold 
81. Pływaczewski Emil 11 XII 1979 Prof. dr Marek Andrzej 
82. Popek Edmund 5 IX 1967 Prof. dr Śliwowski Jerzy 
83. Popielewski Tadeusz 10 XII 1968 Prof. dr Jaśkiewicz Zbigniew 
84. Prystrom Janusz 15 VI 1971 Doc. dr Szyszkowski Wacław 
." 85. Pułło Andrzej 15 I 1974 Prof. dr Szyszkowski Wacław
>>>
128 


86. kadomska Ewa 
87. Radomski Wiesław 
88. Redo Sławomir 
89. Regent-Lechow1cz Maria 
90. Reszkowski Stanisław 
91. Sa4Jkiewicz Łucja 
92. Stempka Cec7lia 
93. Szamrej Józef 
94. Szczepański Henryk 
95. Szczurek Zbigniew 
96. Szwajdler Wojciech 
97. S
mańczak Zenon 
98. SZ7Pliński M1ec
sław 
99. 
witalski Antoni 
100. Tarnowski Henryk 
101. Trawczyński Jacek 
102. Trawicka Barbara 
103. Wasik ZoUa 
104. Wąsowski Kazimierz 
105. Wierzbowski Błażej 
106. Wilke Maria 
107. Wnorowski Jerz7 
108. Wołowski Krzysztof 
109. Wróbel Edward 
110. Zarzycki Edmund 


1. P1lar Marian 
2. Grześkowiak Alioja 
3. Hanaen Edgar 
4. lIrózek Andrzej 
5. Pac zus ki Jqszard 


9 XI 1976 
18 V 1971 
13 IV 1976 
8 XII 1970 
11 XII 1973 
30 V 1967 
22 XI 1977 
20 V 1975 
19 II 1980 
16 V 1972 
27 VI 1979 
12 XI 1974 
29 VI 1976 
2 VII 1975 
4 I 1977 
19 II 1980 
21 VI 1972 
28 X 1969 
25 XI 1969 
10 VI 1975 
6 III 1973 
29 VI 1976 
14 I 1969 
11 I 1972 
5 VI 1973 


H a b i l i t a c j e 


21 VI 1977 
28 XI 1978 
5 III 1980 
27 VI 1978 
14 XI 1978 


Pro!. dr Stecki Leopold 
Doc. dr Krajewski Jan 
Doc. dr Marek Andrzej 
Prof. dr 
liwowski Jerzy 
Prof. dr Hejnosz Wojciech 
Doc. dr Szyszkowski WacłaW 
Doc. dr Nesterowicz Mirosł a -, 
Prof. dr 
liwowski Jerzy 
,Doc. dr Filar Marian 
Prof. dr 
liwowski Jerz7 
Doc. dr Jędrzejewski StaniS
 
Doc. dr Gilas Janusz 
Doc. dr Ochendowski EugeniuS f ! 
Prof. dr 
liwowski Jerzy ; 
Pro!. dr Szyszkowski WacłaW i 
i 
Prof. dr Gilas Janusz ; 
I 
Pro!. dr Daszkiewicz WiesłalI: 
Doc. dr Nowak Kazimierz i 
Doc. dr Jaśkiewicz ZbignieW i 
Prof. dr Kolańczyk Kazimier
 i 
Doc. dr Winiarz Jan ! 
Prof. dr Daszkiewicz Wiesł8-, 
Doc. dr Nowak Kazimierz 
Pro!. dr Jaśkiew1cz Zbignie ll ; 
Prof. dr Śliwowski Jerzy
>>>
Nazwisko i imię doktora 


I" 


,V 


1. Fl1k Józef 
2. Froelich Mar'la 
3. Gluziński Wojciech 
4. Kondziela Henryk 
5. Krause Janusz 
6. Polak Tadeusz 
7. Zalewski Władysław 


Isj! 
I 


, i 


I 
lIIi 


, i 



f i 


! 
I", 


,11: 


WYDZIAŁ SZTUK PI
KNYCH 


Doktoraty 


Data nadania 
stopnia 


22 III 1979 
6 III 1973 
15 XII 1976 
19 IV 1972 
29 X 1974 
2 VI 1976 
6 V 1975 


129 


Promotor 


Doc. dr Brochricz Zbigniew 
Doo. dr Doma.łowski Wiesław 
Prof. dr Malinowski Kazimierz 
Prof. dr Malinowski Kazimierz 
Prof. dr Domasłowski Wiesław 
Prof. dr Kalinowski Wojcieoh 
Doc. dr Tomaszewski Andrzej
>>>
.8 
N 
O 
.... 
H 


o :g '" '" '" t- '" '" OJ O ;:. '" ... O :; OJ ,"" 
 '" '" ;;; :2 ..., O O O ... O t- t- 
 
tO ;;; ..., '" '" OJ a. 
 
 '" O O '" ..., ;:. ..., '" OJ '" 
 a. a. ..., 
 ;;; 
 a. 

 ..., 
 OJ 
 ... 
 
 
 OJ 
 OJ '" ..., 
 '" '" tO 

 
a. t- '" 
 '" 5( 
 
 ..., '" OJ ..., '" ... ... '" ;:. '" t- ;;; ..., ... a. '" '" OJ OJ 
 '" ::, 
t- \:; OJ 
 ;! OJ ..., ..., O , '" OJ ... OJ 
 OJ O 
 t- ..., .... O; O OJ t- 
a. ..., OJ 
 ... 
 
 
 tO OJ ..., '" ... '" '" OJ ..., 

 
 
tO tO '" a. g; :; '" O OJ t- ..., OJ O 
 tO a. a. OJ ..., ;:. 
 '" OJ ... 
 ;:. t- '" O a. '" O 
t- \:; '" ... O 
 ;! a. O '" 
 OJ CJ ... t- '" OJ ... !:: .... '" ..., '" 
a. ..., OJ ..., ... 
 a. OJ OJ ..., '" ... OJ '" ... OJ ..., 

 - 
t- 
 t- tO N o .... 
 '" '" :g ::' a. a. '" OJ aJ OJ OJ 
 ..., t- '" OJ a. '" ..., '" '" tO o OJ o 
t- a. ... ..., o '" '" o 
 .... 
 ..., o ;;; tO ... OJ tO ... '8 a. t- .... ... 
 a. ..., 

 ..., OJ .... - ... 
 - OJ t- ... OJ '" ..., t- OJ 
- - 
'" t- a. t- '" '" 
 O; :; '" ..., tO t- ..., O; ... a. OJ OJ o OJ t- t- o o o o OJ '" t- 5\ 
'" o 
t- .... ..., '" OJ 
 ..., o :; ..., ..., ::' OJ 
 :; 
 ... tO 
 '" '" a. t- t- ... t- o 

 ... ... ..., - - ... - OJ '" '" OJ '" OJ .... 
- 
'" '" tO '" o ..., OJ 
 '" '" '" tO ... '" ..., t- ... OJ t- tO a. tO ... 
 OJ :; '" , 
t- .... ..., '" ... o N ;! o o 
 '" t- a. '" o tO OJ '" a. ... '" ... 
 ... ..., o o 
a. OJ ... OJ 
 - OJ ... ..., ..., t- ... OJ '" OJ '" OJ ..., 

 - - 
... OJ ;;; o 
 t- 
 t- ... a. o o '" 8 tO o '" '" ..., '8 !:; t- OJ :g ..., N OJ o 
t- '8 '" '" I 
 '" , o '" t- tO t- OJ o t- 
 '" ..., ... a. t- '" o o 
a. ... OJ ..., - ..., ..., '" ... OJ t- '" '" OJ ..., 
- - 
..., '" t- ..., OJ '" fi! ... - OJ a. :; '8 "" t- \:; fi! ..., '" 8 '" 
 ... '" a. I 
t- ..., '" ... ..., o OJ o o ;;; ::' 
 o o , ... ;;; 
 a. "" 
 ;;; ł I 
a. a. ... OJ a. ..., OJ ..., ... t- '" 
 
- 
OJ OJ OJ tO o OJ I ..., N OJ '" t- '" ;;; ;;; tO 
 t- ..., a. ... o '" ... , 
t- O; t- ..., '" o o ... o o t- '" o ł o OJ ... N '" a. '" ..., t- '" ... 
 t- o o 

 ... OJ OJ - - OJ OJ ..., ... OJ - '" '" ... OJ 
;:. '" o o '" I I tO ... ... , a. t- ..., o a. o OJ tO t- t- o a. '" 
 I 
... '" ..., '" o o , o '" 
 ;! o o t- ... ... '" OJ :; '" ;! 
 ... ;! o o 
a. t- ... OJ OJ OJ OJ OJ ..., OJ '" ..., OJ 
- 
o a. OJ ;;; '" o , '" tO t- o ... '" o ;:. 
 '" '" a. :; :; '" o ... o o 
t- tO o '" , , o ł '" OJ 
 o o '" N '" OJ '" '" o ... ... o 
a. t- '" OJ OJ 
 OJ OJ ..., ... OJ - '" '" OJ 
 

 
a. t- '" OJ a. I .... o ..., '" o 
 tO ..., '" ... '" '" tO ..., '" , 
'" ... ..., ... '" o o , o o '" ..., ..., , ł o ... ... ..., :; '" ... ;:. ;:. o '" tO tO o o 
a. tO '" OJ OJ - 
 '" OJ OJ ... OJ - 
 

 
- 
tO "
 ... tO ..., , , :R tO o o o t- o OJ 
 o tO iB iB '" :!1. :!1. o o 
'" ..., OJ ..., t- o I o o OJ ..., I I ... ..., '" OJ ..., '" ..., o t- , 
a. tO '" OJ OJ - 
 a. OJ OJ ... OJ 
 t- t- 
- 
t- ..., a. t- t- l ..., tO '" OJ t- 
 t- '" '" o '" o o o 
'" !:: tO ..., ... o o I o o ... :: OJ o o I '" OJ :; OJ tO '" OJ ł o o o , o 
a. ... OJ OJ - a. OJ OJ ..., OJ 
 tO tO 

 
OJ o I ..., a. ... g O) '" o ... ... a. '" o o o o 
'" '" ... t- :: o o o '" ::' o o o a. '" :; ..., a. ... ... a. a. o ł I o o 
'" '" '" ..., ... OJ OJ OJ ..., OJ 
 t- t- 
?C t- ... OJ - 
'" o , '" '8 a. g a. o '" OJ '" ..., '" :; :; , , 
'" a. a. ;! OJ o o o ... ..., o o I ;;; '" a) ... a. '" ... I . I . o 
'" ;:. OJ ... OJ 
 OJ ..., ..., OJ - t- t- 
a. ... OJ 
 

 

 
o " " 
" " , 
rl 
 o '" 

 
 .. 
 E , 
" o m . 
, 
" m " j .. 'I' 
5 o 
 N 
 " S .... 
Ii 
'" " i j .... 
 
 a fi " 
 &. 
" '" N m 

 o 
 '" o o o o I'J o t .... } ,
 '. , 
,:;- m 
 
 "" :a o t- ,
 m " 
 m 

 o .
 
 O m O o r? 
i 
j .. Ę m .,. '" o.. m o 
 N .... ... .... .. 
m m m O N m Om " 
 ;C " ., .'1 m o 
I' 
.... .... " 
 o E '" ..
 .... ,
 
 " N o " 
'" &. .... m 
 o o mo "- m ,
 I 
 '
 i o 
 
 
'" " '" '" o o.. 
 

 
 £ o 
 "- ....f '. 
.... " t- o N 
 3E 
 o 
 " 
 
 
" " '" '" " '" m OJ E '" ,
 '" " b 
 " 
t 

 
.... .... 
 o .... .... m B .... o " N t- a " ,
 ... 
 
.... .... '" '" .... '" '" .... 
 .... t- om t m .... o .... .... 
 .... m 
 .... fi.... ....N J 
" " o o 
 o o o O o " 

 . ,
 " " .
 
 " '" ,
 -a a o
 ao o 
.... .... .... .... $ JJ :a - :a ,
 
 .... m o m m'" 
 '" o ,
 
 o .... o o om 
 
N N 
 o o 
 N t- ..o " m " m N .. a fj N '" N e 
 N 
 
 =0 S::r'd . 
'" '" :;:: m 
 '" .... o 

 '" "'''' o 
 
,
 '" 
 N 
 '" o g '" '" o 0'0 1 °0 O 
:
 .. ,
 :s .!: .... 
 .. 
 
'.-I 
 :
 ON :
 .: m .. .... .. .. '" '" '" "'''' 
?": .. .. .., '" .., i: .., "'''' .., 
: '" . 
 '" .., ,. "' ,. r",.5 t
 10 :) 
- - 
. _.J 


" 
'" 
:?' 



 
:?' 



 
:?' 


!:: 
:?' 


'" 
... 
:?' 



 
:?' 



 
:?' 



 
:?' 



 
:?' 


... 
:?' 



 
:?' 



 
o 

 
o 
:! 
m 
" 
.... 
'" 
" 
.. 
Ul 
ci 
g; 
-; 
'" 
'" 
a. 


'" 
'" 
:?' 



 
:?' 


... 
'" 
:?' 


'" 
'" 
:?' 


m 
.... 

 
'" 
o 
O 
. 
'O 
.. 

 
m 
'" 
E 
m 



 
:?' 


-..; 


" 
.... 
. 
'" 
" 
" 


r 
.' 

 : 

i 
.' 
.. 
- 
'", 

'
>>>
" ;: m I I '" N ... O O- '" o- ... O ... tO ... o- '" 
'" .... C;; I tO ;;; CO I I 
 
 ... ... 
 .... 
:?' ... m N n m ... n '" ... ';:: tO N 0- n 
 N 
 N 
N 
 N 
 o- 
'
 
'-- --- - - 

 ;;; '" :;; ... I I n I .... I '" I I ;: O '" ... :g :; ... ... N ... o- ... tO '" n o- ... I O 
:?' '" '" m 
 " -, N 
 .... .... :: 
 ... ;:! o- ,"' :::' .... '" O- 

 '" 
-- 

 .... n ... .... I I .... I '" I '" '" I N :: 
 ... 
 '" m m O N tO .... ;; '" O 
 I '" 
'" m tO .... '" ... ... 
 
 
 ... :: 
 .. :::' '. N .... n 
.::.. N tO 
- 
!:: 
 ;:; tO tO I I N I n I m N I N O- 
 n n 0- tO n '" '" O N m .... '" '" tO I .... 
:?' N '" 
 ... m OJ - '" '" n m ... 0- m 
 O- '" 
 O- '" .... 

 
 O- 
'" '" 
lo. :;; ... I I I ... I I I :; .... I 0- I '" g; .... :: 
 ... m N n C;; 0- N 0- C;; 
 I 
 
:?' 
 ... 
 
 n ;:! n ... n 
'" 
ł-. 

 .. tO n I I I n I I I ... .... :: I I I '" O :: '" 
 N N I n N N O N tO I O- 
:?' tO ... n n - 0- n ... '" .. 0- m n .... 
.. 
ł-. 

 '" 
 '" I I I ... 
 I I O 
 N I I I 0- N '" .... ... 
 
 I ... n O '" ... ... I tO 
:?' ;! ... ... 
 ;: ... N '" .... ... ... tO '" N :g 
ł-. 

 " N '" I I I N I I I :; n ;:? I I I ... .... O- '" n .... .... I ... :; '"' '" ... ;;; I 
 
'" 
 .... ... N ... ... '"' '" N 
 .... ... ... ... 

 
 
 

 " m 
 I I I ... I I I '" n n I I I " '" ;;; ... '" '" '" I N 
 N ... ... O I 
 
:?' 
 '" ... N N ... ... '" N 
 ... ... N N 

 
 '" 
-- 

 :::' '" ... I 
 I '" I I I ... N N I I I '" ... ... O- 
 N N I ... O ... I I I I O 
:?' .... N ... 
 :::' n ... '" ... ... ... '" N O- 

 
 ... 
-- 

 N 
:?' :::' " n I I I 0- I I I O '" '" I I I ,t m O- '" ... n ... I ... O :!: I I I I ... 
tO ... '" N N 
 ... - '" O 
 '" m ... 
-- 
 ... 
'" '" O I N I I '" "' I I I tO tO O- '" "' I m I I I I m 
'" 
 I I I N :; :; &; 
 
'" ;:! .... .. N :!: n N ... N 
,.: N N '" 

 :g O- ... I 
 N N I I I ... '" N I I I O O '" 
 
 8 8 I o- o- O I I I I ... 
:?' ... ... ... 
 :: ... N .. N N tO 

 n 
-- 
lo. I " tO ... O I I I N 
'" ;:! '" '" 
 
 tO ... I I I N :-£ ... I I ;r, ... ... '" '" I ... I 
:?' m ... ... N O- '" '" O- O- '" .. N 

 "' 
-- 
'" " O I I O I I O N '" O O I 0- m I I I I m 
'" 
 N I I I I '" ';£ I O- ... ... 
:?' tO ... ... N ... ... ... m ;: ;: m ... N N 

 .. 
...... 

 
 
 
 
 
 I I I I I O N :-£ I I I 0- m 
 ... N N 
 I 
 
 ';£ I I I I ... 
:?' ... 
 '" 
 ... '" 

 ... 
-. 
- 
I-- 
.., 
" .s 
'ił 5 
 " 
.... 
 
 
o 
 " o 
j ,
 .... fi ił 
 " " 
" " t;) o 
 ...... 
" .1J ... 
 o o .. " ... 
 ....
 
.. 'I if i !l 
 h o 
 

 
.1J o 
 .. 
 8 
 :? rI o 
. .. 'a = .., ".. o 
 '" B E ",.. 
1.1 . 
 ... .. .
 
e 
 .... .. . h. 
5' ... ... a i Q, ..h .... !j .:', o .. o. 
&. :oJ oJ . I 
 o 
.. ,Q, ,,:tI !1 h o . 
" '" o ... h o I .li o Q, h ....!j 
o .1J .... o " H o.... 
 
" .1J " " o 

 t- " " '" " " " ... I .. .." .... o.. .. !1 ... h " " .1J .1J " 8 
.... " .... .... o 
 .... .... 
: 
 o E
 i ".. .... .. .. " .... o ....... 
. .. 
 t '" .. ... '" '" !l o 
 
'" r.. j o .... 
 .... i ... 11 11 .... " 
.. j o o o o o o 

 .1J " 1 .... N 
 ., u .. 

 ... 2 :f .. " ... ... 'ci ;a 
 
 ".. o ".... I El o o 
 i 8 8 
o o ... 
 o !l .0 .." ... 

 
 .. !: t o ... i ".. " 

 ... 
 .., ... 
 ... ... ..." .. ...... 
 :..
 o 
 .. B E '" o o o a 00 
.... .!: .... 
 
 .... j!j 
 
 h " o .. o.. 
 ,
 .. ,!: .... .... c1: t! Ij-;J '" 
,., ,., '" ." ".... 

 'rl ,- 
(::I .... ... ... '" '" 


::, 


I 
, 

, 
' I ' 

 I i 
.
 i 

i 

I' 

 
J 
o 

 
. 
o 
:)
>>>
... 
o 
.. 
o 
4' 
;? 

 
"" 
.. 
:oJ 
.. 
:;J 
" 
+ 
tO 
ci 
tO 
'" 
'j 
'" 
'" 

 
.. 
.. 
.. 

 
... 
o 

 

 
'O 
B 
O 
... 
"" 

 
... 
o 
I ł 

 

 .! 

 N 
O 

 
i ..; 
.. 
.
 ... 
.8 
.. .. 
.. .. 


o * g; :I( .. t- '" .. :; '" .. '8 :; t:- t- '" .... '" '" I I I I I I I I I I I 
 
tO '" .. '" 
 '" .... '" .... '" 

 tO 
'" '" tO '" .. t- o '" '" '" '" o ::' '" '" '" .. :! 
 :! :! I I I I I I I I I .... 
t- o, :! .... t- '" '" 
 .. '" - '" '" .... - .... 

 tO 
tO t- tO '" o tO .... '" '" '" '" 8 .... 
 t- '" - !;; I 
 
 I I I I I I I I I '" 
t- '" 
 '" tO '" tO tO tO .. .... '" '" '" .... 

 '" '" 
t- '" .. t- '" '" o g .. .. (; "' '" o I I o I :: :: - I I I - I I I I !:; 
t- '" 
 .. t- .... t- t- .. '" "' - 

 tO - '" 
'" "' '" '" '" ;;, o '" o ;;, I I I I I I I I I Oj Oj - I I I - I I I I t- 
t- '" 
 "' '" .. '" .. .. 

 '" '" 
'" 
 '" .... .... :: '" it o '" tO 
 I I I I I I I 
 
 '" '" I I - I I I I '" 
t- :: .. .. .... .. .. '" '" 

 .. .. 
.. o .... '" tO .... tO .... '" o .. I I I I I I I I :: :: "' .. I I - I I I I '8 
t- '" '" .. '" '" '" "' '" .... .... 

 .... .. 
.... ;::. .... t- '" 
 I .... I I I I I I I I I I I ;! ;! 
 
 I I I I I I I "' 
t- '" .... t- '" '" 

 '" '" 
'" '" .. .... '" 
 .. I I I I I I I I I I I I !: t:- 
 
 I I I I I I I :o 
t- .... t- .... '" .. 

 '" '" 
;:. o '" .... 
 
 Oj I I I I I I I I I I I I t- t:- .... .... I I I I I I I o 
'" t- .... - !;; 

 '" 
o !:; '" :; 8 
 
 I I I I I I I I I I I I 
 
 
 '" I I I I I I I o 
t- .... - .. 
'" .... - - .... 
'" '8 t- o o '" I I I I I I I I I I I I I '" '" ::' :: - I - I I I I "' 
'" ;! .. :: .... .... "' 

 .... , .... 
;g tO '" '" I I I I I I I I I I I I I I I :I( :I( :: t- I - - - I I . t- 
t:- 
 .. '" 
'" '" 
- 
t- o :;; o I I I I I I I I I I I I I I I I I "' tO I I .... - I .... I '" 
'" '" '" - '" 

 '" - '" 
'" .. .. I I I I I I I I I I I I I I I I I I tO '" I - - .... '" 
 I 
 
'" !: t:- '" 

 '" 
"' t- t- I I I I I I I I I I I I I I I I I I '" '" I - .. '" .... t:- I '" 
'" ;! :! .... t: 
'" 
- 
.. " ... 
¥ a 
 fi 
.e i 'o tJ a 
o ... i 
.. .. + + 
+ .. + :r o k + o .. 
.. ... " E I I .. ... 
.. .. .. .. ., I + .. 
;! ... ... 
 o .. ... 
8. "" o .. :',
 o " 
 o 
a .9 " ... " o "" 
1J .. .. .. o o N .: .. .. 
... .. ... i 1J .: .. + 
::: ... N o .. .. .. 
 
.. o .. .. .. .. .. .. .. .. o " .. .. .. .. .. 
i o .. .. .. 
 :!' ., fi 11 1 i t
 .. .. .. -= :!' .. ... i ,
 
:J " m :!' o .. 1J o i .. m .: .. ., " 
 B 

 o ... ... rt 
 S S fi 
 ..
 ... .. ... fi o 
 
i " ... .., o .. ... ! o " 
 ... " 
" .. Oj .. .. o " ... .., o o o li o 
 h N .a .. .. ... i 
 o o .. .. 
;;! .. .. 
 oj .. iC .!: 
 ... ... .. iC .. :;J .. .. ... .. " :a .. N 
.., '" '" tO '" .,  '" ... ... .., E '" '" Ol '" ... 
3 3 " .. 
.. 
en en en en DO
>>>
s 
o 
... 
'" 
:J 
.I 
i 
... 

 


o '" I I o '" o ;! o 
 '" o o I o o '" 
IX) 
 "\ '" '" 

 
'" 
 ::- o ::- o v o t- o '" '" '" '" !:; '" 
'" '" '" '" '" Il\ 
'" 
'" '" I o I t- 
 
 . ::- Il\ o o o o . '" 
t- '" IX) 

 
'" '" I o ;! o v '" Il\ 1;; o o o o o 
 

 '" '" 
 '" 
IX) '" t- o '" IX) '" 
 !:; o o o I o o o o 
t- 
 IX) 

 
'" 
 I o :: N '" :1\ Il\ '" I o o o I '" 
'" '" '" Il\ 

 
t- '" '" ;! IX) '" o '" '" o o o I o I o o 
t- 
 
 
 '" '" '" 
'" 
 

 '" '" I '" '" t- o o o o o o . Il\ 

 
 
 '" :1\ .:: 
'" '" t- V :: '" 
 t- I o I o o o o o '" 
t- '" 
 '" '" 

 
., 
 
 
 
 v o o o o o o o o o '" 
'" '" v 
 
Il\ '" '" o o o '" o o o o o I o o o :;; 
t- 
 
'" 

 '" t- V IX) o o o o o o o o 
'" ;! 
 .ł; '8 
v '" v '" '" 
 :: o o o l o . o o o 
 
t- '" 
'" 

 '" v o o o o o o o o 
:: '" :: ;! :;; I O; 
'" '" '" o :: o o l I o o o o o o o V 
t- 
 

 
'" IX) Il\ :: ::- 
 o l o o o o o o o '" 
'" t- 
'" '" '" '" :: o I o o I o o o o o o '" 
t- '" V 

 
'" 
 o 
 o o o o o o o I I o I V 
'" Il\ 
;: '" Il\ I o o o o I o o o o I o o Il\ 

 
., 
 o 
 o o I o l o o o o l o '" 
'" Il\ 
o '" t- o o I o o I o o o o I o o t- 
t- 
'" 

 '" o o I o o o o o o o o I o 

 
 
'" '" '" o o o o o o I . o o o o o '" 
'" 

 
'" :: o o o o o o o o o o o o o :: 
IX) '" t- o o o o o o o I o o o o I t- 
'" 
'" 

 ., I o o o o o o o I o I o o 
::- ::- 
to '" V o l o o I o o I o o o o I V 
'" 

 '" t- o o I o o o o o I o o o 
o t- 
'" '" t- o o o o o o I o o o I o o t- 
'" 

 
., o o o o o o o o I o o o o I o 

 
 
Il\ '" I o I o o o o o o . o o I o o 
'" 

 ., 
 o o o I o o o I o o o o I 
 
... 
H o 
; '" .I 
 

g .. .. 
a i Ol (J ... 
i
 i 
 ... 
o . 
... i! ... o ... 
" (J ;g 
 .. (J .!: 
:J ...... (J ! o .. 
... 
... .. (J 11 " .. ;g 
o ... (J o .. ... . ... ... ... s 
'" 'al ... f
 . '" .. o ... .. ... ... 
.. ... ... o . " o i '" 
 .. 
lo lo . ... -a ... '" ;g o 
'rl '" o "... ... o ... ... I ... Ol 
... o .. .'" ... " 
 ... s ... " fl o 

 Ol . Ol" 
 Ol .. .. 
 .. ... o .. 
.. ... o Ol :5 .. ... :! :11 ... ... " 
UJ '" '" "'''' .. .. '" u ... ... L' '" 


... 

 
j 

 
. 
.. 
... 
Ol 

 

 
'" 
'i 
Il\ 
'" 
'" 

 


" 
... 

 
o 
. 


; 
a 
o 
... 
'" 
:J 
8. 


.. 
... 
... 

 
.. 
., 



 


.. 
z 
.. 
E-
>>>
"'T 


JEDNOSTKI POZAWYDZIAŁOWE I MI
DZYWYDZIAŁOWE 


Henryka Duczkowska-Moraczewska 


ARCHIWUM UNIWERSYTETU MIKOŁAJA KOPERNIKA 
(1948-1980) 


1. Organizacja 


Archiwum Uniwersytetu !,1ikołaja Kopernika powołane zostało 
Uchwałą Senatu Akademickiego 16 września 1948 r. Powołanie Ar- 
chiwum w czasie kiedy kom6rki Uczelni nie wytworzyły jeszcze tak 
dużej ilości dokumentacji, aby trzeba ją było przekazać do Archi- 
WUm, było wynikiem nawiązania do tradycji uniwersytetów w Wilnie 
i Lwowie, w których archiwa posiadały status placówek naukowych. 
Organizację Archiwum powierzono historykowi, profesorowi Broni- 
sławowi Włodarskiemu, upoważniając go do doboru personelu spo- 
śród adiunktów lub asystentów Uniwersytetu. Archiwum faktycznie 
powiązane zostało z katedrami historycznymi Uczelni, co znalazło 
wyraz przede wszystkim w obsadzie personalnej. Ściślejsze związ- 
ki Archivmm z Katedrą Archiwistyki i Hauk Pomocniczych Historii 
datują się od 1966 r., kiedy to funkcję kiero,vnika Archi\YUm po- 
wierzono jej adiunktowi - dr Irenie Janosz-Biskupowej, a asysten- 
tów zobowiązano do pełnienia dyżurów. Na posiedzeniachI\atedry dy- 
skutowane też były odtąd problemy związane z funkcjonowaniem Ar- 
chivrnm. W 1969 r. oddelegowano do pracy w Archi\vum kolejnego pra
 
cownika Katedry - absolwentkę specjalizacji archiwistycznej. 
Dr I. Janosz-Biskupowa, obejmując kierownictwo Archiwum uni- 
wersyteckieGo posiadała już wieloletnią prakcykg archiwalną, 
wczef3niej bowiem kierowała Archiwum Państwowym w Toruniu. Zaj 0- 
ła się przede wszystkim statusem organizacyjnym archiwów szkół 
w'yższych IV oGóle, które traktowane były wyłącznie jako komórki 
o charakterze usługowym, mimo że od 1958 r. posiadały prawo wie- 
czystego przechowania swojeGo zasobu i, przejmując cz
6ć zadall 
al'chiwów pmlstwowych, stały się archiwami historycznymi. Zwięk-
>>>
1)6 


szone zadania wymagały odpowiedniej rangi Archiwum - komórki 
ogólnouczelnianej podlegającej rektorow
 mającej wpływ na dZia- 
łalność aktotwórczą wszystkich jednostek organizacyjnych Uczel- 
ni. W tym właśnie kierunku poszły wysiłki ówczesnego kierownika 
Archiwum, znajdując poparcie zarówno władz Uczelni. jak i Kate- 
dry Archiwistyki i Nauk Pomocniczyoh Historii, a także innych 
archiw6w uniwersyteckich. W 1966 r. Toruń był miejscem ogólno- 
polskiej narady archiwistów uniwersyteckich z udziałem przedsta- 
wicieli Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych (NDAP). Przedy- 
skutowano wówczas opracowany przez I. Janosz-Biskupową projekt 
ramowego statutu archiwum szkoły wyższej oraz upoważniono śro- 
dowisko toruńskie do opracowania memoriału do Ministerstwa Oś- 
wiaty i Szkolnictwa Wyższego w sprawie organizacji archiwów 
szkół wyższych. W grudniu 1966 r. Memoriał wraz z projektem sta- 
tutu przesłano do Ministerstwa. NDAP, rektoratów i archiwów uni- 
wersyteckich. Ministerstwo nie podjęło żadnej decyzji w tej spr6' 
wie mimo dodatkowych zabiegów NDAP, Uniwersytetu Jagiellońskie- 
go i rektora UMK. Wprawdzie zabiegi te nie zostały uwieńczone 
sukcesem w skali ogólnopolskiej, ale miały decydujący wpływ na 
kształtowanie organizacji archiwów w poszczególnych uczelniach. 
Archiwum UMK dzięki poparciu rektora W. Łukaszewicza przystąpi- 
ło faktycznie do realizacji części zadań zawartych w projekto- 
wanym statucie. Rozszerzyło zasięg gromadzenia oraz objęło kon- 
trolą funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych w zakre- 
sie działalności aktotwórczej. Archiwum uniwersyteckiemu podpo- 
rządkowane zostały wszystkie składnice akt istniejące w Uczelni. 
Zarządzeniem Rektora z 15 stycznia 1975 r. uregulowane zo- 
stały sprawy organizacji i zakresu działania Archiwum uniwersy- 
teckiego. Uzyskało ono status pozawydziałowej jednostki organi- 
zacyjnej podlegającej bezpośrednio Rektorowi. Powołana została 
wówczas rektorska Komisja ds. Archiwum, do której zadań nale- 
żało opiniowanie planów pracy i sprawozdań Archiwum oraz prze- 
prowadzanie analizy działalności Archiwum. Pierwsze posiedzenie 
Komisji odbyło się 26 X 1978 r. Komisja ds. Archiwum zlikwido- 
wana została w 1980 r., a sprawy Archiwum powierzono Komisji Bi- 
bliotecznej.
>>>
137 


2. Personel i lokal Archiwum 


Organizatorem Archiwum Uniwersyteckiego i jego pierwszym 
kierownikiem był profesor Bronisław Włodarski. W kwietniu 1951 r. 
złotył rezygnację, natomiast od 1 października 1949 r. do Archi- 
wum przydzielony został mł. asystent Tadeusz Grudziński z Kate- 
dry Historii Polski 
redniowiecznej. Początkowo jego praoa pole- 
gała na zbieraniu wyoinków prasowych. a następnie rozszerzyła 
Się na przejmowanie akt z kom6rek organizaoyjnyoh Uozelni. W la- 
tach 1951-1954 funkoję kierownika Archiwum sprawował docent Leo- 
nid 2ytkowioz. W czasie jego kadencji zwiększyło się przejmowa- 
nie akt z kom6rek oraz podjęto po raz pierwszy brakowanie akt. 
Od 15 IX 1954 r. kierował Archiwum dr J6zef Mossakowski. r6wnież 
historyk. Zapoczątkował on przejmowanie akt studenckich oraz uzy- 
skał dla Archiwum nowe obszerniejsze pomieszczenie. Funkcję tę 
pełnił do 31 XII 1965 r. Od 1 I 1966 r. - jak wspomniano - kie- 
rownictwo Arohiwum powierzono dr I. Janosz-Biskupowej. Przez 
trzy lata była jedynym pracownikiem Archiwum. Pierwsze pó
 roku 
Poświęciła na uporządkowanie zbior6w Archiwum, ułożenie akt na 
regały i umożliwienie korzystania z nich dla ce16w służbowych. 
Od 1966 do 1976 r. dzieliła etat adiunkta pomiędzy Archiwum i 
Katedrę Archiwistyki. W tym okresie Archiwum okrzepło organiza- 
cyjnie, a wieloletnie zabiegi I. Biskupowej o uzyskanie właści- 
wego lokalu uwieńczone zostały sukcesem. Docent Biskupowa stwo- 
rzyła warunki do realizowania wszystkich zadań Archiwum, nakre- 
śliła drogę dalszego rozwoju i kierunki badawcze, kt6re realizo- 
wane były także w p6źniejszym okresie. Nawiązała kontakty z ko- 
m6rkami organizacyjnymi, opracowała wykaz akt, kt6ry wprowadzo- 
no w Instytutach po reorganizacji Uniwersytetu w 1969 r. Dnia 
1 X 1969 r. został zatrudniony w Archiwum w pełnym wymiarze go- 
dzin kolejny pracownik Katedry - mgr H. Moraczewska. Opr6cz pra- 
cy stricte archiwalnej podjęła ona pracę badawczą, doktoryzując 
się na podstawie rozprawy: Kancelaria i archiwa uniwersyteckie 
w Polsce Ludowej. W 1978 r. Archiwum przyznano etat pracownika 
naukowo-badawczego, na kt6ry powołano dr H. Moraczewską, zwalnia- 
jąc tym samym etat naukowo-dydaktyczny w Instytucie Historii i 
Archiwistyki. Dalsze zwiększenie obsady personalnej nastąpiło w 
1974 r. W styczniu podjęła pracę mgr R. Karpiesiuk, absolwentka
>>>
1)8 


specjalizacji archiw1stycznej U1iK. Czteroosobowa obsada Archi- 
wum pozwalała na systematyczną i planową pracę zarówno w zakre- 
sie gromadzenia akt. jak i porządkowania ich i sporządzania po- 
mocy archiwal.lqch. I 
W październiku 1976 r. doc. dr hab. I. Janosz-Biskupowa p rze 1 
szła na pełny etat do Zakładu Archiwistyki, obowiązki kierownik8! 
Archiwum powierzono wówczas H. r.toraczewskiej. \'l 19BO r. ArchiWUJIl! 
zatrudniało czterech pracowników na etatach: naukowo-badawczym, I 
naukowo-techn1czn;ym i pomocniczych. Dla pełnego wykonywania 
wszystkich informacyjnych i dokumentacyjnych funkcji Archiwum 
konieczne będzie w pr
szłości zatrudnianie kolejnych pracowni- 
kw naukowo-badawc
ch. 


Wykaz os6b zatrudnionych w Archiwum UMK 


Prof. dr Bronisław Włodarski 
Mgr Tadeusz Grudziński 
Doc. dr Leonid Żytkowicz 
Dr Józef Mossakowski (1/2 etatu) 


16 IX 194B-IV 1951 - kierownik 
1 X 1949-31 VIII 1951 
1 IX 1951-IX 1954 - kierownik 
15 IX 1954-31 XII 1965 - kie- 


rownik 
Doc. dr hab. I. Janosz-Biskupowa 1 I 1966-X 1976 - kierownik 
(1/2 etatu adiunkta) 
od 1 X 1969 - kierownik od 1977 r. 
I 1970-IX11977 
od 15 I 1974 
15 IX 1977 - 3/4 etatu. od 1 II!i 
1979 
od 1 I 1979 


Dr HeJ11"Yka r.foraczewska 
Teresa Kałkus-Stemplewska 
Mgr Renata Karpiesiuk 
Ewa Talarczyk-Wiśniewska 


Elżbieta Talarczyk 


Przez wiele lat Archiwum borykało się z trudnościami loka- 
10w.Jmi. które nie pozwalały na należyte realizowanie zadań. 
 
lipcu 1975 r. zasoby Archiwum przeniesiono do pomieszczeń w gms' 
chu przy ul. Chopina 12/1B. budynek dawnej Biblioteki UMK. gdzie 
dobre warunki znalazły archiwalia! pracownicy. Pomieszczenie 
Archiwum o łącznej powierzchni 466 m 2 mieści się na trzech kon- 
dygns.cjacll. na dwóch znajdują się magazyny wyposażone Vi metalo- 
we regały, trzecia to pokoje biurowe urządzone funkcjonalnie
>>>
139 


I 
I 
,zej 
:81 
iII1! 


oraz obszerna pracownia naukowa, w której odbTWBJ" się takie za- 
jęcia dla student6w specjalizacji archiwistycznej. Wykaz pomiesz- 
czeń zajmowanych kolejno przez Archiwum: 
Collegium t
ius - I piętro. mały pokoik - od 194B r. 
Collegium Ma1us - III piętro 100 m 2 
Collegium Maius - piwnica 54 m 2 - od 1955 
Collegium Maius - piwn1.ca 110 m 2 - od 1970 
Gmach Rektoratu (Bielany) - I piętro i piwn1.oa 300 m 2 - od 


1973 


Gmach przy ul. Chopina 12/1B - 466 m 2 - od 1975 


3. Działalność Archiwum 


Gromadzenie 



. 


Do 1951 r. działalność Archiwum w zakresie gromadzeni.a ogra- 
niczała się do zbierania przez archiwistę wycink6w prasowyoh. 
Pierwsze akta z kom6rek organizacyjnych Ucze1ni zaczęły napł7- 
1rać w kwietniu 1951 r., kiedy to przejęto dokumentację Wydziału 
Humanistycznego. Następnie zgromadzono akta Sekretariatu Rekto- 
ra, Towarzystwa Przyjaciół Młodzieży Szk6ł Wyżs
ch, Komisji 
Egzamin6w Magisterskich, Działu Nauczania. Wydziału Matematycz- 
no-Przyrodniczego i Prawno-Ekonomicznego. Katedry Filologii An- 
gielskiej, Sp6łdzielni Pracownik6w UMK. 
Podstawą planowego i systematycznego gromadzeni.a archiwa- 
li6w miała być zalecana przez Ministerstwo w październiku 1953 r. 
instrukcja o przechowywaniu akt w szkołach w,rższyoh. Od tej po- 

 akta niepotrzebne do bieżącego urzędowania miały być oddawane 
do Archiwum systematycznie i w sposób ujednolicony. W Uni.wersyte- 
cie Mikołaja Kopernika realizację zaleceń rozpoczęto dopiero po 
otrzymaniu większego pomieszczenia w 1955 r. Przeka
wan1e akt 
do Archiwum nadal jednak odbywało się ni.esystematycznie. Pierw- 
Sze skontrum zasobu w 1966 r. wykazało, że Archiwum dysponowało 
WĆ"Tczas 32 324 jednostkami archiwalnymi akt. Lata 1966-1967 . to 
okres bardzo intensywnego gromadzeni.a, kt6re zostało wstr
 
W momencie vqczerpania się miejsca w magazynie. 


[1 ; 



.. 


Le
>>>
140 


Archiwum dążyło także do zgromadzenia materiałów pochodze- 
nia pozakancelaryjnego dokumentujących życie Uniwersytetu. W 
kwietniu 1966 r. zwrócono się z prośbą o zabezpieczenie dla Ar- 
chiwum jednego egzemplarza druków. afiszy, programów, zaproszeń, 
nekrologów drukowanych na UMK. Powrócono do tej sprawy w 1974 r., 
wystąpiono do wszystkich dziekanatów z prośbą o informacje opla' 
nowanych obchodach, jubileuszach i innych uroczystościach, chcąc 
ustalić formy współpracy. W ten sposób zabiegano o zabezpiecze- 
nie i zgromadzenie materiałów na półurzędowych związanych z 
przejawami życia Uniwersytetu. W tym samym (1966) roku doc. Bi- 
skupowa zaproponowała przeprowadzenie planowej akcji, kt6ra ob- 
jęłaby dokumentaoję: 1 - pomieszczeń uniwersyteckich, zar6wno 
dawnych, jak i nowych, 2 - wystaw, 3 - uroczystości i wizyt. 
Również w 1966 r. zaczęto gromadzić spuścizny, przejmując w6w- 
czas materiały po prof. Jadwidze Lechickiej. Działalność Archi- 
wum nie ograniczała się tylko do gromadzenia wytworzonej poza 
nim dokumentacji, ale samo także starało się dokumentować życie 
Uczelni. W 1971 r. zaczęto nagrywać przebieg wydarzeń związanych 
z działalnością ut
, utrwalono wówczas na taśmach magnetofono- 
wych uroczystości jubileusz6w 25-lecia wydziałów. Później zare- 
jestrowano również inne uroczystości oraz zaczęto nagrywać wy- 
wiady i wspomnienia os6b związanych z życiem Uniwersytetu. Te 
ostatnie Archiwum gromadzi nie tylko w formie nagrań. 
Do 1980 r. zgromadzono w Archiwum akta wszystkich wydział6w, 
zarówno studenckie, jak i og61ne łącznie z protokołami rad wy- 
działów, akta administracji centralnej i og6lnej, w niewielkim 
jednak stopniu akta zlikwidowanych katedr, ogółem 67 970 jedno- 
stek archiwalnych. Mimo usilnych starań poza Archiwum prze chowy' 
wene były akta Rolniczego Zakładu Doświadczalnego, domów i sto- 
ł6wek studenckich, a także większości instytutów. Systematycznie 
i planowo przejmowano dokumentację studencką, przewodów doktor- 
skich i habilitacyjnych, akta osobowe oraz takich komórek, jak: 
Sekretariat Rektora, Dział Pydaktyki, Dział Wydawnictw. Duża 
jednak ilość akt, wśród kt6rych znajdują się materiały o histo- 
rycznym znaczeniu, takie jak m.in. księgi wydanych dyplomów ma- i 
gisterskich, dokumentacja zW1ązana z uroczystościami odbywający' 
mi się w instytutach czy zakładach, akta komisji senackich odda' 
wana jest bardzo nieregularnie i z dużymi oporami. Odczuwa sig
>>>
141 



 


dotkliwy brak materiałów odzwierciedlających dydaktyczną dzia- 
łalność najmniej szych jednostek - katedr i zakładów. Do wyjąt- 
ków należą protokoły z zebrań zakład6w czy seminariów, dokumen- 
tacja zjazdów absolwentów poszczególnych kierunków. Brak również 
materiałów świadczących o oddziaływaniu Uczelni, o współpracy z 
innymi szkołami wyższymi, czy instytucjami nie tylko w kraju, 
ale i za granicą. Archiwum oczekuje więc od kierowników katedr 
i zakładów oraz przewodniczących różnych organizacji szerszej 
współpracy dla poszerzenia bazy źródłowej do dziejów UtiK drogą 
przekazywania dokumentacji do Archiwum. Chętnie będziemy przej- 
mowali nadal materiałY prywatne pracownik6w naszej Uczelni, za- 
pewniając ofiarodawców o respektowaniu ich wszelkich uwag i ży- 
czeń odnośnie do złożonej dokumentacji. 


Opracowanie zasobu 



, 


Gromadzone przez Archiwum materiały podlegają opracowywa- 
niu, polegającemu przede wszystkim na stworzeniu takiego zesta- 
wu pomocy informacyjnych, które pozwolą na najpełniejsze ich wy- 
korzystanie zarówno dla celów naukowo-badawczych, jak i urzędo- 
wych. Archiwum spełniając podwójną rolę, archiwum bieżącego i 
archiwum historycznego, wyróżnia również dwa etapy opracowywa- 
nia swojego zasobu. W pierwszym powstają pomoce typowe dla ar- 
chiwów zakładowych, w drugim aparat informacyjny charakterystycz- 
ny dla archiwów historycznych: inwentarze archiwalne, sumariu- 
sze, indeksy i katalogi. 
IT Archiwum uniwersyteckim zgodnie z metodyką archiwalną 
sporządza się inwentarze. W pierwszej kolejności Archiwum przy- 
stąpiło do opracowywania akt zlikwidowanych jednostek. takich 
jak: Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Prawno-Ekonomiczny, Stu- 
dium Przygotowawcze, Delegatura Ministerstwa ds, Młodzieży, Ko- 
mitetu Obchodów Uroczystości 50Q-lecia Urodzin Mikołaja Koperni- 
ka. W trakcie porządkowania są akta wydziałowe i rektorskie. 
Archiwum sporządza również katalogi akt studenckich, kt6rym 
nadano układ alfabetyczny i układ alfabetyczny w ramach poszcze- 
gólnych kierunków studiów. Z uwagi na dużą ilość prac magister- 
skich przechowywanych w Archiwum opracowuje się ich katalogi 


e
>>>
142 


oraz analogiczne katalogi prac doktorskich i habilitacyjnych. 
Ich układ jest alfabetyczny, przypominają one katalogi biblio- 
teczne. Od 1976 r. Archiwum gromadzi też kartotekę absolwentów 
UMK. Powstaje ona z kart wypełnianych przez absolwentów w momen- 
cie odbierania dyplomów, a więc często już po podjęciu pierwszej 
pracy. DZięki tej informacji Uniwersytet otrzymuje dane o losach 
swoich wychowanków. Funkcje katalogów pełnią również przygotowy- 
wane i publikowane przez Archiwum bibliografie prac magisterskicbl 
doktorskich i habilitacyjnych różnych wydziałów czy kierunków 
studiów 1 . 
Do akt osobowych sporządza się indeks osobowy pracowników 
w układzie alfabetycznym, w 1976 r. przystąpiono do sporządzania 
kartoteki odznaczonych pracowników Uczelni, zawierającej infor- 
mację o kolejnych odznaczeniach, nagrodach państwowych, mini- 
sterialnych, doktoratach honorowych oraz sygnatury odpowiednich 
akt. 


Stan opracowania zasobu pozwala na udostępnianie go w cało- 
ści dla celów badawczych, jak i praktycznych. Dla starszej czę- 
ści zasobu opracowano inwentarze archiwalne, na bieżąco prowa- 
dzi się inwentarze "zespołów" otwartych dla każdorazowo przeję- 
tej partii akt. Dla części spuścizn opracowano katalogi, pozo- 
stałe natomiast są dostępne na podstawie sporządzonych spisów. 
Na bieżąc
 opracowywany jest zasób nagrań, natomiast w opraco- 
waniu jest zbiór fotografii. Poszukiwania w Archiwum dodatkowo 
ułatwiają wspomniane wyżej bibliografie, katalogi i skorowidze. 


1 H. M o r a c z e w s k a, Ewa T a l a r c z y k, Biblio- 
grafia prac magisterskich, doktorskich i habilitacyjnych Wydzia- 
łu Biologii i Nauk o Ziemi (biologia) za lata 1945-1978, AUNC, 
Biologia XXIII, Nauki matematyczno-przyrodnicze, z. 49, 1980, 
s. 91-206; Bibliografia prac magisterskich, doktorskich i habi- 
litacyjnych Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi (geografia) za la- 
ta 1948-1980, Am
C, Geografia XVII, Zeszyty matematyczno-przy- 
rodnicze, z. 54, 1982, s. 161-229, li. r\: o r a c z e w s k a, 
Elżbieta T a l a r c z y k, Wykaz prac magisterskich absolwen- 
tów historii (specjalizacji o.rchiwistycznej) U!.iK w Toruniu z lat 
1951-1981, LW:/ Problemy kształcenia archiwistów na uniwersyte- 
tach, Toruń 1982, s. 99-150; II. r.1 o r a c z e w s k a, R. K a r- 
p i e s i u k, Bibliografia prac Wydziału Prawa i Administracji, 
Archiwum Ui.IK.
>>>
143 


Udostępnianie 


Niemożliwe jest omówienie udostępniania akt od początku ist- 
nienia Archiwum, gdyż jedynie w okresie od 14 X 1952 do 29 IX 
1954 r. prowadzona była książka wypożyczeń. W późniejszym cza- 
sie nie prowadzono żadnej ewidencji. O korzystaniu z materia- 
łów archiwalnych na miejscu nie mogło być mowy ze względu na 
:b, brak odpowiednich warunków. W 1966 r. zaprowadzono ponownie księ- 
gę wypożyczeń, wprowadzono również ewidencję osób korzystają- 
cych na miejscu. 
Archiwum uniwersyteckie, podobnie jak inne archiwa, udo- 
stępnia zgromadzony materiał dla celów służbowych, prywatnych 
i naukowych. W pierwszym okresie materiały udostępniane były 
przede wszystkim dla celów służbowych na podstawie zapotrzebo- 
wań składanych przez poszczególne komórki. Od 1966 r. Archiwum 
wypracowało pewną praktykę w zakresie udostępniania, podobną w 
ogólnych zarysach do Regulaminu Archiwum Uniwersytetu Jagielloń- 
skiego. W 1975 r. opracowany został regulamin udostępniania zbio- 
rów, w którym uwzględniono praktykę stosowaną w latach poprzed- 
nich. Zainteresowanie zasobem naszego Archiwum stale wzrasta, 
początkowo wykorzystywano materiały przeważnie do celów admini- 
stracyjnych, od połowy lat sześćdziesiątych stają się one coraz 
Częściej przedmiotem prac badawczych. Z Archiwum korzystają m.in. 
autorzy biogramów profesorów Uniwersytetu opracowywanych z róż- 
nych okazji oraz nekrologów. Wiele prac dotyczących historii 
Uniwersytetu bądź jego jednostek organizacyjnych mogło powstać 
dzięki materiałom przechowywanym w Archiwum UMK. Archiwalia na- 
Sze były wykorzystywane przy opracowywaniu innych tematów, np. 
Odbudowa i rozbudowa szkolnictwa na terenie woj. pomorskiego w 
latach 1945-1950, badania porównawcze nad przygotowaniem kandy- 
datów na studia wyższe, monografia absolwentów Uniwersytetu i 
inne. Z archiwaliów korzystają studenci bibliotekoznawstwa, hi- 
storii i archiwistyki przygotowując swoje prace magisterskie. 
Często użytkownikami Archiwum są pracownicy i studenci innych 
kierunków, którzy wykorzystują zwłaszcza zgromadzone w Archiwum 
prace magisterskie, doktorskie i habilitacyjne. Po opublikowa- 
niu bibliografii prac poszczególnych kierunków zaobserwowano 
Wzrost zainteresowania tymi pracami wśród studentów innych uczel-
>>>
144 


ni: Bydgoszczy. Olsztyna czy Gdańska. Archiwum zobowiązane jest 
do ochrony praw autorskich i dlatego przy wykorzystywaniu tych 
prac, a zwłaszcza prac magisterskich, które nie są publikowane, 
wymaga się pisma polecającego od samodzielnego pracownika nauki, 
u którego dany temat jest realizowany. Do celów naukowo-badaw- 
czych akta udostępniane są na miejscu w pracowni. 
Inną formą udostępniania stanowią kwerendy. Przeprowadzają 
je pracownicy Archiwum dla celów naukowych, urzędowych i prywat- 
nych. Mają one najczęściej charakter informacji o materiałach 
dotyczących określonych problemów badawczych lub polegają na 
ustaleniu konkretnych faktów. Kwerendy urzędowe dotyczą infor- 
macji albo uwierzytelnionych wyciągów z dokumentacji dotyczących 
działalności instytucji lub osób prywatnych. Kwerendy pr
watne 
dotyczą spraw zatrudnienia, przebiegu studiów. Archiwum, w zwiąZ
 
ku z przejmowaniem dokumentacji aktowej prawie na bieżąco, speł- 
nia obowiązki i zadania urzędu wiary publicznej wystawiając za- 
świadczenia dotyczące przebiegu studiów, stopni naukowych, okre- 
su zatrudnienia. Załączony wykaz obrazuje ilość udostępnionych 
akt dla różnych ce16w: 


€ 



 


, 


t 


Rodzaj udostępniania L a t a 
1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 
Administracyjne (j.a.) 268 241 196 182 141 163 167 236 
Prywatne (j.a.) 64 79 51 73 85 193 187 205 
Naukowe 30 59 42 65 96 209 116 267 
(liczba odwiedzin) 


Działalność naukowo-badawcza i popularyzatorska 


Archiwum uniwersyteckie jako komórka naukowo-badawcza win- 
na z jednej strony spełniać rolę ośrodka informacji o Uniwersy- 
tecie, z drugiej zaf. zakładu badającego historig uczelni. Ob
k 
tych dwóch podstawowych kierunków działalności naukowo-badawczej 
realizowane są również badania z zakresu archiwistyki. 
Niezv
kle ważną funkcją Archiwum jest gromadzenie i "wytwa- 
rzanie" źródeł do badań nad dziejami Ucz
lni. Funkcja ta polega
>>>
145 


,'" 


głównie na prowadzeniu kwerend w innych archiwach i bibliotekach, 
"Vrywoływaniu" wspomnień, zbieraniu relacji, przeprowadzaniu wy- 
Wiadów, gromadzeniu różnego rodzaju materiałów pochodzenia poza- 
kancelaryjnego. Inną szczególnie ważną sferą aktywności Archi- 
WUm jest działalność naukowo-informacyjna. Przejawia się ona 
głównie w opracowywaniu pomocy naukowo-informacyjnych służących 
Użytkownikom zbiorów oraz publikacji różnych form informacji o 
zasobie Archiwum m4K. Archiwum prowadzi na niewielką na razie 
skalę prace z zakresu dziejów Uniwersytetu. Planuje się m.in. 
WYdanie źródeł do historii pierwszych lat U

. Archiwum nasze 
jest przodującą w kraju placówką w zakresie badań nad archiwi- 
stYką szkół wyższych. Opublikowano między innymi wiele artyku- 
łów dotyczących zarówno samego Archiwum, jak i archiwów szkół 
10M. . h ' 2 
"Jzszyc w ogole . 
Archiwum bierze udział także w działalności dydaktycznej 
Uczelni. Wieloletni kierownik Archiwum I. Janosz-Biskupowa dzie- 
liła etat adiunkta, a później docenta, pomiędzy Archiwum i za- 
kład dydaktyczny archiwistyki. Róvmież obecny kierownik Archi- 
WUm prowadzi zajęcia na specjalizacji archiwistycznej. Parokrot- 
nie Archiwum było miejscem praktyk studentów archiwistyki, a tak- 
że kierunku pedagogiki. 
Stałą troską Archiwum jest popularyzacja dziejów Uczelni 
oraz zasobu źródeł informuj4cych o m.IK. Główną formę działalno- 
ści popularyzat0rskiej stanowią wystawy. Więdzy innymi Archiwum 
Udostępniło swój zasób w 1973 r. dla wystawy w Muzeum Okręgowym 
'ił ':'oruniu "Hauka, oświata i kultura w Toruniu i ziemi chełmiń- 
Skiej". Z okazji 35-lecia UMK w foyer Auli można było obejrzeć 
dużą wystawę przygotowaną wspólnie z Biblioteką Uniwersytecką 
obrazującą dzieje Uczelni w latach 1945-1980. Wydrukowano wów- 
cZas ilustrowany informator o tej wystawie. Archiwum użyczało 
także swego zasobu dla realizacji filmów teiewizyjnych o powsta- 
niu i początkach m
K oraz o profesorze Konradzie Górskim. 


2 I. J a n o s z - B i s k u p o w a, Archiwa'uniwersytec- 
kie w Polsce Ludowej 1945-1966, Archeion, t. 48, 1968, s. 99- 
110; Archiv
m Uniwersytetu 
ikołaja Kopernika (1948-1968). Zesz. 
Hauk. mIK, Historia 5, 'l:'orull 1969, s. 69-91; Organizacja archi- 
wów uniwersyteckich w Gryfii i Hostoku, Archiwista R. 10, 1974, 
nr 4, s. 39-45; H. 
 o r a c z e w s k a, Sytuacja or
anizacyj- 
no-prawna archiwów uniwersyteckich w Polsce Ludowej, Archiwista 
nr 3-4 (58-59), ITarszawa 1979, s. 1-20; Kancelaria i archiwa uni- 
wersyteckie w Polsce Ludowej, Toruń 1982.
>>>
146 


Bohdan Ryszewski 


BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA 


Dzieje Biblioteki Uniwersyteckiej w piętnastoleciu 1966- 
1980 dzielą się wyraźnie cezurą 1973 r. na dwa prawie równe 
okresYJbowiem w tym właśnie roku przeprowadzka do nowego gma- 
chu zmieniła warunki pracy Biblioteki we wszystkich jej dzia- 
łach. 


Okres pierwszy przypadający na lata 1966-1913 stanowi kon- 
tynuację poprzedniego dziesięciolecia, w którym Biblioteka Uni- 
wersytecka pOdjęła wysiłek stworzenia najpełniejszego warszta- 
tu naukowego dla Uczelni i odnotowała w tym zakresie szereg is- 
totnych oSiągnięć. W zakresie gromadzenia księgozbioru zyskała 
możliwość jego wzbogacenia o bieżącą literaturę zagraniczną dro; 
gą zakupów opartych na stałym przydz
le dewiz i drogą wymiany 
wydawnictw z instytucjami zagranicznymi. 
Drugim ważnym osiągnięciem było zorganizowanie sieci biblio' 
tek zakładowych. Jednocześnie uprawiano w dalszym ciągu działa- 
nie Biblioteki w jej podstawowych funkcjach. Rozwinięto znacznie 
informację naukową, zapoczątkowano fachową konserwację zbiorów 
i reprografię. Rozwinięto prace naukowe w zakresie bibliografii. 
Wkrótce jednak Biblioteka zaczęła odczuwać coraz dotkliwiej w 
swej codziennej działalności trudności wynikające z ciasnoty 
gmachu, który nie wystarczał ani na pomieszczenie rocznych wpły
 
wów do księgozbioru, ani na dalszy rozwój działalności. 
Nowy okres w dziejach Biblioteki rozpoczęło w 1973 r. ob- 
jęcie nowego gmachu, zaprojektowanego zgodnie z zakresem dzia- 
łalności Biblioteki i zbudowanego na terenie miasteczka uniwer- 
syteckiego na Bielanach. 
Moment ten poprzedziły wieloletnie przygotowania Bibliote- 
ki do zaprogrronowania budynku i współpraca z projektantami i v
- 
konawcami podczas wykonywania projektów i bUdowy. Ogromnym ob- 
ciążeniem było także przYGotovlanie i wykonE'.llie przemieszczenia 
zbiorów. sprzętów i wyposażenia ze starego do nowego gmachu. 
Przedsięwzięcie to zakończyło się dużym sukcesem Biblioteki, 
która milionowy księgozbiór i 03romne ilości sJrzętu przepro- 
wadziła spravmie podczas trwającej 41 akcji - wiosną 1973 r.
>>>
147 


;, 


W późniejszych latach również wiele starań i wysiłków poświęco- 
no uzupełnieniu tradycyjnego i specjalistycznego wyposażenia bi- 
bliotecznego oraz starannemu usadowieniu starej biblioteki w no- 
WOczesnym budynku. 
Nowy gmach pozwolił na właściwe rozmieszczenie wszystkich 
dZiałów Biblioteki oraz pomieszczenie całego dotychczasowego 
kSięgozbioru i rezerwę na lat kilkanaście. Szczególnie dobre wa- 

i rozwoju zyskały oddziały zbiorów specjalnych - starych dru- 
ków, rękopisów, grafiki, muzykaliów, kartografików. Udane roz- 
Wiązania funkcjonalne umożliwiły także wyraźny postęp w zakre- 
sie udostępniania zbiorów. Ogólnie rzecz biorąc ten drugi okres 
W omawianym piętnastoleciu nie różni się w zakresie celów w sto- 
sunku do poprzedniego - chodziło o doskonalenie Biblioteki w jej 
POdstawowych funkcjach naukowych i dydaktycznych - zmienione wa- 
runki umożliwiły jednak znacznie szybszy rozwój. 
Struktura organizacyjn3 Biblioteki Uniwersyteckiej w czasie 
Całego piętnastolecia ulegała tylko niewielkim zmianom. W jej 
skład wchodziło 16 oddziałów i pracowni podległych bezpośrednio 
dyrektorowi Biblioteki: 
1) oddział gromadzenia i uzupełniania zbiorów z sekcjami - 
WYdawnictw krajowych i zagranicznych; 
2) oddział opracowania zbiorów nowych dZielący się na sek- 
Cje: opracowania druków zwartych, opracowania wydawnictw ciąg- 
łYch oraz obsługi katalogów; 
3) oddział katalogu rzeczowego; 
4) oddział magazynów z sekcjami obsługi czytelników i przy- 
SPosobienia technicznego; 
5) oddział udostępniania, podzielony na sekcję wypożyczalni 
prowadzącą wypożyczalnię miejscową i międzybiblioteczną oraz sek- 
Cję czytelń zajmującą się czytelniami dla studentów, pracownik6w 
naukowych, pomorzoznawczą oraz czasopism bieżących; 
6) oddział informacji naukowej z sekcją informacji i sekcją 
dOkumentacji; 
7) oddział prac naukowych, organizacyjno-naukowych i dydak- 
tycznych; 
8) oddział bibliotek zakładowych; 
9) oddział starych druków i rękopisów; 



 


e
>>>
148 


10) oddział zbiorów graficznych; 
11) oddział zbiorów muzycznych; 
12) oddział zbiorów kartograficznych; 
13) oddział dokumentów życia społecznego (wyodrębniony do
 
piero w 1914 r.); 
14) oddział mikrofilmów wydzielony w 1916 r. z oddziału 
starych druków i rękopisów, gdzie stanowił osobną sekcję; 
15) pracownia konserwacji wyodrębniona w 1975 r. z oddzia
 
łu starych druków i rękopisów i podzielona na dwa osobne dzia
11 
- konserwacji i introligatorni; 
16) pracownia reprograficzna. 


Administracja i obsługa Biblioteki skupione były w refera- 
cie administracyjnym, a od 1976 r. tworzą dział administracyjno' 
gospodarczy z sekcjami: administracyjną i gospodarczą oraz se- 
kretariatem Biblioteki. 
Personel Biblioteki wzrastał w okresie omawianego 15-leci8 
w stosunkowo niewielkim stopniu: w 1966 r. liczył 78 etatów (68 
bibliotekarzy), a w 1980 r. 110 etatów, w tym 82 bibliotekar- 
skich. Pozyskane nowe etaty zostały w pierwszym rZędzie skiero- 
wane do bibliotek zakładowych, dla rozwijanych pracowni tech- 
nicznych - konserwatorskiej i reprografii oraz dla oddziałów 
udostępniania i magazynów w związku z wprowadzeniem w nowym gm8
, 
chu ciągłej realizacji zamówień czytelników. 
Specyfiką Biblioteki jest skromna liczba personelu w sto- 
sunku do wielkości księgozbioru i dużego obciążenia udostępnia
 , 
niem zbiorów. 
U schyłku omawianego 15-lecia zaczęła dokonywać się wymia
 
na pokoleń w Bibliotece. Odchodziło ze służby pierwsze pOkolenie 
bibliotekarzy, organizatorów i założycieli biblioteki - przychO
 
dzili młodzi pracownicy, których należało szkolić i przysposa- 
biać do tego trudnego zawodu. Biblioteka poświęciła temu proble
 
mowi wiele uwagi, bo jest to ważne dla jej bieżącej działalnoś
 
ci, a szczególnie dla jej przyszłości. 
Księgozbiór Biblioteki wzrastał dzięki posiadaniu egzemp18
 
rza obowiązkowego, zakupom w kraju i niewielkim, lecz opartym 
na stałych dotacjach, zakupom zagranicznym, wymianie z bibliote' 
kami krajowymi i zagranicznymi oraz stosunkowo niewielkim daro
'
>>>
149 


SZczeg6lną wagę przywiązywano do pozyskiwania wydawnictw zagra- 
nicznych i w poszukiwaniu dr6g powiększenia ich liczby rozwija- 
no wymianę wydawnictw z instytutami naukowymi i bibliotekami kra- 
jów kapitalistycznych. W 1966 r. Biblioteka miała 224 stałe punk- 
ty wymiany wydawnictw za granicą i otrzymała z nich 1394 książ- 
ki. W miarę upływu lat rosła zar6wno liczba punkt6w wymiany, jak 
i otrzymywanych tą drogą wydawnictw: w 1977 r. - 309 punkt6w wy- 
miany i 2931 vol. wydawnictw, a w 1980 r. z 337 punkt6w otrzyma- 
I ła 3234 vol. wydawnictw. 
Roczne wpływy do księgozbioru wynosiły w pierwszym okresie 

 do 1973 r. około 24-25 tysięcy vol.. a od 1975 r. poczęły wzra- 
stać. oSiągając w 1975 r. - 29 tysięcy vol., w 1976 r. 33 802 vol.. 
a w 1980 r. 28 359 vol. 
Kierunki gromadzenia księgozbioru kształtowały się zależnie 
od rozwoju naukowego i dydaktycznego Uczelni. a ponadto uwzględ- 
niały literaturę pomorzoznawczą w szerokim zakresie oraz koper- 
nikańską. Ogółem księgozbiór Biblioteki w 1966 r. wynosił 792 193 

ol.. w tym 461 792 vol. druków zwartych. 172 806 vol. wydawnictw 
Ci
głych i 157 605 vol. zbiorów specjalnych. wśród nich starych 
d
k6w 56 166 vol. W 1976 r. liczba księgozbioru przekroczyła 
milion woluminów. a w 1980 r.wynosiła 1 151 466 vol.. w tym 
627 442 vol. druk6w zwartych. 300 184 vol. wydawnictw ciągłych. 
I
, 223 840 jednostek zbiorów specjalnych. a wśród nich 60 128 vol. 
starych druk6w. 2571 rękopisów. 6852 mapy. plany i atlasy. 
26 219 zbior6w graficznych. 80 182 nut. 5711 płyt. 29 609 doku- 
" mentów życia społecznego, 3016 mikrofilmów. 
Wzrastała w okresie piętnastolecia liczba tytuł6w czasopism 
bieżących. głównie naukowych: w 1966 r. Biblioteka gromadziła 
Le 2386 tytuły (w tym 1063 zagraniczne), a w 1980 r. 4568 tytuł6w 
)
 (w tym 1537 zagranicznych, a wśród nich 823 czasopism sprowadza- 
ne ze strefy dolarowej). 
3
 Opracowanie księgozbioru zarówno alfabetyczne, jak i polega- 
jące na klasyfikacji rzeczowej. początkowo nie nadążało za tem- 
Pem przyrostu,wkr6tce jednak, a zwłaszcza w nowych warunkach 10- 


 kalowych, osiągnięto szybkOŚć dostosowaną do przyrostu. 
W zakresie udostępniania w omawianym piętnastoleciu dokonał 
3' Się postęp zarówno statystyczny, jak i organizacyjny. Liczba czy- 
n. telników systematycznie wzrastała od 5768 w 1966 r. do 10 245 w
>>>
150 


1975 r. a następnie spadła z powodu zmniejszenia liczby studen- 
tów. W 1980 r. wśr6d 10 305 czytelnik6w było 5419 student6w sta
 
cjonarnych, 1123 zaocznych, 701 pracownik6w naukowych i 3062 
innych zatrudnionych lub uczących się poza UMK. Czytelnikom tym 
udostępniono w 1966 r. w formie wypożyczeń 55 062 vol., zaś na 
miejscu w czytelniach 44 717 vol.. natomiast w 1976 r. było 
167 919 wypożyczeń. a 256 490 vol. udostępniono w czytelniach, 
w 1980 r. wypożyczono 222 341 vol., a w czytelniach udostępnio. 
no 295 380 vol. 
W nowym gmachu Biblioteka znacznie zwiększyła liczbę czy- 
telni, w tym w zespole czytelni gł6wnych utworzono czytelnię hu
 
manistyczno-społeczną i czytelnię matematyczno-przyrodniczą,czy
 
telnię pracownik6w naukowych, czytelnię pomorzoznawczą ze spe- 
cjalistycznym księgozbiorem i czytelnię mikroform, a osobno cZY
 
telnię czasopism bieżących z 2 tysiącami tytuł6w, czytelnie sta
 
rych druk6w, zbior6w graficznych, muzykali6w, kartografików, do
 
kument6w życia społecznego. informacyjno-bibliograficzną, a od 
1979 r. pracownię historii nauk ścisłych z osobnym kSięgozbiore W 
specjalistycznym. W sumie w czytelniach tych znajdowało się w 
19BO r. w księgozbiorach podręcznych 55 tysięcy vol. 
W 1974 r., wykorzystując zalety rozplanowania gmachu, wpro
 
wadzoną szybką realizację zamówień czytelników w wypożyczalni i 
czytelniach głównych, umożliwiającą kierowanie rewersów do maga
 
zyn6w co 20 minut, co jest osiągnięciem nie znajdującym porówna
 
nia w skali kraju w bibliotekach podobnej wielkości. 
W 1975 r. w czytelniach i wypożyczalni zainstalowano nowo- 
czesne urządzenie elektroniczne łączące stacje obsługi z każdym 
miejscem czytelnika, co pozwala na sprawną i szybką obsługę czy
 
telnik6w czterech czytelni przez trzech bibliotekarzy na jednej 
zmianie. 
W zakresie informacji naukowej Biblioteka wprowadziła w 
1975 r. informację ekspresową, informującą czytelników o nowych 
nabytkach w zakresie literatury naukowej zagranicznej w 21 se- 
riach odpowiadających poszczeg6lnym dziedzinom nauki. Wprowadzo' 
no także w 197B r. urządzenie teleksowe przyspieszające poszuki,1 
wania książek w kSięgozbiorach innych bibliotek. 
Rozległa powierzchnia ekspozycyjna w nowym gmachu pozwolil
 
na rozwinięcie działalności w zakresie wystaw, kt6rych Bibliote' l 
ka organizowała rocznie około 20, wykorzystując przeważnie zbi O'
>>>
151 



I 


ry własne. Wykonano również wiele wystaw z materiałów obcych. 
Na szczególne przypomnienie zasługuje cykl wystaw z inicjatywy 
Biblioteki poświęconych twórczości ludzi obciążonych ciężkim 
kalectwem. 
Naukowy personel Biblioteki, poza bieżącą pracą bibliotecz- 
ną. znajdował czas na pracę naukową. W latach 1962-1970 ukazywa- 
ła się seria Zeszytów Naukowych m
K poświęconych nauce o książ- 
ce. w ramach której opublikowano łącznie sześć tomów wypełnio- 
nych pracami bibliotekarzy. 
Podjęto prace bibliograficzne. powstała m.in. bibliografia 
Komisji Edukacji Narodowej. opublikowana w 1979 r. przez Ossoli- 
neum. bibliografia astronomów polskich pozostająca w kartotece. 
bibliografia zawartości czasopism pomorskich. W 1975 r. podjęto 
prace nad bibliografią historyczną Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej. 
kontynuowane do chwili bieżącej. opublikowano także bibliogra- 
fię publikacji pracowników UMK za lata 1966-1975. 
Pracownicy Biblioteki prowadzili także indywidualnie prace 
nad bibliografiami historycznymi Pomorza Wschodniego, Uniwersy- 
tetu Stefana Batorego w Wilnie. Samuela B. Lindego i inne. W 
1980 r. ukazała się część pierwsza zapowiedzianego do kontynua- 
Cji wydawnictwa "Studia o działalności i zbiorach Biblioteki 
UW
". W pewnym związku z Biblioteką pozostawał przez cały oma- 
Wiany okres opracowywany przez byłego dyrektora i kustosza Bi- 
blioteki dra Stefana Burhardta katalog polonezów. którego jeden 
tom ukazał się w 1976 r., a następne są w druku lub przygotowa- 
niu wydawniczym. 
Jednym z ważnych rezultatów działalności Biblioteki w oma- 
wianym piętnastoleciu było utworzenie prawie całkowitej już sie- 
ci bibliotek zakładowych. działających w poszczególnych jednost- 
kach Uczelni. w ścisłym związku merytorycznym z Biblioteką Głów- 
ną ID
K. W omawianym piętnastoleciu tylko 6 bibliotek zakładowych. 
na 57 istniejących. miało charakter w pełni zorganizowany i ta- 
kowy personel bibliotekarski. 
Od 1969 r. w kolejnych latach organizowano na takim samym 
poziomie stopniowo biblioteki w poszczególnych jednostkach do- 
chodząc do liczby 12 w 1973 r.. 16 w 1974 r. i 18 w 1980 r. 
Uzyskanie nowego gmachu i mocniejszych podstaw finansowych 
pozwoliło także rozwinąć zaplecze techniczne Biblioteki, ważne
>>>
152 


zarówno dla jej księgozbioru i funkcjonowania, jak i bezpośred- 
nio dla czytelników. Powiększono znacznie pracownię reprogra- 
ficzną, wyposażając ją - obok wytwarzających mikrofilmy dokumen
 
tor6w - także w kserografy KS-2, następnie KS-4, a w 1975 r. w 
Rank-Xerox 3600, kt6ry odpowiadał najwyższym standardom świato- 
wej techniki kserograficznej. W 1979 r. uruchomiono zakupioną 
w NRD aparaturę automatyczną do wytwarzania mikrofisz firmy Pen
 
takta. 
Zorganizowano pracownię konserwacji zbiorów. wyposażoną w 
odpowiedni sprzęt i urządzenia łącznie z komorą gazową, współ- 
pracującą z Zakładem Konserwacji Papieru i Skóry Wydziału Sztuk 
Pięknych UMK. Związana z nią jest pracownia introligatorska zor; 
ganizowana w 1975 r., wyposażona w odpowiedni sprzęt i materia- 
ły, umożliwiające wszelkie reperacje książek i opraw łącznie z 
oprawami specjalnymi. 
Nowoczesna technika znalazła też zastosowanie w wyposażeniU 
oddziału zbiorów muzyoznych, który dysponuje urządzeniami ste- 
reofonicznymi i kwadrofonicznymi do odtwarzania muzyki z płyt 
i taśm. 
Rok 1980 zamykający okres om6wionego tu piętnastolecia za- 
znaczył się w działalności Biblioteki potęgowaniem się już wcześ' 
niej pojawiających się trudności przede wszystkim w nabywaniu 
literatury ze strefy dolarowej drogą kupna i prenumeraty czaso- 
pism. Natomiast w sprawach merytorycznych Biblioteki nie ozna- 
cza większych zmian i może w omówieniu jej dziejów stanowić ce- 
zurę jedynie umowną. 
W omawianym okresie Biblioteką Uniwersytecką kierowali dy- 
rektorzy: dr Maria Puciatowa do 30 września 1973 r., dr Edmund 
J6zefowicz, wicedyrektor Biblioteki od 1 października do 31 grud' 
nia 1973 r., dr Henryk Łapiński od 1 stycznia do 30 czerwca 
1974 r., dr Bohdan Ryszewski od 1 lipca 1974 r.
>>>
153 


Janina załuska 



 


STUDIUM PRAKTYCZNEJ NAUKI J
ZYK6W OBCYCH 
(1956-1980) 


1. Organizacja SPNJO 



 



 


Pierwszym kierownikiem SPNJO (od 1953 do 1962 r.) była 
mgr Helena Chromińska - lektor jęz. rosyjskiego. W tym okresie 
w Studium pracowało 12 lektor6w podzielonych na 2 zespoły - ze- 
sp6ł lektor6w języka rosyjskiego i zesp6ł lektor6w język6w za- 
Chodnioeuropejskich. Kierownikiem zespołu języka rosyjskiego by- 
ła mgr Maria Alexandrowicz, a lektorami: mgr Helena Chromińska, 
mgr Eugenia Gumowska, mgr Tatiana Ostroumowa i mgr Glebiusz Sot- 
nikow. Kierownikiem zespołu język6w zachodnioeuropejskich była 
mgr Irena Tronowska - romanistka, a lektorami: Herta Dzikowska 
(język niemieoki), dr Leon Witkowski (języki łaciński i niemiec- 
ki). mgr Maria Gerstman, mgr Anna Roztworowska, mgr J6zef Szczep- 
kowski, mgr Adela Styczyńska (język angielski), na godzinach zle- 
conych pracowali: dr Walerian Preisner (język włoski) i Maria 
Tomczyńska (język czeski). 
W czasie choroby mgr H. Chromińskiej w 1962 r. przez kilka mie- 
sięcy sprawowała funkcję p.o. kierownika Studium mgr Zofia Wiś- 
niewska - lektor jęz. niemieckiego, zatrudniona na UMK w charak- 
terze asystenta w Katedrze Filologii Niemieckiej w latach 194B- 
-1951, a następnie w SPNJO od 1957 r. Po śmierci pierwszego kie- 
rownika Studium, mgr H. Chromińskiej, kierownikiem SPNJO zosta- 
ła mianowana mgr I. Tronowska - lektor jęz. francuskiego i spra- 
wowała tę funkcję do swojej rezygnacji w 1969 r. W latach 1962- 
-1969 istniały dalej dwa zespoły językowe, jedynie nastąpiła 
zmiana na stanowisku kierownika zespołu język6w zachodnioeuro- 
pejskich - została nim mgr Z. Wiśniewska i sprawowała tę funk- 
cję do 1975 r. Kierownikiem zespołu jęz. rosyjskiego do 1968 r. 
bYła mgr M. Aleksandrowicz, a w roku akad. 1968/1969 sprawował 
tę funkcję mgr Stanisław Fiedorowicz. 
W latach 1955-1968 (poza okresem od 1 X 1963 do 1964) Stu- 
dium nie dysponowało etatem sekretarki, wszystkie czynności ad- 
ministracyjne obciążały kierownika Studium i kierowników zespo- 


,u 


t
>>>
154 


ł6w. Od roku akad. 1968/1969 została zatrudniona w charakterze 
sekretarki p. Monika Heza na 1/2 etatu, a od 1 X 1969 r. praco- 
wała w Studium 4 dni w tygodniu. Z dniem 1 X 1969 r. Rektor UMK 
powołał na stanowisko kierownika Studium mgr S. Fiedorowicza. 
kt6ry miesiąc wcześniej. tj. z dniem 1 IX 1969, otrzymał awans 
na wykładowcę. Mgr S. Fiedorowicz sprawował tę funkcję do 1972 r. 
Kierownikiem zespołu jęz. rosyjskiego w roku akad. 1969-1970 by- 
ła mgr Łucja Dowgiałło. W 1970 r. zostały utworzone dwa nowe ze- i 
społy - lektor6w jęz. angielskiego i lektor6w jęz. romańskich. ' 
Nastąpiła też zmiana na stanowisku kierownika zespołu jęz. ro- 
syjskiego; w związku z przejściem na etat mgr Janiny Załuskiej 
1 X 1970 r. (poprzednio pracowała na godzinach zleconych od 
1968 r.) została ona kierownikiem. Zespołem jęz. angielskiego 
od 1970 r. kierowała mgr Wanda Swinarska. a zespołem jęz. ro- 
mańskich - mgr Barbara Jakubowska. Liczba lektor6w z 12 wzrosła 
do 30, w tym na pełnym etacie 21. 
Z dniem 1 X 1970 r. Studium uzyskało cały etat sekretarki. 
Pani Monika Heza pracowała w Studium.od 1972 r., w tym okresie 
ukończyła zaoczne studia historyczne. uzyskując tytuł magistra. 
Od 1973 r. sekretarką Studium była mgr Aleksandra Pawłowska. a I 
od 1 XII 1975 r. pani Magdalena Bełkowska. Do osiągnięć Studium 
w 1970 r. należy zaliczyć powołanie Rady Studium. w skład kt6rej i 
wchodzili: kierownik. kierownicy zespoł6w, przedstawiciel ZNP i 
organizacji partyjnej. Od roku akad. 1972/1973 kierownikiem Stu' 
dium mianowany został wykładowca mgr Edward Cichy i pełnił tę 
funkcję do 1975 r. Dalej istniały 4 zespoły językowe pod tym s8' 
mym kierownictwem. Wzrosła w tym czasie kadra lektor6w, w końcu 
1973 r. Studium zatrudniało 29 lektor6w etatowych i 6 lektor6w 
na godzinach zleconych, czyli łącznie 35 os6b z pełnymi kwali- 
fikacjami. W por6wnaniu z rokiem 1971 nastąpił wzrost o B lek- 
tor6w etatowych. byli to: mgr Genowefa Drozdowska. mgr Mirosła- 
wa S
tolberg. mgr Wiesława Przegiętka (język rosyjski), mgr He- 
lena Putowska (język francuski), mgr Zofia Grzemska, mgr Fran- 

 
ciszek Noetzelmann (język angielski). mgr Krystyna Sliwa, mgr 
Jerzy Schulz (język niemiecki). 
W 1973 r. na wniosek kierownika wykł. mgr E. Cichego Rekto t 
powołał zastępcę kierownika SPNJO ds, pedagogicznych. co niewąt- 
pliwie usprawniło organizacyjną działalność Studium. Zastępcą
>>>
155 


t 


klerownika z dniem 1 XI 1973 r. została mgr J. Załuska i w związ- 
ku z tym nastąpiła zmiana na stanowisku kierownlka zespołu jęz. 
rosyjskiego. Od 1 XII 1973 r. kierownikiem tego zespołu została 
mgr W. Przegiętka i sprawowała tę funkcję do 31 VIII 1975 r. 
Z każdym rokiem wzrastała liczba lektorów etatowych, w ciągu na- 
stępnych lat (1974 i 1975) zatrudnieni zostali następujący 
lektorzy: mgr Irena Czuk, mgr Włodzimierz Kozierkiewicz. mgr Ma- 
rian Bybluk, mgr Eugeniusz Zaborski (jęz. rosyjski). mgr Anna 
Biskupska-Sikora (jęz. angielski), mgr Hanna Marlewska (jęz. 
francuski). mgr Hanna Nowakowska (jęz. łaciński). mgr Marian 
Klębowski, mgr Krystyna Żbikowska (jęz. niemiecki). Od 1972 r. 
Studium uzyskało etat dla technika, którym został Leszek Wiś- 
niewski, a od 15 X 1977 r. Romuald Janicki. Z dniem 1 X 1975 r. 
na stanowisko kierownika Studium została powołana mgr J. Zału- 
ska i pełniła tę funkcję do końca okresu sprawozdawczego. Za- 
stępcą kierownika ds. pedagogicznych w latach 1975-1978, był mgr 
F. Noetzelmann. a następnie w latach 1978-1980 mgr M. Klębowski. 
Obowiązki kierownik6w zespoł6w w latach 1975-1980 kolejno pełni- 
li: 
Jęz. angielski: do 1 II 1976 - - wykł. mgr W. Swinarska 
1 II 1976-1 III 1977 - mgr Ewa Małłek 
1 III 1977-30 IX 1978 - mgr Jadwiga Gołąbek- 
Klimczak 
1 X 1978-1 II 1980 - mgr Maria Grudzińska 
od 1 II 1980 - mgr Anna Biskupska-Sikora 
Jęz. niemiecki 1975-1980 - mgr Gizela Wantoch-Rekowska 
Jęz. romańskie: 1975-1977 - mgr Adam Domańskl 
1977-1978 - mgr H. Putowska 
od 1978 - mgr H. Marlewska 
W latach 1975-1980 zostali zatrudnieni następujący lektorzy: 
mgr Hanna Kaftańska, mgr Aleksandra Sługocka, (jęz. angielski), 
mgr Joanna Mianowska (jęz. rosyjski). Od 1977 r. SPNJO zatrud- 
nia w charakterze lektora jęz. francuskiego obywateli Francji. 
Dwa lata - od 1977 do 1979 - pracował Daniel Rouviere, a od 
1979 r. Yves Morin. Fakt ten ma doniosłe znaczenie zarówno dla 
zespołu lektorów jęz. francuskiego, jak i dla uczących się tego 
języka. 



 . 


j " 
I 
I 
,
>>>
156 


Skład osobowy SPNJO w 1980 r. przedstawiał się następująco: 2 
doktorów, B st. wykładowców, 10 wykładowców, 18 lektorów. W tej 
38-osobowej kadrze 50% posiadało przeszło 20-letni staż pracy na 
Uczelni. 


2. Podnoszenie kwalifikacji kadry lektorskiej 


Celem stałego podnoszenia kwalifikacji lektorzy brali udzia
 
w kursach krajowych i zagranicznych organizowanych przez MNSzWiT. 
Kursy krajowe odbywały się w Krynicy. Zakopanem, Gdańsku-Wrzesz- 
czu, Rogowie, Oliwie, Poznaniu. Kortowie, Miedzeszynie i Krako- 
wie. Kursy zagraniczne dla rusycystów odbywały się na Uniwersy- 
tecie Łomonosowa w Moskwie, dla germanistów w Weimarze, Lipsku, 
Halle, Berlinie, Dreźnie itd., dla romanistów w Serves, Pau, Be- 
san
on, Montpellier itd., dla anglistów w Southampton, Swansee, 
Oxfordzie, Cambridge i innych. Przy wyjazdach za granicę do 1970 P 
obowiązywała 3-letnia rotacja oraz udział w kursie krajowym przy-: 
najmniej raz na 3 lata (od 1970 r. kursy krajowe nie były organi' 
zowane, a więc przy wyjeździe zagranicznym tego warunku nie bra- 
no pod uwagę). 
Ogółem od 1955 do 1980 r. lektorzy Studlum uczestniczyli w 
35 kursach krajowych oraz w 90 kursach zagranicznych. Wszyscy 
lektorzy bardzo chętnie biorą udział w kursach zagranicznych 1 
wysoko je cenią ze względu na to, że wykładowcami są tam ludzie 
reprezentujący wysoki poziom wiedzy, niekiedy na skalę europej- 
ską, jeśli nie światową. Wśród nich są specjaliści w dziedzinie 
językoznawstwa, psycholingwistyki, metodyki nauczania język6w 
obcych, dydaktyki ogólnej, literatury itp. Najważniejszy jednak 
jest fakt, że uczestnicząc w kursach zagranicznych lektorzy mają 
żywy kontakt z językiem, którego uczą, co ma niewątpliwy wpływ 
na podnoszenie ich kwalifikacji zawodowych. 
Każdego roku Studium otrzymuje 2 lub 3 miejsca na dwumie- 
sięczne kursy do Moskwy. Najwięcej lektorów wyjeżdża corocznie 
na miesięczne kursy do NRD. Nie ma również kłopotu z wyjażdami 
do Francji lektorów jęz. francuskiego. Najgorzej przedstawia się 
sprawa wyjazdów lektorów jęz. angielskiego na kursy do W. Bryta- 
nii, bowiem Studium otrzymuje najwyżej jedno miejsce na rok. Bio
>>>
157 


. ' 


rąc pod uwagę dziesięcioosobowy zesp6ł jęz. angielskiego, każdy 
lektor ma szansę wyjazdu na kurs raz nadziesioć lat. Z tego 
względu wielu lektorów jęz. angielskiego stara się o w.Jjazdy pry- 
watne do W. Brytanii, Kanady lub USA, aby mieć żywy kontakt z 
językiem. 
Oprócz wymienionych kursów krajow.Jch i zagranicZQ1ch, od 
1975 roku MNSzWiT wspólnie z Zarządem Gł6
 ZNP organizowało 
tygodniowe kursy metodyczne w Warszawie w okresie mitdz7seme- 
stralnym. Ukończyli je następujący lektorzy: Jan Daroszewski. 
A. Biskupska-Sikora, G. Drozdowska, Konrada Beyger. M. n,bow- 
ski, H. Marlewska, K. Żbikowska, J. Załuska. Raz w miesiącu od- 
bywały się w Studium zebrania poszczególQJch zespołów j,zykow.Jch 
lub zebrania plenarne wszystkich lektorów. Tematem zebrań b7ły. 
opr6cz bieżąoych spraw porządkowych i organizacyjnych, kwestie 
samokształcenia lektorów. Lektorzy, którzy brali udział w kur- 
sach zagranicznych. w kursach metodycznyoh w kraju, konferen- 
Cjach nauczycielskich i ministerialnych oraz s,Jmpozjach, dzieli- 
li się swoimi spostrzeżeniami i referowali najważniejsze zagad- 
nienia tam poruszane. W celu samokształcenia lektorów na zebra- 
niach zespołów wygłaszane były referaty na temat najnowszych 
osiągnięć w dziedzinie metodyki nauczania język6w obcyoh. Pomo- 
cą w stałym samokształceniu jest również prenumerata czasopism 
metodycznych oraz uzupełnianie księgozbioru biblioteki Studium 
naj nowszymi pozycjami z zakresu dydaktyki. Wszyscy lektorzy .1,- 
zYków nowożytnych przeszli przeszkolenie obchodzenia siO ze 
sprzętem laboratoryjnym, magnetofonami i innJm1 pomocami tech- 
nicznymi. 
Od 1962 do 197B r. SPNJO należało do Komisji Środowisko- 
wej lektorów Poznania, 
dgoszczy i Torunia, której przewodni- 
cZącą była st. wykł. mgr Maria Wikarjakowa - lektorka jęz. ła- 
cińskiego na UAM w Poznaniu. Raz w roku odbywały się konferen- 
cje wszystkich wymienionych lektorów. Konferencje te miały na 
celu wymianę doświadczeń i podnoszenie kwalifikacji lektorów 
poprzez ich udział w przygotowywaniu referatów, dyskusjach nad 
referatami o tematyce związanej z aktualQJmi zagadnieniami pra- 
. cy dydaktycznej. Wiceprzewodniczącą Komisji Środowiskowej Lek- 
torów Poznania, Bydgoszczy i Torunia była st. wykł. mgr l. Tro- 
nowska - lektor języka francuskiego Studium w Toruniu od 1962 



' 


t., 


"',
>>>
15B 


do 197B r., mimo odejścia na emeryturę w 1977 r. dalej pełniła 
tę absorbującą funkcję. Na podkreślenie zasługuje fakt, że pomi- 
mo dużego obciążenia zajęciami dydaktycznymi (540 godzin rocz- 
nie) wielu lektorów napisało prace doktorskie. A mianowicie: 
mgr Adela Styczyńska obroniła pracę doktorską jako pierwsza w 
historii Studium (przeszła do pracy na Uniwersytecie Łódzkim), 
mgr Weronika Jaworska - lektor jęz. niemieckiego (pr
eszła na 
fil. germańs
 UMK), mgr Maria Witkowska - lektor jęz. łaciń- 
skiego (przeszła na fil. germańską UMK) i mgr Marian Bybluk. 
Dzięki życzliwemu stosunkowi władz Uczelni lektorzy piszący pra- 
ce doktorskie korzystali z urlopów naukowych, staży zagranicz- 
nych oraz stypendiów doktoranckich. Dr M. Bybluk przebywał na 
dwumiesięcznym stażu w Kijowie, otrzymywał stypendium doktoran- 
ckie. Dr Zenon Grabarczyk korzystał z półrocznego urlopu nauko- 
wego i 1o-miesięczneg
 stypendium na Uniwersytecie w Buffalo 
(USA). Dr S. Piedorowicz przebywał na 3-letnich studiach dokto- 
ranokich w Moskwie w lataoh 1977-19BO. Mgr E. Cichy otrzymywał 
stypendium doktoranckie i przebywał na urlopie naukowym. Mgr E. 


łłek przebywała na 3-m1esięcznym stypendium British Council 
w Londynie i rocznym urlopie naukowym. 


3. Działalność dydaktyczna 


Do obowiązków dydaktycznych Studium należy prowadzenie lek
 
toratów z czterech podstawowych języków obcych, tj. angielskiego, 
francuskiego. niemieckiego i rosyjskiego na wszystkich wydziałac
 
UMK. Ponadto w latach 1955-1980 prowadzone były zajęcia z innych 
języków. a mianowicie: z czeskiego. hiszpańskiego. holenderskie- 
go, esperanto. japońskiego. szwedzkiego. włoskiego - zależało to 
oczywiście od możliwości zatrudnienia odpowiedniej kadry, prze- 
ważnie na godzinach zleconych. Ambicją każdego kierownika Stu- 
dium było. aby prowadzono jak najwięcej zajęć z wymienionych 
języków. Prawie bez przerw od 1969 do 1980 r. odbywały się lek- 
toraty z języka esperanto i włoskiego. Oprócz tego Studium od 
szeregu lat prowadzi kursy języków obcych dla pracowników naszej 
Uczelni. a od 1977 r. odbywa się kurs języka angielskiego dla 
dzieci pracowników UMK.
>>>
159 


SPNJO współpracowało i współpracuje z Klubem Międzynarodo- 
wej Książki i Prasy, gdzie lektorzy prowadzą zaj,cia z poszcze- 
gólnych języków. Wielu lektorów wraz ze studentami uczestniczy 
w licznych ciekawych imprezach organizowanych przez Klub. Stu- 
dlum nawiązało śCisły kontakt z British Council, z Instytutem 
Puszkina i z Domem Kultury Radzieckiej w Warszawie. Przy pomocy 
British Council skompletowano dobrą taśmoteko nagrań z oryginal- 
nych taśm angielskich. 
Mobilizująco i kształcąco wpływał na lektorów sposób kon- 
troli przebiegu procesu dydaktycznego początkowo przez kierowni- 
ka Studium i kierowników zespołówJa od 1973 r. przez zastopco 
kierownika Studium ds. dydaktycznych i kierowników poszczegól- 
nych zespołów. W tym dziesięcioleciu prowadzony był specjal- 
ny zeszyt hospitacji, zgodnie z zaleceniami prorektora ds. dy- 
daktyki i wychowania. Natychmiast po odbytej hospitacji zaję- 
cia omawiane były z prowadzącym lektorat. a następnie dwa razy 
w roku na zebraniu plenarnym wszystkich lektorów Z-ca kierownika 
Studium referował spostrzeżenia pohospitacyjne. 
Mając na uwadze doskonalenie procesu dydaktycznego na pierw- 
szych zajęciach w pa£dzierniku każdego roku lektorzy dokładnie 
omawiają ze studentami stawiane wymagania. kryteria ocen. spo- 
s6b zaliczania zajęć w semestrze, wymogi eg r
mina cyjne. stosowa- 
ne skrypty oraz tematykę zajęć w kolejnych semestrach. Poszcze- 
g61ne zespoły językowe opracowują roczne plany pracy z wyratnym 

 Uwzględnieniem tematyki samokształceniowej, z przydziałem zadań 
dla poszczególnych członków zespołu. co znajduje odbicie w pod- 
h noszeniu poziomu pracy dydaktyczno-wychowawczej lektorów. 
Jedną z pożytecznych form podnoszenia poziomu dydaktyczne- 
go było prowadzenie zajęć otwartych przez lektorów, z udziałem 
Przedstawicieli władz dziekańskich. Odbyły się takie zajęcia na 
WYdziałach Prawa i Administracji, Nauk Ekonomicznych oraz Mat- 
-Piz-Chem. 
Dużą rolę w działalności dydaktycznej odgrywa biblioteka 
Studium. dzięki niej rozwiązano niemal całkowicie problem zao- 
Patrzenia studentów w skrypty i podręczniki do nauki języków ob- 
cych. 
SPNJO nawiązało kontakt ze szkolnictwem średnim. Lektorzy 
Uczestniczyli w konferencjach nauozycielskich organizowanych
>>>
160 


przez Wojew6dzki Ośrodek Metod7czny, brali udział w lekcjach po- 
kazowych i dyskusjach. Od 1967 do 1973 r. Studium zawiadamiało 
dyrekcje sZk6ł, przesyłając nazwiska absolwent6w, którzy wykazy- 
wali słabe przygotowanie. R6wnież nazwiska bardzo dobrze przygo- 
tow8D1ch absolwent6w podawane były do wiadomości dyrekcji odnOś- . 
, 
nej szkoły. Miało to na celu zwr6cenie baczniejszej uwagi na naU'" 
kt ję
k6w w szkole średniej oraz wzmocnienie pozycji nauczycie- 
la języka obcego. Błęd7 najczęściej występujące na egzaminach 
wstępnych omawiane były przez lektor6w na konferencjach nauczy- 
cielskich. W 1974 r. w ramach wsp6łpracy ze szkolnictwem śred- 
nim odbyło się spotkanie na m.ue władz Uczelni oraz lektorów z 
najlepszym! nauczycielami języków obcych. których uczniowie 
I 
uzyskali bardzo dobre wyniki na lektoratach. Najlepsi nauczycie- I 
le otrzymali d7plomy uznania od JM Rektora. Po raz drugi w 1978 t', 
I 
Studium wraz z ZU TPPR zorganizowało spotkanie z wyróżniającymi : 
I 
się nauczycielami jęz. rosyjskiego trzech województw: bydgoskie
1 
I 
go, włocławskiego i toruńskiego. JM Rektor wręczył również dyplO'[ 
my uznania najlepszym nauczycielom. i 
W roku akademickim 1978/1979 zespół języka niemieckiego i 
pod kierownictwem mgr G. Wantoch-Rekowskiej zorganizował w po- I 
rozumieniu z Kuratorium spotkanie z nauczycielami województwa 
toruńskiego uczącymi języka niemieckiego w szkołach średnich. 
Zostały om6wione egzaminy wstępne, udostępniono nauczycielom 
tematy egzaminacyjne z lat ubiegłych, odbył się lektorat otwar- i 
ty ze studentami ?
działu Sztuk Pięknych z vqkorzystaniem TSN, 
przygotowano dwa referaty na temat metodyki nauczania języka 
niemieckiego. 
Od października 1977 r.lektorzy języka rosyjskiego zrze- 
szeni w Kole Polskiego Towarzystwa Rusycystycznego zobowiązali 
się do pełnienia stałych dyżurów (w katdą środę) w lokalu Z
 
PTR. W czasie tych dyżurów służą oni fachową pomocą nauczycie- 
lom szk6ł średnich, zawodowych i podstawowych. 
Oprócz tego zgłaszającym się nauczycielom szkół średnich 
Studium udostępnia przykładowe tematy egzaminacyjne z lat 
bieg- 
łych oraz inne materiały w celu lepszego przygotowania kandyda- 
tów do egzwninu wstępnego na wyższe uczelnie. 
W roku akad. 1977/1978 zostały powołane w poszczególnych 
zespołach językowych specjalne komisj
 składające się z doświad-
>>>
161 


i 
!" : 


czonych lektorów. które opracowały dane dotyczące wymagań na lek- 
toratach. Na tej podstawie Rada Studium ustaliła zasady wymagań 
na lektoratach z jęz. rosyjskiego i jęz. zachodnioeuropejskich. 
Po przedyskutowaniu ich i uzupełnieniu na zebraniu plenarnym 
Ujednolicone wymagania stały się obowiązujące dla wszystkich 
lektorów. Wymagania te miały szczególne znaczenle w związku z 
Wprowadzonymi w 1979 r. przez MNSzWiT ramowymi programami nau- 
cZania języków obcych. stosowane w codziennej praktyce ujedno- 
licone wymagania niewątpliwie wpływały na większą obiektywność 
Oceny pracy studenta. 
Do form pracy dydaktyczno-wychowawczej SPNJO należy zali- 
Czyć również organizowanie olimpiad języków obcych. Pierwsza 
olimpiada na szczeblu wydziałowym i uczelnianym odbyła się w 
1967 r.. następna w 1970 r. Zdobywcy pierwszych miejsc na szczeb- 
lu uczelnianym brali udział w eliminacjach ogólnopolskich na 
Uniwersytecie Łódzkim. Dwa pierwsze mlejsca z języka rosyjskie- 
go zdobyli studenci m,
 (Wydział Mat-Fiz-Chem) - Lech Witkowski 
1 Henryk Rakowski. 
W 1972 r. przy współpracy z ZSP przeprowadzono również olim- 
Piadę jęz. obcych - eliminacje wydziałowe i uczelniane. Zdobyw- 
cy I miejsc zostali nagrodzeni bonami książkowymi. W 1974 r. 
SPNJO wsp61nie ze SPONZ-em było organizatorem kolejnej olimpia- 
dy języków obcych na szczeblu ogólnopolskim. Od 1975 r. SPNJO 
Organizuje każdego roku Turnieje Znajomości Języka Rosyjskiego 
i Wiedzy oKraju Rad na szczeblu wydziałowym, uczelnianym i śro- 
dowiskom, początkowo z uczelniami Bydgoszczy i WOSzWRiArt. a 
ostatnio tylko z WOSzWRiArt. Organizacja i przeprowadzenie wy- 
mienionych imprez wymaga dużego wysiłku i zaangażowania ze stro- 
ny lektorów jęz. rosyjskiego. Za ogromny wkład pracy przy orga- 
nizowaniu tych imprez mgr G. Drozdowska otrzymała w latach 1976 
1 1979 nagrodę ministra. Laureaci eliminacji środowiskowych III 
Ąkademickiego Turnieju - studentka I r. pedagogiki i student II 
r. ekonomii w nagrod
 za udział w eliminacjach centralnych w 
Warszawie i uplasowanie się w pierwszej dwudziestce na 68 star- 
tujących wyjechali na 2-tygodniowy pobyt do ZSRR. W Turnieju 
jęz. rosyjskiego bierze udział duta liczba studentów I i II ro- 
ku. 


. I 
t,1 
I 
i 
"I 
I 
0'1 
I 
I 
I 
I 
i 
I
>>>
162 


I 
I 
I 
I 
nych. W następnym roku zorganizowano przy współudziale RU SZSP I 
ogólnouczelnianą olimpiadę języków zachodnioeuropejskich, której I 
zwycięzcy wzięli udział w rozgrywkaoh finałowych na szczeblu kra': 
jowym na UW. Wśród dziewięciu uniwersytetów biorących udział w I 
finale olimpiady kandydaci z naszej uczelni zajęli: I I 
- I i IV miejsce z jęz. angielskiego - Janusz Wiśniewski (V r. I 
fizyki) 
Janusz Janiszewski (III r'l 
biologii) 
- II miejsce z jęz. franouskiego - Anna Tryba (II r. ekonomii) 
- III miejsce z jęz. niemieckiego - Zbigniew Wojcieohowski (II r. 
ekonomii) . 
Od 1976 r. lektorzy jęz. angielskiego prowadzą zajęcia w 
okresie od 16 lipca do 28 sierpnia w Szkole Letniej Kultury i 
I 
Języka Polskiego organizowanej przez naszą Uozelnię. Zajęcia pro' i 
wadzone przez lektorów Studium cieszą się dużym uznaniem u słu- i 
chaczy pOlonijnyoh. I 
W pierwszyoh latach istnienia Studium, jak i w późniejszym I 
jeszcze okresie grupy lektoratów były bardzo duże - niekiedy 11- i 
czyły do 40 słuchaczy. gdyż ze względów finansowych nie wolno i 
było dzielić grup poniżej 25 osób. Z czasem sytuacja ulegała , 
znacznej poprawie, przeciętna liczba student6w w grupie od 1970 r'! 
wynosiła 20 os6b. 
Porównując lata 1967/1968 i 1970/1971 ilość grup na studiac
: 
stacjonarnych wynosiła: 
1967/1968 
47 grup 
9 grup 
41 grup 
20 grup 
56 grup 


W roku akademickim 1977/1978 zorganizowano wspólnie z RU 
SZSP olimpiadę języków zachodnich na Wydziale Nauk Ekonomicz- 


1970/1971 
języka angielskiego - 56 
jęzYka francuskiego - 12 
języka niemieckiego - 53 
języka łacińskiego - 28 
języka rosyjskiego 62 


173 grupy 


211 grup 


Na studiach zaocznych w 1967/1968 było 28 grup, a w 1970/1971 r. 
już 44 grupy. Og6łem w 1967/1968 było 201 grup, a w 1970/1971 r. 
270 grup. W 1970/1971 r. rozpoczęli lektorzy zajęcia na studiacb 
doktoranckich, zorganizowano 11 grup z różnych języków dla pra-
>>>
I 
I 
I 
I 
j I 
'8'! 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
r.1 
I 


16.3 


Cownik6w mAK. z każdym rokiem liczba grup wzrastała, dla przykła- 
du w 197.3/1974 istniało: 
90 grup języka angielskiego. 
24 grupy języka francuskiego. 
32 grupy języka łacińskiego, 
72 grupy języka niemieckiego. 
99 grup języka rosyjskiego. 
Razem .317 grup na studiach stacjonarnych i 106 grup na stu- 
dlach zaocznych i wieczorowych. Og6łem były 423 grupy. W 1976/ 
/1977 r. wyraźnie zmniejszyła się liczba grup na studiach zaocz- 
nych ze 106 do 40. Na studiach stacjonarnych były .342 grupy, w 
tYm: 


r. 


, 
I 
r,1 
I 


11 grup języka angielskiego, 
25 grup języka francuskiego. 
26 grup języka łacińskiego, 
77 grup języka niemieckiego, 
137 grup języka rosyjskiego. 
Og6łem w 1976/1977 r. były .384 gl
PY. Przeciętna liczba stu- 
dent6w w grupie wynosiła 20 os6b. 
Wsp61nie ze SPNJO przy ATR . Bydgoszczy w 1977 r. studium 

organizowało środowiskową konferencję naukowo-metodyczną lek- 
tor6w Bydgoszczy, Poznania i Torunia na temat: "Optymalizacja 
naUczania język6w obcych pa lektoratach". 
W latach 1965-19BO lektorzy Studium opracowali i wydali 
'"iete skryptów do nauczania język6w na poszczególnych kierunkach. 


i 

}1 ; 


3. Baza lokalowa 


Od 1956 do 1961 r. SPIIJO mieściło się w Collegium Minus w 
dwóch małych pokoikach. W 1961 r. przeniesione zostało do Col- 
legium Maius. gdzie miało do dyspozycji również małe pomieszcze- 
nie: jeden duży wprawdzie, ale przechodni pokój i malutki pokoik 
będący gabinetem kierownika, biurem i biblioteką jednocześnie. 
Warunki odbywania konsultacji, przeprowadzania kolokwi6w i egza- 
minów dla studentów stacjonarnych i eksternistów były bardzo 
trudne. Często zdarzało się, że w jednym pomieszcżeniu egzami- 
nowano student6w w trzech językach. Kolejna zmiana locum nastą-
>>>
164 


piła w 1969 r.. kiedy to Studium przeniesiono do większego wpra-' 
dzie, ale prawie ciemnego pomieszczenia w COllegium Max1mum, 
gdzie miało do dyspozycji 1 salę wykładową, 3 dość duże pokoje, 
2 małe i magazynek. Przez cały dzień pracowało się tu przy świe
 
tle elektrycznym. Dopiero od sierpnia 1972 r. otrzymało Studium 
siedzibę odpowiadającą jego potrzebom w nowo powstałym MiastecZ' 
ku Uniwersyteckim na Bielanach, gdzie zajmuje prawie cały parter 
nowego gmachu Rektoratu. W gestii Studium znalazło się 
16 sal wykładowych przewidzianych dla 20 studentów każda. labo- 
ratorium językowe, 11 pokoi lektorskich 2-3 osobowych, biblio- 
teka, gabinet kierownika i sekretariat, razem 31 pomieszczeń i 
duża szatnia. 


5. Wyposażenie 


W latach 1955-1969 Studium dysponowało tylko 1 gramofonem 
typu "Karolinka" i 1 magnetofonem typu "Szmaragd". Od 1969 r. 
wyposażenie Studium w sprzęt audiowizualny ulegało wyraźnej po- 
prawie. Stan wyposażenia technicznego w 1980 r. przedstawiał się 
następująco: 
32 magnetofony, 15 rzutników, 15 gramofonów, 2 radioodbior
 
niki, 2 projektory filmowe "AP-50" - 16 mm, 1 projektor filmowy 
"Ruś" - 8 mm, 2 grafoskopy "Lech-3", 2 telewizory monitor 
"MTV-61.34", 2 kamery "TDK-95 " , 6 maszyn do pisania w tym 2 z 
czcionką polską. 2 z rosyjską i 2 z niemiecką, 2 laboratoria. 
Studium posiada także nagrania kilku kursów radiowych, liczne 
taśmy z Instytutu Herdera, Instytutu Puszkina w Moskwie, Domu 
Kultury Radzieckiej w Warszawle, cały szereg nagrań do nauki ję
 
zyka angielskiego z British Council. Wymieniony sprzęt (stale 
wzbogacany w latach 70-tych) wielokrotnie przerasta wyposa- 
żenie sprzed kilku lat. Na podkreślenie zasługuje fakt, że sze- 
reg pomocy naukowych (plansze, tablice gramatyczne, wykresy) wy
 
konali studenci pod kierunkiem lektorów. Ponadto w 1980 r. za- 
kupiono filmy w wersji oryginalnej do nauczania języka rosyj- 
skiego. Wymieniony sprzęt jest systematycznie wykorzystywany w 
procesie dydaktycznym przez lektorów SPNJO.
>>>
165 


VI" 


6. Biblioteka 


21" 


Biblioteka Studium od 1955 do 1973 r. przysparzała wiele 
kłopotów kierownikowi SPNJO i kierownikom zespoł6w. Dopiero w 
latach 1973-1976 za bibliotekę odpowiedzialny był lektor Języ- 
ka łacińskiego - mgr A. Domański - w,rkwalif1kowany pracownik 
Biblioteki Gł6wnej UMK. Od B XI 1976 do 31 XII 1977 r. Studium 
posiadało 1/2 etatu bibliotekarza i w tym okresie była zatrud- 
niona Kazimiera Bożena Szymecka. Od 1 I 197B r. SPNJO posiada 
cały etat bibliotekarza. zatrudniona jest na nim od 197B r. w,r- 
soko wykwalifikowana pracownica Zofia Moszczyńska - magister bi- 
bliotekoznawstwa. 
W ostatnich pięciu latach tego okresu księgozbiór wzr6sł z 
7750 vol. (15 XII 1975) do 12 425 vol. (15 XII 19BO). Znaczną 
cZęść księgozbioru stanowią podręczniki, kt6re są w,rpożyczane 
studentom na cały czas ich nauki języka. Najbogatszy księgo- 
zbiór posiada zesp6ł języka rosyjskiego. Biblioteka kompletuje 
również skrypty opraCowane przez lektor6w Studium dla poszcze- 
gólnych kierunków studi6w. Ponadto biblioteka dokonuje zakupów 
potrzebnych wydań słownikow,rch i metodycznych oraz pełni rolę 
informacyjną w zakresie ukazujących się nowości z dziedziny nau- 
czania języków obcych. 


r 


.ę 


'.. 


STUDlm
 PRAKTYCZNEJ NAUKI 
ZYK6
 OBCYCH (1956-19BO) 


?.... 


Kierownicy: 
mgr Helena Chrom1ńska 1953-1962 
mgr Irena Tronowska 1962-1969 
mgr Stanisław Fiedorowicz 1969-1972 
mgr Edward Cichy 1972-1975 
mgr Janina Załuska 1975- 
Zastępcy kierownika: 
mgr Janina Załuska 1973-1975 
mgr Franciszek Noetzelmann 1975-1978 
mgr Marian KIQbowski 1978- 


,..
>>>
166 


Lektorzy języka angielskiego: 
mgr Krzysztof Andrzejczak 1967-1970 
mgr Jadwiga Bielska 1974 
mgr Anna Biskupska-Sikora od 1973 (kier. zesp. 1980) 
mgr Konrada Beyger 1974 
mgr Maria Gerstman (również j. franc.) 1947-1970 
mgr Jadwiga Gołąbek-Klimczak od 1967 (kier. zesp. 1977-197 8 ) 
mgr Maria Grudzińska od 1969 {kier. zesp. 1978- 1 980) 
mgr Zofia Grzemska od 1971 
dr Zenon Grabarczyk od 1971 
mgr Hanna Kattańska od 1975 
mgr Ewa Małłek od 1968 (kier. zesp. 1976-1977) 
mgr Franciszek Noetzelmann od 1973, wykł. 1980 
mgr Anna Roztworowska 194B-1968 
mgr Irmina Sługocka od 1979 
dr Adela Styczyńska 1946-1966 
mgr Wanda Swioarska 195B-1979 (kier. zesp. 1970-1976), 
w,rkł. od 1974. st. wykł. od 1978 
mgr Krystyna Szwalbe 1970-1975 
Lektorzy języka francuskiego: 
mgr Hanna Marlewska od 1974 (kier. zesp. od 1978) 
mgr Helena Putowska od 1971 (kier. zesp. 1977-1978). 
w,rkł. od 1975 
mgr Daniel Rouviere 1977-1979 
mgr Irena Tronowska 1946-1977 (kier. zesp. jęz. zach,europ. 
1956-1962), w,rkł. od 1968. st. wykł. od 1976 
mgr Yves Morin 1979 
Lektorzy języka łacińskiego: 
mgr Adam Domański od 1973 (kier. zesp. 1975-1977) 
mgr Barbara Jakubowska od 1959 (kier. zesp. 1970-1975), 
w,rkł. od 1975 
mgr Hanna Nowakowska 1974 
Lektorzy języka niemieckiego: 
mgr Edward Cichy od 1963;wykł. od 1974, st. wykł. od 1975 
mgr Jan Daroszewski od 1965. wykł. od 1975 
ł
rta Dzikowska 1945-195B 
mgr Weronika Jaworska 1969-1970
>>>
167 


) 


mgr Marian Klębo1t'8ki (r6wnież j. łać.) od 1975. 1qkł. od 
19BO 
mgr Hanna Klin od 1970 
mgr Anna Marcinkiewicz (r6wnież jęz. szwedz.) 1960-1970 
mgr Jerzy Schulz od 1973 
mgr Krystyna Śliwa od 1972 
mgr Gizela Wantoch-Rekowska od 196B (kier. zesp. 1975-1980), 
wykł. od 1976 
mgr Zofia Wiśniewska od 1957, (kier. zesp. jęz. Bach.europ. 
1962-1969, kier. zesp. 1969-197
 1qkł. od 1974. st. 1qkł. 
od 19BO 
mgr 

ria Witkowska 1960-1975 
mgr Krystyna Żbikowska 1974-1980 
Lektorzy języka rosyjskiego: 
mgr Maria Alexandrowicz 1949-1970 (kier. zesp. 1956-196B) 
dr Marian Bybluk: od 1975. st. 1qkł. od 1980 
mgr Irena Czuk: od 1974 
mgr Maria Daroszewska od 196B (kier. zesp. 1975), 1qkł. 
od 1976 
mgr Łucja Dowgiałło od 1963 (kier. zesp. 1969-1970), 1qkł. 
od 1975 
mgr Genowefa Drozdowska od 1970, wykł. od 1977 
dr Stanisław Fiedorowicz od 1963 (kier. zesp. 1968-196
 
wykł. od 1969 
mgr Eugenia Gumowska 1950-1971 
mgr Włodzimierz Kozierkiewicz od 1975 
dr Joanna blianowska od 1976, 1qkł. od 1980 
mgr Wiesława Przegiętka od 1969 (kier. HSp_ 1973-1975), 
wykł. od 1975. st. 1qkł. od 19BO 
dr Czesław Sim od 197B 
mgr Mirosława Sztolberg-Bybluk: od 1971. 1qkł. od 1977 
mgr Janina Załuska od 196B (kier. zesp. 1970-1973) 
mgr Janina Zenkner 196B-1971 
Sekretariat SPNJO: 
mgr Monika Heza 1970-1972 
mgr Aleksandra Bawłowska 1972-1975 
Magdalena Be łkowska od 1975
>>>
16B 


Laboratorium: 
Leszek Wiśniewski 
Romuald Janicki 
Biblioteka: 
mgr Zofia Koszczyńska 


technik 1972-1977 
technik od 1977 


kustosz od 197B 


STUDIUM WOJSKOWE 
(1956-19BO) 


1. Rozw6j organizacyjny i efekty szkolenia 


Studium Wojskowe zostało powołane do życia zarządzeniem 
Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 września 1950 r. Jako wy- 
specjalizowany organ wojskowy zajmujący się na terenie Uczelni 
kształceniem rezerw osobowych dla sił zbrojnych i obrony cywil- 
nej kraju, rozpoczęło szkolenie studentów z dniem 9 stycznia 
1951 r. 
W swej dotychczasowej działalności szkoleniowej przeszło 
trzy etapy rozwojowe. W pierwszym. obejmującym lata 1951-1956, 
szkolono tylko mężczyzn zdolnych do służby wojskowej w specjal- 
ności: piechota. Przeszkolono w6wczas 2500 studentów. Z tej liCZ; 
by na pierwszy stopień oficerski promowano 420 absolwentów. Po- 
zostałych zwolniono do rezerwy w stopniach podchorążych. W dru- 
gim etapie. obejmującym lata 1957-1972, całkowite przeszkolenie 
wojskowe zakończone państowym egzaminem ukończyło oraz otrzyma- 
ło stopnia podchorążych rezerwy: w piechocie - 857 studentów, 
w artylerii naziemnej - 482 studentów. 
Poza wojskowym szkoleniem studentów przygotowano również 
słuchaczy do realizacji zadań w zakresie obrony ludności cywil- 
nej. Od 1959 r. zajęcia z Terenowej Obrony Przeciwlotniczej obo' 
wiązywały wszystkich studentów niezdolnych do służby wojskowej 
oraz studentki. Szkolenie TOPL. zgodnie z decyzjami władz cen- 
tralnych. trwało do 1967 r. Przeszkoleniem objęto 7500 studen- 
tów i studentek. Na podstawie pisma Ministerstwa Oświaty i Szkol;
>>>
169 



 


nictwa Wyższego z dnia 11 czerwca 1968 r. zmieniona została struk- 
tura szkolenia studentów w zakresie Powszechnej Samoobrony. No- 
wy program szkolenia obowiązywał do 1972 r. W latach 1968-1972 
5500 studentek i studentów otrzymało uprawnienia instruktorskie 
dla potrzeb terenowych i zakładowych oddziałów samoobrony. 
W trzecim etapie, trwającym w latach 1972-1980, zgodnie z 
Uchwałą 240 Rady Ministrów z dnia 8 września 1972 r. nastąpiły 
dalsze zmiany organizacyjne w procesie szkolenia studentek i 
studentów w Studium Wojskowym. Dotychczas mężczyźni szkoleni 
wojskowo podczas zajęć występowali w mundurach, mieli prawo być 
awansowani zgodnie z przepisami na kolejne stopnie podoficerskie, 
bYli szkoleni według programu określonej specjalizacji wojsko- 
wej - piechota lub artyleria. W nowym programie szkolenie zosta- 
ło zunifikowane. Celem jego było przygotowanie studenta do dal- 
szego kształcenia specjalistycznego w ramach Szkoły Podchorążych 
Rezerwy, podczas długotrwałego szkolenia w systemie zamkniętym. 
Zniesiony został obowiązek noszenia mundurów wojskowych w SW. 
Dla pozostałych studentek i studentów obowiązywał program szko- 
lenia Powszechnej Samoobrony. Od 1975 r. wprowadzono trzecią 
specjalność - szkolenie sanitarno-obronne. Obejmuje ono cZęść 
studentek z profilu ogólnoobronnego. Efektem dydaktycznym tego 
okresu było przeszkolenie: 
- w profilu ogólnowojskowym - 1525 studentów, 
- w profilu ogólnoobronnym - 3670 studentek i studentów, 
- w profilu sanitarno-obronnym - 1042 studentki. 
Cyfry te są wyrazem właściwej realizacji koncepcji tworze- 
nia systemu obronnego i zabezpieczenia stale wzrastających po- 
trzeb kadrowych dla rozwoju obronności. Wraz ze zmianami pro- 
cesu szkolenia wprowadzono zmiany wynikające ze struktury or- 
ganizacyjnej oraz szkolenia student6w. W pierwszym okresie szko- 
lenia obowiązywała tylko jedna specjalność - piechota. Temu 
POdporządkowana była struktura organizacyjna. Koordynowanie 
pracy administracyjnej i dydaktycznej odbywało się przez Kierow- 
nika i dwie osoby. Wprowadzenie drugiego kierunku szkolenia - 
artyleria naziemna - od 1958 r. - spowodowało powstanie w struk- 
turze Studium Wojskowego dwóch grup przedmiotowych scalających 
oficerów istniejących specjalności: grupa szkoleniowa piechoty 
oraz grupa szkoleniowa artylerii naziemnej. Pracami grup kiero-
>>>
170 


wali starsi wykładowcy poszczególnych specjalności. Jednocześnie, 
wraz ze wzrostem stanu etatowego kadry dydaktycznej. dla kiero- 
wania całokształtem procesu szkolenia i wychowania, powołana zo- 
stała Rada Pedagogiczna - organ doradczy kierownika Studium Woj- 
skowego. W 196B r., dla kształtowania postaw polityczno-moral- 
nych i patriotyczno-obronnych, jako trzecia z kolei powstała 
grupa przedmiotowa szkolenia politycznego. z kierownikiem grupy 
na czele. 
Nowy element w strukturze organizacyjnej Studium Wojskowe- 
go pojawił się w 1971 r. Wraz z wprowadzeniem kolejnego kierun- 
ku szkolenia dla student6w nie objętych szkoleniem wojskowym, 
powstała czwarta grupa przedmiotowa - Terytorialna Obrona Prze- 
ciwlotnicza. której nazwę przemianowano później na grupę Powszec
 
nej Samoobrony. Ta struktura organizacyjna dotrwała do czasu 
zmiany systemu szkolenia studentów. tj. do roku 1972. 


Nowa struktura SW przedstawia się następująco: kierownik 
SW; z-ca kierownika; kierownik Cyklu og61noobronnego, w składzie 
którego znajduje się grupa szkolenia og61noobronnego oraz grupa 
szkolenia sanitarno-obronnego; Samodzielna grupa szkolenia woj- 
skowego; Samodzielna grupa szkolenia "Podstaw polityki obronnej 
PRL". Latami wypracowana i przekształcana struktura organi- 
zacyjna swymi elementami składowymi zabezpiecza kierowanie i 
sprawne funkcjonowanie procesu dydaktyczno-wychowawczego. Ele- 
mentem centralnym jest kierownictwo. a elementem scalającym dzia- 
łalność Rada Pedagogiczna. Dla sprawnego funkcjonowania i unor- 
mowania prawnego pracy Ministerstwo Obrony Narodowej wydało w 
1973 r."Statut Studiów Wojskowych Szkół Wyższych". w którym spre- 
cyzowany został zakres poszczeg61nych elementów organizacyjnych, 
a także zasady ustalania oraz zakres obowiązków osób funkcyjnych- 


2. Skład osobowy 


W pierwszym okresie organizacyjnym Studium Wojskowego do 
grona kadry kierowniczej i dydaktycznej zaliczani są organizato- 
rzy w osobach: Kierownik - płk JanWyderkowski.pomocnik kierow- 
nika kpt. Roszkowicz. wykładowca - chor. Henryk Matecki. Ponad-
>>>
171 



 


to zajęcia ze studentami jako godziny zlecone prowadzili ofice- 
rowie rezerwy w osobach: por. rez. Tadeusz Władyko. ppor. Zdzi- 
sław Bonikowski. ppor. rez. Władysław Herman. ppor. rez. Piotr 
Orłowski. ppor. rez. Stanisław Melewski. chor. rez. Leszek Cieś- 
lak, chor. rez. Tadeusz Kucharski. W 1951 r. nastąpiła zmiana 
na stanowisku kierownika. Tę funkcję objął mjr Karol Wróblew- 
Ski, kolejno awansowany; w stopniu pułkownika w kwietniu 1967 r. 
odszedł do rezerwy. Na stanowisko pomocnika kierownika SW został 
skierowany w 1952 r. mjr Wilman. Duże uzupełnienia kadrowe nastą- 
Piły w 1958 r. Obsada personalna w tym czasie była następująca: 
Kierownik - mjr Karol Wróblewski, zastępca - mjr Wilman, star- 
szy wykładowca szkolenia artylerii naziemnej - mjr Wiesław Se- 
werniak, starszy wykładowca szkolenia ogólnowojskowego - mjr Sta- 
nisław Bogulicz. Wykładowcami byli: ppłk Stefan Bączkowski. mjr 
Zdzisław Jasiński, kpt. Wacław Walczak. por. Zbigniew Fijałkow
 
ski. W 1959 r. do grona wykładowców dołączył por. Franciszek Go- 
łaski, zaś w 1962 r. mjr Alfons Modrzewski i mjr Piotr Polakow- 
ski. 


Duże zmiany personalne zostały przeprowadzone w 1967 r. Na 
miejsce kierownika płka Wróblewskiego,który odszedł do rezerwy. 
skierowany został płk dr Marek Klibanski, który pełnił obowiąz- 
ki do grudnia 1967 r.. jego zastępcą, a od grudnia 1967 r. do 
14 lipca 1973 r. kierownikiem był płk Tadeusz Białonowski. Z te- 
go stanowiska przeszedł na emeryturę. W tym czasie zastępcą kie- 
rownika został wyznaczony ppłk W. Sewerniak, starszym wykładow- 
cą szkolenia artylerii naziemnej był mjr Alfons Modrzewski. 
W 1968 r. po wprowadzeniu do programu szkolenia z zakresu 
Powszechnej Samoobrony - pomocnkiem kierownika ds. powszechnej 
Samoobrony rozkazem personalnym został wyznaczony ppłk Z. Ja- 
siński. W tym czasie następowało dalsze uzupełnianie oficerami 
stanowisk dydaktycznych}w 1967 r. stanowisko wykładowcy objął 
Ppłk Eugeniusz Moltzan. W 1968 r. rozkazem personalnym skiero- 
wany został do pracy dydaktycznej, jako wykładowca, por. Ryszard 
Nasiadko. W 1969 r. ppłk mgr Witold Majewski objął stanowisko 
starszego wykładowcy szkolenia polityczno-obronnego. W lutym 
1972 r. na stanowisko wykładowcy szkolenia polityczno-obronne- 
go przybył kpt Stefan Kowalski, zaś w grudniu tego roku stano- 
wisko starszego v
kładowcy szkolenia obronnego objął ppłk Jerzy 
Papierze
>>>
172 


Dalsze zmiany organizacyjne i personalne nastąpiły w 1973 t. 
Stanowisko kierownika SW objął płk dypl. Leszek Si6łkowski (zgi- 
nął śmiercią tragiczną na początku 1976 r.). Jego zastępcą zo- 
stał ppłk W. Sewerniak. który w 1975 r. przeszedł na emeryturę. 
Starszym wykładowcą szkolenia wojskowego był ppłk Eugeniusz Mol- 
tzan. obowiązki drugiego starszego wykładowcy szkolenia obronne- 
go pełnił ppłk A. Modrzewski; na stanowisku starszego wykładow- 
cy szkolenia polityczno-obronnego był ppłk W. Majewski - obo- 
wiązki te pełnił do 1976 r. Po nim stanowisko objął płk Adam 
Szczupak. W 1975 r. powstała grupa szkolenia sanitarno-obronne- 
go. Stanowisko kierownika tej grupy. a zarazem starszego wykła- 
dowcy objął ppłk lek. Emanuel Gołąbek. Na zasłużony odpoczynek 
po długoletniej służbie wojskowej odeszli: w 1973 r. płk T. Bia- 
łonowski. ppłk S. Bogulicz. ppłk Z. Jasinski. w 1975 r. ppłk W. 
Sewerniak. w 1977 r. ppłk mgr E. Moltzen. który w okresie od 
1975 r. pełnił obowiązki zastępcy kierownika. a po śmierci płka 
Si6łkowskiego. do chwili odejścia na emeryturę. p.o. kierownika 
SW. Odszedł też mjr Z. Fijałkowski. Poza tym na wakujące stano- 
wiska w latach 1972-1980 przybyli: płk dypl. Jan Rębarz - kie- 
rownik SW; płk dypl. Stanisław Janiak - zastępca kierownika. 
Stanowiska wykładowc6w objęli: mjr (ppłk) Kazimierz Jabłonski 
(1972), mjr (ppłk) Anatol Nowicki (1976). kpt (mjr) Ryszard 
Paszke (1975). mjr Andrzej Nitecki (1977), ppłk Witold Prazmow- 
ski i mjr Zdzisław Konarski (1980). 


3. Baza szkoleniowa 


Sytuacja lokalowa oraz baza szkoleniowa od samego początkU 
istnienia Studium Wojskowego były bardzo trudne. Zajęcia odby- 
wały się w Collegium Minus. w którym Studium dysponowało dwoma 
salami wykładowymi i trzema pomieszczeniami dla kadry dydaktycz- 
no-wychowawczej. Zajęcia odbywały się w tym czasie na dwie zmia
 
ny. Poziom bazy materialnej. tak koniecznej do zapewnienia dzia
 
łalności sZkoleniowej. r6wnież był niski. Nie było mundurów. 
broni. Brakowało masek przeciwgazowych. sprzętu łączności oraz 
materiałów poglądowych niezbędnych do prowadzenia szkolenia.
>>>
173 


" W roku ak:ad. 1957/1958 Studium otrzymało dodatkowo budynek 
przy ulicy Fałata dla potrzeb szkolenia student6w, szczególnie 
specjalności artylerii naziemnej. Rozszerzona została baza szko- 
leniowa. Cały stan szkolonych posiadał umundurowanie wojskowe, 
Uzbrojenie piechoty oraz sprzęt artyleryjski niezbędny do szko- 
lenia. Kolejnym osiągnięciem był fakt, że dzięki usilnym stara- 
niom ówczesnych władz rektorskich. SW otrzymało w 1959 r. samo- 
dzielny budynek przy ulicy Mickiewicza 121. Fakt ten bardzo po- 
zytywnie wpłynął na rozwój bazy gabinetowej oraz terenowej dla 
szkolenia studentów, odpowiadającej programowi szkolenia oraz 
"duchowi" czasu. Do roku 1972 Studium Wojskowe dysponowało: 
_ dwoma zautomatyzowanymi artyleryjskimi strzelnicami po- 
kojowymi; 
- strzelnicą pistoletową do strzelania amunicją bojową; 
- dziesięcioma salami wykładowymi wyposażonymi w środki 
audiowizualne; 
_ pełnym zabezpieczeniem w nowoczesne pomoce naukowe, umun- 
durowanie oraz broń piechoty i artylerii; 
- poligonem topograficznym urządzonym na lotnisku cywilnym 
w Toruniu; 
- biblioteką wyposażoną w skrypty i wydawnictwa rodzaj6w 
wojsk oraz regulaminy niezbędne dla studiowania działań nowocze- 
snej armii na współczesnym polu walki; 
- własnym placem musztry na dziedzińcu SW. 
Kolejne zmiany programowe szkolenia, wprowadzone w 1972 r. 
zmuszały do przebudowy bazy szkoleniowej. Około 75% stanu bazy 
okazało się nieprzydatne w realizacji nowego programu szkolenia. 
Rok akademicki 1972/1973 był rokiem wysiłku i przebudowy tej 
bazy. 
Dla potrzeb realizacji nowego programu przygotowano: 
- gabinet szkolenia wojskowego; 
- gabinet szkolenia polityczno-obronnego; 
- trzy gabinety szkolenia og6lnoobronnego; 
- dwa gabinety szkolenia sanitarnego; 
- dwie sale wykładowe ratownictwa specjalisty
znego w szko- 
leniu obronnym; 
- bibliotekę wyposażoną w niezbędne pozycje bibliograficzne 
dla studentów i wykładowców. 



.....
>>>
174 


Uzyskana baza szkoleniowa oddawała wielkie usługi studen- 
tom i kadrze dydaktycznej. Ponadto baza lokalowa obejmowała 
skroIlIIQ bufet z salę konsumpcyjną. gabinetami dla kierownictwa 
i kadr,J dydaktycznej. Nie było to pełne zaspokojenie potrzeb i 
wymog6w wsp6łczesnej dydaktyki. Jednak i taki stan pozwalał rea'" 
lizować obowięzuj
cy program szkoleniowo-wychowawczy. 


Roman Suchocki 


STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU 


W 1946 r. przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu 
utworzono lektorat wychowania fizycznego w ramach zajęć fakul- 
tatywnych, które prowadzili mgr Maria Zalewska i mgr Witold Wi- 
gura. W 1950 r. powołano Ośrodek Wychowania Fizycznego, którego 
pełnięcym obowiązki kierownika był Lucjan Dybowski, a zaję- 
cia stały się obowiązkowe dla student6w. W marciu 1953 roku po- 
wołano Studium Wychowania Fizycznego. kt6rego kierownikiem zo- 
stał mgr tmrian Szczurek, pełniąc obowiązki przez kolejnych 20 
lat. W 1969 r. decyzją Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego zmie- 
niono nazwę Studium na Studium Wychowania Fizycznego i Sportu, 
a od 1973 r. kierownictwo objął mgr Stefan Frymark. Pełnił swe 
obowiązki przez 9 lat. 

 1946 r. zajęcia fakultatywne odbywały się w bardzo skrom- 
nej bazie lokalowej (jedna mała sala gimnastyczna przy ul. Sien- 
kiewicza). W porozumieniu z Akademickim Związkiem Sportowym roZ
 
poczęto powiększanie bazy sportowej. Rozpoczęła się budowa boi- 
ska sportowego lekkoatletycznego z zapleczem do gier małych 
oraz z szatniami (przy ul. Sienkiewicza). W 1973 r., w ramach 
I etapu budowy miasteczka uniwersyteckiego, wybudowano obiekt 
przy ulicy Gagarina składający się z 2 sal nie pełnowymiarowych 
wraz z zapleczem. Od 1978 r. na terenie Osiedla Bielany w ra- 
mach czyn6w społecznych trwa budowa boiska lekkoatletycznego 
piłkarskiego z zespołem boisk do gier małych i kortami teniso- 
wymi . 


.....
>>>
175 


," 


Przez 24 lata dydakt7ka i sport b7ą gł6
 zadan1aa:i 
programu prac7 Studium. Do na.1witksQoh 08ilUP11t6 sportoQ'oh 
l1a1.eżały: II miejsoe w r'7W8l1zacji dru.żplowej poa1.0dz7 10 pol- 
skimi uniwerątetami (1965). a w 1967 r. pierwsze lI1ejsoe. Przez 
lata prac7 Studium WPiS UMK mote poSZOZ7ció sit szeregle. zło- 
tYch medali drutyno1Q'ch mistrz6w Polski w piłoe kosz7koweJ ko- 
biet i m
tcZ7zn. w piłoe siatkoweJ kobiet i .tiCQZD. piłoe noi- 
nej i lekkoatlet7ce. 
W roku 19BO stan zatrudnienia nauczycieli akademickich w 
Studium WFiS przedstawiał się następująco: 
Mgr Mac.iej Derengonki 
Mgr Bogusław Drwięga 
Mgr wcj an Iybowski 
Mgr Stefan Frymark 
Mgr Iwona Grześkiewioz 
Mgr Wojoieoh Grześk1ewioz 
Mgr Hal1Da Jagodzińska 
Mgr Henr;yk Jurkiewioz 
Mgr M1ecz7sław Lewicki 
Mgr Romuald Pawłowicz 
Mgr Stefan Sacha 
Mgr Janusz Si6dm1ak 
Mgr Roman SUchooki 
Mgr wdomir Szwec 
Mgr Stanisław Waszkowski 
Mgr Zbigniew Wojtowicz. 


.....
>>>
J E D N O S T K I 


A D M I N I S T R A C J I 


Waldemar Bata 


.AKADEMICKA PRZYCHODNIA LEKARSKA 


Kierownicy Akademickiej Przychodni Lekarskiej: 
do 15 X 1975 - lek. med. Jadwiga Sylwestrowicz 
od stycznia 1976 r. - lek. med. Waldemar Bata 


Latom 1966-19BO towarzyszył częściowo ze szkodą dla 
prawidło wg o funkcjonowania Przychodni szereg zmian systemu org8' 
nizacyjnego Akademickiej Służby Zdrowia w Polsce podporządkowa- 
nej zarządzeniom II1n1sterstwa Zdrowia z dnia 1 IX 1951 - Wydzia' 
łom Zdrowia Rad NarodowYch. Zmieniały się zarządzenia, zmienia- 
li się gospodarze Akademickiej Służby Zdrowia, chronologicznie 
przedstawiało się to następująco: 
Jednostki nadzorujące działalność Akademickiej Służby Zdrowia 
w Toruniu 
od 1951 - Wydział Zdrowia Miejskiej Rady Narodowej w To- 
runiu. 
od 1956 - Miejska Przychodnia Obwodowa w Toruniu, 
od 1970 _ Miejska Przychodnia Obwodowa nr 1 w Toruniu, 
od 1973 - Zesp6ł Opieki Zdrowotnej nr 1 (z siedzibą w 
Szpitalu przy ul. Św. Józefa), 
od 1976 - Zespół Opieki Zdrowotnej im. Mikołaja Kopernika, 
Toruń. ul. Batorego 17, kt6rego plac6wką terenową Przychodnia 
pozostaje do końca omawianych lat, nosząc nazwę: Akademicka 
Przychodnia Lekarska przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w 
Toruniu. 
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnie. 
z IV 1971 r. w sprawie organizacji ochrony zdrowia studentów 
oraz zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 
4 VII 1975 r. w sprawie organizacji wzorcowych statutów Zespo- 


....
>>>
177 


łów Opieki Zdrowotnej stanowią podstawy prawne działalności Aka- 
demickiej Służby Zdrowia do końca okresu sprawozdawczego. Zgod- 
nie z wymienionymi wyżej rozporządzeniami i zarządzeniami opie- 
kę zapobiegawczą i indywidualne świadczenia profilaktyczno-lecz- 
nicze studentom szk6ł wyższych, nauczycielom akademickim i in- 
nym pracownikom szkół wyższych zapewniają lekarze przychodni 
akademickich. Sprawują oni r6wnież nadzór nad stanem sanitar- 
nym urządzeń socjalnych w szkołach wyższych. Dotychczasowa Przy- 
chodnia dla Studentów stała się Centrum Zdrowotnym dla całej 
społeczności związanej z Uniwersytetem. Bez wątpienia najwięk- 
szym wydarzeniem w historii Przychodni Akademickiej w Toruniu 
było oddanie do użytku 1 IV 1972 r. nowoczesnego obiektu na Osie- 
dlu Uniwersyteckim przy ul. Gagarina 39. 
Z pomieszczeń zajmowanych od 1946 r. na parterze południo- 
wego skrzydła DS 1 o powierzchni ok. 206 m 2 (wraz z 20 miejsca- 
mi p6łsanatoryjnymi I piętra o pow. ok. 180 m 2 ) - Akademicka 
Przychodnia Lekarska przeniosła się do nowoczesnego budynku o 
powierzchni 1980 m 2 , który do dnia dzisiejszego jest przedmio- 
" tem zazdrości innych ośrodk6w akademickich w Polsce. 
Akademicka Służba Zdrowia w Toruniu uzyskała lokal, w któ- 
rym znalazły pomieszczenie zarówno gabinety lekarskie, pielęg- 
niarskie jak i pracownie diagnostyczne, w tym: RTG, EKG, labo- 
ratorium, oraz protezownia, stomatologia, fizykoterapia i sala 
gimnastyczna. Oddano do użytku p6łsanatorium na 24 łóżka oraz 
20-łóżkową Izbę Chorych z zapleczem gospodarczym i kuchennym. 
Przestronne, estetyczne poczekalnie zapewniły pacjentom pełny 
komfort oczekiwania na poradę lekarską. Z posiadanych w 1966 r. 
13 gabinetów lekarskich i 13 pokoi półsanatorium baza lokalowa 
Akademickiej Przychodni Lekarskiej wzrosła w 1972 r. do 38 po- 
mieszczeń na terenie przychodni, 14 pokoi półsanatorium i 10 
sal dla chorych. nie licząc zaplecza kuchennego i gospodarcze- 
go. Tak wspaniałe warunki lokalowe nie idą w parze z zabezpie- 
czeniem fachowej kadry służby zdrowia. 
Ciągłe zmiany jednostek nadrzędnych zobowiązanych do za- 
pewnienia personelu nie sprzyjały Przychodni Akademickiej w To- 
,
 runiu. Dnia 15 X 1915 r. przeszła na emeryturę lek. med. J. Syl- 
westrowicz - długoletni kierownik Przychodni. W tym też roku 
wystąpił naj głębszy deficyt kadr lekarskich. W Przychodni Aka-
>>>
17B 


demickiej przyjmował 1 etatowy lekarz internista i jeden fel- 
czer. Zawieszone zostały badania okresowe. Do stycznia 1976 r. 
Przychodnia nie posiadała kierownika. W latach 1976-1960 na- 
stąpiła stopniowa poprawa liczebności kadry Akademickiej Przy- 
chodni Lekarskiej, zwłaszcza w zakresie personelu średniego. 
Personel zatrudniony w APL, to zarówno etatowi, jak i niepełno- 
zatrudnieni fachowi pracownicy Zespołu Opieki Zdrowotnej oraz 
pracownicy administracyjno-gospodarczy UMK. Zmiany w zatrudnie- 
niu etatowych pracowników Przychodni ilustruje poniższe zesta- 
wienie. 


Rok Lek. med. Lek. stom. 
redni personel Prac. UMK 
medyczny 
1966 1 2 5 - 
1972 3 2 B 16 
1975 1 3 24 12 
1977 4 3 24 15 
19BO 4 4 30 15 


Akademickie lecznictwo specjalistyczne w Toruniu w latach 
1966-1972 to jedynie poradnia ginekologiczna, psychiatryozna i 
przeciwgruźlicza. Dalszy rozw6j lecznictwa specjalistycznego 
związany był z uzyskaniem nowej bazy lokalowej. W latach 1972- 
1973 została utworzona poradnia dermatologiczna, neurologiczna 
i sportowo-lekarska, a w 1974 laryngologiczna i okulistyczna. 
Poradnia przeciwgruźlicza została przeniesiona do szpitala na 
Bielanach. W 1976 r. utworzono na terenie APL - Poradnię Rehabi- 
litacyjną i Endokrynologiczną. Wznawia działalność zawieszona 
w 1974 r. Poradnia Sportowo-Lekarska. 
W latach 1966-19BO przyszło i odeszło z pracy w Akademickiej 
Przychodni Lekarskiej około 40 lekarzy. Spowodowane to było opar
 
ciem w latach 1974-1975 przez Zespół Opieki Zdrowotnej pracy 
Przychodni Akademickiej na lekarzach okresowo oddelegowanych ze 
szpitala czy też z innych plac6wek służby zdrowia. Nie sprzyjałO 
to z pewnością zapewnieniu właściwego klimatu w układzie: lekarz- 
pacjent i odwrotnie. Mimo działania w stanie permamentnej reor- 


....
>>>
179 


ganizacji i ciągłych brak6w kadrowych, w Przychodni Akademickiej 
stale wzrastała liczba udzielanych porad i zabieg6w. 


Rok Poradnia og. ca. Stomatol. Fizykoter. RTG I EKG Laborator. 
1972 24 tys. 8 tys. 1.6 tys. 1.8 tys.J.2 tys 2.7 tys. 
1977 28 tys. 11 tys. 4.6 tys. 5.7 tys./ 7 tys 5.8 tys. 
1980 JO tys. 12 tys. 7.1 tys. 10.6 tyS
. 7.J t s.6.7 tys. 


Ij 


(przy przeciętnej liczbie ok. 3 tys. badań okresowych student6w 
1 pracownik6w Uniwersytetu Mikołaja Kopernika). 
Fakt stałego wzrostu liczby udzielanych porad związany był 
Z udostępnieniem pracowni diagnostycznych, gabinet6w specjalis- 
tycznych (protezowni i gabinet6w fizykoterapii) rodzinom pra- 
cownik6w UMK jak i po części ludności Torunia. Od 1979 r. wy- 
dłużono czas pracy gabinet6w RTG i EKG do godz. 17 00 (na żąda- 
nie pracownik6w UMK). W grudniu 197B r., w wyniku adaptacji po- 
mieszczeń, utworzono na terenie APL aptekę lekt6w gotowych. W 
latach 1976-19BO funkcjonował 7-ł6żkowy Oddział Szpitalny, kt6- 
rego działalność zawieszono ze względu na trudności w zapewnie- 
niu fachowego personelu służby zdrowia, jak też kłopot6w żywie- 
niowych. W tej sytuacji pozostawiono 3 izolatki, a pozostałe po- 
mieszczenia adaptowano na potrzeby p6łsanatorium, w związku z 
czym uległa zwiększeniu liczba miejsc dla studentów z 24 w 1966 r. 
do 34 w 1980 r. W tym roku przystąpiono do realizacji planu adap- 
tacji piwnicznych pomieszczeń kuchennych na dział wodolecznictwa. 
Przeprowadzono r6wnież prace remontowe w pionie stomatologii, 
mające na celu utworzenie osobnych gabinetów dla każdego stoma- 
tologa z jednoczesnym wyposażeniam wszystkich stanowis
 w apa- 
raty typu "UnIT". w 1979 r. zorganizowano przy Poradni "K" je- 
dyną w województwie toruńskim szkołę rodzenia. 
Wszystkie te działania miały na celu zapewnienie właściwej 
opieki profilaktyczno-leczniczej studentom i pracownikom UMK i 
niejednokrotnie wychodziły one poza sztywne ramy regulaminów 
czy zarządzeń resortowych. 


.... 


......
>>>
180 


Feliksa Kwiecińska 


DZIAŁ WYDAWNICTW 


Działalność wydawnicza Uniwersytetu prowadzona jest przez 
wyodrębniony dział. Dnia 13 lutego 1967 r. na Uniwersytecie Mi- 
kołaja Kopernika na podstawie rozporządzenia Ministrów Szkolnic
. 
twa Wyższego, Zdrowia i Opieki Społecznej, Oświaty, Spraw Zagra
! 
nicznych oraz Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycz
, 
nej i Turystyki z dnia 21 października 1960 r. oraz na podsta- i 
wie zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki na prowadzenie działal
1 
ności wydawniczej (pismo z dnia 13 stycznia 1967 r.) powołany 
został Dział Wydawnictw. Zasady działalności i strukturę Działu : 
Wydawnictw określało pismo ok6lne nr 12/61 Ministra Szkolnictwa ! 
Wyższego z dnia 10 listopada 1961 r. w sprawie wydawnictw uczel-! 
nianych stanowiące załącznik do niniejszego Zarządzenia. Og6lny , 
nadzór nad działalnością wydawniczą Uczelni przekazano prorekto
i 
rowi ds. nauki. Jednocześnie pismem Rektora z dnia 13 lutego 
1967 r. powołany został Komitet Redakcyjny w składzie: Redaktor 
Naczelny - prof. Rajmund Galon; Zastępca Redaktora Naczelnego - 
doc. Jerzy Wojtowicz; redaktorzy Zeszytów Naukowych: Zeszytów 
Historycznych - dr Marian Wojciechowski, Zeszytów Filologii Pol- 
skiej i Nauki o książce - prof. Bronisław Nadolski, Zeszytów 
Prawa - doc. Aleksander Kunicki, Zeszytów Zabytkoznawstwa - doc. 
Kazimierz Malinowski, Zeszyt6w Biologii - pro!. Lech Działoszyń- 
ski, Zeszytów Geografii - doc. Władysław Niewiarowski, Zeszytów 
Limnologii - pro!. Józe! Mikulski, Zeszytów Archeologii - pro!. 
Kazimierz Żurowski, Zeszytów Studium Nauk Politycznych - doc. 
Donald Steyer. W skład Komitetu Redakcyjnego weszli z urzędu 
Rektor i Prorektor ds. nauki. Na p.o. kierownika Działu Wydaw- 
nictw Rektor powołał mgr Marię Jankowską. 
VI celu dalszego usprawnienia działalności wydawniczej Uczel' 
ni wprowadzono z dniem 1 stycznia 1976 r. "Instrukcję o syste- 
mie wydawniczym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu". Roz- 
wiązano dotychczas działający Komitet Redakcyjny i powołano 
Uczelnianą Komisję Wydawniczą i Wydziałowe Komisje Wydawnicze. 
Do 1980 r. Uczelnia prowadziła działalność wydawniczą na 
podstawie zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki w ramach posia-
>>>
181 


danych na ten cel środków budżetoW1ch i plaou tytułowego zatwier- 
dzonego przez Ministerstwo Nauki. Szkolnictwa Wyżssego i Techni- 
ki. 


. I 


Wydawnictwa UMK obejmują: 
- wydawnictwa ciągłe: "Acta Un1versitatis lUcolai Copernici " 
(do 1973 r. wydawane pod nazwą "Zeszyty Naukowe uniwersytetu Mi- 
kOłaja Kopernika"). 
- rozprawy, 
- skrypty i teksty pomocnicze, 
- wydawnictwa okolicznościowe i informacyjne. 
Acta Universitatis Nicolai Copern1ci W1dawane są w dw6ch 
seriach: Nauki Humanistyczno-Społeczne i Nauki Matematyozno- 
-Przyrodnicze. W latach 1966-1980 W1dano 152 zessyty naukowe: 
103 w serii Humanistyczno-Społecznej i 49 w serii Matematyczno- 
-Przyrodniczej. W pierwszej serii W1danO: zeszyt6w "Archeologii" 
- 6, "Filologii polskiej" - 17. "Filozofii" - 4, "Prawa" - 18. 
"Historii" - 16, "Ekonomii" - 9, "Nauk politycsnych" - 11. "Pe- 
dagogiki" - B, "Socjologii W1chowania" - 3, "Nauki o kS14żce" 
- 3, "Zabytkoznawstwa i konserwatorstwa" - B. W drugiej z W1- 
mienionych serii ukazało się: 12 zeszytów "Prac limnologioZQych". 
23 zeszyty "Biologii", 14 zeszytów "Geografii". 
W serii rozpraw ukazały się 144 praoe. w tym: s zakresu pra- 
wa - 32. historii - 16. geografii - 8. biologii - 9, ekonomii - 
9, pedagogiki - B. matematyki - 3, fizyki - B, chemii - 11. sztu- 
ki - 11, astronomii - B. bibliotekoznawstwa - 1, s zakresu nauk 
społecznych - 13 i filologii - 7. 
W omawianym okresie wydano 2B1 skrypt6w. w tym s zakresu: 
prawa - 40, historii - 40, geografii - 14, biologii - 9. ekono- 
mii - 15, dla polonistów - 3, z zakresu pedagogiki - 10, dla 
matematyków - 11, z sakresu fisyki - 15. chemii - 53. nauk spo- 
łecznych - 9, sztuki - 3, astronomii - 1. bibliotekoznawstwa - 
1 oraz 57 do nauki języków obcyoh. 
W latach 1967-19BO ukazało się łącznie 625 tytułów, w tym: 
AUNC - 152, rozpraw - 144, skryptów - 2B1. W1dawnictw informa- 
cyjnych - 97, o łącznej objętości 54B6 arkussy W1dawniozyoh. 
Druk wymienionych wydawnictw odbywał się niemal w całości 
w Zakładzie Poligrafii UMK. 


I 
. I 


. i 


L'
>>>
1B2 


W 1967 r. w Dziale Wydawnictw zatrudnione były początkowo 
2 osoby, potem 3, a w 19BO r. pracowało 9 osób: 6 na stanowi- 
skach redaktora wydawniczego. 1 na stanowisku korektora, 1 na 
stanowisku księgowej i 1 na stanowisku referenta. 
W latach 1967-19BO na pełnych etatach zatrudnione były na- 
stępujące osoby: mgr Maria Jankowska, pełniąca obowiązki kierow- 
nika Działu, od 13 II 1967 r. do 31 III 1971 r.; Zofia Stefańska 
_ samodzielna księgowa, pracowała do 30 III 1979 r.; mgr Teresa 
Kuryłowicz-Nemere - redaktor, pracowała do 31 XII 1970 r.; mgr 
Barbara Wilczynska-Materne - starszy redaktor, zatrudniona od 
1 X 1970 r. (od 1 XI 1975 r. była kierownikiem DZiału); Hanna 
Tomaszewska-Nowak - redaktor. zatrudniona od 1 IV 1971 r. (była 
kierownikiem Działu od 1 IV 1971 r. do 31 X 1975 r.); mgr Agnies Z ' 
ka Bojarska - starszy redaktor. zatrudniona od 15 IX 1973 r.; 
mgr Jadwiga Gosieniecka - starszy redaktor, zatrudniona od 1 X 
1975 r.; mgr Mirosława Maciejewska - referent, zatrudniona od 
10 XI 1975 r.; mgr Feliksa Kwiecińska - starszy redaktor, zatrud
 
niona od 1 Xlr 1975 r.; Aleksandra Konrad - samodzielna księgo- 
wa, zatrudniona od 1 IV 1979 r.; mgr Irena Petrykowska - redak- 
tor. zatrudniona od 1 XII 1979 r. oraz mgr Henryka Pyrka - ko- 
rektor, zatrudniona od 1 I 19BO r. 


Waldemar Cis 


ZAKŁAD POLIGRAFII 


W latach 1966-1976 utrzymywała się dawna nazwa zakładu po- 
ligraficznego: Introligatornia i Powielarnia UMK posiadającego 
status gospodarstwa pomocniczego typu "H". \'1 1976 r. wprowadzo- 
no nową nazwę: Zakład Poligrafii. co nie stanowiło zabiegu czy- 
sto formalnego, ale odzwierciedlało fakt znacznej rozbudowy ba- 
zy poligraficznej Uczelni. W latach 1966-1978, dzięki wytrwałym 
zabiegom Mariana Szulca, tw6rcy i kierownika (przez 30 lat) 
Zakładu, zakupiono 3 maszyny typu Romayor do druków offsetowych, 
wzbogacając od roku 1974 tę technikę fotochemiczną kopiarnią 
form drukowych. W tym samym roku zmodernizowano i rozbudowano
>>>
1B3 


bazę typograficzną; zastąpiono stary linotyp dwoma nowymi oraz 
zainstalowano używaną maszynę typograficzną "Victoria BOO". 
W
eszcie w 1979 r. zakupiono maszynę dociskową "Grafopress" do 
druk6w akcydensowych. 
Wyposażenie techniczne Zakładu w koncu omawianego okresu 
umożliwiło stosowanie różnych technik drukarskich oraz zwiększy- 
ło możliwości produkcyjne do ok. 500 arkuszy rocznie, co ozna- 
czało druk ok. 40-50 tytułów przy nakładzie łącznym w granicach 
20 000 egz. Obok zeszyt6w naukowych, rozpraw i skrypt6w druko- 
wano również periodyki: "Głos Uczelni" (od 1976) oraz "Biuletyn 
NSZZ Solidarność UMK" (od 19BO). W spos6b zauważalny podni6sł 
się poziom graficzny publikacji. Zakład zaspokajał r6wnież po- 
i' trzeby Uczelni w zakresie druków akcydensowych (zaproszenia, pla- 
katy, informatory, materiały konferencyjne, formularze i in.). 
Obok druku Zakład prowadził w dalszym ciągu usługi introli- 
gatorskie. Rocznie oprawiano ponad 5000 vol. książek i czasopism 
dla potrzeb Biblioteki Uniwersyteckiej oraz bibliotek zakłado- 
wych. Poza tym wyrabiano teczki do akt, tuby do dyplomów, pojem- 
niki na eksponaty i różne pudła, naprawiano mapy etc. 
Działalność wydawnicza IDmK prawie w 90% wspierała się na 
własnym Zakładzie Poligrafii, jednakże jego możliwości technicz- 
ne i kadrowe daleko odbiegały od faktycznych potrzeb Uczelni w 
tym zakresie. Rozwój bazy poligraficznej ograniczały nie tylko 
warunki finansowe i materiałowe (papier), ale - w jeszcze więk- 
szym stopniu - lokalowe. Zaadaptowane dla potrzeb Zakładu piwni- 
ce ColI. Llaius w ograniczonym tylko zakresie nadawały się do tych 
celó
, a ponadto szybko wyczerpały się rezerwy powierzchni użyt- 
kowej. Uniemożliwiały one stworzenie włauciwych warunków pracy, 
która była nader uciążliwa (brak właściwej wentylacji, wilgoć i 
zimno, sztuczne światło), co wpływało na dużą fluktuację załogi 
i stały svadek zatrudnienia. W latach 1977-19BO zmalało ono z 
36 pracowników bezpośrednio produkcyjnych do 27.
>>>
184 


Stefan Grabowski 


ROLl'łICZY ZAKŁAD OOmrIADCZALNY 


W Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym UMK w Toruniu z sie- 
dzibą w Piwnicach od 1966 r. nie nastąpiła zmiana struktury or- 
ganizacyjnej. W związku z przeniesieniem w 1977 r. dyrekcji do 
Piwnio uzupełniono jedynie nazwę dopiskiem "z siedzibą w Piwni- 
cach" . 
Struktura organizacyjna Zakładu: 
Dyrekcja 
1. Gospodarstwo Rolne Piwnice 
2. Gospodarstwo Rolne Koniczynka 
3. Ośrodek Biologii Stosowanej w Koniczynce. 


W latach 1954-196B dyrektorem był mgr inż. Stanisław Stan- 
kiewicz, a po jego przejściu na emeryturę inż. Józef Kwiatkowski, 
zwolniony po trzech latach. Od lipca 1973 r.pełnił obowiązki dy- 
rektora mgr inż. Stanisław Grabowski. W omawianym okresie nastą
 
piły r6wnież zmiany na stanowisku gł. księgowego - do 1972 r. 
był na 
 zatrudniony Jan Hebel. a po nim Henryk Górczyński. 
Gospodarstwem Piwnice w latach 1947-1973 kierował Bronisła- 
Przybylski. następnie Stanisław Nieznalski. a od 1976 r. Norbert 
Sworowski. 
W Koniczynce funkcje kierownicze pełnili kolejno: Tadeusz 
Graduszewski 1959-1970, Alojzy Szotowicz 1970-1979, Jerzy Guśpi eJ 
od 19BO r. 
W wyniku wprowadzania mechanizacji i zmian organizacyjnych 
w lataoh 196O-19BO następował sukcesywny spadek zatrudnienia z 
160 os6b do 109. 
Obszar gospodarstw w tym okresie nie uległ większej zmia- 
nie i wynosił: 
Piwnice 
Koniczynka 


RZD 


733 ha 


w tym grunty orne 


413 ha 
275 ha 
6SB ha 


43B ha w tym grunty orne 
295 ha . tym grunty orne
>>>
1B5 


., 


Zakład prowadził tradycyjne dwa główne kierunki produkcji: 
a) zwierzęcą. b) roślinną. Struktura zasiewów również nie uległa 
większym zmianom i tak zboża zajmowały średnio: 45% 
okopowe 15% 
pastewne 30% 
pozostałe 10% 
W latach 1965-1975 uprawiano przeciętnie 60 ha lnu nasien- 
nego. lecz ze względu na brak siły roboczej i chętnych do jego 
obróbki zrezygnowano z tych zasiewów na korzyść zbóż. Plony zbóż 
i okopowych kształtowały się na poziomie wyższym niż średnia wo- 
jewódzka o 10-20% i wynosiły: 
plony 4 zbóż 32,B q/ha, buraki cukrowe 266 q/ha (w 1966) 
plony zb6ż 42 q/ha i buraki cukrowe 363 q/ha (w 1979). 
Stan inwentarza w analizowanym okresie nie ulegał również 
większym zmianom, jedynie na skutek wprowadzenia meohanizacji i 
kombajnizaoji systematycznie spadało pogłowie koni z 39 szt. w 
1966 r. do 11 szt. w 1980. Należy również odnotować katastrofal- 
ne opady atmosferyozne w 1980 r.. które spowodowały zalanie oko- 
ło 40% gruntów ornych. Plony za ten rok spadły o 50% i zboża 
wydały 22 q/ha, a mleczność krów obniżyła się z 4 tys. litrów 
do 2BOO. Był to jedyny rok. w którym gospodarstwo poniosło stra- 
ty 4,6 mln zł; dla przykładu wyniki finansowe w 197B r. - 10 mln 
zysku i w 1979 - 7 mln zysku. 
Zakłady rolne były systematycznie wyposażane w nowoczesne 
i wysoko wydajne maszyny i urządzenia rolnicze. W 1967 r. zaku- 
piono pierwsze 2 kombajny zbożowe "Vistula", zaś w 1970 dalsze 
2 nowsze kombajny "Bizon". Systematyoznie zwiększał się park ma- 
szynowy, począwszy od oiężkich ciągników kołowych i gąsiennico- 
wych do kombajnów samobieżnych i maszyn wieloczynnościowych. 
Poprawa warunków socjalno-bytowych i mieszkaniowych załogi 
postępowała w miarę realizacji budownictwa mieszkaniowego i pro- 
dukcyjnego. W 1969 r. oddano do użytku trzy budynki mieszkalne 
z 16 mieszkaniami o wyższym standardzie,tj. z łazienkami i bie- 
żącą wodą, zaś w 1973 r. dalsze cztery budynki z 17 mieszkania- 
mi. Przeprowadzono również modernizację budynku inwentarskiego 
w gospodarstwie Koniczynka (1974), wodooiąg i modernizację elek- 
trycznej sieci m
 wraz z agregatem prądotwórczym (1975). W ra- 


,J
>>>
1B6 


mach porządkowania obejść gospodarskich w latach 1975-1979 zlik- 
2 
widowano gnojownię na pOdw6rzu, utwardzono ok. 3500 mpowierzo h ' 
ni podw6rzowych w obu Zakładach Rolnych (Piwnice i Koniczynka).
>>>
" 


ORGANIZACJE POLITYC

E, SPOŁECZNE, ZAWODOWE, MŁODZIEŻOWE 
I SPORTOWE 


Bolesław Otręba 


KOMITET UCZELNIMfY POLSKIEJ ZJEDNOCZONEJ PARTII ROBOTNICZEJ 


Rok 1966 uczelniana organizacja partyjna rozpoczynała zmia- 
ną form i modyfikacją metod pracy w związku ze znacznym wzrostem 
liczby członk6w i kandydatów (było ich wówczas 350). Zadanie ta- 
kie nakreśliło zebranie sprawozdawcze POP przy UMK, kt6re odby- 
ło siQ w połowie grudnia 1965 r. 
IT skład Komitetu wchodzili: 
Józef Słomiński - I sekretarz. 
Janusz Symonides - sekretarz ds. organizacyjnych, 
Kazimierz Wajda - sekretarz ds. propagandy, 
Zbigniew Kwieciński - sekretarz ds. młodzieżowych, 
członkowie: Bolesław Da.nilczuk, Wacław Dawidowicz, Artur Howzan, 
Maria Jaczynowska, Bogdan Jachacz, Stefan Kościelecki, Stani- 
sław Kowalski, Józef Pawlak, Sławomir Rogowski. 
Doc. dr J. Słomiński, omawiając najważniejsze zadania sto- 
jące przed władzami partyjny
i w Uczelni, pisał w jednym z arty- 
kułów prasowych: "Chcemy na Uczelni nie tylko kształcić wysoko 
kwalifikowanych fachowców w różnych dziedzinach życia gospodar- 
Czego, umiejących naukowo rozwiązywać problemy praktyczne i teo- 
retyczne. Pragniemy tak
e 

chowywać wszechstronnie rozwiniętych, 
kulturalnych, bogatych wewnętrznie ludzi, którzy tendencje do 
osobistego rozwoju łączą z ideowym zaangażowaniem społecznym...". 

 ciągu pierwszego półrocza 1966 liczba członków i kandyda- 
tów przekroczyła 400 (było ich odpowiednio 288 i 116). W tym mo- 
rnencie nastąpiło przekształcenie uczelnianej organizacji partyj- 
nej z POP w romitet ':akładowy.
>>>
188 


Obradująca w dniach 10 i 14 maja 1966 r. konferencja spra- 
wozdawczo-wyborcza Komitetu Zakładowego dokonała wyboru nowych 
władz: 
Jerzy Wojtowicz - I sekretarz 
Kazimierz Wajda - sekretarz ds. organizacyjnych 
Stanisław Kowalski - sekretarz ds. propagandy 
członkowie egzekutywy: Z. Kwieciński, Leszek Michalski, Edmund 
Mizerski, Andrzej Mr6zek. Od 1967 r. sekretarzem ds. młodzieżo- 
wych był Edmund Heza. 
Gł6wnym celem oddziaływania organizacji partyjnej była mło- 
dzież studencka. Komitet Zakładowy skupiał swą uwagę na rozwija- 
niu pracy polityczno-wychowawczej i ideologicznej wśród bezpar- 
tyjnych naukowc6w i student6w, na upowszechnianiu metodologii 
markaistowskiej w procesie nauczania oraz w pracy naukowo-badaw- 
czej. Wiele uwagi poświęcono organizacji prac badawczych i uno- 
wocześnianiu struktury plac6wek naukowych. 
Na konferencji sprawozdawczo-wyborczej, kt6ra obradowała w 
dniu 24 kwietnia 1968 r., wybrano Komitet Zakładowy w składzie: 
Janusz Symonides - I sekretarz (do 24 XI 1969) 
Karol Karpiński - sekretarz ds. organizacyjnych, od 25 XI 
1969 I sekretarz, 
Stefan Kościelecki - sekretarz ds. propagandy, od 25 XI 
1969 sekretarz da. organizacyjnych, 
Edmund IIeza - sekretarz ds. młodzieżowych, 
Stanisław Chwirot - od 1969 r. sekretarz ds. młodzieżowych; 
członkowie egzekutywy: Adam Czermiński, Tadeusz Lesiak - od 
1969 r., Witold Łukaszewicz, L. Michalski - od 1969 r. Lucjan 
Borowiecki, Mirosław Kasjan, J. Pawlak - od 25 XI 1969 r. se- 
kretarz ds. propagandy, Wiesław Smużny, Andrzej Marek. 
W trakcie trwającej do 30 listopada 1970 r. kadencji Komi- 
tet Zakładowy pracował nad rozszerzaniem szkolenia ideologiczne- 
go student6w, wsp6łuczestniczył w pracach Uczelnianego Komitetu 
Wsp6łpracy Organizacji Młodzieżowych, br
ł udział w organizowa- 
niu studenckich hufców pracy, kt6re np. w 1969 r. objęły 1892 
student ów. 
Uczelniana organizacja partyjna otoczyła w tym okresie opie
 
ką Studium Nauk Politycznych i czynnie pomagała w rozwiązaniu 
trudnych problemów kadrowych, jakie stanęły przed nim w związku 
z rozszerzeniem działalności dydaktycznej.
>>>
1B9 



 


Na kolejnyoh plenarnych posiedzeniach omawiano kwestie spraw- 
ności nauczania, analizowano sytuację kadrową w UMK, wskazywano 
na konieczność zwiększania kadr,J naukowo-dydaktycznej i ilośoi 
Organizowanych w Uczelni sympozjów i sesji naukowych. 
Komitet Zakładowy rozpooz
 starania o wydawanie czasopisma 
uniwersyteckiego i doprowadził do ukazywania siO w "Gazecie Po- 
morskiej" comiesięcznej wkładki poświęconej problemom UMK. Miał 
także swój udział w opracowywaniu perspektywicznego planu roz- 
woju Uozelni i przygotowaniach do obchodów 500 rocznicy urodzin 
Mikołaja Kopernika. Na zebraniach partyjnych mówiono m.in. o 
n1ezadowalającym tempie zdobywania stopni naukowych na niektó- 
rych wydziałach. 
Komitet Zakładowy skupiał w tym okresie )80 członków i kan- 
dydatów. 
W skład wybranych w dniu 30 listopada 1970 r. władz uczel- 
nianej organizacji partyjnej wchodzili: 
Karol Karpiński - I sekretarz, 
Stanisław Soldenhoff - sekretarz, 
Tadeusz Jasudowicz - sekretarz. 
Mieczysław Wojciechowski - sekretarzj 
członkowie egzekutywy: L. Borowiecki. S. Chwirot. Maksymilian 
Grinberg. W. Łukaszewicz, Jerz7 Tomala. 
Pierwsza połowa lat siedemdziesiątych była okresem poważne- 
go ilościowego wzrostu członków PZPR w UMK.Doświadczeni i wyróż- 
niający się działacze coraz czościej przejawiali swą aktywność 
partyjną poza Uczelnią - dZiałając w komisjach Komitetu Miej- 
skiego i Wojewódzkiego PZPR. W7rBZem zewnętrznego zaangażowania 
kilkudziesięoiu członków partii, zwłaszoza z Katedry Filozofii. 
Międzywydziałowego Studium Nauk Politycznych i Instytutu Ekono- 
micznego, była - cZęsto wieloletnia - praca w charakterze wykła- 
dowców WUML. 
W sprawach dotyczących Uczelni Komitet Zakładowy zwracał 
Uwagę na konieczność powiązania prac naukowo-badawozych z pro- 
blemami gospodarczymi i społecznymi kraju i regionu. Położono 
nacisk na sprawność nauczania - szczególnie na jakościowe przy- 
gotowanie absolwentów UMK. DZiałające w Uniwersytecie organi- 
zacje młodzieżowe zostały otoczone opieką ze strony KZ PZPR. a 
odpowiedzialni z jego ramienia za ruoh studencki działacze par-
>>>
190 


tyjni bJli wsp6łtw6rcami programu wyohowawczego. którego podsta- 
w0W7m oelem było ugruntowanie w słuchaczaoh UMK takioh postaw 
obywatelskich, Jakie UZDawano za pożądane w soojalistycznym or- 
ganizmie państwoW)'m. 
Dwie kolejne konferenoje sprawozdawczo-wyborcze Komitetu 
Uczelnianego odbyły si, w 1972 i 1974 r. Wybrały one władze w 
nastOpuJących składach: 
B XII 1972- Zbigniew Kwieciński - I sekretarz} 
Eugeniusz Bojanowski - sekretarz ds. organizacyjnych 
do 21 II 1974, 
Bohdan Ryszewski - sekretarz ds. propagandy, 
Stanisław Chwirot - sekretarz ds. młodzieżowych; 
członkowie egzekutywy: L. Borowiecki, M. Grinberg - do 21 II 1974, 
A. Marek - do 13 XI 1973. L. Michalski. Ryszard Michalski, Ry- 
szard Łaszewski - sekretarz ds. organizacyjnych od 21 II 1974. 
Lucyna Siankowa - od 21 II 1974, stanisław Soldenho!f - od 13 XI 
1973. 
14 XII 1974 - Konrad Sienkiewicz - I sekretarz - do 8 III 1976 
Daniel Simson - sekretarz ds. organizaoyjnych do 
października 1975. 
Marian Urbański - sekretarz ds. pJ:opagandy, 
Zdzisław Gordon - sekretarz ds. młodzieżowych i 
ds. organizacyjnych od paździer- 
nika 1975; 
członkowie egzekutywy: L. Borowiecki. Zbigniew Brochwicz - do 
1976 r., E. Reza - od 8 III 1976 I sekretarz. Witold Majewski 
- do 1975 r., L. Siankowa, S. Soldenhoff, J. Tomala, Krzysztof 
Lankau! - do kwietnia 1977 r. 
Licząca w 1975 r. 440 członków i kandydatów organizacja par
 
tyjna w UMK aktywnie uczestniczyła w przygotowaniach do VII ZjaZ
 
du PZPR. Na przedzjazdowej konferencji uczelnianej mówiono m.in. 
o potrzebie zwiększenia roli nauk społeczno-politycznych na 
wszystkich kierunkach studiów, konieczności kontynuowania sta- 
rań o przyspieszenie rozwoju bazy dydaktycznej Uniwersytetu, 
wzmocnienia roli SZSP w środowisku studenckim, zwiększenia 
tyw
 
ności przedstawicieli tej organizacji w organach kolegialnych 
Uczelni. W ramach dyskusji przed VII Zjazdem egzekutywa KU pro- 
wadziła akcję pn. "Partia rozmawia z młodzieżą\ Jej zadaniem by- 


...,j.....
>>>
191 


4, 


ła popularyzacja w środowisku studenckim wytycznyoh na VII Zjazd. 
zadań oraz treści 1 form pracy partii. W )0 spotkaniach uczestni- 
czyło prawie 2 tys. student6w i pracowników. P1nałem akoji było 
przeprowadzone w lutym 1976 r. spotkanie z I sekretarzem KW PZPR, 
Zygmuntem Najdowskim. W tym czasie ożywioną działalnoś6 przeja- 
wiał Studencki Ośrodek D,Jskusyjny "Publicum". 
Zewnotrznym efektem praoy politycznej w środowisku studen- 
ckim było zajocie przez reprezentaoję UMK wysokich lokat w og61- 
nopolskim finale konkursu "Politykus" (1976 r. - II mieJsoe. 
1977 r. - III miejsce). 
W latach 1975-1977 do PZPR wstąpiło 1BO os6b ()2 praoowni- 
k6w i 14B student6w). Odnotowano stały wzrost liczby ozłonków 
partii wśr6d pracownik6w naukowo-dydaktycznych (w 1975 r. - 260 
ozłonk6w PZPR wśr6d 795 pracownik6w, w 1976 - 290 wśród B11 i 
w 1977 - 296 wśród B27). W okresie tym do partii należało (śred- 
nio): )1% profesorów, )7% dooent6w, )0% adiunktów. 47% wykładow- 
Ców i 40% asystent6w. W 1976 r. na Wydziale Prawa i Administra- 
cji było 62% partyjnyoh pracowników naukowo-4ydaktycznych, na 
Wydziale Humanistycznym - 56%. a na Wydziale Mat.-Fiz.-Chem. 
)9%. W tym samym roku Oddziałowa Organizaoja Partyjna na Wydzia- 
le Humanistycznym uległa podziałowi na ozter" mniejsze liczebnie 
OOP: Instytutu Pedagogiki i Nauk Społec
oh, Instytutu filolo- 
gii Polskiej, Instytutu Historii i Archiwistyki oraz Biblioteki 
Gł. 


." 


Obradująoa w dniu 9 XI 1977 r. uczelniana konferenoja spra- 
wozdawczo-wyborcza dokonała wyboru władz na kolejną kadencję. 
W skład egzekutywy KU weszli: 
Edmund Heza - I sekretarz 
Marek J. Stankiewicz - sekretarz ds. organizacyjnych 
Ryszard W1
iewski - sekretarz ds. ideowo-politycznych. 
Członkowie: Stefan Czaja. Grzegorz Duliński - do 197B r. Karol 
Karpiński, Henr"ka Pawłowska. Lech Urliński, Jan Winiarz, Jerzy 

iątek - od 197B r. Pracą uczelnianej organizacji kierował )1- 
-osobowy Komitet. 
W listopadzie 1977 r. członkowie PZPR w IDlK skupieni byli 
w 13 oddziałowych organizacjach (w połowie następnego roku przy- 
była czternasta - wyodrębniona z OOP Wydze Mat.-Fiz.-Chem. - sa- 
modzielna OOP Ogólnouczelnianego Ośrodka Obliczeniowego). 



" 


rt"
>>>
192 


Na początku roku akad. 1977/197B organizacja partyjna w 
UMK liczyła 461 członków i 71 kandydatów (421 pracowników i 111 
studentów). W dwa lata później (październik 1979) do PZPR nale- 
żało 462 pracowników i 192 studentów (w tym 512 ozłonków i 144 
k8.l1d1dat6w) . 
Przedmiotem szczególnej inspiracji Komitetu Uczelnianego 
było doskonalenie systemu gospodarowania i zarz
dzania Uczelnią, 
a także podnoszenie świadomości ideowo-politycznej środowiska 
akademickiego. W kręgu zainteresowań KU znalazły się równie ż : 
doskonalenie polityki kadrowej'. działanie na rzecz usprawnienia 
i wyższej efektywności procesu nauczania i wychowania, podnosze
 
nia jakości pracy badawczej, warunki socjalno-bytowe pracowni- 
ków i studentów UMK. Zadania te realizowano poprzez udział człon
 
ków PZPR w ciałach kolegialnych Uniwersytetu i pełnienie różno
 
rodnych funkcji oraz czynną działalność w komisjach senackich i 
organizacyjnych społecznych. 
W czasie prowadzonej na przełomie 1977-197B r. kampanii 
sprawozdawczo-wyborczej w PZPR ozłonkowie organizaoji uczelnia- 
nej weszli m.in. w skład władz wojewódzkich. S. Soldenhott wy- 
brany został członkiem egzekutywy KW PZPR. E. Heza członkiem KW, 
S. Kościelecki - z-cą członka KW. L. Borowieoki i 

rian Kallas 
weszli w skład Wojewódzkiej Komisji Kontroli Partyjnej. W komi- 
sji nauki i oświaty KW pracowali: S. Soldenhott (jako przewod- 
niczący) i E. Beza, natomiast w komisji kultury: S. Kościelecki, 
Ryszard Krzywka i Sławomir Skib1ński. 
W 1977 r. E. Heza był delegatem na II Konferencję Partyjną. 
DZiałająoy od grudnia 1976 r. Uczelniany Ośrodek Pracy Ideo
 
wo-Wychowawczej zajmował się przede wszystkim organizowaniem w 
różnorodnych formach kształcenia politycznego oraz prowadzeniem 
czytelni 

asy i literatury społeczno-politycznej. 
Członkowie partii w m,fi( uczestniczyli m.in. w seminariach 
aktywu politycznego, spotkaniach dyskusyjnych z naukowcami pol- 
skimi i reprezentantami zagranicznych ośrodków naukowych. W mar- 
cu 197B r. odbyło się spotkanie z I sekretarzem m1, Z. J!ajdów- 
skim. 
Z okazji 35 rooznicy powstania Ludowego 
ojska Polskiego 
21 października 197B r. zorganizowana została w fiAK - przy wspó
' 
udziale WSOWRiArt. - sesj a naukowa nt. "Udział wyższego szkolnic'
>>>
193 


twa regionu toruńskiego w tradycjach J5-lecia LWP". W 60 rocz- 
nicę odzyskania niepodległości (listopad 1978) odbyła się sesja 
naukowa z udziałem członków organizacji uczelnianej i aktywu 
społeczno-politycznego woj. toruńskiego. Jej temat: "Społeczne 
1 polityczne uwarunkowania odzyskania niepodległości Polski". 
Uroczystą oprawę miało plenarne posiedzenie Komitetu Uczelniane- 
go w dniu 9 grudnia 197B r. poświęcone 30 rocznicy zjednocze- 
nia polskiego ruchu robotniczego. Na podstawie uChwały Senatu 
medalami "Za zasługi dla UMK" odznaczono wszystkich dotychcza- 
sowych I sekretarzy KU PZPR. Byli członkowie PPR i PPS. należą- 
cy później do PZPR w naszej Uczelni. otrzymali pamiątkowe odzna- 
ki. Z okazji rocznicy odbyła się sesja naukowa zorganizowana 


 przez KU i Instytut Historii i Archiwistyki (jej temat: "W trzy- 
dziestolecie Kongresu Zjednoczeniowego Partii"). W Ja-lecie dzia- 
łalności uczelnianej organizacji partyjnej wykonano (w 5 egzem- 
plarzach) księgę pamiątkową. 
\'{ marcu 1979 r. odbyła się w UMK Krajowa Narada Rektorów 
i I sekretarzy Komitetów Uczelnianych uniwersytetów z udziałem 
kierownictwa Wydziału Nauki KC PZPR i ministra NSzWIT Janusza 
Górskiego. W jej trakcie dyskutowano o podstawowych problemach 
związanych z badaniami naukowymi i kierunkami ich roz
oju w ko- 
lejnym pięcioleciu, doskonaleniu dydaktyki i problemach inwesty- 
cyjnych. 
Kolejna konferencja sprawozdawczo-wyborcza KU PZPR odbyła 
się w dniu 9 XI 1979 r. Do egzekutywy KU wybrani zostali: 
Marek J. Stankiewicz - I sekretarz 
o
 Stefan Czaja - sekretarz ds. organizacyjnych 
Małgorzata Mincer - sekretarz ds. ideowo-wychowawczych 
Andrzej Prewysz-Kwinto - sekretarz ds. młodzieżowych; 
członkowie egzekutywy: S. Kościelecki, M. Sławiński, J. Słomiń- 
ski, J. Winiarz. 
Przedstawiciele uczelnianej organizacji partyjnej znaleźli 
się w no
ch władzach Komitetu Wojew6dzkiego PZPR (grudzień 
1979). Członkiem egzekutywy został J. Tomala, członkiem KW E. 
Heza, zastępcą członka 
n M. J. Stankiewicz. W WKKP reprezentan- 
tami środowiska naukowego byli ponownie: L. Borowiecki i M. Kal- 

.. las. .J. Tomala był delegatem na VIII Zjazd PZPR. 
C" 


....
>>>
194 


W marcu 1980 r. Komitet Uczelniany zorganizował środowisko
 
we spotkanie z kandydatami na posł6w do Sejmu PRL VIII kadencji, 
w trakcie kt6rego poruszono sprawy naj istotniejsze dla Uczelni. 
Wok6ł tych samych zagadnień - malejących w ostatnich latach na- 
kładach na nauk
. trudnościach z zakupem nowoczesnego sprzętu 
i aparatury dla Instytutu Chemii i Og6lnouczelnianego Ośrodka 
Obliczeniowego. konieczności określenia długofalowej polityki 
w zakresie szkolnictwa wyższego i racjonalnego wykorzystania ab
 
solwent6w szk6ł wyższych - koncentrowała się dyskusja na przed- 
zjazdowym i pozjazdowym spotkaniu z delegatami woj. toruńskie- 
go na VIII Zjazd PZPR. 
W kwietniu 19BO r. Komitet Uczelniany zainaugurował cykl 
spotkań z wybitnymi przedstawicielami nauki i działaczami ruchU 
robotniczego w ramach "Laboratorium myśli społeczno-politycznej
' 
Pierwsze spotkanie z prof. Antonim Rajkiewiczem poświęcone byłO 
wsp6łczesnym problemom dynamiki i struktury konsumpcji w naszym 
kraju. 
Zadania partii w środowisku akademickim w aktualnej sytua- 
cji społeczno-politycznej i gospodarczej kraju stanowiły przed- 
miot wielu spotkań i zebrań partyjnych w drugiej połowie 1980 r. 
_ w tym z udziałem członka Biura Politycznego KC, Tadeusza Grab
 
skiego. Przedstawiciele KU przebywali pod koniec sierpnia wśr6d 
strajkującej załogi "Towimoru", uczestnicząc m.in. w wieou na 
terenie zakładu. We wrześniu egzekutywa KU poparła oddolne ini
 
cjatywy zmierzające do tworzenia nowych struktur związkowych w 
UMK. Jesienią tego roku członkowie uczelnianej organizacji par- 
tyjnej utworzyli Komisję Konstultacyjno-Porozumiewawczą (tzw. 
"struktury poziome"). skupiającą w początkowym okresie jej dzia
 
łalności 17 organizacji partyjnych z zakład6w Torunia i woje- 
w6dztwa. 
W dniu 5 listopada 1980 r. w trakcie zebrania organizacji 
partyjnej UMK dokonano wyboru nowych władz. Komitet Uczelniany 
pracował w składzie: 
Marek J. Stankiewicz - I sekretarz} 
Krzysztof Lankau! - sekretarz ds. organizacyjnych, 
Lech Witkowski - sekretarz ds. ideologicznych, 
Danuta Gajdus - sekretarz ds. młodzieżowych.
>>>
195 


Członkowie egzekutywy: Kazimierz Jabłoński. E. Kalinowski, An- 
drzej Kurpie l , Wiesław Lang, Jerzy Namysłowski, Daniel Simson, 
K. Wajda. 
Pod koniec roku do PZPR w m.fK należało 446 pracownik6w i 
179 student6w (w tym 545 członk6w i 100 kandydat6w). 


Stanisław Krażewski 


STRONNICTWO DEMOKRATYCZNE 


Początk6w struktur organizacyjnych SD w UMK należy szukać 

. w 1960 r.. kiedy to wyodrębniło się z Koła Młodej Inteligencji 
przy Miejskim Komitecie SD w Toruniu Koło Studenckie. Oficjal- 
na jednak struktura organizacyjna SD pod nazwą Koło Pracownik6w 
UMK została zorganizowana w grudniu 1964 r. Koło to, mimo że 
skupiało pracownik6w i student6w UMK. istniało oficjalnie przy 
Miejskim Komitecie SD w Toruniu. Pierwszym przewodniczącym tego 
,.Koła został wybrany kol. dr Witold Armon. Tę funkcję pełnił 
I' przez 3 i p6ł kadencji, a następnie, to jest w roku 1970, prof. 
Wojciech Hejnosz. Aktyw tego Koła stanowili w tym czasie koledzy: 
mgr Marian Kaczmarek, Tadeusz Kuflewski, mgr Jerzy Pronobis, prof. 
dr hab. Jan Szupryczyński i przede wszystkim tak zasłużony dla 
kultury polskiej i regionu prof. Jerzy Remer. 
W 1972 r. koło uległo reorganizacji - nowym przewodniczą- 
cym został wybrany kol. mgr Tadusz Oelmer, co spowodowało po- 
i' ważny rozw6j Koła. W skład zarządu wchodzili oprócz kol. T. Oel- 
mera kol. S. Krażewski jako sekretarz, kol. T. Kuflewski jako 
skarbnik i mgr E. Grajkowska jako członek. 
W następnej kadencji, to jest w latach 1974-1976, funkcję 
przewodniczącego Koła pełnił ponownie kol. mgr T. Celmer, a funk- 
cję wiceprzewodniczących pełnili koledzy: dr W. Armon i dr An- 
drzej Jankowski, sekretarza kol. dr S. Krażewski, a skarbnika 
kol. mgr Konrad Kalinowski. 
W wyborach na kadencję 1976-1978 nastąpiła zmiana na sta- 
nowisku przewodnicżącego, sdyż funkcję tę objął dr Romuald Wódz- 
ki. W skład zarządu wchodzili koledzy: doc. dr Eligiusz Drgas
>>>
196 


i dr S. Krażewski jako wiceprzewodniczący, sekretarzem została 
wybrana kol. mgr Ewa Woźniak a skarbnikiem kol. mgr K. Kalinow- 
ski. Następna kadencja. lata 1978-19BO, przyniosła pewne zmiany; 
funkcję przewodniczącego objął ponownie dr W. Wódzki, a zastęp- 
cami zostali koledzy prof. .dr hab. Klemens Kępczyński i mgr K. 
Kalinowski, sekretarzem została ponownie kol. mgr E. Woźniak, 
a skarbnikiem kol. S. Anusiak. Bezfunkcyjnym członkiem zarządu 
był kol. S. Krażewski, który w zastępstwie kol. Wódzkiego peł- 
nił w 1979 r. funkcję przewodniczącego. 
W 1980 r. (nowa kadencja) przewodniozącym wybrany został 
kol. dr Jakub Sekulski a zastępcami koledzy mgr T. Celmer i stud. 
E. Herduś. sekretarzem zaś kol. mgr M. Jabłońska, a skarbnikiem 
kol. mgr E. Woźniak. Ponadto członkami zarządu zostali koledzy: 
stud. W. Brzuzy, dr Bernard Krygier. stud. W. Wiśniewski i doc. 
dr hab. Gabriel Wójcik. W nastopnym roku Koło Prac. UMK zostało 
podniesione do rangi Uczelnianego Komitetu SD. 


Barbara Dr6żyńska 


ZJEDNOCZONE STRONNICTWO LUDOWE 


Pierwsze koła Stronnictwa Ludowego powstały na bazie "Wici" 
utworzonego w 1946 r. Przy wzrastającej liczbie członków i kół w 
roku akademiokim 1950/1951 utworzono Uczelniany Komitet ZSL. 
Gros członków ZSL stanowili studenci. Aktywnie pracowali oni w 
organizacjach młodzieżowych, wyjeżdżali do różnych miejscowości 
w powiecie, organizowali kursy przygotowawcze. 
Po okresie znacznego rozkwitu działalności ZSL w m
K w la- 
tach 1947-1954 stopniowo następowało jej osłabienie. Wreszcie 
przyszedł okres całkowitej stagnacji pracy kół ZSL w UMK. co by- 
ło wywołane ogólnym kryzysem Stronnictwa na uczelniach w kraju. 
Drugi okres ZSL w mim rozpoczyna się na przełomie lat 1959/ 
/1960. Zaczynając od jednego koła składającego się z kilku człon
 
ków, organizacja doszła w 1965 r. już do 100, tworząc w dniu 12 
grudnia 1965 r. Uczelniany Komitet ZSL. W skład Prezydium Uczel-
>>>
197 


nianego Komitetu ZSL weszli: Adam Szozęsny - prezes. Włodzimierz 
Tyburski - wiceprezes, Grażyna Grabowska - sekretarz, Stefan Gar- 
dziński i Karol Szczygieł - członkowie Prezydium UK ZSL. 
Uczelniany Komitet na swoim pierwszym zebraniu plenarnym po- 
wołał 5 komisji problemowych: Propagandy i Szkolenia, Kultury. 
Spraw Socjalnych i Nauki, Organizacyjną i Terenową. W tym czasie 
w ramach organizacji uczelnianej istniały koła wydziałowe: Wydz. 
Mat.-Fiz.-Ohem., Wydze Humanistyczny i Wydze Prawa. 
Uczelniany Komitet ZSL był na prawach gromadzkiego a potem 
gminnego komitetu. chociaż sprawy te nie były wyraźnie uregulo- 
Wane w Statucie ZSL. Organizacja ZSL z nazwy "uczelniana" nie 
działała bezpośrednio na Uczelni, mimo. że grupowała praoownik6w 
naukowych i student6w. Posiadała sw6j lokal w siedzibie PK ZSL 
przy ul. Słowackiego 19. W latach następnych koło ZSL na Wydze 


t.-Fiz.-Chem. podzielono na dwa koła: utworzono koło ZSL na 
Wydze BiNoZ oraz na Wydze Nauk Ekonomicznych, z chwilą jego po- 
wstania. Utworzono także koło ZSL przy SN, kt6re podlegało Uczel- 
nianemu Komitetowi ZSL. W szczytowym swoim okresie, w 1969 r., 
organizacja uczelniana liczyła około 170 członków, z tego ok. 
150 członk6w stanowili studenci. 
W latach 1966-1980 odbyło się 12 zjazdów sprawozdawczo-wy- 
borczych uczelnianej organizacji ZSL. Prezesem UK ZSL był przez 
cały czas kol. Adam Szczęsny. Wiceprezesami w tym czasie od jed- 
nej do kilku kadencji byli: Włodzimierz Tyburski, Andrzej Wil- 
czyński. Błażej Wierzbowski. Karol Szczygieł, Włodzimierz Gołę- 
biewski. Krystian Pater; sekretarzami UK ZSL - Grażyna Grabowska. 
Karol Szczygieł. Zuzanna 
zorek. Irena Nowik, Anna Pryłowska. 
:1irosława ITolff. Mariola J6źwiak, Barbara Dr6żyńska. 
Najwa
niejszym odcinkiem działalności była praca ideowo- 
wychowawcza prowadzona wśród studentów i pracownik6w Uczelni. 
Jedną z jej form były sesje i seminaria, a między innymi: 
- seminarium poświecone walce z okupantem hitlerowskim 
(26-27 V 1965 r.); 
- seminarium na temat
 "Socjologiczne przemiany wsi pol- 
skiej" (21 V 1966 r.); 
- sesja naukowa na temat: '
wans wsi polskiej" (19 XI 
1966 r.);
>>>
198 


_ seminarium poświęcone kulturze ludowej na Pomorzu (10 XII 
1966 r.); 
_ seminarium na temat: "Walki BCh z okupantem hitlerowskim" 
(27 V 1967 r.); 
_ wieczornica z okazji 50-lecia Wielkiej Socjalistycznej 
Rewolucji Październikowej; 
_ seminarium z okazji 40-lecia ZMW RP "Wici" (14 XII 1968 r.) 
oraz kilka innych sesji i seminariów. 
Organizowano szereg spotkań z czołowymi przedstawicielami 
życia politycznego i gospodarczego. Gościli w UK ZSL m.in.: 
Stefan Ignar - wicepremier, Kazimierz Banach - wiceprezes NK ZSL, 
Bronisław Owsianik - sekretarz IfK ZSL. Stanisław Cieślak - redak
 
tor naczelny
ziennika Ludowego", posłowie, prezesi WK i inni 
członkowie kierownictw NK i WK ZSL, wojewodowie, redaktorzy itp. 
UK ZSL korzystało także z własnych lektorów. Prowadzono dy- 
skusje w kołach i grupach seminaryjnych. Lektorzy UK ZSL wyjeż- 
dżali do kół wiejskich ZSL powiatu toruńskiego, a także w teren 
woj. bydgoskiego. a po 1975 r. w teren woj. toruńskiego. 
UK ZSL było organizatorem oorocznych ogólnopolskich kursów 
dla aktywu uczelnianego (od 7 do 14 dni). Odbyły się one w ta- 
kich miejscowościaoh jak: Bytów, Rudzki Most. Charzykowy, Teolog, 
Okonin, Przydwórz (3-krotnie) i Kamionki (J-krotnie). Aktyw UK 
brał także udział w kursach CODK NK ZSL w Warszawie i Kirach 
k/Zakopanego. Przedstawiciele UK ZSL byli delegatami na kolejne 
Kongresy ZSL. I tak: A. Szczęsny (V, VI i VII), A. Wilczyński 
(VII), M. Rejewski (VIII). We władzach naczelnych i wojewódzkich 
organizację uczelnianą reprezentował kol. A. Szczęsny, będąc za- 
stVpoą czł. NR ZSL (2 kadenoje) , członkiem Głównego Sądu Partyj- 
nego (2 kadenoje) i członkiem Prezydium PK i WK ZSL. 
UK ZSL przez cały czas swej działalności stawiał na wzrost 
udziału młodzieży wiejskiej w studiach poprzez organizację kursó- 
przygotowawczych razem z ZMW, organizowanie konsultacji młodzie
 
ży wiejskiej, samopomoc koleżeńską na pierwszych latach stu
iów. 
W ZSL działało wielu bardzo dobrych studentów, którzy po skoń- 
czeniu studiów pozostali na Uczelni. 
Studenci i młodzi pracownicy naukowi działali w Z
ffl i ZSP. 
W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych bardzo dobrze ukł6
 
dała się współpraca z z
n7 na Uczelni. 


......
>>>
, 


199 


Wielu działaozy wyrosłych w ZSL i w ZMW pełniło odpowie- 
dzialne funkcJe. Pracowali w aparacie partyjnym ZSL, w admini- 
stracji, oświacie, kulturze. a takie w rolnictwie. UK ZSL utrzy- 

wało z nimi kontakty. zapraszaJ,c na spotkania. zJazdy i se- 
minaria. 


,) 


Wiesław Radomski 


ZW:qZBX NAUCZYCIELSTWA POLSlCIEGO 


. I. Działalnoś6 statutowa 


1. Działalnoś6 organizaoyJna 


Lata 1966-19BO to okres stopniowego i systematyoznego roz- 
woju uniwersyteokieJ organizaoji zwi,.toweJ, to lata łmudnej bu- 
dowy autorytetu organizaoji w środowisku i na zeWD4trz. 
Stan liozbowy organizaoji w 1965 r. w,rnosił 881 ozłonk6w. 
Zaohowane dane pozwalaJ, zobrazowa6 wzrost członkostwa na prze- 
strzeni lat. 


Rok Iloś6 Iloś6 Iloś6 Razem 
pracownik6w członk6w emeryt6w członk6w 
196B 1087 963 67 1030 
1969 1)90 1192 B4 1276 
1970 14B5 1275 96 1371 
1971 1554 1404 12B 15)2 
1972 1745 1479 160 1639 
1913 201B 1731 1BO 1911 
,fi 1974 2162 1923 200 2123 
1915 2220 2039 211 2250 
1976 2455 2153 211 2)64 
1917 253B 2105 246 2351 
197B 2394 2117 255 2372 
1979 243B 2146 292 243B 
.. 


.....
>>>
200 


stopie
 zorganizowania kształtował siV w granicach B4-9
. 
Poll1Dło tego Rada Zakładowa spot;rkua się sporadyoznie z wytyka- 
mi z Z8WIU&trz. że zorganizowanie nie wynosi 10
 zatrudnionych. 
Prsez cue piVtnastolecie biuro organizacji obsługiwała 
kol. llaria Wakarec;y. kt6ra b;rła niewątpl1q podporą całej Rady. 
Stale zwiVkszan1e się liczb;r członk6w. jak r6w.nież rozw6j 
form organizao;rjnej dZiałalności. a także ilo
ć problem6w, z kt6
 
r,rmi zaczvła siO st;ykać Rada Zakładowa (zwana także Radą Miejsco
 
w,) stworz;rł7 kon1eczno
ć lepszego i szybszego poznawania sta- 
nowiska pracownik6w w sprawach ich interesujących i dotyczących. 
Spowodowało to powołanie do ż;ycia na przełomie lat 1969/1970 
rad oddziałowych w poszczeg6lnych jednostkach organizacyjnych 
Uczelni. W 19BO r. działało już 20 rad oddziałowych. 
I)pracow8n1 w ciągu lat model działania sprowadzał się do 
tego. że wszelkie istotne deo;yzje, kt6re miała podjąć Rada Za- 
kładowa. poprzedzane były konsultacją z radami oddziałowymi. To 
samo dotycz;yło wszelkich spraw poszczeg6lnych pracow.nik6w. Z te- 
go też powodu rady oddziałowe odgrywały w ż;yciu Uczelni poważną 
rolę. choć ich członkowie nie zawsze zdawali sobie z tego spra- 
wv. Prz;yjvciu określonej funkcji, szczeg6lnie w radzie oddzia- 
łowej. nie zawsze towarzyszyła wiara w siłę przebicia oraz świa- 
domość możliwości podejmowania r6żnych skutecznych działań. Sy- 
tuacja w tym względzie r6żnie się układała w poszczeg61nych ra- 
daoh i w poszczeg6lnych okresach. 
Z ohwilą utworzenia kolegi6w rektorskiego i dziekańskich, 
a także innych ciał kolegialnych stałych, bądź 'okresowych, przed
 
stawiciele organizacji zajęli w nich miejsce, włączając się 
aktywnie w ich prace. Stanowisko związkowe reprezentowane na ze- 
wnątrz z reguły ustalane było we właściwych zespołach kolegi
l- 
nych. Praktycznie rzecz biorąc na przełomie lat 1979/1980 nie 
było sprawy problemowej, bądź dotyczącej poszczeg61nych pracow- 
nik6w. w kt6rych związek nie m6głby i nie zajmow.ał stanowiska. 
W tym względzie wsp6łpraca z władzami Uczelni układała się bar- 
dzo do brze. 
Na podkreślenie zasługuje także dobrze układające się w 
tym czasie wsp6łdziałanie z organizacją partyjną na IDl.K. R6wnież 
i na tym odcinku następowały w miarę upływu czasu istotne zmia- 
ny począwszy od mało dostrzegalnych kontakt6w w połowie lat
>>>
2
 


sześćdziesiątych, poprzez okresowe wsp61ne posiedzenia sekreta- 
riat6w KU PZPR i RZ ZNP, aż do częstych kontakt6w roboczych, 
przy równoczesnym zapewnieniu przedstawicielom ZNP (także bez- 
Partyjnym członkom kierownictwa) udziału w posiedzeniach orga- 
n6w partyjnych. Jako przykład dobrej współpracy mogą świadczy6 
Wspólne posiedzenia Egzekutywy KU PZPR i Prezydium RZ ZNP przy 
Współudziale rektor6w i dziekan6w Uczelni na temat czasu pracy 
nauczycieli akademickich w świetle Karty Praw i Obowiązk6w Nau- 
Ozyciela. kt6re odbyło się w dniu 1) XII 1973 r. oraz wsp6lne 
Plenum KU PZPR i RZ ZNP poświęcone problematyce socjalno-byto- 
wej pracownik6w Uczelni, kt6re odbyło się 2B XI 1975 r. Podję- 
ta wspólnie uchwała wyt1czała władzom Uczelni najważniejsze za- 
dania w tym zakresie. Ta forma kontakt6w pretendowała już do 
miana wsp6łpracy pomiędzy organizacjami. Fakt ten jest godny 
Podkre
lenia także z tego względu, że w kierownictwie organiza- 
Cji związkowej większo
ć stanowili ludzie bezpartyjni. co jed- 
nak w sumie nikomu nie przeszkadzało. 
Rada Zakładowa w swej działalności dużą wagę przywiązywała 
do kontakt6w z instancjami związkowymi poza Uczelnią. Stąd też 
prawidłowo układały się stosunki z Zarządem Okręgu w 
dgoszczy. 
kt6ry udzielał organizacji uczelnianej pomocy w miarę swoich 
możliwości (wczasy, sanatoria, pożyczki). R6wnież dobrze ukła- 
dała się współpraca z Oddziałem ZG ZNP w Toruniu. a także z Oś- 
rodkiem Usług Pedagogicznych i Socjalnych w B,ydgoszczy. 
W Okręgowej Sekcji Nauki ZNP w B,ydgoszczy działali kol. Cze- 
:' sław Niedzielski - jako przewodniczący oraz kol. Henryk Konecz- 
ny i kol. Zbigniew Wojtczak - jako członkowie. 
Od początku lat siedemdziesiątych nastąpiły powiązania per- 
sonalne z Sekcją Nauki Zarządu Gł6wnego ZNP w Warszawie. W la- 
tach 1972-1976 kol. C. Niedzielski i Z. Wojtczak zasiadali w 
Zarządzie Sekcji Nauki ZG ZNP. Ponadto kol. kol. Antoni Czacha- 
rowski, Eligiusz Drgas. Edmund J6zefowicz, Henryk Kowalewski, 
Wiesław Radomski i Barbara Serczykowa - zasiadali w r6żnych ko- 
misjach Sekcji Nauki ZNP. W okresie
dencji 1976-19BO na człon- 
ków Sekcji Nauki wybrano kol. E. Drgasa i kol. W. Radomskiego, 
kt6ry równocześnie dalej pełnił funkcję przewodniczącego Zespo- 
łu Prawnego i z tego tytułu uczestniczył w pracach Zarządu Sek- 
cji Nauki. Ponadto w innych komisjach zasiadali wymienieni wy-
>>>
202 


żej Koledz;y. Kolega W. Radomski pełnU dodatkowo funkcjo prze" 
E1£O' 
wodniozącego Zespołu Prawno-Regulaminowego Komisji Soojalno- 
noroicznej ZG ZNP oraz uozestniozył w pracach Komisji Ekonomiki 
1°' 
i Organizaoji Szkolnictwa Wyższego Rad;J Głównej Nauki, Szkoln 
twa W;yższego i Teohniki. 
W 4rugiej połowie 19BO r. kol. W. łładolUk1 został powołaXO' 
z ramienia ZNP do tak zwanej Społeoznej Komisji prof. Resioha 40 
.praw UstaW7 o Szkolniotwie W;yż.
. W Komisji tej pełnił fUDk
 
cjo koreferenta w Zespole "Studia - Studenoi". 
Kontakt;y z Sekcją Nauki rozwijały siV również poprzez udzi
 
w różnych spotkaniach i imprezaoh. 
Dobrze układała siO takie współpraoa z Wojewódzką Radą 
Związków Zawodowych. W;yrażało to siO w licznych bezpo
rednioh 
kontaktach oraz we wzajemQ1m udzielaniu sobie pomooy. Członko- 
wie organizacji UMK uczestnicz11i czynnie w praoaoh WRZZ. Kol. 
Mirosław Nesterowicz pełnił funkojO przewodnioząoego Wojewódz- 
kiego Klubu Techniki i Racjonalizacji WRZZ, a kol. Włodzimierz 
Be
ski funkcjo przewodniozącego WoJewódzkiego Klubu Wiedz;y o 
Prao;y Ludzkiej WRZZ. 
W okresie kadenoji 1976-1980 Rada Zakładowa W7stąpiła z 
propozyeJ, nawiązania współprac;y z radami zakładoW7mi takich 
przedsivbiorstw jak: "Towimor". "Elana", "Ima-Apator". WzajemnI 
wiz;yty pozwoliły ustali6 istnienie potrzeby rozwijania takich 
kontaktów. Rozwijanie wsp6łpraoy mieJ:o siO wyraża6 w nawiązy- 
waniu kontaktów pomiVdzy poszczególnymi grupami zainteresowań. 
Szczególne miejsce w działalno
ci Rad;J Zakładowej zajmowa" 
ły kontakt;y zagraniczne. W 1967 r. goszczono delegacjv uniwer- 
sytetu w Greifswaldzie. która zaproponowała nawiązanie kontak- 
tów pomiVdzy organizacjami związkoW7mi uczelni. W czerwcu 1967 t 
delegacja w składzie kol. A. Czacharowski, Maksymilian Grinberg, 
Aleksander Matawowski i Leszek Miohalski podpisała w Greifswal- 
dzie umowV o wsp6łprac;y. Od tej por,y przez wiele lat nad prawi- 
dłow;ym przebiegiem tej współprac;y czuwał kol. A. Czacharowski, 
a później kol. E. Drgas i Marian Arszyński. 
Już w pierwszym roku zorganizowano pod kierowniotwem kol. 
A. Czacharowskiego i Sławomira Kalembki wycieczkv na trasie To- 
ruń - Waręzawa - Krak6w - Zakopane oraz Berlin - Drezno - Erfur ł 
- Wemigerode - Magdeburg. Wymieniano miejsca wCZasowe w Oliwie 
i na wyspach Hidensee i Uznam. Wymiana wycieczek nastąpiła jesZ"
>>>
203 


:0' 


CZe tylko raz w 1969 r. (Schwerin - Rostock - Hidensee -Greifs- 
Wald - Berlin). 
W ramach wymiany miejsc wczasowych w zamian 
a miejsoa w 
Oliwie, Krakowie. Olsztynie i Karpaozu. a p6źniej także w Toru- 
niu i Bachotku uzyskiwano miejsca na Hidensee, a p6źniej takte 
w Greifswaldzie, Dreźnie. Erfuroie 1 Johanngeorgenstadt. Każde- 
go roku nastvpowała wymiana delegaoji. do kt6rej zawsze obie 
etrony starannie siV przygotowywały. 
W 1977 r. podpisano porozumienie z organizaoj
 zwi
zkową 
Uniwersytetu w Rostocku. Wep6łpraoa ograniczała siV gł6wnie do 
wymiany delegacji i wymiany wczasowej. W 1979 r. kol. Januaz 
Juetyński i W. Radomski uozestniozyli w sympozjum na temat kształ- 
cenia młodej kadry. 
W 197B r. nawi
zano kontakty z organizaoj ą zwi
zkow, t1n1wer- 
eytetu Komenskeho w Bratysławie. W rok p6źniej wymieniono dele- 
gaoje w nastvpstwie ozego zawarto porozumienie o wymianie 50 
miejso wozasowyoh (Bachotek, Rowy, Sopot - Bratysława. Modra, 
Martin). Podjvto też pr6by nawiązania wsp6łpraoy na niwie socjal- 
nej z Uniwersytetem w Padwie. 
W maju 19BO r. kol. W. Radomski wziął udział w delegacji 
UMK składaj,cej wizy tv na Uniwersytecie w Rydze. Wszystko 
wskazywało na możliwośoi nawiązania bliższych kontakt6w i wiVk- 
ezej wymiany. 
Szczeg6lnie watnym fragmentem w działalności organizaoji 
związkowej była działalnoś6 szkoleniowa. Celem jej było podno- 
ezenie świadomości organizacyjnej z jednej stroQ oraz integra- 
Cja środowiska z drugiej strony. Szkolenia takie odbyły się w 
latach 1976, 1977, 1978 w Bachotku oraZ w 1976 (jesienią) w 
Osieku. 


,o' 


, 
!O 


1
 


t, 



, 


II. Działalnoś6 programowa 


1. Oohrona praw pracownik6w 


Działacze skupieni w Prezydium Rady Zakładowej w kolejnyoh 
kadencjaoh w poważnym stopniu angażowali siV w ochronv praw po- 
rt szozeg6lnych pracowników Uozelni. 



... 


.....
>>>
204 


Przedstawiciele' Rady Zakładowej brali aktywny udział w po- 
siedzeniach szeregu komisji rektorskioh, jak też w doraźnie po- 
woływanych zespołach roboczych do spraw podwyżki płac praoowni- 
k6w, premii i awans6w, rozdziału nagr6d. dodatk6w. przyznawania 
stypendi6w doktorskioh i habilitacyjnyoh. wyr6żnień i odznaozeń. 
Wiele czasu poświvcano indywidualnym sprawom praoownik6w, 
niejednokrotnie bardzo skomplikowanym. Szereg kwestii (szczegól- 
nie na tle Karty Praw i Obowiązk6w Nauczyciela) w konsekwencji 
wymagało interwencji Zarządu Gł6wnego ZNP w Ministerstwie. Doty- 
czyło to przykładowo w latach 1972-1976 takich spraw, jak wypła- 
ty ekwiwalentu za urlop w przypadku śmierci nauczyoiela akademio' 
kiego przed wakacjami. stosowania r.Jczałt6w za nocleg przy wyje-' 
dach na staż naukowy. uposażenia pracownic przebywających na st.' 
żach zagranicznyoh, dodatk6w do emer.Jtur.J za pracv w PRL. roz- 
bieżności między ustawą a rozporządzeniem dotycząoych dodatk6w 
funkcyjnyoh, wynagrodzenia za praoe d1plomowe (kwestia interpre- 
taoji). W lataoh 1976-19BO z ważniejszych problem6w zajmowano 
siV sprawami rozliozenia godzin ponadwymiarowych w przypadku cho' 
roby nauczyciela akademickiego, przelioznik6w na studiaoh zaooz- 
nych. wynagrodzenia za egzaminy i prace końcowe na studiach po- 
dyplomowych. zasiłku jednorazowego przysługującego nauczycielom 
zatrudnionym po raz pierwszy, limitu godzin, sprawami emer.Jtur, 
tr.Jbem doohodzenia roszczeń pracowniczych przez nauczycieli aka- 
demickioh. Kadenojv 1976-19BO oechowała szczeg61nie duża liczba 
interwencji rozpatr.Jwanych przez Prezydium Rady Zakładowej, a 
także 19 spraw. kt6re trafiły do komisji odwoławczej do spraw 
pracy oraz do OkrVgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. 
We wszystkich tych sprawach występowali przedstawiciele Prezy- 
dium Rady Zakładowej. 


2. Sprawy młodej kadry 


Przedstawiciel Rady Zakładowej stale uczestniczył w pra- 
cach rektorskiej Komisji do spraw rozwoju młodej kadry nauczy- 
cieli akademickich. Reprezentowane tam stanowisko było wynikiem 
wcześniejszych analiz dokonywanych przez Prezydium. W czasie ka- 
dencji 1969-1972 udało się przeforsować, przy poparciu Komitetu
>>>
205 


, 


Uczelnianego PZPR. sprawy przyznawania stypendiów doktorskich 
na okres 12 miesi
cy zamiast na 9. Wiele uwagi poświocano też 
sprawom indywidualnym. Problematyką tą przez wiele lat zajmo- 
-ał 8i
 szczególnie kol. Andrzej Giziński. 
O ile w początkach omawianego okresu szozególną wagO przy- 
-iązywano do spraw bytowych tej kadry, o tyle później przedmio- 
tem 8zczeg61nego zainteresowania stały si
 także kwestie zwią- 

ane z jej rozwojem naukowym. W 197B r. w porozumieniu z Komi- 
tetem Uczelnianym, Rada Zakładowa podj
ła szeroko zakrojoną akcj
, 
której celem była analiza czynników warunkujących rozwój kadry 
młodszych nauczycieli akademickich. Za pomocą rad oddziałowych 

ebrano bogaty materiał. który zaprezentowano na Plenum Rad1 Za- 
kładowej w dniu 10 IV 1979 r. Materiał ten został wysoko ocenio- 
ny przez władze Uczelni i stanowił podstaw
 do podjocia konkret- 
nych działań na rzecz poprawy sytuacji. 


, 



 


- 


3. Sprawy emerytów 


Drugą grupą społeczności akademickiej, której organizacja 

w1ązkowa poświ
cała szczególną uwag
, stanowili emeryoi. 
W okresie kadencji 1966-1969 nową formą kontaktów Rady Za- 
kładowej z emerytami były spotkania przy kawie i ciaatkach z oka- 

ji Dnia Nauczyciela, co stało si
 później trad1cją. Począwszy 
od 1969 r. zaczęto organizować dla emerytów wycieczki krajoznaw- 
C
e połączone z programem kulturalnym. Duża w tym zasługa uniwer- 
syteckiego Koła PTTK. Od 1972 r. zacz
to przyznawać emerytom za- 
Pomogi także z budżetu Rady Zakładowej. W kadencji 1972-1975 
przyznano takich zapomóg 60 na kwotę 30 000 zł. PocząwSZ7 od tej 
kadencji członkowie Sekcji mieli możno
ć korzystania ze wszyst- 
kich imprez organizowanych dla pracowników. Zaczoto także orga- 
nizować cieszące si
 dużym powodzeniem spotkania z okazji Dnia 
Kobiet. Emerytom udost
pniano na korzystnych warunkach także 
-czasy, szczególnie w turnusach mniej obsadzanych przez pracow- 
ników. W latach 1973-1975 z wczas6w takich skorzystało 1B4 osób. 
Śmierć wieloletniego przewodniczącego Sekcji prof. dr Woj- 
ciecha Hejn08za w czerwcu 1976 r. spowodowała zanik działalnod- 
ci Sekcji. Reaktywowanie jej działalności naatąpiło w 1977 r. 
Przewodniczącą Zarządu Sekcji wybrano ko
. Irenę Czerwińską.
>>>
206 


Z ramienia Rady Zakładowej Sekcją bardzo skutecznie opieko- 
wali 8iO kol. DaDuta Etter i kol. Ireneusz Mikołajczyk, przy dU- 
żeJ po
oy biura Radl ZakładoweJ. W 19BO r. Sekcja skupiała 30J 
080bJ. w t7m 2)8 kobiet i 65 możczyzn. Sekcja organizowała co- 
miesiOcZD8 spotkania przy herbatce z referatami, pogadankami i 
prze
roczami. Stał7 8iO one na tyle popularne. że powstał pro- 
blem sali s racji wsrastającej frekwencji. Rada Zakładowa roz- 
prowadzała bespłatne bllet7 na imprezy kulturalne. Spotkania z 
okazJi Dnia Nauczyoiela i Dnia Kobiet nabrały bardzo uroczyste- 
go charakteru. Uozestniczyły w nich władze Uczelni. KU PZPR i 
RZ ZIP. Od 1979 r. zaczoto organizować stanowi,ce prawdziwą sen- 
sacjo bale karnawałowe połączone z programem artystycznym. W la- 
taoh 1976-19BO w dalezym ciągu wypłacano zapomogi ze składek 
Z1r1ąsku. Z fund.8z7 Radl Zakładowej wypłacono B5 zapom6g 1080- 
1qoh na kwoto 42 500 zł. W70ieozki i spotkania okol1czno
ciowe 
dof1nan8ow,ywano w kwocie 12) 415 zł. 
Zarz,d SekoJi odwiedzał chorych. Uczelnia zaopatrywała eme- 
ryt6w po znacznie obniionej cenie lub bezpłatnie w warzywa i zie
 
mn1ak1. Na wczasy dowożono emeryt6w autokarami bezpłatnie. W kil
 
ku prz7padkach. 00 b7ło ewenementem, władze Uczelni rozwiązałY 
emerytom problelQ' mieszkaniowe. W sumie był to okres niewątpli- 
wej prosperity Sekcji. 


4. Dz1ałalno
ć ideowo-wychowawcza 


Rada Zakładowa wł,czona była r6wnież w proces działalno
ci 
ideowo-1qchowawczej Uczelni oraz w proces kształtowania stosun- 
k6w miodzyludzk1ch. Przedstawiciele Rady Zakładowej, a w szcze- 
g61no
ci kol. Ryszard Michalski, współdziałali w tym względzie 
z prorektorem do spraw studenckich oraz uczestniczyli w powoły- 
wanych komisjach i zespołach. 
Rada Zakładowa była także współorganizatorem Klubu Młodych 
Pracownik6w Nauki i Klubu Radnych oraz uczestniczyła w pracy .Po- 
dyplomowego Studium Pedagogicznego i w konferencjach politycZ
 
no-pedagogicznych dla nauczycieli akademickich, a także w czy- 
nach społecznych. Problematyce ideowo-wychowawczej poświęcone 
były spotkania aktywu związkowego w Bachotku, spotkania z rad-
>>>
207 


nymi, posłem na Sejm, przedstawicielami Uniwersytetów w Greifs- 
waldzie i Rostocku. Istotne miejsce w pracy Ra4J Zakładowej zaj- 
mowała troska o prawidłowe kształtowanie stoSUDk6w miOd
ludz- 
kich. Wprawdzie nie uwidaczniało siO to poprzez wygłaszanie re- 
feratów czy organizowanie specjalQych sympozjów, ale wyrażało 
się w codziennej pracy. W programie działania Rady Zakładowej ja- 
ko zasado w kształtowaniu stosunków międzyludzkich przyj oto eli- 
minację wszelkich możliwych dla tych stosunków zagroże
. Z tego 
też wynikała inspiracja Rady Zakładowej odnośnie do opracowania 
zasad, przydziału wczasów i odpłatności za nie, zasad przyznawa- 
nia nagr6d. jak r6wnież kryteriów przyznawania mieszkań. dodat- 
k6w specjalnych, czy też talon6w na samochod1. Szczeg6
 uwagO 
Zwrócono na prawidłowe opracowanie regulamin6w premiowania. bo- 
wiem brak precyzji w tym zakresie wielokrotnie był przycz1D4 nie- 
potrzebnych konflikt6w. Cechą charakterystyczną w działalności 
Rady było konsekwentne przestrzeganie zasadności przy zwalnianiu 

 pracownik6w, przy przyznawaniu nagr6d, dodatk6w specjaln1ch itp. 

 Gdy było to konieczne skutecznie protestowano przeciwko przyzna- 
waniu nagr6d lub dodatk6w osobom. które w sposób ewidentny na- 
ruszały zasady wsp6łżycia między ludźmi i to bez wzglOdu na ty- 
tuł naukowy i stanowisko. 


5. Działalność na rzecz poprawy warunk6w bhp 


Niezależnie od specjalnego stanowiska do spraw bhp w pio- 
nie administracji Uczelni w strukturze organizacji związkowej 
przewidziane było stanowisko społecznego inspektora pracy. Ogrom 
spraw spowodował, że w kadencji 1976-19BO utworzono stanowisko 
zastępcy i sekretarza społecznej inspekcji pracy. 
W latach 1966-1969 funkcję społecznego inspektora pracy ko- 
lejno pełnili kol. A. Borchardt, M. Chajkowski i Franciszek Roz- 
płoch. Częste zmiany na tym stanowisku nie odbijały się zbyt do- 
brze na pracy. W latach 1969-1972 z inicjatywy Związku utworzo- 
na została uczelniana komisja powypadkowa, w skład kt6rej z ra- 
mienia Rady Zakładowej weszli kol. L. Michalski i Jan Grzeszkie- 
wicz. Kol. J. Grzeszkiewicz został przeszkolony w Szkole Inspek- 
cji Pracy CRZZ we Wrocławiu i pełnił funkcję społecznego inspek-
>>>
208 


tora pracy. W sumie był to okres wzmożonej działalno
ci na rzeC' 
popraę warunk6w bhp. 
6 ok ...e' 
Szczeg6
 trosko budziła wzrastaj,oaliczba wypadk w.W 
 
sie kadencji 1969-1972 miało miejsce 7 wypadk6w przy pracy. w 
tym 2 ś-iertlene. Z tytułu odszkodowań Uniwersytet wypłacił 
200 000 zł. Inspekoja pracy podkre
lała brak ostrożności a cza- 
sem nawet lekko.,ślnoś6 pracownik6w. Poważne zastrzeżenia Rad1 
Zakładowej w tym czasie budziła praca kom6rki bhp Uczelni, w wY' 
niku czego doprowadzono w 1973 r. do zmian personalnych. Od po- 
łowy 1972 r. przez dwie kadenc
e funkcjO społecznego inspektora 
pracy pełnił kol. H. Kowalewski. W tym czasie Rada Zakładowa 
koncentrowała swoje wysiłki przede wszystkim na podniesieniu 
rangi uczelnianej kom6rki bhp i zwiokszeniu efektywno
ci jej 
działania. Wiele W,Jsiłku wkładano w uświadamianie kierownik6w 
poezczeg6lnych jednoetek organizacyjnJch. że służba bhp w świet- 
le prawa jest organem kontrolującym i inspirującym likwidację 
zaniedbań a nie UBUWeJ ącym zaniedbania. W latach 1913-1975 wy- 
dano 590 zaleceń. z ozego zrealizowano 509, tj. B6,2%. z tego 
67% po wyznaczo
m terminie. Tak wysoka liczba zaleceń oraz skU- 
tecznodć działania była wynikiem planowych, prowadzonych 2-kro t - 
nie w ciągu roku społecznych przegląd6w warunków pracy, w kt6- 
rych uczeet
iczyli także oddziałowi społeczni inspektorzy pra- 
cy. Dążąc do rad1kalnej poprawy w zakresie warunk6w bhp Rada 
Zakładowa zagroziła, że będzie stosowa6 wszelkie przewidziane 
prawem środki przymusu celem wyegzekwowania od pracodawcy rea- 
lizacJo zaleceń i nakaz6w niezbędnych dla poprawy warunków pra- 
cy. Prożnoś6 Społecznej Inspekcji Pracy a w szczególno
ci kol. 
H. Kowalewskiego nie uchroniła jednak w pełni pracownik6w od 
wypadków przy pracy. 
W latach 1973-1975 było 175 wypadków. w tym ciężkich 52. 
Uczelnia wypłaciła z tego tytułu około 250 tys. zł (dane niepel- 
ne). 
W latach 1976-19BO funkcjO zakładowego społecznego inspek- 
tora pracy w dalszym ciągu pełnił kol. H. Kowalewski, jego za- 
stępcą był kol. Jan Gembal. a sekretarzem kol. Małgorzata Do- 
lecka. W skład inspekcji pracy wchodzili również inspektorzy po- 
szczeg61nych rad oddziałowych. Zesp6ł ten kontynuował podjęte 
wcześniej działania. 


.........
>>>
209 


6. Działalno ś6 kulturalna 



8' 


Działalnoś6 kulturalna to przede wszystkim zakup bilet6w 
na różnorodne imprezy stosownie do gu8t6w pracownik6w. A oto 
jak siO przedstawiała kwestia zakupu i dofinansowania biletów 
w poszczególnych kadencjach: 


WYdatki 1966-1969 
Zakupiono bilet6w 1 080 


Dofinansowano zł 


10 000 


1969-1972 
brak 
danych 
44 388 


1972-1976 
21 575 


1976-19BO 
39 BOO 


39 766 


509 000 


.. 


Działalnoś6 Związku w sferze kultury bynajmniej nie spro- 
wadzała się wyłącznie do zakupu bilet6w na imprezy. Władze Uczel- 
ni przekazały w gestię Rady Zakładowej pomieszczenia klubowe w 
Piwnicach Collegium Maius. Klub popularnie zwano "U NataszY"J od 
imienia wieloletniej kierowniczki bufetu Natalii Eondarowskiej. 
która niejednokrotnie wspierała różne akcje związkowe. W klubie 
odbywały się prelekcje krajoznawcze pOłączone z wyświetlaniem 
kolorowych przezroczy. Urządzano w nim wystawy fotograficzne, 
malarstwa i grafiki miejscowych twórc6w. Ponadto organizowano 
dyskusje problemowe, a także wieczorki taneczne. Szczeg61ne usłu- 
gi klub oddał jako miejsce atrakcyjnych spotkań emerytów i ren- 
Cistów. W połowie lat siedemdziesiątych stał się zbyt mały, by 
Pomieści6 wszystkich zainteresowanych. 
Tradycją Związku stało się organizowanie co roku balów: syl- 
westrowego i karnawałowego (od 1969), przez wiele lat w auli Col- 
legium Maximum, a w późniejszych latach w stoł6wce na Bielanach. 
Z chwilą podjęcia przez władze Uczelni organizacji Balu Rektora 
w foyer Auli na Bielanach, przewidzianego w dużym stopniu dla 
osób z zewnątrz - Rada Zakładowa podjęła się organizacji podob- 
nego balu związkowego, nieoficjalnie zwanego Balem Prezesa. Bal 
ten gł6wnie przewidziany był dla pracowników Uczelni. Obydwa ba- 
le cieszyły się ogromnym powodzeniem z racji atmosfery i bogate- 
go programu, jaki towarzyszył imprezie. W pamięci niejednego 
Uczestnika zapisał się szczególnie X Jubileuszowy Bal w 1979 r. 
W latach 1978-1980 odbywały się również, cieszące się ogromnym 
powodzeniem, bale emerytów. 


......
>>>
210 


III. Działalność Rady Zakładowej w sprawach socjalnych Uczelni 


Działalność socjalna stanowiła istotny fragment całokszta

 
tu działalności związkowej na UMK. Na przestrzeni omawianych 15 
lat działalności związkowej nastąpiły w tym względzie istotne 
przeobrażenia. W miarę rozwoju działalności i stopniowej rozbu- 
dowy wyspecjalizowanych służb socjalnych z 1/2 etatowego refera
 
tu socjalnego w 1966 r., poprzez 1-osobowy w początkach lat sie
 
demdziesiątych, do kilkuosobowego działu socjalnego w połowie 
lat siedemdziesiątych - zmieniała się rola Rady Zakładowej z ot
 
ganizatorskiej w początkowym okresie, w in8piratorsko-kontroln4' 
Sprzyjało temu w szczeg61ny spos6b utworzenie w zakładach pracY 
ustawą z 1973 r. zakładowego funduszu socjalnego. Odtąd co rokU 
w porozumieniu z Rektorem Uczelni Rada Zakładowa wytyczała kie- 
runki wykorzystania środk6w funduszu i zatwierdzała roczne pla
 
ny działalności socjalnej. 
Istotnym momentem w umocnieniu się działu Socjalnego było 
zatrudnienie z inspracji Rady z dniem 4 XII 1975 r. kol. Wojcie
 
cha Froelicha na stanowisku kierownika tego działu. R6wnież za- 
trudnienie z inspracji Rady Zakładowej na stanowisku kierownika 
Ośrodka w Bachotku kol. Kordiana W6jciaka zlikwidowało szereg 
kontrowersji w tym obiekcie. Dla uzyskania pełnego obrazu, trze
 
ba choć pobieżnie dokonać przeglądu r6żnorodnych form działaln o9 ' 
ci socjalnej. 


1. Wypoczynek pracownik6w 


W latach 1966-1969 Rada Zakładowa rozprowadzała wczasy or- 
ganizowane przez PIP i ZNP. Wczasy rodzinne w tym czasie należa
 
ły do rzadkości. Powstający nad jeziorem Bachotek ośrodek prze- 
znaczony był wyłącznie dla AZS. mimo że pierwszym gospodarzem 
terenu było Zrzeszenie Student6w Polskich, kt6re organizowało 
tam bazę namiotową. Z inspiracji Rady Zakładowej władze Uczel- 
ni podjęły starania o przydział działki w Ciechocinku pod budo- 
wę domu zdrowia. R6wnocześnie trwały praoe remontowo-adaptacyj- 
ne obiektu w Nowej Wsi, przewidzianego na dom pracy twórczej. 
Korzystano w tym czasie z dom6w studenckioh w Olsztynie i Tr6j-
>>>
211 



 



ieście. Podpisano umowo z dyrekcją PGR wojew6dztwa olsztyńskie- 
go na wymianę miejsc wczasowych na Mazurach w zamian za udostęp- 
nienie dom6w studenckich w Toruniu na kolonie letnie. Akcją wCZa- 
sową niezwykle sprawnie kierowała społecznie kol. Urszula Roso- 
chowicz. 
Z dniem 1 IV 1972 r. władze Uczelni, w wyniku nacisku or- 
ganizacji związkowej, powołały do życia referat socjalny z 2-eta- 
tową obsadą. Od 1971 r. przez kilka lat organizowano wczasy w 
8iodle w Ośrodku ZSP w Gnieźnie. Poza tym zaczęto zwiokezać ilość 
-czas6w drog, zakupu w innych zakładach pracy a także biurach 
POdr6ży. Ośrodek w Bachotku uzyskał status ośrodka szkoleniowo- 

poczynkowego UMK. Odtąd połowO miejsc przyznawano dla AZS - 
na działalność szkoleniową oraz drugą połowO na akcję wczasową 
Uczelni. W 1973 r. dziOki staraniom Rady Zakładowej, a szczeg6l- 
nie kontaktom osobistym kol. W. Radomskiego, została podpisana 
-ieloletnia umowa o wynajem kwater z Bronisławą Gizicką w Zako- 
Panem. Umowa ta co do zasady funkcjonuje do dziś. Uczelnia po- 

ogła w szybkim zakończeniu budowy, w zamian za co zyskała od- 
PO_iednią ilość miejsc w Zakopanem. W odniesieniu do wymienio- 
nego obiektu należy szczeg6lnie podkreślić panującą tam przyjem- 
ną atmosferą stwarzaną przez gospodarzy oraz ładny g6ralski wy- 
str6j obiektu. W tym samym czasie umowę na podobnych zasadach 
POdpisano w Jastrzębiej G6rze. Jednak po 2 latach została ona 
Zerwana przez kwaterodawcę. Przez rok korzystano z kwater w Dźwi- 

zynie. Wynajmowano r6wnież kwatery we Władysławowie, Jastarni 
1 Ciechocinku. 
W kwietniu 1976 r. została powołana doraźna komisja związ- 
kowa, kt6ra przeanalizowała dogłębnie sytuację Ośrodka w Bachot- 
ku i zaproponowała szereg konkretnych rozwiązań. Najistotniejszą 
konsekwencją było przyznanie ośrodkowi etatu kierownika, kt6rym 
Został kol. K. Wójciak. Był to przełomowy okres dla ośrodka. W 
Wyniku kontaktów kol. W. Froelicha przez kilka lat korzystano z 
ośrodka wczasowego w Jordanowie. Szczególnie istotną akcją Dzia- 
łu Socjalnego była wymiana z FWP miejsc w DS na miejsca w atrak- 
CYjnych miejscowościach. Atrakcyjność wczasów podniosła jeszcze 
Wymiana miejsc wczasowych z Rostockiem, Greifswaldem i Braty- 
sławą. W 1976 r. udało się zdobyć na stałe obiekt w Rowach, któ- 

y po adaptacji liczy 34 miejsca i w Ciechocinku o 12-18 miej- 
Scach. 



 



 



 


" 



 


,
 


It
>>>
212 


w 1977 r. opracowano i uchwalono regulamin przydziału 
wczasów oraz w 1978 r. zasady odpłatności za wczasy. W 1977 r. 
UMK zajmowało II miejsce w kraju wśród uniwersytetów po Uniwer- 
sytecie Jagiellońskim w zakresie liczby miejsc wczasowych w sto' 
sunków do liczby praoowników oraz I miejsce wśr6d najwiokszych 
zakładów pracy Torunia. Liczba miejsc wczasowych przyznanych w 
trakcie poszozeg6lnyoh kadencji przedstawiała siO następująco: 


1966-196B 
766 


1969-1971 
1 754 


1972-1975 
4 400 


1976-1979 
5 251 


2. Wypoozynek młodzieży 


Rozwój działalności w zakresie organizaoji wypoczynku mło
 
dzieży w dużym stopniu ograniczał brak własnego ośrodka kolonij' 
nego. Przez wiele lat organizowano kolonie w Otłoczynie, później 
w Robakowie, Nowej Wsi i w innyoh miejscowośoiach. 
Dużym powodzeniem oieszyły się organizowane obozy wędrowne 
w różnych regionach kraju na tak zwany oh typowyoh trasaoh PTSM 
oraz zimowiska w górach i w Ośrodku w Bachotku. W okresie po- 
szczególnyoh kadenoji ilość miejsc na koloniach i obozach kszta
' 
towała siO nastopująco: 


Rodzaj 1969-1971 1972-1975 1976-1979 
wypoczynku 
Kolonie 25 480 brak danyoh 
Obozy 70 326 1 090 
Ogółem 95 B06 1 090 


....ol....
>>>
213 


3. Opieka nad małymi dziećmi 



, 


Problem opieki nad małymi dziećmi pracownik6w UMK istn1e
e 
prawie tak długo jak sama Uczelnia. Pr6by jego rozwiązania czy- 
nione były wielokrotnie. Szczeg6lnie aktywne działania pode
.o- 
-ano w oiągu ostatniego dziesiociolecia. 
Na konferencji sprawozdawczo-wyborcze
 ZNP w 1972 r. po- 
stulowano wybudowanie na Bielanaoh żłobka i przedszkola. lub też 

aadoptowanie budynku Zoologii przy ul. Danielewskiego. PodJote 
działania nie przyniosły wi,kszych rezultat6w, mimo zapewnienia 
Ze strony władz miejskich o poparciu i pomocy merytorycznej w 
przypadku zorganizowania żłobka i przedszkola przez Uczelni,. 
Co jakiś ozas przeprowadzano ankietyzac
, celem ustalenia 
aktualnych potrzeb. Interesowano 8ił. 
ak rozwiązuJ, ten problem 
inne uczelnie. W wyniku usilnych starań udało sił umieścić w pro- 
jekcie potrzeb inwestycyjnych UMK budowę żłobka i przedszkola na 
lata 197B-19BO. R6wnież bez skutku sprawą przedszkola i żłobka 
zajmowało 8ił wsp61ne Plenum KU PZPR i RZ ZNP w dniu 2 XI 1975 r. 
oraz Konferencja ZNP w 1976 r. Kolejne propozycje, to lokaliza- 
Oja w Akademickiej Przychodni Lekarskiej, domu studenckim, a tak- 
Że propozycja przejłcia przedszkola Elany przy ul. Gagarina. 
Na przełomie 1978/1979 wydawała sił realna koncepcja budowy 
obiektu. Rada Zakładowa, nie widząo jednak rzeozywistyoh szans 
na szybkie rozwiązanie problemu. podjłła rozmowy z zaprzYJaźnio- 
nymi zakładami praoy na temat lokowania dzieci pracownik6w Uczel- 
ni w przedszkolach ty oh zakład6w. Było to 
edyne. choć niewątpli- 
wie doraźne rozwiązanie problemu. 


4. Opieka zdrowotna 


Funkcjonowanie przy Uniwersytecie Akademickie
 Przychodni 
Lekarskiej woale nie oznaczało w połowie lat sześćdziesiątyoh. 
że mogą z nie
 korzystać wszysoy. W tym czasie opieką obj,ci 
byli tylko pracownicy naukowo-dydaktyczni. a później także pra- 
oownioy stoł6wki. W związku z powyższym Rada Zakładowa podpisała 
umowę-zlecenie z lekarzem APL, kt6ry zgodził się przyjmować 
wszystkioh praoownik6w, a także w uzasadnionych przypadkach od-
>>>
214 


wiedzać ich w domach. Niezależnie od tego czyniono usilne stara
 
nia o etaty lekarzy zakładoW1ch. W 1971 r. Uczelnia uzyskała 
etat lekarza dla pracowników, jednak: miała mu zapewnić mieszka- 
nie. Niestety po otrzymaniu mieszkania zrezygnował z pracy. Od 
tego czasu stale powracał problem lekarzy. Wielokrotnie inter- 
weniowała Rada Zakładowa u władz Uczelni, władz miejskich a tak
 
że w służbie zdrowia. Nastopowały częste zmiany personalne. W 
styczniu 1976 r. w związku ze zwolnieniem przez dr Jadwigę Syl
 
westrowicz. która przeszła na emeryturę. stanowiska kierownika 
APL, stanowisko to objął dr Waldemar Bata. kt6ry podjął energiO'; 
ne działania na rzecz rozwoju APL. Działalność APL w l
tach sie
 
demdziesiątych stosunkowo często poddawana była społecznej oce- 
nie. Przedstawiony na Plenum Rady Zakładowej w dniu 5 XII 1979 f' 
referat był wynikiem sondażu i ankiet zebranych przez rady od- 
działowe wśród pracowników poszczeg6lnych jednostek organizacyj
 
nych. Konkretne wnioski wypracowane na Plenum przedstawiono kie
 
rownictwu APL, Dyrekcji ZOZ oraz Lekarzowi Wojew6dzkiemu. Nie 
mniej ogólna ocena pracy APL wypadła pomyślnie, czego niewątpli
 
wą przyczyną było duże zaangażowanie dra W. Baty. 


5. Sytuacja mieszkaniowa 


W drugiej połowie lat sześćdziesiątych osiągnięciem było 
uzyskanie przyrzeczenia Banku Inwestycyjnego co do zapewnienia 
odpowiedniego funduszu na pożyczki mieszkaniowe. Z pomocą w tym 
względzie przyszedł r6wnież Zarząd Okręgu ZNP w Bydgoszczy. God
 
ną uwagi była akcja Rady Zakładowej na rzecz budowy dom6w jedno
 
rodzinnych. Efektem tego było powstanie Zrzeszenia Budowy Domkó
 
Jednorodzinnych "Bielany". Nie bez znaczenia dla ogólnej sytua- 
cji była budowa hoteli asystenckich. SUkcesem Uczelni było uzy- 
skanie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, na mocy któ- 
rej mieszkania kwaterunkowe zwalniane przez pracowników UMK po- 
winny być przyznawane innym pracownikom UMK. Sprawami tymi efek
 
tywnie zajmowała się kol. W. Skuratowa. W 1972 r. Rada Zakłado- 
wa przeprowadziła badania ankietowe aktualnych potrzeb mieszka- 
niowych.
>>>
215 


,; 


Wprowadzono decentralizację trybu rozpatr.r-ania podań o 
przydział mieszkania (2 etapy). W następstwie tego powstała ko- 
nieczność zobiektywizowania krJteri6w przydziału. Powołana w 
1976 r. przez Radę Zakładową komisja pod przewodnictwem kol. Z. 
łojtcZaka opracowała krJteria kwalifikacyjne stosowane przy oce- 
nie podań dotyczących przydziału mieszkań. Wain7m osiągniociem 
Rady Zakładowej bYło przełamanie istniejących zw.Jczajów. zgodnie 

 którymi mieszkania z puli przyspieszeń otrzy
i w.Jłącznie 
nauczyciele akademiccy. Rada Zakładowa wielokrotnie akcentowała 
konieczność uwzglodniania także interes6w inQ7ch grup pracowni- 
Czych, ze względu na ich dużą przydatność dla prawidłowego funk- 
Cjonowania Uczelni. A oto jak przedstawiała siO sytuacja w za- 
kresie przydziału mieszkań (w stosunku do liczby osób oczekują- 
cych) w latach 1973-19BO: 



 . 


Lata 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 
Liczba podań 128 192 242 212 260 311 277 
Liczba prz1dzie- 
lo
ch mienkań 26 24 40 42 36 
a) spółdzielczo 25 23 24 
b) iDIJych 4 12 4 1 2 16 5 - 
O g ó ił: e m 29 35 30 28 26 56 47 36 


6. Inne 



 Rada Zakładowa podejmowała działania inspirujące Dział So- 
" Cjalny w zakresie organizacji takich uroczystości jak Dzień Ko- 
biet czy Choinka Noworoczna. Starano się wypracować formy obcho- 
d6w akceptowane przez możliwie naJwiOkazą liczbę pracowników. 
Szczególnie trudno było znaletć odpowiednią formę obchodów Dnia 
Kobiet, bowiem żadna forma nie była zadawalająca (słodycze, upo- 

 minki rzeczowe, bilety na imprezy, spotkania przy kawie itp.). 
Na uwagę zasługuje w.Jpracowanie przez Dział Socjal.ny form orga- 
nizacyjnych choinki dla dzieci {seanse filmowe dla dzieci i dla 
dorosłych, widowiska i zabaW1
>>>
216 


W t
 miejscu nalety r6wnież wspomnieć o Dniu Nauczyciela, 
świłcie urządz
 wspólnymi siłami organizacji związkowej oraZ 
Uczelni. Temu świotu starano się z każdym rokiem nadawać coraz 
bardziej uroczysty oharakter. W t
 dniu wrOczano zasłużonym 
praoownikom odznaczenia państwowe, Medale Komisji Edukacji Na- 
rodoweJ. Złote Odznaki ZIP, Medale WRZZ. W ostatnich latach uro
 
ozystość odbywała siO w Teatrze i połączona była ze spektaklem 
teatralJqm oraz laapq wina dla odznaczonych. 


IV. Wepółdziałanie Rady Zakładowej z innymi organizacjami na 
UlIK 


1. UDJ.werQteckie Koło PTTK 


Rada zakładowa ZNP chotnie wspierała wszelkie działania or
 
ganizaoji społecZQ1ch działających w ramach Uczelni, które pro- 
wadziły do wzbogacenia tycia pracowników Uczelni. Szczególną 
wagO przywiązywano do działalności istniejącego od 1955 r. Uni- 
werQteckiego Koła PTTK nr 2. Mając na uwadze istniejące na 
szczeblu centra1nym porozumienia, Rada Zakładowa uznała Koło 
PTTK za głównego organizatora turystyki w środowisku pracowni- 
k6w Uczelni. Działalność Koła wspierano w miarę swoich możliwo- 
ści finan8owo, dbając r6wnież o zagwarantowanie odpowiednich 
środków przy podziale zakładowego funduszu socjalnego. Przez 
wiele lat istniała unia personalna. Koło wyspecjalizowało się 
w organizaoji stojących na bardzo wysokim poziomie krajoznaw- 
czych wycieczek autokarow.Jch pOłączonych z pieszymi wycieszka- 
mi. Na uwagę zasługiwały imprezy organizowane dla emeryt ów oraZ 
grup pracownik6w nisko uposażonych. 
Poza wycieczkami organizowano również odczyty, wspólne 
zwiedzanie ciekawszych wystaw, spacery po mieście, spotkania 
uczestników przed i po wycieczkach, doroczne spotkania pod 
hasłem "Co nowego w Tatrach i pod Tatrami". Na stałe do kalen- 
darza weszły takie imprezy jak "Powitanie wiosny", "Spotkanie 
z jesienią". 
Mówiąc o pracy Koła nie sposób pominąć na zawsze związane 
z PTTK takie osoby jak: Maria Aleksandrowicz, Halina Jeśman,
>>>
T 
! 


217 


Andrzej Tomczak,Staniaław Wasilewski, Urszula Kuczowa, Teresa 
Karwlcka, Helena Chłodowska, Teresa Friede16wna, Stefan Czaja. 
Interesująco przedstawiała się 11czba imprez organizowanych przez 
to Koło. 



 Lata 1967-1968 1969-1971 1972-1975 1976-1979 
Liczba 10 27 41 44 
imprez 
Liczba 
Uczestników 467 1018 1264 1470 


2. UniwersyteCki Dyskusyjny Klub Filmowy 


; 


Na drugim miejscu niewątpliwie należy wymienić Uniwersytec- 
ki Dyskusyjny Klub Filmowy, w prowadzeniu którego zasłużyli się 
kol. Lech Dubikajtis, J6zef Tęcza, Wiesław Mincer. Klub działał 
Pod patronatem Rady Zakładowej ZNP i spełniał ważną rolę w krze- 
wleniu kultury fl1mowej w środowisku, a także w Toruniu. Obok 
projekcji filmów układanych w cykle tematyczne, Klub organizował 
prelekcje oraz dyskusje. Przez kr6tki okres istniała tendencja, 
niestety p6źniej zarzucona, do stworzenia tak zwanego kina poli- 
tycznego. 


3. Ognisko TKKF 


Działalność sportowa wśród pracowników prowadzona była przez 
działające pod patronatem Rady Zakładowej ZNP Ognisko TKKF. Po- 
wstało ono w połowie lat sześćdziesiątych i przez cały czas było 
prowadzone przez kol. Zenona Orylskiego. Ognisko organizowało 
gimnastykę dla kobiet oraz grę w siatkówkę i koszykówkę dla męż- 
Czyzn. W późniejszym okresie powstała sekcja gier sportowych, 
sekcja łyżwiarska, sekcja żeglarska oraz sekcja szachowa. Utrud- 
nieniem w działalności Ogniska był niezbyt łatwy dostęp do sal 
gimnastycznych i do basenu. Nie mniej Ognisko odnosiło sukcesy, 
np. koszykarze kilkakrotnie wygrali turnieje o "Srebrną Lampę
>>>
21B 


G6rniczą". W 1977 r. otrzymali ją na własnoś6. Za pośrednictwem 
Rady Zakładowej doszło do nawiązania kontakt6w z zaprzyjaźnio- 
nymi uczelniami za granicą. Co roku odbywała siO wymiana grup 
sportowych. SUkcesy odnosili także szachiści, zdobywając kilka- 
krotnie mistrzostwo Torunia i wygr,ywając turnieje organizowane 
przez zakłady pracy. 


4. Uczelniane Koło Wędkarskie 


W marcu 1979 r. pod patronatem Rady Zakładowej powstało 
Uczelniane Koło Wodkarskie. kt6re od początku przejawiało bardzo 
ożywioną działalnoś6. Organizowano zawody wędkarskie, także przY 
współudziale innych kół, szczeg61nie z zaprzyjaźnionych zakładó. 
pracy. Zorganizowano bazę nad jeziorem w Kamionkach. Rozważano 
również możliwoś6 wydzierżawienia jakiegoś jeziora. 


5. Uniwersyteckie Koło Automobilklubu Toruńskiego 


R6wnież pod patronatem i z inicjatywy Rady Zakładowej po- 
wstało Uniwersyteckie Koło Automobilklubu Toruńskiego. Koło nie 
zdążyło jednak rozwiną6 działalności w szerszym zakresie. mimo 
udanego startu. Działalnoś6 swoją Koło zainaugurowało organiza- 
cją rajdu samochodowego, który dostarczył uczestnikom wiele emo- 
cji. Na losach Koła w dużym stopniu zaciążyły problemy paliwowe 
oraz problemy znajdrobniejszą cho6by naprawą. 


6. Sekcja Strzelecka Klubu Oficerów Rezerwy UMK 


Rada Zakładowa opiekowała się r6wnież i udzielała pomocy 
Sekcji Strzeleckiej Klubu Oficer6w Rezerwy UMK. Zakupiono sprzęt 
z funduszu socjalnego, a także finansowano, wprawdzie tylko cz
- 
ściowo. udział zawodników w imprezach strzeleckich. Osiągane w 
nich wyniki potwierdzały zasadnoś6 troski o losy Sekcji.
>>>
219 


1. Pracownicze Ogrody Działkowe 


Na uwagę zasługuje wreszcie działalność Rady Zakładowej 
ZNP na rzecz Pracowniczych Ogrodów Działkowych. 
W 1966 r. Pracowniczy Ogród Działkowy nr 1 podlegający Za- 
rządowi Wojewódzkiemu POD i organizacji związkowej zakładu opie- 
kuńozego, jakim był Uniwersytet, liczył 48 działek. W miarę upły- 

 lat rosło zapotrzebowanie na nowe działki. Konferencja spra- 
-ozdawczo-wyborcza w 1976 r. zobowiązała Radę Zakładową do pod- 
Jęcia stosownych działań. Zbiegło się to z decyzjami państwowy- 
mi, mobilizującymi władze terenowe do znacznego zwiększenia 
liczby ogrodów. Dzięki pomocy i życzliwości ówczesnego WRZZ 
Uczelnia pozyskała na Rudaku ogród liczący 103 działki. Podjęte 
przez Radę starania o przydział działek poprzedziła wcześniej- 
Bza ankietyzacja przeprowadzona wśród pracownik6w, mająca okreś- 
lić istniejące w tym względzie potrzeby. 


8. Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa 


Odrębne zagadnienie stanowi Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa, sta- 
nowiąca samoistny organizm, pozostający jednak pod nadzorem Ra- 
dy Zakładowej ZNP. Kierownictwo Kasy spoczywało zawsze w rękach 
grupy osób zaangażowanych społecznle, takich jak kol. W. Mincer, 
U. Kuczowa, Henryka Hejnowlcz, Karol Wr6blewski, M. Wakarecy, H. 
Szreder, M. Pawlak, A. Skoczek, Irena Ostrowska, Zbigniew Zdrój- 
kowski i inni. 
O znaczenlu i potrzebie Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej najle- 
Piej świadczył stały przyrost ilości cZłonk6w, wzrastający stan 
wkład6w oraz ilość przyznawanych pożyczek. 



 
Niniejsze opracowanie oparto na materiałach archiwalnych 
z Archiwum UMK, tj. protokolarzach oraz pracy magisterskiej J. 
Raczorowskiego pt. Zarys dziej6w i działalności Zakładowej Or- 
ganizacji Związkowej ZNP przy UMK w Toruniu, Toruń 1980 r. oraz 
na sprawozdaniach i innych dokumentach z archiwum autora.
>>>
220 
Rok Liczba Wysokość Rok 
członków wkładów 
1968 1 009 1 229 345 1975 
1969 1 072 1 440 268 1976 
1970 1 146 1 652 465 1977 
1971 1 288 1 895 464 1978 
1973 1 590 2 551 535 1979 
1974 1 720 3 346 164 1980 
V. Związek w roku 1980 


Liczba Wysokość 
członków wkładów 


1 767 4 302 133 
5 462 444 
5 953 174 
7 873 936 
8 996 270 
2 500 10 273 446 


W drugiej połowie 1980 r., ze względu na bieg zdarzeń, przy' 
należność do ZNP zaczęła gwałtownie spadać z tygodnia na tydzień- 
Trudno dziś odtworzyć dokładny stan na koniec 1980 r. Można przY' 
jąć, że w momencie wystąpienia pewnej stabilizacji stan organi- 
zacyjny wynosił około 12,5% dotychczasowego, tj jest ok. 300 
osób. 
Ze względu na zacierające się w pamięci fakty, warto choć 
pokrótce nakreślić najważniejsze wydarzenia drugiej połowy 1980 t, 
w życiu Związku Nauczycielstwa Polskiego przy UMK, którego losY 
w tym czasie były ściśle powiązane z losami całego Związku. 
W związku z wydarzeniami sierpniowymi 1980 r. na Wybrzeżu 
i na Śląsku, w dniu 25 VIII 1980 r. odbyło się wspólne posiedz e ; 
nie Prezydium Rady Zakładowej z przewodniczącymi rad oddziało- 
wych. Postanowiono zwołać Plenum RZ w połowie września. Jednak 
zmieniająca się z dnia na dzień sytuacja zmusiła do zwołania 
Plenum już na 5 września. Plenum postanowiło udzielić poparcia 
Komitetowi Założycielskiemu Niezależnych Związków Zawodowych w 
wyrażaniu sprzeciwu wobec deformacji życia społecznego. 
W dniu 11 września odbyło się w Warszawie rozszerzone Ple- 
num Zarządu Sekcji Nauki ZNP z udziałem przedstawicieli wszyst- 
kich ośrodków akademickich i wszystkich grup reprezentowanych 
przez Sekcję Nauki. Środowisko toruńskie reprezentowali kol.Eli; 
giusz Drgas, Czesław Niedzielski i Wiesław Radomskl. Plenum pod' 
jęło uchwałę o decydującym znaczeniu dla przyszłego oblicza i 
struktury organizacyjnej ruchu związkowego w pionie szkół wyż-
>>>
221 


t, 


sZych i inst7tuoji naukowyoh. Zar..d SekoJi Iauk1 po8t8DOw1ł pod- 
3,6 8iO pełnienia tuRkcji Komitetu Z&ło*7oie18k1ego Zw14atR Za- 
-odowego Pracownik6w Szk6ł Wyżs870h i IDatTtuoJi I8Rkow,rch. nie- 
lalemego i 8amorz,dnego. d.iu
,oego po.. 8t:ntktur, Zrae8aenia 
Z-i,zk6w Zawodowych. reprezentowanego przez CRZZ. 
Stanowisko Sekcj i Nauki prseutawiono Zar..dowi CU:6Ime_ 
ZNP i równoczelblie zaproponowano nat70haiaato.. zawieeaen1e dsia- 
łalności ZNP w Zrzeszeniu ZWi,zk6w Z.wodow,roh i kontaktów . CRZZ. 
PropoZ7 c ja Sekcji Nauki szła w kierunku przek8ztało8D1a ZHP 
· federacjo dw6ch zwi,zk6w: Związku Praoownik6w Szkół w"że87ch 
1 Instytucji Naukow,rch oraz Zw1,atR Pracowników 0św1at7 i W7oho- 
-ania. Powyżeze stanowi8ko zostało nie..łocSD1e przekazane śro- 
dowisku UMK. 
Kolejnej oceny sytuacj i w środowistu UlIK dokonuo na posze- 
l'zonym Plenum Rady Z8Uadowej w dniu 17 wrzemu.a. Jak wykuaQ 
samorzutnie organizowane w poszozeg6lD7ch jedn08tkaoh organł..- 
Cljnych Uczelni referenda. wi0k8zoś6 pracownik6w zadeklarowała 
Pl'zyst,pienie do innyoh związków zawodow,rch. . tej eytuacji Pre- 
'ldium Rady Zakładowej złożyło rez7gD8CjO z dals.ego pe£a1enia 
tunkcjl, która to re
ygnacja jednak nie została pr87jtta.a .rt CZ 
8tanowczo odrzucona przez Plenum. lIaj,c na uwadze dobro ozłon- 
ków, którzy do tej pory nie zdeoydowali siO na przejśoie do in- 
nej organizacji związkowej, jak i na obowiązek zabezpieczenia 
lIIaj,tku ZNP - Prezydium zgodziło się pełnić obowiązki w ograni- 
CZonym zakresie, tj. podejmować działania w incQ'widuaJ.nych spra- 
-ach pracowników, kt6rzy bOdą possuk1wali obrony. 
Sekcja Nauki ZNP na poszerzo
 Plenum w dniu 27 wrzemu.a 
Uchwaliła Rezolucję, w kt6rej określono jednoznacznie stosunek 
cZłonków ZNP (identyflkuj,cyoh sit jeszcze z t, organizacją do 
istniej,cej sytuacji w Kraju. Popierając klasO robotniczą w jej 
działaniach, równocześnie wskazano na podstawowe proble
 W,TBa- 
gające niezwłocznego ro, zwi,zania sugerowano nowe wybory w śro- 
dowiskach. Z całą stanowczości, podkreślano. że Sekcja Nauki nie 
dopuści do podjęcia akcji wzajemnego zwalczania się z nowo po- 
Wstającymi związkami, a w szczególności z NSZZ .SolidarnOŚć", a 
wręcz przeciwnie - będzie dążyć aktywnie do znalezienia formuły 
wSpółpracy i wsp6łdziałania z tymi organizacjami. Idea ta zresz- 
tą znalazła swoje odzwierciedlenie w środowistu toruńskim, bo- 


r' 


, 
l- 


r' 


.' 


.' 


lrI......
>>>
222 


wiem we wszystkich kolejnych w tym czasie spotkaniach członków 
ZNP uczestniczyli przedstawiciele nowo powstającego Związku. 
Na zwołanym w dniu 8 października zebraniu wszystkich 
członk6w ZNP przy UMK przedstawiono dalsze losy Związku oraz 
dokonano wyboru delegat6w na branżowy Zjazd Założycielski Związ; 
ku Pracownik6w Szk6ł Wyższych i Instytucji Naukowych w osobach: 
kol. Czesława Niedzielskiego, Zbigniewa Wojtczaka i Jacka Sta- 
szewskiego. W Zjeździe uczestniczył r6wnież jako członek ustę- 
pUjących władz kol. Wiesław Radomski. 
. dniach 12 i 13 października 1980 r.odbyła się VIII Kra- 
jowa Konferencja Sekcji Nauki ZNP. Konferencja przyjęła jako 
wniosek dla XIII Krajowego Zjazdu Delegat6w ZNP, kt6ry odbył 
siO 14 i 15 października 19BO r. - przekształcenie Związku Nau- 
czycielstwa Polskiego w związek zrzeszający na zasadach fede- 
racyJD3ch pracowników szk6ł wyższych i instytucji naukowych orB
 
praoownik6w oświaty i wychowania, przyjęto także do przedstawie' 
nia 
azdowi projekt tymczasowego statutu oraz wybrano TymczaS O ' 
wy ZarZf&d. Ponadto wystosowano list otwarty do władz państwOwyC}ll 
w kt6r,rm podjOto naJważniejsze problemy nauki i potrzeby środo
 
wisk naukowych. Wyrażono także pełną gotowość współpracy z !nn1' 
mi związkami. 
XIII Krajowy Zjazd ZNP powołał do życia w ramach federacji 
dwa autonomiczne i samorządne związki. Na czele Związków stanę- 
ły tymczasowe zarządy główne, których prezydia utworzyły Radę 
Naczelną Federacji. Uchwalono na okres 6 miesięcy tymczasowy 
statut. kt6ry poddano szerokiej dyskusji w środowiskach. Przez 
cały czas w środowisku toruńskiej Uczelni obserwowano gwałtownY 
odpływ członk6w i powstawanie ogniw NSZZ "Solidarność" w poszcz e ' 
g6ln1 ch jednostkach organizacyjnych Uczelni. Jako pierwsze po- 
wstało ogniwo nowego Związku w Bazie Materiałowo-Technicznej nB 
ul. Okrężnej. 
W dniu 12 listopada 19BO r. w Auli UMK odbyły się wybory 
do nOw.Jch władz związkowych Związku Nauczycielstwa Polskiego 
Pracownik6w Szk6ł Wyższych i Instytucji Naukowych. 
Tym samym zakończył się pewien etap w działalności Związ- 
ku Nauczycielstwa polsklego przy UMK w Toruniu. 
Rozkład organizacji związkowej w warunkach toruńskiej Ucza}' 
ni nastąpił w zasadzie w momencie osiągnięcia przez nią znacz-
>>>
223 


nego stopnia rozwoju organizacyjnego, w momencie kiedy wydawa- 
ło się. że kolejna kadencja władz pozwoli na ugruntowanie si
 
wypracowywanych przez lata i wysiłkiem wielu ludzi form orga- 
nizacyjnych. 


Składy osobowe 
Zakładowej Organizacji Związkowej ZNP przy UMK 


I. 15 IV 1966-24 IV 1969 


Prezydium Rady Zakładowej 


1 . Henryk Koneczny - przewodniczący 
2. Józef Słomiński - wiceprzewodniczący 
.'/J 3. Leszek Michalski - wiceprzewodniczący 
" 4. Krzysztof Wołowski - sekretarz 
I' 5. Henryka Hejnowicz - skarbnik 
:1" 6. Urszula Kucza - członek 
1. Sławomir Kalembka członek 
r' B. Wiesław tincer - członek 


W czasie kadencji do Prezydium Rady dokooptowano kol. kol. 
Antoniego Czacharowskiego i Wlesława Radomskiego, któremu po- 
wierzono funkcję sekretarza. 


II. 24 IV 1969-27 IV 1972 
Prezydium Rady Zakładowej 


,el 


1. Henryk Koneczny 
2. Leszek Michalski 
3. Antoni Czacharowski 
4. Wiesław Radomski 
5. Jan Grzeszkiewicz 
6. Jan Głuchowski 
1. Roman Kiżuk 
8. Sławomir Kalembka 
9. Urszula Kucza 


,}' 


- przewodniczący 
- wiceprzewodniczący 
- wiceprzewodniczący 
- sekretarz 
- społeczny inspektor pracy 
- skarbnik 
- skarbnik od 1 X 1971 r. 
- członek 
- członek
>>>
224 


Prsewo4D1oz"oy rad oddzialo1Q'cl1 


1. St8Di8ła. Deu1ński 
2. 1lar1an Boińak1 
). Jacek St88z_8ki 
4. 1I1ro8ław lIe8terow1cz 
5. lIar1an .łrsQńaki 
6. Ro.an Kihk 
7. Zdsiała. Zawaclski 
8. Hele. Juk6l8ka 


9. Heleua Cl1ło40w8ka 
10. lIar1a Bielioka 
11. Barbara Seroąk 


- Wldz. IlatO' PizO' Chem. 
- Wldz. BiłłoZ 
- Wyo. BwDan1styczny 
_ Wydz. Prawa i Administracji 
- Wl0. Sztuk Pięknych 
- ID8tltut Ekonomii 
_ PAlI i Towarslstwo Naukowe w Toruniu 
_ A4mdn1straoJa, rzemieślnicy, obsłU- 
ga, kierowcl, Inwestycje, Introli- 
gatornia 
- Do., Studenckie 
- Oddział 
enia 
- Biblioteka Gł6wna 


III. 27 IV 1972-25 III 1976 
Preąd1ua Rad;r Zakładowej 


1. Zb1gD1ew Wojtozak - przewodnicZlłCY 
2. Jerzy Wojto.ioz - wiceprzewodniczący 
3. Eligiusz Drgas _ wiceprzewodnicz"cy 
4. Wiesław Rado_ki - sekretarz 
5. Henr,rk Kowalewski - społeozny inspektor pracy 
6. Ro.uald Zapolski - członek 
7. Barbara Sercslk - członek 
B. Maria Biel1cka - członek 
9. Włodziemierz KościeIski - członek 


PrzewodnicZlłOY rad oddziałowych 


1. Lutosław Wolniewicz 


2. Antoni GrodzicJd. 
). Karol Jankowski 
4. Stanisław Kr&Żewsk1 
5. Bolesław Danilczuk 
6. Władysław Boj arski 


_ Wydze Mat. Pizo Chem. podział od 
16 V 1973 r. 
- Instytut Chemii 
_ Instytut Mat. Flz. Astronomi 
- Wydz. BiNoZ 
- Wydz. Humanistyczny 
- Wydze Prawa i Administracji
>>>
1. Tadeusz Marciniak 
B. Wojciech Popławsk! 
9. Zdzisław Zawadzki 
10. Hanna Muszytowska 
11. Henryka Mr6zek 
12. Maria Bielicka 


225 


- Wydze Sztuk Pitknych 
- Instytut Ekonomii 
- PAN 
- Administracja 
- Domy Studenokie 
- Oddział Żywienia. Stołówki i Bufety 


IV. 26 III 1976-2) IV 19BO 


Prezydium Rady Zakładowej 


1. Wiesław Radomski 
2. Marian Arszyński 
3. Andrzej Giziński 
4. Ireneusz Mikołajczyk 
5. Maksymilian Grinberg 
6. Danuta Etter 
1. Norbert Markowski 
B. Ryszard Michalski 


- prezes 
- wiceprezes 
- wiceprezes 
- sekretarz 
- c
łonek 
- członek 
- członek 
- członek 


W trakcie kadencji kol. Andrzej Giziński złożył rezygnację 
t funkcji wiceprezesa. kt6rą powierzono kol. Ryszardowi Michal- 
skiemu. W związku z urlopem naukowym kol. I. Mikołajczyka, funk- 
Oję sekretarza powierzono kol. Ryszardowi Niewczasowi. 


Przewodniczący rad oddziałowych 


- Instytut Historii i Archiwistyki 
- Instytut Fil. Pol. i Katedr Fil. 
Obcych 
- Inst. Nauk Społecznych, Inst. Peda- 
gogiki i Psychologii 
- Wydze BiNoZ (zmiana w trakcie ka- 
dencji - Krystyna Kuik) 
5. J. Stanisław Kwiatkowski - Inst. Mat. Fiz. i Astronomii (zmia- 
na od I 1979 - Aleksander Gutsze) 
- Instytut Chemii 
- Wydział Prawa i Administracji 


1. Marian Pawlak 
2. Witold Wróblewski 


3. Andrzej Wachowiak 


4. Stanisław Krażewski 


6. Marian Kuik 
7. Błażej Wierzbowski
>>>
B. Janusz Krause - Wydział Sztuk Pięknych 
9. Andrzej Kręgiel - Wydział Nauk Ekonomicznych 
od 1 X 197B r. - Zenon Wiśniewski 
10. Cecylia Wiśniewska - Biblioteka Główna 
11. Mieczysława Blechacz - Ogólnouczeln. Ośrodek Obliczeniowy 
12. Mieczysław Lewicki - Studia: WF i Prakt. Nauki J. Obcycn 
w 1977 r. podział rady na dwie: 
1). Bogusław Drwięga - Studia WFiS, od 1 II 1979 kol. M. 
Mańkowski 
- Studium Praktycznej Nauki Języków 
Obcych 
- Administracja i Obseuga 
podział rady na dwie: 
_ Administracja, Studium Wojsk. Po- 
ligrafia, APL i Obseuga Rektoratu 
- Baza Techniczno-Materiałowa 
- Domy Studenokie i Hotele Asystenckie 
- Stoł6wki i Bufety 
- PAN 
- Sekcja Emeryt6w (od 1977 Irena 
Czerwińska) 


226 


14. Wiesława Przegiętka 


15. Adela Kozłowska 
w 1977 r. 
16. Adela Kozłowska 


17. 
1B. 
19. 
20. 
21. 


Jan Kachniarz 
Helena Chłodowska 
Marta Gałka 
Zdzisław Zawadzki 
Wojciech Hejnosz 


V. 2) IV 19BO-12 XI 19BO 
Prezydium Rady Zakładowej 


1 . Wiesław Radomski - prezes 
2. Maksymilian Grinberg - wiceprezes 
). Ryszard Michalski - wiceprezes 
4. Ireneusz Mikołajczyk - wiceprezes 
5. Norbert Markowski - sekretarz 
6. Danuta Etter - członek 
7. Anna Kroman - członek 
8. Eligiusz Drgas - członek 


Przewodniczący rad oddziałowych 


1. Ludwik Kreja 
2. Andrzej Bielski 


- Instytut Chemii 
_ Inst. Mat. Fiz. Astronomii
>>>
3. Krystyna Kuik 
4. Czesław Pietrucień 
5. Marian Pawlak 
6. Witold Wróblewski 
7. Andrzej Wachowiak 


B. Jan Piątkowski 
9. Zenon Wiśniewski 
10. Andrzej Guttfeld 
11. Wiesława Przegiętka 


12. Tomasz Cieplak 
13. Henryk Jurkiewicz 
14. Adam Domański 
15. Piotr Kowalski 


,8 


16. Marta Gałka 
17. Helena Chłodowska 
1B. Jerzy Wiśniewski 
19. Zdzisław Zawadzki 
20. Irena Czerwińska 


227 


- Instytut Biologii 
- Instytut Geografii 
- Inst. Historii, Archiwistyki i Etn. 
- Inst. Fil. Polskiej i Obcych 
- Inst. Nauk Społ., Pedag. i Psycho- 
logii 
- Wydział Prawa i Administraoji 
- Wydział Nauk Ekonomicznych 
- Wydział Sztuk Pięknyoh 
- Studium Praktycznej Nauki Jęz. 
Obcych 
- Og61nouczeln. Ośrodek Obliczeniowy 
- Studium WFiS 
- Biblioteka Gł6wna 
- Administr., APL, Poligr. St. Wojsk., 
Obsługa Rektoratu 
- Stołówki i Bufety 
- Domy Studenckie i Hotele Asyst. 
- Baza Techniczno-Magazynowa 
- PAN 
- Sekcja Emeryt6w 


VI. Od 12 XI 19BO r. 


Związek Nauczycielstwa Polskiego Pracownik6w Szk6ł Wyższych 
i Instytucji Naukowych 


Prezydium Rady Zakładowej 


1. Jan Rostowski 
2. Adam Domański 
3. Piotr Kowalski 
4. Krystyna Fordońska 
5. Czesław Pietrucień 
6. Jan Puszakowski 


......... 


- prezes 
- wiceprezes 
- wiceprezes 
- sekretarz 
- członek 
- członek
>>>
22B 


Andrzej Kowalczyk 


ZWlłZEK MŁODZIE2Y SOCJALISTYCZNEJ 


Związek Młodzieży Socjalistycznej był jedn_ z dw6ch og6lno
 
polskioh organizacji ideowo-polityoznych działających na Uniwer
 
8ytecie Mikołaja Kopernika. U progu 1966 r. uczelniana organiza
 
cja liczyła formalnie ok. 600 os6b. Faktycznie aktywne były nie
 
liczne koła na pierwszych latach studi6w oraz grupa os6b skup1o
 
na wokół Zar
ądu Uczelnianego dZiałającego od V Konferencji 
Sprawozdawczo-wyborczej (luty 1966) pod przewodnictwem Andrzeja 
Gordona. Wiceprzewodniczącymi byli A. Loebl, L. Obł6j i R. Po- 
bereźny. Po urealnieniu ewidencji okazało się. że faktyczny st
 
osobowy organizacji nie przekraczał 200 os6b. Pilnę sprawą sta- 
ło się wybranie takich form działania. by szybko wciągnąć do 
pracy całą organizację. Dlatego właśnie Uczelniana Liga Quizowa, 
obok tradycyjnie już działającego Studenckiego Ośrodka Dyskusyj
 
nego, stała się podstawową formą przekazywania wiedzy o wsp6ł- 
czesnym świecie. Pomysł zorganizowania turnieju z inną powiato- 
wą uczelnią, tj. Politechniką Częstochowską, wniósł dodatkowe 
ożywienie. Podczas przygotowań do turnieju wyłoniło się grono 
os6b. kt6re p6tniej zaangażowały się w działalności kulturalnej- 
Turniej. kt6ry został ro
egrany w maju 1967 r. w Częstochowie 
wygrała na8Za Uczelnia. Wcześniej z inicjatywy ZMS-owc6w z Wy- 
działu Prawa powołano przy ZU ZMS koła naukowe: Prawa Pracy i 
Nauk Politycznych. Tylko to drugie po pewnym czasie pod preze- 
surą R. Wiśniewskiego rozwinęło swoją działalność. Podejmowano 
r6wnież pr6by angażowania organizacji w badania naukowe podczas 
wakacji. Pierwszym tego typu przedsięwzięciem było. we wsp6łprs' 
cy z Katedrą Teorii Państwa i Prawa, badanie świadomo
ci praw- 
nej ludności wsi kaszubskiej w Wielu (1967). W następnym roku 
podobne badania prowadzono we wsi Brody k. Lubska. W 1969 r. 
ZMS-owcy z filologii polskiej na obozie w Borsku prowadzili ba- 
dania nad dialektem kaszubskim. 
Powolny start działalności ZMS na pierwszych latach stu- 
di6w powodował. że wielu nowo przyjętych studentów traciło kon-
>>>
229 



 


takt z organizacją. Zaradzić temu miały obozy dla ZMS-owe ów , 
którzy najlepiej zdali egzamin wstępny. Pierwszy taki obóz zor- 
ganizowano w ośrodku PTTK w Bachotku we wrześniu 1967 r. Potem 
weszły one do stałego programu i organizowano je w latach na- 
stępnych w Wenecji k. 2nina, Smukale, Lubostroniu i Brodnicy. 
Każdorazowo brało w nich udział około 150 uczestników. Już dzię- 
ki pierwszej takiej akcji bardzo szybko zorganizowano B k6ł na 
latach pierwszych i w patdzierniku 1967 r. stan organizacji 
wzr6sł do 426 os6b (w tym 210 z pierwszyoh lat). Odbyta w tym 
okresie VI Konferencja Sprawozdawczo-Wyborcza wyłoniła Zarząd 
Uczelniany, kt6remu ponownie przewodniczył Andrzej Gordon. Wi- 
ceprzewodniczącymi zostali: A. Piątkowski, A. Kowalczyk i M. 
Kusztal. Działalność ideowo-kształceniowa została w tym okresie 
zdominowana przez bieżącą informację polityczną dotyczącą sytu- 
acji na Bliskim Wschodzie i problematykę stosunk6w z RFN. Wiele 
uwagi poświęcano rozwojowi sytuacji w Czechosłowacji. 
Wydarzenia wewnętrzne. jak na przykład podwyżka cen miłsa 
jesieni_ 1967 r. były tematem spotkań z działaczami PZPR. Zor- 
ganizowane na przełomie 1967/196B zimowisko w Polanicy było 40- 
brą okazją do wypoczynku i lepszego poznania sit aktywu. 
W okresie wypadk6w marcowych 196B r. działalność związku 
została podporządkowana sprawom bieżącym. Pomimo, że nie udało 
się organizacji wpłynąć na rozw6j wydarzeń, zachowała ona i pre- 
zentowała odrtbne stanowisko. Nienaruszony pozostał aktyw. a 
kilkunastoosobowa grupa ZMS-owc6w wstąpiła wtedy do Partii. 
W maju 196B r., biorąc pod uwagę potrzeby budowanego mia- 
steczka akademickiego na Bielanach i uznając wychowawcz_ rolę 
wsp6lnej pracy, Zarząd Uczelniany ZMS wysun.ł koncepcję zorga- 
nizowania Studenckich Ochotniczych Hufc6w Pracy. Skierowano 
apel do mężczyzn przyjętych na studia. Na apel ten zgłosiło się 
ponad 300 student6w tzw. roku zerowego. Zorganizowani w trzy 
hufce pracowali po trzy tygodnie. Pod koniec wakacji podobne 
hufce zorganizowało ZMW. Przy organizacji pierwszych hufc6w do- 
brze zasłużyli się T. Gliwa i J. Lassmann. W latach następnych 
hufce - jako Studenckie praktyki Robotnicze weszły do programu 
studi6w. Podstawową kadrę stanowiły te osoby, kt6re zdobyły do- 
świadczenie w latach poprzednich. Działalność pozaprodukcyjna 
hufc6w została włączona na stałe do programu pracy politycznej
>>>
230 


i kulturalnej 
zku. Od tego czasu pr.,szli studenci mieli 
okazji dwukrotnego kontaktu z Uozelni. i organizacj" ZMS - na 
hufcach i na o"bosach dla nowo pr.,j,t1'ch. 
"'owa działalnoś6 kulturalna wi08q 1968 r. koncentrowa- 
ła 8i, na pr.,gotowaniach do rewantowego spotkania z Politech- 
n1q Cz08tochowaq. I t,.. rase. WJ'grtW: UlIK. W t:fID 881Q'm okresie, 
pod e
q ZU ZIIS, rozpoczął ..oj" działalnoś6 kabaret A. SzJDBka o 
17Jście uczelnianego ZMS z 81'tuacji kr7.,80wej należ1' za- 
wdsi,cza6 gł6wnie zdolnościom organiz8C1'3JL1m i popularności 6w- 
czesnego przewodn1cZłłoego - ADdrzeja Gordona. Został on w paź- 
dzierniku 1968 r. WJ'br8D7 pr..wodn1cz"cJ'ID Zarz"du Wojew6dzkiego 
ZJIS w B,.dg08ZC.,. a jego meJ.ce na Uczelni zaj.ł Wiesław Smuż- 
JL1. OrganizacJa rezrutała si, liczebnie. W zwi"zku z t1'm powo- 
łano zarz"d7 WJ'dzilU:owe na llat-Piz-Chellie (przewodnicZłłCY S. 
Wiertel,pote. M. II1ndak i Z. Chwal1ńsk1) oraz na Wydziale Praw. 
(przewodnicZłłC1' B. Lewandowak1.)potem B. Ancir118zkiewicz 1 K. Ma- 
szercnr8ki). W llatopadz1e 1968 r. dzięki A. Krystkowi i T. uren" 
oe rezpoczoto Da4awan1e w Studenckim Bad1.o Magazynu ZMS. Nada- 
1f8D7 E'liej lub bardziej regularnie co dwa tygodnie zawierał WJ'- 
wi
 i aktualności ZMS-owsk1e przeplatane odpowiedziami na P1'- 
tania, reoenzjami i wieśoiami z kraju i ze świata. Popularyzowa- 
no też polskie pi08enki. 
Przez cał1' czas dość konsekwentnie dbano o to, by aktyw 
z-rilł zku legi tyaował się dobr"m wynikami w nauce. Służyły temu 
analiz1' sesji egzaainacyjJL1ch przedstawiane na zebraniach Pre- 
zydium ZU ZMS i urlopowania z pracy organizacyjnej osób mającycb 
kłopot1' w nauce. Na kierunkach ścisłych organizowano samopomoc 
koleżeńską. W okresie późniejszym wielu aktywist6w ZMS legitymu
 
j"c1'oh się bardzo dobr.Jmi wynikami w naUce podjęło pracę na na- 
szej Uczelni. DZięki sporej liczbie dobr.Jch studentów wśród akty" 
wu z Wydziału Kat-Piz-Chem. możliwe b1'ło organizowanie w latach 
1969 1 1970 kursu przygotowawczego dla młodzieży pragnącej stu- 
diować na tym WJ'dziale. 
W kwietniu 1969 r. odb1'ła się pierwsza część VII Konferen- 
cji Sprawozdawczo-W1'borczej. Przewodniczącym został Wiesław Smuż" 
JL1. a jego zastopcą W. Pulikowski, zastąpiony wkr6tce przez J. 
ZellkeO' Niebawem pG1rołano dwa nowe zarządy wydziałowe: na Wydzia- 
le HumanlstycZD1'm pod przewodnictwem H. Kowalczyka i J. Plisz-
>>>
231 


," 


czyńskiego i kolejno H. Misza oraz R. Borowicza, a na WJ'ds1a- 
le Biologii i Nauk o Zieaii pod przewodnictwem M. Jurkowskiego 
potem E. tioduckiej i K. Bielickiego. Jesieni, 1969 r. organi- 
zacja licz7ła 1109 os6b zgrupo1l8lqoh w 35 kołach. Wśr6d nich 
znajdowało się koło młod7ch pracownik6w nauki lioz,ce 11 osób. 
B,Jł to efekt wcześniejszej pracy z dobr,ym1 studentami. 
ak1 stan 
osobowy utrz7m1W8ł się do końca działalnośoi ZMS na UMK, tj. 40 
llarca 1973 r. 
Okrzepła i rozroała ai, praoa szkoleniowa od Turnieju Wie- 
dzy Polityoznej (organizowanego wsp6lnie z ZMW) poprzez Studen- 
cki Ośrodek D,Jskus7jD7. Wazeohnice Społeozno-Polit70zne, Wieozo- 
rowe Szkoły Aktywu, Koło .auk Politycznyoh do zebrań szkolenio- 
wyoh k6ł. Działalno'6 ta zawsze zajll101I8J:a oentralne miejsoe w 
programie ZMS. Celem jej była z jednej stroQJ popular.JzacJa fi- 
/ 
lozofii marksistowskiej 1 polit7ki PZPR. a z drugiej zapoznanie 
z metod1k4 pra07 organizacyjnej. W okreaie 1969-1971 clsi ał-'"o ś- 
ci" t, kierowali kolejno T. Bojarski i J. Dobaczewska. 
Działalnośoi" ezkoleniow, DaB700ne bYł7 letnie i zt.o.. obo- 
zy ZIIS-owskie. Ba prQ'kład w Korbielorie (1969/1970) zapoznawa- 
no aktyw z problemat7k4 światopogl,dow,. a w Moszczania7 Prz7go- 
towywano program prac7 ideowo-taztałoenio..j w nadohod.qo7JB ae- 
mestrze. Podobnie b7ło w Zwardoniu (196B-1969) i Liaano..j (1971/ 
/1972). Dwa zimowiska (lU8z1DA - 1970/1971 i Bo.., S,cz - 1972/ 
/1973) organizowane b7ły razem z uczeln1&n4 organizacjl& ZMS z 
Wyższej Szkoły Inżynierskiej z BydgoszoQ'. 
W10&nłł 1970 r., w ramach obchod6w Roku Leninowakiego, Koło 
Nauk Polit7czaych zorganizowało og6lnopolsk4 sesj, na teaat le- 
ninowskiej konoepcji państwa aocjal1st7cznego. Sze8D88tu referen- 
t6w reprezentowało 13 ośrodk6w akaclelllickich. Dlra pieraze Id.ej- 
sca zdobyli studenoi UlIK - R. Trzmiel i L. BoguakiO' 
Przedsięwzięcia kulturalne zawierały w aobie r6wnież ładu- 
nek ideowy. Przykładem tego jest działalność Teatru Faktu Poli- 
tycznego prowadzonego od kwietnia 1969 r. przez T. Byatrama i 
Z. Wr6bla. W pierwsQ'm spektaklu prQbl1łono toruńskim studen- 
tom posta6 i poezj, Chr1sto Botewa - poet7 i działacza rewoluoyj- 
nego Bułgarii. P6miejszy spektakl. "Chmury D&d. Akropolem" przed- 
stawiony w ramach orcan1zoW8Q1ch przez ZU ZMS WOni Solidarności 
z Narodem Grecji" wzbuclsił żyw, reakoję przedetawicieli Zwi,zku 


,.. 


Z'"
>>>
232 


Uchodźo6w Politycznych z Grecji zaproszonych na to imprezt do 
Torunia. Liczne przedstawienia i montaże poetyckie, np. poezji 
Okudżawy czy Majakowskiego, prezentowane były także w innych oś- 
rodkach akademickich. Pod egidą ZMS rozpoczęła działalność gru- 
pa poetycka FART. 
Natomiast Koło Miłośników Teatru było inicjatorem wypraw 
na ciekawe spektakle teatralne w Toruniu, Wrocławiu, Warszawie 
i Gdańsku. Tę różnorodn4 działalność. w której nie zabrakło roZ- 
grywek piłki nożnej mitdzy mieszkańcami domów studenckich czy 
Spartakiady Sport6w Obronnych, programowała Komisja Propagandy 
pod kierunkiem R. Szcz8szaka. a potem J. Lassmanna i A. Masłow- 
skiego. Pion organizacY3ny, kt6rym przez długi czas kierował Z. 
Gordon. koordynował i programował pracę k6ł. Starano si,. aby po
 
przez w8pólne dyskus3e, wycieczki i pomoc w nauce koło ZMS sta- 
wało się r6wnież nieformaln, grupą przyjacielską. Niemało wysił- 
ku włożono w zrealizowanie koncepcji utworzenia zespoł6w kół ZMS 
z Uczelni. zakładu pracy i szkoły średniej. Służyć to miało lep- 
szemu poznaniu sił młodzieży z tych trzech środowisk. Zawiązało 
się sześć takich zespołów. W pierwszym z nich koło ZMS I roku 
fizyki nawiązało. trwająoą blisko rok. wsp6łpracę z organizacją 
ZMS w PZWANN i Technikum Mechaniczno-Elektrycznym. Sporo ener- 
gii poświtcono tworzeniu kół terenowych w domach studenckich - 
akcja ta jednak zakończyła siO niepowodzeniem. W latach 1969- 
1970 wydawano co p6ł roku dobrze redagowane biuletyny informa- 
cyjne ZMS. 
Jesienią 1970 r. nowym pr
ewodniczącym został Stanisław 
Chwirot, a wiceprzewodniczącym Z. Gordon i R. Wiśniewski, który 
pełnił t, funkcjt tylko przez 3 miesiące. W tym czasie usamo- 
dzielniła siO kolejna organizacja wydziałowa - powstał Zarząd 
Wydziałowy ZMS na Wydziale Ekonomii (przewodniczący W. Waliński), 
natomiast zauważalnie osłabła praca ZMS na Wydziale Sztuk Pięk- 
nych. 
Kryzys grudniowy 1970 r. odbił się na postawach aktywu. 
Nie wszyscy byli w stanie w ciągu jednej nocy dokonać stosowuych 
przewartościowań. Jednak szybko poprawiająca się sytuacja w kra- 
ju oraz og61ne poparcie udzielane pogrudniowemu kierownictwu 
sprawiły, że organizacja jako całość i ten okres kryzysowy prze- 
szła bez większego szwanku. Potwierdzają to dane liczbowe: w 
grudniu 1970 r. na Uczelni było 1160 ZMS-owc6w w 43 kołach, a w
>>>
233 


Paidzierniku 1971 r. organizaoja liozyła 1141 os6b przy tej samej 
liczbie k6ł. W początku 1971 r. podjęto akcję wyjaśniającą gene- 
zę i istotę przesilenia grudniowego oraz naświetlającą kierunki 

jścia z kryzysu. W ramach tej akcji nieomal we wszystkich ko- 
łach ZMS odbyły się otwarte zebrania. w których obok aktywu 
Uczelnianej organizacji ZMS uczestniczyli także partyjni pracow- 
nicy nauki. 
Mniej więcej od 1970 r.. obok działalności ideowo-politycz- 
nej, rozrasta się drugi kierunek praoy,obejmujący kompleks spraw 
ogólnostudenckich i og6lnouczalnianych. Organizacja poprzez swo- 
ich przedstawicieli działała w organach samorządowych Uczelni, 
POddając ciągłej krytyce ograniczony zakres ich kompetencji. Po- 

 dejmowane są sprawy sprawiedliwego rozdziału stypendi6w oraz kwe- 
stie związane z zatrudnieniem absolwentów. Zapoczątkowana w 
1971 r. akcja "Nasze sprawy w naszych rękach" miała, poprzez an- 
kietowanie, doprowadzić do zebrania opinii na temat szczegół6w 
procesu dydaktyczno-wychowawczego, programu i metod nauczania 
oraz spraw socjalnych. Wnioski i uwagi przekazywane były zainte- 
resowanym pracownikom naukowym lub stanowiły podstawę do wystą- 
pień przedstawicieli ZMS w radach ds. młodzieży. 
W kwietniu 1971 r. VIII Konferencja Sprawozdawczo-Wyborcza 

biera przewodniczącym S. Chwirota, a wiceprzewodniczącym Z. 
Naworskiego. W paidzierniku '1971 r. następuje kolejna zmiana - 
przewodniczącym zostaje Z. Naworski, a jego zastępcą H. Misz. 
Wysunięto w6wczas koncepcję samodzielnego prowadzenia Studen- 
ckich Praktyk Robotniczych. ÓWczesny Minister Szkolnictwa Wyż- 
szego prof. H. Jabłoński wyraził zgodę na kontynuację, jak to 
wtedy nazywano "modelu toruńskiego". Istotą jego było to, że ko- 
mendantami hufc6w byli wyłącznie studenci - gł6wnie działacze 
ZMS, a nie - jak gdzie indziej - pracownicy nauki. Uczelniana 
Komenda Studenckich Hufc6w Pracy pod kierownictwem S. Wiertla 
organizowała i koordynowała pracę oraz działalność pozaproduk- 
cyjną 30 hufc6w grupujących 707 uczestnik6w. ZMS-owoy z UMK pra- 
Cowali też przy odbudowie Zamku Kr61ewskiego. Zorganizowano trzy 
takie wyjazdy, w ramach kt6rych oglądano także spektakle teatr6w 
warszawskich. 
Stałym punktem działalności ZMS były obchody Święta 1-Maja. 
Corocznie ambicją organizaoji było wystawianie jak najliczniej- 


...
>>>
234 


Bzej kolumny. W pochodzie brało udział )00 do 600, a nawet ra
 
w 1972 r. 800 ZIIS-owoów skanduj,oJ'ch rymowane hasła. Kolwm1e to' 
towarzyslIJ'ł zespół mullJ'0ZDY A. Grelewicza (w lataoh 1967-1969 
kierownika kOmi8Ji kultury ZU ZMS). Po poohodzie tra4JcJ'Jnie 
zajmo1fUo oał, kawiarni, "Esplanada". a po południu rozg1"J'W&- 
rq bJ'ł _cz piłki nołnej. Od roku 1971 zacz,to organizować noo- 
ne raj
 pierwezomaJowe. 
Ostatnimprzewodnioz,oym od li8topada 1972 do maroa 1973 r. 
był Edward DolJU'. a wioeprzewodnicz,oYID Z. Chwal1ński. E. Mio- 
ducka i M. Kosy. Kont7I1uowano formy działalności rozwniote wcze
' 
niej. Organizacja nadal obejmowała trzeci, oz'ść studentów UMK. 
Zauwaialny stał si, jednak pewien stan znużenia spowodow8lQ' to- 
cz,c, 81, od 1971 r. 
skusj, na temat przew1dyw8D1'ch zaiaD w 
ruchu młodziełowym. Kwestie te coraz bardziej absorbowały i dlli" 
liły aktyw. Jedni uważali. łe zmiuy w charakterze działalnośoi 
ZMS nadały mu charakter og6lnostudenoki. ZSP natoaiast. lIajmu- 
j,ce si, zawsze problematyk, kulturalD4 i eoojalną od 196B r. 
zaczoło wprowadzać do swojego programu elementy ideowo-politycZ- 
ne. W ZSP działało w1elu członków ZMS i wydawało si,. te taka 
ewolucja prowadzi do naturalnego poł,czenia tyoh organizaoji w 
jedną. która bodzie mogła skuteczniej reprezentować studentów 
w organach Uozelni. Oponenoi wysuwali tezę. że korzystniej od- 
bije s1, na procesie 1deowo-wychowawczym zr6żnicowanie ruchu 
studenckiego na pow8zechD4 organizaojo ZSP oraz ideowo-wycho- 
_wcZłł ZMS. Krytykowano ide, poł,czenia, wskazuj,c na to. że 
jeet to pierwszy krok do rozerwania ci
łości organizacyjnej od 
szkoły przez uczelnię do zakładu pracy. Jak zwykle w takioh wy- 
padkaoh mas, czasu pochłon,ło omawianie modelu i struktur,J przy- 
szłej organizacji. 
Przez cały okres działalności ZMS ściśle współdziałał z 
organizacj, partyjną. Od V Zjazdu PZPR koła ZMS uzyskały prawo 
rekomendaoji do Part1i. W latach 1969-1973 z rekomendacj1 ZMS 
przyjęto do Partii około 250 student6w. 
Współpraca z ZMi układała się coraz lepiej poprzez wspól- 
nie organizowane imprezy. jak Turniej Wiedzy Politycznej. Spar- 
takiada Sport6w Obronnych czy Hufce Pracy. Koła ZMS 1 ZMW na 
Ekonomii i Prawie odbywały wspólne zebrania. Od 1969 r. regu- 
larnie spotykały się Prezydia ZU ZMS i ZMW. Wsp6łpraca z ZSP 


.........
>>>
235 


Układała się poprawnie choć nie brakło sporów w okresie, gdy za- 
cZOł7 nakładać si, obszary działania obu organizaoji. Sprawy 
I
 sporne wyjaśniano i rozstrzygano na posiedzeniaoh Uczelnianego 
Komitetu Wsp6łdziałania Organizacji Młodzieżowyoh oraz w ramaoh 
Komisji Młodzieżowej KU PZPR. 
W omawianym okresie w działalność organizacji było zaanga- 
Żowane szerokie grono osób. Niepodobna wymienić wszystkich, ale 
z pewności, wspomnieć należy: A. Anszpergera, D. Bilińsk" Z. 
Burlewicza. W. Gordon, G. Ignaszczak. E. J,drzej, ewską K. Lich- 
8ztelda, M. Rajcic, B. Snopek, J. Toppa i B. Zielińskiego. 

 Odnotować też należy aktywny udział działaczy studenckioh 
" życiu wojew6dzkiej organizaoji ZMS, zwłaszcza w zakresie pra- 
cy z młodzieżą szkolną. 
Od ozaBU ustania działalności ZMS na Uozelni minOło kilka- 
I
 naśoie lat. Pomimo tego ci
le widoczny jest trwały 
lad, jaki 
organizaoja ta po sobie zostawiła. Jednak jeszcze w pami,oi spo- 
łeczności akademickiej i wielu absolwentów POZOBtaj, ZMS-owskie 
przedsięwzi,oia. Z perspektywy czasu, być mo.e niektóre z ni oh 
naleiałoby ooeniać jako nasycone nadmiernym patosem i si,gaj,- 
c, przesady trosk4 o pr,y.ncypia. Nie ulega jednak w,tpliwości, 
że działność organizacji była wyrazem żarliwego zaangażowania 
ideowo-polityoznego co najmniej kilku pokoleń studentów naszej 
Uczelni. 


Adam Czermiński 


ZWIłZEK MŁODZIE
Y WIEJSKIEJ 


Wśr6d organizacji młodzieżowych, funkcjonuj,cych w środo- 
Wisku uniwersyteckim, był także Związek Młodzieży Wiejskiej. Ta 
samodzielna. ideowo-wyohowawcza i polityczna organizacja młodzie- 
ży została powołana na Uczelni już w 195B r. Prowadzila działal- 
ność do 1973 r., czyli do unifikacji ruohu młodzieżowego w śro- 
dowiBku akademickim. Niniejsza edycja Kroniki, si,ga roku. 1966. 
Wówczas organizacja skupiała przeszło 700 studentek i student6w 
wszystkich wydział6w Uniwersytetu. DZiałalności, ZWi,zku, kiero- 
wał Zarz,d Uczelniany złożony z 23 aktywist6w studenckich. Od 


..........
>>>
236 


1966 r. przewodniozyli mu kolejno: w lataoh 1966-1969 - Adam 
Czermiński - (historia), w latach 1969-1970 - Ryszard Dolata 
(Wydział Prawa i Administracji), w latach 1970-1971 - Marek Gra- 
biszewski - (geografia), w latach 1972-1973 Adam Bednarski - 
(.konomika). 
Poł,czenie studenckioh organizacji młodzieżowych, dokonane 
z pooz,tkiem 1973 r., zahamowało kilkunastoletni, działalność 
Zwi,zku na Uozelni. Ruoh studencki w ZMW posiadał znaczn, auto- 
nomię. Wyrazem tego było funkcjonowanie Krajowej Rady Studenckiej 
i Okręgowych Rad Studenckich. Także w Toruniu istniała Okręgowa 
Rada Studencka ZMW. Przewodniczyli jej kolejno: mgr Jan Czermiń- 
ski, dr Adam Szczęsny i Ryszard Dolata. 
Aktyw organizacji rokrooznie prowadził akcjo informacyjną 
o studiaoh na terenie szk6ł średnich 6wozesnego wojew6dztwa byd
 
goskiego i ościennych. Następnie w ozerwcu na Uozelni był orga- 
nizowany kurs przygotowawczy dla młodzieży wywodz,cej się ze wsi 
i małyoh miast. Jego organizatorem był Zarz,d Uczelniany ZMW. 
Rezultatem 2-tygodniowego pobytu w murach Uniwersytetu oraz za- 
jęć z pracownikami naukoW7mi, naturalnie nie wchodz,oymi w skład 
komisji egzaminaoyjnych, była szybsza adaptacja tej młodzieży w 
środowisku uczelnianym, jakże istotna w okresie egzamin6w wstoP- 
nyoh na poszozególne kierunki studi6w. 
Gł6wnym zadaniem uozelnianej organizacji ZMW było przygo- 
towanie przyszłyoh absolwent6w do praoy w środowisku wiejskim. 
Jednocześnie ZWi,zek starał się reprezentować interesy młodzie- 
ży wiejskiej wobeo władz Uczelni. Przedstawiciele organizacji 
wchodzili w skład r6żnych ciał kolegialnych na szczeblu uczel- 
nianym czy wydziałowym. Na przykład przewodnicz,cy ZU ZMW w 
196B r. był ozłonkiem Egzekutywy KU PZPR, przewodniczył Uczel- 
nianemu Komitetowi Wsp6łpraoy Organizacji Młodzieżowyoh, wice- 
przewodnicz,cy był jednocześnie - wiceprezesem Uozelnianego 
Komitetu ZSL. Drugiemu zastępoy Rada Uczelniana ZSP powierzyła 
funkcję przewodnicz,oego. Powyższe przykłady wymownie ilustrują 
mołliwości znacznego oddziaływania Zwi,zku Młodzieży Wiejskiej 
na oałokształt życia Uczelni. 
Agendami Zarządu Uozelnianego ZMW były komisje i kluby, 
kt6re skupiały szeroki aktyw organizacji. Wiodąc, rolę pełniła 
Komisja Terenowa utrzymuj,ca kontakty z kołami ZMW w środowiskU
>>>
2)7 


wiejskim, np. studenoi Wydziału Sztuk PiOkn1oh UMK. członkowie 
ZMW, zorganizowali szk6łki wyohowania plastyoznego dla dzieoi 
wiejskich w Grobocinie i Lu
iczu, w któr,Joh prowadzili zajocia. 
Prace uczestnik6w zajtć. były nastopnie eksponowane w klubach 
studenckich UMK. Znacznej pomocy organizatorom tyoh akoji udzie- 
lali późniejszy dziekan Wydzialu Sztuk PiOkn1ch UMK doc. dr Ste- 
fan Kościeleoki oraz doc. Bogdan Przybyliński. 
Pod egid, ZU ZMW tunkcjonowało także Studenokie Koło Hauko- 
we Socjolog6w Wsi. Było ono organizatorem szeregu oboz6w nauko- 
wo-badawczych. Ich rezultaty, w postaci referat6w. prezentowano 
na seminariach i sesjach naukowy oh z udziałem przedstawioieli in- 
nych ośrodków akademickich kraju. 
Znaczne osi
ocia miał także Klub Literaoki Młodyoh. Pre- 
zesował mu student Wydziału Prawa Stanisław Mieńkowski. później- 
szy prezes WK ZSL w Białymstoku. W Klubie Studenckim "Hawojka A 
w DS-2, przy ul. Mickiewicza 6/10 tradycyjnie organizowane były 
tzw. "czwartki literackie". Studenci spotykali siO z wieloma 
znanymi pisarzami i poetami. Hiekt6rzy spośród student6w skupio- 
nyoh w Klubie Literackim Młodych odnotowali swe debiuty literac- 
kie. 


Ferie zimowe aktyw organizacji spędzał zwykle w g6rach, 
uczestnicz,c w obozach szkoleniowo-wypoczynkowych, m.in. w Poro- 
ninie, Karpaczu, Szklarskiej PorObie, Zakopanem i innych atrak- 
cyjnych miejscowościach g6rskich. Od strony finansowej w akcji 
obozowej partycypowała Krajowa Rada Studencka ZMi, kt6rej wów- 
czas przewodniczył mgr Janusz Stęperski, p6źniejszy Dyrektor De- 
partamentu Studiów Uniwersyteckich, Pedagogicznych i Ekonomicz- 
nych Ministerstwa Nauki J Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz 
Zarz,d Wojewódzki ZMW w Bydgoszczy, którego przewodnicz,cym był 
w6wczas prof. Henryk Bednarski. Należy wspomnieć, że ZU ZMW 
otrzymywał w omawianych latach ożywione kontakty z analogiczny- 
mi instancjami Zwi,zku Uniwersytetu Warszawskiego i Gdańskiego 
oraz WSP w Opolu i Akademii Medycznej w Białymstoku. Wspólne 
obozy i seminaria naukowe, znacznie pogłębiały więzi mitdzyuozel- 
niane studentów, członk6w ZhM. 
Zarz,d Uczelniany Zł4W powołał też Koło Absolwentów i Pracow- 
ników Nauki. Utrzymywanie kontaktów z byłymi aktywistami organi- 
zacji uczelnianej było pomocne w bież,cej działalności Zarz,du
>>>
23B 


Uczelnianego. Pracami Koła kierował były działacz ZMW RP ''Wici" 
na Uczelni w czasach studenckich, I Sekretarz KU PZPR w latach 
1967-196B, prof. dr hab. Jerzy Wojtowicz. Do wspomnianego Koła 
należeli m.in. prof. dr hab. Mirosław Nesterowicz, doc. dr hab. 
Ryszard Łaszewski z Wydziału Prawa i Administracji UMK, doo. 
Bogdan Przybyliński z Wydziału Sztuk PiękQJch i wielu innyoh 
praoowników naukowych Uniwersytetu. Pozwalało to nawiązywać do 
peWD10h tradyoji w działaniu organizaoji. 


Bol.sław otręba 


AKADEMICKI ZWIłZEK SPORTOWY 


W drugiej połowie lat sześćdziesiątych AZS należał do wy- 
rótniaj,oyoh siO klub6w w kraju. Małe, jednouczelniane środowi- 
sko - mimo braku bazy sportowej, skromnych dotacji i rozlicz- 
nyoh problemów - miało ..e zespoły w I lidze koszyk6wki kobiet 
i mężczyzn, II lidze lekkoatletycznej, zdobywających medale w 
mistrzostwaoh Polski wioślarzy i liczących się w okręgu żeglarzy- 
Wizyt6wk, klubu był nie tylko sport wyczynowy, lecz także maso- 
wy. W licsnych spartakiadach. mistrzostwach Uczelni, lat i kie- 
runk6w studiów uczestniozyły setki studentów. Znaozna ich część 
broniła potem barw UMK w mistrzostwach Polski uniwersytet6w. Jak 
usportowiona była nasza Uczelnia, świadcz, następujące dane: w 
1968 r. do AZS należało 20% studentów, a w dwa lata p6źniej już 
co czwarty student miał bezpośredni kontakt ze sportem. 
Zespół koszyk6wki mężczyzn, występujący nieprzerwanie od 
1954 r. w I lidze, odnosił zwycięstwa nad najgroźniejszymi prze- 
ciwnikami. Do 1967 r., a więc do momentu zakończenia kariery, 
grał w zespole "Twardych piernik6w" R1szard Olszewski - najlep- 
szy w historii toruńskiej koszyk6wki zawodnik, 120-krotny re- 
prezentant Polski,olimpijczyk,czterokrotny uczestnik mistrzostw 
Europy. Drugim wyr6żniaj,cym się zawodnikiem był Andrzej Chma- 
rzyński, uozestnik mistrzostw świata w Urugwaju (1967), członek 
narodowej drużyny i akademickiej reprezentacji kraju.
>>>
239 


Coraz czościej wioślarze toruńskiego AZS stawali na podium 
zwyciOzoów w naJważniejszyoh regatach krajowych. Do ozołówki na- 
leżała Krystyna Jeziorska. dwukrotna uczestniczka mistrzostw Eu- 
ropy, czterokrotna złota medalistka mistrzostw Polski. Dzielnie 
sekundowała jej Zofia Majewska, partnerka w "dwójce". majf&ca w 
swym dorobku m.in. tytuły akademickiej mistrzyni kraju. 
Rok 1969 był dla 4ziałaozy AZS rokiem znaczf&oego sukcesu, 
tym razem nie sportowego, leoz inwestyoyjnego. Zakończono drugi 
etap budowy ośrodka sportowo-wypoczynkowego w Bachotku. 
ł to 
efekt kilkuletnich, skutecznych zabiegów zarzf&du poparty znacz- 
Dymi środkami finansowymi uzyskanymi z ówczesnego WKKFiT w Byd- 
goszczy. Ha poczf&tku lat siedemdziesif&tych zbudowano tam jeszcze 
pawilon mieszkalny, świetlicę i pioó domk6w drewnianych, a na- 
stopnie przekazano ośrodek Uczelni. Do dziś służy on pracowni- 
kom UMK i grupom sportowym. 
Pod koniec 1969 r. zginf&ł w wypadku drogowym wiceprezes 
klubu, tw6rca i kilkunastoletni trener drużyny koszykówki moż- 
ozyzn, a także pierwszy kierownik ośrodka w Baohotku, mgr Edward 
Kucza. 
Brak bazy sportowej powodował. iż czołowe zespoły trenowały 
znacznie mniej od swoich przeciwnik6w. Te oraz inne przycz7n1 
(kluby akademickie nigdy nie należały do bogatych) sprawiły, że 
w 1970 r. drużyna koszykówki mężczyzn (i żeńska tak
e) opuściła 
po 16 latach I ligO. Zakończyli kariero zawodnicy, którzy byli 
podporf& zespołu "Twardyoh Pierników": K. Kleczkowski, S. Waczyń- 
ski, G. Michniewicz i A. Kola. 
W tym samym roku sportowcy AZS odnotowujf& także znaczf&ce 
sukcesy. W Akademickich Mistrzostwach Polski wioślarze zdobywa- 
jf& dwa złote i trzy srebrne medale. K. Jeziorska potwierdza sw6j 
prymat w kraju - była ponownie mistrzynią Polski i reprezentant- 
ką na mistrzostwa Europy, i wsp6lnie z Z. Majewską (w dw6jce po- 
dw6jnej) uzyskały srebrny medal. Uznana też zostaje najlepszym 
sportowcem Torunia w 1970 r. Koszykarze A. Chmarzyński i B. To- 
łodzie oki uczestniczą w Akademickich Mistrzostwach Świata. 
We wsp6łzawodnictwie AZS w sporcie wyczynowym toruński klub 
znalazł siO na 1) pozycji, a w 1971 r. na miejscu 11 (mając w 
swych szeregach 1B członków kadry narodowej i olimpijskiej).
>>>
240 


Rok 1971 był także bogaty w sukcesy. K. Jeziorska zdobyła 
po raz kolejuy tytuł najlepszej skiffistki w kraju, a w mistrzo- 
stwaoh Europy uplasowała się na 10 pozycji. Koszykarki skońozy- 
ły sezon na drugim miejscu w II lidze. W czoł6wce II ligi zna- 
lazł si, r6wnież zespół m,ski. Złożona w większości ze studen- 
t6w drużyna lekkoatletyczna awansowała do II ligi, a w kadrze 
narodowej byli K. lwański (sprinty) i M. Gęsicki (biegi średnie), 
p6źniejszy rekordzista Polski na BOO m. Losy tej sekcji, kt6ra 
od 196B r. występowała pod nazw, MKS-AZS, potoczyły si, inaczej, 
niż zamierzał zarząd klubu. Na skutek decyzji wojewódzkich władz 
sportowych sekcja w całości przekazana została Szkolnemu Zwi'z- 
kowi Sportowemu. Od tego momentu istnieje w AZS wyłącznie sekcja 
studencka, kt6rej najważniejszym celem jest start w mistrzostwacb 
Polski uniwersytet6w. 
Kolejna edycja rozgrywanych co dwa lata mistrzostw uniwer- 
sytet6w potwierdziła, iż zar6wno AZS jak i Studium WFiS dooenia- 
j, wag, sportu masowego. Po raz kolejny studenci-sportowcy z 
UMK zdobyli w tych zawodaoh najcenniejsze trofea. Najlepszymi w 
gronie 10 uniwersyteckich reprezentacji okazali się wówczas ko- 
szykarze. koszykarki i - zupełnie niespodziewanie - lekkoatletki. 
Sreb
 medal wywalczyły siatkarki, a brązowy lekkoatleci. W punk- 
tacji og6lnej UMK został sklasyfikowany na wysokiej czwartej po- 
zycji, powtarzając rezultat z roku 1969. Przypomnieć jednak trze- 
ba, że w 1967 r. sportowcy naszej Uczelni wygrali rywalizację z 
wszystkimi uniwersytetami (w klasyfikacji uwzględniono jednak 
mniej niż zwykle dyscyplin). 
W tym samym roku powstał Akademicki Klub Żeglarski działa- 
jący w ramach organizacyjnych AZS i pod patronatem ZSP i PTTK. 
Od chwili zainicjowania swej działalności zdołał wyszkolić wie- 
lu sterników jachtowych i żeglarzy. Najlepsi i najbardziej do- 

wiadczeni członkowie AKŻ uczestniczyli w rejsach pełnomorskich, 
natomiast w organizowanych corocznie letnich rejsach po jezio- 
rach mazurskich wZi,ło udział w sumie kilkuset student6w. 
W 1971 r. rozegrano pierwszy turniej siatkówki o puchar 
Rektora UMK. Jest to jedyna wyłącznie studencka impreza sporto- 
wa o charakterze wyczynowym, przeprowadzana corocznie i z udzia- 
łem większo
ci drużyn uniwersyteckich.
>>>
241 


Dwudzieatopiociolecie klubu przypadło na 1971 r., ale ob- 
Chody jubileuszowe odbyły 8iO 2B października 1972 r. pod pro- 
tektoratem JM Rektora, prof. dra W. Łukaszewioza. Z tej okazji 
władze Uozelni u.!undowały klubowi sztandar. 
Nastopne lata były dla sportu akademickiego w Toruniu (w 
kraju także) okresem bardzo trudnym. Koszykówka - reprezenta- 
cyjna dot,d dyscyplina - miała duże kłopoty z utrzymaniem siO 
w II lidze, by w połowie lat siedemdziesi,tyoh opuścić jej sze- 

gi (w późniejszym okresie tylko drużynie żeńskiej udało siO 
na krótko powr6cić do tej klasy rozgrywek). Także lekkoatleci 
nie odnotowuj, tak znacz,cych rezultatów. 
redni poziom prezen- 
tUj, żeglarze i wioślarze. 
Nadziej, na odbudowę sportu studenckiego miało być (czaso- 
We - jak siO później okazało. zerwane jednostronn, decyzj, part- 
nera) pOł,czenie dw6ch pionów - szkolnego i akademickiego. W 
Przypadku klubu toruńskiego było to właściwie usankcjonowanie 
1stniej,cego już stanu (bowiem wszystkie sekcje pr6cz wioślar- 
skiej występowały pod szyldem MKS-AZS). Półtoraroczny - formal- 
nie rzecz bior,c - okres wspólnej pracy, maj,oej to zaleto, iż 
gwarantował ciągłość szkolenia (od młodzika poprzez juniora do 
seniora), był zbyt krótki, by można było ocenić właściwe jego 
Wykorzystanie. 
W 1976 r. istniała już tylko jedna wsp6lna sekcja (koszy- 
karze), natomiast żeglarze współpracowali z sekcj, Międzyszkol- 
nego Ośrodka Sportowego. W tym samym czasie klub był wsp6łorga- 
nizatorem centralnej inauguracji sportowego roku szkolnego 1 
akademickiego. 
Nowy zarz,d, wybrany w marcu 1976 r., maj,c świadomość 
trudności, z jakimi przyjdzie mu się borykać. postanowił rozpo- 
cz,ć sw, działalność od stworzenia jak największej ilości grup 
szkoleniowych w szkołach pOdstawowych i średnich. Dotyczyło to 
Przede wszystkim sekcji koszykówki. Te działania przyniosły po 
kilku latach efekty w postaci udziału młodych koszykarzy w fi- 
nale mistrzostw Polski juniorów. 
W tym samym roku powstała rada patronacka AZS, w skład któ- 
rej weszły: UMK. ZUCh "Metalehem", WSS "Społem", TZUO "Towimor" 
i SUSP "Małgosia". Radzie przewodniczył sekretarz KW PZPR, T. 
Filipowicz, a następnie I sekretarz KM PZPR, R. Schmidt. Insty-
>>>
242 


tucje i zakłady patronackie pomagały klubowi w rozwi,zywaniu naj
 
trudniejszych problem6w. Szczeg6lnie cenne było nie odpłatne udo' 
stopnianie środk6w transportu, a także zakup sprzVtu sportowego 
b,dź przekazywanie środk6w finansowych na bież,c, działalność 
(w 1977 r. _ 100 tys. zł, w 197B r. - 112 tys. zł). Pomoo ta mi6
 
ła dla poszczególnych sekcji istotne znaczenie, albowiem otrzy- 
mywana od władz sportowych dotacja nie pozwalała na udział we 
wszystkich obowi,zkowych lub ważnych imprezach. 
Druga połowa lat siedemdziesi,tych to przede wszystkim suk- 
cesy w kategorii junior6w i w sporcie masowym (m.in. w mistrzo- 
stwach Polski uniwersytetów i mistrzostwach szk6ł wyższych Byd- 
goszczy i Torunia). Na plan pierwszy wysuno£a siO sekcja wiośl at ' 
ska, nie tylko najlepsza w wojew6dztwie, ale zdobywaj,ca wiele 
medali w Og61nopolskiej Spartakiadzie Młodzieży i Akademickicb 
Mistrzostwach Polski. Jej członek J. Olek brał udział w mistrza' 
stwach śWiata junior6w w ViIlach (Austria). Wioślarze trenowali 
w uCi,żliwych warunkach, nie pozwalaj,cych na oSi,ganie najWYż- 
szego poziomu. Na przeszkodzie stał m.in. brak odpowiedniego z8
 
pIecza socjalnego na przystani oraZ siłowni do treningu w okre- 
sie przygotowawczym. 
Pomimo trudności młodzi wioślarze zanotowali nastOpne suk- 
cesy: m.in. w 1977 r. złoty medal w V OSM i 11 medali w Akade- 
mickich Mistrzostwach Polski. Korzykarze sięgnęli po tytuł mi- 
strza Polski uniwersytet6w. W rok p6źniej koszykarki wywalczyłY 
awans do II ligi, ale rywalki okazały się silniejsze i w nastęP
 
nym sezonie (1979/1980) drużyna powr6ciła do ligi międZYWojew6d
' 
kiej. 
Rok 1979 był ostatnim, w kt6rym żeglarze-wyczynowcy startO
 
wali w regatach. Ustawiczne kłopoty z transportem łodzi, a gł6-
 
nie brak kadry trenerskiej i środków, spowodowały zawieszenie 
przez zarz,d klubu działalności tej sekcji. Do jej reaktywowanie 
już nie doszło. 
Od 1979 r. datuje się kolejne pasmo sukces6w wioślarzy. 
Młoda skiffistka, J. Roguska po zajęciu II miejsca w mistrzo- 
stwach Polski junior6w reprezentowała barwy kraju w mistrzostw SC ' 
świata w tej kategorii wiekowej. Na międzynarodowych regatach 
 
Tampere (Finlandia) zwycięstwo odniosła kombinowana "ósemka" 
(AZS Toruń + AZS Kraków). 


....
>>>
243 


I
 


J
 


Nast
pny sezon potwierdza, iż sukcesy te nie były przypad- 
kowe. Trzy złote medale w Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzie- 
Ży (dw6jka podw6jna, czw6rka podw6jna i dw6jka podw6jna junio- 
r6w młodszych). trzecie miejsce J. Roguskiej, a w mistrzostwach 
Polski senior6w złoty medal dwójki podw. (M. Borkowski - G. Mi- 
chalski) oraz drugie miejsce J. Roguskiej i trzecie czw6rki podw. 
- to najważniejsze osi,gni
cia 1979 r. W punktacji klubowej OSM 
sekcja była na VI miejscu. Na tej samej pozycji znalazła si
 po 
mistrzostwach Polski senior6w. 
Stan organizacyjny klubu w roku 19BO przedstawiał si
 nBsto- 
pUj,co: 493 członków skupionych było w sekcjach wyczynowych: ko- 
szyk6wki kobiet i m
żczyzn, siatk6wki m
żczyzn, wioślarskiej i 
tenisa stołowego oraZ w aekcjach sportu masowego i AKZ, kt6rych 
gł6wnym zadaniem był wyst
p w mistrzostwach Polski uniwersyte- 
t6w. 


t' 



 


." 


W latach 1966-19BO zarząd klubu pracował w następujących 
8kładach: 


zarządy klubu 


17 XII 1964-17 I 1966 



" 
W 


mgr Edward Cichy 
płk mgr Karol Wr6blewski 
IIIgr Edward Kucza 
mgr Anna Grabowska 
Mieczysław Góra 
członkowie I mgr M. Szczurek, 
B. ŚCisłek, S. Żyła, mgr A. 
inż. J. Miller. 


- prezes 
- wiceprezes ds. organizacyjnych 
- wiceprezes ds. sportowych 
- skarbnik 
- sekretarz 
A. Latuszewski, mgr W. Sawrycki, 
Zatorski, inż. M. Korzeniowski, 


," 


,,
 


,s, 


18 I 1966-19 II 1969 


SC' 
'łI 


mgr Edward Cichy 
doc. dr hab. Stanisław Łęgowski 
mgr Edward Kucza 
Płk mgr Karol Wr6blewski 
Mieczysław Góra 
członkowie: mgr L. Stapf, 
A. Weatphal, H. Zawadzki, 


- prezes 
- wiceprezes ds. 
- wiceprezes ds. 
- wiceprezes ds. 
- sekretarz 
mgr M. Szczurek, K. Nowakowski, inż. 
S. 2yła. 


organizacyjnych 
sportowych 
finansowych
>>>
244 


20 II 1969-25 I 1971 


mgr Edward Cichy 
doc. dr hab. Stanisław 
mgr Edward Kuoza 


- prezes 
ŁOgowski - wiceprezes ds. organizacyjn1c
 
- wiceprezes ds. sportowych (do 
sierpnia 1969) 
płk mgr Karol Wr6blewski - wiceprezes ds. finansowych 
Mieczysław Góra - sekretarz 
członkowie: mgr M. Szczurek, H. Zawadzki. mgr Z. Kojro, B. ot- 
roba. mgr S. Staniszewski, S. Zyła, doc. dr hab. M. Czern1awski, 
mgr C. Zyła - wiceprezes ds. organizacyjnyoh (od września 1969)' 
T. Majdziński. 


26 I 1971-16 XII 1974 


doc. dr hab. Stanisław Łęgowski 
Bolesław ot rOba 
mgr Stefan Frymark 
płk mgr Karol Wróblewski 
Mieczysław G6ra 
członkowie: Z. Zakrzewski, 
L. Stapf. 


17 XII 1974-15 III 1976 


mgr Andrzej Deutsch 
mgr Stefan Frymark 


mgr Romuald Pawłowicz 


prof. dr hab. Ryszard Bohr 


mgr Henryk Dondajewski 


Zygmunt Zakrzewski 
Mieczysław Góra 
członkowie: prof. dr hab. S. 
Kokociński, Z. Korzeniowska, 
mgr W. Gałęzewski. 


- prezes 
- wiceprezes ds. 
- wiceprezes ds. 
- wiceprezes ds. 
- sekretarz 
mgr M. Szczurek. K. Borkowski, mgr 


organizacyjnyc
 
sportowych 
finansowych 


Zarząd MKS-AZS 


- prezes 
- wiceprezes ds. sportu wyczy- 
nowego 
- wiceprezes ds. ideowo-wycho- 
wawczych 
- wiceprezes ds. sportu studen- 
ckiego 
- wiceprezes ds. sportu szkol- 
nego 
- wiceprezes ds. finansowych 
- sekretarz 
Łęgowski, T. Wasielewski, dr W. 
B. Łusiewlcz, B. Chrzanowska, 


1 


1 


......
>>>
245 


16 III 1976-14 III 1979 


- prezes 
- wiceprezes ds. 
- wicepreze. ds. 
- wiceprezes ds. 
ckiego 
- wiceprezes ds. sportu W7cą- 
nowego 
Zlgmunt Zakrzewski - wiceprezes ds. fiDansow,rch 
Bolesław Otręba - sekretarz 
członkowie: prof. dr hab. R. Bohr, M. Cichy. mgr R. Pawłowicz, 
!. Sadowski, mgr J. Szatkowski, A. Tubielewicz, B. Domolewski, 
R. Chmielowiec, dr W. Kokociński. 


IIgr Edward Cichy 
IIgr Stefan Frymark 
Prof. dr hab. Stanisław ŁOgow.ki 
ligI' HeDr7k Jurkiewicz 


ideowoW7ch. 
organ1zac7JDych 
.portu studen- 



r Roman Suchocki 


15 III 1979- 


dr Andrzej Chmarzyński 

r Roman Suchocki 


- prezes 
- wiceprezes ds. sportu w,rcą- 
nowego 
- wiceprezes ds. organiz8C7JDych 
- wiceprezes ds. sportu studen- 
ckiego 
Prof. dr hab. Stanisław Łęgowski - wiceprezes ds. f1nansow,rch 
inż. Alfons Westphal - wiceprezes ds. ideowo-w,rcho- 
wawczych 
Bolesław Otręba - sekretarz 
cZłonkowie: prof. dr hab. R. Bohr. mgr S. FrplBrk, mgr R. 01- 
8zewski, H. Boś, mgr G. Michniewicz. mgr M. Piotrowski, mgr F. 
Piechota, Z. Zakrzewski. 


IIgr Tadeusz Mikosz 
mgr Bogusław Drwięga
>>>
Z M A R L I 


Dr Stanis
aw Jaśkowski - pro!. zwycz.Wydziału Mat,F1Z,
hem. 
Jan Edward Hanka - kwestor 
Dr Walerian Preisner - doc. Wydziału Humanistycznego 
Dr Stefan Nar,bski - pro!. zwycz. Wydze Sztuk Pi,kDych 
NiDa Orzechowska - pracownik admin1stracJi 
Anna Trawińska - pracownik administracji 
Dr Henryk Elzenberg - pro!. zwyoz. Wydziału Humanistycznego 
Dr Kazimierz Biskupski - pro!. zwyoz. Wydziału Prawa 
Mgr Henryk Koszykowski - asystent Wydze Mat-Piz-Chem 
Dr Janina Hurynowioz - prof. zwycz. Wydziału BiNoZ 
Art. .al. Leonard Torwirt - docent Wydzia
u Sztuk Pi,kDych 
Dr Edward csató - st. wykład. Wydziału Humanistycznego 
Dr Henryk Ki.z - docent Wydziału Humanistyoznego 
Władysław Papierkiewicz - pracownik obsłUgi 
Stan1s
aw Gua1ński - praoownik obsłUgi 
Mgr Maria Zautaazwili - lektor j,zyka rosyjskiego 
Mgr Edward Kucza - nauczyciel Btudium Wyohowania 
Pizyoznego 
Dr Jerzy Hopp8n - prof. nadzw. Wydziału Sztuk Pi,kDych 
Franoiszek Bulecki - kierownik Pracowni Stolarskiej 
Dr Adam D7gda
a - st. wykładowca Wydze Humanistyoznego 
Bronis
aw 2emajtis - pracownik Bib110teki Gł6wnej 
Janina Hurynowicz - kierownik Sekretariatu Bibl. Głównej 
J6ze! GruszO
ń8ki - pracownik administracji 
Dr hab. Tadeusz Witwicki - docent Wydziału Humanistycznego 
Bronis
aw Markowski - kierownik warsztatu Mechanicznego 
Jan Grabiało - pracownik obsługi 


22 XI 1965 
15 XII 1965 
22 VI 196 6 
16 XI 196 6 
22 XI 1966 
10 III 1967 
6 IV 1967 
7 VI 1967 
23 VII 19 67 
2 X 1967 
9 XI 1967 
22 IV 1968 
5 V 1968 
24 VII 1968 
2 VI 1969 
26 VI 1969 
27 VIII 19 69 


4 X 1969 
13 X 1969 
22 X 1969 
31 XII 19 69 
7 II 1970 
11 III 197 0 
23 VI 1970 
8 X 1970 
23 I 197 1 


J.....
>>>
Hieronim Wiśniewski 
Mgr Edward Kwiatkowaki 


Dr Leopold Mazur 
Makaymilian Drweński 
Władysław Michalaki 
Pelagia Markowaka 
Dr Bolesław DaDilczuk 
Dr Wanda Hanusowa 
Irena Litwinowa 


Dr Jan Nazi,bło 


Dr Gwido Chmarzyński 


Elżbieta Bednaraka 
Dr Wiesław Błeszyński 
Dr Józe! Szczepkowski 


Dr Zbigniew Gessek 
Dr Bronisław Włodarski 


Dr hab. Stanisław Poczopko 
Jadwiga Mieczkowaka 
Dr Bogdan Gł,bowicz 


Dr Witold Zacbarewicz 


Władysław Fot 
Kazimierz Dudycz 
Mgr Jadwiga Lisowska 
Feliks Grzybek 
Ludwik Wis kir ski 
Dr Marian Gumowski 


Mgr Jarosław Michel 
Adam Mackiewicz 
Kazimierz Nowicki 


...... 


- st. maJater w Instytucie Biologii 18 V 1971 
- artysta plastyk Wyda. Satuk 10 VIII 1971 
Pi,Jmyoh 
- adi\U1k:t Instytutu Geografii 21 I 1972 
- praoownik obsługi 9 II 1972 
- pracownik adminiatracji 20 IV 1972 
- pracoWDik obsłUgi 17 VII 1972 
- docent Wydziału Huaan1stycznego 7 I 197) 
- pro!. nad zw. Wyds1ału llat. Pizo Chem 1) I 1973 
- kierownik: Sekretariatu Wydziału 24 VI 1973 
Prawa i Ada1n1atracji 
- kierownik Zawodowego Studium 
Adm1Distracyjnego 
- pro!. nadzw. Wydaiału Sztuk 
Pi,Jmych 
- teohn1lt w Instytucie Biologii 
- adiunkt Instytutu Biologii 
- zast,pca pro!. Wydz. Huaan1atycz- 
nego 
- St. W1kładowoa Instytutu Chemii 17 II 1974 
- pro!. zW1cz. Wydziału Humani- 9 IV 1974 
stycznego 
- docent Instytutu Chemii 
- pracownik obsługi 
- pro!. nadaw. Wydz. Humaniatyoz- 
nego 
- pro!. zW1cz. Wydziału Mat. Fiz, 
Chem. 
- pracownik adminiatracji 
- pracownik adminiatraoji 
- kuatoaz Biblioteki Głównej 
- pracownik obsługi 
- pracownik obsługi 
- pro!. nadzw. Wydziału Humani- 
stycznego 
- st. asystent Instytutu Astronomii 
- pracownik obsługi 
- pracownik obsługi 


247 


28 VI 1973 
)0 VII 1973 


26 VIII 1973 
) X 1973 
)1 I 1974 


17 IV 1974 
9 VI 1974 
1 VII 1974 


12 VII 1974 


26 VIII 1974 
1 IX 1974 
12 IX 1974 
24 X 1974 
25 X 1974 
1 XI 1974 


I 


JO XII 1974 
21 V 1975 
2 VI 1975
>>>
248 


Wlad7sł- Kosowic S 
J6se! 
okiewios 
HeDr7Jta Mr6aek 
Dr hab. Wiktor KOrDato_ki 


Dr Witold ŁukasZdwicz 


AntODiDa Poterek 
Łucja Glluń 
Mgr ZclsiBlawa HOwsaD 


Leokadia Kiekrasa 
Płk. ąpl. Leszek Siółkowski 
1I'raDciBsek Kastacho_ki 


Dr Kazilderz SoŚDicki 


Dr Wojoiech HejDOss 


Stanisław Lewandowski 
AmIa Goliszek 
llaria JaozfDOwaka 
AmIa Bartouyńska 
Wanda Wawrzynowicz 
Art. rze£biarz Tadeusz 
Godz1sse_ki 
Jan Zble_ki 
Stefan Z1embieńaki 
Jóse! Hr7ńczull: 
Dr Maria Kołaozkowall:a 
HeDr7k K1raŚDiewski 
t.l.dOll1ra SpaDgOwa 
Dr Kazill1erz 1Ial1Ao_ki 


PraDo1szek Głowacki 
Karol GiJlbut t 
Mat7lda MatejewsJta-TraDte 
Doc. dr Georgij StulI:alow 


- pracownik oublgi 
- pracownik obsblgi 
- pracownik ouługi 
_ docent W7działu Prawa i AdII1- 
n1straoji 
- pro!. zw;ycz. 'ł1działu HwDan1- 
at7 C ZJ1ego 
_ praoewnik obsblgi 
- pracownik obsługi 
- st. &117stent W7dsiab1 HwaaD1- 
st7 cSl18 g o 
- pracownik ada1Distraoji 
- kierownik Studiu. Wojakowego 
_ pracownik RolDiosego Zakładu 
Dośw1a4czalD8go 
_ pro!. aWJcs. 'ł1działu HwDan1- 
st7 o Sl18go 
- pro!. zWJos. Wydzi.w:u Prawa 
i AdIII1J11stracji 
- pracown1k obsługi 
- praoownik obsblgi 
_ pracownik ada1D1stracji 
- pracotm1ll: obsługi 
_ pracown1k Biblioteki Głównej 
_ pro!. nad.w. 'ł1dziaiłU sztull: 
Pi,Jmych 
- pracown1k obsblgi 
_ pracownik ada1Distraoji 
- pracownik obsblgi 
_ pro!. nadzw. 'ł1działu BiKoZ 
- praoow. techniozny 
_ pracownik adaiDistracji 
_ pro!. nadaw. W7daiaiłU Sztull: 
Pi,Jmych 
- pracownik oba bigi 
- pracownik administraoji 
- praoownik adminiatracji 
_ w;yll:ładowoa W7dziab1 Nauk Eko- 
DOmioznych 


9 VI 1975 
9 VIII 197
 
15 VIII 197
 
20 X 1975 


21 Xl 1975 


27 XI 1975 
)1 XII 1975 
9 I 1916 


12 II 1916 
17 II 1916 
1 III 197 6 


11 VI 1916 


22 VI 1916 


20 IX 197 6 
1976 
21 IX 1976 
6 I 1971 
30 I 1917 
) III 1977 


3 III 1977 
20 III 1977 
17 IV 1917 
17 IV 1977 
8 V 1917 
17 V 1917 
5 XI 1977 


6 XI 1977 
2 II 1978 
8 III 197 8 
19 IV 1918
>>>
Romana Ste!ano.ska 
Dr Staniała. No.aozyk 


Jan Kołako.aki 


Zdziaława Kamińska 
Agnieszka Świdzińska 
Dr Jan Zabłocki 
Peliks Skrobacki 
Dr Jan Kraje.a1l:1 


Dr Wanda Zabłooka 
Bernard Mieosko.aki 
Dr Halina Turska 


Dr Jerzy ReMr 


Antonina Blzano.AIta 
Pranoiszek Le.ando.s1l:1 
Piotr 01sze.a1l:1 
HeD17k Kolata 
Witold Palko.a1l:1 
Dr Maria Duna,16wna 
Urasula Pieohowiak 
Dr Witold 11a-Olaze.a1l:1 
Dr Kazimiera WiloZ1ńslta 
Dr Brneat Piaoh1n&er 


Płk rez. Zdziała. Jaaińaki 


Dr Mateusz Puoiata 


Mgr Stanisław Koaior 


Dariusz Kozłonki 
Leon Piedoro.ioB 
Mgr Antonina Czeto.ska 


24' 


- pracownik Biblioteki Gł6wnej 
- docent Wydziału HUmanistyoz- 
nego 
- st. majater In8t1tutu Aatrono- 
1111 
- praoownik Biblioteki Gł6wnej 
- pracownik Biblioteki Gł6wnej 
- pro!. nadz.. Wydziału BiNoZ 
- praoownik adm1D1atraoji 
- pro!. nadz.. Wydziału Prawa 
i Adm1Diatraoji 
- pro!. nadz.. Wydziału BiNoZ 
- praoownik adminiatraoji 
- pro!. nadz.. Wydziału Humani- 
stycznego 
- pro!. nadz.. Wydziab Sztuk 
Pi,lI:Dych 
- praoownik adm1Diatraoji 
- praoownik a
straoji 
- praoownik administraoji 
- lliatrz atolaraki 
- st. teohnik Instytutu Pizyki 
- at. kKstosz Biblioteki Gł6wnej 
- pracownik administracji 
- pro!. nadz.. Wydziału Prawa 
- ad1UDkt Wydziału BiNoZ 
- pro!. zWJcz. Wydziału Mat. Fiz. 
Che II. 
- at. WJkłado.ca Studium Wojako- 7 IV 1980 
wego 
- adiUDll:t Wydziału HUmanistycz- 20 IV 1980 


25 IV 1978 
20 VI 1978 


29 VI 1978 


25 VI 1978 
9 VIII 1978 
12 VIII 1978 
28 VIII 1978 
19 X 1978 


30 XI 1978 
6 IX 1978 
5 I 1979 


16 II 1979 


14 IV 1979 
21 IV 1979 
17 V 1979 
22 VIII 1979 
7 IX 1979 
15 X 1979 
16 X 1979 
5 XI 1979 
15 I 1980 
22 III 1980 


nelO 
- art,.ata graUk Wydz. Sztuk 22 V 1980 
Pi,lI:Qoh 
- pracownik adminiatraoji 10 VI 1980 
- teohnik Wydziału Sztuk Pi,Jcnych 11 VII 1980 
- at. bibliotekarz B1\liote1l:1 14 VII 1980 
Głównej
>>>
250 


Dr Jerzy Raazozuk 
Dr hab. Julian Sauk 


Dr Alek8ander Jabloński 


_ adiunkt W7działu Mat.,Piz.,Chem. 
_ dooent Wydziału Prawa i Admini- 
straoji 
_ pro!. II"QOZ. Wydziału Mat. Piz. 
Che.. 


2 VIII 1980 
4 VIII 1980 


9 IX 1980
>>>
INDEKS OSOBOWylI 
Opracowała Katarzyna Bełkot 


Abłażej J6zef II 104 
Abramowicz6wna Zofia I 127. 130, 131, 132, 133; II 105. 109. 110 
Abraszewski Andrzej II 125 
AOhremczyk Stanisław II 104 
Adam Włodzimierz II 121 
Adamczak Wojcieoh II 50 
Adamczewski Ignacy II 112. 114 
Ad8lliak Jan II 5. 15 
Ad8llliak Maria I 124. 12B 
Adamska-Dziuba Aldona I 176 
Adamski Andrzej II 40, 54 
Alchimowicz Maria II 112 
Alek-Kowalski Tadeu8z I 109, 115 
Aleksandrzak Krzysztof I 289 
Alexandrowicz Maria II 153, 167, 216 
Alicki Robert II 112 
Ambarcuaian Wiktor Amazaspowicz I 26, 2)2 
Ampel Roman I 23B 
Ampel Teresa I 74; II 104 
Amroziewicz Marianna I 174 
!ndruszkiewicz Ewa II 230 
!ndrzejczak Krzysztof II 126 
Andrzejewski Henryk I 147, 148, 175, 212; II 121 
Ankel Marek I 2B7 
!nszperger Andrzej II 6. 12, 235 
Antoniewicz Ryszard II 112 
Antonowicz Kazimierz I 10. 11, 295, 296, 297, 29B, 299. 303, 310, 
316, 31B, 323; II 113. 114. 116, 117, 118 


· Indeks obejmuje nazwiska osób zwi,zanych z UMK.
>>>
252 


Anus1ak Staniaław II 196 
Appel Wlodzimierz I 129. 130. 132, 134 
Araozewskl Alfons I 2B7 
Arclmowlez Andrzej I 277 
Arens Zofla I 320 
Araon Wltold I 7B. 79. BO; II 19' 
Arszyńskl Marian I 23. 24. 26; II 74. B7. BB. 91. 92. 93. 94. 9B; 
99. 102. 202. 224. 225 
J.kan88 Stefan Kazlmierz II 125 
Augustowski Bolesław II 124 


Baezyński Jan II 63, 71 
Badziąg Kazimierz II 119 
Baleerak Wiesław II 110 
Balcerzyk Stanisław I 325. 327. 32B. 335. 336. 337. 33B. 339. 
341. 361, 362. 363; II 112. 113. 116, 117 
Balter Aleksander I 300, 321 
Bała Wacław I 304. 319; II 112 
Bała Wieslaw I 356 
Banach Miaezyslaw I 212. 213 
'Banaszak Gabriela I 172. 179 
Baranowska Botena II 121 
Baranowska Zofia II 11 
Baranowski Henryk II 104 
Baranowski J6zef I 242 
Bareikowska Halina I 125 
Bareikowski Adam I 150. 151. 177 
Bareiń.ki Alfred II 125 
Bargiel Zofia I 139. 145, 146. 15B. 166. 172; II 122, 124 
Barlikowski Bronisław I 114 
Bartosiak Elżbieta I 324 
Bartoszewiez Andrzej II 70 
Bartoszewiez Antonina I 2B. 56. 60, 74. 75. 76; II 109. 110 
Bartoszawicz Krystyna II 102 
Bartoszlńska Anna II 24B 
BaBińska Ewa zob. Basińska-Grzesik Ewa 
Basińska-Grzesik Ewa I 228. 230; II 112 
Basińska Halina I 260. 265,275. 278; II 113. 115. 116. 117. 118 


....u...
>>>
253 


Basiński Antoni I 9. 27, 257. 25B, 259. 263, 275, 276, 2BO. II 
75, 112, 114, 115. 116. 117. 11B 
Bata Waldemar II 176. 214 
Batkowski Jan I 203 
Bauer Ryszard I 297. 29B, 300, 301. 312. 314, 316, 319, 320, II 
112. 114. 11B, 119 
Bączkowski Stefan II 171 
B,czyk Mirosław II 35, 50. 125 
B,czyński Andrzej I 29, 216, 297. 29B. 302, 313. 316. 321, II 
116, 119 
Bebarska Joanna II 71 
Bednarek Adam I 5B, 75 
Bednarek Renata I 146, 1731 II 121 
Bednarska Elżbieta I 143, 170. 172; II 247 
Bednarski Adam I 14; II 6, 14, 236 
Bednarski Henryk II 104, 10B. 237 
Bekasiński Jan I 124, 128 
Belt Helena I 145, 179 
Bełkot Jan I B. 62. 63, 66, 67, 77, B1; II 104 
Bełkowska Magdalena II 154, 167 
Benedict Andrzej II 112 
Bensoh Adam II 14 
Beński Włodzimierz II 6, 13, 104. 202 
Berdowski Wiesław II 119 
Berglund BjBrn I 161 
Bering Barbara I 257, 2BO 
Berndt Jerzy I 143. 16B. 212, 213 
Berndt Maria I 3191 II 112 
Bassiere Y. I 269 
Beszczyńska Marta I 252 
Beszczyńska Wiesława I 2B7 
Beyger Konrada II 157, 166 
Białczak Adam I 165 
Białecka Elżbieta I 175 
Białocerkiewicz Jan II 33. 51, 125 
Białonowski Tadeusz I 11. 12, 13, 14, 15. 17; II 171. 172 
Białowąs Barbara I 2B2 
Biały Kazimierz I 146, 173; II 121
>>>
254 


Bialynicki-Birula Andrzej I 340 
Biegańaki Piotr II 75 
Bielen1n Kazimierz II 110 
Bielicka Maria II 224. 225 
Bielieki K. II 231 
Bielińaki Zdzisław II 112 
Bielska Jadwiga II 166 
Bielski Andrzej I 223, 301, 302, 314, 320; II 112, 119. 226 
Bieniak Janusz I 93. 96, 107. II 107, 110 
Bieniul1s-St17Dkiewiczowa Barbara II 64, 65. 71 
Bieńkowska Aniceta I 239 
Bieńkowski Zdzisław II 104 
Biernacki Henryk II 12 
Biernat Czesław II 110 
Bigo. Aleksandra I 174 
Bigos Maria I 172 
Bilińska Danuta II 235 
Bil1ń.ki Kazimierz II 125 
Bilski R1szard I 203, 2B9 
Bilski Zbigniew I 2B7 
B1niak Stanisław I 277 
B1nkowska Maria I 346. 356, 364 
BisIalp Marian II 104. 108 
Biskupska-Sikora Anna II 155, 157, 166 
Biskupski Kazimierz II 1B, 44, 50, 246 
Bi8s1nger Jadwiga I 317 
Biss1nger Janu8z I 302. 321; II 112 
Bittel Leon I 175 
Blechacz Mieczysława II 226 
Błaszczuk Jerzy I 332, 344, 345, 357, 365, II 112, 250 
Błaszczyk Włodzimierz II 104 
Bł8Żejewska Aleksandra I 152, 17B 
Błażejewski Franciszek I 17B; II 124 
Błeszyński Wiesław I 142. 143. 167; II 247 
Bobińska Maria I 317 
Bobiński Zbigniew I 332, 346. 356, 357, 361. 364 
Bobkiewiez Łucja I 317 
Bobkiewicz Wojciech I 366 



1tI..
>>>
255 


Bobkowski M. I 356 
BObkowski Romuald I 323 
Bochat Tomasz I 115; II 104 
Boenigk Tadeusz I 22B 
Bogaczewicz-Adamczak Bołena I 177; II 121 
Bogdanowicz Alicja zob. Wełniak Alioja 
Bogłowska Anna I 7B 
Bogucki Ambroży II 104 
Bogucki Janusz II 61. 65, 66. 72 
Bogucki Lech II 125, 2)1 
Bogulicz Stanisław II 171. 172 
Bohr Ryszard I 12, 14, 15, 16, 17. 1B, 20. 21, 22. 24, 25, 29, 
1)6. 140, 150, 151, 161. 176. 209. 212, 226. 239; II 121. 
122. 123, 124. 244, 245 
Bohdanecki I 269 
Behme Christa I 124. 12B 
Boińska Urszula I 151. 177; II 121 
Boiński Marian I 151. 177; II 121, 224 
Bojakowska Danuta I 176 
Bojanowska Zofia I 17B 
Bojanowski Eugeniusz II 4B, 125, 190 
Bojarska Agnieszka II 1B2 
Bojarski Marek I 241 
Bojarski Tadeusz II 231 
Bojarski Władysław I 29; II 21. 22, 25, 29. 44. 45. 46. 47, 224 
BOjarski Wojciech I 17 
Boliński Lechosław I 2B3; II 112 
Bondarowska Natalia II 209 
Bonikowski Zdzisław II 171 
Borawska Teresa I 90, 105; II 104 
Borchardt A. II 207 
Borkowska Maria J. I 145, 146. 15B, II 121 
Borkowski Kazimierz I 240; II 112. 244 
Borodo Andrzej II 30, 4B, 125 
Borowczak Jan II 101 
Borowicz Ryszard I 116; II 104, 231 
Borowieki J6zef I 324
>>>
256 


Borowiecki Lucjan I 16. 17. 1B. 23. 241 II 113. 116. 11B, 119. 
188. 1B9. 190. 192, 193. 259, 260, 266, 26B. 269, 276. 2B1 
Borowik-
broweka Maria II 121 
BOrJcki HenrJk I 324 
Boryk-J6zefowicz Kryetyna II 101 
BOrJeowski Stanisław I 9. 10. 11, 13, 14; II 60, 62, 63, 69, 70 
Bortnik Tomasz I 357, 363 
Boś H. II 245 
Bożejewicz Maria I 279 
Branicka Alina I 317 
Branicka Anna I 327 
Brato8zewski Jerzy II 126 
Br,czkowski Wiktor I 253, 2B7, 321 
Brochwicz Zbigniew I 16, 17, 19. 30; II 74, 75. 76. 7B, 79, 9 1 . 
97, 99, 104, 129. 190 
Broda Jerzy I 114; II 104 
Brodecki Zdzisław II 17. 25, 53, 126 
Brodowski Leon II 126 
Brodziński Czesław II 101 
Bronisz-Wolnom1ejska Danuta I 175. 176 
Brown H.C. I 269 
Brusewicz Lech II 96, 103 
Bruzdowska Jadwiga I 2B5 
Brzeczkowski Tadeusz II 104 
Brzeziński Bogumił II 49. 126 
Brzoza Halina II 66. 67. 72 
Brzozowski Zdzisław II 119 
Brzu8zkiewicz Hanna 65, 71 
Brzuzy W. II 196 
Buchholz Antoni I 23B, 242 
Buchole Zofia I 317 
Buchwald Wiesław I 141, 142, 161; II 121 
Buczek Aleksandra I 121. 123 
Buczkowski Roman I 2B3; II 112 
Budziak Andrzej II 70 
Budziński Jan II 112 
Budziński Wiesław I 324 
Budzyńska Jadwiga I 167 


.........
>>>
Bu'zyński Oleg I 177 
Bukolt Marian I 31B 
BukOWBk1 Jacek II 66, 72 
Bukowski Zbigniew I 2BO 
BUlik Stefan II 112 
Bulsiewicz Andrzej II 24. 25. 40, 44. 46, 53, 54 
BUłaciński Stefan Jan II 126 
Bułatek Wojciech I 346 
Buława J6zef II 104 
Bunda Irena I 343. 361; II 112 
Buniak J6zef I 113 
Burhardt Stefan II 151 
Burlewicz Zdzisław II 235 
Burnicki Alojzy I 227, 22B. 233, 236, 23B. 239; II 112 
Bumiewicz Tadeusz II 70 
Bumika Anna I 324 
Burzacka-Branach Irena I 60, 67, 76; II 104 
Bury Roman I 101, 104 
Busse Przemysław I 1B2 
Busse Teodozja I 1B2 
Buszko Irena I 124, 12B 
Buszko Jarosław I 144, 157, 171, 212; II 121 
Bybluk Marian II 155, 158, 167 
Bylicki Franciszek I 300, 319; II 112 
Bystram Tadeusz II 231 


Cabański Bolesław II 54 
Cacha Lech I 298, 31B 
Cackowski Stefan I 87, 88, 91, 103. 105, 10B 
Cadiot P. I 269 
Caputa Michał I 145, 15B, 172; II 121 
Carassiti Vittorio I 27 
Centkowska Gabriela zob, Banaszak Gabriela 
Celmer Tadeusz I 186, 190, 204; II 195, 196 
Cepak Tadeusz II 126 
Ceranek Grażyna I 343 
Ceynowa J6zef I 254, 257, 280; II 112 


........ 


251
>>>
25B 


Ceynowa-Giełdon Mirosława I 150. 151, 155, 176; II 121, 124 
Chajęoka Alina II 11 
Chajocka Halina I 353 
Chajkow8ki M. II 207 
Chan Phan Huu I 339; II 112 
Charzewski Janusz II 121 
Che M. I 270 
Chechlińska Zofia II 99 
Chen-Wincławska Małgorzata I 94, 10B; II 104 
Cherek Henryk, I 300, 320; II 112 
Cherek Janina I 41. 51, 52, 54; II 104 
Chlewicki Grzegorz I 240 
Chłodo.ska Helena II 217, 224, 226, 227 
Chmarzyński Andrzej I 253. 257. 2B3; II 112, 23B, 239, 245 
Chmarz1ń_ki G.ido II 73. 76, 99. 107, 247 
Chmielewski Bogdan II 62, 70 
Chmielewski Marian I 2B7 
Chmielewski Witold II 6B. 69. 73 
Chmielewski Zdzisław II 104 
Chmieliń8ka-Ziętek Anna I 364 
Chmielowiec R. II 245 
Chodkowaki Edward II 112 
Choła8zcz1ński Kazimierz II 126 
Chromińska Helena II 153, 165 
Chromiński Andrzej I 145, 157, 15B, 179; II 121 
Chruszczyńska Aniela I 208 
Chruszczyńska Krystyna I 366 
Chr1styniak Ryszard I 206, 323 
Chrzanowska B. II 244 
Chudziakowa Jadwiga I 41, 42, 43, 45. 46, 51, 54; II 104 
Chudzińska Brygida zob. Niewiadomska Brygida 
Chudziński Edmund I 1B2 
Churska Zofia I 185, 1B6, 191, 192, 193, 194. 197, 202, 205 
Churski Zygmunt I 183, 1B4, 1B6, 1BB. 190, 191. 192, 193, 194, 
197, 199. 200, 203. 204, 205; II 125 
Chwaliński Zbigniew I 15, 17; II 230. 234 
Chwirot Stanisław I 300. 319; II 112, 188. 189, 190, 232. 233 
Chwirot Wiesława I 143, 170 
Chybicki Mieczysław II 112, 119 


.............
>>>
259 


Ciabach Jerzy II B3. B4, 91, 101 
Cichy Edward II 154, 158, 165, 166, 243. 244. 245 
Cichy M. II 245 
Ciachanowicz Janina II 126 
Ciechanowski Andrzej I 41, 54; II 9B, 103 
Ciechanowski Konrad II 104 

iechanowsk1 Stefan I 117, 123 
Cieplak Tomasz II 227 
Ciesielska Renata I 361, 366 
Ciesielska Sławomira I 140. 143. 144, 154, 162. 166, 16B, 1BO, 
212; II 121 
Ciesielski Zbigniew I 347 
Cieślak Leszek II 171 
Cieślak Zdzisław II 126 
Cieśliński Zbigniew II 14 
Cimochowski Wacław I 9, 12. 13. 15, 2B, 55, 56, 5B, 72, 74, 75, 
129. 130. 133 
Ciosk Stanisław Jan II 105 
Ciuryło Jan II 112 
Colotka Peter I 27 
Csató Edward I 61, 72. 74; II 246 
Cu Pham Quang II 112 
Cybalska-Trzepacz Maria II 110 
Cygler Bogusław II 110 
Cymerska Elżbieta I 168 
Cymerski Mariusz I 144. 171 
Cysewski Kazimierz II 105 
Czabachowski Edward I 182 
Czacharowski Antoni I 24. 25. 28, 46. B7, 90. 95, 96, 104; II 
107. 10B. 109, 110,201,202.223 
Czaja Stefan II 191, 193. 217 
Czajka Stanisław II 105 
Czajkowska Anna I 353 
Czajkowski Andrzej II 112 
Czajkowski Gerard Zygfryd I 305, 322; II 112, 119 
Czajkowski Jan I 352. 355 
Czajkowski Mieczysław II 116, 119 


......Ii....
>>>
260 


Czaple.ska Joanna I 143, 16B. II 121 
Czareiń.ki Ireneusz I 90. 105 
Czarkowski J6zef I 114 
Czarnecki Adam I 144. 171; II 121 
Czarnek Janusz II 3, 6, 15 
Czarnolewski Heliodor II 121 
Czarnota Adam II 47 
Czermiński Adam I 12; II 1B8, 236 
Czermiński Jan II 236 
Czerniak Anna I 204, 207. 2BO 
Czerniawska Zofia I 279 
Czerniawski Marian I 17. 252. 260. 265, 27B; II 119, 244 
Czerniawski Tadeusz I 2B5 
Czerwińska Ewelina zob, Weber-Czerwińska Ewelina 
Czerwińska Irena I 252, 2B3; II 205, 226, 227 
Czerwiński Wojcieoh I 257, 2BO. II 112 
Czerwiński Zenon I 257. 265, 2BO; II 112, 115, 116, 117 
Czetwertyńska Krystyna I 20B 
Czetwertyński-Sytnik Lesław I 187, 201, 206; II 121 
Czeżowska Antonina II 249 
Czeżowski Tadeusz I 27, 111; II 109 
Czmielowa Regina I 41, 54, 101,104 
Czopek Grażyna I 147. 175 
Czopek Juliusz I 29, 136, 137, 139, 140, 147, 153, 161, 166, 
174, 1B1, 209; II 121, 122, 123, 124 
Czubachowski Tomasz I 279 
Czuk Irena II 155, 167 
Czypicka Teresa I 130, 132, 133 
Czyżewiez Jan II 105 
Czyżewska Jolanta I 20B 
Czyżniewski Kazimierz II 2, 3, 4, 6, 7, 15 


Dahm Hanna I 149, 170 
Dalka Sławomir II 126 
Damrath Helena II 100 
Daniel Wojoiech I 21, 22, 23, 322 
Danielak Jerzy II 112 
Danielewiez Jerzy I 91, 92, 102, 105; II 105, 107
>>>
261 


Danilczuk Bolesław I 85, 86, 91, 92, 93, 102, 103, 106; II 1B7, 
224, 247 
Danilczuk Eleonora I 27B 
Danilewski Wiesław II 105 
Daroń Maria I 207 
Daroszewska Maria II 167 
Daroszewski Jan II 157, 166 
Daszkiewicz Andrzej I 341, 363 
Daszkiew1cz Wiesław I 15, 16, 18, 19; II 1B, 20, 24, 40, 53, 54, 
126, 127, 12B 
Dauksza-Wiśniewska Alina I 140. 1B1, 1B2 
Dawidowicz Wacław I 13, 14; II 1B, 20, 4B, 125, 126. 127. 1B7 
Dąbek Helena zob. Maniakowska Helena 
Dąbek Roman I 257, 280; II 83, 112 
Dąbkowska ł
lina II 113 
Dąbrowska Elżbieta I 104 
Dąbrowska-Jakowska Krystyna zob. Jakowska Krystyna 
Dąbrowska Zofia II 65. 71 
Dąbrowski Włodzimierz I 2B2 
Dąbrowski Zbyszko I 316 
Dąbrowski Zdzisław I 117. 118, 121 
Dejewska Barbara I 27B; II 113 
Dembiński Brunon I 261, 278, 286; II 113 
Dembiński Jacek I 282 
Dembiński Stanisław I 25, 297, 305, 309, 311. 316, 322; II 115. 
117, 118, 119, 224 
Dembiński Wojciech II 113 
Denkiewicz-Szczepaniak Emilia I 104, 115 
Derengowski Maciej II 175 
Dręgowska Barbara I 203 
Deutsch Andrzej II 244 
Dębiński Henryk I 287 
Dębowski Jan II 105 
Diakowska-Czarnota Anna II 100 
Dimitrow R. I 270 
Dmoch Irena I 184, 1B7, 189, 190, 198, 201, 203, 207, 208; 
II 122 
Dmitrenko-Glazik Natalia I 177, 212
>>>
262 


Dobaczewska Jadwiga II 231 
Dobrocholski Leszek I 279, 294 
Dobrowolska Ewa I 72 
Dobrowolski Zbigniew I 1B2 
Dobrzycki Jerzy I 229, 232; II 119 
Dokurno Bożena I 77 
Dokurno Wacław I 321 
Dokurno Zygmunt I 60. 74. 76, B1 
Dolata Ryszard I 13; II 236 
Dolecka Małgorzata II 208 
Dolgachew J. I 34B 
Dolny Edward II 6, 13. 234 
Domagała Barbara I 2B5 
DomagaIski Tadeusz I 2B7 
Domańska-Siemianowska Barbara I 62. 77; II 105 
Domańska Krystyna II 113 
Domański Adam II 155, 165. 166. 227 
Domasłowski Wiesław I 15. 16. 24. 25; II 73, 74. 75. 76. 82. 8)' 
84.85, 91. 92, 96. 97. 99, 101, 119. 129 
Dombek Piotr I 2B6, 2B7 
Dombrowicz Jerzy I 2B7; II 100 
Dombrowska Elżbieta I 179, 180 
Domino Zbigniew II 126 
Domińska Barbara I 125. 12B 
Domolewski B. II 245 
Dondajewski Henryk II 244 
Donderski Wojciech I 149. 159, 169; II 122 
Dorau Maria I 2B5; II 113 
Dorau Rajmund I 363 
Dorawa Marian II 98 
Dowbor Piotr I 341. 363 
Dowgiałło Łucja II 154, 167 
Dowlasz Stanisława I 324 
Drabik Irena zob. Rudecka Irena 
Dragun Maria II 3B. 53 
Drążkowska-Krucby Renata I 123 
Drgas Eligiusz II 20. 22. 30. 48. 125, 195, 201. 202. 220, 224, 
226
>>>
263 


I)' 


Drela Irena II 126 
Drost J6zef I 238, 242 
Drozdowska Genowefa II 154, 157. 161, 167 
Drozdowski Arnold I 152, 17B; II 125 
Drozdowski Grzegorz I 340. 356. 357, 363 
Drożyński Jerzy I 205 
Dr6żyńska Barbara I 277; II 197 
Drweński Maksymilian II 247 
Drwęski Jan I 257 
Drwięga Bogusław II 175, 226. 245 
Drzewiecki Maciej I 201; II 122 
Drzewiecki Romuald II 61, 68. 69. 72 
Drzycimski Andrzej II 105 
Drygas Adam II 105 
Dubikajtis Jerzy I 45. 51 
Dubikajtis Jolanta I 45 
Dubikajtis Lech I 325, 327, 32B. 332, 335, 343, 355, 356. 361. 
364; II 112, 113. 115, 117. 217 
Duboszin Georgij Nikołajewiez I 26. 232 
Duch Włodzisław II 113 
Duczkowska-Moraczewska Henryka I 107. II 105, 137. 13B, 142, 145 
Dudek Adam I 352 
Dudycz Kazimierz II 247 
Duliński Grzegorz I 241; II 191 
Dulko Monika I 169 
Dulko Stanisław I 169 
Dulon R. I 269 
Dułak W. I 304 
Dunaj6wna Maria II 249 
Dunikowska-Gawrońska Maria II 113 
Dunin-Karwieka Teresa zob. Karwicka Teresa 
Duracz-Walczak Anna II 126 
Dushek I 269 
Dworznikowska Danuta I 173 
Dybkowski Leopold I 230. 236. 241 
Dybowska Ewa I 241 
Dybowski Lucjan II 174, 175 


4,
>>>
264 


Dybowski Marek I 28B 
Dyczewski Kazimierz II 105 
Dygdała Adam I B4, 91, 102. 106, 108; II 246 
Dygdała Jerzy I 102, 105; II 105 
Dygdała Mirosława I 2B4 
Dygdała Roman I 301, 320; II 113 
pynUB Mirosława I 2B9 
Dys&rz Roman I 201; II 122 
Dziadowiec Helena I 146, 173, 1B9; II 122 
Działo8Zyński Lech I 13B, 142., 167; II 121. 122, 123, 124, 180 
Dzieleńdziak Adam I 2B2 
Dzieleńdziak Bożena I 277 
Dzierża Wiesław I 247, 285; II 113 
Dzierżykraj-Rogalski Tadeusz II 121 
Dziewulski Władysław I 231, 237 
Dzikowska Herta II 153, 166 
Dziobak Wiesław I 114 
Dziobiak Wojciech I 344, 345, 349, 365 
Dziuba Stanisław I 178, 179 
Dzwonkowski Michał I 302, 321 


Eichberger Irena I 216 
Elhert Kazimierz II 71 
Elzanowska Antonina II 249 
Elzenberg Henryk II 246 
Erdmann Krzysztof I 257, 2BO; II 113 
Etmańska Maria II 105 
Etter Danuta II 206, 225, 226 


Fabierkiewicz Irena zob. Zienkiewicz Irena 
Fabiszak Stefan II 122 
Falkowski Jan I 1B7, 191, 194, 198, 201, 206; II 122 
Falkowski Witold I 321; II 249 
Fedorowicz Jerzy I 186. 205 
Fedyk Anna II 122 
Felski Tadeusz II 52 
Ferlin Krzysztof I 18, 19, 365 
Ferster Adam I 115 


.....
>>>
Ferster Ewa zob. Symonides Ewa 
Fertsch Wincenty II 122 
Fiedorowicz Leon II 9B, 100, 249 
Fiedorowicz Stanisław II 153, 154, 15B, 165, 167 
Fijałkowska Bożena II 13 
Fijałkowski Zbigniew II 171, 172 
Filar Marian II 24, 26, 39, 53, 126, 127, 128 
Filczewski Mieczysław II 124 
Filipowicz-Dubowik Henryk II 105 
Filipowicz Tadeusz II 241 
Firlej Piotr II 60, 61, 62, 63, 65, 70, 72 
Firszt Mirosława I 318, 356 
Firszt Franciszek I 304, 319; II 113 
Fiszer Józef I 115 
Fiutak Jan II 119 
Fleszar Teresa II 126 
Flik Józef II 129 
Florkiewicz Henryk I 169 
Florkowski Andrzej I 141, 167; II 122 
Foksińska-Dittman Bogumiła I 177 
Fordońska Krystyna II 227 
Foryś Barbara I 289 
Foryś Władysław II 113 
Fot Władysław II 247 
Foterek Antonina II 248 
Frankiewicz Stefan II 105 
Frankowska Maria I 58, 59, 76; II 105 
Franqois-Krassowska Alicja I 147, 175; II 122 
Frąckiewicz Józef II 248 
Frąckiewicz Maria II 101 
Frąckiewicz Stanisław I 247 
Frąckowiak Danuta II 115, 117 
Frąckowiak Mieczysław II 112 
Frelich Maria I 289 
Friedelówna Teresa I 56, 59, 60, 65, 75, 76; II 105,110, 217 
Froelich Maria II 98, 102, 119 
Froelich Wojciech II 210, 211 
Fronczkiewicz Józef II 73 


265
>>>
266 


Fryckowski Edmund II 105 
Frymark Stefan I 21, 23, 25, 26; II 174, 175, 244. 245 
Frycz Jerzy I 30; II 75, 87. 88, 91, 92, 93, 94, 98, 99, 102 
Fuerstenau Małgorzata I 116 
Fuks Rafał II 105 
Furmanowski T. I 344 


Gaca Andrzej II 26, 47 
Gaca Jerzy II 113 
Gacek Jarosław I 277 
Gackowski Jacek I 49 
:;'afka Alfons I 366 
Gajdus Danuta II 40, 53, 194 
Gajek Krystyna I 283 
Galeta Ryszard I 13 
Galoch Elżbieta I 144, 157; II 122 
Galon Rajmund I 7,9.10,11,16.18,19,183,184,185,186. 
188, 190. 191, 192. 193, 194, 195, 197, 199. 201, 202, 204, 
209; II 122, 123, 124, 180 
Galster Jan II 50 
Gałaś Kazimiera I 284 
Gałaś Mieczysław I 122 
Gałek Teresa I 174 
Gałka Janusz I 277, 287 
Gałka Marta II 226, 227 
Gałkowska Barbara II 101 
Gałkowski Wiesław II 103 
Gałęzewski w. II 244 
Gapińska Teresa I 182 
Gapiński Jerzy I 173, 182 
Garbacik-Wesołowska Anna II 122 
Garbacz Jerzy I 277; II 113 
Gardzielewski Zygfryd II 63, 71 
Gardziński Stefan II 197 
Garstecki Wojciech I 279 
Garszczyńska Bożena I 74, 77 
Garszczyński Franciszek I 323 
Gawęda Stefan I 324
>>>
267 


Gawrońska Grażyna I 240 
Gawryszak Tadeusz I 114; II 105 
Gąsiorowska Danuta I 277 
Gąsiorowska Stanisława II 102 
Gąska Stanisław I 29, 215, 226, 230, 233, 238, 241; II 114. 118, 
119 
Gburczyk Józef I 28) 
Gembal Jan I )19; II 101, 208 
Geramita A. I 348 
Gerlach Jan I 84 
Gersig Paweł I 281 
Gerstman Maria II 153, 166 
Gertner Barbara I 231 
Gertner Janusz I 227, 240 
Gessek Janusz I 319 
Gessek Zbigniew I 15, 16, 259, 276, 285; II 113, 247 
Gęsicki Marian II 240 
Gibka Józef I 182 
Gilas Janusz I 29; II 19, 21, 23, 33, 44, 45, 49, 51, 125, 126, 
127, 128 
Gilas Teresa I 92, 106; II 105 
Giluń Łucja II 248 
Gimbutt Karol II 248 
Gizicka Bronisława II 211 
Giziński Andrzej I 13, 14, 15, 16, 140, 149, 161, 175, 181; 
II 123, 124, 125, 205, 225 
Glabisz Urszula II 119 
Glazik Natalia zob. Dmitrenko-Glazik Natalia 
Gliwa Tomasz II 229 
Gluziński Wojciech II 88, 129 
trłaszcz Mirosław I 287 
Głębowicz Bogdan I 92, 102, 105, 109; II 110, 247 
Głębocki Robert I 228, 229; II 113, 119 
Głogowski Jacek I 101, 104 
Głogowski Stefan II 105 
Głowacki Franciszek II 248 
Głowacki Mieczysław II 103 
Głowińska Alicja II 113
>>>
268 


Głowińska Joanna I 282 
Głuchowski Jan I 21, 23, 30; II 21, 22, 25, 30, 44, 46, 4B, 126, 
127, 223 
Gnatowski Jerzy II 79 
Gnicewicz-Węsierska Barbara I 289 
Gniot-Szulżycka Jadwiga I 142, 157, 167; II 125 
Goc Anna I 170 
Gocdon Jacek II 47 
Goczew Wasyl I 253; II 113 
Godziątkowska Wanda I 42, 54 
Godziszewski Bohdan II 6, 12 
Godzi(lzewski Tadeusz II 64, 71, 24B 
Goettel Mieczysław II 126 
Goettig Waldemar I 19B 
Gogolin Romuald I 278; II 113 
Golasiński Marek I 339, 34B, 363; II 113 
Golichowski Janusz II 105 
Golińska Felicja I 278; II 113 
Goliński Michał I 212 
Goliszek Anna I 174; II 248 
Gołaski Franciszek II 171 
Gołąbek Emanuel II 172 
Gołąbek-Klimczak Jadwiga II 155, 166 
Gołembiewski Roman I 277; II 113 
Gołembiowski Maciej I B1, 94, 107 
Gołębiewska Danuta I 289 
Gołębiewski Włodzimierz I 261, 287; II 197 
Gonerko Sławomir II 122 
Gonet Sławomir I 280 
Gorczyca Piotr I 279; II 113 
Gordon Andrzej II 228, 229, 230 
Gordon Wiesława II 235 
Gordon Zdzisław II 35, 52, 190, 232 
Gordon-Walkiewicz Anna II 14 
Gorgolewski Stanisław I 225, 226, 229, 230, 233, 239, 240, 243, 
244, 245, 246; II '112, 114, 115, 118 
Gosieniecka Jadwiga II 182 
Gosik Bogusław I 164 


....
>>>
269 


Gostwicka J. II 89 
Gotowt Astrid I 247, 2B5 
Gozdalska Krystyna I 343 
Goździewicz Grzegorz II 37, 52, 126 
Goździńska Mirosława I 2B9 
G6ra Mieczysław II 243, 244 
G6ralska Halina I 174, 207 
Górczyński Henryk II 184 
G6recki Adam I 287 
G6rna Juta I 327 
G6rnicki Józef II 113 
Górny Jerzy II 126 
G6rska-Brylass Alicja I 140, 143, 155, 170 
Górska Maria I 241 
Górski Hipolit I 238, 242 
Górski Janusz II 193 
G6rski Karol I 27, B3, 90, 91, 95, 102, 104; II 75. 104. 105. 
106, 108 
G6rski Konrad I 60, 61, 65; II 105. 106, 107, 10B, 109. 145 
G6rski Krystyn I 1B2 
Górski Michał II 101 
Górski Wacław II 74, 75, 103 
Górski Wiesław II 71 
Górski Zbigniew I 13, 14. 94, 107; II 105 
Grabarczyk Zenon II 15B, 166 
Grabarek Edward I 287 
Grabarek J6zef I 12B 
Grabiało Jan II 246 
Grabiszewski Marek I 14; II 236 
Grabowska Anna I 174, 279, 286; II 243 
Grabowska Grażyna II 197 
Grabarska-Przybyła Anna I 289 
Grabowski Marian I 306, 322; II 113 
Grabowski Stanisław II 184 
Gradowska Irena I 359, 360. 362 
Graduszewski Tadeusz II 184 
Grajkowska E. II 195 
Grajpel Barbara I 173
>>>
270 


Gralla Gertruda II 122 
Gran
 Olavi Johannes I 27 
Grączewski Maciej I 241 
Grelewicz Andrzej I 146, 173; II 122, 234 
Grelowski Zdzisław II 51 
Gr1nberg Maksymilian I 16. 1B; II 1B9. 190, 202, 225, 226 
Grochowski Maciej I 55, 58, 75; II 110 
Grochowski Wojciech I 289 
Grodzicka Teresa I 2B6 
Grodzicki Antoni I 27B; II 113, 119. 224 
Gromadska Melityna I 9, 10, 11, 13. 14, 29. 136, 131, 140. 144, 
154. 155. 157. 159, 171. 1BO, 209; II 121, 122 
Gronowska Bożena II 54 
Gronowska Janina I 260, 262, 266, 281; II 113, 114, 115, 116, 
118. 119 
Gronowski Adam I 285 
Grudzińska Małgorzata I 259, 276 
Grudzińska Maria II 155, 166 
Grudzińska Stefania I 226. 229. 233, 236. 238, 239, II 119 
Grudziński Hubert I 306. 323; II 113 
Grudziński Przemysław I 106 
Grudziński Tadeusz I 10, 11, 13, 14, 46, 83, B5, B7, 90, 95, 
103. 104; II 75, 105. 107. 137, OB 
Grftnberg Karol I B1, B7, 92. 102, 105; II 108 
Gruszczyński Józef II 246 
Gruszka Tadeusz II 126 
Gryckiewicz Janina I 116 
Grygoń Barbara I 152, 178; II 122 
Gryniuk Anna Krystyna II 32, 50, 126 
Grzegorz Maksymilian II 105 
Grzegorzewski Tadeusz II 105 
Grzemska Zofia II 154. 166 
Grzesik Paweł I 2B3 
Grzesik Waldemar II 100 
Grzesikowa Hanna II 76, 100 
Grzeszczyk Wincenty II 126 
Grzeszkiewicz Jan I 252, 28); II 207, 223 
Grzeszkiewicz Ryszard I 287, 324 


.........
>>>
271 


Grześ Marek I 1B2, 206 
Grześkiewicz Iwona II 175 
Grześkiewicz Wojciech II 175 
Grześkowiak Alicja II 26, 39, 53, 126. 128 
Grześkowiak Jan I 41, 43, 45, 54; II 105 
Grzędziński Edward I 21 
Grzybek Feliks II 247 
Grzybowska Mieczysława I 16B 
Grzybowski Jerzy II 113 
Grzybowski Waldemar I 124, 12B 
Grzywaczewska Danuta II 113 
Grzywna Józef II 105 
Gugnacka-Fiedor Wanda I 150. 177, 1B9, 212 
Guldon Zenon I 102, 105; II 1, 110 
Gulewiez Krzysztof I 253; II 122 
Gumański Leon I 20. 21. 22, 28, 3B, 109, 110. 111. 114, 1)0; 
II 105 
Gumiński Stanisław II 246 
Gumowska Eugenia II 153. 167 
Gumowski Marian II 247 
Gumowski Zbigniew I 320 
Guśpiel Jerzy II 1B4 
Gutkowska Wanda I 179 
Gutkowski Wojciech I 61, 76; II 105 
Gutsze Aleksander I 29B. 303, 313, 321. II 11B. 119, 225 
Guttfeld Andrzej II 79. 99. 227 
Guz Wawrzyniec II 113 
Guzowska Anna I 42, 54 
Gzella Grażyna I 7B, BO 


Haller Mirosław II 6, 14 
Halkiewicz-Sojak Grażyna I 77 
Hałaburda Michał I 242 
Hałaciński Bogumił II 113 
Hanasz Jan I 229, 230. 233, 237 
Hanka Edward II 246 
Hankiewicz Jan II 122 
Hansen Edgar II 126, 12B
>>>
272 


Hanus Wiesław II 113 
Hanu80wa Wanda I 295. 297, 305, 309, 322; II 114, 247 
Harędzka Dominika II 105 
Hartung I 119 
Hebel Jan II 184 
Hejnicka-Bezwińska Teresa II 105 
HejnoBz Wojciech II 1B, 45, 47. 126, 12B. 195, 205, 226, 24B 
Hejnowicz Henryka II 219. 223 
Hejnowicz Małgorzata I 276 
Heldt J6ze! I 320; II 119 
Hell!eld I 119 
Herchold Witold II 113 
Herduś E. II 196 
Herman Władysław II 171 
Hermann Andrzej I 321 
Hertel Jacek I 91, 105; II 105 
Herzog-Kriesel Krystyna I 144, 157, 171; II 122 
Heza Edmund I 14, 15, 18. 19. 20, 22. 23, 25, 26, 86. 90, 102, 
104. 10B; II 105, 188. 190, 191, 192, 193 
Heza Monika II 154, 167 
Hławiczka Barbara I 174 
Hot! Jadwiga I 93. 107 
Hotman Ewa I 346 
Ho!mański Piotr II 54 
Holakowicz Mieczysław II 105 
Hołowacz Jerzy I 2B6 
Hołownia Irena I 169, 177 
Hoppen Jerzy II 70, 246 
Howorka Edward II 124 
Howzan Artur II 187 
Howzen Zdzisława I 74, 77; II 24B 
Hrycz Barbara I 2B2, 2B9 
Hryńczuk Józef II 248 
Huppenthal Lesław I 222, 223, 247, 248, 260, 263, 272, 284; 
II 113, 114, 117, 119 
Huppenthal Zofia I 2B6 
Hurynowicz Janina II 122, 246 
Hurynowicz Janina II 246
>>>
273 


Hutnikiewicz Artur I 55, 56, 60, 61. 65, 74, 75, 76; II 104, 105, 
106, 107, 110 
Ignaszczak Grażyna II 235 
Ignatowicz Stanisława I 152, 17B 
Ingarden Roman Stanisław I 15, 16, 17, 19. 295, 296, 297, 305, 
306, 311, 312, 314, 316, 322, 361; II 112, 113, 114, 115, 
117 
Iwaniszewska Cecylia I 226, 228, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 
237, 238, 239 
Iwanowska Wilhelmina I 27, 225, 226, 22B, 232. 233, 234. 235, 
236, 237, 238. 239; II 112. 113. 114, 115. 117. 118 
Iwańska Jolanta I 114 
Iwański Jerzy II 113 
Iwański Krzysztof II 240 
Iwaszkiewicz-Nowak Jolanta I 284; II 113 
Ivic S. I 270 


Jabłczyński Jan I 321 
Jabłońska M. II 196 
Jabłoński Aleksander I 27, 216. 295. 296, 300, 302, 316. 359; 
II 112, 113, 114, 115, 116, 117. 118, 250 
Jabłoński Jan II 113 
Jabłoński Kazimierz II 172, 195 
Jabłoński Włodzimierz I 326, 328, 360. 362, 366 
Jabłoński Zygfryd II 113 
Jacewicz Andrzej II 51, 126 
Jachacz Bogdan II 1B7 
Jackowiak Czesław I 15, 16, 17, 18, 20. 29; II 18, 19, 20, 21, 
24, 36, 45. 52, 126 
Jacuńska Krystyna I 178 
Jacuński Lech I 152. 178, 212; II 122 
Jaczynowska Maria II 248 
Jaczynowska Maria Danuta I 17, 19. 83. 85, 86. 87, 90, 104; 
II 109, 110, 1B7 
Jadczak Ryszard I 113; II 105 
Jaegerm&nn Michał I 332, 364 
Jagielski Andrzej II 121 
Jagodzi
ska Halina II 175
>>>
274 


Jagusz Łucja I 216 
Jakitowicz Maria I 62, 77 
Jakowska Krystyna I 61, 74, 77; II 105 
Jakubowska Anna I 16B 
Jakubowska-Nazi
bło Barbara II 122, 154, 166 
Jakubowski Adam I 347, 366 
Jakubowski Jan I 343 
Jakubowski Wacław II 119 
Jakuć Jerzy I 324 
Jamiołkowski Andrzej I 305, 322; II 114 
Jamontt Bronisław II 62 
Janas Adam I 287 
Janas Tatiana I 289 
Janas-Stawikowska Barbara I 123 
Janiak Sławomir II 63, 64, 71 
Janiak Stanisław I 24; II 172 
Janicka Grażyna I 324 
Janicki Romuald I 174; II 155, 168 
Janikowski Zygmunt I 242 
Janisz Krystyna I 140, 165 
Janiszewski Janusz II 33, 126, 162 
Janiszewski Leszek I 16, 17, 18, 25, 29, 136, 138, 139, 140, 
145, 146, 155, 158, 160, 166, 112, 209, 213; II 121, 123, 
124 
Jankowiak Mieczysław II 106 
Jankowska Barbara I 143, 168; II 122 
Jankowska Bogusława I 171 
Jankowska Maria I 315, 324; II 114, 180, 182 
Jankowski Andrzej I 348 
Jankowski Andrzej Tadeusz I 1B6, 190, 191, 201, 203, 205; II 122, 
195 
Jankowski Bogdan I 212 
Jankowski Bogusław I 31B 
Jankowski Karol I 29. 216, 291, 308, 312, 316, 317; II 114, 115, 
116, 117, 119, 224 
Janosz-Biskupowa Irena I 93, 94, 102, 107; II 105, 110, 135, 136, 
137, 13B, 140, 145 
Janowicz Andrzej I 212
>>>
275 


Janowski Edwin I 318 
Janyszek Henryk I 305, 309, 323; II 114 
Jańczak Władysław I 248; II 174 
Jarek Paweł I 325, 327, 335, 338, 346, 347, 356, 361, 362, 365 
Jarolin Ewa I 172 
Jaromczyk Anna I 180 
Jarosz J6zef I 125, 128 
Jarząbek Jolanta I 72 
Jarząbkowski Grzegorz II 103 
Jarz8mbski Grzegorz I 342, 364; II 114 
Jarzębowska Jadwiga II 114 
Jarzębowski Witold II 3, 4, 5, 6. 8, 14 
Jasiakiewicz Marek II 52 
Jasiński Kazimierz I 83, 84, 85, 86, 87, 93, 96, 103, 107; 
II 104, 105, 1 06 , 1 01iJ, 1 09, 110 
Jasiński M. I 227 
Jasiński Zdzisław II 171, 172, 249 
Jaskólska Anna zob. Grabowska Anna 
Jaskólska Helena II 224 
Jastrząb Jadwiga I 122 
Jastrzębska Renata I 123 
Jastrzębski Włodzimierz II 106 
Jasudowicz Tadeusz I 20, 22; II 33, 51, 126, 189 
Jaszowski Tadeusz II 126 
Jaśkiewicz Zbigniew II 18, 20, 48, 127. 128 
Jaśkowski Kazimierz II 36, 52, 126 
Jaśkowski Lech II 122 
Jaśkowski Stanisław I 325, 335, 344, 354, 359, 360; II 246 
Jaworska Ewa I 289 
Jaworska Halina I 168 
Jaworska Krystyna I 167 
Jaworska Weronika I 127; II 106, 158, 166 
Jaworski Grzegorz II 78, 100 
Jaworski Jerzy II 114 
Jaworski Ryszard I 106 
Jeśman Halina II 216 
Jeśmanowicz Andrzej I 299, 318
>>>
276 


Jeśmanowicz Leon I 28, 215, 325, 326, 327, 328, 330, 331, 335, 
345. 347, 348, 351, 352, 354, 355, 356, 357. 360, 361, 363, 
365; II 115 
Jezierny-Gosik Barbara I 172 
Jezierski Jerzy II 30, 48 
Jeziorek Danuta I 317 
Jeziorska Krystyna II 23', 240 
Jeż-Ludwichowska Maria II 41, 54 
Jeż Władysław II 106 
Jeżewska Elżbieta II 122 
Jędras Weronika I 88, 103 
Jędruszewska Maria I 173 
Jędrzejewska Ewa II 235 
Jędrzejewski Stanisław I 29; II 22. 23, 29, 44, 49, 126, 128 
Jimenez Montano M. A. II 114 
Jodełka-Burzecki Tomasz II 106 
Józetiak Tadeusz I 33B, 340, 341, 345, 348 
Józefkowicz Ewa I 174 
Józe!owicz Edmund I 18; II 126, 152, 201 
J6ze!owicz Michał II 54 
Józefowiczowa Barbara I 129, 130. 131, 133 
Jóźwiak Mariola II 197 
J6źwiak Zdzisław II 47 
Jóźwicki Tadeusz II 106 
Juchniewicz Elżbieta I 104 
Jurewicz Tadeusz I 212 
Jurkiewicz Bernard I 324 
Jurkiewicz Henryk II 175. 227, 235 
Jurkowski Marek II 231 
Justyński Janusz I 30; II 17, 21, 22, 25, 27, 28, 44, 45, 47, 
126, 203 
Jftttner Irmtrand I 124, 128 
Jftttner Fritz I 124, 188 


Kabaciński Ryszard II 13, 106 
Kabalka G. I 261, 269 
Kabała Mirosław I 23, 25 
Kachniarz Elżbieta I 318
>>>
271 


Kachniarz Jan II 226 
Kaciuba-Uściłko Hanna II 123 
Kaczmarek Marian II 195 
Kaczor Andrzej I 242 
Kaczor Teresa I 276 
Kaftańska Hanna II 155. 166 
Kalembka Sławomir I 13, 14, 81. 91. 92. 105, 237; II 110. 202. 
223 
Kaleta Andrzej I 116; II 106 
Kalinowska Aleksandra I 248 
Kalinowska Krystyna I 207 
Kalinowska Urszula I 171. 176 
Kalinowski E. II 195 
Kalinowski Jan II 114 
Kalinowski Konrad I 282, 293; II 195. 196 
Kalinowski Wojciech I 46; II 87. 93, 102, 129 
Kalińska Aldona I 165 
Kaliszewicz Olga II 106 
Kaliszewska-Such Elżbieta I 203. 206 
Kallas Krystyna I 58. 59, 74. 76; II 106 
Kallas Marian II 22, 27, 44, 47. 126. 192, 193 
Kałkus-Stemplewska Teresa II 138 
Kamieńska Aniela I 171; II 122 
Kamińska Anna I 247. 263. 284; II 119 
Kamińska Barbara I 318 
Kamińska Danuta I 144. 180; II 122 
Kamińska Krystyna II 26. 46, 126 
Kamińska Stefania II 106 
Kamińska Zdzisława II 249 
Kamiński Brunon I 346, 349, 357, 361. 363; II 114 
Kamiński Janusz I 141, 166. 247, 285 
Kamiński Jerzy I 169 
Kamiński J6zef I 166 
Kamiński Marian II 106 
Kamiński Stanisław I 221, 252, 259. 260. 265. 267, 26B, 272. 
276, 283; II 113. 114, 117 
Kamiński Szczęsny I 357 
Kampert Maria I 149, 169; II 122
>>>
278 


Kamzowa Hanna II 75 
Kanarek Zofia I 364 
Kania Wojciech I 182 
Kapczyńska Urszula I 136 
Kapuścińska Maria II 106 
Karaszpwska Hanna II 12 
Karaszewski Włodzimierz II 6, 15 
Karczewska Krystyna I 319 
Karlewski Andrzej I 165 
Karłowicz Ryszard I 32 
Karmiński Felicjan I 230, 236, 241; II 114 
Karpiesiuk Renata II 137. 138, 142 
Karpiński Karol I 13, 14, 15, 17, 20, 21, 23, 24, 25, 29, 215, 
216, 226. 239, 259. 260, 276, 277. 286; II 113, 114, 118, 
188, 189, 191 
Karpus Zbigniew I 23, 106 
Karwacki Ryszard II 106 
Karwicka Teresa I 41, 42, 51, 52, 54; II 105, 110, 217 
Karwowska Maria Anna II 6, 15, 126 
Karwowska Joanna zob. Sitek Joanna 
Karwowski Jacek I 297, 308, 312, 316, 317; II 113, 114, 117, 
119 
Kasjan Jan Mirosław I 56. 62, 74, 75, 77; II 104, 110. 188 
Kasperczuk Stanisław I 18. 19, 230. 236, 241; II 114, 120 
Kasperczuk Zofia I 285, II 114 
Kasprowicz Armand I 342. 361; II 5, 13 
Kasprzyk Jerzy I 57, 65. 73, 75. 77; II 106 
Katafias Stanisław I 113; II 106 
Katkowska Maria Jolanta I 173 
Katlewska Józefa I 254. 257 
Kawicka Hanna I 283; II 114 
Kawula Stanisław I 117,118,119,120,121,122; II 105,106. 
108, 110 
Kazubski Aleksander I 282 
Kaimierczak Jerzy II 102 
Kaźmierczak 
irosław II 114 
Kądziela Danuta zob. Gąsiorowska Danula
>>>
279 


Kądzlela Wojciech I 145, 146, 158, 166, 173, 181; II 122, 125 
Kentzer Andrzej I 149, 176 
Kentzer Teresa I 144, 145, 157, 171; II 125 
Kędra Edward I 353; II 106 
Kędzlerski Bogumił I 320 
Kędzierski Leopold I 280 
Kępa Andrzej I 229, 240 
Kepczyński Klemens I 137, 139, 140, 143, 154, 155, 159. 166, 
168, 180, 209, 212; II 121, 122. 123, 124. 196 
Kęsik Maria II 122 
Kęsy-Lewandowska Maria I 277; II 83, 101, 234 
Kiciek Kazimierz II 114 
Kiedrowicz Ewa II 48 
Kiełczawska-Zaleska Maria II 123, 124 
Kiełpińaki Roman I 327, 332, 33B, 339, 340, 342, 348, 357, 362, 
363 
Kiernicki Bolesław II 106 
Kierzkowski Bronisław II 62. 63, 70 
Kiawisz Leon II 106 
Kijewska Zofia I 170, 178 
Kijowski Andrzej II 126 
Kin Zygmunt II 114 
Kisielewski Tadeusz l 23, 24; II 3, 6, 13, 14 
Kita Ewa I 278 
Kita Przemysław I 278; II 114 
Kitajgrodzki Janusz I 189 
Kiżewski Zygmunt I 172 
Kiżuk Bolesław I 204, 207 
Kiżuk Roman II 5, 12. 223, 224 
Xlafkowski Alfons I 27 
Kleczkowska Danuta II 122 
Kleczkowski Kazimierz II 239 
Klemp Bogumiła I 347, 356, 357, 365 
Klębowski Marian II 155, 157, 165, 167 
Klibański Marek I 10; II 171 
Kliewe H. I 191 
Klimaszewska Jadwiga I 41, 51, 52, 54, 84; II 105, 106, 108 
Klimaszyk Paweł I 122
>>>
1" 


280 


Kl1miński Bronisław II 106 
Klimowicz Henryk II 125 
Klin Eugeniusz I 123. 124, 127; II 106. 108, 109, 110 
Klin Hanna II 167 
Klińska Maria I 174 
Kłobukowski Mariusz I 278; II 114 
Kłopotowski Andrzej I 346, 347, 34B, 357, 365 
Kłosowski Bogusz II 122 
Kło8owski Jan I 122 
Kłosowski Zygmunt I 288 
Kmiecikowska Maria I 122 
Knopik Leszek I 344, 345; II 114 
Knyba Jerzy II 106 
Knychała Antoni II 106 
Knypl zenon II 126 
Kobak Barbara I 178 
Kobus Elżbieta I 145, 146, 158; II 122 
Kobus Maria zob. Raczyńska Maria 
Kobusowicz Krystyna I 324 
Koch Bronisław II 126 
Koch Christa I 12B 
Koch Hermann I 124. 128 
Kocikowski Paweł II 106 
Koepke Czesław I 302, 320 
Kofinowa Anna I 2B9 
Kojro Zbigniew I 322; II 244 
Kokociński Wiesław I 152, 178, 182, 209, 210; II 244, 245 
Kola Andrzej I 41, 43, 44, 45, 49, 50. 54; II 106, 239 

olankowski Zygmunt II 110 
Kalańczyk Kazimierz II 18, 19, 22, 46, 47, 128 
Kolasiński Krzysztof II 24, 36, 52, 127 
Kolata Henryk II 249 
Kołaczkawska Maria II 24B 
Kołakowski Jan I 242; II 249 
Kołek Zygmunt I 284 
Kołodziejski 
mksymilian II 101 
KOłodziejski Zygmunt I 287 
Komoszyński Michał I 142, 157, 167; II 122
>>>
281 


Konarska-Wrzosek Violetta II 40. 54 
Konarski-Mikołajewicz Mirosław II 51 
Konarski Tadeusz I 19, 20, 22, 23, 24, 26 
Konarski Zdzisław II 172 
Kondziela Henryk II 129 
Koneczny Henryk I 10, 11, 12, 13, 14, 15, 253, 259. 260, 264, 
266, 270, 276, 2B4; II 112, 113, 114, 115, 117, 118, 201, 
223 
Konefał Zdzisław II 114 
Konieczna Eleonora I 128 
Konieczny Jerzy II 106 
KonOllowicz Halina I 172 
Konrad Aleksandra II 182 
Kopcewicz Jan I 139, 144, 157, 158, 166, 171, 213; II 122, 123, 
125 
Kopczyk Henryk II 106 
Kopczyński Stefan I 201; II 114, 122 
Kopyłowicz Wanda I 241 
Kopystecki Eugeniusz II 122 
Korczak Mirosław I 165, 176 
Korczyński Jan II 126 
Komatowaki Jan I 279, 321,; II 101, 114 
Kornatowski Wiktor II 18, 19, 22, 27, 44, 46, 47, 125, 126, 248 
Korniszewski Feliks I 116; II 106, 107, 108, 109 
Korpalska Walentyna II 106 
Koryciński Witold I 18 
Korycki Stanisław II 122 
Korzeniewski Krzysztof II 120 
Korzeniowska Z. II 244 
'(orzeniowski r.!ieczysław I 319; II 243 
Kosakowski Czesław I 119, 121, 122; II 106 
Kosiedowski 
ojciech II 5, 7, 12 
Kosiński Czesław II 105 
Kosi
ski Jerzy II 127 
:Cosior ::rzysztof I 114 
ICosior Stanisław II 71, 240 
Kossakowski Andrzej I 297, 302, 305, 309, 316, 322; II 114, 120
>>>
282 


Kossanyi I. I 269 
Kostańska-Sekulska Barbara I 304. 320 
Kostrowieki Jerzy II 122 
Kostrzewska-Zeidler Ryszarda II 114 
Kostyrko Krzysztof II 106 
Koszykowski Henryk I 254, 257; II 246 
Ko
cielecka Alicja I 247, 248. 285; II 114 
Kościelecki Stefan I 18, 19. 20, 23, 24, 117; II 60, 61, 66, 67, 
69, 72, 187. 188, 192, 193. 237 
Kościelska Irena I 327 
KościeIski Włodzimierz II 224 
Kotański Antoni II 106 
Kotarbiński Jędrzej I 190. 201; II 123 
Kotarska Jadwiga II 106 
Kotarski Edmund II 106 
Kotarski Jan II 114 
Kotas Jerzy I )25, 327. 32B, 331, 335. 337, 344. 345. 349, )61, 
364; II 112, 114, 115, 120 
Kotelnicka Iwona I 124, 12B 
Kotlarczyk J6zef II 61. 64, 70 
Kotlarczyk Zygmunt II 60, 62, 69. 70 
Kotlarski Leszek II 114 
Kotlarz Jadwiga I 174 
Kotlewski Jan I )24 
Kotynia Lucj an II 127 
Kowal Mieczysław I 2B1 
Kowalczyk Andrzej I 300. 320; II 114 
Kowalczyk Antoni I 15. 17; II 229 
Kowalczyk-Dembińska Halina I 277 
Kowalczyk Halina I 164, 1B1; II 114 
Kowalczyk Henryk II 230 
Kowalczyk Maria I 169 
Kowalczyk Stanisław I 142. 167 
Kowalewski Eugeniusz II 37, 53, 127 
Kowalewski Henryk I 286; II 201, 208. 224 
Kowalewski Witold I 324 
Kowalski Jan I 182 
Kowalski Piotr II 227
>>>
283 


Kowalski Stanisław zob. Kozyr-Kowalski Stanisław 
Kowalski Stefan II 171 
Kowalski Tomasz I 323, 356 
Kozanecka OtYlia II 82 
Kozarzewski Marcin II 100 
Kozicki Marek I 279 
Kozierkiewicz Włodzimierz II 155, 167 
Kozłowska Adela II 226 
Kozłowska Anna I 171 
Kozłowska Ewa I 251; II 120 
Kozłowski Dariusz I 165; II 249 
Kozłowski Jan I 173 
Kozłowski Józef I 30; II 68, 72 
Kozłowski Józef I 241 
Kozłowski Ryszard I 87, 92, 106; II 106, 110 
Kozyr-Kowalski Stanisław I 114; II 106, 110, 187, 188 
Kożuchowski Leszek I 70, 118, 120, 121; II 106 
K
ler Helena I 353 
Krajewski Jan I 10, 11, 29; II 17, 18, 20, 23, 36, 45, 52, 127, 
128, 249 
Krajewski Klemens II 106 
Krassowski Kazimierz I 168, 289 
Kraszewski Stanisław II 48 
Kraśniewska Janina I 287 
Kraśniewski Zenon II 101 
Kratochwil Zofia II 107 
Krause Janusz II 82, 83, 84, 85, 91, 92, 98, 101, 129, 226 
Krauss Adam II 107 
Krawczak Józef II 122 
Krawczyk Bożena I 321 
Krawczyk Stanisław I 227, 228, 238, 240 
Krażewski Stanisław I 187, 198, 204, 207, 281; II 195, 196, 
224, 225 
Kreja Ludwik I 26, 257, 280; II 114, 120, 226 
Krempeć Janina I 228; II 114 
Krełowski Jacek I 228, 238, 239; II 114 
Kreutz Andrzej II 47 
Kręgiel Andrzej II 226
>>>
2B4 


Kriesel Guido I 139. 140. 141, 142, 159, 166, 167; II 121, 122, 
124, 125 
Kriesel Kr.Jstyna zob, Herzog-Kr1esel Kr.Jstyna 
Kroll Zygfryd I 27B, 294 
Kroman Anna I 124, 128 
Król Maria I 15, 325, 326, 327, 332, 335, 33B, 352, 354, 355. 
361, 366 
Kr6likowska Elżbieta I 122 
Kruk Barbara II 1 23 
Krupianka Aleksandra I 58, 74, 76; II 107, 110 
Krupowiez Jan II 112 
Kruszezewaka Maria II 73 
Kruszeln1cki 
gmunt II 99, 102 
Kruszka Grażyna I 179 
Krygier Bernard I 229, 239, 240; II 114, 136 
Kr.Jsiak Kr.Jstyna I 202, 204 
Krystek Andrzej II 230 
Kryszak Janusz I 61, 63, 66, 67, 74, 77; II 107 
Krzewińska Anna I 60. 73. 76; II 107, 111 
Krzysztoszek Wiesław I 62, 66, 67, 77 
Krzyśko Krystyna I 172 
Krzywicka Helena I 203. 207 
Krzywka Andrzej II 66, 67, 72 
Krzywka Ryszard I 12. 14. 15, 20. 21, 23. 24, 25, 30; II 63, 
70, 192 
Krzyżalewska Anna I 104 
Krzyżanowski Leszek I 114; II 107 
Krzyżelewska Halina I 180 
Kubacka Ryszarda I 207 
Kubiak Anna I 361, 366 
Kubiak Lech II 79. 99 
Kubik Kazimierz II 109 
Kubik Wacław I 103, 110. 113, 114 
Kubińska Helena I 122 
Kubrycht Jerzy I 343, 361, 365 
Kubrycht Marianna I 360, 362, 366 
Kucharek Andrzej II 50 
Kucharska Jadwiga II 111 


.............
>>>
2B5 


Kucharski Tadeusz II 171 
Kucza Edward II 239, 243, 244, 246 
Kuczowa Urszula II 217, 219, 223 
Kuczyńska Krystyna II 52 
Kuczyński Tomasz I 253; II 114 
Kudriawcow-Nolle Zofia I 239, 242 
Kufel Tadeusz II 13 
Kuflewski Tadeusz I 323; II 195 
Kuik Krystyna I 167. 1B1; II 225, 227 
Kuik Marian I 257, 2BO; II 225 
KUjawska Joanna I 175 
Kuk Leszek I 91, 106 
Kukawka Stanisław I 42, 54 
Kukier Ryszard I 15, 16, 18, 19, 30, 41, 54; II 1, 2, 3. 5. 7, 
12. 111 
Kukla Jerzy II 120 
Kula Henryk II 107 
Kulicki Mariusz II 20, 24, 41. 54 
Kulig Jacek II 114 
Kuligowska Barbara I 25) 
Kulik Janusz I 241 
Kulikowska Anna I 116. 117. 123; II 107 
Kulikowska-Gulewska Halina I 177 
Kunicka-Michalska Barbara II 53. 127 
Kunicki Aleksander I 9. 29; II 17, 45. 51. 1BO 
Kunigiel Grażyna I 124, 128 
Kupis Barbara I 282; II 115 
Kupper Irena zob. Bunda Irena 
Kuras Jacek I 357. 364 
Kuras Zbigniew II 107 
Kuraszkiewicz Władysław II 107 
Kurdziel Zdzisław II 123 
Kurlenda Zygmunt I 1B7, 199, 203, 207 
Kurkowski Marek I 166 
Kuroczkin-Zaremba Danuta zob. Zaremba Danuta 
Kurpiel Andrzej I 342. 364; II 115, 195 
Kurpiel Bogusława II 12 
Kurpiel-Nemere Teresa II 182
>>>
2B6 


KU8 Andrzej I 229. 239, 240. 2441 II 115 
Kuskowski Jakub I 207. 2B1 
Kustra Ewa II )2. 50. 127 
Kusztal Marek II 229 
Kutzner Marian I 20, 221 II 75. B7. B9, 90. 91. 92. 93. 96, 9B. 
102 
Kuźnicki Bogdan I 360, )62 
Kwaśniewski Henryk I )241 II 24B 
Kwaśniewski Zbigniew II )5, 52. 127 
Kwaśnioch Wojciech I 2BO 
Kwiatek Jerzy I 203 
Kwiatkowska Aleksandra I 174 
Kwiatkowska Eugenia I 1B4. 1B5. 1B7. 193. 194, 19B. 200, 201, 
20), 206; II 122. 124 
Kwiatkowska Janina I 2B9 
Kwiatkowska Małgorzata I 4B 
Kwiatkowska Zofia II 4 
Kwiatkowski Daniel II B3. B4. 101 
Kwiatkowski Edmund II 120 
Kwiatkowski Edward II 69, 72. 247 
Kwiatkowski Jan I 32B, 346, 359, 362. 365; II 115. 117 
Kwiatkowski J6zef II 1B4 
Kwiatkowski J6zef Stanisław I 223, 30B. 314, 317; II 112, 115, 
120, 225 
Kwiatkowski Maciej II 107 
Kwiatkowski Marek I 170 
Kwiatkowski Stefan I 91. 105; II 107 
Kwiecińska Feliksa II 1B2 
Kwiecińska Jadwiga I 72 
Kwieciński Grzegorz I 167 
Kwieciński Rajmund I 169 
Kwieciński Zbigniew I 17, 1B, 19. 109, 110. 112, 1151 II 104. 
105, 106. 107. 111. 1B7, 1BB, 190 


Lachowicz Jan I 122 
Lakorzyński Roman II 107 
Lamparska Krystyna I 172 
Lang Wiesław I 26, 29; II 17, 18. 20, 23. 31, 45, 49, 50, 
126, 127, 195
>>>
2B7 


Lango Danuta II 115 
tango Mieczysław I 253; II 115 
Langowska Iwona II 101 
Lankauf Krzysztof I 1B6, 1B9, 191, 193, 202. 205; II 190. 194 
Laskowska Krystyna I 276 
Lassmann Janusz II 229, 232 
Latifagic S. I 270 
Latowska Elżbieta II 115 
Latuszewski A. II 243 
Lechicka Jadwiga II 140 
Lechowicz-Zi6łkowska Janina I 123 
Leciak AndrzeJ II 54 
Lemańczyk Mariusz I 346 
Lemańska Gizela I 2BO; II 115 
Lenarcik Beniamin II 114. 115 
Leniarska Urszula I 149, 170 
Leonieni Mikołaj II 127 
Leoński Zdzisław II 29 
Lerke Gerard I 254, 257, 2B1; II 115 
Lerke Iwona I 2B1; II 115 
Lesiak Tadeusz I 12, 13, 15. 2B, 215, 222. 260. 262, 266, 267. 
26B, 272, 2B4; II 113. 115, 116, 117, 120. 188 
Leszczyński Leszek II 123 
Leszczyński Łukasz I 2B1 
Leszczyński Zbigniew I 340, 341, 349, 363; II 115 
Leszkiewicz Jan I 188 
Leśkiewicz Konstanty I 122; II 107 
Leśniewska Teresa I 1BO 
Letkiewicz Teresa I 327 
LewaIski Zbigniew I 174 
Lewandowska Brygida I 241 
Lewandowska Halina I 123 
Lewandowska Maria I 170 
Lewandowska Teresa I 17B 
Lewandowska Wanda I 257 
Lewandowski Andrzej I 2BB, 327. 343, 361. 365; II 115 
Lewandowski Bogdan I 109, 112, 113, 115; II 230 
Lewandowski Franciszek I 242, 324; II 249
>>>
28B 


Lewandowski Janusz I 166 
Lewandowski Piotr I 176, 181 
Lewandowski Roman II 71 
Lewandowski Ryszard I 324 
Lewandowski Stanisław II 248 
Lewandowski Władysław I 9, 85, 87, 91, 103, 107; II 104, 107, 
1 08 , 1 09 , 11 O 
Lewandowski Władysław I 288 
Lewartowski Bohdan II 123 
Lewdorowicz Jan II 70 
Lewicka Łucja I 16B, 174 
Lewicki Andrzej II 107 
Lewicki Mieczysław II 175. 226 
Lewosz Jerzy I 142, 167; II 123 
Lewosz Wiesława I 170 
Leźnicka Stanisława II 85, 102, 123 
Leźnicki Antoni I 18, 19, 20, 22, 142, 143, 157, 167; II 123 
Leżański Jerzy II 65 
Liberacka Maria I 202, 204, 208 
Liberacki Mieczysław I 190 
Lichszteld Krzysztof II 235 
Liczkowski Jerzy I 11, 12, 14, 15, 16, 17, 19, 26, 30; II 1, 2, 
4, 6, 7, 8, 14 
Limont Wiesława II 66, 67, 72 
Lipczuk Ryszard I 124, 127 
Lipnicka Aleksandra I 202 
Lipowska Maria I 117, 118, 121, 122; II 107, 111 
Lis Jan I 172 
Lis-Olszewski Witold II 249 
Lisek Krzysztof II 101 
Lisicka Zofia I 180 
Lisicki Edmund I 301, 320; II 115 
Lisowska Jadwiga II 247 
Litowska Maria I 257, 280; II 115 
Li towski Gotfryd II 5, 1, 12 
Litwinowa Irena II 247 
Loebl Andrzej II 228 
Lorenc Sławomir I 201 


...-.II......
>>>
289 


Lorenczewski Ryszard I 25; II 12 
Lubasiewicz Małgorzata I 140. 165 
Lubiński Kazimierz II 36. 52. 127 
Ludwicki Ryszard II 47 
Ludwisiakowa Halina I 86. 108 
Luścińska Marta I 151. 177; II 123 
Lutosławski Witold I 27 


Łapicz Czesław I 57. 59, 60. 63. 75. 76; II 107 
Łapiński Henryk II 152 
Łaski Piotr II 127 
Łaszczyńska Joanna II 123 
Łaszewski Ryszard I 30; II 21, 22, 25. 27, 44. 45. 46. 47. 127. 
190, 238 
Łaukajtys Tadeusz I 174 
Łęgowska Elżbieta I 226. 239 
Łęgowski Henryk I 279 
Łęgowski Stanisław I 13. 14. 222. 297. 298. 299. 300. 312. 313. 
314, 316, 3 1 9; II 112, 113. 115. 116, 117. 118. 120. 243. 
244, 245 
Łodzińska Alicja I 29. 215. 251, 259. 260. 262, 270. 276. 278; 
II 113. 114. 116. 120 
Łoginow Włodzimierz II 122 
Łomniewski Kazimierz I 198; II 123 
Łopuski Jan II 20. 24, 37, 52. 53. 127 
Łosiński Jan I 144. 179. 180 
Łosko Stanisław I 324 
Łoś Jerzy I 325, 335. 337, 338. 341. 342. 345. 348. 354 
Łoziński Jerzy II 102 
Łożykowski Henryk I 297. 298, 304, 312, 316. 319; II 112. 113, 
116. 120 
Łubkowska Ewa I 165 
Łuka Jan II 111 
Łukaszewicz JadwiGa II 83. 101 
Łukaszewicz Jerzy I 277 
Łukaszewicz Marek I 321; II 115 
Łukaszewicz Witold I 9. 10, 11. 12. 13, 14, 16, 17, 18, 32. 84, 
86, 9 1 . 92, 95, 102, 103, 105. 106. 209. 213, 293, 359; 
II 1, 104. 105, 106, 101, 108. 109. 136, 188. 189, 241, 248
>>>
290 


Łukaszewski Henryk I 176 
Łukaszewski Jerzy I 285 
Łukawski Wiesław II 127 
Łusiewicz B. II 244 
Łutowicz Karol I 11. 12 
Łyczywek Iwona I 2B9 
Łyskowski Konstanty !I 69. 72 
Łyszczarz Jerzy II 123 


Machel Henryk II 107 
Maciejewska Franciszka II 123 
Maciejewska Mirosława II 1B2 
Maciejewski Andrzej I 241 
Maciejewski Jacek I 254. 257. 2B1 
Maciejewski Jerzy I 2B, 56. 5B. 64. 65. 74, 75 
Maciejewski Jerzy Zbigniew I 57, 61, 67. 74. 7
. 77; II 107 
Mackiewicz Adam II 247 
Mackiewicz Wacław I 260. 2B9 
Maekowiak Jan I 306. 323; II 115 
Madajewski Janusz I 320 
Madela Kazimierz I 172 
Maj Janina I 20B 
Majdziński T. II 244 
Majewicz Andrzej I 2B9 
Majewska Bożena I 17B 
Majewska Krystyna II 100 
Majewska Zofia II 239 
Majewski Jan II 127 
Majewski Mirosław I 344. 345. 365; II 115 
Majewski Ryszard I 277; II 115 
Majewski Witold II 171. 172. 190 
Majewski Władysław II 12, 115 
Makowiecka Grażyna I 116 
Makowiecka Hanna I 327. 331. 33B, 343, 357. 361. 364; II 115, 
120 
Makowiecki Adam I 101, 104 
Makowski Adam I 310. 322; II 115 
Makowski Bogumił I 2B6
>>>
Makowski Krzysztof I 115 
Makowski Tadeusz I 2B1 
Maksalon Ludwik I 1B2 
Malarski Jakub I 324 
Malinowska Anna I 1BO 
Malinowski Jan I 22, 23, 122 
Malinowski Kazimierz I 9, 10, 11, 30; II 73. 74, 75, 76, BB, 
91, 9B, 99, 103. 101, 129, 1BO 
Malinowski Marek II 100 
Malinowski Piotr I 317; II 115 
Maliszewski Kazimierz I 91, 105; II 107 
Małecka-Kukawka Jolanta I 42 
Małgowska Maria Hanna II 111 
Małkiewicz Stefan I 2BB 
Małłek Ewa II 155, 15B, 166 
Małłek Janusz I B7, 91, 103. 105; II 111 
Maniakowska Helena I 353 
Maniakowski Feliks I 33B, 343, 346. 347, 352. 359, 362, 365; 
II 115 
Mansfeld Bogusław II 66, 67, 72, B8, 89, 96, 9B, 103; II 107 
Mańkowska Barbara zob. Jankowska Barbara 
Mańkowska Hanna I 16B 
Mankowska Lidia I 1B1 
Mańkowski Zbigniew I 247 
Maraszewska-Binkowska Maria zob, Binkowska Maria 
Marchewka Jerzy I 241 
Marchwińska Ewa I B6, 103 
Marchwiński Roman I 93, 107 
Marciniak Łucja I 212 
Marciniak Kazimierz I 26, 187, 1BB, 190, 201, 206 
Marciniak Tadeusz II 60, 66, 67, 72, 225 
Marciniak Waldemar I 31B 
Marciniak Witold II 71, 101 
Marcinkiewicz Anna II 167 
Marcinkiewicz Sabina II 48, 127 
Marcinkowski Aleksander I 2BO 
Marecki Andrzej I 240 


291
>>>
-r 


292 


Marek Andrzej I 24, 25, 29, 30; II 17, 21, 24, 25, 38, 44, 45, 
53, 126, 127, 128, 188, 190 
Maresz Teresa I 26 
Markiewicz Sławomir I 176 
Markowska Pelagia II 247 
Markowski Bronisław II 246 
Markowski Norbert I 318; II 225, 226 
Markowski Tadeusz II 127 
Markuszewski Zdzisław II 6, 12 
Marlewska Hanna II 155, 157, 166 
Maron Napoleon I 228, 236, 238, 240; II 115 
Marszałek Adam I 21, 22, 115 
Marszałek Tadeusz I 302, 321; II 114, 115, 120 
Marszałkowska Maria II 6, 12 
Marszelewski Włodzimierz I 189, 206 
Marxen-Wolska Ewa II 76, 80, 81, 91, 93, 96, 98, 100, 107 
Marzec Krzysztof I 284 
Masicka Halina I 201; II 123 
Masłowska Halina I 142, 167 
Masłowski Andrzej I 113; II 232 
Masłowski Piotr I 140, 142, 155, 159, 167; II 122, 123 
Masternak Marian II 48 
Maszerowski Kazimierz I 18; II 230 
Maszkiewicz Janusz I 247, 285; II 80, 100 
Matawowski Aleksander I 282; II 202 
Matecki Henryk II 170 
Matejewska-Trante Matylda II 248 
Materne Jerzy II 107 
Matuszak Marek II 14 
Matuszewska-Kolowa Wiesława I 41, 43, 45, 46, 54 
Matuszewski Wojciech II 49 
MatyIska Irena I 178 
Matysiak Kazimierz II 127 
Matysiak Tadeusz I 178 
Matysik Stanisław I 9, 10, 11; II 18, 20, 51, 126, 127 
Mazur Ewa 
aria I 124, 128 
Mazur Leopold I 184, 187, 204, 207; II 247 
Mazur Mieczysław II 122
>>>
293 


Mazurek Janusz I 229, 240 
Mazurek Urszula I 208 
Mądrzejowski Wiesław I 19 
Medyńska E. I 157 
Melewski Stanisław II 171 
Melkowska Krystyna I 93, 107 
Melkowski Stefan I 65, 66, 67, 74, 77 
Mełnicki tmriusz I 321 
Merdas Alina II 107 
Męczyńska Hanna I 304, 319 
Mianowska Joanna II 155, 167 
MidIand M. I 269 
Michalak Piotr I 279 
Michalski Janusz II 127 
Michalski Leszek I 10. 11, 12, 29, 136, 140, 144, 157, 162, 166, 
171, 181; II 188, 190, 202, 207, 223 
Michalski Ryszard I 115; II 107, 206, 225, 226 
Michalski W
adysław II 247 
Michalski Wojciech II 125 
Michalski Zdzisław I 319 
Michałowski Ro
an II 63, 70 
Michałowski T. I 228 
Michałowski Ziemowit II 80, 81, 99, 100 
Michel Anna I 230. 241 
Michel Jarosław I 236, 241; II 247 
Michniewicz Grzegorz II 127, 239, 245 
Michniewicz Marian I 137, 13B, 139. 140, 144, 145, 155, 
156, 157, 159, 166, 171, 179, 213; II 121, 122 
Michno-Zatorska Zofia I 143, 144, 168, 170, 212, 213 
Michnowska 
mria II 99, 102 
Mieczkowska Jadwiga II 247 
Mieczkowska Zdzisława I 2B5 
Mieczkowski Bernard II 249 
Mieczkowski Ryszard I 247; 285; II 115 
Miedziejko Ewa II 115 
Mielcarski Mieczysław II 115 
Mielcarz Jan II 107
>>>
294 


Mielczarek Jan I 176 
Mielewicz Irena I 167 
Mieńkowski Stanisław II 237 
Mierzejewska Leokadia I 316 
Mierzwa Maria I 276 
Mierzwa Zbigniew II 115 
Miętkiewski Eugeniusz II 124 
Mike Andrzej I 279 
Mikołajczak Gabriela II 107 
Mikołajczyk Antoni II 73 
Mikołajczyk Ireneusz I 129, 130. 132, 133; II 206, 225, 226 
Mikołajewska Joanna I 228, 240 
Mikołajewski Maciej I 22B, 240 
Miko8 Marian II 107 
Mikosz Tadeusz II 245 
Miku1ska Izabella I 137, 152. 155, 178. 209; II 122 
Mikulski J6ze.f I 9.10.11.12,13,14,137, 13B, 14B, 155, 
156,161.166,175,179,182,209; II 123,124, 1BO 
Mikulski Ryszard I 279. 2B4 
Mikułowski .Ii told II 4B 
Milanowski Jerzy I 2BB 
Milewski J6zet I 107 
Milewski Zbigniew II 101 
Miller J. II 243 
Miłąbędzki Adam II 75 
Miłuńska Barbara I 114 
Miłuński Zbigniew I 113 
Mincer Małgorzata II 50, 127. 193 
Mincer Wiesław II 217, 219. 223 
Mindak rAarek II 230 
Minikowska Teresa I 58. 74, 76; II 107 
Mioducka Ewa II 231, 234 
Mirowska Elżbieta II 7B, 91, 99 
Missuno Elżbieta I 289, 320 
Missuno Olgierd J. I 306. 323; II 115 
Misz Henryk I 55. 5B. 72, 74; II 111, 231, 233, 246 
Misztal Stanisław II 123 
Mityk Jan I 201; II 123
>>>
295 


Mizerski Edmund II 21. 23, 24, 25, 32. 45, 46. 50, 125. 188 
Młotkowska Maria I 179 
Młynarczyk Zbigniew II 127 
Młyńska Lucjana II 99 
Mocarska-Tycowa Zofia I 60. 74, 77; II 107 
Modrzejewska Ewa I 208 
Modrzewski Alfons II 171, 172 
Moese Henryk I 114 
Mokhtar H. I 270 
Moltzan Eugeniusz II 171, 172 
Mołodcówna Zofia I 56, 63, 7B, 79, BO; II 107 
Moraczewska Henryka zob. Duczkowska-Moracze.ska Henryka 
Moraczewska Maria I 226, 23B, 239 
Moraczewski Maciej I 141, 2BB 
Morawiecki Wojciech II 125 
Morawski Lech II 32, 50, 127 
Morkowska Aleksandra II 72 
Morin Yves II 155, 166 
Mosingiewicz Krzysztof I 93, 107 
Mossakowski Józef I 102, 104; II 1)7, 13B 
Moszczyńska Zofia I 324; II 165, 16B 
Moszyńska Danuta I 74, 76; II 107 
Moszyński Leszek I 55, 56, 59, 64. 72, 74, 75. 76; II 106, 107. 
108, 109 
Mroczkowski Tadeusz I 114 
Mroczyński Edward I 241 
Mrowiński Zbigniew I )22 
Mrozek Stanisław I 90, 102, 104 
Mrozik Wojciech I 277 
Mrózek Andrzej II 26, 31, 50, 127, 12B, 188 
Mrózek Henryka II 225, 248 
Mrózek Władysław I 1)8, 1B1, 184, 1B6, 190. 191, 19). 194, 197. 
200, 201, 202, 203, 204, 205; II 122 
Mrugała Felicja I 310. 32) 
Mrugała Ryszard I 305. 309, 322; II 115 
Mruk Dariusz II 101 
Mtupa Shamte Oman II 127 
Muciek Marek I 22B. 240
>>>
296 


Multan Wojciech II 127 
Murawska Danuta I B8, 103 
Murawski Konrad I 2B8 
Muszczak Marek I 289, 294 
Muszyńska Janina I 317, II 115 
Muszytowska Hanna II 225 
Muzalewski Jan I 280, 2B7 
Muzalewski Michał I 3JB, 363 
Mykaj Altons II 1, 4, 5, 7 
Myszka Zbigniew II 37, 52 
Myśliborski-Wołowski Stanisław II 101 
MyślińSki Eugeniusz I 260, 2B2, 2B6 
Myzyk Barbara I 1B9 


Nackowski J6zef I 169, 1BO 
Nadolski Bronisław I 9, 10. 11, 55, 56, 61, 64, 65, 12, 73, 74, 
75, 76, 81; II 106, 107. 108, 180 
Nadolski Bogusław I 254, 257 
Nahlik Stanisław II 89 
Najdowski Zygmunt II 191, 192 
Najgebauer Zygmunt II 127 
Najmowicz Wacław II 107 
Nalaskowski Marek I 2BB 
Nalaskowski Stanisław I 117, 121, 122; II 107 
Nałęcz Franciszek I 242 
Namiotkiewicz Walery II 107 
Namysłowski Jerzy I 1B4, 1B7, 190, 193, 194, 196, 198, 200, 201, 
206; II 107. 125, 195 
Napi6rkowski Ryszard I 324 
Narbutt Agnieszka I 16B, 170 
Narbutt Mirosław II 100 
Narębska Anna I 222, 254, 257, 259, 260, 263, 268, 210, 272, 
280; II 113, 115, 116, 11B, 120 
Narębska-Dębska Barbara II 6B, 72 
Narębski Juliusz I 26, 13B, 145, 146, 158, 161, 172, 181, 213; 
II 121, 122, 124 
Narębski Stefan II 89, 246 
Narkiewicz Magdalena I 170
>>>
- 
 


297 


Narski Zygmunt I 30; II 3, 5, B, 13 
Narzyńska Maria I 42, 54 
Nasiadko Ryszard II 171 
Nastachowski Franciszek I 179; II 24B 
Nawrat Adela I 116 
Naworski Zbigniew II 27, 41, 233 
Nawrocka Elżbieta II 73 
Nazarewicz-Witkowska Maria II 47 
Naziębło Jan I 13, 14; II 25, 44. 46, 52, 247 
Nesterowicz Mirosław I 16, 30; II 17, 21, 23, 25, 34, 44, 45, 
51, 126. 127, 12B, 202, 224, 23B 
Neubauer Andrzej I 344, 345, 365 
Neubauer Jolanta I 123 
Niedzielska Magdelena I 106 
Niedzielski Czesław I 16, 17, 1B, 2B, 56, 62, 65, 66, 74, 77; 
II 109, 201, 220, 222 
Niekrasz Leokadia II 24B 
Nielek Stefan I 23, 24, 26B, 2B2; II 115 
Niemiro Wojciech I 366 
Nienartowicz Andrzej I 150, 151, 177 
Niesiołowski Tymon II 62 
Niewczas Ryszard II 6, 13, 225 
Niewiadomska Anna II 49 
Niewiadomska Brygida I 286 
Niewiadomska-Skolasińska Krystyna II 123 
Niewiarowski Władysław I 15, 20, 21, 23, 24, 29, 136, 1B3, 1B4, 
185, 1B6, 189, 190, 191, 192, 193. 194, 195, 196, 197, 200, 
201, 202, 204, 205; II 122, 123, 124, 180 
Nieznalski Stanisław II 184 
Nieżurawski Lech II 14 
Nikonowicz Olga II 107 
Nitecki Andrzej II 172 
Nitecki Czesław I 147, 148, 175; II 123 
Nitka Elżbieta I 115 
Noetzelmann Franciszek II 154, 155, 165, 166 
Norek Kamila II 127 
Norwa Jerzy II 115
>>>
... 


29B 


Noryśkiewicz Andrzej I 143. 168. 212; II 123 
Noryśkiewicz Bożena I 1B6, 189. 191, 193. 201, 202, 204; II 123 
Nosal Bożena I 16B 
Nosowicz Władysław II 24B 
Nowacki Janusz II 123 
Nowaczyk Antoni I 127 
Nowaczyk Stanisław II 105. 106. 107, 109. 249 
Nowak Grzegorz I 169 
Nowak Joanna II 123 
Nowak Jerzy II 121 
Nowak Kazimierz II 17, 1B. 45, 50. 127. 12B 
Nowak Paweł I 2B7 
Nowak Waldemar II 10B 
Nowak Wiesław I 321 
Nowak Zbigniew II 10B 
Nowak Zenon Hubert I 90, 104 
Nowakowska Gabriela I 104 
Nowakowska Hanna II 155, 166 
Nowakowski Jerzy I 2B4 
Nowakowski Juliusz I 2B3 
Nowakowski Krzysztof I 278; II 115. 243 
Nowakowski Leszek I 240 
Nowakowski Mirosław I 2B7 
Nowakowski Rafał I 257. 2BO; II 115 
Nowakowski Zygmunt II 20, 51 
Nowek Zbigniew I 26 
Nowicka Ewa I 320 
Nowicka Halina I 145. 146, 158, 173 
Nowicki Anatol II 172 
Nowicki Andrzej I 341, 352. 351, )63; II 116 
Nowicki Henryk II 49 
Nowicki Janusz II 66, 72 
Nowicki Kazimierz II 247 
Nowik Irena II 197 
Nowosielski Jerzy II 79. 99 


Oberlan Edmund I 51, 5B. 65, 74, 15, 76; II 10B 
Obł6j Leszek II 228
>>>
299 


Obremski Edmund I 288; II 101 
Obuchowska Barbara I 16B 
Ochendowski Eugeniusz I 20, 22, 23, 24; II 20. 22, 29, 4B, 49, 
1 27, 1 2B 
Oczki Izabella I 176 
Oczkowski Hubert Lucjan I 304, 319 
Ogłaza-Rosa Halina II B5, B6, 91, 102 
Okońska Barbara zob. Rożej Barbara 
Okruciński Jan I 212 
Okryńska Łucja I 172 
Olczak Jerzy I 42, 43, 44, 4B, 49, 54 
Olczak Mieczysław I 320 
Olechnicki Bohdan II 98, 103 
Olejniczak Zofia II 108 
Olek J. II 242 
Oleksowicz Andrzej I 151, 177; II 123 
Oleksy Zygmunt II 116 
Olubiński Andrzej I 122; II 108 
Olszański Jerzy II 71 
Olszański Józef II 108 
Olszewska Elżbieta I 145, 146, 158, 173; II 123 
Olszewski Antoni I 185, 188, 189, 191, 193, 195, 201, 202, 205; 
II 123 
Olszewski Henryk II 19, 22, 47 
Olszewski Piotr I 238; II 249 
Olszewski Ryszard II 238, 245 
Olszewski T. I 198 
Oort J. I
ndrik I 27, 232 
Opanowicz Andrzej II 120 
Orczyk Zofia I 123 
Orlicki Andrzej I 342, )64 
Orlikowski Stanisław I 321 
Orlikowski Tadeusz J 310, 323; II 116 
Orłowska Ludmiła I 114 
Orłowski Piotr II 171 
Orylska Halina I 76 
Orylska ;;rystyna I 278 
Orylski Zenon I 278; II 217
>>>
300 


Orzechowska Nina II 246 
Orzechowski Bogumił I 171. 175; II 113 
Orzeszko Danuta I 2BO 
Orzeszko Stanisław I 222. 29B. 314, 318; II 116 
Orzeszko Wacław I 257. 2B1, 322; II 116 
Osenkowska Krystyna II 10B 
Osetek Jerzy I 364 
OSiąglewska Zofia I 1B2 
Osińska Krystyna I 2B2 
Osmańska Krystyna I 113; II 10B 
Osmólska-Piskorska Bożena I 55, 56, 61, 63, 74, 76, 77; II 106, 
107, 10B 
Osowska Danuta II 40, 54, 127 
Ossowski Kazimierz I 324 
Ossowski Piotr I 363 
Ostaszyk Genowefa I 327 
Ostroumowa Tatiana II 153 
Ostrowska Barbara II 116 
Ostrowska-Gumkowska Barbara I 2BO 
Ostrowska Irena II 219 
Ostrowska Jadwiga I 2BO 
Ostrowska Urszula II 10B 
Oszwałdowski Maciej II 116 
Ośko Wiesław I 27B 
Otwinowski Andrzej II 10B 
Otręba Bolesław II 244, 245 
Owczarz Ewa I 62, 77 
Owedyk Jan I 306; II 116 
Owsiak Jan I 201; II 123 


Paczkowsk1 Stefan II 10B 
Paczul ski Ryszard II 26, 29. 48, 128 
Pajączkowska Jadwiga I 24B 
Pakulski Jan I 93, 107; II 10B 
Pakulski Lesław I 2BB 
Panasewicz Jan II 10B 
Panasiuk Stanisław I 2B7 
Pankowski Marek II 50
>>>
301 


Pańka Henryk I 165, 169 
Papierkiewicz Władysław II 246 
Papierowska Daniela I 317; II 116 
Papierz Jerzy II 171 
Papi6r Jan I 124, 127 
Paprocki Rafał I 1BO 
Paradziński Ryszard II 10B 
Parczyk Krystyna I 346, 357, 364 
Paruszewska Maria I 121, 165 
Paruzel Bronisława zob. Woźniczka-Paruzel Bronisława 
Paruzel Eageniusz I 122 
Pascal J. I 270 
Pasierbski Michał I 23, 24, 1B5, 190, 191, 193, 194, 201, 202, 
205; II 123 
Passendorfer Edward I 209 
Paezke Ryszard II 172 
Pater Krystian II 197 
Pawlak J6zef I 21, 22, 23, 24, 109, 113, 114; II 10B, 111, 1B7, 
1BB 
Pawlak Marian I 91, 105; II 10B, 219, 225, 227 
Pawlikowska Elżbieta I 165 
Pawlikowski Tadeusz I 144, 171 
Pawluczuk Zdzisław I 115 
Pawłowicz Romuald II 175, 244, 245 
Pawłowska Aleksandra II 154, 167 
Pawłowska Henryka II 191 
Pawłowska Krystyna I 174 
Pawłowski Jerzy I 114 
Pawłowski Roman I 212 
Pawłowski Waldemar I 2B5 
Pazderski Eugeniusz I 229. 240 
Pączkowski Jerzy II 116 
Pearson T. I 229 
Penkala Barbara II 120 
Pepłowski Franciszek I 5B, 64, 73, 76 
Pepłowski Piotr I 309, 323 
Perdijn S. S. I 270 
Pestka Teresa zob. Lewandowska Teresa
>>>
302 


Pestka Zygfryd I 361. 366 
Peszyńska Bożena I 286 
Peszyński Jerzy I 257. 2B1 
Petera Janina II 108 
Petryk Waldemar II 70 
Petrykowska Irena II 1B2 
Pęk Łukasz I 324 
Pfeiffer H. I 269 
Piasecka Mirosława I 2B9 
Piasecki J. I 213 
Piasecki Kazimierz II 52 
Piątek Krzysztof I 115 
Piątkowska Barbara I 143. 170, 17B 
Piątkowski Andrzej II 108. 229 
Piątkowski Jan II 37, 52. 127. 227 
Piechocki Witold II 127 
Piechota F. II 245 
Piechowiak Urszula II 249 
Pieczkowski August I 325. 326. 327. 331. 332. 335. 344. 361. 
362, 364. II 120 
Piekarska Zofia I 180 
Pielichowski Jan II 120 
Pienkos Karol I 124. 12B 
Pietrasińska Elżbieta II 13 
Pietraszek Romuald II 127 
Pietrucień Czesław I 1B6. 189. 190. 191. 193. 197. 201, 203. 205; 
II 123. 227 
Pietruszczak Andrzej I 114 
Pietruszewska Maria I 259. 273. 285; II 116 
Pietruszkiewicz Bronisław II 6B. 92 
Pietrykowska Stanisława II 98 
Pietrzyk Józef II 19, 99 
Pietrzykowski Czesław I 49, 50 
Pigłowski Andrzej I 172 
Pilecka-Chmurzyńska Elżbieta I 206; II 91, 92. 102 
Piłat Ewa II 116 
Piotrkiewicz Teofil I 115; II 108 
Piotrowicz Edmund I 18, 19; II 61, 63. 64, 69, 10
>>>
303 


Piotrowska Cecylia I 1BO 
Piotrowska Maria I 279 
Piotrowski Mirosław II 63, 71, 245 
Pi6rkowska Benedykata I 1B2 
Piórkowska Zofia I 316 
Pischinger Ernest I 252, 253, 259, 260, 264, 266, 26B, 275, 2B3; 
II 75, 113, 114, 11B, 249 
Piskorski Józef I 257, 2B6 
Piszczek Jan Antoni II 35, 50. 127 
Piszczek Józef II 20, 22, 30, 44, 49 
Piszczek Kazimierz II 116 
Piszczek Piotr I 286 
Pituła Alicja II 103 
Pi tuła Krzysztof II 63, 70 
Plenkiewicz Maciej II 10B 
PIeśniarski Bolesław I 116, 117, 118, 119, 120. 121; II 106, 
107, 10B, 111 
Plichta Irena I 140, 165, 171 
Plichta Witold I 146, 174, 211, 212, 213; II 123 
Pliński Marcin II 125 
Pliszczyński Janusz II 66, 67, 72, 230 
Płukis Andrzej I 122 
Płukis Iwona I 72 
Pływaczewski Emil II 53, 127 
Pobereźny Romuald II 228 
Poczopko Stanisław I 257, 275, 2BO; II 120, 247 
Pode dworny Witold I 14 
Podolski Ryszard I 288 
Podszucki Bogusław I 115 
Pogorzały Zygmunt I 363 
Pohoski Romuald II 116 
Poklewski Józef II 90, 92, 99, 102 
Pokojska-Burdziej Aleksandra I 149, 170; II 123 
Pokojska Urszula I 146, 174; II 123 
Pokora Eugeniusz I 318 
Pokorska Maria II 63, 11 
Pokrywczyński Jerzy I 101, 104 
Poksińska Maria II 78, 79, 91, 99
>>>
304 


Polacka Bogumiła II 116 
Polak Tadeusz II 129 
Polakiewicz Lech I 320, 359 
Polakiewicz Marta II 116 
Polakiewicz Tomasz I 283 
Polakowski Piotr II 171 
Polakowski Zbigniew I 2BB, 321 
Polański Kazimierz II 104 
Polasik Marek I 317 
Polszakiewicz Barbara II 3, 5, 1.2 
Ponichtera Henryk II 10B 
Popek Edmund II 127 
Popielas-Szultkowa Barbara II 10B 
Popielewski Tadeusz II 15, 127 
Popławski Wojciech II 6, 7, 14, 225 
Popławski Zenon I 320 
Porazińska Halina zob, Kononowicz Halina 
Poraziński Zbigniew I 172, 179 
Porażko Janusz I 279, 2B1 
Posor Monika I 124, 12B; II 10B 
rotz Elżbieta I 289 
Powierski Jan I 91, 102, 105; II 10B 
Poziemski Krzysztof I 28B 
P6łtorak Tadeusz II 123 
Pragacz Piotr I 341, 363 
Praszkiewicz Aniela II 123 
Prazmowski Witold II 172 
Preiskorn Aleksandra I 317; II 116 
Preisner Walerian I 61, 72, 73; II 153, 246 
Preisner Zdzisław I 1B9, 205 
Prewysz-Kwinto Andrzej I 284; II 116, 193 
Pręgowski Jan II 63, 70, 79, 99 
projs Janina zob. Kraśniewska Janina 
Pronobis Jerzy II 195 
Pronobis Witold I 92, 106, 108; II 108 
Prószyński Andrzej J 338, 357, 363 
Fl
cnal Tadeusz II 120 
Prusflczyk Piotr I 123
>>>
305 


Prusak Zenon I 212 
Prusinkiewicz Zbigniew I 137, 140, 146, 155, 161, 162, 166, 173, 
198; II 121, 122, 123 
Pruski Marek I 321 
Pruski Stanisław I 297, 305, 306, 309, 316, 323; II 115, 116, 
120 
Prftffer Jan I 209, 213 
Pryłowska Anna II 197 
Prystrom Janusz II 127 
Przegiętka Wiesława II 154, 155, 167, 226, 227 
Przewoska Danuta I 86, 103 
Przewoska Krystyna I 282 
Przewoina-Armon Krystyna I 41, 42, 54; II 111 
Przybylak Rajmund I 188 
Przybylińsk1 Bogdan II 61, 64, 69, 71, 237, 238 
Przybylski Bronisław II 184 
Przybyła Jan I 247, 283, 285 
Przybysz-Czypicka Teresa I 129 
Przygoda Z. I 233 
Przystalski Andrzej I 147, 148, 175, 212; II 123 
Przywieczerska Eleonora I 165 
Przywuska Aniela II 108 
Przyżycki Piotr I 282 
Pszczulna Ewa II 80, 81, 100 
Ptaszykowa Genowefa I 54 
Pucek Zdzisław II 122 
Puchalski T. I 146 
Puciata Mateusz II 249 
Puciatowa Maria 110,11,12,13,14,15,16; II 152 
Puciata-Pawłowska Jadwi8R II 73, 74, 89, 90, 99, 102 
Pufal Ewa I 282, II 116 
Pulikowski Wojciech I 114; II 230 
Pułło Andrzej II 50, 127 
Furc Jerzy T 93, 106 
PuC2Rkowski Jan I! 227 
PutowskA. :-:elenn TI 154, 155, 166 
Puz311owskl1-Turasiewicz !;elcna II 116, 120 
Pyrka Henryka II 182
>>>
.306 


Pyskło Janusz I 277; II 116 
P,yskło Tadeusz I 174 


Rabatte P. I 270 
Raczkowski Aleksander I 2.38 
Raczyńska Maria I .347, .366 
Raczyński Andrzej I .310, .32.3; II 116 
Raczyński Krzysztof II 116 
Radeeki Jerzy II 116 
Radomska Ewa II .35, 50, 128 
Radomski Wiesław I 21, 22, 2.3, 25, 26; II .36, 52, 128, 201, 202, 
20.3, 211, 220, 222, 22.3, 224, 225, 226 
Rajcie Mirosława II 2.35 
Rajczyk Władysław II 108 
Rajkiewicz Maria II 120 
Rajpold Helena I 247, 276 
Rakowska Teresa II 116 
Rakowski Henryk II 161 
Ratajczak Hieronim I .32.3 
Rauehfleisz Jerzy I 257, 286 
Rayzacher Irena II 101 
Rayzaeher Zbigniew I 186, 190, 191, 206 
Razik Jan I .319 
Reea Elżbieta I 282; II 116 
Redo Sławomir I 15; II .39, 5.3, 128 
Redo Zofia I 116 
Regel Stanisław I 174 
Regent-Lechowiez Maria II 128 
Reinhard H. I 191 
Rejewski Marian I 150, 151, 177; II 12.3, 198 
Remer Jerzy II 195, 249 
Reszkowski Stanisław II 128 
Rewald Roman I 19; II 48 
Rębarz Jan II 172 
Rębarz Jerzy I 22, 2.3, 24, 26 
Riehardson E. H. I 227 
Rietz Hernyk I 81, 91, 105; II 108 
Robaczewski Roman I 20.3
>>>
307 


Robaczewski Tadeusz I 318 
Robótka Halina I 94, 107; II 108 
Rochnowska Anna I 207 
Rochnowski Henryk I 187, 194, 201, 206; II 126 
Rogowski Sławomir II 187 
Rogozińska Janina II 125 
Roguska J. II 242, 243 
Rojek Tadeusz I 346 
Rolirad Hubert I 125, 128 
Romaniszyn Mirosław II 103 
Romański Jerzy II 5, 13 
Romanowicz Zbigniew II 118 
Ronge Marek I 77 
Ropska Helena I 182 
Ropska Maria I 182 
Rosa Bogusław I 136,184,185,186,197,200,201,202, 205; II 125 
Rosa Halina II 85, 86 
Rosa Jerzy Michał II 101 
Rosochowicz Urszula II 211 
Rostowska Teresa I 123 
Rostowski Jan I 123; II 227 
Roszak Aleksander I 281 
Roszak Barbara zob. Jezierny-Gosik Barbara 
Roszczyk Łucja zob. Okryńska Łucja 
Roszewski Wojciech I 114 
Roszko Ludmiła I 184, 185, 186, 130, 191, 192, 193, 194, 196, 
197, 201, 202, 204; II 124 
Roszkowlcz II 170 
Rouba Bogumiła II 80, 81, 100 
Rouviere Janiel II 155, 166 
Rozłuck
 Zuzanna II 100 

oznerska Maria II 75, 76, 79, 81, 91, 92, 98, 100 
Rozpłoch Aleksandra I 298, 322; II 116 
RozpłoCh Franciszek I 297, 298, 310, 313; II 116, 207 
Roztworowska Anna II 153, 166 
Rozwadowska Barbara I 168 
Rozwadowska Krystyna I 318 
hozwadowska-Samulska Barbara zob. Samulska-Rozwadowska B
rbara
>>>
308 


Rozwadowski Bogdan'II 46 
Rozwadowski Michał I 259, 276, 277; II 118, 120 
Rozwadowski Mikołaj II 112, 116 
Rozwadowski Zbigniew I 212 
Rożej Antoni I 145, 169,110, 119; II 123 
Hożej Barbara I 172, 179 
Różańska Maria I 168 
R6żański Jerzy II 102 
R6żkowska Maria II 122 
R6życka Wiesława I 201; II 123 
Różycki H. I 149 
Rubnikowicz Marek I 48, 54 
Ruciński Henryk II 108 
Rudecka Irena I 359, 362, 366 
Rudecki Piotr I 300; 319; II 116 
Rudnicki Juliusz I 345, 352 
Rudnicki Ryszard II 123 
Rudy Maria II 82. 83, 84, 92. 101 
Rulka Janusz I 94, 96, 102, 108; II 104 
Rumińska Danuta I 242 
Rumiński Bogusław I 242 
Rumiński Jan I 282; II 116 
Rusak Jarosław II 108 
Rutkowska Natalia I 180 
Rutkowaki Andrzej II 105, 101, 116 
Rutkowski Lucjan I 143, 168 
Rutkowski Marek I 182 
Rychlicki Gerard I 277; II 116 
Ryle Martin I 26, 232 
Rymer Henryk I 324 
Rynkiewicz Franciszek I 364 
Rynkowski Maksymilian I 202, 208, 254, 257 
Ryński Bernard II 116 
Rypyść-Wachowiak Maria I 180 
Rypyść Wiesława II 82, 92, 100 
Ryszewski Bohdan I 15, 16, 19, 20, 22, 23, 24, 26, 18, 81. 93, 
102, 101; II 108, 152, 190 
Rytel Marek II 112, 120
>>>
309 


Sacha Stefan II 175 
Sachwanowicz Wojciech I 345. 365 
Sadowski A. II 245 
Sadowski Bogdan II 123. 124 
Sadykiewicz Łucja II 12B 
Saliński Edward II 69. 73 
Salmonowicz Stanisław I 29; II 1B. 19. 44. 45. 47. 127 
Samulska-Rozwadowska Barbara I 247, 2B5; II 116 
Saniewska Halina I 59 
Sapek Andrzej II 123 
Saquib Ali I 270 
Sarnowski Ryszard I 279. 2B6 
Sauerland Karol I 124 
Sauk Julian II 34. 44, 45. 51, 250 
Sawicki Stefan II 111 
Sawrycki Władysław I 62. 77; II 108. 243 
Sąsiada Edward I 325. 327. 32B, 335. 336. 337. 33B. 346. 347. 
352. 365, II 114. 115 
Schiller Henryk I 324 
Schubert Ewa I 180 
Schulz Jerzy II 154, 167 
Segiet-Kujawa Ewa I 2B2; II 116 
Sekulska Barbara zob. Kostańska-Sekulska Barbara 
Sekulski Jakub I 304. 319; II 116, 196 
Sekutowicz Bożena I 252, 283 
Sempioł Janina II 10B 
Sendobry Kazimierz I 189 
Seniczak Stanisław I 146. 174; II 125 
Serczyk Barbara II 201, 224 
Serczyk Jerzy I 9. 11. 12, 28. 85, B6. 87, 91. 103. 105, 108. 
125 
Seredyn Zbigniew II 14 
Sewerniak Janusz I 201; II 124 
Sewerniak Wiesław II 171. 172 
Seyda Kazimierz II 117 
Sędzicki Alojzy I 176 
Siadak Krystyna I 94. 10B 
Siankowa Lucyna II 190
>>>
310 


Siankowa Ludmiła I 147, 175 
Sidorkiewicz Marek I 284 
Sieczyński Tadeusz II 108 
Siedlewski Janusz I 16, 17, 18, 20, 21, 22, 28, 29, 251, 259, 
260, 264, 266, 268, 277; II 113, 115,116, 117, 119, 120 
Siekierzyński Janusz II 108 
Siemiątkowski Józef I 12, 13 
Sienkiewicz Konrad I 19, 20; II 2, 3, 4, 7, 11, 13, 190 
Sierocka Michalina I 254, 257; II 116, 118 
Sierpina Maria I 208 
Siła Bronisław I 262, 275, 282; II 118, 120 
Sikorski Jan I 346, 362, 364 
Sikorski Jerzy I 240; II 108 
Sikorski Henryk I 242 
Sim Czesław I 123; II 167 
Simson Daniel I 222, 326, 327, 328, 331, 337, 338, 339. 340, 
341, 342, 348. 349, 362; II 115, 117, 118, 120, 190, 195 
Sinej J. G. I 346 
Sinkiewicz Mieczysław I 186, 189, 191, 205 
Siódmak Janusz II 175 
Siółkowski Leszek I 18, 19; II 172, 248 
Sitek Joanna I 149, 170 
Siuda Felicja zob. Golińska Felicja 
Siwińska Helena I 241 
Siwiński Józef I 241 
Skałecki Zdzisław I 113 
Skarbińska Aleksandra I 342, 357, 365 
Skawińska Eulalia II 6, 7, 8, 14 
Skąpski Tomasz I 30; II 3, 4, 7, 11, 13 
Skibińska Teresa I 173 
Skibiński Henryk II 108 
Skibiński Jerzy II 109, 111 
Skibiński Leon I 182 
Skibiński Sławomir II 83, 84, 85, 91, 92, 101, 192 
Skiendzielewski ZbiGniew I )62 
Skierska Barbara II 125v 
Skoczek 
. II 219 
Skonieczny Juliusz II 117, 120
>>>
311 


Skorupiński Kazimierz I 141, 166 
Skowron Rajmund I 182, 186, 206 
Skowronek Barbara I 128 
Skowronek Krzysztof I 318 
Skowrońska Jadwiga I 284, 286 
Skowrońska Mirosława I 342, 365 
Skowroński Andrzej I 340, 341, 348, 349, 363; II 103, 117 
Skraga Jan I 254, 257; II 112, 113, 116, 118 
Skrobacki Feliks II 249 
Skrzat Zofia I 187, 199, 204, 207, 259, 265, 281 
Skrzydlewska Wanda I 172, 179 
Skrzyniecki Zygmunt I 178 
Skubalanka Teresa I 72, 74; II 111 
Skuczyński Janusz I 60, 67, 77 
Skuratowa Władysława I 136; II 214 
Skurzyński Kazimierz II 117 
Skwarska Maria zob, Dorau Maria 
Sławianowski Jan II 117 
Sławińska Janina II 109 
Sławiński Marek I 26; II 193 
Sławirski Marian I 353 
Słobosz Józef II 63, 64, 71 
Słomińska Jolanta I 340, 363 
Słomiński Jerzy I 322; II 117 
Słomiński Józef I 325, 326, 327, 328, 330, 331, 335, 336, 337, 
338, 341, 342, 349, 351, 356, 361, 362, 364; II 106, 114, 
115, 117, 118, 187, 193, 223 
Słomiński Leszek I 347, 366 
Słowińska Lidia I 216 
Słowiński Stanisław I 173; II 124 
Sługocka Irmina Aleksandra II 155, 166 
Słupska Lidia I 181 
Słuszkiewicz Eugeniusz I 55 
Smentek-Mielczarek Lidia I 317; II 117 
Smith MarIan J. I 26, 232 
Smoktunowicz Mirosław II 103 
Smoliński Jan I 228, 229; II 117, 120 
Smulski Jerzy I 77
>>>
312 


SmuŻQ7 Wiesław I 12, 13; II 66, 67. 72, 188, 230 
Snopek Barbara II 235 
Sobczak Gizela I 142, 167. II 124 
Sobczak Kazimierz I 28B 
Sobkowiak Dorota II B2 
Sobk6w Czesław II 6, 14 
Sobocińska Maria I 365 
Sobociński Marek II 101 
Soboczyńska Janina II 117 
Socha Wojciech II 54 
Sochacka Bożena I 212 
Socka Janina II 117 
Sojak Sławomir II 15 
Sojecki Ryszard I 285 
SokolI Leszek II 70 
Sokołowska Ewa I 288 
Sokołowski Kazimierz I 13, 14; II 1. 2. 4. 5, 12. 18 
Sok6ł Mirosław I 139. 177 
Soldenhoff Bożena II 82, B3. 84, 90, 91, 92, 98, 101 
Soldenhof! Stanisław I 20, 21, 109, 111, 112. 113; II 104. 105, 
106, 108. 1B9, 190, 192 
Soleoki Zygmunt I 2B7 
Solińska Mirosława I 165, 182 
Soliński Tadeusz I 182 
SOŚDicki Kazimierz I 116; II 248 
Sotnikow Glebiusz II 153 
Sowiński Andrzej I 289; II 117 
Sowizdżał Łucja zob. Tyburska Łucja 
Spangowa Ludmiła II 248 
Speina Jerzy I 56, 57, 62, 64, 65, 74, 75, 77; II 104. 111 
Spors J6ze! II 109, 111 
Sroczyński Andrzej I 343, 362 
Stachiewicz Piotr II 109 
Stachowski Jan I 14, 187, 197, 201, 206; II 124 
Stalkowski Jan I 247 
Stanioch Henryk I 242 
Stanisławski Piotr I 176 
Staniszewska Grażyna I 287
>>>
313 


Staniszewski Andrzej II 109 
Staniszewski Leszek II 124 
Staniszewski Stanisław I 10,11,12,13,14,15,16; II 244 
Stankiewicz Danuta I 171 
Stankiewicz Jan II 109 
Stankiewicz Janina II 6, 15 
Stankiewicz Marek Jacek I 22, 26; II 6. 14, 191, 193, 194 
Stankiewicz Stanisław II 184 
Stapf L. II 243, 244 
Starościak Jerzy II 126 
Stasiewicz Krystyna II 109 
Stasik Florian II 111 
Staszewska Danuta I 247. 285; II 117 
Staszewska Grażyna I 310, 323; II 117 
Staszewski Jacek I 7, 28. 81. 87. 91. 103. 105. 108; II 104. 
111, 222. 224 
Staszewski Przemysław 
Staszkiewicz Irena II 
Staszkiewicz Jerzy II 
Stawicka Jolanta I 17 
Stawicki J6zef II 13 
Stawikowski Antoni I 226. 228. 229. 232. 233; II 120 
Staweki Ryszard I 288 
Stecki Leopold II 20, 23, 34, 51. 12
, 127. 128 
Stefanowska Romana II 249 
Stefańska Zofia II 182 
Stefański Krzysztof I 309. 323 
Stelmach Mieczysław II 109 
Stempka-Jaiwińska Cecylia II 49. 128 
Steyer Barbara II 62. 63. 70 
3teyer Donald I 9. 10. 11. 28. 84. 85. 92, 95. 102. 103. 105; 
II 1 05 . 106, 1 07. 1 09 . 11 O. 180 
Stęślicka-Mydlarska Wanda I 138. 139. 141. 159. 166. 167; II 
122 
Stielan Stanisława I 324 
Stoff Andrzej I 62. 67. 77; II 109 
Stopińska Jadwiga I 144. 172 
Stopi
ski Marek I 149. 169; II 124 


I 306. 
2 
121 


322; II 117
>>>
314 


Strawiński Stefan I 138, 175. 181; II 124 
Streich Wojciech I 281, 284 
Strobel Andrzej I 228, 230, 238, 240; II 117 
Strobel Janina I 228, 230 
Strogowski Mirosław I 361 
Strzelczyk Alicja I 30; II 73, 74, 75, 76, 85, 86, 91, 92, 94, 
98, 99, 102, 123, 125 
Strzelczyk Edmund I 20, 21, 23, 24, 25, 29, 136, 137, 140, 149, 
150,155,159.161,169.179.213; II 122,123,124 
Strzykała Krystyna II 124 
Stucki Edmund II 109 
Stukałow Georgij II 248 
Stundis Henryk II 117 
Styczyńska Adela II 153, 158. 166 
styp-Rekowski Antoni I 120 
Such Elżbieta II 100 
Suchocka-Gałaś Kazimiera II 117 
Suchocki Roman II 175, 245 
Sudoł Stanisław I 20, 21, 23, 24, 25, 30; II 3, 4, 6. 8, 11, 14 
Sudziński Ryszard I 26, 92, 106; II 109 
Sulecki Franciszek II 73; 246 
SUlkowaka Krystyna I 45 
Surdykowski Andrzej I 279 
Surma Stanisław II 117 
Swinarska Wanda II 154, 155, 166 
Swinarski Antoni I 32. 258, 259, 265, 266, 268, 270, 276. 278, 
358; II 113, 114, 116, 117, 118, 119 
Swings Pol I 26, 232 
Sworowski Norbert II 184 
Sylwestrowicz Janina II 176, 177. 214 
Sylwestrzak J6zef I 201; II 124 
Symonides Ewa I 177; II 124 
Symonides Janusz I 12, 13, 15, 16; II 18, 20, 23, 44, 49, 51, 126, 
127, 187, 188 
Sypniewska Henryka II 109 
Syrocki Michał I 279 
Sytniewski Andrzej I 253, 283; II 117 
Szablewski Lech I 254, 257, 281, 286; II 111
>>>
315 


Szadziewski Ryszard I 182 
Szafraniec Krystyna I 122 
Szalewski Jan II 109 
Szamocki Wiesław II 63. 64. 71 
Szamrej Józef II 128 
Szarmach Marian I 129. 130. 131. 133; II 109. 111 
Szarski Henryk I 137. 147. 148. 174 
Szatkowski Janusz I 318; II 245 
Szczepaniak Władysław I 278; II 117 
Szczepanik Maryla I 178 
Szczepanik Wiktor I 188, 189, 206 
Szczepańska Elżbieta II 6, 14 
Szczepańska-Wiśniewska Grażyna II 15 
Szczepańska Renata I 247. 285, 286; II 117 
Szczepański Henryk II 128 
Szczepański Stefan I 279 
Szczepański Waldemar II 6, 15 
Szczepkowska Elżbieta I 169, 172 
Szczepkowskl Jan I 26, 198. 201, 206; II 124 
Szczepkowski Józef II 153, 347 
Szczepkowski Leonard II 117 
Szczeszczak Ryszard II 232 
Szcześniak Teresa I 165, 169, 172 
Szczęsny Adam I 277; II 117, 197, 198, 236 
Szczodrowska Barbara II 117 
Szczukowska Teresa I 288 
Szczupak Adam II 172 
Szczurek Irena I 304 
Szczurek Marek II 174. 243, 244 
Szczurek Tomasz I 298. 304, 318; II 117 
Szczurek Zbigniew II 128 
Szczurkiewicz Tadeusz l 109; II 105, 106, 108, 109 
Szczygieł Karol II 197 
Szelest iIftnna I 132 
Szewczyk Halina I 286 
Szewczyk Łucja I 58, 76 
Sziling ,Jan l 92, 106; II 109 
SZłyk Edward T 279
>>>
316 


Szmak Andrzej II 230 
Szmidel-Domasławska Wacława II 84 
Szostakowska Małgorzata II 109 
Szostakowski Stanisław II 109 
Szotowicz Alojzy II 184 
Szreder H. II 219 
Szreniawska Mirosława I 128 
Szreniawski Wojciech I 128 
Sztolberg-Bybluk Mirosława II 154, 167 
Sztumski Janusz I 30, 109, 114; II 1. 2, 104, 105, 106, 107, 
108, 110, 111 
Szudy Józef I 297, 298, 301, 316, 320; II 117, 120 
Szulc Grzegorz I 288 
Szulc Maria I 252, 284 
Szulc Marian II 182 
Szulkin Mikołaj II 117 
Szulz Andrzej II 71 
Szupryczyńska Maria I 58. 59, 74, 76; II 109, 111 
Szupryczyński Jan I 188, 212; II 195 
Szwalbe Krystyna II 166 
Szwajdler Wojciech II 49, 128 
Szwec Ludomir II 175 
Szwejkowska Elżbieta I 124, 128 
Szydlik Andrzej I 285 
Szymańczak Zenon II 128 
Szymańska Daniela I 207 
Szymańska-Kosmala Małgorzata II 124 
Szymańska Pelagia I 171 
Szymański Bogdan I 321 
Szymański Kazimierz II 117 
Szymański Leszek II 117 
Szymański Stanisław I 343; II 117 
Szymański Wojciech I 10, 11, 12, 20, 21, 254, 257, 259, 260, 263, 
281; II 115, 117, 120 
Szymański Zbigniew I 241 
Szymczak-Hoff JadwiGa zob. Hoff Jadwiga 
Szymczak Marian I 241 
Szymecka Kazimiera Bożena II 165
>>>
317 


Szynaka Edmund I 115 
Szypliński Mieczysław II 128 
Szyszkowski Wacław I 12, 14, 29; II 19, 20, 23, 32, 45, 49, 50, 
126, 127, 128 


Ścisłek B. II 243 
Ścisłowski Włodzimierz II 113 
Śliwa Krystyna II 154, 167 
ŚliwHska Anna I 116 
Śliwiński J6zef II 109 
Śliwowski Jerzy I 29; II 18, 19, 20, 21, 24, 25, 38,45, 53, 
125, 126, 127, 128 
Ślot Anna I 168 
Śmieszek Stanisław II 109 
Śmieteńska Gabriela I 254, 257, 281; II 117 
Śmigiel Wojciech I 277; II 117 
Śniatycki Aleksander I 352, 355 
Świątek Adela I 338, 339, 362, )6); II 117 
Świątek Jerzy I 342, 362, 364; II 117, 191 
Świątek Wacława T 122 
Świdzińska A 6 nieszka I 321; II 249 
Świechowski Zygmunt I 46 
Święcka Elżbieta I 173 
Święcka Klaudia I 124 
Święcki Mikołaj II 48 
Świętosławska-Żółkiewska Jadwiga I 274 
Świętosławski Wojciech I 274 
Świontkowski Bronisław II 117 
Świrko Staniaław II 111 

witalski Antoni II 12b 
ŚwitaIski Edward I 186, 199, 201, 205; II 109 
Świtała Leszek I 279 
Świ tflła :,laria l 285 


Tab
t Aniela 
ob. Świątek Adela 
Tadych Andrzej I 283 
'faj ChllllUl Falins T 212 
'::'aj,
iw:rUl Jan IT 7'3,87,83,91,92, 'n, 94,98,103
>>>
)18 


Talega Zbigniew I 208 
Talarcz7k Elżbieta II 1)8. 142 
TalarcQ'k Irena I 172 
Talarcz7k lIBria I 172 
Talarcz7k-WUniewska Ewa II 1)B. 142 
Tandecki Adam I )24 
Tarasiewicz MikołaJ II 117,120 
Tarasiuk Maria II 117 
Targowski Piotr I )02. 321 
T81'Doaki HelU7k II 12B 
Tempska Wanda I 121 
Tęcza Józef II 217 
Tęgowska Eugenia I 145. 15B. 17), II 124 
Tęgowski Bogusław I 2B) 
Tłokiński Waldemar I 5B, 59, n. 76 
Tokarz Emil I 59. 7). 75. 76; II 109 
Tołodziecki B. II 239 
Tomala Jerzy I 20. 22. 24, 25, 30, II 1, 2. 3, 4, 5, 7. 12. 
1B9. 190. 193 
Tomaszewska Ewa I 2B9 
Tomaszewska Graż7l18 I 165 
Tomaszewska Lucyna I 13. 14, 2B2 
Tomaszewska-Nowak Hanna II 1B2 
Tomaszewski AndrzeJ I 46; II 129 
Tomaszewski Jerzy I 252, 253. 259, 260. 264. 266. 276, 2B3; 
II 112. 113. 117. 11B. 120 
Tomaszewski Mirosław I 2B9 
Tomaszewski Roman I 173 
Tomczak AndrzeJ I B4, B5, B6, B7. BB, 9). 94, 95. 96, 103, 107, 
108; II 104, 105, 108, 109. 217 
Tomczak Anna I 1B5. 1B6. 190, 194, 201, 202. 204; II 124 
Tomczak Edward II 109 
Tomcz7k-Kłos Grażyna I 1B1 
Tomczyńska Maria II 153 
TondeI Janusz I 7B. BO. 104; II 109 
Topolińska Zuzanna II 105 
Topp Jerzy I 332. 364; II 11B. 235 
Torski Zbigniew II 11B
>>>
319 


Torwirt Leonard II 73, 76, 84. 97, 246 
Traczyk Władysław II 122 
Tr!ger Michał II 79, 100 
Trawczyński Jacek II 12B 
Trawieka Barbara II 54. 12B 
Trawińska Anna II 246 
Trawiński Stanisław II 118 
Treiderowski Andrzej I 2B4 
Trochowski Zygmunt II 46 
Tronowska Irena II 153. 157, 165, 166 
Tryba Anna II 162 
Trypuć Mieczysław I 253. 283; II 11B 
Trzmiel Romuald II 231 
Tubielewicz A. II 245 
Tujakowski Alojzy I 7B, B1 
Turlejska-Stelmasiak Elżbieta II 124 
Turło Józefina I 298. 318; II 11B 
Turło Zygmunt I 227. 229 
Turowski Stefan II 109 
Turska Halina I 58; II 105, 107, 249 
Turzyński Konrad I 114. 2B6 
Tuazyńska Iwona I 129, 134 
Tyburska Łucja I 338, 362, 363 
Tyburski Włodzimierz I 109, 113; II 109, 197 
Tyc Andrzej I 338, 339. 340, 341, 348. 362 
Tyczyński Marek I 173 
Tyczyński Tomasz I 318 
Tylenda Alicja II 5, 12 
Tylenda Romuald I 230. 236, 240; II 11B 
Tylman Janusz II 126 
Tylżanowska Danuta II 118 
Tymicz Jadwiga I 145, 146, 15B; II 124 
Tyszewicz Janusz I 92, 106 


Ulińska Alicja I 247, 259, 260, 263. 275. 284; II 113, 114, 115, 
116, 117 
Urbanek Marianna I 175 
Urbaniak-Biernacka Urszula II 125
>>>
)20 


Urbaniak P
szard I 207 
Urbańska Grażyna I 180 
Urbańska Urszula I 216 
Urbański Andrzej I )19 
Urbański Marian I 110, 112, 115; II 190 
Urchs P. I )44 
Urliński Lech II 12, 191 
Uscki Mirosław I ))8, )40, )52, )56. 365; II 118 
Usowicz Jerzy I 240 
Usowicz Władysław II 71 
Ussorowski Marek II 103 
Uzarewicz Arkadiusz I 29, 215, 259. 260, 262. 267, 272. 276, 
281; II 115. 116 
Uzarewicz Irena I 282 


Wachowiak Andrzej I 11); II 225, 227 

achowiak Jan I 124, 128 
Waczyński Szczepan II 2)9 
Wadowski Edmund II 61, 62, 70, 79, 99 
Wajda Kazimierz I 109, 110, 111, 11), 114; II 187, 188, 195 
Wakarecy Maria II 200, 219 
Walas Jan I 137, 176. 209; II 121, 123 
Walaszek Barbara II 10) 
Walczak Wacław II 171 
Walczak Zbigniew I 115 
Walczyna Zygmunt I 242 
Walentynowicz Beata I 174, 207. 281 
Walentynowicz Emanuel I 297, 298, )20; II 118, 120 
Waleryś Henryk I 222. )02. 314. )22; II 118 
Walichnowski Tadeusz II 109 
Waliński Władysław II 2)2 
Walkiewicz Ryszard I 11) 
Walter I 119 
Waniek Zofia II 109 
Wantoch-Rekowska Gizela II 155, 160, 167 
Warnke Zygmunt II 118 
Warot Michał I 179 
Wasik Zofia II )), 50. 128
>>>
321 


Wasilewska Elżbieta I 145. 158, 173; II 124 
Wasilewski Jan I 317; II 118 
Wasilewski Tadeusz II 51. 244 
Wasilewski Stanisław II 217 
Wasińska Grażyna I 170 
Waszkiewicz Zofia I 92. 106 
Waszkowski Stanisław II 175 
Wawrzynek Edmund II 118 
Wawrzynowicz Wanda II 248 
Wazgird Michał I 261. 287; II 118 
Waźbiński Zygmunt II 75, 76. 88. 89. 91, 92. 93, 96, 98. 103 
W
sowska Jadwiga II 118 
Wąsowska Sabina I 29, 136. 140, 152, 162, 166. 178; II 125 
Wąsowski Kazimierz II 128 
Weber-Czerwińska Ewelina I 145, 169. 179; II 124 
Wegner Walter II 118 
Weiwer Alfons II 98 
Wełniak Alicja I 282 
Wełniak Mirosław I 282; II 118 
Wencel-Kalembkowa Urszula I 91. 92, 106, 108; II 109 
Wenta Aleksander I 166 
Werszczyński Wiesław I 106 
Werner Bogdan II 101 
Werstak Teresa II 102 
Wesołowska Cecylia II 121 
Wesołowski Adolf II 109 
Wesołowski Aleksander II 109 
Wesołowski Janusz I 174 
Wesołowski Maciej I 288 
Westphal Alfons II 243. 245 
Weychert Krzysztof I 178 
Weyman Jerzy I 341. 357 
Węgorowska Barbara I 178 
Wiączek Maria II 73 
Wicher Czesław I 113 
Wiczkowski Zbigniew I 261. 288 
Wieczorek Jerzy I 23, 24, 298, 303. 318; II 118 
Wielich Wojciech I 115
>>>
322 


Wieliczko I 359 
Wieliński Ryszard I 174 
Wienoek Barbara I 216 
Wiertel Sławomir I 14; II 230. 233 
Wierzbowski Błażej II 23. 30, 49. 12B. 197, 225 
Wierzchosławski Szczepan I 106 
Wiewi6rski Jerzy I 335 
Więckiewicz Zbigniew II 11B 
Wiockowski Ryszard II 106. 109. 111 
Wigura Witold II 174 
Wikierski Bogdan I 227 
Wiklińska Renata zob. Szczepańska Renata 
Wilczyńska Bogdana I 147, 148. 175; II 124 
Wilczynska Kazimiera II 249 
Wilczyńska-Materne Barbara II 182 
Wilczynski Andrzej I 29. 136. 1B3. 1B4. 187. 190. 198. 200. 203. 
204. 207. 208. 209; II 197. 198 
Wilczyński Mariusz I 170 
Wilke Gerard I 41. 43. 44. 45. 46. 49. 50. 54; II 109 
Wilke Maria II 34. 50. 128 
Wilkon-Michalska Jadwiga I 150. 151. 155. 176. 212; II 125 
Willman Roman II 101 
Wilman II 171 
Wilmann Grażyna zob. W6jcik Grażyna 
Wincławski Włodzimierz I 2B. 81. 110. 115 
Winiarska Barbara I 180 
Winiarz Jan I 20, 21. 22. 24. 25; II 20. 23, 35. .51. 52. 127, 
12B, 191. 193 
Winiecka Halina II 109 
Winklewski Jan I 198; II 109 
Wiorowska Klara I 182 
Wiorowska Maria I 276 
Wiorowski Stanisław I 176. 286 
Wi6rowski Maciej I 286. 321; II 73 
Wiskirski Ludwik II 247 
Wiszniewska Bernadetta I 208 
Wiśniewska Alicja I 289 
Wiśniewska Cecylia II 226
>>>
Wiśniewska Elżbieta II 99, 103 
Wiśniewska Genowefa I 174 
Wiśniewska Grażyna II 100 
Wiśniewska Irena II 78, 100 
Wiśniewska Juta I 327 
Wiśniewska Lidia I 164 
Wiśniewska Lucyna I 241 
Wiśniewska Maria I 242 
Wiśniewska Renata I 2B4 
Wiśniewska Wanda I 206 
Wiśniewska Wiesława II 100 
Wiśniewska Zofia II 153, 167 
Wiśniewski Bogumił I 242 
Wiśniewski Franciszek I 288 
Wiśniewski Henryk I 238. 242 
Wiśniewski Hieronim I 166, 176, II 247 
Wiśniewski Jan II 5, 12 
Wiśniewski Janusz II 162 
Wiśniewski Jerzy II 227 
Wiśniewski Jerzy Witold II 6, 13 
Wiśniewski Kazimierz I 277 
Wiśniewski Leszek I 123; II 155. 168 
Wiśniewski Mieczysław I 30; II 62. 63. 70 
Wiśniewski Roman II 50 
Wiśniewski Ryszard I 109, 113; II 109, 191. 22B. 232 
Wiśn'iewski Ryszard I 149. 166, 175. 176. 1B2; II 124 
Wiśniewski Sławosz I 283 
Wiśniewski Wiesław II 118. 196 
Wiśniewski Zenon II 6. 13. 226. 227 
Witaszek Wilhelm I 352 
Witkowska Maria I 124. 127; II 109, 15B. 167 
Witkowski Bernard I 323 
Witkowski Czesław I 253; II 11B 
Witkowski Lech I 114, 340; II 161. 194 
Witkowski Leon I 129. 130. 131. 133; II 153 
Witkowski Rafał II 109 
Witkowski Tadeusz I 144. 157. 179, 180 
Witkowski Zbigniew II 33, 50 


323
>>>
324 


Witwicki Tadeusz I 116; II 246 
Władyko Tadeusz II 171 
Włodarski Bronisław I 102, 104; II 108, 135, 137, 138, 247 
Włodarski Mieczysław II 110 
Włodowska Zofia I 123 
Włodowski Stanisław Jerzy I 112, 115 
Wnorowski Jerzy II 54, 128 
Wodzyński Daniel II 13 
Wojak Andrzej I 170 
Wojciechowska Anna I 168 
Wojciechowska Janina II 53 
Wojciechowski J\ndrzej II 65, 71 
Wojciechowski Jan I 138, 183, 184, 198, 200, 203, 207 
Wojciechowski 
arian I 92, 102, 105; II 104, 105, 106, 109, 180 
Wojciechowski Mieczysław I 28, 85, 86, 87, 92, 93, 103, 106, 
108; II 108, 111, 189 
Wojciechowski Zbigniew II 162 
Wojdyło Bolesław I 222, 223, 326, 338, 342, 349, 352, 359, 360, 
362, 366, II 118 
Wojdyło Krystyna I 360, 362, 366 
\'/ojnowski Kazimierz I 283 
Wojsz Roman I 277; I
 118 
Wojtanis Jolanta I 282; II 118 

ojtczak Andrzej I 282 
Nojtczak Janjna I 278; II 118 
Wojtczak Michał I 122 
Wojtczak Mirosława II 102 
\"/ojtczak Zbigniew I 15, 17, 18, 19, 20, 247, 249, 259, 263, 26;, 
276, 284; II 117, 121, 201, 215, 222, 224 
Woj towiak ;.f.ariola I 169 
Wojtowicz Andrzej I 304, 320 
Wojtowicz Jerzy I 10,11,15,16,25,28,83,84,85,87,91, 
95,96,103,105; II 105,106,107,108,109,180,188, 
224, 238 
Wojtowicz Zbigniew II 175 
Wojtylewski Jan I 324 
,','ola11ska Łucja zob. '::ybursko. Łuc,jc. 
Wol!f 
irosłRwa II 197
>>>
325 


Wolniewicz Lutosław I 297, 309, 310, 314. 322; II 116, 117. 121, 
224 
Wolniewicz Zofia II 79. 80. 81. 91. 100 
Wolnikowski Jerzy I 301, 321; II 118 
Wolnomiejski Norbert I 175, 212, 213; II 124 
Wolska Ewa zob. Marxen-Wolska Ewa 
Wolski Jerzy II 73, 74, 76, 79. 80. 81, 91, 92, 95. 9B. 100 
Wolski Lech II 63, 70 
Wolszczan Aleksander I 236. 240; II 118 
Wołk Krzysztof II 124 
Wołowczyk Arkadiusz II 3, 4, 5, 6, 8. 15 
Wołowski Krzysztof II 50, 128. 223 
Wołujewicz Elżbieta II 9B 
Wosicki Aleksander II 124 
Woszczyk Andrzej I 226, 228, 229. 230, 231, 232, 233, 234. 235. 
236. 238. 239; II 118. 119. 121 
Woźniak Alina I 241 
Woźniak Bożena I 216 
Woźniak Ewa I 353; II 196 
Woźniak Michał II 89, 103 
Woźniak Waldemar II 63. 70 
Woźnicki Wiesław I 17, 1B, 20. 21, 22. 29. 215, 297, 307, 308. 
309. 312. 316. 317, 358; II 11. 112. 114, 115, 116. 118, 
119. 121 
Woźniczka-Paruzel Bronisława I 78. 79 
W6dzki Romuald I 280; II 118. 195 
w6dzki Włodzimierz I 282, 285; II 118. 196 
W6jciak Kordian II 210. 211 
W6jcicki J6zef II 110 
W6jcik Anna I 184. 187, 201, 203, 206 
W6jcik Czesław I 189, 190, 207 
W6jcik Gabriel I 184. 187. 188, 189. 190. 191. 196, 198, 199, 
200, 201, 203. 206, 212. 213; II 123. 196 
Wójcik Grażyna I 278; II 118 
W6jcik Ignacy I 212 
W6jcik Marian I 287 
W6jcik-Migała Irena II 124 
Wójtowicz Henryk II 111
>>>
326 


Wright Kenneth O. I 21. 233 
Wronkowska Aleksandra II 11B 
Wronkowska Mirosława I 59, 76 
Wronkowski Andrzej II 11B 
Wronkowski Ł. I 1B9 
Wr6bel Adam I 58. 76 
Wróbel Anna I 169 
Wróbel Bogdan I 143, 110 
Wr6bel Edward II 12B 
Wr6bel Zbigniew II 231 
Wr6blewska Elwira II 111 
Wr6blewska Irena I 286 
Wr6blewska Teresa I 119, 121 
Wróblewski Grzegorz I 288 
Wróblewski Karol I 10; II 111, 219. 243, 244 
Wróblewski Stanisław I 288 
Wróblewski Witold I 129. 130. 131, 132. 133; II 110. 111, 225. 
227 
Wrzecionkowski t.mriusz II 68, 13 
Wrzesińska Apolonia II 113 
Wrzyszczyński Andrzej II 11B 
Wyderkowski Jan II 110 
Wydro Tomasz II 11B 
Wypłata Maksymilian II 10 
Wypych Kazimierz I 201; II 124 
Wyszomirski Sławomir I 130, 132, 134 
Wyszyński Kazimierz II 110 
Wzorek Zuzanna II 191 


Zabłocka Wanda I 131, 169, 170; II 124, 249 
Zabłocki Jan I 209. 211; II 121, 249 
Zaborska Urszula I 18 
Zaborski Eugeniusz II 153 
Zacharewlcz Witold I 9. 10. 11, 28, 259, 262, 214, 215. 281; 
II 241 
Zacharewiczowa Maria I 274 
Zagacka Józefa I 115 
Zaidlewicz Barbara I 140, 165
>>>
)27 


Zaidlewicz Marek I 259. 262, 269. 276. 2B2, II 121 
Zaionc Łucja I 311 
Zając Józef I 90. 104; II 110 
Zając Władysław I 324 
Zajchowski Stanisław II 118 
Zajewski Władysław II 111 
Zakrzewska Jadwiga I 216 
Zakrzewska Maria II 101 
Zakrzewska Teresa I 123 
Zakrzewski Andrzej I 288; II 118 
Zakrzewski Tadeusz II 110 
Zakrzewski Zygmunt II 244, 245 
Zakurzewski Ryszard I 283 
Zaleski Leszek I 230; II 118 
Zalewska Maria II 114 
Zalewska Mirosława II 52 
Zalewski Andrzej I 165 
Zalewski J. I 19B 
Zalewski Władysław II 129 
Załuska Grażyna I 158, 169 
Załuska Janina I 21, 22, 23, 25. 26; II 154, 155, 157. 165, 167 
Załuski Adam II 52 
Załuski Bolesław II 110 
Załuski Tomasz I 143. 16B 
Zamel Ewaryst II 68, 69. 72 
Zamorski Ryszard I 218 
Zaorski Remigiusz II 1B, 51 
Zapałowski Grzegorz II 71 
Zapolski Romuald I 1B9. 199, 204; II 224 
Zaremba (Zarembina) Danuta I 228. 23B. 239; II 119 
Zaremba Jarosław I 300. )19; II 11B 
Zarębski Marek II 6, 14 
Zarzycki Edmund II 128 
Zarzycki Kazimierz II 124 
Zatorska Zofia zob. Michno-Zatorska Zofia 
Zatorski A. II 243 
Zautaszwili Maria II 246 
Zawacka Dorota I 283
>>>
32B 


Zawaoka Elżbieta I 119, II 110 
Zawadzka KrJstyna I 204, 216 
Zawadzka Maria I 251, 216 
Zawadzki Henryk I 219; II 119, 243, 244 
Zawadzki Jerzy I 211; II 119 
Zawadzki Zdzisław II 224, 225, 226, 227 
Zawieja Elżbieta I 17B 
Zawiślak Wojciech I 115; II 124 
Zblewaki Jan II 24B 
Zdrenka Joachim II 110 
Zdrenka Tadeusz I 122; II 230 
Zdr6jkowski Zbigniew II 1B, 19 , 22, 26. 46 , 126, 219 
Zdunek Józef II 110 
Zeic-Piskorska Maria I 62, 11 
Zemke Janusz II 230 
Zenkner-Grzesik Grażyna II 100 
Zenkner Janina II 161 
Zenkner Michał I 101, 104 
Zerbst Bogusław I 208 
Zielińska Grażyna II 102 
Zielińska-Melkowska Krystyna zob. Melkowska Krystyna 
Zieliński Adam 'I 283 
Zieliński Andrzej II 121 
Zieliński Bogdan II 235 
Zieliński Józef I 288 
Zieliński Ludwik II 111 
Zielonka Bonifacy II 110 
Zielsk! Andrzej I 143, 168, 212; II 124 
Ziembieński Stefan II 24B 
Ziembińska Halina I 203, 206 
Ziembiński Stefan I 324 
Zienkiewicz Irena I 168 
Zientara Włodzimierz I 125, 128 
Zientarski Stanisław I 101, 104, 2B1, 288 
Zientek Ewa zob. Pufal Ewa 
Ziętek Bernard I 302, 321; II 119 
Zigler-Zydorowicz Ewa I 86, 103 
Zimmer Jerzy I 166
>>>
329 


Zimmer-Zalewska Anna I 11
 
Ziomek Mieczysław II 62, 63, 10 
Zi6łkowska Barbara II 101 
zi6łkowski Andrzej II 13 
Zi6łkowski Bogdan I 115 
Ziółkowski Mariusz I 90. 104 
Złotowska Zofia II 110 
Znamierowska-PrUfferowa Maria I 41, 54; II 106 
Znam1erowska-Rakk Elżbieta II 110 
Znaniewicz Stefania I 331 
Zubalowa Halina II 110 
Zwolińska Agnieszka zob. Narbutt Agnieszka 
Zybertowicz Andrzej I 114 
Zyglewski Andrzej I 301, 366 
Zygmund Antoni I 320 
Zyman Małgorzata II 50 


Żbikowska Krystyna II 155, 151, 161 
Żbikowska Lucyna II 110 
Żelazny Jolanta I 113 
Żelazny Mirosław I 113 
Żemajtis Bronisław II 246 
Żerkowski Jan I 288 
Żółkiewski Stetan II 105 
Ż6łtowski Marian II 124 
Żubkowski Edward I 288 
Żubkowski Kazimierz I 282 
Żuchowicz Halina I 122 
Żuchowski Ryszard I 33B, 341, 362, 363 
Żukowska Regina I 114 
Żukowski Krzysztof II 4B 
Żukowski Ryszard II 5, 12 
Żurawska Alina I 241 
Żurawska Mirosława I 291. 310. 323. 356; II 119 
Żurawski Bronisław I 23, 25, 26, 311; II 119 
Żurawski Kazimierz I 324 
Żurowska Maria II 102 
Żurowski Kazimierz I 41, 42, 43, 44, 45. 46, 54. B4; II 15. 104. 
1 05. 1 06 , 1 01. 1 09 . 11 O. 180
>>>
))0 


2yehowicz Weronika I 319 
2yła C. II 244 
2yła S. II 243, 244 
Żytkowicz Anna II 119 
Żytkowiez Leonid II 131. 1)B 
Żytkowicz Roman I 149, 116
>>>
\ 


. , 


- 


, ff1U11J 


. 

 
k.. 


...'......, - ... ..... . .IIL..: 

 ..... ........'..
-'r..:t 
tY' . 't' . '... 
 t'. 
- l---- 


. 
-:...., 


........ 


- 


-=:-- 
-- 
- -............... 


- 
- -- 
.- 


II 


'" 


-- , 
,. 


- 


., 
 



 . 


.... 
.( 


. 


. 
.. 


" 


.", 


. 


- 


Fot. 1. Obchody 500 rocznicl urodzin Mikołaja Kopernika (197) 
(fot. B. Olechnicki) 


. ':... - , 
II 
I I 
.. .
 
. -ł 
.. 
 \. ..
 ,. ..... 

 ,\ . 
, 
'-( '1 . \ ł 
" ." 
\ 
" '
 
\ I I 
, 
,,' 
 
 
}- 
\ 


- .... 


ł-- 


J 


t- 


, 
.......... 


"-. 


, 


Fot. 2. Zakończenie obchodów 500 rocznicy urodzin Kopernlka 
Przed pomnikiem Astronoma stoją przedstawiciele UMK 1 
delegacja Komitetu Kopernikowskiego z Kanady (1913)
>>>
o , ". .. 

\ "' 
J\ 
\ 

 I ' 
, . I 
.. \ 
... 
-- 


Pot. 3. Przekazanie sztandaru Uniwersytetowi Mikołaja Kopernika 
(19 VI 1913) (fot. B. Olechnicki) 


I i 


I 



 


II' 
I 
I 


.. 


... 


- 



 
. 


.". 



 


. 


." . .. 
. '. 
, 



 


. 


. 


f 


Ił 


.. 


f . 


Fot. 4. Obchody XXV-lecia UMK (1910) (fot. B. Olechnicki)
>>>
, " 

 .. 
- :ot 
, łj\
 


.. 


-
.
 
 


tt 


- ol., 
'-1' 


II 
'. ..., 


,-' 


_Ił- 
-. 


, 


". 


Fot. 5. Obchody 30-lecia UMK (1976) (rot. B. Olechnicki) 


.l 


"O" 

Ił 



. 


'18--11 


t 


,
, 


- .....' 


.. 


,I 


,.. 


\\ 


\t 


. 
''t 



 ' 
 


Fot. 6. Inauguracja roku akad. 1966/1967 w Auli ColI. Maximum
>>>
h, 
to: ol 
.. . 
. :. 

41
 
I
--.- ,_ 
lJAzD PIIWsz10t -, . o r, 

.- 


, 


'\
'. .. r 
,,

 
. 
 
 ...... 
. '...:t. :.. '" .. 
 'I 


.. .. 
- .. 
. I 



 
!
r 

 


\Gr - 


, " .. 


". 


- 


..,. 



 
Fot. 7. Inauguracja roku akad. 1976/1911 1 zjazdu pierwszych 
absolwentów UMK w Auli na Bielanach 


" » ,ł 
d I f- -- { - 
[I 'II 
li' ł 
:; 'I ł ( 
(, 
...r \ I .:- 
 Cl]:'! ' li,.. , !I! .id 
, r"" '\:' ,. t1'f'ł#
 .. 
1ft \ ' 1(ł 
 . 
I - .. 
" .., . 
. 
 
- . . ., ..' 
 
j 
(/ '\ 


, 
". .. 
'r: . . 

 r 
 

 ... 
.:;-
 
 
,' 


, 

 .... 


'0 


... ,

 

"'C'
 
 


Fot. B. Inauguracja roku akad. 1919/1980. Przemarsz kolumny uni- 
wersyteckiej pod pomnik M. Kopernika (fot. A. 
Skowroński)
>>>
t...... , 


. 

 '.t.
"'''' ł . 
" ....... r 
"III' ....' ",!t . 
".............." 
, 
.L.Li .7', 
 r
p l " 
't ' r .......
.... 
 .' " 
. 
.f !'f'JJrr!
\.
 
. 
 1........_ ( r
 
.
 

 t.!\. 

 

"v- -
 
'- 
--. 


:". 


..... - r 


110.. 



 - 


.....' 
. '
ł 
- 


.'... 


. 
" 


lo 


. 


. . 
I¥\ 



 


.. 


. 


- 
- 


. 


---' 


Pot. 9. Inauguracja roku akad. 19BO/19B1. Składanie kwiat6. pod 

k1... MikołaJa Kopernika 


..J. 


_ :o 


, 


 


.. 
J ł 
L '" . . 

 ..A ... 
, 
'"'I 

 I( 
J 
I " 


Fot. 10. Wizyta astronaut6w amerykańskich (Apollo 15) - 19 I 
1972 (fot. B. Olechnicki) .
>>>
January 22. 1972 


Prorel\
or Dł'. Witold 
ukalłzeWł1cz 
Rector 
Slcholas Copernicus Univerllity 
TOl
UI' 
Fosa StaromiejskA 3 


Dear Profes6or lukaszewicz: 


Wo vmuld lik. to exprellll our slncere 
apprect.atiol1 for the luncheon which you ho.ted 
tor UB durinll nur recent Vi8i t to poland. We 
are especially grateful for the oec.sion to 
exchange ldefts with leading sclenttllt. of the 
"ichoIas Copern lculI Univerllt ty. 


We also ..iah to thal1k you for the beautltul 
portraitlI ot Nlcholall Copernicu., the artlstlc 
ginlerbręad creatlons, and the collection ot 
photoKraphs taken during our stay in ToruĄ, whlch 
you pre..ented to us on bahalI ot the Nichola. 
Copernlcue Lnlversity. ntey will aerve a. 
constant reminders ot our enjoyable vi.it to 
Toruń and your dlPJtlngul.hed univer.ity. 


W\th best wiahe., 


Tb. Cr.. of Apollo 15 


 alJM
._ 7'..;..... 
Fot. 11. POdziękowanie astronautów amerykańskich za gościnne 
przyjęcie w Toruniu 


... 
-
... 
. . '/ 
" 4 

 ,Y 
, . I...... 
I \ ł 
... ł 
. - 
'.. -- 
.. -40. 
- 
 
 
, 
.. 
.. 
\\ ). ""-- 

- 


Fot. 12. Kanclerz RFn II. Schmidt z lewej w towarzystwie rektora 
prof. R. Bohra zwiedza wystawę czasopism niemieckich 
ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej (18 VIII 1919) 
(fot. A. Skowroński)
>>>
.. 


'" 
. 


... . 


.... 


"( 


. 


- - 



 
J 


Fot. 13. Podp1Salu.", wuuW.Y u wtł!J0:f:pracy naUKoweJ z l1nlwersyte1:em 
w Padwie. Od lewej prof. C. Mar1gl1ani i prof. R. Bohr 
(1980) (fot. A. Skowroński) 


J.,. 


, 


..-- 


" p 


, 


.. 


'" 


Fot. 14. Pogrzeb rektora prof. W. Łukaszewicza (25 XI 1915)
>>>
tt 


. 


ł 


ł 


I 


1 


,I 


Fot. 15. Uroczysto
ci z okazji BO-lecia urodzin prof. A. Jabłoń- 
skiego. W pierwszym rzędzie od lewej: prof. prof. A. 
Jabłoński. Konrad G6rski i W. Iwanowska (26 II 1918) 


ł 
 J ,
 
I 
, , 
 l 
1 . , 
I ' t 
-
 


. 
. 


. 


. 


. 


Fot. 16. Doktorzy honoris causa m,m (1980). Od lewej prof. A. 
Basiński, prof. O. GranB i W. Lutosławski (fot. A. Sko- 
wroński)
>>>
, 
, 


'- 


--
. 
....-. 


A 


, 
.. \ 


l 


-, 


l 


- 


Fot. 17. Wydział Sztuk PiOknych - Zakład KonserwaoJi Malaretwa 


_":t 
... 
4 .J"
:-' '- 

. , 
, 

(
 
... -l ... 


\,
 


, 


, 


..:: 


{. 
.11'. 
.. ,. 


- 
 


.,-....... 

. 


'.F..\. 


... 


Fot. 18. Juvenalia 1912 (rot. A. Kamiński) 


... --=. 


.. 


, 
 
 
 
.. 
"- {4 ' . .
 V 
" . i" 
.
 . I' 


- , 



 


I 


.., 


. 



 - .! .. 
 



. 



. 
\..
 "i 



. '. 


...., 


I. 


1-. 


.. 


.
>>>
Biblioteka Główna UMK 
111/111111111111111111111111111/111111111111111111111/1 
30 0 040865066
>>>
ERRATA 


Strona 


Powinno być 


Wh'rsz 


Jest 


Tom I 
4 
5 
5 
133 


195 
Tom II 
Spis treści 


6 od dołu 
6 od góry 
9 od góry 
5 od dolu 


15 od góry 


Roman Suchecki 
Barbara Drożyńska 
Adam Czerminski 
dr hab. Witold Wróblew- 
ski od 1978, adiunkt 1968- 


Literalnej 


Roman Suchecki 
Barbara Drożyńska 
Adam Czerminski 


Uniwersytet Mikolaja Kopernika 1966-1980 


Roman Suchocki 
Barbara Dr6żyńska 
Adam Czermiński 
dr hab. Marian Szarmach, 
st. asyst. 1967-1971, 
adiunkt 
Litoralnej 


Roman Suchocki 
Barbara Dróżyńska 
Adam Czermiński
>>>