Druki toruńskie XVI wieku

.. 


DRUKI 
TORUŃSKIE 


XVI WIEKU 


E R R ATA 
Str. Wiersz Jest Powinno być 
5 '5 od dołu Konllretora !wnre!ttora 
22 '5 od góry Artoniusz Artomiusz 
25 t8 od góry Vivia Viva 
75 pod ilustracją po Anno pro Anno 
93 3 od górv Lehrer Leiher 
96 10 od dołu HERI NERI 
100 8 od góry kł.H1 wkład 
101 l od góry śćiańskaa śćiańska 
105 1 od góry w wszel
ich wszelkich 
120 3 od dotli nlipitarum nuptiarulTI 
123 3 od góry Thoruniensie Thoruniensis 
138 6 od góry Oornini Domini 
156 pod ilustracją Gorki Kostki
>>>
f 
1 


I 
I 

 
j 



 


ł 
\ 
1 . 


't'
>>>
4
.o 
r
5 


. 


t 


. t 


, 
i 
J2R lJK J-J 
. TOI
UNSK IE ) 


ł 


l XVI WIEKU l 


Zebral i opracowal 
Leonard larzębowski 


to 


PAŃSTWOWY INSTYTUT WYDAWNICZY 
1969
>>>
ł 


. 


lA 1:Z'1QO 


PAŃSTWOWY INSTYTUT WYDAWNICZY 
Nakład 750+250 ellz. Ark. w!,d. 12. ark. druk. 12,25. 
Papier ilustr. kl. III, t20 11. 86 X 108 cm. 
Podpisano do druku I druk ukończono w erudnlu 1969 r. 
ZAKŁADY GRAFICZNE W TORUNIU 
Zam. 1711 - M-1S - Cena zł 25,- 



 


r- 




/'-1 - 
I tU
>>>
Po wnikliwych badaniach Zygmunta Mocarskiego nad dzi
jami dru- 
karstwa w Toruniu uwieńczonych nie zastąpioną do dziś jego pracą 
o Ksiqżce w Toruniu do roku 1793 - zarys dziejów (Toruń 1934), po 
dokładnych zestawieniach aktywności drukarzy pomorskich w czwar- 
tym tomie Drukarzy dawnej Polski A. Gryczowej i K. Korotajowej 
(Wrocław 1962) zdawać by się mogło, iż już niewiele dodać możemy 
do dziejów drukarstwa w naszym rejonie. A jednak pojawiają się prace 
wciąż nowe, niektóre wprost rewelacyjne, jak choćby w 3 i 4 Roczniku 
Biblioteki Narodowej praca Elizy Szandorowskiej Tajemnicza oficyna 
drukarska XV wieku i Czy w Chelmnie nad Wisłq drukowano inkuna- 
buły? suponująca istnienie oficyny Braci Wspólnego Zycia w Chełmnie 
na Pomorzu w latach między 1473 a 1478. 
Powstanie drukarni w Toruniu w roku 1568/9 nie było czymś nad- 
zwyczajnym, dużo wcześniej działały bowiem już drukarnie w Królewcu 
(1524). Elblągu (1558), Malborku (1492). Gdańsk kilkakrotnie zaczynał 
już działalnośt drukarską od roku 1498 poczynając. Gdyby uznać za 
słuszną supozycję E. Szandorowskiej o drukarni Braci Wspólnego Zycia, 
to bliskie Toruniowi Chełmno wyprzedziłoby Toruń o niemal sto lat, 
tym bardziej, że po jednorocznej w zasadzie akcji Worffschauffla była 
spora przerwa, co dawałoby ponad stuletnią różnicę. 
Jak potrzebę powstania drukarni Braci Wspólnego Zycia można uza- 
sadnić względami kulturalnymi i ekonomicznymi, tak też i powstanie 
drukarni w Toruniu było ściśle związane z potrzebami rozwojowymi 
szkoły i bardziej jeszcze z akcją reformacji, która znajduje w Toruniu 
wygodny i centralnie położony ośrodek. O rodzaju akcji i zapotrzebo- 
wania mówi najlepiej treść druków z czasów Reissa-Worffschauffla. Tak 
Assertiones Glicznera, jak i obie pozycje Musaeusa to druki ściśle refor- 
macyjne: taki był też i nie znany dziś bliżej druk Wenzeliusa poświę- 
eony analizie psalmu 91. Jakkolwiek w poetyckiej szacie, jednak z tym 
też nastawieniem była pisana Historia czynów bohaterskiego księcia 
Gedeona konkretora Łukasza Schubboeusa, który we wstępie tego dru- 
ku wyznaje, że wykończył poprzednio Monomachię Dawida z Filistynem 
Gjgantem. Jako nauczyciel i poeta pisze też Schubbe piękne Epithala- 5
>>>
t 


mion ku czci Daniela Swedera, również nauczyciela z Lęborka, ze stron, 
z którymi Schubbe być może jako Kaszub czuje się związany. 
Piękna kursywa w drukach SchuLbego, podobnie jak przy Assertio- 
nes Glicznera stawia tłocznię Worffschauffla od razu na równym nie- 
mal poziomie z innymi drukarniami współczesnymi, zwłaszcza gdań- 
ską i królewiecką, co szczególnie uwypukla się w cennym zbiorku gdań- 
skim, w którym uN.ikaty Schubboeusa się znajdują. 
Druki Musaeusa są obecnie dostępne w większej ilości egzemplarzy, 
tak że porównanie ich nasuwa ciekawe spostrzeżenia. Drukowany w 8 0 
Niitzlicher Bericht jako druk skromniejszy objętościowo nie wykazywał 
różnicy w zestawieniu dwu dostępnych egzemplarzy, natomiast Cate- 
chistisch Examen daje interesujące odmianki w każdym z trzech dostęp- 
nych egzemplarzy. Mocarskiemu znany był tylko egzemplarz Książnicy, 
cenny, jakkolwiek bez karty tytułowej - obecnie mamy również do 
porównania egzemplarz gdański, a na miejscu w Bibliotece Głównej 
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika egzemplarz trzeci. Każdy z tych trzech 
egzemplarzy ma częściowe odmiany wewnątrz tekstu będące chyba do- 
wodem korektury w czasie druku. Najbardziej poprawny jest egzem- 
plarz gdański, w którym nawet jest korekta kolumny drukarskiej wokół 
drzeworytu, w innym zaś miejscu (sygn. Gij) jeden z wierszy całkowicie 
jest cofnięty na stronę poprzednią, a na karcie Gg iij dokonano korekty 
aż w czterech miejscach. Korekty tej nie ma przy dwu pozostałych 
egzemplarzach. Egzemplarz Książnicy Miejskiej różni się też nieco od 
toruńskiego uniwersyteckiego właśnie przy wspominanym już drzewo- 
rycie (na s. Rrv). Widać z tego, że drukarz stosował poprawki w trakcie 
tłoczenia poszczególnych arkuszy. Pozostały i tak corrigenda nie noto- 
wane w Erratach i nie poprawione w żadnym z trzech egzemplarzy jak 
CATEHISMUS pisane w nagłówku przez samo h czy Dacramentum zam. 
Sacramentum (k. Ee(4)v, Ffv, Bbb jjj , w. 13); gdybyśmy znaleźli egzemplarz 
z tymi korektami, byłby niewątpliwie najpóźniejszy z wszystkich nam 
znanych. 
W każdym razie druk Catechistisch Examen ozdobiony 20 drzewo- 
rytami jest naj obszerniejszy i naj bogatszy w opracowaniu graficznym. 
Kilka rodzajów wielkości fraktur stopniowanych w tekście, na margi- 
naliach i w erratach jest dowodem dość pokaźnego zasobu czcionek. 
Worffschauffel stosuje dwubarwną kartę tytułową. Przy tekście Asser- 
tiones, tłoczonym kursywą, marginalny nadruk ma małą frakturę wi- 
docznie z braku odpowiedniej małej kursywy. Próby korekt estetycz- 
nych, stosowanie drzeworytów i w ogóle wykonanie druków świadczy 
o jak najlepszych chęciach naszego pierwszego drukarza, niestety nie 
6 popartych efektem materialnym. Zaczął się zmierzch jego drukarni; po 


1'1' 


I 
-i[' 


I.
>>>
dwu terminach procesowych w dniach 23 września i 7 października 
W orffschauffel musiał odstąpić warsztat finansującemu go od czasów 
załoźenia drukarni Erazmowi Glicznerowi. Smutny to fakt, źe istnienie 
stosunkowo aktywnej drukarni musiało być zależne od akcji finanso- 
wej osoby trzeciej, że Rada Miejska swoim wyrokiem przyczyniła się 
do zamknięcia oficyny Worffschauffla. Druki z tej prasy, jak wiemy, 
pojawiły się w latach 1572-1573 w Grodzisku, tłoczone przez brata 
Erazma, Jana Glicznera. Toruń musiał się obyć bez dr;ukarni do roku 
1581. 
Nie wszyscy jednak kapitulują w czasie głuchej przerwy do czasu 
pojawienia się Melchiora Neringa. Rzucone ziarno akcji reformacyjnej 
rozwijało się dalej samodzielnie i podstawowe źródło do dziejów pieśni 
religijnej w Polsce, dzieło Efraima Oloffa Polnische Liedergeschichte 
z r. 1744 wspomina o Kancjonale Artomiusza, który rzekomo miał się 
ukazać drukiem w Toruniu w roku 1578. a więc właśnie w czasie tej 
przerwy. Dziwna rzecz, że Oloff nie wzmiankuje daty znanego nam i do- 
stępnego wydania Kancjonalu z roku 1587, a poza kilkakrotnie powtó- 
rzoną datą 1578 wymienia późniejsze wydania dopiero z lat 1596-1620. 
Czyżby przestawienie cyfr 1587-1578 miało wywołać tą omyłkę? Nie 
mamy niestety żadnych innych druków, które by mogły być dowodem 
prób wydawniczych w Toruniu w czasie ll-letniej przerwy. Te jednak 
wzmiankowane, a nie uzasadnione pozycje chciałbym też tu zaznaczyć 
jako związane poniekąd z życiem kulturalnym Torunia. 
I tak Bibliografia Wierzbowskiego, a za nią Estreicher (w t. XVI, 
s. 201), omawia już sporo wcześniejsze dzieło nuncjusza papieskiego 
Zachariasza Ferreriusa pt. Vita Beati Casimiri Confessoris, druk praw- 
dopodobnie krakowski, przypisywany Toruniowi z racji umieszczonej 
na końcu notatki: Thorunii in Prussia VII Idus Aprilis MDXXI. Ferre- 
rius opisuje bowiem swoją podróż z Torunia do Wilna w tym czasie. 
Mocarski (Ksiqżka w Toruniu, s. 22) zbija też fałszywą sugestię 
J. E. Wernickego, że wydrukowano rzekomo w Toruniu Confessio Augu- 
stana w języku polskim w roku 1561. Bibliografia Estreichera podaje 
w t. XIV, s. 355, na ten rok aż dwa wydania, królewiecką Confessio 
Augustana tłumaczoną przez Jana Radomskiego oraz Confessio Augu- 
stanae fide i w przekładzie Marcina Kwiatkowskiego, druk zapewne 
też królewiecki Daubmanna, który jedn-ak jako nie oznaczony typo- 
graficznie mógł być mylnie uznany za toruński. 
Drukami toruńskimi XVI wieku zajął się już Mocarski w referacie 
wygłoszonym d. 19 lutego 1925 roku podczas obchodu 452 rocznicy uro- 
dzin Mikołaja Kopernika. (Wykład ten został opublikowany w "Tygod- 
niku Toruńskim" z r. 1925, nr 10 iII.) Mocarski omawia w tym art y- 7 


I.
>>>
kule druki Worffschauffla ustalając ich ilość na dotychczas nie zmie- 
nioną cyfrę 6 pozycji, wysuwa z nich już wówczas na pierwsze miejsce 
Assertiones, ocenia też produkcję Neringa i Koteniusza, a w ogólnym 
podsumowaniu podaje, że: "Produkcja wydawnicza Torunia wynosiła 
w wieku XVI co najmniej 109 druków znanych bibliografom z uwzględ- 
nieniem nie znanych, a posiadanych przez Książnicę Miejską im. Koper- 
nika w Toruniu". Produkcję tę pod względem językowym ustalił Mo- 
carski następująco: w języku łaciń.skim druków 64, w polskim 28, nie- 
mieckim 13, 1 grecko-łacińskim, 1 polsko-niemieckim i 2 łacińsko-pol- 
skie. "Liczby te świadczą dosadnie o intensywności kultury polskiej 
w drugiej połowie XVI wieku" - kończy Mocarski swój artykuł. 
Okres powojenny dał nam możliwość nowego spojrzenia na proble- 
my drukarstwa i bibliotek na naszych terenach. Stały się dostępne, choć 
rozproszone po części, zbiory elbląskie, wielkie bogactwo wykazują 
zbiory gdańskie, a Sląsk, jakkolwiek dość skrupulatnie notowany w Bi- 
bliografii Estreicherowskiej, dał też dowody silnej więzi z macierzą 
bogactwem druków polskich. 
Nie odnalazł się wprawdzie jeszcze zagubiony druk Worffschauffla 
Der 91 Psalm, ilość jednak druków przyznawanych Neringowi czy Kote- 
niuszowi stale wzrasta i gdy Wojciechowska w swej pracy Z dziejów 
ksiqżki w Poznaniu omawiając toruńską spuściznę Neringa wymienia 
i opisuje 31 druków, prof. Gryczowa w zestawieniu chronologicznym 
produkcji Neringa dochodzi do cyfry 46 pozycji, a więc o połowę wyż- 
szej od ustaleń poprzednich. 
Obszerny artykuł prof. A. Gryczowej o Neringu w tomie 4 Drukarzy 
dawnej Polski (s. 272-291) ujmuje wyczerpująco aktywność tego dru- 
karza tak w Poznaniu, jak w Grodzisku i Toruniu i omawia jego trud- 
ności w naszym mieście, jak też i rozkwit działalności pod opieką Hen- 
ryka Strobanda. Omawia produkcję Neringa zarówno pozostającą 
w związku z działalnością szkoły, a więc z zakresu wydawnictw szkol- 
nych i prac profesorów, jak też związaną z piśmiennictwem różnowier- 
czym, które tak bardzo wpłynęło na ożywienie drukarstwa w Toruniu 
w języku polskim. 
Atoli zebranie całości produkcji wydawniczej dla pracy porównaw- 
czej to sprawa niełatwa. Najrzadsze wprawdzie pozycje zostały już 
przez Stację Mikrofilmową Biblioteki Narodowej zmikrofilmowane, 
ustalone też zostały najcenniejsze warianty, jak np. Kroniki Muriniusa 
czy wydania Prawa chełmińskiego z r. 1584, jednak niemal każda z po- 
zycji jest rzadkością i to oczywiście utrudnia prace porównawcze. Uni- 
katem jest Consensus przechowany w Bibliotece Uniwersyteckiej we 
8 Wrocławiu, unikaty mamy w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu 


, 


ł"
>>>
(Gramatyka Goliusa i Alphabetum Graeco-Lalinum) unikaty ma Książ- 
nica Miejska (Regulae XII Jo. Campensis n.), Biblioteka Gdańska PAN 
(Comoedia Germanusa, Designalio lecliOJ1Um na r. 1586). Kórnik (wa- 
rianty Muriniusa), podobnie jest z Kancjonałem Artomiusza, a niektóre 
opisy w zestawieniu Wojciechowskiej ocaliły nam dane o egzempla- 
rzach dziś zaginionych, jak Schobera Elegia de lelici emigralione ex 
hac vila Jo. Strobandi (1586). Jeże-li do tego dodać pozycje znane 
tylko z not bibliograficznych, to fakt ten raczej zwiększa jeszcze trud- 
ności. 
Po pierwszych efektownych wydawnictwach z lat 1581 i 1582, w któ- 
rych mamy już sporą ilość druków polskich (Neothebel, Murinius, Nie- 
mojewski, Warszewicki, Consensus) przychodzi znany kryzys Neringa, 
z którego wyciąga go Stroband. Rok 1583 przynosi nam już Wiersze 
żałobliwe Jana Rybińskiego, a 1584 daje największą roczną produkcję. 
Zainstalowano przecież drugą prasę i wprowadzono nowe czcionki, tak 
antykwę jak i kursywę i szwabachę, a nawet pismo greckie. 
W roku 1584 sztandarowym wydaniem jest Prawo chełmiizskie (Dos 
alle C6lmische Rechl), w następnym 1585 wysuwa się na czoło pol- 
skie tłumaczenie Nowego Testamentu, w 1586 obszerniejsze wydanie 
Consensus i tom pierwszy Inslilulionis literatae. Podręczniki szkolne, 
zainaugurowane już w roku 1584 sześcioma tomikami Poelicum volumen 
Sturma, Bajkami Ezopa i Mowami Cycerona, wzmocni w roku 1586 
grecka gramatyka Goliusa, a w roku następnym Alphabetum Graeco- 
-Lalinum. Pięknym łabędzim śpiewem Neringa będzie na rok 1587 wyda- 
nie Kancjonału Artomiusza, zaczątek szeregu wydań tego zbioru. Wyda- 
ny w tymże roku drugi tom wspaniałej Inslilulionis literatae jakkol- 
wiek był tłoczony jeszcze w warsztacie Neringa i w większości zapewne 
za jego życia, był jednak składany raczej ręką jego czeladnika Kote- 
niusza, który po śmierci Neringa przejął drukarnię na własność. 
Czternastoletni okres działalności drukarskiej Andrzeja Koteniusza 
w XVI wieku daje największą ilość, bo ponad 90 pozycji. Najwcześniej- 
szym z druków Koteniusza winno być Epitafium wysławiające życie 
i czyny Batorego. Jakkolwiek układ ramki wygląda przy tym druku na 
spowodowaną nagłą potrzebą chęć wykorzystania podręcznego mate- 
riału zdobniczego, gdyż pasy z ozdobników są zestawione dowolnie, to 
jednak - rzecz dziwna - mamy tu już winiety tekstowe, które dopiero 
wystąpią przy Postylli w roku 1594, a tak daleko chyba przesuwać Epi- 
tafium od czasów śmierci króla nie można. Nasuwa się raczej przypusz- 
czenie, że Koteniusz pracując jeszcze u Neringa miał już parę klocków 
własnych przywiezionych z Zachodu, które wykorzystał przy pierwszym 
swoim druku. 9
>>>
l 


i 


10 


Następne druki, jak przemówienie powitalne króla Zygmunta III, 
mają ramki tradycyjne - nie widać też różnic specjalnych w opraco- 
waniu trzecie
o tomu InsUtutionis Iiteratae, choć są tu już ślady korekt 
i raczej zaniedbań, zauważalnych przy zestawieniu kilku egzemplarzy. 
Jednak druki mniejsze, okolicznościowe, wychodzą coraz bardziej ozdob- 
nie. Widać to zwłaszcza przy zbiorku z okazji ślubu naszego drukarza 
w roku 1589 z Eufrozyną Butnerówną. Wywdzięczając się za piękną 
wiązankę wierszy tworzy z niej Kotel1iusz estetyczną, bardzo ozdobną 
publikację, w której nie wiadomo co bardziej podziwiać, czy duże, kwie- 
ciste inicjały, cz'Y)dbbór i układ czcionek, czy odpowiednie dostosowa- 
nie winiet, jak ch5ćby lekkiej arabeski do tekstu greckiego, czy, rzecz 
jasna, erudycję piszących poszczególne utwory poetyckie autorów. Jest 
tu i pochwała sztuki drukarskiej, którą kolejno wygłaszają w Mythologij 
gratiarum Ulryk Schober i Hiibner w końcowym Encomion. 
Toruńskim drukom szesnastowiecznym w czasach Koteniusza patro- 
nuje Ulryk Schober, którego zalecające wiersze znajdujemy raz po raz 
na początku publikacji.. Szereg razy występuje Schober z Hiibnerem, 
z Friesem, nieraz zbiera całe grono wielbicieli Muz, często sam zabiera 
głos w związku z aktualnymi problemami. Pisze elegię żałobną po śmier- 
ci Jana Strobanda (1586), przemówienie poświęcione życiu Jakuba Hiib- 
nera (1590), Treny i epjcedia Janowi Sturmowi, zajmuje głos w spra- 
wach szkolnych, w Orationes X trzykrotnie, w sprawach sporów religij- 
nych. Wydaje też kilka zbiorków własnych, jak Poematum libri III 
(1592), Paralipomena (1594). Zwłaszcza ten ostatni, jak również w tym 
roku wydany z rękopisu utwór poetycki Naldiego De laudibus Augustae 
Biblio! heca e, to druki prawdziwe bibliofilskie, ozdobione szeregiem wi- 
niet rollwerkowych i inicjałów, których ilość zwiększyła się od publi- 
kacji Posty1li Kalksteina, która ukazała się "w samy dzień Nowego Lata 
Roku 1594". 
Drzeworyty stosuje Koteniusz już w roku 1591 w Katechizmie Lutra, 
mamy je też na karcie tytułowej Kalendarza Ruoffa (Prognosticon na 
R.P. 1593), a tych kalendarzy wyszło .chyba więcej i wypłyną może jesz- 
cze z czasem choćby we fragmentach, jak Przestroga gwiazdarska na 
lOk 1589. 
Postylla Kalksteina, pełna w przedmowie nienawiści do jezuitów 
papieżników, jakkolwiek nie jest dziełem oryginalnym i sprowadzone 
do niej drzeworyty też są zapewne pochodzenia niemieckiego, jest jed- 
nak największym, najpracowiciej i naj ozdobniej przygotowanym dziełem 
Koteniusza. Jej drzeworyty zostały wykorzystane przy siedemnasto- 
wiecznej Posty1li Samuela Dambrowskiego, a winiety i klocki, sprowa- 
dzone przez Koteniusza, przez lata jeszcze będą służyły jego następcom. 


l 
ł.
>>>
Tak drukarz, jak i tłumacz zdawali sobie' sprawę z tego, że "mową albo 
słowy... nie do końca doskonałego Polaka wydawaią", stąd przemowa 
Typografa do Czytelnika, której autor zwraca uwagę na "główniejsze 
errata", jakie "Regestr na końcu przydany okazuie", a nie kryje się 
z tym, że może być ich więcej. Tłumaczenie się Homerem, który też 
czasem zwykł był coś "przesypiać", i uzasadnienie, że doprawdy argu- 
sową trzeba by mieć bystrość, by nie przeoczyć czego "in tanto opere" 
tj. w tak wielkim dziele, to motywacja nie nowa. Podobnie zaczyna 
Koteniusz w księdze I Gęśli różnorymych Jana Rybińskiego wzmianką 
o Homerze i Argusie i z miejsca podaje poprawki w poszczególnych 
9ęślach-pieśniach, "żeby się snadź sensowi co nie ubliźyło", 
Nie możemy negować zasług toruńskiej drukarni Koteniusza w po- 
pularyzacji nauki języka polskiego, jakkolwiek ten problem leżał głów- 
nie w interesie szkoły. Nomenclator Artomiusza i Wokabularz rozmai- 
tych i potrzebnych sentencji "polskim i niemieckim młodzieńcom na 
pożytek zebrany" mówią same za siebie, Nomenclator spełniał raczej 
funkcję słownika wielojęzycznego, Wokabularz, drukowany w Toruniu 
dwukrotnie, zawiera też ćwiczenia, próbki listów i - rzecz dziwna - 
pisany jest jakby dla dziewcząt. Potrzebne były i jeden, i drugi na tere- 
nach dwujęzycznych i dlatego nie dziw, że zachowały się na Sląsku 
i stanowią dzisiaj również cenne unikaty, tym bardziej, że Wokabularz 
miał wydania i wcześniejsze, królewieckie, i późniejsze, a Nomenclator 
jeszcze Tyncowi przy pracy nad dziejami gimnazjum toruńskiego był 
dostępny zaledwie tylko w wydaniu gdańskim Hiinefelda z roku 1642. 
Najsilniejszy jednak wydźwięk ideologiczny w czasach Koteniusza 
przejawiał się nadal W' akcji reformacji, której dowodem są liczne 
wzmianki o publikowanych, a dziś już nie uchwytnych katechizmach 
Lutra w polskim tłumaczeniu, szereg wydań kancjonałów Artomiusza, 
Postylla Kalksteina, kilkakrotne wydania Consensus, antyjezuicki 
Respons na upominanie do Ewangelików, Podpora Konfederacyjej, pisma 
kalwińskie Mikołajewskiego (pseud. Krzusky). Chrząstowskiego, Grze- 
gorza z Zarnowca. Protestantom w tej akcji sekundują pastorzy niemiec- 
cy Morgenstern z Grudziądza, Lydicius z Brodnicy, a i Szober też za- 
biera głos w sprawie rozdźwięków religijnych (De causis dissentiarum 
in religione, 1596). Z tych polemicznych pism, w większości zresztą 
anonimowych i bez miejsca druku, zachowało się nieco więcej egzem- 
plarzy, po trzy, po cztery, a Respons w porywczq dany notuje Estreicher 
aż w ilości siedmiu egzemplarzy. Gorzej nieco przedstawia się sprawa 
z późni.ejszymi wydaniami Consensus; większe biblioteki mają prze- 
ważnie wydania z adnotacją ręczną na końcu "purius excusum Anno 
Dn. 1592 mense Junio." 11
>>>
}- 


Wydane z przywilejem królewskim na lat dziesięć Jus terrestre no- 
bjJjtalis Prussiae correclum (1599) wykazuje dwie odmiany wydawnicze, 
Kronika Glicznera jakby trzy nawet, a jeden z jej egzemplarzy, prze- 
chowywany w Bibliotece Jagiellońskiej, ma dodrukowaną znacznie póź- 
niej kartę tytułową i 3 strony wstępne. 
W zestawieniu bibliograficznym starych druków nie jest łatwą rze- 
czą ustalenie metody opracowania. Opisy katalogowe nie dają nieraz 
możliwości sprawdzenia identyczności. karty tytułowej czy ustalenia wa- 
riantu wewnątrz tekstu. Najwłaściwszą metodą byłyby fotokopie tych 
kart - starałem się ich dostarczyć możliwie sporo - one zresztą prze- 
mawiają bardziej od suchego, choćby jak najbardziej drobiazgowego 
opisu. Tą też drogą niektóre unikaty in plano przedostały się do druku 
w całości. 
Ostatnio ukazała się, niestety zbyt późno dla tej pracy, w odpowia- 
dającej mi formie ujęta przez prof. M. Burbiankę Produkcja typograficz- 
na Szarffenbergów we Wroclawiu (Wrocław 1968). Inny rodzaj opraco- 
wania stanowi M. Cytowskiej Bibliografia druków urzędowych XVI wie- 
ku (Wrocław 1961) - praca bardzo mozolna i mogąca stanowić wzór, 
jakkolwiek przykro nam, że całkowicie pominęła spory już wówczas 
materiał z tej dziedziny znajdujący się w Bibliotece Głównej Uniwersy- 
tetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. O przeoczenia czy niedokładności 
zresztą nietrudno. Nawet "Nowy Korbut" zaskoczył mnie przy anali- 
zowaniu pozycji Glicznera (tom 2, s. 193) dwoma błędnymi chyba uję- 
ciami i miejsca druku, i daty. I tak figurująca pod pozycją 9 Agenda 
szalunku Wieczerzy Pańskiej powinna mieć miejsce druku nie Tor(uń) 
J 573, lecz chyba Grodzisk, pozycja trzecia Taniec i rozmowa o nim... 
nie Grodzisk 1563, lecz chyba 1573, bo Jan Gliczner drukarnię swoją 
miał po Worffschaufflu, a nie przed nim. 
Zamierzeniem moim było możliwie dokładne opisanie tak pojedyn- 
czych pozycji, jak zwłaszcza opracowań zbiorowych w stylu Inslilulio 
literata, w których mimo interesujących opracowań naukowych brak 
było szczegółowego zestawienia autorów występujących i pozycji 
współwydanych. W krótkim zresztą czasie, w jakim zlecono mi oddanie 
tej pracy do druku na uroczystości 400-lecia drukarstwa w Toruniu, nie 
mogłem dokonać kompletnego zestawienia wszystkich egzemplarzy. 
Podawałem więc egzemplarz służący mi za wzór, pozostałe cytowałem 
w miarę dostępności i wykorzystania. Nie widziałem też powodu do 
cytowania bibliografii, które wchłonął Estreicher, jak Jochera czy 
Wisłockiego, jakkolwiek w niektórych wypadkach trzeba było i na nie 
się powołać, gdy opis u Estreichera nie dawał wystarczających danych, 
12 a oryginał był niedostępny. 


'"
>>>
Unikaty i wazl1leJsze druki staraliśmy się zmikrofilmować lub zdo- 
być reprodukcję mikrofilmów. Tą drogą uzyskaliśmy w naszej Bibliotece 
Głównej 63 pozycje w mikrofilmach, które mogą ułatwić badania dalsze, 
zwłaszcza że toruńska Książnica Miejska ma największy zbiór pozosta- 
łych druków w oryginale. 
Gwiazdka przy numerze pozycji niniejszej bibliografii oznacza, że druk 
jest niesygnowany przez drukarza. 
Dziękuję bardzo Pani Profesor Dr A. Gryczowej za udostępnienie 
orientacyjnych danych tak w Katalogu Centralnym, jak w Indeksie Dru- 
karzy Instytutu Badań Literackich. Miło mi również podziękować Pani 
Dyrektor Biblioteki Głównej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Dr Marii 
Puciatowej za życzliwą pomoc w gromadzeniu materiałów, jak też za 
umożliwienie dostarczenia obszerniejszego materiału ilustracyjnego, któ- 
ry oprócz walorów poznawczych stanowić będzie ozdobę tej publikacji, 
wydanej pod koniec czwartego wieku istnienia książki drukowanej 
w Toruniu. 


LEONARD JARZĘBOWSKI 


J
>>>
Q
>>>
,..ł,dA-ń- Gdiiri iclł o WieJU . zbodiicc IW'OJ ł Gdiiti" idł 
 ...,6cA.. .... 
1"''Pt'
 Lecz bodżicc śmiercI Kił grzech. a l!ItOC 
 iIft ZafIGn. AlI.... 
. 
d%1C BoJu dź (bo k&Ory nam dał .WfĆ
 pna P.. ...,- JbIa 
Chryftufa. 
TeniaCar. 1htliJltt teJ'lUilMk
..; &i.";f ;..a,. J!..itłi -łł. A ,wu" " 
 
'.'
f" ,.le, ClwJftlllll'llUl...llUl f J WJ4łi1 f--s' iitlil .. t#-'I'" ....,... 
1.11 n.J:"fcUlJ 8'IIlIIIICI. 
T-I$łOo 3 uqTINRI;" błt) 
 -ńłfic ."..., , 1WńtI.! , filia', 
CIIR'l)o1.n. . woły: a ł-'b c\t plCllłfbsmł 
ł.--ł' ,.....JI 
I '1ItłJ Fft.,
 
"",at,,'. £t rym co IOIdHc pącbA1NIv rJCft; 
 lO Sł. . . 
c;9Odc bOmu 
C4111tJO b-ł- r.peecfta . '.. 
młiłłtIC\1r- .AI-łł.-it
 
.- "f,'fi!;,.,J ł-rl, .-
'''; 
,
 ł
II.:.. 
 ___ 
. .. ,olllj". f1'
... tlił. ttr.
.,,,f!', - ,.,r..,ph "
:'.'. A'}" .,r...It. -lItW,,/. ., LU. łtt{/I,Jtwre 
. t,..
,..u ł,Ji.u .., .-1." .Jt_z" .J -łI.I" 
. b. ."
 .. ]e.",. ( ,
 ł- 
.
 'I". 


. . 
Ciem An- T"- ('O" innifm, anOiK, my Liorwyf.y 
. ntdtoli łł...,.L"; . 1Iie""". "..,. 
 
'''llIlpoln. I'r.euo. "'t.Jy x.... III«h lic- ....blCmll 
 .... dubr_. 
 ,bad......... r_.. J a.,. 
&11. mc lvIoI...1 li, c..e.. 
 ak iako aapił-o; V,..... 8r4J1'łt)ch ...ł.... frr'.... . 
..,. 



 
Q 


. (':lCnoCur- ,... u.ł, ....H · 
 ł---''', łt_..,. , . 
I;' 7'--1"., 6'
,.,.,..}1I#IIw.... 
,. JIO,* ł,,,,_ .,;, ,..-:"./ {t.ł4 ",. U "'''fIIjlw. r.....,. ł,t.... 
 .,,,;,7.!,1 fl--ął I....,. "", =. 
'p.h .,,...,J..ł..jł_jly jir 
 ...,...-: r ,,/Uw, ł-łą..ę rĄ,.u.-... J... II 
łr" 
.łł.,.... .. l--łi, ." .-..Ii bą-ą,. . 

endtI finł! .ł-łffn - 4Jał.e ter 
_ I)ndną. -ł'" ..."" 
/ulr!9 'ł" eu. a.lft 1 I1.L 
I'" 
ł-
 
1'9
 WueI ł....... 
"ot tli........ Inhł \-; f.,: 
.'x. 


 

 
.6., Jł
 
"" Eł::f&l.. 
. ..... . 
17" 
 Ił::....... 
'ił. 
..... ';'
'''IA f. 
a__.....
.. ... .... 
 ar f l . J
 P\I' IT .._. 


Tab!. 1. Opis czcionek i naj starsze zestawienie torUIiskich drukarzy w pracy Jana 
NicolL1i: Abriss der Thomiscl1en Buchrlruckerey. (Tor. 1717, egz. Ks. M.).
>>>

>>>
LITERATURA 


BibliograIia Literatury Polskiej. Nowy Korbut. Piśmiennictwo staropolskie. PIW (War- 
szawa) 1963-1965. T. 1-3. 
Bohonos Maria: Katalog starych druków Biblioteki Zakladu Nar. im. Ossolińskic
. 
Polonica wieku XVI. Wrocław 1965. (BOss.) 
Burbianka Marta: Produkcja typograficzna ScharIIenbergów we Wrocławiu. Wrocław 
1968. 
Chojnacki Władysław: Bibliografia polskicli druków ewangelickich ziem zachodnich 
i pólnocnych 1530-1939. Warszawa 1966. 
Florczak Zofia: Urlzial regionów w kształtowaniu się piśmiennictwa polskiego XVI 
wieku. Wrocław 1967. 
Jarzębowski Leonard, Jlirewicz Filomena: Polonika nie umieszczone w Bibliografii Pol. 
skiej Estreicherów. Starodruki, wiek XVI, Ze 7 h ;",.ÓW Rilll. r:;J,j,,,,,,,; 11MJ w Toru- 
niu, Toruń 1964. 
Kawecka-Gryczowa Alodia: Katalog starych druków Biblioteki Publicznej m. sI. War- 
szawy. Cz. II: Polonica XVI w. Warszawa 1957. 
Kawecka-Gryczowa Alodia, Korotajowa Krystyna: Drukarze dawnej Polski od XV do 
XVIII wieku, tom 4, Pomorze. Wrocław 1962. 
Mocarski Zygmlint: Druki toruńskie XVI wieku. "Tygodnik Toruński", 1925, nr 10, 11. 
Mocarski Zygmunt: Książka w Toruniu do roku 1793 - zarys dziejów. Toruń 1934. 
(Moc. Ks. w T.). 
Mocarski Zygmunt: Polskie kalendarze torwiskie XVI wieku. "Pomerania", 1928. 
Nadolski Bronisław: Jana Rybiliskiego "Hodoeporicorum liber" (Księga pamiqtkowa ku 
czci Stanislawa Pigonia) Kraków 1961. 
Nadolski Bronisław: "Institutio Literata" - toruńskie wydawnictwo pedagogiczne 
z czasów Batorego. Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu. Filologia Polska, 111/1962). 
Nadolski Bronisław: Mowy z okazji introdukcji rektora gimnazjum toruńskiego Kaspra 
Friesego (1584). Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu. Filologia Polska, IV (1963). 
Piekarski Kazimierz: Katalog Biblioteki Kórnickiej. Tom I. Polonica XVI-go wieku. 
Kraków 1929 (PK.) 
Szandorowska Eliza: Tajemnicza oficyna drukarska XV wieku. Rocznik Bibl. Narc- 
dowej, III. Warszawa 1967. 
Szandorowska Eliza: Czy w Chelmnie nad Wislq drukowano inkunabuly? Rocznik Bibl. 
Narod., IV. Warszawa 1968. 
Tync Stanisław: Dzieje gimnazjum toruńskiego. T. 1. Toruń 1928. 
Tync Stanisław: Slqzak Ulryk Szober. Wrocław 1960. 
\Vierzbowski Teodor: Bibliographia polonica XV ac XVI ss. Vol. I-III. Warszawa 
1889-1894. (W.) 
Witkowski Leon: Piotr Artomiusz - przyczynek do historii toruńskich kancjonalów 
ewangielickich. Poznań 1933. Odb. 17 


2 - Druki toruńskie XVI wieku 


r }
>>>
Voise-Maćkiewicz Irena: Material graficzny pierwszego wydania Postylli Sam. Dam- 
browskiego z: roku 1620. Zesz. Nalikowe UMK 1964. 
Wojciechowska Maria: Z dziejów książki w Poznaniu w XVI w. Poznań 1927. (Biblio- 
grafia Neringa - WN). 
Wiersze polskie Jana Rybińskiego, oprac. Zbigniew Nowak i Anna Świderska. Gdańsk 
1968. 


l
 

 


\ 


\
>>>
r. 


,\ 
.' 


INDEKS ALFABETYCZNY 


1 
 


Acta et conclusiones Synod i Generalis 
Torunensis. Sprawy i uchwały 
Aesopus 
Fabellae quaedam Graecae 
zob. też Golius Gram. gr, p. 2 
Albinus [Weiss) Joannes 
Euodia gamike in hon. nupUarum Danielis Esken et 
Annae Rudigerinae 
Alphabetum Graeco-LaUnum zob. Crispinus Joannes 
Amores Henrici Stroband et Reginae 
Artomius Petrus 
Homilia albo kazania pogrzebne 
Kancjonał 
Kancjonał 
Kancjonał 
Kancjonał 
Kazania pogrzebne nad ciały Jana z Ostroroga i Ka- 
tarzyny z Olchowca 
Kazania o personie Syna Bożego 
Nomenclator 
Nomenclator 
Sermon na dzień wniebowzięcia Panny czystey . 
Thanatomachia to iest bój ze śmiercią . 
Beckmann MarUnus 
Carmen gratulatorium in reditum Sigismundi III 
Epithalamion in honorem nuptiarum Stephani Batho- 
rei atque Sophiae Kostka 
PrecaUo ad Deum in graUam Sigismundi III . 
Vota eukUka in toUus Romani Imperii et Regni Po- 
loniae incrementum , . . 
Biblia 
EvangeUa und Episteln. Auf alle Sonntage und vor- 
nembste Feste. 
Ewanielie y Epistoły doroczne 
Nowy testament (trad. pol. Brestensis) 
Boccaccio Giovanni zob. Germanus Balthasar 
Bochmann (Buchmann) Ioannes 
Christus triumphans 
Bohemus Matthias, Neugebaur Daniel 



 


Rok 


1596 


1584 
1586 


1598 


1600 


1593 
1587 
1591 (?) 
1596 
1597 


1583 
1588 
1591 
1597 
1595 
1600 


1598 


1596 
1594 


1592 


1589 
(1600) 
1585 


1594 


119 


134 


99 
57 
84 
123 
131 


25 
63 
82 
128 
115 
149 


135 


120 
109 


87 


156 
155 
43 


110 


Poz. 


Tabl. 


32 
50 


74 


148 


80 


54 
30-32 


69, 70 


18 


42, 43 


81,82 


68 
57 


20 


--- 


19
>>>
Epithalamia et vota in festivitatem nliptiarum Sim. 
Bohemi cum Agnete Rlill . 

litelilis Christophorus 
Hieronymi Cardini opinio ł.Jominem non esse Bnimal 
Calvinus Joannes 
O zwierzchności świeckiej 
Campensis Joannes 
Reglilae duodecim . 
Carmina 
C. gratlilatoria in nliptias A. Thobolii et Annae, 
A. Theodorici Filiae 
C. in festivitatem nlipUarum A. Cotenii typographi 
et Eliphrosynes 
C. in honorem Matthiae Gretschii et Barbarae . 
Chrząstowski Andrzej 
ContradicUonlim in libro RoberU Bellarmini de plir- 
gatorio index 
Cicero M. TulliliS 
OraUones qliinque 
C6lmische Recht (Das alte) 
Consenslis 
Consenslis abo ligoda w nabożeństwie krześcijań- 
skim 
C. in fide et religione Christiana . 
C. in fide et religione ChrisUana . 
C. in fide et religione Christiana . 
Concentus hortensis musarum congratulantium solenni- 
taU nupt. H. Schoberi 
Crispinlis Joannes 
Alphabetlim Graeco-LaUnum 
ClipiliS Joannes 
Concentlis hortensis mlisarlim 
Curicke Jacoblis 
In solemnitatem nlipUarum Aeg. Leichtfus et Elis. 
Strobandinae epithalamion 
DesignaUo lecUonlim in Schola Thoruniensi . 
DifferenUarum iliris civilis et Saxonici libri III (Vel mann 
Gerardlis) 
Eber Paulus, Schober Hlildericlis e 
Naeniae de felici obitu Catharinae, coniugis Tobiae 
Pezelii 
Epigrammata gratlilatoria in honorem nlipUarum S. Sei- 
dleri et Catharinae 
Epitaphium Stephani I zob. H. Schober 
Epithalamia in honorem nliptiarum M. Sellini et Gertr. 
Schultz 
Epithalamia in nupUale festum Nic. Mochingeri et Elisa- 
20 bethac Kriger 


Rok 


1596 


1600 


1599 


1584 


1593 


1589 
1588 


1593 


1584 
1584 


1582 
1586 
1592 
1596 


1592 


1587 


1592 


1599 
1586 


1583 


1593 


1582 


1591 


1599 


Poz. 


121 


150 


141 


33 


100 


68 
64 


101 


14 
48 
89 
122 


56 


142 
49 


31 


102 


143 


, 


Tilbl. 


.' 


23 


36-39 
35 


34 
35 


24,25 


10,11 
26-28 


88 


88 


22 


,1\ 

 
, 


15 


83 


l 
- -
>>>
., 


'\. 


Eutropius Flavius 
Kronika... Tłum. E. Gliczner 
Falk (Falco) Michael 
SentenUa de salutifera adscensione .Jesli ChrisU 
Fibingen ValenUnus 
Votum pro novo anno ad... Ernest ab Rodtkierch 
filium Melchiorem . 
Freitag Adam 
Epithalamia in hon. nlipUarum Chr. Strobandi et Bar- 
barae Oder 
Frisius C., Oppel G., Usaelis C 
Epicedia in obitum Jo. Strobandi 
Frisius C., Schober H., Huebner Jo. 
Car mina in fesUvitatem nuptiarum A Cotenii et 
Euphrosynae 
Germanus Balthasar 
Comoedia des gedulUgen Graffens von Angiers 
Gesner Caspar 
Modlitwa nabożna kli P. Bogu 
Gigas Joannes zob. Mathesilis Jo., Gigas Jo. 
Gliczner Erazm 
Assertiones aliquot breves pro bapUsmo infanUum 
Chronicon regum Poloniae 
Consensus in fide et religione Chr. 
Consenslis in fide et religione Chr. 
Consensus in fide et religione Chr. 
zob. Elitropius Flavius Kronika (tłum.) 
Golius Theophilus 
Grammaticae sive edlicaUonis puerilis linguae grae- 
cae pars altera . 
Graser C011fadliS 
De amplissimo sanctae linguae USli 
Grzegorz z Zarnowca 
Nazwiska z objawienia Jana Świętego 
Gymnasii et oeconomiae scholasUcae Thoruniensis insU- 
tutum et scopus 
Hiiebner JOdnnes 
zob. Frisius Casp., Schober Huld., Hliebner .10. 
zob. Schober Huld., Huebner Jo. 
Hyperius Andreas 
De publica erga pauperes beneficentia 
InsHtliUonis literatae 
tomus I Sturmianlis 
tomus II 
tomliS III 
lus Culmense zob. Colmische Recht (Das alte) 
lus terrestre NobilitaUs Prussiae correctum anno Domini 
159B 


(i- 
I 


'\ 


Rok 


1581 


1594 


1600 


159B 


1585 


1589 


1584 


1593 


1569 
1597 
1586 
1592 
1596 


1586 


1595 


1597 


(S.d] 


1589 
1589 


1584 


1586 
1587 
1588 


1599 


Poz. 


111 


151 


136 


103 


l 
129 
48 
89 
122 


50 


116 


130 


154 


37 


51 
5B 
65 


-144 


Tabl. 


8 


44 


68 


36-39 


36 


2 
73 
26-21'1 


83 


29 


21
>>>
Kalkstein Jan 
Postilla 
Kancjonał zob. Artonius Petrus 
Kancjonał pieśni duchowych y {Jsalmow 
Kittelius (Kitelius1) Joannes 
Carmen de causis et mirando incarllationis opere 
Filii Dei 
Krzuski Jan (pseud.) zob. Mikołajewski Daniel 
Kurzer Bericht, wie sich zur Zeit der regierenden Pesti- 
lentz... verhalten 
Lebelski Jerzy 
DescripUo ludorum, quae sunt ConstanUnopoli pe- 
racta 
Udicius Paulus 
Griindliche Historia des stinckenden Turckischen 
Abgotts Mahometi . 
Luther MarUn 
Katechismik 
Katechizm . 
Katechizm 
Katechismik 
Madzinius Samuel 
In obitum Raphaelis Russinovii 
Mathesius Joannes, Gigas Joannes 
Zwo Predigten von Christlichen Schulen 
Zwo Predigten von Christlicher Einigkeit 
Miączyński [Mączyński] Jan 
Lamment Matki Korony Polskiej z śmierci Stepha- 
na I-go 
Mikołajewski Daniel 
DisputaUa wileńska, którą miał X. Marcin Śmiglecki 
S. J. z X.D.M. de primatu Petri 
O sakramencie ciała i krwie Pańskiey 
Vindiciae quibus Guilhelmi Philalethae ad Ministro- 
IDachiam Rescii responsio contra refutaUc
lem Po- 
snaniensem vindicatur Joanne Krzuski referente 
Morgenstern Benedictus 
Eine Predigt. Von dem trostreichen Artickel das 
unsere sterbliche Leibe aufferstehen werden 
Murinius MarUnus 
Kronika mistrzów pruskich 
Musaeus Simon 
CatechisUsch Examen . 
Niitzlicher Bericht wider den melancholischen Teuffel 
Naeniae et carmina in obitum... Jacobi Hubeneri 
Naldi Naldus 
De laudibus Augustae Bibliothecae 
22 Neothebel Valentinus 


Rok 


1594 113 


1591 (1) 84 


1581 9 


1588 66 


1582 16 


1598 137 


1583 26 
1585 45 
1583 27 
1591 85 


1599/600 145 


1584 38 
[s.a] 39 


1586 52 


1599 146 
1590 75 


1593 104 


1593 105 


1582 17 


1569 2 
1569 3 
1590 76 


1594 112 


.. 


Poz. 


Tabl. 


59-64 


75 


50,51 


78 


79 


12-17 



 
.\ 


5,6 


58
>>>
, 



 
l 


Acrostichis własnego wyobrażenia Kniazia wielkie- 
go moskiewskiego 
Raphaelahi to iest lekarstwo boże Zydom, ich po- 
dobnym nowokrzczeńcom 
Neligebauer Daniel 
zob. Bohemlis Matthias, Neligebalier Daniel 
Niemojewski Jaklib 
Repli.ka na książki Jezliitów poznańskich de Ec- 
c1esia catholica ChrisU 
QliesUa o kościele Bożym 
NizoliliS Matthias 
De civilis scienUae cogniUone 
De rectae insUtliUonis itemqlie de stlidii poliUci ne- 
cessitate 
OraUo de vita et morte H. Schoberi 


."'!..I 
jako J. M. Król 
wojnę przeciwko 


)o 


"Nowiny" 
Prawdziwe i gruntowne Nowiny, 
Polski do tego jest poruszony, że 
nieprzyjacielowi Moskwie zaczął 
Oppel Georgilis 
Elegia in honorem nlipUarum Sim. Seidleri et Catha- 
rinae 
Oppel Georgilis, Sporerus David 
GratlilaUones in honorem nlipUarum S. Seidleri et 
Catharinae 
Orationes X 
OraUones X, qliarum aliae in actli examinis anni- 
versarii, aliae in inauguraUone novae Curiae ha. 
bitae 1594 
PancraUlis Balthasar 
Apophoreta sacra Deo Opt. Max. maniblisqlie Eli- 
sabethae Botgerinae 
PancraUlis Joannes 
Strena Henrico Strobando consecrata 
Philalethes Wilhelmus 
Amica et sliccincta ad Stan. Rescii Ministromachiain 
responsio 
Podpora ConfoederaUey przeciw wierszom podanym 
w Rozmowie Ziemianina z księdzem 
Postilla to iest kazania (tł. Jan Kalkstein) 
PraetoriliS Georgilis 
Carmen nupUale in hon. Jo. Gretschii nec non Do- 
rotheae, G. Amandi filiae 
Prawdziwe i gruntowne Nowiny 
Prażmowski Andrzej 
Rozmowa Jezliitów Poznańskich zwłaszcza Jana Ca- 
nariusa o małżeństwie i bezżeństwie kapłańskim 


.\ 


Rok 


1581 


1581 


1582 
1582 


1594 


1595 
1598 


[p. 1580) 


1582 


1582 


1595 


1597 


1598 


1592 


1595 
1594 


1596 
[p. 1580) 


1581 


Poz. 


18 
21 


116 


116 
138 


116 


132 


139 


117 
113 


124 
7 


Tabl. 


10 


7 


11 


8 


76, 77 


7 


19 


20 


67 


90 


59-64 


12 


23
>>>
Pyrnes Melchior 
Cicero relegdtus et Cicero revocatlis 
Recht (Das alte Colmische) 
Respons w porywczą dany na upominania do ewange- 
lików 
Ribbius Nicolaus, zob. 
Schober H., Huebner Jo., Ribbius N. 
Rumpler Erasmus 
OraUo, qua examine finito functi0l1em suam scho- 
larchis resignavit 
Runaw Dionysius 
Vom Wucher 
Ruff (Ruoff) MarUnus 
Prognosticon... na R. P. 1593 
Przestroga gwiazdarska na R. P. 1589 
Rybiński Jan 
Gęśli różnorymych księga I 
Hodoeporicorum liber I 
Na wesele Ad. Toboliusa z Anną Ditrichówną (Car- 
mina gratulatoria) 
Wiersze żałobliwe 
Wiosna 
Witanie 
Schober Huldericus 
De causis ac remediis dissensionum in religione 
Elegia de felici emigraUone ex hac vita D. Joannis 
Strobandi 
Epitaphium Stephani I 
Epithalamium in nuptias Geor. Egneri 
Naeniae de felici obitu Catharinae, coniugis Tobiae 
Pezelii 
OraUo ante adventum Sigismlindi III 
OraUo de vita Dn. Jacobi Hubneri 
Paraenesis de Schola Thoruniensi 
Paralipomena, insignia, symbola, varid 
Poematum libri III 
PrecaUones duae ad Spiritum s. 
Symbolum Jacobi Monavii verisbus elegiacis ex- 
pressum 
Threni et epicedia Joanni Sturmio 
De bibliothecis (OraUones X) 
De causis atque operis novae Curiae 
De studio poliUces (OraUones X) 
Schober Hulder., Huebner Joannes 
Carmina gratulatoria in nupUas Georgii Ackerbaum 
et Reginae 
Carmina nupUalia ad Georg. Siefert . 
24 Schober Hulder., Huebner Jo., RibbiliS Nicol. 


Rok 


Poz. 


1583 28 
1584 45 


1592-1595 91 


1594 116 


1589 69 


1592 92 
1588 67 


1593 106 
1592 93 


1593 100 
1583 29 
1599 147 
1600 152 


1596 126 


1586 53 
[1586] 60 
1590 77 


1593 102 
1587 61 
(1590) 78 
1596 126 
1594 114 
1592 94 
1589 70 


1589 71 
1589 72 
1594 116 
1594 116 
1594 116 


1590 79 
1589 73 


Tabl. 


24,25 


52 


,
 


40,41 


53 


55 


19 


t.} 


33 


I 
I 


34 


71,72 
65, 66 


\
>>>
.
 


Carmina in hon. nupUarum J. Corbachii et Catha- 
rinae Grinaviae 
Schober Hulder., Usaeus Casp., Oppel Georgius 
Vota nupUalia Jacobo Wintero et Barbarae Scholtz 
Schober Huldericus, zob. też: 
Frisius Casp., Schober H., Huebner J., 
Tidicaeus Fr., Frisius C., Schober H. 
5chubbe (Schlibboeus) Lucas 
Epithalamion in honorem Dan. Swederi. 
Historia rerum gestarum heroici ducis Gedeonis 
Sierakowski Marcin 
OraUo ad Sigismundum III 
Sobol Urbanus 
OraUo de tutelari praesidio sanctorum angelorum 
Sporerus David zeb. Oppel Georgius, Sporerus David 
Gratulationes 
Stefan Batory, król, zob.: 
Vivia . imago Stephani I 
Schober Hulder.: Epitaphium Stephani I 
Warszewicki Krz.: Ad Steph. Regem Pol., oratio 
Do Stef. króla pol. oracja 
Stroband Henricus, iun., zob.: 
Amores Henrici Stroband et Reginae 
Stroband Henricus, Frisius Caspar 
OraUones duae in actu renul1ciaUonis 
5trychnus Albertus 
Epicedion Gregorio Schwigon 
Sturm Joannes 
InstituUonis literatae tomus 
Neanisci 
Poeticum volumen I-VI . 
ThamniUus Andreas 
Traktat albo ros prawa krótka na czas pamiątki 
przyścia Jezu Krysta . 
Tidicaeus Franciscus 
De sapienUae disciplina quod Logicen dicunt (Ora- 
Uones X) 
In IatromasUgi;\s de recto et salutari usu artis 
medicinae libellus 
Prodromus et levis delinea.tio secuturae disputa- 
Uonis de summo hominis bono 
Trisner Martin 
De studio doctrinae caelesUs (Orat. X) 
Eine Christliche Leichpredigt iiber dem Begrebniss 
Johanl1 Hiibners 
Leichenpredigt bey der Begrebniss Johann Stroband 
des Eltern 
Predigt von der Gewissheit 


\ 


Rok 


1589 


1586 


1569 
1569 


1587 


1600 


1582 


1600 


1585 


1593 


1586 
1583 
1584 


1597 


1594 


1592 


1595 


1594 


1591 


1586 
1593 


Poz. 


153 


148 


46 


107 


51 
30 
40 


133 


116 


!J5 


118 


116 


86 


55 
108 


Tabl. 


74 


54 


4 
5 


3 
4 


62 


20 


80 


56 


29 
21 


25
>>>
Schlilpredigt gehalten bey M. Caspari Frisii Renlin- 
Uation zlim Schlilampt 
Von Anklinft lind End des Menschen 
Usaelis Caspar 
Die Historie linseres Herrn Jesli ChrisU gebets- 
weiso verfasst 
zob. Frisius Casp., Oppel Georg, Usaelis C. 
Valerius Cornelius 
Grammaticarum insUtliUonum libri 1111 . . 
Warszewicki Krzysztof 
Ad Stephanlim Regem Poloniae oratio 
Do Stefana króla polskiego oracja o zgodzie w Za- 
błocili 
Welmann Gerardus 
DifferanUarum iuris civilis et Saxonici libri III 
Wenzel (Wentzel) Joannes 
Der 91 Psalm Davids 
Verinus Michael 
DisUcha de moriblis 
Verepaeus Simon 
De epistolis laUno conscribendis 
Viva Imago Stephani I 
Wokablilarz rozmaitych sentencji polskim i niemieckim 
młodzieńcom na pożytek zebrany. Ein Vocablilar 
mancherley Sentenzen 
Wokabularz j. w., wyd. 2 
Wolff Samliel 
Elegia in obitum Nicolai Czerny 
Vota 
V. nlipUalia in fesUvitatem nlipUarum Nic:. Poli et 
Apolloniae, ErnesU vidliae 
V. nlipUalia in fesUvitatem nupUarum Joh. Hlibe- 
neri et Jlidithae, Melchioris Pyrnesii filiae 
V. nupUalia M. Hlildrico Schobero et Evae Pyr- 
nesiae scripta 

 Zarnowca Grzegorz zob. Grzegorz z Zarnowca 


Rok 


1584 
1584 


1585 


1590 


1582 


1582 


1583 


1569 


1582 


1592 
[s.a.) 


1590 
1596 


1581 


1598 


1592 


1592 


. 


Poz. 


41 
42 


47 


80 


23 


24 


22 


81 
127 


140 


Tab!. 


, 


31 


8 


96 
59 


44,46,47 
45,48,49 


l'} 


13 


9 


97 


98 


,) 


- 


--....
>>>
Druki toruńskie XVI wieku' 



 


i} 


.)
>>>
J 
I
>>>
L STANISŁAW WORFFSCHAUFFEL 


1569 


*1. Gliczner Erazm 


' 


Assertiones aliquot breves pro baptismol infantium. 
4 0 . K. nlb. 60 (ost. czysta): sygn. X 4 + 4 A-N4. 
Tyt., ant.: ERASMI GLI- 1/ CZNERI CHRISTI II kurs.: IESV SERVI: ET 
ECCLESI- II arum in Polonia ConfeJsionis Augustanae Senioris. II AJJer- 
tiones aliquot breues ac dilucidae pro Ba- II ptiJmo Infantium teJtimoniis 
veterum Pa 1/ trum roboratae contra CatabaptiJ - II mum in Polonia, iam 
etiam II próh dolor exor- II tum. II Ozdobnik: listek. II BASILIVS CONTRA 
SABEL- II lianos et Arium Pagina 366.361. Vos hortamur . . . 8 wierszy. 
II EXCVSVM TORONIAE II. MD.LXIX. II Linia, 


K. tyto v.: Iudicium M. Lutheri, quid cum AnabapUsUs facto opus sit - 9 WW., 
poniżej: EpIGRAMMA Nicolai Krigeri Patricii, Alumni Scholae Toronensis - 
14 ww. K. 2: OrnaUs ac prudenUbus viris . ., Johanni Strubando, Burgrabio... Ber- 
nardo,Pulmanno ... Nicolao Lindano ... Henrico Krigero nec non aliis Senatorii 
ordinis viris omnibus... Erasmus Glicznerus. Przerlmowa s. 11, na ost. s. znany 
cytat: Et quaeso laborem hunc meum, qui hic in hac Urbe tanquam primus partus 
huius recenUs Typographiae prodit in lucem, pro vestra prudenUa, boni et aequi 
consulatis. Przerlmowę kończą wiersze konrektora Łukasza Schubboeusa j Leopol- 
cia Preyssa na cześć autora. 
K. AJ nagI., ant.: ASSERTIO- II NES BREVES AC DI- II kurs.: LVCIDAE, PRO BAp- 
TISMO II InfanUum. 


E. XVII, 166-1. W. 2531. Moc. Ks. W T. s. 20-22. 
Egz.: Toruń KM L. 4 0 39 ad!. Kraków B. Jag. Cim. 5279, def. 


Tabl. 2 



 


2. Musaeus Simon 


Catechistisch Examen mit kurtzen Fragen und Antworten. 
4 0 , K. nlb. 206; sygn. S-SSS4 A-Z4 Aa-Zz 4 Aaa 4 Bbb 6 . tabl. 20. 


ł 


29
>>>
Tyt., got., czer.: CatechiJtiJch II czar.: Examen mit kurtzen II czerw.: 
Fragen un Antworten / von den aller not= II wendigJten und wichtigJten 
Artickeln ChriJt= " czar.: licher Lere /Jampt den furnembJten Irrthumen 
II und Corruptelen / durch welche der Teufel jeziger II zeit am allermei- 
sten den Catechismum feIJchet " die Kirche Gottes zuJt6ret / unnd die 
Leu= II te mit groJJem. hauffen in die HeUe " fuhret / Fur die Ki.nder 
und II einfeltigen gestelle.t. " czerw.: Durch Simom.em MUlSaeum / der Hei= 
" ligen Schrifft Doctor II Esaiae XXX: II czar.: DiJs iJt der Weg / denJel- 
bigen gehet / Sonst weder II zur Rechten noch zur Lincken. " czerw.: 
PJalm CXXV. " czar.: Die aber abweichen auff ire krumme wege wird 
der II Herr wegtreiben mit den UbeIthetern. Kol%n: Gedruckt in der 
K6niglichen AIten Stadt Thorn in Preussen, Bey Stenczel Worffschau- 
ffel, Volendet am Dienstag vor Himmelfahrt Christi. Im 1569. Jar. Winie- 
ta 6,7 X 3,4 cm. (plecionka). 


) 


Ded.: Den Erbaren, NamhaffUgen, Wolweisen Herren Biirgermeistern, Rathmannen, 
lind Gerichtsschoppen der... Stadt Thorn ... - k. 2-11. K. 12 errata. 
War. A K. S2 w. 19: von ewren' henden I sintemaler ... 
K. Rr5 w. 12-14 g, et I ....nd mit gottes wort verbunden (wyraz verbunden 
obok drzeworytu). 
War. B K. S2 w. 1 g = war. A. 
K. Rr5 w. 12-14 g, et I vnnd mit gottes wort verblinden (wyraz verbunden 
pod drzeworytem). 
War. C K. S2 W. 1 g, von ewren henden I sintemaler 
K. Rr5 w. 12- 14 g = war. B 
K. Gg s : 4 poprawki tekstu: fiirgestellet (zam. fiirgestelleU), stliches Glau- 
bens (zam. stlichens Glalibens), LUTHE (zam. LUERH), Ich glelibe (zam. 
Ich gleibe). 


E. - 
Egz.: Gdańsk PAN XX Bq 236 (war. C). Toruń BU Pol. 6. II. 1607 (war. B), KM. 
k. 4°. 61 (war. A, def.: br. k. ty.). Tabl. 5, 6 


3. Musaeus Simon 


Nutzlicher Bericht wider den melancholischen Teuffel. 
8 0 . K. nlb. 64 (As czysta); sygn. A-H8. 
Tyt., got., czerw.: Nutzlicher be= II czar.: richt un heilsamer rath, aus " 
czerw.: Gottes Wort, wider Melan= II cholischen Teuffel, czar.: allen 
schwer= II mutigen und trawrigen Her= " tzen zum sonderlichen be= II 
werthen czer.: Trost, Lab= II sal und Erczney II czar.: gestellet" Durch 
30 "czerw.: Simonem Musaeum, der II czar.: heiligen Schrifft Doctor. II 


J 
I 


1
>>>
\ 


czerw.: Syrach am XXX. " czar.: Mache dich selbs nicht trawrig .,. 
8 ww. . . . vor der zeit. Kolofon: Gedruckt zu Thorn, bey Stenczel Worff- 
schauffel. 


') 


Ded.: Dem... Capar (sic! = Caspar) Gobel, Biirger in Dantzig ... Datum Thorn, 
am andern Sontage TrinitaUs ... im Jar 1569 podp. Simon Musaeus. Na k. przedost.. 
jedyny drzeworyt przedst. postać modlqcq się: znajduje się on również wśród 
drzeworytów poprzednio opisanej pozycji. 


E. - PK 913 (tamże reprod. k. tyto oraz k. H7 z drzeworytem i kolofo- 
nem). 
Egz.: Kórnik PAN Cim. 0.262. Toruń BU Pol. 6. II. 147 adl. Wrocław BU 8. k. 
1621, l. 


4. Schubbe Lucas 


,) 


Epithalamion in honorem Danielis Swederi. 
4 0 . K. nlb. 4; sygn. [A4]. 
Tyt., ant.: EPITHALAMION. " IN HONOREM" DOCTRINA ET VIRTV- 
1/ kurs.: TE PRAESTANTIS VIRI D. DA- II nielis Swederi felicis iuuentae 
formatoris in Schola " LeoburgenJi, et honeJtiI3imae pudiciI3imaeq[ue] 
virginis Annae, optimi viri Valentini 1/ SchuIteti, eiusdem Reipub: Sca- 
bini Filiae: " Scriptum 1/ ił II Luca Schubboeo GymnaJij TorunienJis 
" Conrectore. II HierocIes in libro de Nuptijs. II Qui caret vxoris tenerae 
complexibus, ille il vincula Jyncerae neJcit amicitiae. II EXCVSVM TO- 
RVNIAE, 1/ ił StaniJlao Vuorffschauffel. " ANNO M.D.LXIX. " 
E. - Moc. Ks. w T. s. 22. Tabl. 3 


Egz.: Gdańsk PAN Qb. 10062. 


5. Schubbe Lucas 


} 


Historia rerum gestarum heroici ducis Gedeonis. 
4 0 . K. nlb. 16; sygn. A-D4. 
Tyt., ant.: HISTORIA" RERVM GESTARVM " kurs.: HEROICI DVCIS 
GEDEONIS, II ex 6.1. et 8. Capitibus libri Iudicum II Heroico Carmine 
deScripta " per" Lucam Schubboeum TorunienJis Gym- 1/ naJij Conrec- 
torem. II Winieta 6,8 X 3,2 cm. II kurs.: EXCVSA TORVNIAE, " a Sta- 
nislao Vuorffschauffel. II ANNO M.D.LXIX. " 31
>>>
Ded.: Ornatissimis '" Consliliblis, Senatoribus et Scabinis inct Reip. Leoblirgensis 
in Pomerania, Patronis et Conterraneis sliis fraterna fide colendis. Zaznacza w niej 
m. in.: Ego itaque, Clim Monomachiam Ddliidis cum PhilisUno Gigante absolliissem 
et palilulum' ocii nactus essem vetprum exemplo hoc qlioque carmen scripsi ... 
Toruniae Idibus Septemb[l]is, Anno 1569. 


E. VIII, 59. Moc. Ks. W T. s. 22. 
Egz.: Gdańsk PAN Qb. 10062. 


Tab!. 4 


*6. Wenzel Ioannes (Wentzel) 


Der 9 l Psalm Davids sampt d. Gesang Simeonis. 
8 0 . 


E. XXXII, 340; VIII, 59. Moc. Ks. w T. s. 22. 


Nb. Ty t. wg Katalog der Gymnasial Bibliothek zu Thorn, 1871, s. 227. 


Tymi samymi czcionkami tłoczone wychodziły w latach 1572 i 1573 dru- 
ki u Jana Glicznera w Grodzisku. Zestawienie tytułów zob. Moc. Ks. 
w T. s. 25. 



 


.
>>>
l 


() 


ERA SM I G LI' 
CZNER1.CHRISTl 
1 B 
 r .s. E Vi. y l: E. T E C C L l! 
 l- 
m 'Pol... 
 .4.gtlIł",,"
l1IiDriI. 
-!11m;""" Imtl ac J,liuiJIt pr, 1.J.a1 
,ti,.,l",..' ttjlimottiil ')dn'" 'J'. 
''*'" ,.rlllłf (oRlr. C:MaŃptif- 
_III iM fJoItmi4,u. lii.. ' .. 
. jrJł JoiIJ, 'Xlr. 
,... . 



 


'JJASILl 8.'CO"NT'1(.łt S.ł'8SL. '. 
. I
 ł:r . 'Pp 1 66 . 1 6 7- 
V O, iJI"'
'" "'Ił MIli MAło fi 
....ł;,,ł.at..łii
 . P'r.,;,
jlJf"*' 1)01 
lJłO ri.ł.,tfł U" -ł"..,JI,,",,,,,,,, ,fi _...' . 
eoNt,., . 'P4l.';ł-:
"".Ul 
I "Mit;" fH. 
_fUl fie '
ł..4,.fWi "'
-ł'IWIłI, 'Pił 
Iruc
,M.rrt,rti
 
fa;, "'*-li J;m,"" 
. . JoB; dl& 
B.XC 8Yłl'TO
ONl 
M 1). LXIX.. . 
---, r 


Tabl. 2. Pierwszy druk toruński Worffschauffla Assertiones 
Erazma Glicznerił. Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 1. 


--== 


.0 


33
>>>
. 


II 


/f 


EP1THALAMION.: 
,IN -HONOREM 
DOCTRI NA E T VIR TV, 
. TE 'P'f{.";tfJST ANT.}8 PlfJ{i v. tDA, 
nje/;, J't1tJer; fi/icH ;uuentt.t /Ormatoru in 
i.hoI4 
Ltohll.':gm!i 
 f$ honefiifllmt.t puJiciflimt£"i, 

irg;nil.A1Uht, optim; ')1;,.j Yakntini 
. .rChS/ltti , ejll4dtm fl!ipub: 
.rcJ,jni Fiud: 
tfcripti4m 
A 
L
C4 SchN!J/;tZO Gymilaff Torunitnfis 
lom-eElort. . 


RitrtJcles in /i1;ro Je Nu!t;s. 
!J.!4i ,"ret ,»xor;, ttntrt.t complexihlH , iD, 
"inclIl4./Jncer#l IIelcit IIm;';t;4. 
BXCY
PM TO'ltYN1A1, 

 Jtan!f1ao Y I4OrJJjchauljel.. . 
.ANNO },{.!D. LXJ.x: 


Tabl. 3. Utwór okolicznościowy konrektora Łukasza Schlibbe z okazji 
ślub li naliczyciela w Lęborku Daniela Swedera. Egz. B-ki Gd. PAN. - 
34 Poz. 4. 


...
>>>
H'I S'TO R.iI A' 

'E
 V;M. QE
TrARVM. 
H.BlJ{OlC.l Dl/CIS GB!D
ONiS,. . 
..ex 6D 7. 
 8
 Lap;t;h,"/
bU.ll1dkIl1lJ .' . 
, Hero;co farmint Jtftrijt4 . 


ptr 
L.cań, ScIJuhhfZUnł TO,rUninijU G.,pn, 
naJj- c..onreBQr,em. . 
.. _... A 
I 


. 
. 


, - 


, 

., 
J .-\ 
( ',:
 
'\,.1' / 


. . 


, 


.... 


SXCYSA TO
YNllJ!ł._ 
.. J.tani/J4o I' -ąłffJ,/JtI.gel. . 
'.AN_
O M. D. k.:K.l1f; 


. 
. J 


.. . 
. '\: . 
t . 


I 


Tab!. 4. Biblijna historia Gedeona opisana wierszem przez konrektora 
gimn. tor. Łukasza Schubbe. Egz. Gd. PAN. - Poz. 5. 


35
>>>
.. 
z 
 
,;; 
 

'. \ 
.\: t: 

:: '.rj 
c.,
 ..... 

-z 
 E 

 :::: .z., E
. 
 
(".o;;r...
 

.... 
- A.... C::s. ::I 
Q:: E::r ctu 
 
I..J 
 
 
c, t:ł -::: 
I.U ;;: -FI" 
 t: - 
l._._?:....
 
.-.,...... . (S'J 
...s_


 
........-1:;). 
'.J=
 
 . 
.2;.:5 ,
 
-e'
 : t: . 
.:
 ffS 



.. 


J .A 
-- - 
II:! ,.., 
r. ' '"'\" 
(;i g t:: 
":Ii: 
 
... Os::: .- 
"
.w ;: 

...1S = 
-... 

 
 t.. 
Go;) .10 1:: . 'tS .." 
....
.... t= 
t;:: 
 
 c:t 
 
...., t: 
 C£)t:t 

..o.-"'" .... 
......_T 
 G 
"E:;a 
,$ 
.... ......-. .0- 
'-.J.\:.= 
 
. ....... ł- .... 
.£.s 
 
'6'
 
 
00... t::ł. 
tIIO Q.. Ołł 


 



't:


 


- 
=:_ '
 _ 't.O ..., t::t _ M 
.... ....... &: . !J, t--- ....... ł.....::-"""" O- 

 c:t {?,ł = 
C:. to. oZ 
 

ł
Z
Er

;: :; 

 )
 .... .... ........ 

=.:.=

.-.


 
r.)._.-::Jo....; 
 ;:::..... - C 
r.v 
 
'=' rj- = 

:ł' 
 



 ';;:

 . W 1tJ.
- - . 

_ r;: _.'IW -(# 
 ::: - s::: 
= (; t::) s:::':=:: _ ł-o.;;.. s:: et 
 
f;S .... Ol 
 Q 
 
40 s;.. O 
Htt.gogJ
-=:;b5 

:::W
 
$ł':::o,Q 
e ) - - .
 
 1:: loQ -. ..... .. 
. 1;", ::::,'EJ':.:: r;:C 'tJ t oc » 
..... 
 ł:..=... 4C), ..... ł:" ł...-. ł:sJ vł# 
,. -.. 
. 
 
"". f',,- - 
" .""'
." -rj:.'i"oo;.;.
 n ... ',. 
o ,... "';"'.' . .'. ,;,' . 

 Jf\ 
1:: 11. c
. '"'

'.'t.....

 ..?f 
 
. 

 

. .

v .,.' \., . 

 
 . .
:


 . fł
j

I:, 
 t.t
 1 
I : :.'-
.
-.::
' (
.
 ,'
;-':' -J# .. 
'OJ'" L
;I" M:- _;:r .
 
'J, '-x-." 
ł - I :.: 
..\.
 'i." 
-
 


-c 40- 
'Et.- .c
 
.- 
$.t ::s: 
s- ........ -........ 
..e:
 \:- 


't::t 
::: (f) "'r 
c::.. ....... .
 

 ,';::e
 

 
 
,,- "" 
-& Gl- t'!;) .e'
'. 
....ł... -
 
es 
 E
. 
E 
. l,Qv 
 ..s. 
, 
 y
 ... -c 
 
.o 
 
J."'" 
=
 c::::£: 
ov- .z;;.

 
00 

 
S
 

- 

 (f8 - 
.::. lO --- 
ł;:..ł. 
 
9 !i 



.......... 


t. 
D- 
..... 
.... 
..... 
' 
i!:9 


\o. 
-o 

 
.... 
O 
!& 


"'S:.g)'" 
'6"- =
 
._ D-.$) :ł 

t:--
 
..:%:D-t: 
.

 


- 
&..-_.0 
'': 5 rl 

,
""" 
bł IW.'::. 
s.. ';; 
 
t: s:: 't:: 
\OQ.o
'" 
- 1: -er 

 ..;Q.i"
 
--- 
--- 
.s:..".:S
 
....
.t:r 

:
' 
JIO S. 


... 
,.,. 
-o . 
e!: 
-&,0 
_!:! 

- 
.
 c: 
r
 
łS 
.Q 

 
.- 
c. 
'8' 

 


Oj 

 
t) 
o 
:;;; 


:o 

 
o 
?: 


.8 
VJ 

 

 .z 
"OC'Jr: 
Oj . P-. 
- 
 . 
-aP-.15 
:-. I ,- 
J:: -¥ 
.
 '07 
 
s J:: N 
"O N tTI 
o f
 
2C'J 

 U1 . 
l Q) =' 
E; Q) 'a 
o ._ ::j 
 u .... 

 
 o 

E- 
li 
 


ot: 
u 

 
OJ o 
 
::::-.' 

 tj 
 
oj"O . 
t.J ,
 
 
?:U-1 

 0(1)::- 
Q) 
Oj 
VJ 
=' 
..,.. 

 


.ci 


rj 


:D 
Oj 
E- 


\
>>>
II. MELCHIOR NERING 


Poznańskie i grodziskie druki M. Neringa zob. M. Wojciechowska 
Z dziejów książki w Poznaniu w XVI w. Poznań 1921, s. 131 i nn. Za 
druki już toruńskie wzgl. jeszcze grodziskie uchodzą dwie pierwsze po- 
zycje Prawdziwe i gruntowne nowiny (Drukarze dawnej Polski t. 4 
s. 282) oraz wariant B Kroniki Eutropiusza (tamże s. 284). 


1581 


*1. Prawdziwe i gruntowne nowiny. 


[po 1580]. 4 0 . K. nlb. 12 (os1. czysta); sygn. A-Cł. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, w pasie górnym w dwu rzędach, 
w dolnym w trzech rzędach, got.: Prawdzywe y gruntowne Nowiny I 
" iako Jego Mość Kroł PoIJki do tego" iej't poruj'zony I że woynę prze- 
ćiwko Nieprzyiacie- II lowi MoJkwie zaczął I y iako łoiij'kiegol y te- II 
go 1580. Roku I w miesiącu Sierp- " niu y Wrzej'zniu I za pomocą Bożą 
zwycię- IIJtwo otrzymał I y czego Jię potym II trzeba Jpodziewać. " + II 
PSALM LX. II Za pomocą Bożą zwiedziemy bitwą I a on po- II depce nie- 
przyiaćioły naJze. " Winieta podlużna z szachownicq w środku w ukla- 
dzie romboidalnym. 
Od sygn. A 2 10 stroI! opisu, poczem po winiecie identycznej jak na k. tyt.: List, 
kthory wielky Kniaż Moskiewsky, do Jego Mośći Krola POlskiego pisał. Z Rliskie- 
go ięzyka na Polsky ięzyk przełożony. Tekst od B3' po nim od B4: Nowiny o wieł- 
kych Lukach stron 8 do K. Cav. Tu uwaga końcowa The Nowiny są przełożone 
z Niemieckiego Exemplarza, na Polskie, drukowanego w zacnym Mieśćie Naiaśniej- 
szego Krola Polskiego Gdańska. KONYEC. 


E. XXIII, 194. 


Egz.: Gdańsk PAN. 


*8. Eutropius Flavius 


Kronika. Tłum. pol.: Erazm Gliczner. 
4 0 . K. nlb. 62; sygn. A-Pł Q2. 


\ 
\ 


37
>>>
War. A=WN 24. 
War. B: Ty t. w ramce drzew. z ozdobników, ant.: KRONIKA" gol.: 
EutropiuJza zacnego HiJtoryka / /I PańJtwa ze wJzech wiełkiego / a /I 
Monarchiey oney zacney y podziwney Lu- II du Rzymskiego: do czytha- 
nia barza /I potrzebna a ucieJzna wJzem w II obeć ludziom. " Teras 
nowo z LilćińJkiego na " Polskie / z wielką pilnośćią przeło- " żona 
y wydrukowana. II ozdobnik" winieta 3 X 3,5 cm. 
K. Al anI.: KRONIKA II gol.: Eutropiuj'za Kronikarza I Rzym- II j'kiey Monarchii 
Kj'ięgi II (:) pierwj'ze. (:) 
AlP, BIcie, C/K, D/po. 
E. XXII dod. VII. WN 58, tab. X ryc. 13 (reprod. k. tyt.). 
Moc. Ks. w T. s. 34 (uznaje to za druk toruński). 
Egz.: Warszawa BN XVI. 59 (egz. Baw., def.: brak końca). 


. *9. Kittelius Ioannes 
l 
AJ 
Carmen de causis et mirando incarnationis opere Iesu Christi. 
4°. K. nlb. 4; sygn. A4. 
Tyt. w ramce drzew. z ozdobników, ant.: CARMEN II DE CAVSIS ET MI- 
l/ RANDO INCARNATIONIS OPE- " RE FILII DEI, DOMINI, SALVA- 
TORIS II ac Emanuelis noJtri IESV CHRISTI. " Dedicatum II Ornatissimo 
ac prudentissimo viro, pietate, eru- " ditione, Japientia et virtute prae- 
Jtanti Domino /I HENRICO STROBANDT, inclytae Rei- " publicae Toru- 
niensis Scabino. ozdobnik EJaiae IX. /I Paruulus natus eJt nobis ... 
4 ww. . . . princeps pacis. 


K. tyt. \'.: OrnaUssimo ,.. Henrico Strob,mdt '" dedicat Iohannes Kittelius M. 
5 dystychów. Niżej winieta j data: Anno Domini MDLXXXI. Od sygn.: AiI na 5 
stronach: Natalis ChrisU carmine celebratus. 


E. - WN 25. 


Egz.: Toruń KM k. 4° 33. 


*10. Neothebel Valentinus 


.Acrostichis własnego wyobrażenia Kniazia wielkiego moskiewskiego. 
38 4°.K.nlb. 16; sygn. A-D4. 


I 
"I
>>>
, 


Tyt., ant.: ACROSTICHIS \I gol.: WlaJnego w.yobrazenia Kniaza wiel- 
kiego II MoJkiewskiego / y prawdziwe opiJania JpoJo-1I bow / przyro- 
dzenia / obyczaiow / vkładnosći / a oJJobliwych II cnoth a Jpraw Rycerz- 
kych / z ktorych w obeć każdy ro- II zumny łathwie obaczyc może, jeJli 
słuszno albo nie / iż \I przećiw takowemu możnemu Potentatowi / ter aż- 
\I nieyJze y przeJzłe nieprzijacielj'kie woyny były y Ją II podniesione y 
przedJię wzięte. II ozdobnik II drzew. przedsl. Hermesa na tle rzeki 
i zamku (Dybów?) 111581. \I 


K. ty/. v.: Staruchmi Praktyka o rv!onarsze rv!oskiewskym. A. T. P. 12 ww. tekstu, 
ozdobnik, winieta. 
Zawiera 15 kart wierszy opisujących cara mosk. Iwana Bazylego, zatyt. Mos-cus, 
Genius alias Dusza, Conscientia alias sUInnienie ... Na ost. str. sent. Syrach 11 
podpis. L T. B. A., Danielis 5. Trzy ww., poczem KONYEC i winieta. 


E. XII, 24, dod. II. WN. 26. PK. 993. 


Tab!. 7 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu 2462. Toruń KM K. IV. 33. 


11. Neothebel Valentinus 


Raphaelahi to jest lekarstwo Boże Zydom. 
[po 1. VI.] 4°. K.nlb. 76 (ost. czysta); sygn. q_qqł A-Rł. 
Tyt., ant.: RAPHAELAHI II gol.: TO JeJt: \I LekarJtwo Boze / Zydom / 
lhak daw- \I nego iako y dziśieyJzego wieku / ich po- II dobnym tho 
ie Jt Nowokrcżencom / (Boże day by \I przeyrżeli) barżo pozythecżne / 
aby nędżni ludzie II od właJnych raciey Jwoich będąć zaJlepieni / \lJtąd 
mogli być oświeceni aby JezuJa Kry-IIJtuJa nie Jzcżyrego tylko cżłowie- 
kil / ale z \I Duchem S. w Oycu iednego y pra- II wdziwego / iJtotnego 
a wiecżnego Bo- II ga będącegO} / widzieć y poznać II .mogli. Dziatki też 
małe że maią II być .okrczone. II Wieden j'nopek że Jta Kwiatecżkow II 
PiJma S. zebrane / y z wielką IIpilnośćią zwiążane / II OD II Walentego 
Neothebela z LipJka / II Ministra słowa Bożego. II ant.: SYRACH 39. II 
gol.: SłuchayćieJz mię ziołka BoJkie . . . 6 ww. . . . wdzię II dną wonią. 
II Kolofon: W Thoruniu II Drukował Malcher Neringk. \I Roku panJkiego 
1581. II winieta II. 


K. q!i ded.: Wielmoznemli Panli .., Raphaelowi z LeIzna kasztelanowi srzem- 
skiemli '" s. 11 do qqłlj, datowana: Data w rv!odlibożycach przy Jego Mości 
Panie Sebastianie Osieckim, r. dnia Czerwca, Roku 1581. Winieta. Na odwr. tej 
karty winieta większa ośmioramienna z listeczków. Na os/. k. wstępnej Admo- 
nitorium na 6 linii i dluższa modlitwa Jana Chryzostoma. Tekst na kk. A -R 2 . 
K. R. 3 v. winieta ośmioramienna, jak po dedykacji. lnicjaly przy poszcz. rozdzia- 
lach. 39
>>>
E. XXIII, 80. W. 2703. WN 27. PK 994. 


Tabl. 8 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2732. Warszawa BN XVI. Qu. 93 (ze zb. Zamoj.). 


12. Prażmowski Andrzej 


Rozmowa Jezuitów Poznańskich.. 
8 0 . K.nlb. 34 (OS1. czysta); sygn. A-BH C-E4 G
. 
Ty t. ozdobnik listkowy, got.: ROZmowa Jezuithow II Poznańj'kich / 
zwłaj'zcza R. II Jana Canariusa / Rektora Kollegium II Poznańj'kiego 
/ ktorą mieli z Księdzem II Andrzejem PnlJ-moviuj'zem II z Ra- IIdzieiowa 
I słowa Bożego mini- lIj'trem / o małżeństwie y bez- II żeńJtwie Kapłań- 
Skim. II ozdobnik " Przytym też Questia barzo potrze- II bna o tym ieJli 
Koscielna zwierz- " chność obłądżić się może. II 1581 " Winieta. II 


K. AWllj v.: Przedmowa do czytelnika, podpis. Andreas Prasmouius z Radzieiowa, 
dalej do A6 List do Księdza Jana Jezuity Rektora Kollegium Poznańskiego '" 
Data z Radzieiowa 20. Augusti A. D. 1581. Od A6 v.: Replika na świadecthwa '" 
O Kapłańskim bezżeństwie y o Slubiech, do B tUj , od B4 v.: Swiadectwa Księdza 
Andrzeia z Repliką od X. Jezuitów posłaną .., K. F' i v.: Podanie niektórych 
Artykułów bezżeństwli kościoła Rzymskiego służące X. Jezuitom zwłaszcza X. Ja- 
nowi Conario '" K. G' i v.: KONYEC. 


E. XXV, 227. WN 28. 


Egz.: Kraków Czart. XVI. 1458/1. 


"'13. Wolff Samuel 


Elegia funebris in obitum Nicolai Czerny. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Tyt. w ramce drzew., ant.: ELEGIA FVNEBRIS " IN OBITVM IM- II 
MATVRVM GENEROSI MAGNAE- II QVE SPEI ADOLESCENTIS, NI- 
COLAI CZER- II NY, qui in oppugnaiotne PleJcouienJi tormento II bom- 
bardico traiectus, occubuit, & parenti- " bus ac amicis triJte Jui dej'ide- 
rium II reliquit, II SCRIPTA II A II M.: Samuele VVolfio Silej'io, j'cholae 
/I Leuartouienj'is Rectore. " Anno M.D. LXXXI. II, Winieta 3,5 X 3 cm.II 


K. Alj: Elegia funebris stron cztery, po niej winieta 'Neringowska, na ost. k. I.: 
Epigramma in tumulum - 4 dystychy, aliud in feretrum - dwa dystychy i u dołu 
40 winieta 7,2Xl,5 cm. 


I 
...
>>>
E. XXXIII, 261. WN 28a. PK 1586. Moc. Ks. w T. s. 26 uw. 116 o toruń- 
skim papierze tego druku. Tab!. 9 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2461. Toruń BU Pol. 6. II. 347. 


*14. Consensus 


Consensus abo ugoda w nabożeństwie Krześcijańskim. 
8°. K.nlb. 24 (Bs i a4 czyste); sygn. A4 B-Cs a 4 . 
Tyt. , ant.: C O N S E N S U S II got.: Abo Ugoda / w nabozen-j'twie Krze- 
śĆ'ijańj'kim / pra- /I wdziwych wyznawcow Ewanyeliey II świętey / y 
Wiary Powj'zechney w ie- II dynego Boga w Throycy błogosła- II wioney 
I w Koronie polJkiey ucżynio- II na / a JpiJana LaćiiiJkim y PolJkim 
iężykiem Roku PaiiJkiego 1510. liKtora f!ż do dziś za łaską Bo- II żą trwa 
a wJtawa.l wydru- II kowana dla poćiechy y II zbudowania kośćiohi. 
II Bożego Roku /I PaiiJkiego 111582. II ozdobnik II Do KoloJenJow 3. II Nad 
wJzyJtko mieyl.ieJz miłość / /I ktora ieJt zwiążką do- II Jkonałości. /I 
ozdobnik /I. 


Zawiera: od k. A lj : Consensus mutuus ... inter Ecclesias Maioris et Minoris 
Poloniae, Lithuaniae, Russiae et Samogitiae '" factlis in Synod o Sendomiriensi 
Anno D. 1570, 14. Aprilis - s. 6, poczem: Taż ugoda po Polskli spisana ". : 
Ugoda zobopolna w przednieyszych częściach Nabożeństhwa Krześcijańskiego '" 
- s. 9, następnie cztery strony porlpisów. Od sygn. C: Ugoda Braci Czechów 
z Braćimi Ewiiyelikami w Poznanili uczyniona według Consensli abo Ugody Sędo- 
mierskiey w Artykułach spisana po łaćinie y po Polsku, Rokli Bożego 1570. 
Od s. nasI. następuje tekst lac.: ConsignaUo observaUonum necessariarum - 
XX artykulów na pięciu stronach, poczem: Taż Ugoda po Polskli: Spisanie Arthy- 
kułow potrzebnych ... - 7 stron, na dalszych trzech stronach podpisy. Teksty 
lac. rlrukowane antykwą, polskie szwabachą. 
Ostatnie sześć stron (k. a.-a3) zajmuje przedrukowany kursywą: Consensus mutuus 
in religionis Christianae capitibus inter Ecclesias Maioris et Minoris Poloniae, 
Litlianiae et SamogiUae; quae ilixta confessionem Augustanam, Fratrum Valden- 
silim ut vocant et HelueUcam, aliquo modo a se dissenUre videbantur. Factus 
in Synodo Sendomiriensi. Anno Domini 1570. 14. Aprilis. 


E.- 


Tab!. 10, 11 


Egz.: Wrocław BU. 


15. Epigrammata 


Epigrammata gratulatioria in honorem nuptiarum Simonis Seidleri. 
4° K.nlb. 6; sygn. A6. 


41
>>>
Tyi. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: EPIGRAMMATA II ani.: GRA- 
TVLATORIA. /I IN HONOREM II NVPTIARVM ORNATISSIMI II VIRI, 
PIETATE, ERVDITIONE ET VIRTUTE II praestantis, DN. SIMONIS SEI- 
DLERI Toruni- II enJis, illuJtris quondam LeuartouienJis Scho- II lae 
Rectoris: et honeJtiJsimae ac pudi- II ciJsimae foeminae CATHARINE, 
etc. II ozdobnik listkowy II SCRIPT A II Ab amicis et diuer Jis SponJi diJci- 
II pulis, gratitudinis ergo. II ANNO M.D. LXXXII. II ipJo die Concordiae. 
II TORVNIAE II Excudebat Melchior Neringk. II 


Od k. 2-ej najpierw trzy utwory dluższe: Epigramma gratulatorium scriptum 
a M. Samliele Vvolfio Silesio, scholae Leuartouiensis Rectore, aliud ab Alberto 
a Crasnistavv, scholae Leu. Synergo, aliud ab Andrea Dzierżanowski. scriptum. 
Pozostale 23 to czterowiersze (po 2 dystychy) pisane przez następujqcych autorów: 
Mikołaj Mniszek, Mikołaj Ponętowski, Hieronim Ossoliński, Prokop Osoliński, 
Piotr Osoliński, Jan Błotnicki, Samson Chlewicki, Marcin Sartorius, Jan Rozwa- 
dowski, Przecław Czerny, Walenty Podlodowski, Piotr Kloczowski, Jan Luto- 
sławski, Jeremiasz Lutosławski, Andrzej Lipski, Andrzej Chlewicki, Andrzej Bor- 
kowski, Piotr Porudeński, Wacław Kosowski, Mikołaj Brzostowski, Stanisław 
Grabia, .Jerzy Orzeszko, Jan Grabia. 


E. XXVII, 349. W. 2712. WN. 29. PK 398. BOss. 681. 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2464. Toruń BU Pol. 6. II. 354. 
Wrocław Ossol. XVI. Qu. 1899 (deL). 


16. Lebelski Jerzy 


Descriptio ludorum variOl umque spectaculorum, quae sunt Constanti- 
nopoli peracta. 
[po 4. XII.]. 4 0 . K.nlb. 16 (ost. czysta); sygn. A-DJ. 
Tyi. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: DESCRIPTIO /I ani.: LVDO- 
RVM /I VARIORVMque SPECTA- II CVLORVM, QVAE SVNT II CON- 
STANTINOPOLI PERACTA, IN II CELEBRIT A TE CIRCVMCISIONIS II 
FILII TVRCICI IMPERATORIS, /I AN. DNI. 1582. AEDITA II ozdobnik II 
Per GEORGIVM LEBELSKI, II Ecclesiae S. IOANNIS Toruniae II Vice- 
parochum, euulgata, et in II ozdobnik, lucern aedita, ozdobnik /I ozdobnik 
/I winieta II. 


K. tyt. v. herb Doliwa, nad herbem napis: Jnsignia eiusdem rev. .,. Hieronymi 
Comitis a Rosrazovv, Episcopi Vladislauien. K. At; r.-v. ded. do tegoż bp. ROZIa- 
żewskiego, datowana Toruniae 4. Decemb. A. D. M. D. LXXXII. Inicjaly: C, S. 
Tekst drukowany malq antykwq, na osI. k. errata obejmujqce 25 ww. 


1 
f 


E. XXI, 135. WN. 30. BOss. 1424. 
42 Egz.: Toruń KM L. 4 0 178, adl. 7. Wrocław Ossol. XVI. Qu. 1795. 


l
>>>
17. Murinius Martinus 


Kronika mistrzów pruskich. 
4 0 . Knlb. 88 (ost. czysta); sygn. A-Y': 
\iI/ar. A: Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: KRONIKA II got.: 
Mij'trzow PruJkich / II Na polJkie z Niemieckiego prze- II łożona / z przy- 
dimiem rzeczy II pamięCi godnych J z rozmai- II tych Kronik zebra- 
nych. II ozdobnik II Przez X. MArcina II ant.: MVRINIVSA. II ozdobnik 
II winieta II Kolofon: got.: W Thoruniu / II Drukował ly1alcher Neringk. II 
Roku Paiij'kiego / 1582. II ant.: CYM GRATIA ET PRIVI- II LEGIO S.R.M. 
II winieta 7 X 3,2 cm. II. 


K. gtj ded.: Sławnie zacnym Panom: Doktorowi Muchingierowi Burgrabi, .Fran- 
ciszkowi Hestce Presydentowi, Janowi Strubantowi, Janowi Greczowi, Burmistrzom. 
Radzie też szlachetney Miasta krolewskiego Torunia. 


E. XXII, 633. W. 415. WN. 31. PK. 968. 
War.B: Ty t. w drzew. ramce jak w WllI. A, ant.: KRONIKA II got.: Mi.\' 
trzow PRuJkich II Na PolJkie z Niemieckiego prze- II łożona / z Przy- 
daniem rzeczy II pamięći godnych, z rozmai- II tych Kronik zebranych. II 
ozdobniki II winieta II W Toruniu II Drukował Malcher Neringk. II Roku 
Póńj'kiego / 1582. II 


K. A i ;: ded.: Ich Miłościam Panom, Panu Janowi, Jakubowi y Jędrzeiowi 
z Krothoszyna woiewodzicom Inowłocławskim. Panom kli mnie osobliwie Mści- 
wym ... Malcher Neringk Druka.rz. 


PK 969. 


Tab!. 12-17 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Q. 2466 (war. A, def.); Cim. Qli. 2467 (war. B, def.. 
Toruń KM (war. A, def.). Warszawa BU 28. 4. 4. 54. (war. A). 


18. Niemojewski Jakub 


Replika na książki księży Jezuitów Poznańskich. 
3. I. 8 0 . Knlb. 92; sygn. A-Z4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobnjków, ant.: REPLICA II got.: Na kśiąszki 
kśiężi Jezu- II itow Poznańskich. II ant.: DE Ecclesia\ Catholica Chrisit. II 
(Jot.: O Powszechnym kośćiele II Bożym / ktary w Kredzie II wierżemy. 
II Jakub Niemoiewski. II MATH. 18. II Gdziekolwiek dway albo thrzey II 
zgromadzeni są w imię mo- II ie / tham iesemt w poy- II srzodku ich. II 
1581. II Kolofon: W Thoruniu II Drukował Malcher Ne- II ring / ROku 
Pańskiego 111582. Dnia 3. II Sthycznia. II winieta II. 43 


1
>>>
=-. 


K. tyt. v herb Stefana Batorego. K. Aij-Bttj ded.: Sacrae Serenissimae Regiae 
MaiestaU, w jęz. lac., po niej: Do każdego Krześćijitńskiego Czytelnika y Brata - 
stron 5. 


E. - WN. 32. 


Egz.: Kraków Czart. XVI. 710/1. 


19. Oppel Georgius 


Elegia in honorem nuptiarum Simonis Seidleri et Catharinae. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: ELEGIA II IN HONOREM II 
NVPTIARVM DOCTIS: ET OR- II NATIS: VIRI D. SIMONIS SEI- II DLE- 
RI, ET HONESTAE AC CASTAE CA- II THARINAE, prudentis MAT- 
THIAE NEIS- II SERI, quondam Scabini Suburbij Toru- II nien: pie de- 
functi, relictae II Viduae, /I Composita /I A II Georgio Oppel Cantore. II 
winieta 7,2 X 1,5 cm. II Kol%n, ant.: TORVNIAE II Excudebat Melchior 
Neringk. 111582./1 winieta 6,7 X 2,7 cm. II 


Elegia od k. Aij na 5 stronach. 


E.- 


Egz.: Toruń BU Pol. 6. II. 360. 


20. Oppel Georgius Sporerus David 


Gratulationes in honorem nuptiarum Simoms Seidleri et Catharinae 
Iacobi Hubneri filiae. 
18. 11.4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: GRATULATIONES II ant.: 
IN HONOREM II NVPTIARVM DOCTIS: II ET ORNATISS: VIRI SIMO- II 
NIS SEIDLERI, ET HONESTAE VI- II duae CATHARINAE, prudentis 
Domini II IACOBI Hubneri Scabini Juburbij To- /I runienJis filiae II 
SCRIPTAE II Boni ominis, auJipicijque nomine /I ab amicis. II ANNO M.D. 
LXXXII. II XViij die Februarij. /I TORVNIAE. II 
Zbiorek zaczyna elegia Oppela identycznej treści jak poprzednia, z malymi od- 
miankami w tekście. K. A3 v. utwór następny: Qvi Deus fi primo rexit mortalia 
mlindo . .. - 50 ww. bez osobnego ty tulu i nie podpisany, prawdopodobnie autor- 
44 stwa Dawida Sporera, podpisanego pod następującym za nim B-wierszowym EpJ- 


t
>>>
- 


-, 


gramma: Dauid Sporerus Goldbergen: [sis.]. Na ost. s. winieta identyczna jak na 
k. tyt. pozycji poprzedniej. 
E.- 
Egz.: BJ Cim. Qu. 5863. 


21 +. Prażmowski Andrz
j 


Questia O KościelEI Bożym, iż błądzić nie może, a jeśli się też w części 
obłądzi, a zwłaszcza Zwierzchność Kościelna jeśli się godzi od takowego 
Kościoła odłączyć. 
8 0 . K. 20. 
E. XXV, 227 (cyt. egz. Czart., Kras.). WN 28: Druku tego obecnie we 
wspomnianych bibliotekach nie ma, nie znalazłam go też w przeszu- 
l;anych zbiorach. Drukarze dawnej Polski t. 4, s. 287 - pozycję tę uważa 
się za kontaminację z Rozmową Jezuitów Poznańskich Prażmowskiego 
(por. poz. 12). 


22. Verinus Michael 


Oisticha de moribus. 
8 0 . K.nlb. 24; sygn. A-Cs. 
Tyt., ant.: MICHAELIS /I VERINI HISPANI PO- II ETAE AC IVVENIS 
DOCTIS- II SIMI DISTICHA DE II MORIBVS. II Quo morbi genere Poeta 
mortuus II Jit, Jatis bene teJtatur Ang. II Pol. in libr. Epigram. II ita in- 
quiens /I 4 dystychy:' Verinus Michael florentibus occidit annis: II Mori- 
bus, ambiguum, maior, an ingenio. II Disticha. compoJuit docto miranda 
parenti. /I Quae claudunt gyro grandia JenJa breui, II Sola Venus poterat 
lento Juccurrere morbo. II Ne Je pollueret, malluit ille m'ori. uetus: II 
Hic iacet, heu patri dolor & decus, vnde tu- II Exemplum, vates materiam 
capiant. II wjnjeta podłużna z jnkjałem M. N. II TORVNIAE Excvdebat 
Melchior Neringk. II Anno Dn. 1582. /I 


K. tyt. v.: Poetae vita. K. A 2 : Michaelis Verini Vgolini F. DisUchorum liber, qui 
Sententiarum inscribitur ad Paulum Saxiam Roncilionem. K. C 7 V.: Varia Michaelis 
Verini poetae Epitaphia, autorzy: Nic. SeraUcus, Bern. MicheloUus, Ant. Geral- 
dinus, Mart. Luara Cantabricus. 
E. XXXII, 375. W. 2729. WN. 34. PK. 1558. Moc. Ks. w T. s. 37, ryc. 14 
(reprod. k. tyt.). 
Egz.: Kórnik PAN Cim. O. 330. 45 


J
>>>
23. Warszewicki Krzysztof 


Ad Stephanum regem Poloniae oratio. 
[po 4. II.] 4 0 . K.nlb. 8; sygn. A-B4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: CHRISTOPHORI VVAR- II SE- 
VICII. II AD STEP HA- II NVM REGEM II POLONIAE II ORATIO II ozdob- 
nik listkowy II QV A CYM IOANNE MA- II gno Moscorum Duce Xv. 
Ianua- /I rij ad Zapolsciam confectam pa- II cem gratul'atur. II ozdobnik II 
TORVNIAE /I Excudebat Melchior Nering 111582. II 


K. tyt. v. ded. do króla datowana: Vilnae IIII Febr. 1582, poczem od k. Atj 
OraUo, na ost. stronie winieta. 


E. XXXII, 224. W. 2727. WN. 36. BOss. 2587. 
Egz.: Kraków BJ Cim. 5080. Toruń KM E. 4°. 433 496. 
Wrocław Ossol. XVI. Qu. 1885 def. 


24. Warszewicki Krzysztof 


Do Stefana króla polskiego oracja o zgodzie w Zabłociu. Tłum. pol.: 
Jerzy Lebelski. 
[po 4. II.] 4 0 . K.nlb. 14 (os1. czysta); sygn. A2 A-Cł. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: CHRISTOPHORA VVAR- II 
SZEVVICKIEGO /I gol.: Do Wiełmożnego oświeconego a /I niezwyciężo- 
nego Steffana kro- II la. Polskiego. etc. II ant.: ORATIA. II got.: O Zgodzie 
I ktora się stała z Janem Wielkim Kniażem Mo- IIskiewskim w Zabłociu. 
15. /I dnia Stycznia II ozdobnik /I Z Lacińskiego na Polski iężyk przeło- 
żona I II przez Jerżego Lebbelskiego ze Wre- II sznie Kaznodzieie Kato- 
likow u II S. Wawrzyńca przy II Toruniu. II ant.: TORVNIAE II Excudebat 
Melchior Neringk, 111582. II 


K. tyto v.: Do Czytelnika łaskawego. ., Jerzy Lebbelski. Od k. 2-ej na 3 stronach 
ded.: Jego Msczi Panli a Panli Krystoffowi Kostce z Szenbarkli, woiewodzie 
Pomorskiemli. K. A 2 ded. Warszewickiego do króla, dat.: Vilnae IIII Feb. 
MDLXXXII. Oracja od k. A 2 V. do C s v. 
E. XXXII, 224. W. 1584. WN. 35. PK. 1529. BOss. 2588. 
Egz.: Gdańsk PAN NI. 6. 8° 11 adl. Kórnik PAN Cim. Qu. 2676. 
Wrocław Ossol. XVI. Qli. 1908 (deL). 


ijj 
rt; 
I 
, 


46
>>>
- --. --- 


1583 


25. Artomius Petrus 


Kazania pogrzebne nad zacnemi ciały Jana Grabie z Ostroroga i Helsz- 
ki z Olchowca Swierczowney. 
4°. K.nlb. 16 (ost. czysta); sygn. A-D!. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, got.: Kazania Pogrzebne II Nad zac- 
nem i ćiały I Jego Mśći II Pana Jana Grabie z OJtroroga. Podcża- II Jzego 
Koronnego I StaroJty Stę- II ozdobnik lIżyckiego. etc. ozdobnik /I y Jey 
Mśći Pani HeIJzki z 01- II chowca Swiercżowney. PodcżaJzyny Ko- II 
ronney I etc. Ktorzy Roku ant.: 1582. /I got.: dnia ant.: 27. Aprilis, got.: 
w Panu II ozdobnik zaSnęły. II ozdobnik II gwiazda II ant.: CZYNIONE 
got.: Przez Kśiędza Piotra Arto- /I miusa I Sługę Słowa BOżego II w Kry- 
łowie. II ozdobnik II ant.: Apocal. 14. II got.: Błogosławieni vmarli I kto- 
rzy /I w Panu vmieraią. /I ozdobnik II Kolofon: W Toruniu. II Drukował 
Melchior Neringk. II Roku 1583 II winieta II. 


K. tyt. v.: Tetrastychon eivsdem, winieta. K. A 2 - 3 ded. autora do Jana i Mikolaja 
Grabiów z Ostroroga, dat. w Krylowie 30. VIlI. 1582. Kazanie pierwsze w Stężycy 
d. 7 Juni} (od k. A3 v.J, drugie w Ostrorogu d. 21. Junjj (od k. C 2 QO D3 r.J. 


E. XII, 242-243. (1582) WN. 37. PK. 46. 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qli. 2465. Toruń KM L. IV. 190. 


Tabl. 18 


26. Katechismik 
Katechismik. Toruń, Melch. Nering. 
E. VIII, 77. WN. 39+ (wzmianka). Por. E. XXI, 535: Katechlsmlk . . . Mar- 
cina Lutera, r. 1591. 


-? 


27. Luther Martin 


'@ 
In: 


Katechizm Marcina Lutera z iego prefacią katechizmowi należącą Przy- 
tym też z pieśniami teraz nowo z rozmaitych autorów zebranymi, tego 
roku na iaśnią wydany. W Toruniu M. Nering. 1583. 8°, 
E. XXI, 537 za Beytrage I 405 i Wiszn. VI. 519. WN 40*. 



 
I 


47
>>>
,
 


.. 


28. Pyrnes Melchior 


Cicero relegatus et Cicero revocatus. 
[po 12. V.]. 8 0 . K.nlb. 40 (os1. czysta); sygn. A-K4. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: CICERO II RELEGA- 1/ TVS. 1/ 
ET II CICERO II REVOCA- 1/ TVS. II Dialogi festiuissimi. 1/ Winieta od- 
wrócona 1/. 


, 


K. tyl. v.: Pomponio Trivliltio H. A. S. D. - 13 ww. prozą - K. A 2 - A4: Ad 
Palilum Pyrnesilim, Reip. Cracoliiensis Secretarium. Patrlielem Slium dilectum Epi- 
stola dedicatoria, dat. Ex Torunio, Anno 1583, die 12. Maij, podpisana: Melchior 
Pyrnes, Med. Doctor PhysicliS Torlinen. . 
Od sygn. B- F4 dialog pierwszy: Cicero relegatlis, od Gl v. Cicero revocatus. 
Na osI. stronie winieta z inicjalami M. N. Na przedostatniej i ostatniej stronie 
przedmowy czytamy: Dabantlir Torlinij patria Nicolai Copernici, absollitae slib- 
UlitaUs MathemaUci, in qlia urbe ante annos LXXXII. DililiS Joannes Albertus Rex 
Poloniae, Xx. April. anno aetatis XL. Apoplexia correptlis, extremlim Spiritlim 
alithori SliO reddidit '" . 


E. XXV, 427. W. 2741. WN. 41. PK. 1190. 


Egz.: Kórnik PAN Cim. 0.331. 


29. Rybiński Jan 


Wiersze żałobliwe. 
4 0 . K.nlb. lOi sygn. A-B-t, C2. 
Tyl., gol.: Wiersże żałobliwe / II A przytym Jtatecżnie acż krotko opiJu- 
iące II żywot / y Jprawy zacne / rychłozmarłego znamie-I/ nitego Panięćia 
/ Pana Jana Hrabie z OJtro- roga / etc. Koronnego PodcżaJzego Krola 
II J. M. StaroJty Stężyckiego. etc. II ozdobnik II Przy koncu przydane 
ieJt zacnie Vro- II dzoney Paniey a Małżonki iego, tuż w kilka 1/ godzin 
po nim w nieznośnym żalu 1/ zmarłey / godne zalecenie. II ozdobnik II 
winieta 1/ W Toruniu. II Drukował Melchior Neringk. II Roku Bożego / 
1583. II 


I 
ł 


48 


K. tyl. v.: Wielmożnym Pillliam ... Orszlili Krotoskiey, woiewodziney włocław- 
skiey, Katarzynie Paniey Swidniny Szi!motlilskiey etc., Paniey Helżbiecie Zelen- 
skiey '" hrabiankam z Ostrorogi! '" - wiersz 16 11., podpis.: słliżebnik Jan 
Rybiński. K. A 2 -B 4 r.: Lament. Yakżeś prętko zacny Ostrorogli .,. K. B.4 v.: 
O Pi!niey i! Małżonce iego kilka słowo K. C2: Epitaphilim ... Johannis comitis 
ab Ostrorog, C 2 v. toż wierszem polskim, oraz uwaga końcowa: Umarł w prawey 
wierze y poklicie za grzechy swe Rokli Bożego 1582. 27. dnia Lutego. Tegoż 


1
>>>
dnia za nim się wezbrała Pani Małżonka iego, koło szostey godziny po iego sko- 
nanili. 


E. XXVI, 505 (obszerna bibliogr.). W. 1599. WN. 42. Jan Rybiński Wier- 
sze polskie, Poznań 1968, s. 3 (reprod. k. tyt.), tamże s. 3-22 przedruk 
tekstu. Tab!. 19 


Egz.: Tormi KM, Gdańsk PAN Nr 57. 


, 


30. Siurm Ioannes 


N eanisci. 
8 0 . K. 20 (ost. czysta): s. 1-37 [38]. k.nlb. 1; sygn. A-BB Cł. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: IOANNIS STVRMII " NEANI- 
SCI. 1/ Quid das, et 6 libelle, quid promittis? 1/ Nugas: sed vtiles, et mere 
neaniJcos. 1/ Continentur autem hoc li- " bell o ex NeaniJcis " Sturmianis. 
" kurs.: DIALOGI V. " I. Corruptus. 1/ II. Ebrietas. 1/ III. Apparatus. 1/ 
lIII. Conuiuium. " V. Tabellarius. 1/ ant.: TORVNIAE Excudebat Mel- 
chior Nering. " M.D.LXXXIII. 1/ 


S. 3-4 ded.: Praeceptores Scholae Torunensis '" Danieli et Francisco Eske fra- 
tribus germanis: Casparo Hauenschilt: Henrico Strobant: Henrico Mochinger: 
Georgio Grotsch: et Llidovico Amend: disciplilis charissimis S. 


E. XXIX, 368/369. W. 2746. WN. 43. 


Tab!. 21 


Egz.: d. Bawor. 5776 (niedostępny). 


31. WeImann Gerardus 


Differentiarum iuris civilis et Saxonici libri III. 
8 0 . K. 128: nlb. 14, s. 1--=-228; sygn. ?)B (?)6 A-OB P2. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: DIFFEREN- 1/ TIARVM IVRIS 
CIVILIS ET SAXO- 1/ NICI, LIBRI III. A VCTI " ET CORRECTI 1/ ozdobnik 
1/ winieta 3,4 X 2,8 cm. " ant.: TORVNIAE " kurs.: Excudebat Melchior 
Neringk. " ANNO M.D. LXXXIII. " 


K. tyt. v.: Lectori S. Wydawca podaje przypuszczalnych autorów ks. 1: D. Fach- 
silim consulem Lipsensem i ks. 11: D. Benedictlim Reinhardlim Cancellarium 
Schliarzburgensem. De authore libri terUi nihil adhuc cognoscere licuit. K. 2-5: 
Epistola dedicatoria Henrico archiep. Bremensi et ill. '" Principi Friderico, ger- 
manis fratribus ducibus Saxoniae, Angariae (sic) et Westphaliae .., Podpis. Gerar- 
dus Velmannlis Geldriensis. 'Datlim Coloniae e Mlisaeo nostro, Anno 1568. Pridie 
Cal. Sept. 49 


4 - Druki toruńskie XVI wieku
>>>
E. XV, 201, WN. 38. 


Egz.: Kraków Czart. XVI. 555/1. Toruń BU Pol. 6. II. 7. Wrocław BU. 


1584 


l 


32. Aesopus 


Fabellae quaedam Graecae. 
8 0 . 


E. - WN. - Moc. Ks. W T. s. 29 uw. 134. Catalogus librorum . . . publica 
auctionis . . . distrahendorum. Thorunii in aedibus Elsnerianis 1122. 
Zob. też GOLIUS Theophilus Grammaticae Graecae pars . .. 1586. 


33. Campensis Ioannes 


Regulae duodecim secundum quas debet dirigere vitam suam quilibet 
Christianus. 
4". K.nlb. 8; sygn. A-B4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: REGVLAE II ant.: DVODECIM, 
II SECVNDVM QVAS II DEBET DIRIGERE VITAM II kurs.: SVAM QVI- 
LlBET CHRISTI- II anus, Si vero Jalutis Jtudio tangatur. /I ozdobnik 
z trzech listków /I Faciesque, quod rectum est et bonum in II oculis IEHO- 
VAE, vt bene Jit tibi. II Deuter. 6. ver. 18. II NOmen ille fruJtra Jorititur, 
qui II CHRISTVM minime imitatur. IIA Vgustinus Tomo 9. lib. de vi ta II 
Chritia. etc. II ozdobnik listkowy /I TORVNII excudebat Melchior II Ne- 
riJ1gk, Anno recuperatae II Jalutis, 1584. II 
K. A 2 -A 3 ded.: Amplissimo viro . " Alberto Zaiaczkovio, Coenobij Wągrowiccnsis 
AbbaU '" faffiullis Johan. Campensis. 
Druk kursyw q, marginalia antykwq. 


E. - WN. 44. 


Tabl. 23 


Egz.: Toruń KM L. IV. 190. 


34. Cicero Marcus Tullius 


Orationes quinque. 
50 8 0 .
>>>
.I- 


E. - WN. - Moc. Ks. w T. s. 30, uw. 135. Catalogus librorum insignium 
qui in B. Joh. Christiani Laureri relictae viduae aedibus '" consveto 
auctionis more venales exponuntur. Thorunii 1732 s. 48. 


l" 


35. Colmische Recht 


Das alte C6lmische Recht. (Prawo chełmińskie). 
2°. K. 104: nlb. 8, s. 1-190, k.nlb. 1; sygn. q_qqł A-Z4Aa4. 
Ty t. w ramce linijnej, wewnqtrz winiety got. czerw.: Das alte 1/ C6lmi- 
sche 1/ Recht. 1/ winieta 1/ kurs. czar.: 1/ CICERO. 1/ ant.: Magna eJt vis 
vetuJtatis &. con-I/ Juetudinis. 1/ listek 1/1584. 1/ 


'" 


K. tyl. v. 3 sentencje z Platona, jedna z Arystotelesa, u dolu winieta. Kk. g2-gg4 
obejmują Register, po nim winieta. War. A = WN 47. Ost. k. r. cytaty z Platona, 
winieta, poczem kurs.: TypOGRAPHVS II ant.: II Ex PlaliU Clirclil. II Nemo ire 
quenquam prohibet 1/ publica via. 1/ gol.: DiSz ColmiJch Recht iSt aliS einem Alten 
BliCh! 1/ welchs im Jhar ChriSU 1394. geSchrie- 1/ ben iSt ! gedruckt Zli Thorun 
im II 1584. Jare! dlirch 1/ Melchior Nering. K. ost. v. ant.: FELlX CIVITAS II 
QVAE TEMPO RE PACIS 1/ TIMET BELLA. II ozdobnik 1/ h. Torunia drzew. 
6,6 X 10 cm. (Wojc. blędnie uznaje to za h. ChelmnaJ, następnie znany B-wiersz 
Schobera: Felix VRBS, tlito qliae proplignaclila mliro 1/ Firmat .,. praelia Ciliis 
agit. 
War. B: ost. k. verso czysta. 


, 


E. XXVI, 142. W. 1608. WN. 47. PK. 1198. BOss. 2021. 


Tab!. 24, 25 


Egz.: Kórnik PAN Cim. F. 4036 (war. A.). Toruń BU Pol. 6. IV. 2 (war. A, nierówny 
likład kollimn drukli, b. dliŻY format papieru 41 X 26,5 cm). Wrocław Ossol. XVI. 
F. 4020 Tor. Ks. M. 2 egz., BUT. Rps. 450 (war. B.) 


36. Germanus BaUhasar 


7 


Comoedia Des gedultigen ohne Schuld veriagten Graffens von Angiers 
und seiner zweyer Kinder. Genommen aus Iohanne Boccatio und ge- 
macht fur die Schule zu Thorn in Preussen. 
[po 23. IV.]. 8 0 . K.nlb. 32; sygn. x 6 A-Cs D2. 
Ty t. ant.: COMOEDIA 1/ got.: Des gedultige / 1/ ohne Jchuld Veriagten 
Graffens 1/ von Angiers / und J einer zwey- 1/ er Kinder 1/ * * 1/ Genomen 
aus den furtrefflichen Wel- 1/ chen Poeten / 1/ ant.: Iohanne Boccatio. 
got.: und ge- 1/ macht fUr die Schule zu Thorn II in PreuJJen 1/ * II Von 
/I ant.: M. BaldaJJare Germano, Jcholae 1/ eiuJdem Conrectore. 1/ Autor 51 


lO 
I
>>>
ad Lectorem. /I Czterowiersz kurs.: QVod labor in tenuis quoque Jit, Jcis 
candide Lector, II Carpere non igitur Jcripta puJilla velis. II At tu pro 
libitu, rigido pete Zoile morJu: II Sat mihi, quando boni s res plac as ista 
viris. II 


K.*2-5: Vorrede Dem Erbarn Eduard Blemicken, Schoppen der rechten Stadt 
Dantzig .,. Gegeben Zli Thorn I am tage Gregorij, des Jahrs 1584. Podpis.: 
M. BaldaJsar Germanlis Conrector der Schulen daselbst. K. Dl v. wiersz 12 11. 
podpis.: Francisclis Gericcilis, k. D 2 wiersz 14 11. podpi$.: Georgilis Oppel Cantor, 
niżej winieta neringowska ident. jak w poz. poprzedniej, 6,2 X 2,8 cm. 


(.... 


E.- 


. Egz.: Gdańsk PAN CI. 828. 8° adl. 5. 


31. Hyperius Andreas 


De publica erga pauperes beneficentia. 
8 0 . Knlb. 12; sygn. A-Is. 
Ty t., ant.: DE PVBLI-.II CA ERGA PAV- II PERES BENEFI- /I CENTIA. /I 
kUrs.: ANDREA HYPERIO /I VIRO CLARIS- /I simo Authore. II ozdobnik 
listkowy II winieta II ant.: TORVNIAE II kurs.: Excudebat Melchior Ne- 
ring. II linia /I Anno M.D.LXXXIIII. II 
E. XVIII, 330 (1534!). W. 2154 (1534!). WN. 45. 
Egz.: Gdańsk PAN Oa 109. 8 n adL 2. Toruń KM. K. 8° 25. 


( 


38. Mathesius Ioannes, Gigas Ioannes 


? 


Zwo Predigten von Christlichen Schulen. 
4 0 . Knlb. 40; sygn. *4 A_J4. 
Tyt., got.: Zwo Predigten III Von ChriJtlichen II Schulen. II ozdobnik list- 
kowy /I Die Er Jte II Des Herren Johannis MatheJij. II dwa ozdobniki II 
Die Ander /I Des Herren Johannis I Gigantis. II ozdobnik II winieta 
1,3 X 1,5 cm. /I Gedruckt zu Thorun in PreuJJen I II bey Melchior Ne- 
ring. /11584. II 


Ded.: Einer Erbarn loblichen Gemeine der Konigl. Stadt Thorun .,. die S. Petri 
et Pauli Ap. '" podpis.: St[roband). Od ark. F z dodatkowq k. tyt.: Die Ander 
Predigt Von Christlichen Schulmeistern lin Schiilern Johannis GiganUs. 
52 K. F: ded.: Dem .,. Casper von Nostitz, des '" Albrechten MarggraUen Zli
>>>
.. 


Brandenburg lind Hertzogen in Preussen etc. Radt meine lieben F6rderer, podpis.: 
Jo. Gigas, Prediger zur Freystadt. K. Je: D. Mart. Llith[ers] ilidicilim von Schlilen, 
Schlilmeistern und Schiilern. 


E. XXII, 231. WN. 46. 


Egz.: Kraków Czart. 1325/II. Torliń: KM., BU Pol. 6. II. 278. 



 


39. Mathesius Ioannes, Gigas Ioannes 


Zwo Predigten von ChriJtlicher Einigkeit. 
[l584?]. 4 0 . K.nlb. 24 (os t. czysta); sygn. A-P. 
Tyt., got.: Zwo Predigten / 1/ Von ChriJtlicher 1/ einigkei1. II listek 1/ Die 
ErJte II Des Herren Johannis 1/ MatheJij. 1/ ozdobnik listkowy liDie 
Ander II Des Herren Johannis II Gigantis. 1/ ozdobnik listkowy II winieta 
ident. jak w Prawie chełm. na k. tyt. v. 


ł
 
Y 


Podobieństwo typograficzne druku do poz. poprz. przemawia za jednakowym cza- 
sem powstania obydwu zbiorków kazań, jakkolwiek Wojciechowska zastrzega się, 
że wykonawcą tego druku mógl być już następca Neringa Cotenius, który przeją l 
jego zasób czcionek. 
Dokladniejszy tytul pierwszego kazania brzmi: Von Christlicher lind Bruderlicher 
einigkeit ... Am tage Concordiae der heiligen Matron. K. Cli kazanie drugie: 
Von Christlicher einigkeit, ded. Den... Burgermeister lind Rathmanen der Stadt 
Sagan; Gigas byl na ów czas kaznodzieją w Freistad. 


E. XXII, 231/232. W. 2751. 
Egz.: Torliń: KM L. 4° 45 (współpr. z poz. poprz.), BU Pol. 6. II. 1766 (def.: k. tyto 
fotok.). 


I 
l 


40. Sturm Ioannes 


Poeticum volumen I-VI. 8 0 . 
Vol. I K. 32: s. [1-2] 3-5[6] 7-64; sygn. A-DB. 
Ty t. kurs.: POETICVM II ant.: PRIMVM II VOLVMEN 1/ kurs.: Cum lem- 
matibus Iohannis 1/ Sturmij: 1/ listek, kUrs.: SEXTAE CVRIAE SCHOLA- 
li rum ArgentinenJium. II winieta 1/ kurs.: TORVNIAE 1/ Excudebat Mel- 
chior Neringius. II CI:: I::XXCIV. Kolofon, lmrs.: TORVNIAE 1/ Excude- 
bat Melchior 1/ Nering. II listek 1/ Anno M.D.LXXXIII!. 


Ded.: lo. Sturmius Friderico et Alberto Ganzijs. ArgentoraU terUo IdliS Ililij 
MDLXV.. 53 


.......
>>>
.. 


VoI. II K 32: s. [1-2] 3-63[64]; sygn. E-HB. 
Ty t. kurs.: POETlCVM II ant.: SECVNDVM II VOLUMEN... Kurs.: QVIN- 
TAE CVRIAE SCHOLA- II rum ArgentinenSium. II dalej jak vol. l. 


Ded.: Ioanni Llidovico Grempio '" dliodecimo Cal. Alig. 1565. 


VoI. III K 40 (ost. czysta): s. [1-2] 3-77[78], k.nlb. 1; sygn. I-NB. 


Derl.: Joanni Iacobo Vuormsero ... Cal. AligliSU 1565. 


 


...TERTlVM VOLUMEN... QUART AE CURIAE... dalej j.w. 
VoI. IV K. 40 (2 ost. czyste): s. [1-2] 3-75 [76 cz.], k.nlb. 2; sygn. O-SB. 
...QV ARTVM VOLVMEN... TERTlAE CVRIAE... dalej j.w. 
VoI. V K. 40 (3 ost. czyste): S. [1-2] 3-24, 52, 26-45, 47-69,70,71-74 
[75 cz.], k.nlb. 3; sygn. T-ZB. 
...QVINTVM VOLVMEN... SECVNDAE CVRIAE... dalej j.w. 


Ded.: Ioanni 'Vilhelmo et Joanni B£'rnardo Botzemijs. 


VoI. VI K. 32: s. [1-2] 3-63, 46; sygn. Aa-Dd B . 
...SEXTVM vot VMEN... PRIMAE CVRIAE SCHOLA- rum Argentinen- 
sium. ... Dalej jak vol. l. 


Ded. Kllrokwi Limerowi, dat. Argentorati 15. Calend. S
ptemb. M. D. LXV. 
War. A: ost. s. num. tJlęlnie: 46. 
War. B. ost. s. num. popr.; 64. 
Culość jest zbiorem sentencji i urywków z poezji laciński2j autorów klasycznych. 
nieraz z greckim tytulem. 


l 
ł- 


E. XXIX, 370. W. 1611-1616. WN. 48. 
Egz.: GdaD.sk PAN 165. 8° (,,/ar. PI. Kraków J Cim. 1170 (war. B). 
TorUl1: KM K. 8° 88 (war. B); BU Pol. 6. II. 1428 (war. A). 
Warszawa BN XVI. O. 816 (war. A). 


I 
, 


41. Trisner Martin 


Schulpredigt gehalten bey M. Caspari Frisii Renunciation. 
[po 19. XII.] 4 0 . K.nlb. 16; sygn. A-D4. 
Ty t., got.: Schulpredigt / II Gehalten bey M. Caspari Frisij Re- II nuncia- 
tion zum Schulampt / inn II der Kon: Stadt Thorun / II Durch II MArtinum 
Trisnerum II Prediger daselbs. II XI Decemb: Anno M.D.LXXXIII!. II Con- 
firma ant.: DEVS, quod operatus II es in nobis. II ozdobnik II winieta II 
Gedruckt zu Thorun durch II Melchior Neringk. II 1584. 
. Ded.: Conrado MolIer, Georgio Belu und Henrico Strobandt der Stadt Thorun 
54 Scholarchis, dat. 19. Dec. 1584. 


l
>>>
.. 


Orl k. DUj: Zugilbe (Lutherus Tom 11, fol. 421), na końcu winieta. 


E. XXXI, 327. W. 2762. WN. 49. 


Egz.: Toruli KM L. IV. 53. 


" 


42. Trisner Martin 


Von Ankunfft und End des Menschen in dieser Welt. 
4 0 . K.nlb. 12; sygn. A-C4. 
Ty t., got.: Von /I Ankunfft unnd End II des MenJchen in dieJer Welt / 
kur- II tzer bericht / Aus dem 12. Capitel ant.: EccleJiaJt. Salom. /I 
ozdobnik listkowy II got.: Gepredigt unnd beJ chrie= II ben / Durch /I 
kurs.: Martinum TriJnerum. II PSALMO ClII. II got.: DEr HERRE ge- 
denckt dran II das wir Staub sind. II ozdobnik listkowy II winieta geom. 
6,1 X 2,8 cm. /I 'flot.: Gedruckt zu Thorn in PreuJ- IIJen / bey Melchior 
Neringk. /11584. 


K. Alj ded.: Den Ebrnvesten ... Johiln Burggraffen unnd Biirgermeistern Kon: 
Stadt Dantzig Adrian und Nickeln von der Unden, Gebriidern. K. A;j\': Leich- 
predigt bey der Begrebnus der... Barbara, des ... Niclas von der Unde, Burgerm. 
zu Thorn nachgel. Witwe, welche am 15. Sep!. seliglich verschieden u. 19. Sept. 
zur enlen bestattet worden Anno 1584. 


E. XXXI, 327. WN.- 


Egz.: Wrocław BU 524294. 


1585 


43. Biblia 



 


Novum Testamentum. Trad. pol. "Brestensis". P. 1-2. 
4 0 . 
P. I. K. 336 (ost. czysta): nlb. 4, s. 1-144, k.nlb. 260; sygn. (**)4 A-Z4 
a-z 4 Aa-Zz 4 Aaa-000 4 . 
Ty t. w drzew. ramce, ant.: Domini no.ftri /I kurs.: JESV CHRISTI /I ant.: 
NOVI TESTA- II MENTI II PARS PRIMA. /I linia z ozdobników listkowych 
/I kurs.: Pima naJzego JezuJa /I KryJtuJa /I gol.: Nowego TeJta- II mentu 
Cżęść pierwJza. II Z Greckiego na PolJki ięzyk /I z pilnośćią przełożony. 55 


. \ 


l
>>>
/I rączka (?) (?) rączka /I kurs.: W TORVNIV przez Melchiora II Neringa. 
Roku 1585. II 


K. tyt. v.: PorządnE' spisanie Alphabetli drukowanego. K. 2-4 r.: Przedmowa do 
Czytelnika krześćianskiego. K. 4 v.: Porządek kśiąg Nowego Testamentu. 
K. 0003V. sygnet Neringa 8,8X8,8 cm. oraz napis: W TORVNIV II gol.: II W Dru- 
karniey Melchi- II ora Neringa. II Ozdobnik listkowy II 1585. II Wewnątrz ramki 
drzew. górnej herb z inicjalem M N, w dolnej twarz aniolka. 
Cz. 1 zaw. 4 Ewangelie i Dzieje apostolskie. 


P. II. K.nlb. 220i sygn. A-Z4 AA.ZZ4 AAA-III4. 
Ty t. w drzew. ramce, kurs.: D.N.J.e. ant.: NO VI TESTA-II MENTI /I PARS 
ALTERA. /I ozdobnik listkowy 11got.: P.N.J.e. /I NOwego Te- II stamentu 
Część wtora. /I Winieta 6 X 2,8 cm. II 


Cz. 2 zaw. Listy apostolskie l Apokalipsę św. Jana. Na końcu winieta z ornamentu 
roślinnego trójkątna 5,8Xo4,3 cm. Po Rejestrze winieta z twarzą, 5X5,3 cm. Druk 
gotycki, marginalia. 


E. XIII, 30. W. 1637. WN. 52. PK. 101. BOss. 168. 


Tabl. 20 


Egz.: Kórnik Cim. Qu. 2468. Toruń KM L 4° 90 (deL). Warszawa BN XVI. 
Qu. 375 (deL)., BU 28.20.2.672 (def.). Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2507 (deI. - 
prow.: Conventus Opatoviensis.). 


':' 


44. Frisius Caspar, Oppel Georgius, Usaeus Caspar 


Epicedia in obitum Joannis Strobandi. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce, ant.: Epicedia II IN OBITVM II AMPLlSSIMI /I VIRI 
VIRTVTE AC PRV- /I DENTIA PRAESTANTIS, DOMI- /I NI IOANNIS 
S1ROBANDI SENIORIS, II Reipub: Thoruniensium Consulis, qui lIVera 
in CHRISTVM fide placide ex- 11 pirauit XVI. Cal. Decembr. II Anno 
Christiano /I M.D.LXXXV. II DEBIT AE OBSERV ANTIAE ERGO /I Scripta 
/I A II Rectore et Collegis Scholae, ibidem II recens constitutae. 


K. tyt. v. w kartuszu obramowanym liśćmi dębowymi znak rodowy Strobandów 
(róża w "nalęczowym" jakby wieńcu, przeplecionym u góry dwoma klosaml 
83X65 mm), pod nim 6-wiersz lac. podpis.: M. Caspar Frisius F. rektor szkoly 
toruńskiej, on też jest autorem pierwszego utworu. Drugi wiersz napisal "Georgius 
Oppel Cantor", trzeci "Caspał' Vsaeus F.". Druk antykwą, podpisy kursywą, wy- 
stępują też czcionki greckie. 


J 


t). 


E. VIII, 80. WN. 50. 


56 Egz.: opis z nieistniejącego dziś egz. Bib!. Krasińskich, za WN.
>>>
+ 


45. Luther Martin 


Katechizm Doktora Marcina Lutra. Przytym też z Pieśniami teraz nowo 
z rozmaitych autorów zebranemi. 
8 0 . 


E. XIX, 92, za Oloff: Polnische Liedergeschichte s. 404. 


Druk nieznany. Por. poz. 26. 


46. Stroband Henricus, Frisius Caspar 


':' 


Orationes duae in actu renunciationis M. Caspari Frisii. 
4 0 . K.nlb. 18i sygn. A-D! E2. 
Ty t. kurs.: ORATIONES DUAE 1/ ant.: IN ACTV RE- 1/ NVNCIATlONIS 
M.CA- 1/ SPARI FRISII, LVDIMODERA- II toris Thorunensis, habitae II 
kurs.: III Idus Decemb. Anno 1584. 1/ ant.: HIS ADIVNCTA EST COM- 
MEN- 1/ TATlO CHRISTOPHORI CORNERI II, V.CI. ad Epistolam I.M.T. 
Cic. II ad Q. Fratrem. 1/ kurs.: Quod Magistratus instructus esse debeat 
doctrina I/liberali, et digna homine nobili. II ozdobnik listkowy 1/ CHRI- 
STO DUCE ET 1/ A VSPICE CHRISTO. II winieta 6,2 X 2,9 cm. Kolofon 
kurs.: TORVNIAE 1/ Imprimebat Melchior Nering. II 1585. 1/ 


7 stron ded.: m. '" Stanislao de Uttitlice Comiti de Litbiszyn: Juniwladislauiensi, 
Szlocholiiensi etc. capitaneo '" dat.. XIX Jan. Anno M. D. LXXXV. Podpis.: 
Melchior Pyrnesius. K. B. 1 : Oratio I. Henrici Stroband Scholarchae Torunensis. 
K. C 4 v.: OraUo II. M. Casparis Frisii, Ludimoderatoris Thoruniensis. K. D 4 v. roz- 
prawka: Magistratus sit instructus doctrina liberali et digna homine nobili: Ex 
commentario Christophori Corneri .. . in Epistolam I. M. T. Ciceronis ad Q. Fratrem. 
K. E 2 v. winieta. 


b, XXIX, 334 (wzmianka). B. Nadolski: Mowy z okazji introdukcji rekto- 
ra gimn. toruńskiego Kaspra Friesego (1584). Zesz. Nauk. UMK, Filo!' 
polska IV 1963. 
Egz.: Gdańsk PAN Ma 3925 8° adl. 5. Wrocław BU. 


:'- 


47. Usaeus Caspar 


Die Historie unseres Herm Jesu Christi, gebetsweise verfasst. 
E. XXXII, 79. Moc. Ks. w T. s. 32 za Lambeckiem. 


Egz. nieznany. 


57
>>>
, 


1586 


48. Consensus in fide et religione Christiana 


8 0 . K.nlb. 60 (ost. czysta); sygn. A-HR P 
Ty t. w drzew. ramce, listwa z kielichem II ant.: CONSENSVS 1\ sygnet 
druk. 1\ 2. Timoth. 2. II lwrs.: Sectare iuJticiam, fidem, chari- 1\ tatem, 
pacem, cum ijs, qui inuocant II DOMINVM ex pur o , corde. 1\ winieta 
z twarzq. /I 
K. tyt. v. pag. 1 kurs.: CONSENSVS II ant.: IN FIDE ET ,II REUGIONE 
CHRI- /I STIANA, INTER ECCLE- II sias Euangelicas Maioris et Mino- II 
ris Poloniae, Magnique Ducatus Lith- /I uaniae & caeterarum eius Regni 
II prouinciarum, primo kurs.: SENDOMI- II RIAE ant.: Anno M.D.LXX. in 
Syno- II do generali Jancitus & deinceps in 1\ alijs, ac demum in Wlodi- 
Jlauiensi II generali Synodo Ano M.W.LXXXIII. 1\ confirmatus & SereniJ 
si mis Polo- 1\ niae Regibus, kurs.: A VGVSTO, HENRI- II CO ant.: ac 
kurs.: STEPHANO ant.: oblatus, nunc 1\ autem ex decreto Synodico in 
pu- II blicum typis editus. Anno II ChriJti M.D.LXXVI. II kurs.: Psal: 50. 
et 122. 1\ ant.: Benigne fac Domine... 4 ww. ... palatijs eius. II 
K. A ij pag. I tytul polski; kurs.: Zgodne rozumienie. (W) got.: Wierze 
a 1\ nabożeńJtwie Krześćiańj'kim II Kośćiołow Ewangelickich wiel- II 
kiey y małey polJki y wiełkiego Kśięj'twa II LitewJkiego / y inSzych tej 
Korony panJtw 1\ naprzod w Sędomierzu Roku 1510. 1\ na Synodżie Gene- 
ralnym poJtanowio- II ne / y potym na inJzych / aż na oJtatku na II 
vVłodżyj'lawJkim Generalnym Roku 1\ 1583. potwierdżone, a Naiasniey- 
szym 1\ Kro10m POIJkim AuguJtowi / Henricho- II wi / y Stefanowi ofia- 
rowane / a teraz 1\ według dekretu Synodowego 1\ wobec podane / Roku 
Pań- IIJkiego. 1581. (popr. ręcznie 7 na 6, por. tekst lac.) 1\ PJal: 50. y 122. 
II Czyn dobrotliwie Syonowi... 3 ww. ... Niechże będżie pokoy... w pała- 
cach iego. 


.., 


58 


Tekst laciński po stronie lewej, paginacja arabska, tckst polski po stronie prawej, 
paginacja rzymska. 
K A 2 v.-A;j: Przedmowa, którą podpisali Erasmlis Gliczner, Jan Lorenc, Paweł 
Gilowski. Do s. 20: Consenslis Sendomiriensis, od s. 18 podpisy, s. XX czysta, 
następnie: ConsignaUo observaUonlim necessariarum ... Spisanie ArUkułów po- 
trzebnych ku potwierdzeniu y zachowanili ugody... w Poznanili Rokli 1570. dnia 
20. Mitijit uczyniona - s. 21-31. 
S. 32-48 tekst lac. kurs.: CRACOVIENSIS II Synodi Generalis Acta et Con- II 
dliJiones J eli Canones Anno Domini M. D.-LXXIII. Septembris die XXIX etc. 
Tekst pol. got.: KrakowJkiego Synod li Generalnego Jpra- II wy y poJ stanowienia 
albo ArU II kliły. Roku PańJkiego 1573. II Wrzesnia dnia 29., etc. 
S. 49-55: PETRICOVIENSIS II Synodus Generalis, ANNO II Domini M. D. LXXVIII. II 



 
I 


,
>>>
, 


Iunij die I. II. II et III. II Tekst pol. got.: Piotrkow Jki II Synod GQlleralny I Rokli II 
PanJkiego 1578. Czerw- II ca dnia 1. 2. Y 3. 
S. 56-66 tekst lac. kurs.: WLODISLA VIEN- II Jis Synodus Generalis (A) NNO 
DOMINI II M. D. LXXXIII. Junij II die XIX. hora meridia- II na ... tekst pol. got.: 
WłodziJław Jki II Synod Generalny. (R) OKU panJkiego II 1583. Czerwca Księ- II 
życa dnia 19. w południe / ... Od s. 66 podpisy: Iohannes Lorentius, Paulus 
Gilovius, Erasmus Gliczner, Bartholomeus Crossius, Iohannes Rokita, Simeon 
Theophilus Turnovius, Iacobus Laszkowski. NQ..s. ost. nlb. między dwoma winie- 
tami, górną z kielichem i dolną z twarzą z rogami: Stanislaus Comes a Gorka, 
PalaUnus PoJnanienJis, manli propria slibscribo. 
E. XIV, 370 (pierwotna data 1587 została wyskrobana, w tekście polskim 
popr. 7 na 6); XXX, 163 (1586). PK 260 (może Cotenius?, 1587). BOss 451 
(1587). Tab!. 26-28. 
Egz.: Gdańsk PAN NI 16251. 8°, 16252. 8 0 . Kórnik PAN Cim. O. 318. Kraków: 
BJ Cim. O. 544, PAN Cim. 81. Wrocław: BU 8. K. 2235, Ossol. XVI. O. 349. 


49. Designatio lectionum et exercitationum in Schola Thoruniensi, 
pro Anno M.D. LXXXVI. 


-j 


4 0 . K.nlb. 4; sygl). A4. 
Ty t. nagł., kurs.: DESIGNATIO II ant.: LECTIONVM II ET EXERCITA- 
TlONVM IN II SCHOLA THORVNIENSI " kurs.: pro Anno" M.D. 
LXXXVI. II ant.: AD LECTOREM. II elegia 18 dystychów kursywq. Kolo- 
foni ant.: THORVNII, Melchior Neringius. 


K. A 1 v-A 2 v.: Conrado MolIero, Georgio Behr, Henrico Stroband, Scholarchis 
Thoruniensibus, Patronis omni observanUae cultu honorilndis S. '" Thorunij 
VI. Januarij, Anno M. D. LXXXVI Rector Prorector et Collegae ludi literarij 
Thorunien. 
K. A3- A ,,: Generalia c.apita, universum coetum Scholasticum concernenUa (zasady 
nauczania). Designatio specialis lectionum et exercitaUonum (plan zajęć na poszcz. 
klasy: VII et infima, VI, V, IIII, III, II, I). Przy najwyższej uwaga: Sed et hoc 
postremum publice indicandum est, propter exteros maxime, operam datum iri, 
ut pueri in linglia eUam Polonica horis succisiuis instituantur: ita tamen. ut ne 
studiis poUoribus quidquam detrehatur. 


E.-WN.- 


Tab!. 22 


Egz.: Gdańsk PAN CF 824, 8° 31 adl. 


J 


50. Golius Theophilus 


Grammaticae sive educationis puerilis linguae Graecae p. 2. 
8 0 . K.nlb. 180: s. 1-303 [304J, k.nlb. 28; sygn. A-Ys Z4. 


, 


59
>>>
i 


Tyt. ant.: GRAMMATICAE II SIVE II EDVCATIONIS II PVERILIS LIN- 
GVAE II GRAECAE Pars ALTERA, II pro Schola ARGENTINENSI II con- 
Jcripta, & iam recogni- II ta atque aucta II PER THEOPHILVM GOLIVM: 
II Nunc vero in vJum Scholarum THORV- II NIENSIVM recuJa. II ozdob- 
nik listkowy II Thorunij BoruJJorum II a II kurs.: Melchiore Neringo II 
ant.: Anno ChriJti Seruatoris II M.D.LXXXVI. II 


K. A2-ASr.: Praeceptores Scholarum Thoruniensium discipulis suis '" . K. Asv. 
(s. 6-303) gramatyka. Od skI. V: Index vocabulorum quae in hoc opere conU- 
nentlir. 
Egz. toruński jest wspólopr. z cz. 1 tejże gramatyki, wyd. w Zerbst LI Bonaw. 
Pabra w r. 1589. 


E. - WN. - Moc. Ks. W T. s. 30, uw. 137. 
Egz.: Toruń BU Pol. 6. II. 1469. 


51. Institutionis literatae sive de discendi atque docendi ratione to- 
mus primus. 


4 0 . K. 356: nlb. 28, s. 1-648, k.nlb. 4; sygn. )( - )( )( )( )( )( )( )(4 A-Z4 
Aa-Zz 4 Aaa-Zzz 4 Aaaa-Nnnn 4 . 
Ty t. ant.: INSTITVTIONIS II LITERAT AE II Siue II DE DISCENDI II 
ATQVE DOCENDI II ratione II TOMVS PRIMVS, II STVRMIANVS. II 
v.rinjeta z omam. rośl. 3,4.X 2,8 cm. II kurs.: Quae hoc primo Volumine 
continentur, II Jequens pagella indicat. II ant.: Torunij BoruHorum II 
linia II kurs.: ANNO DOMINI II ant.: CIJ.IJLXXXVI. II 


.) 


60 


K. tyto v. spis zawartych w tym tomie rozpraw Jana Sturmiusa: l. De literarum 
ludis recte aperiendis libero 2. ClaJ Jicarum epistolarum libr i III, siue Scholae 
ArgenUneses restitutae. 3. Academicae Epistolae Urbanae: Uber l. 4. Scholae 
Lauinganae. 5. De educaUone principum libellus. 6. Nobilitas literata: Liber I. 
7. De exercitaUonibus Rhetoricis: Liber Academicus. 8. De amij' Ja dicendi raUone 
et quomodo ea recuperanda sit. Libri II. 9. Unguae laUnae rej' oluendae raUo. 
Rozprawy poprzedza wstęp do Autora na 6 stronach podpisany: Rector, Prorector 
et Collegae scholae Torunensis, oraz PraefaUo ad lectorem de Scholis et libris 
Sturmianis, qui hoc Primo Tomo continentur, podpis.: Schola Thoruniensis (s. 48). 
Po rozprawach od S. 614: Index secundum ordinem capitum (treściowy). Od s. 625: 
Schola Argentinensis. Hoc est Epistolarum Joannis Sturmii classicarum et Aca- 
demicarum schemaUsmoi (grec.) confecU a Ioanne Ludovico Havvenreutero. Cum 
praefaUone Ioannis Sturmij. Linia ozdobna" Ad Lectorem - 9 ww., " ozdobnik. " 
Przedm.: Ioannes Sturmius Ioanni Ludovico Havvenreutero - S. 627-8, od 
S. 629-646 tablice schematyczne z planami nauki poszczególnych dziedzin. Od 
S. 647 kurs.: EPIGRAMMATA ALIQVOT COLLEGRARVM SCHOLAE THORV- 
NIENSIS. Utwór pierwszy Ad Ioannem Sturmium V. CI. podpis al M. Caspar Frisius 


")
>>>
\ 
, 


Thoruniensis. S. 468: Epigramma ainigmatodes (grec.) complectens amplissimas 
aliquot Scholarum uUlitates, podpis.: M. Huldricus Schoberus Lubenensis, eiusdem 
Philomusi et PietaUs Uteratae dislogismus (oprócz Sturma wzmiankowani tam są 
BelU s, MollelUs i Strobandus). Następują kolejno: ośmiowiersz Schobera: Vtilis 
est Ignis .,. poczem Si te delicia capiunt '" podpis.: M. Iacobus Z6lnerus Thoru- 
niensis. Phalaecium na 3 str. podpis.: M. Ioannes Huebnerus Thoruniensis. Aliud: 
Ecce repubescunt Sturmii ... scripta, podpis.: Gregorius Vorbergius Laubensis. 
Aliud: Qui modo lub lucem ... podpis.: Georgius Oppelius Cantor. Alilid: Non 
reget armata s ... , podpis.: MarUnus Rethelins. Domnauensis. Na s. ost. Errata 
10 ww., po niej ant,: ExcuJum TORUNIl BoruJJoru
 II Anno Domini CI:) CI 
LXXXVI. II 
E. XVIII, 582/3. W. 2792. WN. 53. B. Nadolski: Institutio literata toruń- 
skie wydawnictwo pedagogiczne z czasów Batorego. Zesz. Nauk. UMK, 
Nauki Hum. społ. zesz. 6. Tab!. 29 
Egz.: Toruń: BU Pol. 6. II. 267/1, KM K. 4° 20. (z ded. rps. burm. Strobanda) 
Kraków BJ (z ded. rps.: D. Jocobo Monauio... Henricus Stroband). 


*52. Miączyński (Mączyński) Jan 


.
 


Lament Matki Korony Polskiej z smierci Stefana pierwszego, króla Pol- 
skiego dnia 23 grudnia r. 1586 uczyniony. 
4°. K.nlb. 6; (ost. czysta); sygn. A6. 
Winieta 9,5 X 3 cm., tyt., ant.: LAMENT II got.: Mcithki KOrony /I PoIJ 
kiey / z śmierći PrzeSławnego Pa--II na / Pana STEphana pierwSzego / 
II Krola poIJkiego / w Roku ninieySzym,/I 1586. zmarłego. II Przez; Jana 
MiącżyńSkiego w Płocku / II dnia 23. Grudnia / Roku 1586. II ucżyniony. 
II ozdobnik listkowy /I winieta 6,1 X 2,8 cm. II 


Tekst zaczyna się na k. Al;, pierwsza strofa brzmi: O zarażliwe jędze z przyro- 
dzenia / Jak Jrogie macie Jwoie przysiężenia I Nie znacie miary w Jwoim za- 
gniewaniu Zew Jząd w Jtroskaniu ... Na końcu winieta z twarzą 5X5,3 cm. 


E. XXII, 321 (z błędem na k. ty1.: 1587 zmarłego). Drukarze dawnej Pol- 
ski t. 4 S. 287 (przyznano druk M. Neringowi). 
Egz.: Poznań BU S. D. 2061 I (prow.: piecz. Lubostroń). Warszawa BU. 


) 


53. Schober Huldericus 


Elegia de felici emigratione ex hac vi ta Domini Ioannis Strobandi. 
4°. K.nlb. 8; sygn. A-B4. 61
>>>
I 
... 


Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: ELEGIA" De felici emigratione 
ex " hac vita II DOMINI IOAN- " NIS STROBANDI " VIRI II AMPLISSI- 
MI, COS. PRV- " DENTISS. ET DE CELEBRI TORONI-II ENSIVM REPV- 
BLICA ANNOS AM- " PLIVS QVINQV AGINT A OPTIME II MERITI, 
QUI PLACIDE EXCES- II SIT XVI. CALEND. DECEM B. " ANNO M.D. 
LXXXV II AD HENRICVM STROBAND, II EIVSDEM F. IBIDEM SCHO- " 
LARCHAM 1/ SCRIPT A " a " M. Hulderico Schobero Lubenensi Sile- " 
sio, Scholę Toroniensis Prorectore. Kolofon: THORVNII II EXCVDEBAT 
MELCHIOR NE- " RING. M.D. LXXXVI. " W inieia. II 


I 

 


K. tyto v. znak rodowy Strobanda, pOl. poz. 44., oraz 6-wiersz lac. K. A'4 wiersz 
dedykacyjny autora, podpis.: Gregorius Vorbergius Lalibensis F. 


E. XXVII, 235. WN. 54. 


Egz.: d. Bibl. Kras. zaginiony. 


54. Schober Huldericus, Usaeus Caspar, Oppel Georgius 


Vota nuptialia Jacobo Wintero et Barbarae, Abrahami SchoItzii filiae. 
Scripta et nuncupata ab amicis. 
[po 18. 11.]. 4 0 . K.nlb. 4; sygn. 4 4 . 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: VOTA NVPTIALIA " ant.: 
VIRTVTE ET II DOCTRINA LITERARVM OR- II NATISSIMO VIRO DN. 
IACOBO " kurs.: WINTERO, SCHOLAE THORVNI- " ENSIS COLLE- 
GAE, SPONSO. " et II ant.: HONESTISSIMAE VIRGINI /I BARBARAE, 
HONESTI VIRI " ABRAHAMI SCHOL TZII, pie defuncti, filiae, SponI ae. 
/I kurs.: scripta et nuncupata II AB " ant.: AMICIS. " kurs.: D.XVIII. 
M. FEBR. " A.M.D.LXXXVI. " winieta 6 X 2,7 cm. " Kolofon, ant.: THO- 
RVNII EXCVDEBAT ME L- II CHlOR NERING. 1586. II 


.! 


Zawierd trzy utwory, pierwszy podpis.: M. Huldricus Schoberus, drugi: Alilid _ 
Caspar Usaelis, trzeci: Gcorgius Oppel cantor. Na końcu winieta 7X3,4 cm. (ple- 
cionka). 
E.- 


Egz.: Kraków Czart. 71066/1. 


55. Trisner Martin 


I 
;) 


Leichpredigt aus dem XXV. Capitel Genesis bey der Begrebnis des 
Johann Stroband des EItem. 
62 4 0 . K.nlb. 16; sygn. A-Dł. 


r 


. 1
>>>
. 
.. 


I 
J) 


Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, got., czerw.: Leichpredigt / II czar.: 
Aus dem XXV. Capitel GeneJis / II von des Patriarchen Abrahams II 
Alter un J eli gem abJchied. II czerw.: Bey der Begrebnis des EhrnueJten 
/ II czar.: Namhafften und HochweiJen HErrn II kurs. czerw.: Jant.: 
OHANN STROBAND des Eltern / II czar.: J eligen j BiirgermeiJters der 
Kóniglichen II Stadt Thorn / welcher GottJelig ver- IIJchieden den 16. 
kurs.: Nouemb: got.: un her- II nach am tage Elizabeth / daJ iJt II den 19. 
kurs.: Nouemb: got.: Christlich II zur erden bestattet. j kurs.: Anno II 
czerw.: 1585. II ant. czar.: Prouerbiorum 16. II got.: Grawe har Jind eine 
Krone der Ehre / II die auff dem wege der gerechtigkeit fun- II den wer- 
den. II Kolofon: Gedruckt zu Thorn, im Jahr 1586. 


K. A 2 - 4 ded.: Den Erbarn '" Heinrich, Johann und ChrisUan Stroband Gebrudern 
H. podpis. MarUnus Trisnerus Budissinus, dat. Thorn, den 3. Januarij Anno 1586. 


E. XXXI, 327. W. 2798. WN. 55. 


Egz.: Kraków Czart. 1316/11. ToruIi KM L. IV. 35. 


1587 


Alphahetum Graeco-Latinum zob. Crispinus Ioannes 


'J 


Artomius Petrus zob. Kancjonał 


Consensus in fide et religione Christiana zob. pod r. 1586 


56. Crispinus Ioannes (Crispin Jean) 


:; 


Alphabetum Graeco-Latinum. 
8 0 . K. 44 (os1. czysta): s. 1-86, k.nlb. 1; sygn. Aa-Ee 6 Ffoi, tabl: 1. 
Tyt., ant.: ALPHABE= II TVM GRAECO= II LATINVM. II kur.: IN QVO 
DE LITE- II RIS AC GERMANA GRAE= II cae linguae pronuntiatione ex 
veterum Jcriptis diJJeritur. II ant.: CVI, PRAETER ALIA, ACCESSIT II 
Pythagoraea memoriae exercitatio, Dlalogus cum II omnibus JtudioJis, 
tum lUdimagiJtris ad II exercendos adoleJcentes vtilis et II accommo- 
datus. II winieta II kurs.: Torunij, II EXCVDEBAT MELCHIOR II NERING. 
II linia II ant.: M. D. LXXXVII. II 
K. tyt. v.: Ioan. Crisp[inus] Lectori. S. 3 (k. Aajj): Viyinti qvatvor Graecorum 63 


1
>>>
literae. S. 5 AnnotaUones De lingliae Graecae vet[eris] pronlint[iaUone]. S. 59-67: 
Pythagoraea memoriae exercitaUo (DialogliS Praeceptor, Daniel). S. 68-86: Pre- 
caUones (modlitwy lac. i grec.). Na końcu tabl. 27X34,5 cm., kurs.: APPENDlX 
DE DlCTIONIBUS ENCLITICIS, ET II SynencliUcis Graecorum, M. Michaelis 
BoSchij. 


, , 
r 


E. VIII, 83, WN. 56 (nie zna egz.). Moc. Ks. 
elbląski, obecnie własność BU w Toruniu). 
Egz.: Toruń BU Pol. 6. II. 1470. 


w T. s. 30 (wymienia egz. 


57. Kancjonał 


J 


Cantional albo Pieśni duchowne. Wyd. i oprac. Petrus Artomius. 
8°. K. 432 (Ggg s czysta): nlb. 12, Ib. A-V 1-20, X l - 12 , nlb. 10; syng. ) : (12 
A-Z8 Aa-Zz 8 Aaa-Fff8 Ggg4.. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant., czar.: CANTIONAL: II got.: 
ALBO" czerw.: PieJni Du= /I chowne / z PiJma S. ku II czar.: Cżći a 
chwale Jamemu P. " Bogu w Troycy iedynemu: /I y też pomnożeniu 
kosćioła iego s. /I porządkiem dobrym a Jtaro= /lżytnym Jporządzone. " 
ozdobnik czerw.: /I Z więtJzą pilnośćią niż przed" czar.: tym wyrobio- 
ne / z przydaniem Pie= /I sni niektorych / y P J almow " nowotnych. /I 
ant.: W TORVNIU " got., czerw.: Drukował Malcher Nering " czar.: 
Roku PaiiJkiego / 1587. 


64 


K ):(12r.: INTROIT NA ADWENT. Rorate coeli desuper. Nuty, niżej tekst: Boże 
Oycze niebie- 1/ ski... verso: Wszyscy Panu BOgli chwałę... K. Al, Ib. A 1: 
PoczyniJ.ią się Pies ni / A naprzod Adwentowe '" Wyspiewuymyż wszyscy z we- 
selem ... K. At; Ib. A 2 tyl. lac. i niem.: Veni redemptor genUlim. Nu kom der 
Heiden heiland, pod nutami tekst polski: Przydż zbawienie pogańskie ... 
K. Au; Ib. A 3 pieśń z nutami, bez tytulu: NliŻ wszyscy krześćianie '" , następne 
tak samo, dalsze tyl. tylko w jęz. lac. K. Cm; v.J winietka w formie krzyża, na 
k. nasI., Ib. B 1: WIERSZYK. gol.: Gotliyćie drogę Panli wiecżnemu. Resp. Na- 
prawcie ścieszki '" COLLECTA. K. Ib. B 2 - C 8: Piesni o Narodzenili z Maryey 
Panny. K. Gl Ib. C 9: Na dzień nowego Lata, k. Ib. C 10 nuty bez tekstu z po- 
dzialem na discantus, bas sus, tenor. K. M 7 v. winieta z glowq, k. M8 Wierszyk, 
collecta, verso: O sławnym a Radosnym zmartwychwstaniu, k. V 7 v. Ib. H 20: 
Piesni o no Troycy Sw. K. YUł; v. czysta, Y v Ib. J 13 gol.: Tu Się poczy- 1/ na 
Wtora część Pieśni krze- 1/ śćiańSkich: A napierwey o Ko- II sciele Swiętym I 
y o dobrodżiey Stwach / ktoremi go Pan Bog z łaSki Swey obda- II rować ra- 
czył I Jako Kosćioł / tho ieSt / wierni PanScy / w Krzyżli / w cięSzko- II sciach / 
ktore P. Bog na nie przepli- 1/ Szcza / karząc złosci I a doswiad- 1/ cżaiąc ich / 
poStępowac a 1/ cieSzyc Się maią. 1/ Na tejże stronie pieśń: Conterre Domine 
forUtlidinem. Zetrzyi mocną rę- II ką '" Dalej kolejno pieśni o Kościele świętym 
do k. Bb u ; Ib. K 15; Przy obieranili Ministrów 1 pieśń O Słowie Bożym wiecznym 


, 



 


----'-- - 


........
>>>
, l 


l l., OPoklicie ... 15 pieśni i psalmów, O dziesięciorgli przykazani li, o wierze, 
itp. Od Nnlv.: Poczynaią się Pieśni pospolite... Od PPUj v. Ib. P 20: Psalmy Krola 
Dawida (1, 3, 8, 12, 13, 14, 23, 24, 42, 72, 62, 63, 75, 86, 90, 91, 103), po nich Psalmy 
Dawidowe teraźnieyszego przekładania nowego (4, 5, 12, 13, 14, 16, 27, 28, 42, 65, 
67, 96, 104, 120, 127, 133, 146, 148). Od k. Tt8 Ib. R 16: Pieśni czaSli Powietrza 
morowego... O śmiertelności człowieczey .,. Przy pogrzebie i i. Od k. ZzuJ V.: 
Pieśni na czasy osobliwe dnia: A naprzod przed Switaniem ." poranne ... przed 
Obhidem, ... po Obiedźie '" wieczorne ... Psalmy (95,1,2), Te Delim, Psalmy 
Nieszporne (CX, CXIII, Magnificat, 128). Litania- 6. stron nut z tekstem, potem: 
Kor odpowiada... Od k. Ddcl 1 v. 10 stron gol.: PaJterJtwo \I domowe I w ktorym 
śię za- \I myka Katechizm I także naliki 1\1 iako Się każdy cżłowiek I a oSobliwie \I 
GOSpodarz I w domli Swym \I Spniwować może, dalej w ramach Pasterstwa 
4 strony: Napominanie, ktore może y ma czynić GOspodarz do czeladzi y do 
dziatek swoich... , dalej modlitwy m. i. Psalm 114, 117, Nalika krotka iako się 
przy Stole zachowywać mamy, wieczorne napominanie Gospodarz do czeladki ... 
Modlitwy pospolite. K. FIftllj v.: winięta w ksztalcie krzyża, poczem: Dokonczenie 
Pieśni I Nalik I \I a Modlitw Krześćiańskich I \I za \I co niech będzie wieczna 
chwała PA- \I nli BOgli w Troycy iedynemli \I AMEN. \I REIESTR, \I Albo Sprawa 
wSzytkich tych \I PioSneczek! dla łacnieySzego \I znilleżienia. Uklad pieśni alfa- 
betyczny, w rejestrze zanotowano tytuly 318 pieśni. Na osI. s. winię ta z twarzq 
identycznq jak na k. M 7 v. 
Problem autorstwa kancjonału oraz jego stosunek do innych wcześniejszych 
i późniejszych wydań zob. L. Wjtkowski, Piotr Artomiusz - przyczynek do historii 
toruńskich kancjonalów ewangelickich. Poznań 1933 (odb. z Pomeranjj t. IV, 
s. 44-64). 


E. XIX, 92. W. 1661. WN. 57. 


Tab!. 30-32 


Egz.: Kraków Czart. 1579. 


"
>>>
.. 


.. 


Ił i.E'. ł-i' 
- 2 ..alI i" . 
 ł '.. 
- =H'i- i [,i-=. 3 I '. 
 =i
l 
:J: .& #,,q :fłi..!. 
 
jQ:" -a 
 
 .f:- = ':-.
 '" " 
- -...vl B.
"'f.:l& "fi 
" 
 
£.. lit 
- i '
E
:
I&.5.t"" "3
_ .... , .. 
.;.
.

 

. 
 ł 
.t':-';'a!.iI"' ł ! ....- ':I' ';;-X
.c'1S 
- o " ct"'-:lI
 I"'
:!. '; . t!:..t
.s 
W
i" IIf
'
ł
i;ł.ł

'I:x: 
;;ł!! 
-a - ...'1 -1 09 I-i''';:- 
.I
 0;r U 
 it 
 ..,! 
::r:: t i
 t:i.
.

it:n.
'lij g\ t 'l 
 'a!r
i.ł 
,jQo.
"
JD
".olOl \E.c"!.. o l
 JI" 
Co CllJlj-e;g, 1
.1.:i .r
 
 
....'Ii:.iE
 
, 2
ł
i;:ł!-:łf _Jlo. :: 
i
!:J 

 c!-.-E-rI'H1.!iI a 
 ,i'o'S3. 
u o....,.,.. .. 
.. c 
... 

 :r." 
 -ł 
 

 
:t. 
... 


\: 


I' 


-- 

 -- 
-: -- -=;-
 -..:.. ---......- - .4) 


----; .-. " ...1,,-: . "
 11 
1. " 
'. 
 
C) 
-e. #- .. 
. , . - . 


łf':=- 
oII:
 -- 
oc -tł..I
 
li" 
 - 

''':< 'Y""'f" ... . 


-ł · 
.
 . a-fU' . M 
-Ol Ił lłl . .. 
_... .J!!:ł -- - 
.... c a'" .' - 

łdtłłfł · 
 
, , ł.. 

 

 --ł. t\ 

1-= ! - 
() 
' Q, 
!i"il1
 " 
£ ł; 

i- .. I 

. ..... t.. 
:;:,.. - - ...,.,... . 
66 .. . ...... 
 ""----, -- - -----... .. 

-
------ .:;. 


.... 


- 


.. 


'" 
C" 
.S 
..... 
Q) 
Z 
N 
Q) 
N 
..... 
Po 
Q) 
'" 
'" 

 
o .....; 
.: ...... 
::j 
..... c5 
"C 
'- N 
.:: tj o 
(;;Il. 
tj I 
.:: 
Q, 
tj ci 
D:: .: 
.- 
 
'" o 

 Po 

 o 
Po 
'" ::j 
o 
... '13 
'" 

 
 
..... 
o 
:g I- 
Q) 
 
,!:J 
Q) 
..c:...... 
.... co 
o,,", 
Q)...... 
Z ...; 
g,
 
Q) 
i:: 
Q) 
o; 

 
có 
r-: 
:D 
oc 
I- 
'
 


;.. 
i 


.......
>>>
.. 


W

I

:łaif 
ELEGIA fVNEBRIS 

I 
I N O B I T V - M I 
l' uj 

 MATVRVM GENER
SI MA(jNnl.-;
. 
QY £ SP E I A D O L E.J C E N T I. s. N 1 C O L J\ I C: (, R.- I 
+ . 
li Y . qui in 0fp.lgnłtionc Plcfccuicnf1 tormenco. t 
borab:uiico tuicć"łus. occubuic. li. f'lrcncl' 
buc ac amicis [rifCe fui ..itHdcriull1 
nli
iuic. 


" 


SCRfPTA. 
A 
M. SJmudc V VOrMO S iJdl o , rcholz 
L(uartouicnfi I R CtiOT!. 
Anno M. V. LX.XXI. 


Tabl. 9. Elegia Samuela Wolfa na zgon Mikołaja Czernego pod Pskowem. 
Egz. B-ki Gl. UMK. - Poz. 13. 


,- 


67
>>>
r 



o." 
pt::_ 

. 'O..... 
... - Id 
 '« 
Q S e:.-łe 
"ó"
 
-:; o. o- 
.,.,. '.... 'Z E Q. 
 . 

-... 00- o 

 
 2 
 ''! - t-o 

 
\ ... 1::::11 
"_ ł
 
'1) ':
 '- Co 

 CI. C ....,':a.  .. .c.; 
:: 
.
 
 -,.,. .; 


I::QB'-d 

 ......ts
"!QtQ 
... .
 p - Q..
 
;;, :J: 0- 
$:: '.... 5'- 
 

-::II..o::;- I'ł 
.c,. -t:; E Q ... 
 
_-.-::-
:: 
-...... s: ,- ..... 
O) 
 -. 
 Et 

J (f; Q 
 
c:: I.t::lo 


's 
\ 
 . 
Q)"" 
N- 
U Ń 
.
 O 
Sp.. 
'l) . 
",('ol 
....CO 
I:Q
 
N 


J 
I 


...: 

 N 
'0 '" 
3 
 
Q) :: 
t:rQJ 
lO: '" 
'" :: 

 o 
IJ.1U 
'" O 
"0"0 
O '" 
t:r1O: 
;:J O 
N 

 
 
-"O 
. "O 
:J 

 


C'oi 
-- CO ( . 
'i- V) 
- 
::I 

.. 't'...! .. 
O 
.S:: t;ł-_.
'C. . .... 

J.t- -'2' O 
 N 
Q Q..
.:...- t-o
 '" ...;. 
V)
 -"g i:-i
"" ł" 
 " ::s - 
.... '" 
z.(: S
-e:Zl"'-
"''''
 . :: . 
tf\ .1: QJ N 
1::,_ o1t'- E =łc 2
o!.. '" O 
:#i . :: p.. 
a 
 Ił i ...- .- 
::;:u.c .. ... 6 ' . o I 
. ,_ 00 o. U 
UJ - o... Q.

'" e &....
 r . 
 t" on Q)""; 

 ... D...c. - la.. . fi 
V) 
 
E'! ... W 'e 'c 
::'ł:S'
 o. e:. ... 
 I:: --i-: .
 l) 

 lO: o 

 "'1:1 '" .... 
,Q... c:.... I 'O.. 
 ''II 
!1:': "".... . "O
 
U) .... -9 .. ::II o .... - I 
 Q. ... - 
Z O 
 "'a' c 'O,
",
'c1 
 . ..Cit.. 
::i 


a tQ
 .-'! : 
 
.
 es. 

... 
 

"O ..c a ..... Q)I:Q 
.. 
-e'" a.- E'c I
 N 
...... U1 Ń 
O ... -.:: -- f
 
.. · - ':1 
 t:r 
o .
!:t 
""'Ua: 
"
.. .... lJ.1 
Q) 
U \oC a ;;..
 
 g-

 i: i5: 

 
 ł:t ! 
. k.
 =s . Jt 
ci 
 
- 
:c; 
'" 
!- 
68 


'Ił-
>>>
-- 


4- ..
 


 
 

 
 "f\
 
.#Ił fiO( '"'ł'" Ol .. . 
. ., 
 A:: t,:g'
 . 
L.
 
 O--e . "Et l 
. 
;x.. :s

.......,S. 
 x:: 'i 

 
 e E
 :!.;
:" as; 
d .. . , ł--04 
 
 
 
.. 
 " .
 .... p:
 
tf '



 

. 
 e 
 
 
 
z . .- Ol _ -.. .
 '.. 
 

. lO: 
I O .E: 
:[
.
 
 
 . 
 t
 

 łr

., .c; 
:; ow 
 s.. .,.r![) lP 7 o. 
)" 
 
._ --. 
 .. ...(f 1':1 Ol")(.
_

 .
 
"'łO 
 ___'0 ...... 1.'\1')1, - 
r-.I ,.,..:; 
 1:: -e- "' Q 
 
 
1:
 d:1 

 t
 Q
E
 
 ki. 


, N 
? ....J .

.

. 
,' 

.
 
 


 
 


 
 
 '.' 
.

:: Q) 

 .. _.. _ 
 _.: .. f;;:
"-: ; 
łIJ


 
I
:::!ł






 
 ]. 
o 


J 


, 
c 



 
(
 


o) 


...... 


.. 


". 
'. 
, 


)

P.!'1


. ' 


.
f

..l.ł.
!.
;:
I

 St



 


........ 
. 

 
 i:',

 
_ s::o..
..... . 
.-:ł... '=.,..., E 
 
....
 
 t:rl J.ł -- Ol. 

 ::$
E

 

 
 v...

 

.
E-.o
 
Z 
E




 
- Ol ... ..... 
a
 O 
 ?lt.
 g 
 v 
 
......,.
 ttJ
f
 ł..." 

 '... 
.... r:;. o: J:. 
"... 
 _'.........,. Do 
...j ..-. - 
 .:: 
 . 

 ,-_o
...OI J 
.- a. : t:: ... ' 

 
 



 . .,. 
U


 
 
 
ł;S


I
 
 


e 


. ") 


.

 . 
.. OC 
ł'$
 
E

 
.- 
 

..: 


.'-ł 


\...... 

 

' 
. 


'!lo 
.... 


, 
. .;. 
O) 



 


J 
,.. 


...: 


N 
O 
A. 


.,; 
Ul 
::s 
:5 
.... 
::s 

 


:;.; 
'8 
O 
.... 
..: 
- 
-;:: 
'" 
'C 
'" 

 


co;; 


N 
- 


J5 
'" 
}-o 


69 


J
>>>
a
;
'

-;:




'
;




:'







i 

C



Q-


h



- E,cw'

a c



 
'" ::a t"- t: ,c.. i: !; 
 .
 t: E v ł';ł 
 w Q.. ... = t ::. 
.t; )-- ....., E .c.2. '- .;! 
 
ł 
.
-Y
bW-
O



DeV

 a


- 
s
 
o . e vEQ


.




wA 
- . 

 
o;
C
oc 
(,6;.... t'....ttl
.. a-


;C't..
UI SIoeE--';'.ł.:.:;'-J:s:.Q."\ 
. b IW i:'- CI 
 O Q __.0 c!:i. _. -6' I:) O .!:! ..::. O .o 
 
 e . 




o-


_w -

w



WU
-

Q_-ee 
ł 
ł!. o: .......... II ':J. .. ar:-....... co.t; -- Q- 1: 
 
 ::: i!!.Q r;;; ... /O .... 
:q I_
IO
IO

E e
l
o

So
EólO"o

źci 
"" ..... :! "'.;r. fII..o 't:' 
 ...- . ,0...4- .....
 

 .
 IJ Q 10 ... B 3' .. w 
.0__ \rJD 0tł"'g

I:A- ,,_ _ c._
 ł...-t;).... ., 0- 
I &r l -ł


....


fM

a
"




E
;
1& 
I
 


łw1

aE


i




t
:
 3 
i ł 
 i
e1
.tłt






a

!

.!:4 
. ... t .... .;aw....._W
.:';...L
r-;
.... .. ..o..Q.:..aO !& 
· - o 
 Q .-_ _ -'-...0 _ Q. 
 I: 
JP(.fi1'i..; v-a}
ICS';r-EO

f1."
Q..'!:IE
'::'o. t' 



i;E

i


i!r





E

Ei

I.5
 
'i E .att i c-.;
 .
'
.z:! i.
 ft', 'e E,.1i · .. t:
 

 
 E t: ... 
 

-e i @ ł..lij
 ł':-;:g E

'3! iii 1 i-e::!;e:1 ił} 
i · W ił 
 ł w t! -e" :I,;..
 ....08 E .. i ! ... ł 
 E 
 ł; .... ił '" I 
"'ł
 ł " t-! ł.!.
 E 
.
-a-r;
 I ' !.-;;'

& e li i ei 
--'II Ił !JE 
... - t.;;; c.,.. -.. 'I .:i; o. W\.ł.:.b \ .....0 
'I 
 "! łEo
o

u
:ł ł o 
 ł( -e i En
-e.!


 
'C '0 ! E 
 
 .. II r: l ' - 1" /O.
 ""iI -,.. .. - Q. 

 c,,-oE.O 
Eo.. u..:... _ ..a:"
ł 0-:ł..... 

v 
 l 
w.




 -"'g

M.
--
"'
 1 '
-
 
...:-
 . lU; 2'
 ot' E
' Ił 
 S-
'5
 ..'06..!.12.'iE
_! ł ł.. 


ro- 
I 
I 
I 
I 
i 



 . 
'J 
 . 
)...ł
_ 
z .
..! 
 
1Iw_1C""
 
o II"'
 v 
(Q oll;ł 
 f 
.JL-;:-. ..03 t- 
U' V Ił ts e łt 

t:o :1.1 
S::;:!6o\
_L.'; 

",?!,:;Qw

 
't$ ::;- 
 
 o E 'c 
.o ł-' ł:r.I.....:J 
Gf t/
 fi 
,!
 
ł::S-°j!
.g 

IQ ł t .. ,5. :s 
fiine

E 
iłł t:ł o ,;;;

i ;:
 
:;::-
.... 
I ł$:E 
o!, .. if to 
 
.. .. 9
 z: 

ii?i9 .. 
t_ - 
 . 


70 


ot 
c 
00 
ł:r.c.. 
j
l'1 
.;
ła 
"J
:
 Eh. 
e -oJ 
'3..,ą 
1\,,0 .... 4::! ... 

-;;-:;.!! 




 

- .... 

'g t ..- 
.; Ił.-,..... 
10 ) li: ,. 
-.._ 
u 
t' -6 -a 
.0' 
 
 
,q
" 
..;
 
u 

 



 
 
-- ..tnp-...... "':II: "Btłł ., 
2Z
i

Q
E
 -
 ,
. 
 

. . 'L o E 
 fł ts ... 

 
 .... :2... ty..... 
i!f
!
!
!ł łlł
ł . 

 
 Ż : .;; 
 1'! ! 4 -» E.c "" f Jt ł--3t .. 
... E -:: o E '
::I. c IQ t: ,;... t: .. .. 
. 'B -r fi 
Q. r f.. 
 
" .
.. 'E E -e E 'C2 'i" j 
 
e
 
 

:! 'i'
;;' D i io.o'tf!l Q.- .... fł ' 
'., o 
 
 E E !:I 10" '_ t "'2 . t: e. ,.. 
I!:.łt :
 .....(;" "'..
 o E a Q.
t"U ma i 





i


.
uo

w
!1
 
.ua
&"
 
 wD
 --owC
 

_
 




_
oE



o


 
w E i!i tt .... t; ,fi 3 -='V 
, e II Ił :: 
. Q. it"-'a 

u OC o-u
o
o

o a 

L


-
--;


 E ouo 
 
.. '" 1:1 M .. ::t n 
 Ił _ p .._6ł b)l:O-_ 

a -Z:E
"'-.""aa
--


 
fi Z::.t: t' E ,; 
 iD !:I 
 E -9 ....
.!!C 
'g 
.. .... o ..  os ,u . m .::r 
 
 :s J1l :J}s) 
-ł .ó Z };; 
 z: t;"W ::: c... £,E.o . 3" E .. 
 
- .a.....:3 -"O 
 C .:o - 
(-
 \ '.' E .g, -f z.
 .s.. C- E.et .. . .00 
,"'G1I w....
....u..
l::;g 
'. '-,",_c -..-Ił,..E c,t fI'
.... 1:" 

, 


E
'u


t


 

:I
' Q::O 2" J u,:: p -a: ,. 
 
&. t i 
 ,q Q.3' jj 
 ił ł'" l 
 
'oJ) ii S 
,:5 2 '; 
.
 i ..t.
 lal 


... 


r..: 
- 


N 
o 
p.., 



 
'" 
:: 
:5 
.... 
:: 

 
;g 
'2 
o 
.... 

 

 


. 


...: 
lU 

 


lU 
'2 
:: 
.... 
o 
ł- 


lU 
+' 
'" 
lU 
's 
.c 
u 
- 
I:: 
"t:I 
'" 

 
o 
"t:I 
lU 
'" 
:: 
'2 
.;:: 
:: 

 


lU 
I:: 
'u 
.... 
lU 

 


lU 

 
o 
e 
"t:I 
OJ 
N 
.... 
p.., 
'" 
- 


\;' 
I 
\ 


..... 


:i 
lU 
1- 


i.
>>>
, 
. 

 - ł ....,.. ... . . , '.r: -, - - n 
- ił


g
ro
..!=

.
 
.' g ił '"' YC........... - o "" -__ 
 .. 
 
 ..... u t1"J G 

1.
.!




f
Ei

i

e 

 E I u.. 
 6 u..
 g ;: C E ... 
.
 E "7: a 

 .... o 2 o- 
 ";J.. _ . '" _....; E '., 
 n .
. 

44 


o_

E
o.
Q



 

i¥

t

;
u
.E






 
t- c
o£,c&W.E
-;-nD
 

.;





 '
:

o&;o
EO
 

"i!:ł-.--. _-.te:.
.£t!;
s:u;.ó.!:".

 

_
Rfi

!-
c
=
=_lE

 
fil. .

..: -

 ....'. .,. E...." E;:;:, 


 ".





 '

_
A 

 
....... ... u o 
 - -.. -...:a .
. 
 ,.. o r. '" 'i? 
_I':' 
 .. on" :. E '" .. - - .- .. E c':r.- 

5

.

-



i

 E 




 
... 
 
 
 Pi b:I tO 
 ::.:: 
 
.:; ,.. E 
 
ł 
 
 
 2 


.
.!



;


q=
,
_
e 
--.O 
 -. c _ - 
 od :i .... a v - ::ł 
 u - - ... 
 
00 'VPo
-"1t::I..- .... 
-e
w..'" ..- 
e: - ..! ...... =. ... :. Ę .. bo '" .. II - ..... c.., ;;;- 
ł t.
w




_E


S


:') 



=.
n'-u

b
. _ m:
 
.... S:1j.. :&'D.. Mr""'.,_-' 
ł 
 !!;''z 1 -6 
 iii .. t;.:-.... o''''
ł!=.K. v . C t- 
se=ł-Q. S
.E ).ti
t:o
;;:!::..:!k 
-9 ł. rłFi ;; 
... E :;: 
 
 I:.J E ; ::... c. c.a..... k "
 
t ll£-o





2
t:-i:5

 


 !
E

E::




:

 
ł 
!!









:il

B
 


, ' 


.
 



 
( ) 
,.. 


r.r.,,
:: 'Ń" ".. "*7' 
 ',", 
:
 'ł i
 r-
 
; ..a .at 
.łhó 
I - tii E .l 
E'" - .. 
i t@. l o iii 
 

 
=- 
 
.1: i"" 
,: '" 
 O; 

""'n 
.-;;::- ił 


:'!! fi 
o
 ,
 

.e4C' 

(
;. 
-e- -;:,- .. 
.. tł. 


&. 


. 


ił 
..- 
Ił 
..' 

 
fi 
ot) ..... 
2. 

. .. 
I:; ."
 
,;:;. 
lit " 
... 
'-. .. 
'J o..;;;- 
;;.I- 
..... 

 
b 


ł łi!łlłł!ł

ł!ł!1! 
łlł.e""
1 1 
:"fft;a
'

 8" 
t -
ł ł 

o&(J

ICt
! 

 .!_
ł
it

c:&
e 
;e-C.. iii 


o "".......
j 4'3 40 ..a.!: 





ł


.1



.

 
..,.-8..0'" - ..- i"'

 

CD

.


t




-

 

'

oo
3





i

8A 


-.De'&
-W
E-&
-
 
c


ww
-





 c
v 

G


c

oaceS

E
 
.G-u
"
""w-6"'_":"" s:..:ta::
 

Eł


b



!




 
-
o8


e

o
_c:.- e _ 


=
 

B
u
'


E o 
E


CW&






 

 

 et ::) ił : ...
.. = OH: o 
 '';::'' (; 
 Q.
 

n l! A4... ... .. " Ii.
 
.o 
 c:. '" 
 :J: 

 

S

A
(J.

4 
"
 . 3 t 'tł o - - 2 .
. 
 "'" 
.' . "tf "". ł...... o "ł o .':: 
.

:
 ł ..":;o::.:
 
 
 
 ;;.
 -= ! 
?


 ;J 3 EOff E 
 
 
 -=.; ś' 
 Q. 
,-,--...";';....,-" ...
...-....-.-... ,--n. 

.....,..-. :...
. ... 
"ł C c: t :; ... ..#..f'1 
 4 

 tC..:..:.: .....'.,.. i -' E :i -o s;.
':: 
,., 
;Io' 


.... 
rI 

 



 
s::: 

. 
... 

 


.t 
t::
 
--j
 


-' 



 


'" 
O 
p.. 


ID 
II) 
:::I 
:S 
.... 
:::I 

 


..c: 
u 

 
II) 
:::I 
.... 
o. 
;: 
'0 
N 
.b 
II) 
's 



 
'2 
O 
:!2 
!:ci 


...; 
ID 
;: 



 
'" 
tn 
.S 
.... 
Q) 
Z 


ID 
N 
.... 
ID 
",. 
:::I 
.... 
"O 
ID 
;: 
O 
E 
"O 
Q) 
N 
.... 
p.. 

 


ci 
- 


.ci 
ID 
I- 


71
>>>
72 


. . . 
WlaW
 
 
 
 W


 
I


 (e; d ,. g
 1\ '
t' l 

 
a!;'lnta 
ogr
ev"e 
 
ł
 $21{o 
a'n(mi ćt&łp I 
(go f,
6Ćt lijf 
'f

 P.}II4 ).łna 
r4bie J tD,frorogi. P(J
f.j4' 


 

.
 btgo 7S..oronrtłgol et.ir
(ł, aca. Jaj 
,
, I ,h
r&łl
. ae. l 
 
I
 I 
 S

 {)'S6Ćt i1aa\i f)tlgt.t 
 Ov 
 



 
o"'
 6
ier'J
.,ne,. pOO.:Ja",", :&0' 

I 
e 
: . fQnne' I zł. :aeorJ' 
or.. I r s 
. 
!fI Onia 
7. Aprilis. '" p4n.. 
.
 l. 3łiJo.ł,. J. 
B * 
. 
 1J*5 
G
t%b

';:trc£ WrtOI 
 i 
f,.ł 1iJ1"'
 ,. eau{t. e'01e4 
CDjta
 


 

 .. 
r,I
.w. 
R1 A II 

.i pocal. 14. 

 . 
ogf.f4...ltnl "..lirl;1 run, 
11 .. palili .mferciio. 
If f (t) I 
- . . . 

 .. . 
_&J 

 . 
 
. i!a&
rWa 


II 
I 
I 


( 


l; 


Tabl. 18. Kazania pogrzebne ks. Piotra Artomiusza. Druk Neringa z r. 1583. 
Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 25. 


.
>>>
.... 


, . 


{\ 


('") 
.. 


I 


. 


cmier$

M
b£itvt/ 
"1 ptb
tpm łtattQntc tej frotto optfuiact 
hrl'ot I , rpr411t' 34c:ne I rye,tIOJmarlego 3n4mCc. 
ł1
ttgo p4nułici/ pan.i Janci l,rabit J 4,"0' 
rosliI tł. Roronntgo po
'iałitlJo 3.rol,j 
-. ). m. E5uirolt, E3uhc;ticgo. łĆ. 
(t) 
 ł (t) 



t;
 lontu pt

b&n( itłi 
łtcni( 

O 
ł Jont, panie, 4 malsonti irgo! tuJ., tilt4i 
gobjin po nim 
 lłie3nOśnym ł4b. 
,m,frl., I gOł)ne 3a{((:e"". 

 


I. 


. QB :tomntu. 
. K)tutotvał 6]C(
tot 
(tin6r.. 
l'of" l)oJrgo J . J r S J. 


Tabl. 19. Pierwszy zbiorek poetycki Jana Rybinskiego drukowany w Torunili 
u Neringa w r. 1583. Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 29. 


73
>>>
, . ,. . ' --" 
I.JI II III Jl'\f}l U .. 
I .I"'i{I1ID 
 rn" Jl )l III 
6 II 1111 Ja.ll. 

 


Domini nofiri 

, 1,ESVC H 1(.iST/ -- " 
:NCVI TEST A.: 
 
. 
 
M E N T I /



TI';:
 
. : ...'" ., I" 
t. . i'
 .-. 
PARS PRIMAL vI":1 , 
"/I ' 
 . . 
''(: :'.:; 
.
 
...,
 ....:. 
 
#YL \l 



*ił*
*"Śl
-ś(*'Śł
'Ś(* 
PananJfzego .'f e f{f1 4 
l\zyftuJIt 
łJo",ego 
ett
 
mełte" e
,6ć pittw8a ł 


(
 



 
ł 
ł 
[ 

 
I ' 
 
, " . 
. . ...... I, 
; , 


o «vr(ctie1fo na po.tf1ti i')yt 
.. ". :
p.ilłWślic) pr;tf
Q"Y. 
. V (
) (C:) "U 
. ......."" . 
" 7'0 R PN rp' p,r-t£ c:Mt/thilr,J 
"r,.. "1'Ierillg';. Rok" I J S J. 


/ 

 


y 


74 


Tab!. 20. Przekład Nowego Testamentu, drukowany w 2 cżęściach. 
K. tyto części l-szej egz. Ossolineum, - Poz. 43. 


...
>>>
,.t 


, J 




- 
Ił) 

:z: 
u.J 

 ZZ z 
... o  . 
- o 

 O ł--
 
 
II; O 
 
b
ł-:C i 
... - ł-  
.., L.... U t.. r\ 
...«-
 t'" 
.... 
qUuJ O 
Xx 

IJJU 
...1It 
..
IJJ 



 


. 
 

 
 

 t 
$ 
 " a .!! 
:= . ..: . 
 . 
1 .. J 
" .: 
. ';) 
 l:! 
 
-1"I 
 . 
" f
'1: 
ł t -t.!!'
 !la
 ł
 
a .U!ł l f t .'oi! 

.
 1 

11 
 j 
 
.. 

i-ł° ;"l.'f. i.1fi!I:" 

 
,,1
 l
j 
 _

'
ł!i h 

 h 

 1:- 
iol.'" ii::: t.
 f l" . 

 n

 1 1 ... łi "'lc -, 
 
 !!i, ł i.f
 .I
I
 
łf ł 
 

 I :1..


 5.1 p"".! II ł 

 (»t

;tlJ:ł
ł! ! ił:ł I 
 

 II .1. :I ." "" 
..... ". (ę' ł.ij o...... 'j( 


...; 



 

 - 

 
 

 



 


(.'') 


.:33S 
. 


. 
....... 
;U 
D:: V') 
.....-4 
... 
." 


'" 
... 
.7- 
Z 
 


l , 
"[ 


... 


... 
es 
 
._
 
E ,- 
c;, C 
t.
 
.., ... 

; ;: 

e 

OIS 
.. 
...... 
;.:2
 . 
.0 "= 
:ts_
 
:
 
"'Q ił,; 
.., - 
.- '1) 
aZ 


..! 
- 
U 
"g.!!! 
 
E
 . 
... c: ,!!! ..... 
::s 
.f; I..:) 

 ;L. .- 
.... E.C 
2
:;
 
co..... 
 

 :.:: J) .... 
.-... (""\ 
c
 
 
O 
U 


'. 



 . 
 
 
 

 
 " 
.
 

t';'
 !
 
t

:!
 
..
 * :; 
 

 
 .) '- 
 


.....:.....: 
. 
 ..... - ..... 
..........-.-
 
..... 


1'._'$.' 


...- 
.1_, 


t1D 
C; 
'S ..: 
Ii!Z- 

 
  
;l; :E 
 


 
a::t. 
O = 
 
....-€;i, 
-g J, 
U 

 
"""' 



 


.., 


::E 


o 
O 
CJ) 
Q;. 
'2 

 
S 
re 
..., 


ÓC; 
M.... 


...... N N 
..., O O 
;: p.,p., 

 I I 

 MW 
,0 CO CO 

 

 
;a
...:o 
.g ._ O s:: 
'1j s:: I- s:: 
...,.g  
0'1j'0 
..., 
 p., 
re 

.... 

 
 
.... : 
re:;; 
0.0 
.S -. 
10--4 N e_ 
(J) 1-1 t. E 
Z 
.
 ::! 

 C'o1 O a 
'0 CI ._ 

 g,
 u 
::::I - rc::I Q) 

 S:; 
!'tS 
 :=: 
:t3 U) g 
re tn 

 re ._ 
O 
 
 
p., ...,Q 
-. 
I- ;:;ON" 
N 
C'o1 


.... 
C'o1 


:c 
re 
I- 


75
>>>
, 
t 


tt





*

tt**


't 
"it"'t lo -tło "'tA .Ił" ...t'f. -?t "'łt- "ł': fłi; -t. '" "li'!. "lt ",ł't "tt. ."l1-e" ...
 X 

 

 . 
* 7{EGf/I.JiE * 

 DVODECIM, 
 
;t SECVNDVM QYAS 
 

 DEBET DIRIGERE VIT AM 
 
. 
 srAM .fZ!'lLlBET C
IIISTI_ it-: 
. * anU!, fi tJero Jallttu flu- * 

 dio tanga tur. 
 
.
 'Śł,
 ;t 
*' łi 
 
* . F4CitJ,'i 'lllod ,.ell,,,,, eH & /'01111111 h, * 

 oClIlis I E H O r A E , vt hene fit li6i. :t 

. DUł/er. Ó. ',/er. r S. 
. 
* *. 
'Jb. ?(.OmuJ ii/t' .fi I
flr
 (ortltl,r.. qui '11... 

. C H R I Lf T f/ M 1MfJJ11l{' Im 1/ Alllr. 
- 
* LAv..e,tljlil1u-s Tomo J). /16 de V;fil *: 
;t Chrijli". &c. (f. , 
 
* TO R f/ N I l exclldc!;At (Melrhior :t o. 
* 7X!rjngJ: '. l./fmlo rUllperA/d 3: 
*' rAI"f1
, r i I.".. . 
. 
i$ttttttt
****
*

i 

. "
'?t
"'
"ft",Jtrśł


łt -?t
...t".
 


















? 


(.
 


\ 
ł 
I 


Tabl. 23. Regulae cluorlecim Jana Campensis (ramka z trój listków) 
76 Egz. Ks. M. w Tor. - Pozo 33. 


....
>>>
,\ 


..... 
". 


\ 



 


f.J) 

 j
" 
,
.
-

 

 ' '., ... ,l,..,,- 
 
1 - ...,. ..
 '\ .. . - A 
\0-, . . " . --,;: 

 . . ". . . - 
;. '. ,. 
 
\y» 
ł, ,,;,' 
t 
- "" 


{ICE7t0. 
Magna eR vi. \'etUfbria & con- 
(ududinis.. 
.t 
I . l
!' .:c. S .4, 
, 
 ,1. :-" , 
 
17 .....r :.;;.....-- 



 


\ 
( , 
... 


"
 
'. -.' 
.,.. 
..'
"., 


'. oC" 

 


.. 


'I. 


Tabl. 24. Druk Prawa chelmińskiego wydany staraniem i nakładem 
burmistrza Henryka Strobanda. Egz. B. Gl. UMK. - Poz. 35. 


77
>>>
l 


...... 


FELIX _CIVIT AS 
O-V.t£TEMPORE PA CIS 
TIMET B£-LLA, 
, 


, 
, ) 
I 


l
... 


! 


rt.\, 


Fclix V ".5, COtoquzpropugh
culamuro 
Firmac, dum laxis iru'r kn -ł-bc togis: 
Atc; vbifubi
ćło concoJ1 cą.m ciuc ScnacUl 
JU1łici
m fanda 
Uł.J1 pir-tatehcit. ' 
Serum dł Cemirutam circumcłare cLtrribus arcem, 
, Ante fores c
1Jani A'" truclllcnłUs addł: 
AltatiJ przcipi . ,nr mttnia valIo 
. Incimadu . torsprzJia Ciuis agir.1/ 
--.ł.-' 


o 
'" 


( '-, 
-r 


78 


Tabl. 25. Herb miasta Torunia na ost. stronie Prawa chel- 
mińskiego (war. A, egz. B. Gł. UMK.) ---; Poz. 35. 


t
>>>
;, 


"'! 


( .') 
. 
-t 
J , , 

 
Ci" \ '- (;. 
. .\f 11- 


o 
'" 


) 


Tabl. 25a, b, c, d. Zestawienie winiet stosowanych przez Neringa w Prawie 
chelmińskilll. - Poz. 35. 19 


.,.
>>>
80 


. 
... "'t.ł..... 
 
 'et . ó 
 'et :3 E 
 ... 

 c ę., 8
 '.. C &o .... o 
 

 . a - c::..c t-B ::1 ,
I.:t.-e : o 
. 
 .


O
N

 
 
.. .... 'Jrr.. '-.b 'ID Q. .1: : '., C'CS .. .!ł. 
tJ ""*!' 
 
 ł-'4 
 "'&
E'
 -
__ B'
 ' 
..... _
 -:w 4) o ::1 o o "" Q..... O,.. 

 
 '.... OJ 
.. a.o '"'"' CS c '- -_o I: jI) - , 
ę... 
 'C'- .. 4) o c- Q i'cs 0::s'& 
.... 
 '-- 
 a: f!'j 
 E ...... 
 t: o B :. 
 

 ol\. 'Jrr.. ?i ł::. 
 -:;- = .... 
 c 'CS f
 
 'I' f' .... 

 ,

 $: D ... .. .!: 1: ... -- ::., '" 

 ....... 
 .t 
 '" 
 
 -a ł!"I .. E"'r- = -_...... 
_ 
,..."C_..s.-.;;I'I:_"..... 
Q 
 
. ... _ 
::: ..."X. O "1 
 ... c: .. 
:ł-.. 
 .
 :.u e=. 
 Q 5 .c: .. "- _ "- .::'
 . 
.... 
 .Q""'I'O':
b"S;
=ł: -«'1 

 
 !:IQ..s.-...;;;IQ
:::,D:
«
t? 

 
 
 
 o-/f} 
 
 łJ £: =:' u.;; 
Q ':: 2 ł..I U) D :o :: 
 O f'J 
 
 .::. 't;.O.. 

 
 91:= 
 O :'
c...::l....
 
 
...., ,..
..,...!'.r. - E 
 « 1: c. ,- . - iii .... o 
. 
 ,. J-_ .OJ - o s--. ,.. :: '.,J w Ioł 
. ""-;
 '-I .':. ,='0 HI 

.o .... o .... £: 

 . 
:
 
 Q :..:; 
 'JI ..... o '" 'O __ 
./,
:J 
 .,. ... - ;:., - 
 t.... .. 
..A

 
 N A: c.,! I: C i: ... - Pi ;: 


.:::JII' 



I .109 
0...0 o
 
Ił -e
 
a!! 'Q U 
..- 

 
. ._ .! ue. Q. 
1'ł!-8.:82 
I'ł g ...:::t 1 1 
.. :.'i: et "..: 
""H'\CS Eo ... 
UJ ..
o 
- .. -'ij &. O 
O 'B.
 6' ... Ił 
..,...::; Ę t 
 
 
.. 
 Q.t'': ... 
_Ji E.....D Ił 
'
J: o io- 
 ,- ; 
\..;;.. « 
 - ';C:'I:) 
r
 'c: '.!:. E "tS ... 
- _ a ... ':: 'G' 
0_.- c
'.I:C. 
Id :i .t; 
 '0 

a _o 

Z 
r 


L ..!.. W O 
'c 
 c! S 
 -' 
 .:. u 
 
r _-"..J .s.:= 
 
 
 Q.. 
 = 'O : 5 o.. 

 U 
 -ł" 
 j) '" :::J = o.. 
 ':,,5 g 
r T).....v S' 
 
c x.
....'" O c 
Co) 
 U IJ.I 
 " :; io!:;,S'i::.:.o -! E.... E 
  - 

 o
 :5'i:: \4 ...., O 
..?1 ć 
 15 . 
 
"":I r 'T ) LLJ X o Q 'J1;oC «: 
 :i ';:: ł-. -g C :; to! 

 1-1-I Z IJJ'M &::.. E.:) ... ......- O \; 
 :-..= to! 
O 
 .Si-::J E ,VI... 1::: 
 ... ::./') -O ... 

 .....c. C ::;.
 C 2.= n 
 :.: o '" 
 
"- n '? OlI t.t;...,., . .- u ... O ........ ... o!::! . 
-, _ --- MI " '" ....:E: c: 
  "U o.. "" 
..y -u
""" c::J""OJ...... ... 
e:;.--ł- :.::;.c.
Eo
s::g ".".....

'- 
.0 rT O.
Ńu::J C::.=: \:; ,::;::J ''''O E
 

 
 _ '? C'c 
 :; 
 
 -.J n ;;; 
 
 X ::J.:= 
....J --- g o 'u 
 u .;:; E "'..n "'.=t;J 
Z 
 L:J"O H .S 
 '" n....!:: o:: u E:Q 
...,_ c..-::J"ę
..:''''-:::'''u 
......'-'" co =-C-Ho'" 
,..",Ił- ł'" ... 
 ... ... 0-= .... 0.- ::J 
.;. 

;n...;;';;; :J ::;..
-c " w:u c::; V 
 



 . 
.. '::' 
,.. ... 
.E 
 
.. Q. 
:-t4l$ 

 ł..': 
oi .o :; ,a 
Ol .. .. 
...-t:2 
-b
::
 
. -i ; :! 
oou'" 
....c .. ::. 

 :s o 


!;'i 
"" u ts... 
..:
 ":.: 

N
.rt 
...'6-- 

 'ci';; :- 
o .- 
.... - 
.... 
 


,., \oe.I....
 .... ... :.,; ....: ;e; '.., 'co; 
 
 
 :\rr:t -..; ..: -.! '.' .... 
: ...: .... Itf; .... -łcJ
. . 
.
 .....?'

 l . ń ::.;; 
' . ' . "."
(/- . 
i .
 ,t... ..., 
 
 i J(/
'';'''-,.{ 
.. . : o  
 
 f
 \};:. 
r. \ 
 r" :-.... -- ...
 ....-.,': ":ł fi 
 C::, 
;:
: 
 '
. 
('. ::'ł ..., .J ' .J.... " ii 
 .t\- i.' ':
 ł ' 
" 
1'
'V'i 7' .
... .,);"-;
,
: 
 
 
 - 

t 
) 00:' -;. I' ,r:-. I , . _ " 
 .
o $, 
' , ' ::'" - '- ri 
":'" 
\.:. 
 J. 
.. , ,:. t_ "1. .. . t' ' L 
 
.;oo- Cł O. [""f'.,, ,.: 
(. ;. ).:
.. ;.J.J ł- .. \ ...' :.,... - ..r,., ;, ..: - ,

 '.,y . 
('-J ")',;. J ;'.'... .}o:.. .. '
'-:.. 
 
 
 
 ('
I,t..
-ł 
,. . . 
,. V) I ,;: .:.., / .. :\- L. 
 ... )(, C '
 f.!J \ 
.f 
. 
 ':' , Jłi.:"ł . ",,' ł;(' -,' ,;' r-:I: 
... Y".i 
 .. .', 
"'..s:.-
:' 1 '7 
.'.
. . ł";' -._...-ł ., .. r 
 
-..;.. .,:'. 




 ,,
-:)
 ,c.... c,.' 
.. .-:\ : /. .".. 
 \ 
 
 
 
;t-.
':,!ł. . 
A:.",,-
I' O \'. 
'":.."""!I.::ł l .., "'I "'! 
 .....
 
s-:; 

 \
. 
 . _ 
. o) 
",. ,..J""') 't ''"1 
 ".... _ ;. . :. 
. ' ''1''' ( ' 
:JiE'i 
 ".
.J -__....:
L-h. -
.....J - ... I 
t -'

'
;,.:) r " 
 
 Ii:=: f. 
-'
: : 

 

,_/.. ... 
 .:ł-t'" 
. '!i .. '" ;
,., 
°bl
.' \...-I 
 
 
..../ ..,. 

IV_ ''''''..... JCioI\ ..... ł-\.: .. . 
 
 
 .
'o Co- 
 ' ... .o .;.. ..... ł-" .... ....!-ł 
 


. 

 
II( 

 
g,. 


:;;; 
en 
'O 
p. 
:; 
; 


 
-4 N 
,Q o 

p.. 
I 


.. 

 


ci 
O 
LI') 


N 
O 
LI') 
- 
.... 

 
N 
..c: 
U 
'" 
:;;; '8 
en '" 
'10: '"O 
.- - 

 
 
:; 
 
.... (l)' 

 'Uj 
- 

 
 
'Oj 

 
 
'" 2 
E-  
... 
O 
P. 
r-. 
---- 
(O 
CO 
LI') 
- 


ł)J 


...; 
N 
-ci 
- 

 

 


UJ 
;::s 
Q) UJ 
U c:: 
.- CI 
p.", 
= g 
gu 
.... 

 


Q 


ci 
N 


:i5 
'" 
E-
>>>
r) 


y,II. ;t;
 ,;:-t..
;;/ " -;:i. - . ; 
.lNSTITVTIONIS 
LITER.A T fu 


, . J.
"'.:- .
.. 
.-. 


Siuc 
D. DUC!IłDI A TCU'. I)OC."
' 
ntionc 


TOMVS PRIMVS, 
STVRMIANYS. 


," 


I. 
 ,J., j, 


Jl:y boc primo Volumint t'tJn,intJIIr. 
ftquens l'agtlla indi",. 
T orunij Boru1fonrm 
---- "-.--- ... 
cA lfJV 'tV o 7) o lU J'ł{1 
CIJ. lJ. L X X X Y J. 


X \ I XI 

\d;',
\ 


o 
, 


Tabl. 29. Tom pierwszy lnstitutionis literatae zawierający prace znanego pedagoga 
Jana Sturma. Egz. Ks. M. w Tor. z dedykacją H. Strobanda Bibliotece toruńskiej. - 
Poz. 51. 


81
>>>
82 


\. ...--.---.. 
\\ '" o -a .
 

 :; 

 .

'O 
 =.......r;.,... 

.) 
 II o o :a 
,
 
_ ---.. o c:::. ... -::-.... .. - 'er 

 - ........ ._
 c.. a 
.. :o.. C ł--- 
 . & - 5O.
 'I) 

 

 'c ClI ..,.. _ 
 __ c: o D 
"# 
 
 Q .-'OJ :S. I.:i a d 
. '_ s;;i e:.'o:I -, d. o- 
M w ".U # .... c: er Q.;U 

 
 
.
 -g- 
 .. u.:;- tli E 

; .......-.łj Q.Q 
 Q 
 
;'"' 
.. ...... 
"c:. U  Ó ,..,. CD r;.. t::.. ., 
,. .
 ."* l:: ,...

 2 . 
__'
"-- 
ł-ł 
 '" tf'
 E C n-- o.. '" -Et ue. 
. _ .....u__p..wt-'" 

 .. ł.ł,..,," 
 o. -. \ł.'1 
".o-- .. -....,1: .. CI 
....-........ O -g ...  'C"u .t: u._ 
- - - 2 "'d 
. ....ł. 
 
 tn:: 0..-- -..,_ 
&1 Sił :fi Q) 
 

 'E 1.
, 
 
tł- i .. ił .i;Y
 
, c: 
.."'" 
 o. .. w 
.
 ...c: .. A 


i 
;r 

 
- 
.
 

 
... 

 
J 
Ił 
" 
.. 
Q 
... 

 
ił 
\: 


11111 
III
 
J 


.. 
.. o- 


 
1:2 CI 
1::.. 
u 
 
E 
.- 
...... 
HI 
a.. 
..." 
f.!ł 


:1 
- - 
.. = .... .o.s . 

 ...J....... '- Q g ł: 
Q." 
 
... ..... "": @ ' '''; SS 
 .r.: Ci,: ! ii t: 
........... -ł s: ,...:U c:. i 
 :=...i ł  ,... I) 
. Z C.o 'ó,'O 
 a'(i;U - 
 ł.... 
... ...) 
 
 v..;:o 
 ..... ... .o Co Z a..... 
O Q = s::::_
:.. 
 ..... ..;:.... Q...ij- 
 - - 
:
 
 ........ 
::!. e-.. E :' 
 :'. 

 f  
 
 
.
. 
 .. ł
 
... t"'. , =:&.... g.::::t 
 

 
IQ 
,
 

 'I W' ! E 
 
 ł! O ł O t:

 

 
 Z ,
3:£
a£
[ .
:ii 
 g
 
, 
 
't;S :t.

- .'; i'
 
 o
 
. .., 'J':- : i !. a .w 
 
U ,. 
Vłt\_ E ... 
, ."
-- -::: a:M "-. lO t .
 
.



 


r..: 
..,., 


N 
o 
p., 


...: 
:::: 

 


...: 
.8 
.... 
'" 
N 
U 



C'i 
r:b N 
u 
N 
01
 
11-12 
"" 

 r'€j 
ex: o 

p., 



R 


N . 
"'. 
N .... 
II) . 
.
 :::: 
E 
o
 
.... - 
- 


":t; 
I': 
o 
't) 
I': 
'" 
:::: 


C") 


ci 
C") 


:;5 
'" 
E- 


, 
i
>>>
.. 


, 
, 
I 


I 


r 


( 


ł;. 


....... 


- 


. 
 


.' { _---: 
. -;
. 


-- 
... . 
 - 
 . 
 
 ---.....-.- 



 A 
 o., 
....... 
 
 10---6 
...". "".., 
 - :a e- 
..
 .c...... j\ 
 t:::. ..: 
s:: o
v_s-. ... 

......... - ""..".. '.., 

 Q.9

.

 t 
. _
 
 = -. o.i 
.i {) 
- 
 c:- =.:: !.Q. * ... 
w. 
 ._.
...- e--. ... 

 Q ::s
i:.
1t 
 

 _ ..
E

 Q 
.C ......f;i l: ::: .. 
 

 a ID &: .
 ,!I ::: 
;: 3 '!! 
 
p.- c o. " 
..e =. S"g.r 


t
t' !.. 
::- Jp 
.t
1 ł! 
., 
E I ji:! 
t!:. fe 
. Q.
 
 ! 
i 
-
 · 
I 
ł "oS 
fi! -, J! 


. . ....
. - 


---- -- 


-, - 



'J 
l.... 
-,'1) 

 
u 
.s 
u 
-- 
vł'1 
-i 
i 


.
 


lU 'ó 
"'t:ł 
!o.!. 

"1 


 
l' 'c 
c!ł 
o. 
-J:: 
J"'" 

:I 
li 


. 
..... 

 
o 
Q. 


....--...- 


- 


_
 i
 


I 


I 


r.: 
""' 
N 
o 
p.. 


.; 
N 
'" 
'" 
's 
.8 

 


Li 
t:: 
'" 
j' 
 



 


..c: 
u 
- 

 
o 
i:: 
Q) 

 
'"O 
'" 
'2 
.", 
Q) 
'p.. 

 
2 
"" 
N 
U 
o 
p.. 


M 


C'i 
M 


:o 
'" 
!-
>>>
.. 


MELCHIOR NERING LUB ANDREAS COTENIUS 


. 


58. Institutionis literatae sive de discendi atque docendi ratione to- 
mus secundus. 


4 0 . K. 472: nlb. 36, s. 1-318, 1-549 (550), k.nlb. 2; sygn. (:)4 H- 
H )( )( )( )( )( )( )(4 A-Z4 Aa-Ss 4 Aaa-Zzz 4 Aaaa-Zzzz 4 Aaaaa-Zzzzz 4 . 
Tyt., ant.: INSTITVTIONIS II LlTERATAE, II kurs.: SIVE II ant.: DE DI- 
SCENDI ATQVE DO= II cendi ratione. II TOMVS II SECVNDVS, II ozdob- 
nik II kurs.: Qui quorum auto rum libellos com- II plectatur, pagina 
auerJa in- II dicabit. II winieta z ornamentów rośl. II kurs.: THORVNII II 
BORVSSORVM II linia. II ant.: CIJ. D LXXXVII. Kolofon, kurs.: Excu- 
Jum II THORUNII II BORVSSORVM II ant.: AN.CHR. II linia II CD. IJ. 
XXCIIIX. 


84 


K. tyt. v. spis treści. Ded.: Pio Ecclesiae ChrisU Ministerio Schola Thoruniensis 
s. d. p. - s. 7. K. )( IV.: Praefatio de Ministris Ecclesiae, Clir scholas, poliUas 
atque oeconomias sibi commendatas habere debeant, qliaeqlie illis officia praestare 
teneantur - s. 58. K. At:J winieta z twarzą 5X5,3 cm. (powtórzona kilkakrotnie 
wewnątrz tekstu). Dalej następują rozprawy: l. Actus tres Academiae reipliblicae 
Argentoratensis ... habiti slib decano M. Melchiore Jlinio et nlinc parUm ab 
eodem, parUm vero ił M. Michaele. Boschio Winshemio ... in llicem ediU - 
s. 187 + 5 s. przedmowy Boscha. Na s. 89 II ACTVS BACCALAVREORUM i na 
s. 132 1II ACTUVS MAGISTRORVM : TORVNII BORVSSORVM ANNO DOMINI 
CD IJ LXXXVI, co jest dowodem że druk zaczęto już w tym roku. Tę samą datę 
ma k. tyt. następnej pozycji; 2. RENVNCIATIO MAGISTRORUM PHILOSOpHIAE, 
IN ACADEMIA ARGENTOR'ATENSI, IX. FEB. ANNO M. D. LXXIII!. ił M. Va- 
lentino Erythraeo, decano, facta: et in lucem emissa - s. 189-318. Na pozycję tę 
skladają się: Przedmowa Jana Sturmilisa dat. Calendis Martif 1574, VaL Erythr. 
PraefaUo i OraUo Decani, jako Responsiones OraUo de peccato originis M. An- 
dreae Waltheri, De Animi origine M. Ioannis' Llidovici Havvenreliteri i De causis 
virtutlim moralilim M. Melchioris Ilinii, dalej Programmata i Epigrammata, hoc 
est Carmina gratlilatoria (wiersze lac. i grec. wielu autorów) i wreszcie Valent. 
Erythraei DeclamaUo de gradli magisterii philohophici, accomodata Epistolis 
Ioannis Sturmij academicis. 3. Tyt., ant.: INTRODVCTIO II NOVAE SCHOLAE II 
ALDORFIANAE NORI- II BERGENSIVM, EXPOSITA II ALIQVOT DOCTORVM 
VIRORVM II ORATIONIBVS. II kurs.: QVIBVS ant.: ACCESSERVNT QVAEDAM 
PROLEGOMENA (grec.) PRAECEPTORVM II ClaJsicorum, II et II TYpVS CLAS- 
SIVM, II kurs.: ITEM II ant.: ORATIO FVNEBRIS II de obitu D. Rectoris. II kUrs.: 


, 
... 


j 
_---ł---
>>>
.. 


" 


ADIECTlS INSVPER LEGI- II bus ScholaJUcis. S. 2-12: PraefaUo Typographi ad 
piu m Lectorem '" dat. Noribergae 4 Maij 1576. S. 13-33: Ein Predigt '" gehalten 
zu Altdorff ... Anno 1573 dur ch M. Johan: Pickart Pabeberg. S. 34-39: OraUo '" 
Christophori Herdessiani habita in novae Scholae Altorffensis inauguraUone. 
S. 40-52: ValenUni Erythraei Lindauiensis oraUo ... Clim introdliceretur. S. 53---fJl: 
Oratio de magistratlis officio, in erigendis scholis ... qliae, propter temporis 
angusUam, recitari non potuit. S. 81-107: PraefaUo in lecUonem theologicam 
examinis Philippaei. S. 107: M. Mauricilis Helingus praecedentem oraUonem fecit 
et hanc praefaUonem publice recitavit. S. 108-123: ValenUni Erythraei, Rectoris, 
altera oraUo, seli Prolegomena scholarum. de fine studiorum. S. 123-142: Oratno 
Georgi Glaciani, Vilseccensis '" cum susciperet munus docendi. S. 142-155: 
CommonefacUunclila, De necessitate studii litera rum et utilitate ordinis in hoc .' . . 
iŁ M. VVolfgango Hegio Noribergensi. S. 155-162: CohortaUo, ad adolescentes .,. 
iŁ Casparo OdonUo '" S. 162-181: Programma M. Iohannis PicarU, theologiae 
professoris. S. 181-198: Descriptio lectionum. S. 198-213: De exercitationibus '" 
De tempore et horis,. LecUones classis primae, secundae, terUae (w lormie tabel). 
S. 214-233: OraUo, recitata in flinere '" Valentini Erythraei, Rectoris '" M. Mau- 
ricius Helingus. S. 234-336: Leges ac instituta Scholae Novae Aldorffianae 
Noribergensium (lat., carmine iambico Graece a Adamo Sibero, Germanice od 
s. 273.). S. 331: D. Mart. Luth[eri] Iudicium Von Schulen, Schulmeistern lind 
Schiilern. S. 337-362: OraUo Magistri Mauricii Helingi, De dignitate leg um. 
S. 363-450: Augustani Gymnasii ad D. Annae constitutio, ac docendi discendiqlie 
raUo (aliquot cipiUbus delineata, autore Hieronymo VV olffio). 
Material ten' podzielony jest w spisie treści na verso k. tyt. na punkty: 4.: Con- 
stituUo, S. 395 pkt. 5.: De expedita utriusque linguae, vel privato studio, discen- 
dae ratione, tum praterea aliae quaedam eius generis commonefactiones, literarlim 
studiosis oppido quam utiles, eodem autore. S. 421 pkt. 6.: De Auglistani Gymnasii 
ad D. Annae instauratione deliberaUo, ab eodem proposita Scholarchis. S. 422 
pkt. 7.: Eiusdem Somnium de expedita in bonis autoribliS. interpretandis progres- 
sione. 
S. 451-503 pkt. 8.: Ioannis Rivii Atthendoriensis libellus De ratione docendi sive 
puerorum instituUo. S. 504-548 pkt. 9: Ludi literarij Magdeburgensis ordo, leg es 
ac statlita, autor e Godescalco Praetorio. Na k. przedost. wiersz: Paraenesis Scho- 
lae ad Llidimoderatores, na ost. k.: Series Chartarum (zestawienie sygnatur), Errata 
4 ww., poczem kololon. 
Jak wynika z zestawienia 2-go tomu Institutio poważna część rozpraw w nim 
zawartych drukowana byla już w roku 1586, a więc wszystkie w ramach pierwszej 
paginacji. Zapewne też przerlmowa De Ministris Ecclesiae, w której m. i. znajdu- 
jemy pochwalę króla Stclana Batorego (zm. 12. XII. 1586). Większy jest więc 
wklad Neringa jako wlaściciela drukarni niż Coteniusa, jakkolwiek nazwisko 
żadnego z nich nie liguruje na rlruku. 
E. XVIII, 582/3. WN. - W. 2805. PK. 694. B. Nadolski op. ci t. , S. Tync 
Dzieje girnn. tor. t. 1. 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2736. Toruń: KM BU, Kraków B. Jag. 


I 


. , 


'j 


85 


, 


.l 


......... - 


- 


--
>>>
II 


59. Viva Imago Stephani I 


Ty t. nagI: (V)IV A Imago II gol.: Naiasnieyszego Pima a Pana Stephana 
pirwszego, z Bożey /I łaski krola Polskiego, wielkiego książęćia litew- 
skiego, Ruskiego, Pruskiego, Zmodz= " kiego, Mazowieckiego, Inflanc- 
kiego, Woiewody Siedmigrockiego, etc. Drzeworytowy portret Stefana 
Batorego. 


Są to zlepki- wydobyte z makulatury, skladające się z 4 części, tak zachodzące 
na siebie, że glowa portretu pokrywa się dwukrotnie. Wymiar karty 23X25,2 cm., 
dól portretu obcięty. Górna część karty też obcięta. Portret kolorowany farbami 
wodnymi. 


E. - WN. - Dr. d. Polski t. 4, s. 282 (Grodzisk?) 
Egz.: Toruń KM K. fol. 143. 


II 


. 


(I 
/ 
"
>>>
'\. 


* 


111. ANDREAS COTENIUS 


B.r. 


60. Schoberus Huldericus 


Epitaphium Stephani I Polonia e regis numerum annorum continens. 
2°.K. 1. 


(I 


. 
Ty t., nagł., kurs.: EPITAPHIVM II anI.: STEPHANI I. SERENISSIMI 
ATQVE II kurs.: JNVICTISSIMI POLONIAE REGIS, MAGNI DVCIS " 
Lithuaniae, RuJ siae, pruJsiae, MaJ ouiae, Samogitiae, Liuoniae, Kyouiae, 
/I Volhiniae, Podlachiae, etc. Principis TranJyluaniae etc. II Numerum 
annorum continens. " ozdobnik linijny IJ tabela chronol. II ant.: TORVNII 
BORVSSORVM EXCVDEBAT ANDREAS COTENIVS. " Cała karta 
w ramce drzew. z ozdobników i listew, podzielona na trzy pola dwoma 
rzędami ozdobników linijnych. 


Epitaphium sklarIa się z rlziewięciu chrolloslychów, które dają lqcznie trzykrotnie 
w ukladzie pionowym i rlwukrotnie w uklarlzie ukośnym imię kr6la: .Stephanus. 
Każdy z nich porlaje jakieś ważnIejsze \vyrlarzcnie z czasów panowania i z żyda 
królewskiego, wyjaśnIone na lewym marginesie kursywą. Na końcu rlystych za- 
wierający datę 1586. Jest to rlata zgonu króla a może i rlruku rlzielka. 


E. XVI, 79
 W. 3137. S. Tyno Slązak Ul ryk Schober s. 259. 
Egz.: Warszawa BN XVI. 35 (ze zb. Czarneckiego). 


Tabl. 33 


1587 


I 
'l 
I 


61. Schoberus Huldericus 


Oratio ante adventum Sigismundi III. 
4 0 . K.nlb. 22; sygn. A-D4 EG. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: ORATIO II kurs.: Ante aduen- 
tum, in urbem II TORUNIENSEM 1/ ant.: SERENISSIMI " PRINCIPIS ET 87
>>>
DOMI- II NI Dn. SIGISMVNDI III. ELECTI /I ET NOMINATI POLONIAE 
ET SVE- II CIAE REGIS INCL YTI, &c. /I Habita in /I SCHOLA TORV- 
NIENSI. II kurs.: CVI ADlVNCTA SVNT II CARMINA GRATVLA= II 
TORIA II De felici eiuSdem SereniSs. Regis II JNGRESSV. II BONAE SPEI 
AUGURIUM. /I ant.: Non Sine Pace venit Rex: non Sine Rege yenit Pax: 
II Non Jine Pace Salus: non j'ine Rege Fides. II Ergo bonos merita. perten- 
taJnt gaudi.a Ciues, iI Spes a-it: & PlauJu proj'pera Jigna dedit: II kurs.: 
THORVNII /I linia ant.: Anno M.D.LXXXVII. II Kolofon: TORVNII BO- 
RVSSORVM Excudebat Andreas Cotenius. II ant.: ANNO CHRISTI II 
linia /I ant.: M.D. LXXXVII. II 


t 
") 


K. tyt. v. kurs.: Almae pacis epinicium - 14 ww. K. A lj : Serenissimo '" Sigis- 
mundo III Schola Toruniensis. K. Allj-C lj : OraUo zakończoną wierszem. K. C.lj V.: 
GratulaUo Reipublicae - wiersz. Następnie: Gratulatio virtutum: '" prudenUa, 
temperanUa, iusUUa, fortitudo, clemenUa, pax ... GratulaUo Scholae. K. E. l : 
Votum pro solenni inauguraUone ". Sigismundi III . " K. E lij : GratulaUo Musarum 
de splendido adventu Ser. Dn. Dn. Annae '" regis filiae. K E. illj v. wiersz ost.: 
Illustri et Magnif. Domino Erico Sparre ... 


E. XXIII, 388/9. W. 1662. PK. 1028. BOss. 1749. S. Tync: Slązak Ulryk 
Scbober s. 259. Tab!. 34 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2469. Kraków BJ Cim. 5083. Wrocław Ossol. XVI. 
Qu. 2499. 


, 
t-" 


62. Sierakowski Marcin 


Oratio ad Sigismundum III nomine aliquot praecipuorum regni proce- 
rum et senatorum in campo prope Toruniam babita. 
4 0 . 


E. XXVIII, 61 (Bib!. Szembeka w Porębie). 


Egz.: nieznany. 


1588 


63. Artomius Petrus 


(/ 


Kazania bądź nauki krześciańskie o Personie Syna Boźego. 
8 0 . K.nlb. 24; sygn. A-CS. 
88 Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: KAZANIA II got.: bądź II kurs.:
>>>
. 


\ 
. 
 
/ 


NAUKI KRZE- II SCIANSKIE II listek, got.: O PerJo= II nie Syna Boże- 
go / z Ma= II ryey Panny przed 1588. II .lat narodzonego. II ozdobnik II 
ant.: IOAN. XVII. II rqczka, got.: Ten ieJt żywot wieczny mówi II KryJ- 
tus aby ćię poznali Jamego II prawdźiwego Boga / y ktoregoś II poSłał 
Jezu Kry.fta. II ozdobnik. II 
Ded.: Jeich Miłościam Panom P. Jakubowi y Andrzeiowi z Krotoszyna Krotow- 
skim, woiewodzicom Inowłocławskim etc. tudzież... Marcinowi Bukowieckiemu, 
Stanisławowi Spławskiemu... podpis. Piotr Artomius. Kazanie l-sze O Personie 
Syna Bożego, od k. 6-ej. Kazanie drugie: O uczynkach y dobrodzieystwach Syna 
Bożego, od k. 17-ej (CI). 
E. XII, 243 (wzm.). W. 2824. Moc. Ks. w T. s. 42 (reprod. k. tyt.). 
Egz.: Toruń KM K. 8° 64. 
Bericht zob. Kurtzer Beritht 


64. Carmina in honorem Andreae Gretschii et Barbarae Andreae 
Seydelii filiae. 


) 


4 0 . K.nlb. 8; sygn. A-B4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kUrs.: CARMINA II ant.: IN HONO- 
REM II GENERE, LITERIS, AC II VIRTUTE PRAESTANTIS DN. II kurs.: 
ANDREAE GRETSCHII JUNIORIS, II ant.: Dn. Matthiae GretJchij Viri 
amplij'simi, Con= IIJulis quondam Reipublicae Thorunien= II Jis laudatiJ 
simi, Filij, II SPONSI: II kurs.: et II PUDICISSIMAE AC CASTIS= II SIMAE 
UIRGINIS BARBARAE, HO- II neJtiJsimi Viri Dn. Andreae Seydelij ciuis 
Thoru- II nienJis, pie defuncti, relictae Filiae, II SPONSAE: II ant.: Cele- 
brantium nuptias Die IX. M. Febr. II kurs.: Anno M.D.LXXXVIII. II ant.: 
Cum Jolenni votorum apprecatione no- II uis Coniugibus nuncupata. II 
ozdobnik II THORVNII II kurs.: excudebat Andreas Cotenius. II 
Zawiera cztery u/wory następujących autorów: K. A lj : MithridaUs Alexiphar- 
macum e nucibus contra pestem, podpis. Franciscus Tidicaeus. K. Altj v.: Votum 
podpis. Caspar Frisius. K. A 4 v.: Aliud podpis. Huldricus Schoberus. K. BIJ v.: 
Aliud podpis. Johannes Hiibnerus. 


E. XVII, 353 (wzm. s. v. Gretsius Andreas). 
Egz.: Kraków Czart. XVI. 72/I1I. 


Tab!. 35 


(1 


65. Institutionis literatae sive de discendi atque docendi ratione to- 
mus tertius. 


4 0 . K. 450: nlb. 38, s. 1-822, k.nlb. 1; sygn. )(4 ]:[4 
4 )(_)( )( )( )( )(4 
)( )( )( )( )( )(6 A-Z4 Aa-Zz 4 Aaa-Zzz 4 Aaaa-Zzzz 4 Aaaaa-Ll1ll4. 89 


J
>>>
,- 


.. 


Tyt., ant.: INSTlTVTlONIS II LITERA T AE, II kurs.: Siue II DE DISCENDI 
A TQVE II DOCENDI RA TlONE, II ant.: TOMVS II TERTlVS, II ozdobnik 
listkowy II kurs.: Quo qui libelli contineantur, proxime II Jequens pagella 
docebit. II winieta ident. jak w tomach 1 i 2. II kurs.: TORUNIl BORVS- 
SORVM II ant.: EXCVDEBA T ANDREAS II COTENIVS. II Anno AErae 
ChriJtianae CI. I. XXCIIX. 
K. tyto v.: Tomo Tertio haec exhibentur (wykaz treści - poz. 16). K. )(!j: Pio ac 
Literato Magistratui politico - 4 k. przedmowy, podpis.: Thorunij BoruJ J orum, 
Anno 1588 Schola Toruniensis. 1. J: ltj: In HI. tomum praefaUo. De Magistratus 
politici titulis, et oUiciis in reliqua tria vitae genem conferendis- 32 k., na końcu: 
Perscripta Thorunij ipso die Georgij, ,Anno virginei partus 1588. Na osI. k. nlb.: 
Carmen de scholarum utilitate - .autor podkreśla w nim m. in. zaslugi Henryka 
Strobanda. 
S. l: De formando st.udio in quolibet arUum et sacrarum et prophanarum genere 
consilium. Autore D. Iodoco VVillich Reselliano. Do s. 7 przedmowa i ded. 
WiJJjcha Iacobo Zituuitz kanclerzowi ks. Filipa Szczecińskiego, dalej kolejno roz- 
prawy: De verborum copia comparanda - do s. 56. Posterior commentarius De 
rerum copia comparanda - do s. 140. Po krótkim wierszu Christoph. Cornera 
od s. 141: Harmonia de raUone InsUtuUonis scholasUcae Ioannis Garcaei iunioris 
dedyk. Consulibus et Senatoribus Reipub. Brandenburgensis. Od s. 196: InsUtuUo 
Iohannis Friderici, inclyU Ducis Pomeraniae &c. scripta per D. Philippum Melan- 
thonem. S. 203: RaUo studendi generalis, Scholasticis olim praescripta, per... Pau- 
lum Eberum. S. 214: De raUone discendi katolika theoremata (grec.) alitore 
D. Victorino Strigelio. S. 228-273: Disciplina et doctrina Gymnasii Gorlicensis, 
olim edita a Petro VincenUo VraUslauiensi. S. 274-294: Curriculum hibernum 
studiorum Scholae Gorlicensis, exibitum ampL Senatu i et Scholarchis Cal. Octop. 
An. 1584. Na osI. str. podpisy: Doctrinae pietaUs, literarum et disciplinae puerilis 
cUfator8S in Schola Gorlicensi. t585. S. 295--333: InstauraUo Exercitiorum scho- 
lasUcorum in Schola Gorlicensi post pestem. Anno 1586. S. 333 winieta z twarzą 
5X5,3 cm. S. 334-381: OraUo Laurentii Ludovici de ratione docencti discendique 
puerilia GrammaUces elementa recitata in Gymnasio Gorlicensi ab Alexandro 
Gisio DanUscano, XVII. Calend. Jul. 1569, ded. Alberto et Alexandro Gisiis. 
S. 382-432: Ratio ministrandi scholas triviales, proposita ił Friderico VVidebramo, 
Ioan. Stosselio, Maximiliano M6rlino, Martino Miro, Laurentio Lindemano, Luca 
Tangel visitatoribus Ecclesiarum et Scholarum sub Ducatu Iuniorum Principum 
Saxoniae. S. 433-462: Ordo studiorum qualem sibi adolescentes... pmescribi, 
expetere soleant, autore M. Stephano Praetorio. Ded.: adolescenUbus, civibus 
Luneburgae. S. 463-546: Skiagraphia (grec.) Scholae trivialis recte aperiendae, 
conscripta pro Gymnasio Jutrebocensi et edita ił M. Johanne Grunio Noriber- 
gensi, eius gymnasii rectore (zaw.: Epigramma Wilh. Axtius, Prima oraUo recitata 
a... Ioach. Lotho, Secunda oraUo Ioh. Grunii, s. 500: ExerciUa et distribuUo tempo- 
ris w formie tablic, s. 512: Officia Gymnasiarcharum et praeceptorum, oUicia 
scholasticorum). S. 547-602: Scholae Cremsensis in Austria descripta form ula. 
edita ił .Iohanne Matthaeo Smalcaldensi theologo et professore Witebergensi (zaw.: 
s. 590: Carmen De extructione et incremento Scholae Cremsensis... publice decla- 
matum ił Vito Cunis eiusdem Scholae conrectore). S. 603-755: Paedagogii illustris 
Gandershemii inauguraUo, constituUo, classes, leges. Ded. Henrico Iulio, duci 
90 Brunswicensi... Nicolaus Selneccerus. OraUo Nic. Seln. Leges scholasticae scriptae 


.) 


() 


(/
>>>
.-1 


-- 


ci Nic. Seln. Anno 1555 (jambi, trimetri, cOlllici). Legum recitaUo in Paedagogio G. 
S. 705: OraUo M. Adami Byssandri rectoris De scholarum dignitate, 19 Martii 
1571. S. 725: OraUo M. Esaiae Preiseri professoris Graecae linguae De studio 
Graecae linguae. S. 743: De septem artibus liberaliblis... autore Nicol. Selneccero. 
S. 756-803: De opUma studiorum raUone, idque in om ni facultatum genere metho- 
dus, Leopoldo Dickio J. C. autore. S. 804-822:. Eiusdem ChrisUanae et civilis 
vitae compendium. 
Na s. ost. Series Chartarum (wykaz sygnatur) w. 12 rzędach. Ost. k. nlb. Errata - 
2 ww., niżej kurs.: TORVNlI BORVSSORVM II AN. CHR. JESV. II ant.: CI;). D. 
XXClIX. 
War. A: s. 213 sygnowana Drliij 
s. 242 kustosz: tect 
s. 283 kustosz "secunrla" (islingus 
s. 480 paginacja poprawna 
s. 807 kustosz: em- pre 
War. B: s. 213 sygnowana Dllj 
s. 242 kustosz: tecta 
s. 283 kustosz "secunda") Kislingus 
s. 480 paginacja blędna: 084 
s. 807 kustosz: em- per 


E. XVIII, 583. W. 2836. PK. 694. S. Tync Dzieje gimn. tor. B. Nadolski 
Institutio literata. 
Egz.: Kórnik PAN. Kraków BJ (war. B). Toruń BU Pol. 6. II. 268 (war. A), 
Pol. 6. II. 267/3 (war. B). 


() 


66. Kurtzer Bericht 


Kurtzer und einseltiger Bericht, wie sich ein jeder zur Zeit der regie- 
renden pestilentz, in alIerley Leibes Wartung, verhalten solI. Fur die 
Einwoner der k6niglichen Stadt Thorn, gestelIet durch derselben Stadt 
verordnete Doctores der Artzeneyen. Gedruckt zu Thorun, durch An- 
dreas Koten, Anno MDLXXXVIII. 


W przedm. podpis:: Torunij Borussorum Anno 1588 mense MarUo physici ordi- 
nari Reipubl. Torunensis. 


E. XII, 487, wg Poliński: Wizer. i roztrząs. nauk. 1840. 


Egz.: nieznany. 


I/ 


67. Ruff Marcin (Ruoff) 


Przestroga gwiazdarska na Rok Pański 1589. 
7,5 X 10 cm. 



 


, 
I.... 


91
>>>
I 
.... 


Ty t. got.: Przestroga /I Gwiazdarska. " Na ROK PAński /I 1589. " Przez 
MArćina Ruoffa z " Weka, Medyka y Chirurga" Lomżeńskiego, z pil- 
nością " napisana. " drzeworyt. 5,4 X 1,5 cm. księżyc, smok, dwie rybie 
głowy i ogony wystajqce spoza księżyca /I + Wenus y Mars są przed- 
nieszy? Panowie roku tego, Jowisz z Saturnem pomocnicy iego. 


K. tyto v.: In arma R-ndiss. D. Stanislai Gembart de Kamienica, divina prouidenUa 
Abbatis Plocen. Herb Gembarta i 6-wiersz lac. podpis.: Jo V. ,Pod mies. Marcem 
wiarl. o Zawichoście. 
E. - Z. Mocarski: Polskie kalendarze tor. XVI w. "Pomerania" 1928. 
Egz.: Toruń KM (wydobyty z opr. egz. Bibl. gimn. tor. L 4° 39. jest k. tyt., Aiiii, 
As i ost. Al;. Z samego kalendarza jest 6 kartek: dwukrotnie marzec i kwie- 
cień. 


? 
v 


1589 


I 
( 


68. Frisius Caspar, Schoberus Huldericus, Hiibner Ioannes 


Carmina in festivitatem nuptiarum Andreae Cotenii et Euphrosynes. 
4 0 . K.nlb. 8; sygn. A-B4. 
Tył. w drzew. ramce z ozdobników jak w poz. 43, kurs.: CARMINA " 
in festiuitatem Nuptiarum /I ant.: ORNATISSIMI " VIRTVTE VIRI DN. 
AN.- /I DREAE COTENII HALBERSTA= /I DENSIS, TYPOGRAPHI SO- 
LERTIS /I A TQVE INDVSTRII " et " kurs.: PVDICISSIMAE VIRGINIS /I 
EVPHROSYNES, RELlCT AE FlLIAE /I PRVDENTIA AC VIRTVTE PRAE- 
ST ANTIS " ant.: Viri Dn. BARTHOLOMAEI BVTNERI, ConJulis /I quon- 
dam LILIOBVRGENSIS in 1/ BoruJsia. /I kurs.: Cum Jolenni U'Otorum 
apprecatione nouis SponJis /I nuncupata ab Amicis. /I ant.: D. IV. M. 
Quintilis. /I winieta mała trójkqtna 2 X 4 cm. 1/ AN. CHR. " linia /I CIJ. 
IJ. XXCIX. /I ozdobnik linijny /I ant.: Torunij BoruJJorum, Typis Cote- 
nianis. " 


K. A lj : Votum ad novos Sponsos, porlpis.: M. Caspar Frisius Toruniensis. K. A3 
w jęz. grec. Epos gamikon podpis.: Huldricus Schober. Od k. A4 na 6 stronach: 
Mythologia GrlUarum prim um communiter explicata, deinde ad bonas litteras, 
ad typographiam, ad coniugum, in gratiam Dn. Andreae Cotenii, et Euphrosynes 
Butnerae novorum sponsorum accomodata a M. Hulderico Schobero. Ostatnie 
4 strony od k. B3 zejmuje Enkomion (grec.) arUs typographicae ad Andream 
Cotenium sponsum, podpis.: M. Iohannes Hiibnerus Toruniensis. Na k. A 2 winieta 
z twarzq, oraz inicjal l. Na k. A4 po wierszu greckim winieta w ksztalcie rombu 
i inicjal D, na k. B3 inicjal l mniejszy. 
E. XII, 88; XIV, 432 (s. v. Cotenius z datą 16491). S. Tync: Slązak Ulryk 
Schober s. 259, poz. 9. Tab!. 36-39 
92 Egz.: Kraków Czart. XVI 78!II1. 



 
I
>>>
I 
... 


69. Runaw Dlonysius 


. ) 
. 


Vom Wucher. Eine notwendige Unterriehtung an aIle Handelsleute 
Lehrer und Borger. 
80. K. 160 (ost. czysta?): nlb. 18, s. 1-273 (274). k.nlb. 5; sygn. A-V8. 
Ty t. got., czar.: Vom Wucher. II czerw.: Eine notwen= II dige Vnterrieh- 
iung / an aIle II czar.: Handelj'1eute / Leiher II vnd Borger. II czerw.: 
Jetzt auffs newe vberJehen / II czaI.: auch vielfeltig vermehret vnd ge= 
II beJJert / j'ampt einer niitzlichen Vorrede / II darin des gantzen Buchs 
inhalt II kurtz vertaJJet. II Durch ant., czer.: M. DionyJium Runavv. II 
kurs., czer.: PROVERB. 28. II got., czar.: WerJein gut mehret mit wucher 
vnd II vbersatz / der Jamlet es zu nutz der armen. II kurs., czerw.: L 
TIMOTH. 6. got., czar.: Der geitz ist ein wurtzel aIles vbels. II kurs.: 
Foenus grande malum, toto maI a peJtis in orbe. II Foenore nil peius 
Daemon et Orcus habent. Czterowiersz: O Wucher wer hat dieh geJtifft? 
II In aIler Welt du ergJte gifft: II Der Teuffel vnd der heIlen Jchlundt / II 
Kein ergers nieht erdencken kundt. II Linia. II M.D.LXXXIX. II Kolofon: 
Gedruckt in der II Kbniglichen Stadt Thorun / II in preuJ J en / II Durch II 
Andreas Koten. II MD. LXXXIX. II winieta w kształcie rombu. II 


. 


K. A 1 -C 2 przedmowa. Na k. Cllj-V 3 wiersze: In Apopgthegma Aristotelis... 
(tekst niem.) D. Runavius. M. Cato De re rustica (sentencje lac.) oraz lac. epi- 
gramy autorów: Casp. Frisius, Dion. Runavius I, II, III. Aliud ad lectorem - 10. 
Hiibnerus, M. Huld. Schoberus, G. Vorberg. 


E. XXVI, 483 (inne wyd.). 
Egz.: Gdańsk PAN Uph. 0301 i. 


Tab!. 40, 41 


70. Schober Huldericus 


Precationes duae ad Spiritum sanctum carmine elegiaco. 
E. - S. Tync: Slązak Ulryk Schober s. 259. 


71. Schober Huldericus 


. 


;1 


Symbolum Jacobi Monavii. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A-I.. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników listkowych, ant.: SYMBOLVM II V. 
CL. II DN. IACOBI MONA VII. II VERSIBUS ELEGIA= II CIS, BENEVO- 
LENTIAE CAUSSA, II ALIQVOTIES EX=' II PRESSVM II kurs.: A II 93
>>>
M. HULDRICO SCHOBERO. " ant.: IPSE FACIET /I 4 dystychy: CYM tua 
mens errat... fisa Deo. /I winieta II kurs.: TORVNII BORVSSORVM, " EX- 
CVDEBAT. ANDREAS CO= " TENIVS. /I ant.: Anno M.D.LXXXIX. " 


1 
I 
I 


" 


K. tyt. v.: V. CI. D. Jacobo Monavio S. D. .., Torunij 6 Id. Junij 1589. M. Hul- 
dricus Schoberus. K. A 2 -A 3 : Symbolum. K. A 3 v.: Ad V. CI. D. Jacobum Mo- 
navium (wiersz). K. A,JI.-v.: Encomium... Abrahami Bucholceri. 
Istniało też wydanie w Zgorzelcu z r. 1595, obecnie w posiadaniu Bibl. Sem. Duch. 
w Pelplinie. 
E. XXVII, 236. 
Egz.: Kraków: Czart. XVI. 73/111. Toruń KM K. 4 0 33 poz. 2. 


I 

 ) 
ł 


72. Schober HuIdericus 


Threni et epicedia Ioanni Sturmio communi litterarum parenti. 
4°. K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: THRENI ET EPICEDIA /I ant.: 
DN. IOANNI STVR= /I MIO COMMUNI LITTE- " RARVM PARENTI, 
ET STVDlORVM /I ELOQUENTIAE AC POLITIORIS DO-/I CTRINAE IN 
GERMANIA INST A V - " RA TORI CLARIS- II SIMO /I Qui pie decessit 3. 
die Martij, Anno /I M.D.LXXXIX. " Scripta a /I kurs.: HVLDRICO SCHO- 
BERO. " JN ZOIL VM /I Zoile, tu Cynicus non vis audire, quid ergo /I 
More canis mordes; et canis ore vomis? /I winieta trójkątna z omam. list- 
kowego 3 X 1,8 cm. " kurs.: TORVNII BORVSSORVM, EXCVDEBAT 
ANDREAS CO, /I TENIVS, " linia /I Anno M.D. LXXXIX. " 


Przedmowa j ded.: V. CI. Bartholomaeo Waltero Hl. Gymnasii portensis Rectori - 
3 strony, dat. 1589, podpis.: M. Huldricus Schoberus. K. A3: Epicedium in obi- 
tum... - 3 elegie, każda nast. z tyto Aliud. Na końcu Epigramma de obitli Dn. 
Sturmii - 6 ww. i winieta 3,8X2,7 cm. 
Druk niedbaly, prawdopodobnie wykonany pospiesznie, odbicie stron zbyt 
wcześnie zlożonych: nQ k. tyt. odbicie osI. strony poprzedniego egz., na str. ost. 
odbicie k. tyto egz. następnego! 
E. XXVII, 236. 
Egz.: Kraków Czart. XVI. 74!III. 


.... 
I: 
::r 
? 


73. Schober Huldericus, Hiibner Ioannes 


.f-l 


Carmina nuptialia ad Georgium Siefert celebrantem nuptias cum Anna 
Iohannis Gretschii filia. 
94 [po 9. V.] 4°. K.nlb. 4; sygn. A4. 


,:.
>>>
l 


, ) 
ł 


Tyt. w drzew. ramce z ozdobników listkowych, kurs.: Carmina Nuptia- 
lia, II ant.: AD VIRVM PRV= II DENTI VIRTVTE, MORVM= II QVE 
INTEGRITATE ET SVAVI= II TATE PRAESTANTlSS. DN. GEORGIVM 
II SIEFERT, SPONSVM, CELEBRAN= II TEM NVPTlAS, II cum kurs.: 
LECTlSSIMA ET CASTlS- II SIMA VIRGINE ANNA, AM= II PLlSSIMI 
PRVDENTlSSIMIQVE VIRI, II Dn. IOHANNIS GRETSCHII, Burggrauij 
et II Consulis TorunienJis, beatae memoriae, relicta II filia SPONSA. II 
ant.: Scripta ab Amicis. II Die IX. MenJ. Maij. Anno M.D.LXXXIX. II 
Gwiazda ośmioboczna 4 X 2,8 cm. kurs.: TORVNII ant.: TYPIS AN- 
DREAE KOTENII. II 


K. tyto v.: Epithalamion - stron 5, podpis. Uh. Schob
r. Na tejże stronie Eiusdem 
disUchon annum nupUarum item nomina sponsorum referens. Na k. osI.: Aliud 
de Sponsa, quae olim... ad Aram adducebatur, podpis. M. Joannes Hubnerlis, 
oraz analogiczne Distichon jak Schobera... exhibens... nomina, annum... podpis. 
M. I. H(ubnerus]. 


E. XXVIII, 12 (wzm. s.v. Siefert). 
Egz.: Kraków Czart. 76/III. 


74. Schober Huldericus, Hiibner Ioannes, Ribbius Nicolaus 


Carmina in honorem nuptiarum J. Corbachii et Catharinae Grunaviae. 
4 0 . K.nlb. 6; sygn. A(j. 
Ty t. kurs.: CARMINA II ant.: IN HONOREM II NVPTlARVM RE- II VE- 
RENDI ET ERVDIT A, PIE- II tate ornatiJsimi viri, Dn. IOANNIS COR- 
BA= II CHII, Verbi diuini apud TorunienJes miniJtri II vigilantiJsimi, 
JponJi: et pudiciJsimae virginis II Catharinae, honeJtiJJimi viri WenceJ 
lai II Grunauij, ciuis TorunienJis II filiae, JponJae. II kurs.: ConJcripta ab 
amicis. II ant.: Nuptiae celebrabantur XVIII, die Aprilis. II winieta z twa- 
rzą 3 X 3 cm. II kurs.: TORVNII II Jn Officina Typographica An- II dreae 
Cotenij.1I M.D. LXXXIX. II 


.... 
c 
::r 
? 


K. tyl. v.: Epithalamion - stron 4. K. Al! r.: Ad sponsum - 10 ww", verso: 
Eidem - 8 ww., podpis.: M. Huldricus Schoberus. Dalej Eiusdem ad litteratos 
et candidos convivas prosfonesis (grec.). K. A4 r.-v.: Aenigmata eilisdem - 
9 zagadek, pierwsza - 14 ww., reszta W większości dystychy. K. A5 r.-v.: Dv. 
Joanni Corbachio et Catharinae Grunaviae sponsis... M. Joannes Hubnerus. 
K. osI. r.-v.: Aliud, podpis.: Nicolaus Ribbius, 


I 
(,} 


E. XIV, 407 (wzm. Z datą 1393!). 
Egz.: Kraków Czart. 75/III. 


". 


95
>>>
\ 
A 


1590 


*75. Mikołajewski Daniel 


o Sakramencie Ciała i Krwie pańskiey księgi wydane naprzeciwko 
disceptacjej wągrowieckiej spisanej od X. Jezuity poznańskiego. 
[po 1. IX.] 4 0 . K.nlb. 54?; sygn. A_Q4? 
E. XXII, 378 (pod tyto nieco zmienionym:... naprzeciwko disputatiey 
Theolickiey!). PK 929. 
Egz.: Kórnik Cim. Qli. 2470 (def.: br. k. tyto i końca). 
Warszawa BU - (egz. zaginiony). 



 


76+. Naeniae 


Naeniae et carmina in obitum Jacobi Hubeneri. 
E. - S. Tync: Dzieje gimn. tor. t. I s. 224 notuje, że wydrukowano tu 
epitalamia i epicedia uczniów primy. 
Wiad. o wydaniu z Indeksu Drukarzy IBL. 


o 


77. Schober Huldericus 


et 


Epithalamium in nuptias et epicedion in obitum Dn. Georgii Egneri Tho- 
runiensis et. Annae Michaelis Siefridi filiae. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: EPITHALAMIVM ant.: in 
Nuptias II & II kurs.: EPICEDION II ant.: in Obitum II DN. GEORGII EG- 
RERI THORV= II nienJis, qui SponJus ipJo Die Nuptiarum, qui fuit II XX. 
Nouembris, Jubita et inJperata morte II exJtinctus eJt. II OB, TRAGI CO- 
MOEDIA AMORIS ET MORTIS. II E kurs.: Xhibiturum erat Jumto nouus 
hiJtrio Jocco II Ludens Amor Comoediam. II AtraJuperueniens Tragico 
Mors vincta cothurno II Mutauit in Tragoediam. II. Victus Amor luget: 
Mors imperiosa triumphat: II O aJperum Jpectaculum. II winieta z twa- 
rzq 4 X 4 cm kurs.: II TORVNII BoruJJorum Ex Offi- II cina Typographi- 
ca Andreae Cotenij.1I ant.: ANNO MDXC. 


,. 

 


. K. tyt. V. winieta podlużna z twarzq, poczem: Epitaphilim Sponsi Defuncti ad 
96 Famam - 10 ww., winieta w ksztalcie rombu. Kolejno następujq: Epithalamion-
>>>
I 
lo 



 


I) 


.) 


et 


g 


" 


stron 3, Epicedion Georgii Egneri - stron 3, Epitaphilim Sponsi 10qlienUs - 
12 ww. Na końcu cytat z Joba XXX. 


E. XVI, 22 (s.v. Egner). 


Egz.: Wrocław BU. 


78. Schober Huldericus 


-Dratio de vita Dn. Jacobi Hubneri, assessoris ludicii Toruniensis. 
[ca 1590].4 0 . K.nlb. 26i sygn. A-E4 F6. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: ORATIO II DE VITA 1/ DN. 
IACOBI HVBNERI, II ASSESSORIS, IVDICII TO= II RVNIENS. VIRI DE 
OMNII/ VITAE GENERE IN HAC CELE-II BRI REPVBLICA PRAECLA-I/ 
RE MERITI. Trzy czterowiersze: In Momum Argotyphlum, In Zoilum 
. eiusdem Fratrem, In Calumniam utriusque sororem, podpisane H. S. I 
K. tyt. v. ded.: Simoni Seidlero, assessori Ilidicii civilis et Johanni Htibnero 
scholae Torliniensis collegae, poczem 3 strony przedmowy, podpis.: HlildriClis 
Schoberlis. K. As: OraUo de vita Jacobi Hubeneri. K. F4: Seqlilintur eilisdem 
alitoris carmina deflincto scripta - 5 stron. 


E. XXVII, 235 (opis szczegółowy ze wzmianką o zasługach Hiibnera dla 
drukarstwa toruńskiego, podanych przez Schobera). Moc. Ks. w T. s. 24. 
Egz.: Kraków Czart. XVI. 267/1. Toruń KM K. IV. 28 adl. 1. 


79. Schober Huldericus, Hiibner lannes 


Carmina gratulatoria in nuptias Georgii Ackerbaum et Reginae Ulrici 
Havenburg civis Toruniensis relictae filiae. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. [ap. 
Tyt., kurs.: Carmina Gratulatoria II IN NVPVTIAS (sic!) II ant.: ORNA- 
TISSIMI 1/ VIRI DN. GEORGII 1/ ACKERBAUM, SPONSI, ET II PVDI- 
CISSIMAE VIRGINIS REGINAE, II honeJtissimi viri VLRICI HA VEN- 
BVRG ciuis II TorunienJis relictae filiae, SponJae. kurs.: Scripta II AB 
AMICIS. 1/ ant.: N. CELEBRABANTVR 1/ D. XV. M. MAIl. II winieta 
romboidalna 4,6 X 4,6 cm. kurs.: TORVNII II Excudebat Andreas Cote- 
nius. Anno Xc. 


Tekst od k. (a)2: Dialogismlis Alitoris et Sponsi, Eilisdem Rosa inter spinas, 97 


1 - Druki toruńskie XVI wieku 


'"
>>>
I 
'" 


na k. (a)8v. podpis.: M. Huldricus Schoberus. Na ost. k.: Aliud... podp's. M. Joan- 
nes Hiibnerus. 


E. XII, 23 (s.v. Ackerbaum). 
Egz.: Kraków Czart. 79/III. 


80. Valerius Cornelius 


Grammaticarum institutionum libr i IV. 
8 0 . K.nlb. 152; sygn. A-TB. 
Tyt., ant.?: Cornelii II Va l e r i i Vltraie- II ctini gramatic II arvm institu- 
tionum II libr i IIII. II I. De primis Grammatices Latinae Rudimentis. II II. 
De Etymologia, !I III. De Syntaxi, II IIII. De Carminum ratione. II Nunc 
ab Auctore postremum diligentissime II recogniti multisque passim adie- 
ctis nouis II annotationibus aucti, & multÓ quam ante= II hac emendatius 
excusi. II Torunii II Excudebat Andreas Cotenius. II Anno, M.D.LXXXX. II 
E. XXXII, 167. Barwiński, Birkenmajer, Łoś: Sprawozdanie z poszuki- 
wań w Szwecji s. 284, nr 40 (prow.: Collegii Brunsbergensis Soc. Jesu). 
Drukarze dawnej Polski t. 4, s. 209. 


81. Wokabularz 


Wokabularz rozmaitych sentencji polskim niemieckim młodzieńcom 
na pożytek teraz zebrany. Ein Vocabular. 
8 0 . K.nlb. 144; sygn. A-SB. 
Ty t. got.: Wokabularz II rozmaitych y potrzebnych Jen= II tencyi / Pol- 
skim y Niemieckim II Mlodziencom na poży= II tek teraz zebrany. II Ein 
Vocabu= IIlar mancherley Jchonen vnd II notwendigen Sententien / der 
II PolniJchen und DeutJchen Jugent zu nutz zuJa= II men getra= II gen 1/ 
w Toruniu w Drukarni Andrze- II ia KoteniuJa / Roku PańJkiego 111590. 1/ 


K. A 2 -A G r.: Przedmowa drukarza królewieckiego Jana Daubmanna z r. 1566 
"Wiernemu Czytelnikowi", w jęz. pol. i niem. Pierwsza część - Das Erste Theil 
w formie zrlań na przemian polskich i niemieckich do k. E,jv., dat. 1577. 23. MarUj. 
Wtora Część. Das ander Theil. K. F 4 v.: DeclinaUo verborum una cum Germanico 
et Polonico, orlmiana pisana jednym ciqgiem. K. H 2 : Poczyna się Liczba. Folget 
die Zal. Jeden grosz Ein grosche itd. 
K. P:iW.: Koniec wyrwany z Salomona I godny dzieweczkom ku polszczyznie 
98 (tekst polski, po nim niemiecki i znowu zrlania i sentencje moralne z rozmowy
>>>
... 


, , 
., 


króla Salomona). K. Q.JY. kilka wzorów listów, jako pierwszy niewieści: Łaskawa 
y przyjazliwa miła Pani siostro... w zakończeniu: Dano kiedy za Wasze zdrowie 
pełno pijano. Lata Bożego 1566. Inne daty listów: 1571, 1566 j odwrócona data 
1599. Zawiera też krótkie modlitwy: jak dzieci stół mają żegnać, ranne i wie- 
czorne, gdy się dzieci poczynaią liCZYĆ. Ostatnie zdanie na k. S7V. po pol. i niem.: 
A ia tobie wysoce a barzo dziękliię, iżeś mię tego _ naliczyła I czegom pierwey 
nie limiała... nicht gekongt hab. FINIS. 
Inicjałów nie wiele. N, J gotyckie w przedmowie, pod polską przedmową wi- 
nieta podlużna z twarzą. 


E. XXXIII, 237 (wzm.). 


Tab!. 44, 46, 47 


Egz.: Wrocław BU 8 v 472. 


1591 


82. Artomius Petrus 


t 
I 


NomencIatar selectissimas rerum appeJlationes tribus linguis Latina, 
Germanica, Polonica explicatas indicans. In usum scholarum Borussi- 
carum et Polonicarum. 
8 0 . K.nlb. 56. sygn. A-04. 
Tyt., ant.: NOMENCLATOR, 1/ SELECTISSIMAS " RERVM APPELLA- 
TlONES 1/ tribus linguis, Latina, Germanica, Po= " lonica, explicatas in- 
/I dicans. kurs.: IN USVM SCHOLARVM 1/ BoruSsicarum et Polonicarum 
" ant.: NOMENCLATOR 1/ ad Lectorem II kurs.: Lector eme, inuenies iSto 
Germana Latinis 1/ Nomina, Germanis iuncta Polona, libro. 1/ Saepe Boru 
SSorum Sum veStigatus in ara, II Nondum natus eram, nunc ero, Lector 
eme. II winieta z twarzą 3 X 3 cm. II kurs.: Cum SereniSsimi Regis Polo- 
niae Gratia " et Priuilegio ad decennium. 1/ Linia 1/ ant.: Anno M.D.XCI. II 
Kolofoni ant.: TORVNII BORVSSORVM 1/ ex Officina Typographica 
Andreae Cotenij, 1/ MenSe AuguSto. 1/ 


t 


K. tyto v. ozdobnik linijny, poczem: M. Hlildericlis Schoberus Ad iuventlitem _ 
utwór poetycki 20 ww. K. Alj r.-v.: Privilegilim. Sigismlindlis III... Nomenclatorem 
trilim lingliarlim... Iohanni Hliebnero, tlim Consortiblis eilis... Datlim VVarsaviae 
in Comitijs Regni generalibus Die VII. Mensis Ianliarij A.D.M.D.XCI., podpis.: 
Sigismlindlis Rex Rein. Heidenstein SRM. Secretarilis. K. A 3 - 4 Index locorlim 
(spis 50 rozdzialów: De Deo et SpiriUblis, De Mlindo, Coelo et ElemenUs, De 
Temporiblis, Aqliis, Locis, Homine, Morbis, Cibis itd., w trzech językach, po- 
szczególn
 IOzdzialy w trzech kolumnach, np.: Conservator Erhalter Zachowyciel 
itd. Po nazwach związanych z przyrodą, wsią, rolnictwem, miastem i jego oso- 
bliwościami, przechodzi autor do nazw krajów i narodów, zajęć. Rozdz. 31 mówi 
o szkole, księgach i zajęciach a tym związanych. 34-ty o urzędach. W dziale 35 99 


ł
>>>
.. 


o subtelnych rzemieślnikach, znajdujemy sporo o muzyce, astrologii, szermierce. 
Rozdz. 38 o pokrewieństwie, dalsze o odzieży, farbach, wojnie, żeglarstwie. Rozdz. 
46-48 o monetach, miarach, wagach, liczbach. W rozdz. 49: Qliaedam adiecUva, 
na 7 stronach zebrano ponad 200 przymiotników. Ostatni rozdzial 50: Qliaedam 
exempla coniligaUonlim daje w układzie 4 łacińskich koniugacji wzory czasowni- 
ków na 4 stronach. Na końcu od sygn. 0SV. idq wiersze Huld. Schobera: Ad R. V. 
Dn. Petrum Artomilim, Ad M. Casparum Frisilim bez podpisu autora, określajqce 
klad pracy Ar/Omiusa w stos. do Bybera i Myliusa. Na ost. str. Ad iliventlitem - 
wiersz 10 11., podpis. M. C. F[risilis]. Na końcu winieta romboidalna i ozdobnik 
linijny. 
E. XII, 243 (wyrazy polskie wyłożył Artomiusz). S. Tync: Slązak Ulryk 
Schober s. 116-117 (dzieło oparte na pracy Marcina Myliusa: Nomen- 
datura in usum scholae Gorlicensis, Gorlicii 1572. Tenże Dzieje gimn. 
tor. t. 1 s. 206 i n. (analiza Nomendatora Artomiusa w oparciu o póź- 
niejsze wydania gdańskie). Tab!. 42, 43 
Egz.: Wrocław BU 381816. 


83. Epithalamia in honorem nu pita rum Matthiae Sellini et Gertrudis 
Schultz. 
4 0 . K. 6. 
E. XXVII, 369 (s.v. Sellinus). 
Egz.: Kraków Czart. 121/11- niedostępny. 


84+. Kancyonał pieśni duchownych y psalmów świętych, na wie- 
czną wielkiego boga oica, y syna y ducha świętego chwałę. 
E. XIX, 92 (druk wydany rzekomo w Toruniu u Ferbera (!?) w r. 1591 
w 4-ce. Wydaje się być pozycją fikcyjną, skontaminowaną z drukiem 
Ferbera z r. 1611 opartym na tym egz. Wł. Chojnacki: Bibliogr. pol. 
dr. ewang. 881 (uważa ten druk za drugie wyd. Kancjonału Artomiusa 
z r. 1587). 


85. Luther Martin 


Katechismik albo nauka krześciańska dla dziatek y prostych ludzi z nie- 
mieckiego na polskie przełożony. 
100 8 0 . K.nlb. 44; sygn. A-Es Fł.
>>>
.' 


Tyl., anl.: KATECHISMIK II gol.: Albo II Nfmka Krze= II śćiańskaa / Przez 
D. Marcina II Luthera, zacnego Theologa napisa= II ny / a teraz znowu 
dla dziatek y pro= II stych ludzi, z Niemieckiego na II Polskie / przelo- 
żony y w II druk podany. II Ktemu kunSzt Morowy, To ieSt / II Jako się 
chory Cżłowiek deS zyć / y II przeć iw pokusam sżatańskim, cżym= 11 by 
j'ię zaj'tawić mi:ał / na końcu II p;rzeda-liSmy. II ant.: PSAL. 34. II gol.: 
Chodzćie Sam dziatki a słuchaycie mie II boiażni paiij'kiey nauczę was. II 
Drukowano w Toruniu II v Andrzeia II Koteniuj'za. Anno 1591. II 


K tyto v. trzy cytaty: Esai. 8, Ioan. 8, Esai. 40. K. A 2 : Do Czytelnika łaskawego - 
wiersz, którego pierwsze litery czytane od góry do dolu dają tekst: CASPARVS 
GESNERVS LVBAVIENSIS pRVTENVS CONCIONATOR TORVNENSIS. 
Drzeworyty: k. A 6 v. Mojżesz, B 2 v. Adam i Ewa, B4V. Chrystus nauczCJjący, BBr. 
Chrzest, C5V. rozd. Komunii św. pod dwoma postaciami. Winiety. K. C 7 : Przyklita 
albo Przydatek niektórych modlitw świętych. K. D: Oeconomia... na ktorey spisane 
są regliły wszech stanowo K. D5: Morowy klinst. To iest rozmowa człowieka cho- 
rego y klisiciela iego... K. F 2 : Piosneczki nadobna czaSli morowego powietrza: Ach 
smętny stanie... i cztery inne: Och wierni llidzie, Ach wspomni na to, O żałosny 
nasz żywocie i Panie Jezli, tyś człowiek... 


E. XXI, 535. 


Tab!. 50, 51 


Egz.: BN. XVI. O. 6041 (ze zb. Branickich). 


l 
er 


Mylius Martinus 


Nomenclator selectissimas appellationes indicans zob. Artomius Petrus 


Sellinus Matthias zob. Epithalamia in honorem nuptiarum... 


86. Trisner Martin 


.....' 


Eine Christliche Leichpredigt iiber dem Begrebniss des Jacob Hiibener 
des EItem. 
4 0 , K.nlb. 14; sygn. A-C4 D2. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, gol.: Eine Christliche Leichpredigt, 
auss den II W orten der Epistel S. Pauli II I. Timoth. 4. II Vbe dich selbst in 
der Gott= II seligkeit, etc. II Uber der Begreb= II niss des Erbam, Wol- 
weisen Henn II Jacob Hiibener, des EItem, etc. II gehalten.1I Durch Marti- 
num Trisnerum des II G6ttlichen Worts Prediger in der II Christlichen 101
>>>
102 


.. 


,. 
\ 


Gemeine der K6niglichen II Stadt Thoren in Preussen. II Anno 1590. 1/ 
Accesserunt praeterea Epicedia et Epitaphia, par= II tim a collegis, par- 
tim a discipulis Scholae Torunien= 1/ sis, in eiusdem obitum conscripta. II 
Gedruckt zu Thoren durch Andreas 1/ Koten, Anno 91. 
E. XXXI, 321. 


I 


Egz.: Toruń, KM. K 4° 28 abl. 2. 


r 


1592 


-1- 


87. Beckmann Martin 


Vota euktika (grec.) in totius Romani Imperii et Regni Poloniae incre- 
mentum. Cum pro invictissimi Caesaris Rodolphi II, tum pro Sigismundi 
III regis Poloniae salute. 
4 0 . K.nlb. 8j sygn. A-B4. 
Ty t., kurs.: VOTA EVKTIKA (grec.) 1/ ant.: In totius Romani Imperij, et 
Regni Poloniae II incrementum. II CYM PRO 1/ kurs.: INVICTISSIMI 
CAESARIS, II DN. RODOLPHI II. ROM. HUNG. BOHEMIAE, etc. 1/ RE- 
GIS I ARCHIDVCIS A VSTRIAE, etc. II ant.: TVM PRO II SERENISSIMI 
SIGIS- /I MVNDI lIr. DEI GRATIA REGIS PO= II loniae etc. Regnique 
kurs.: SVECIAE ant.: proximi II kUrs.: HAEREDIS & ant.: futuri kurs.: 
RE= 1/ GIS &c. ant.: Salute. II NEC NON II kurs.: UT DEVS OPT. MAX. 
PRAESENS IN II REGNI POLONIAE COMITIIS ET OMNIBVS II alijs 
temporibus ChriJtiano Coetui clementer adsit... 10 ww. kurs.... propi- II 
tius flectat proJperet, et gubernet. II SCRIPTA A 1/ ant.: MARTINO 
BECKMANNO PROTONO= II tario Publ. ex PruJ sia II kurs.: ANNO 
MDXCII. II Kolofon, ant.: Thorunij Borussorum II kurs.: EXCVDEBAT 
ANDREAS COTENIVS. 


c 


K. tyl. v.: Epigramma Authore MarUno BE'ckmanno Borusso - 24 WW., incip.: 
Debita Principibus... K. A 2 : Sigismundo III... - elegia, incip.: Inclite Rex... 
K. A3: Rudolpho caesari, verso: Votum pro Divo Rodolpho - akrostych. K. A4r.: 
PrecaUo ad Thronum graUae... Sigismundi III [et] Reginae Annae .- akrostych: 
po lewej: SIGISMUNDUS RPS, po prawej: ANNA AVSTRIACA S. Dalej: Para- 
enesis, k, B 1 : Preces, na końcu winieta. 


v 


E.- 


Egz.: Gdańsk PAN CI. 2713. 


I 
..
>>>
ło» 


.1- 


88. Concentus hortensis musarum congratulantium solennitati nup- 
tiarum Hulderici Schoberi et Evae, Melchioris Pyrnesii filiae, conscriptus 
a loanne Cupio. 
4 0 . K.nlb. 18; sygn. Ni B-D4. 
Ty t. kurs.: CONCENTVS HORTENSIS II ant.: MVSARVM CONGRATV- 
LANTIVM II Jolennitati Nuptiarum II CL. VIRI DOMINI M. II HVLDERICI 
SCHOBERI, SCHO= IIlae ciuilis TuronienJis Conrectoris, II SponJi: II ET 
II kurs.: PVDICISSIMAE LECTlSSI- II MAEQVE VIRGINIS EV AE, NO- !I 
bilis et CL. U. Dn. Doctoris Melchioris PyrneJij, II B. M. Medici et Phy Jici 
Turoniensis, relictae II filiae, SponJae: II ant.: ConJcriptus ił loanne 
Cupio, Ph. et II Med. Doctore, ex InJula 1/ Mariana. II Winieta trójkątna 
z twarzą 3,8 X 3,5 cm. II kurs.: TORVNII BORVSSORVM II Excudebat 
Andreas Cotenius An. M.D.xCII. II 
K. tyl. v. dwa wiersze, jeden podpisany: Joh. Rybinius Schobero Suo amoris et 
honoris ergo. Drugi - rozmowę' muz, podpisał Joannes Cupius. K. A,v.: Epitha- 
ldmion; autor: Joannes Timaeus. Od skI. B Prosopopoeia in qua Melchior Pyr- 
nesius introducitur gratulaturus novis sponsis, porlpis. Gregorius Vorbergius. Aliud 
eiusdem. K. B;?-3: Aliud - Georgius Oppelius cantor. K. Bsv.: InterlocuUo Phoebi 
et Musarum porlpis. Daniel Escius. Votum nupUale porlpis. Erasmus Rumplerus 
Toruniensis. K. C-C;! Aliud porlpis. Georgius Guntherus, Aliud - 4 ww. podpisul 
Adamus Freitagius. Od k. C 2 v. Sequuntur Carmina gratulatoria discipulorum 
primae classis (wiersze grec. i lac. autorów:) Zacharias Otto, Georgius Vorbergius 
Ldubensis, Johdnnes .Schroderus, Christianus Burchardus, Vitus ZiJius Kittingensis 
Francus, Mdtthids Schutz Ancldllłensis Pom., Henricus Strobcllldus, Johdnnes 
Schoberus, Lubensis fr. Sponsi. Następuje ETEOSTICHON i dalsze wiersze Inc. 
autorów: Michael Falco Thor. Elias Teuchlerus Boleslauiensis, Jacobus Glavius 
Rugenwaldensis, Jdcobus Fabricius Lubiaemolensis, Jacobus Rhodus Gedanensis, 
Simon Buchholtz Crucibergensis, LclUrentius Vogt Toruniensis, Johi1nnes Haber- 
kampf Torun. 
Na końcu winietu idcnl. jak na k. tyt., poczem Eteostichon: AVgVJtI LVX 
JeXta, Vater LVCebat aMICIs, VVLtIbVs, VLRICO IVngItVr EVA JVo. - pod- 
pis.: M.C.F.F. 
, E. XIV, 462. 
Eyz.: Kraków Czart. 1898/1. TorUIi KM (def.: tylko 4 k. pierwszej składki). 


(' 


. J 


89. Consensus in fide et religionc Christiana. Ed. S. T. Turnovius. 
8 0 . 
Ty t. ident. z wyd. z r. 1587. Kolofon: Torunij Borussorum in officina 
typographica Andreae Cotenij, purius excusum An. Dn. 1592 mense 
Junio. 
Większość egz. ma kolofon wpisany ręcznie. 
E. XIV, 370. Jocher 9536b. W. 2893. 
Egz.: Gdańsk PAN. Kraków Czart. Toruń KM. Wrocław BU. 



 


103
>>>
.,. 
I 


Cupius Ioannes 


Concentus hortensis musarum zob. Concentus 


90. Philalethes Wilhelmus 
Amica et succincta ad Stanislai. Rescii Ministromachiam Responsio Phi- 
lalethae Oxoniensis. 
(1592?). 8 0 . s. 81. 
E. XXIV, 219. Jocher 3168. Drukarze dawnej Polski t. 4 s. 211. 


( ) 


Egz.: zaginiony. 


91. Respons W porywczą dany na upominanie do ewangelików o zbu- 
rzeniu zboru krakowskiego. 
[m. 1592-1595].4 0 . K.nlb. 56; sygn. A-04. 
Tyl., ant.: RESPONS " gol.: W porywczą dany na II Vpominanie do 
Ewangelików / o zburze= " niu Zboru Krakow Jkiego: y na przeStrogę 
do /I Katholikow od kogoś vcżynioną / w /I Roku 1592 /I kurs.: Ian Kocha- 
nowSki. " PSal: 120. " got.: Twoie Słowa Ją Strzały, iadem napełnione /I 
Smiertelnym / twoie Jłowa węgle roSpalone. /I Miedzy zboycy nieSte- 
tyJ z ieJt mieSzkanie moie / " Miedzy ludem nie ludzkim trawię lata 
S woie. /I Mnie mił pokoy / a oni w zwadżie Jię kochają / " A gdy zgodę 
wSpomionę / miecżow pomykaią. " 
Jest to odpis Skardze na Upominanie do ewangelików. 
K. Alj-A 4 : Przedmowa. K. B 1 -L 1 r.: Respons. Od k. L 1 v.: Na przestrogę do katho- 
likow uczynioną katholik odpowiada. Na osI. s. cytat z Psal. 78: Da pacem Domine 
in dieblis nostris... - 6 ww. oraz winieta 3,8X3,5 cm. 


;? 


E. XXVI, 256/1 (notuje 1 egz., za Tretiakiem podaje jako autora M. Bro- 
niewskiego). W. 1141. PK. 1211. BOss. 2044. Tabl. 52 
Egz.: Gdańsk PAN NI 78 8°. Kórnik PAN Cim. Qu. 2472. 
Kraków Czart. 889/11. Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2471. 


() 


92. Ruff Marcin (Ruoff) 


Prognosticon albo przestroga na rok Pański 1593. 
104 4 0 . K.nlb. 22; sygn. A-P F2.
>>>
.". 


, ) 


Tyt., ant.: PROGNOSTICON II gol.: Albo II PrzeJtroga w wJzelkich II 
przygod y przypadkow / z nauki gwiazd y II biegow niebieJkich na rok 
PańJki 1593. w II ktorym będżie Przybycieii. A od II pocźątku świata 
5555. II Przez II kurs.: Marcina Ruffa z Wieka, Medyka y Chi- II rurga, 
Capit: Plockiego pil- II nie napiJane. Dwa drzeworyty przedst. Marsa 
i Saturna 3 X 5 cm., przedzielone dwoma listwami drzew., II got.: Mars 
Jprawcą dorocźnem / Sa turnus II towarzy Jzem. II Kolofon: w Toruniu II 
Drukowano u Andrzeia KoteniuJa / Roku II PaiiJkiego 1592. II 


K. tyl. v. winieta z puttim 8,8Xl,7 cm., niżej: In insignia Venerabilis Capitlili 
Ecclesiae Plocensis. Insignia w medalionie owalnym 5,8X3,7 cm., po bokach dwie 
listwy drzew. 6,5Xl,4 cm., z ornamentem rośl., u dolu; sześciowiersz. K. Alj-B 4 r. 
ded. kapitule kościola w Plocku, dat. z Płocka dnia 28. Aligusta rokli 1592, oraz 
przedmowa. K. B4V.-ClV.: Pia ad Delim precatio. Martini Rliffi, poczem: O praw- 
dziwym zaczęcili Rokli ninieyszego (m. in. dane o powietrzu, chorobach i zaćmieniu 
slońca). Od k. Dl właściwe Prognoslicon do poszczególnych konstelacji, o porach 
roku, kończy się wskazówkami o poczqtku zimy. 


E. XXVI, 480. 


Tab. 53 


Egz.; Kraków BJ Cim. Qli. 5079. 


l") 


93. Rybiński Jan 


Hodoeporicorum liber L 
4 0 . K.nlb. 20; sygn. A-Eł. 
Ty t. w drzew. ramce, kurs.: Johan. Rybinij Pol. II ant.: HODOEPO= II 
RICORVM. II kUrs.: LIBER. 1 II Sygnet II ant.: TORVNII II Typis Andreae 
Kotenij II kurs.: Anno M.D.xCII. II 


K. tyl. v.: Insignia urbis Toruniensis - herb miasta, pod nim czterowiersz: Portam 
urbis Torunae pie protege, Christe triturrim... podpis.: J. R[ybiński]. K. A 2 - 3 ded. 
autora: Inclytae civitaUs Senatui... K. A3V.; winieta, niżej; Typographlis legenU- 
bliS - 9 ww., u dolu winieta romboidalna. K. A,,: GratlilaUo ad Dn. Joannem 
Rybinilim... scripta a M. Hlildrico Schobero, poczem winieta trójkqtna. Skł. B: Ad 
clariss. Joan. Jacobum Grynaelim Elegia I. Od skI. C: Ad elindem Elegia II, In 
discesslim Tlibinga Davidis Heliconij Lilioni Elegia III. Elegia IV: Jeremiae Kuncio 
Poetae lalir.. Elegia V ad amicos Alilae..., Elegia VIII ad Adamum Roski equitem 
Litvanlim. Elegia X ad Joan. Lasicilim, Elegia XI ad illlistres Ostroroganos dis ci- 
pulos suos, Elegia XII ad rev. anUstitem Chr. Sonilim, Elegia XIII ad Joannem 
et Casparum Cirenbergios, Elegia XIV ad Matthiam Mailim. 
Kustosz: Ad Dn. na k. osI. świadczy, że druk mial ciqg dalszy. 
E. XXVI, 504. B. Nadolski: Jana Rybińskiego "Hodoeporicorum liber". 
Egz.: Kraków BJ Cim. Qli. 5960 (prow.: Ex Bibl. Joach. Com. Chreptowicz), 105
>>>
.. 


94. Schober Huldericus 


Poematum libr i III, hoc est Charisteriorum, cum Propempticis Autori 
scriptis. Sacrorum. Genethliacorum. 
8 0 . K.nlb. 84; sygn. a-B B A-H8 1 4 . 
Ty t. ant.: POEMATVM 1/ M. HVLDRICI 1/ SCHOBERI II LIBR I III. II hoc 
eJt, 1/ kurs.: CHARISTERIORVM, II cum Propempticis Autori Jcriptis. II 
SACRORVM. 1/ GENETHLIACORVM. 1/ ant.: Quibus II PRAEMISSA SVNT 
ELO:::: 1/ GIA TORVNIAE BORVS- II Jorum, & Senatus eiuJdem II Vrbis. Ii 
winieta z twarzq 3 X 3 cm. II ant.: Torunij Excudebat Andreas Cotenius 
li kurs.: ANNO M.D.xCII. II 


K. tyto v. mierlz. herb miasta z napisami: Provida Turrigeris sapienUa moenibus 
urbes firmat et in media classica pace Um et. Owalny napis: Porta Borussorum 
etc., u dolu data 1592 jak w druku ScllObera Olbiopolis. Zawiera wiersze na 
cześć H. Strobanda, K. Mol/era, Stan. SuJfjusa, And. Baumgartf!I, do Mik. Liszki, 
IlU cześć Sturmiusu, ostatni: De pelecano ad Stan. Popovium. Szereg ozdobników, 
winiet, inicjalów Iloraturowycl1. 


E. XXVII, 236. W. 1750. 


Egz,: Toruń KM A. l; k. 8" 40. 


95. Tidicaeus Franciscus 



 


In Jatromastigas de recto et saluLari usu artis medicinae. 
8 0 . K. 200: nlb. 16, S. 1-360, k.nlb. 4; sygn. )(R )(H A-ZR. 
Tyt. ant.: In Jatromastigas, 1/ DE RECTO ET SA- II LUTARI VSV, 1/ kurs.: 
DE ABVSV ITEM MVL:::: 1/ TIPLICI ATQVE NEFARIO, II nobilissimae ac 
salutiferae artis II MEDICINAE. 1/ ant.: LIBELL VS, 1/ Omnibus cum Juae 
Juorumque Janitatis II amantibus, tum ope medica dextre II vti volenti- 
bus, lectu appri- 1/ me vtilis: II EDITVS 1/ kurs.: A VTORE FRANCISCO 
TIDI:::: 1/ caeo DantiJcano, Ph. ac Med. Doct. rei:::: II publicae'q(ue) Toru- 
nienJis PhyJico, 1/ poliatro (grec.) /I winieta z omam. listkowego 3 X 1,8 
cm. II ant.: Torunij BoruJJorum EXCVDEBAT ANDREAS CO:::: 1/ TENIVS 
kurs.: Anno 1592. 1/ 
K. tyl. v.: Autor ad libellum - utwór 22 ww. K. )( 2-7: Epistola dedicatoria 
consulibus ac senatoribus Reip. Toruniensis, dat. mense MarUo 1592, poczem 
1 k. Ad Lectorem. Po obszernym spisie treści epigramaty Ulr. Schobera. S. 1-360: 
De abusu medicinae dialogus (cytowany Palingenius). Na kOlicu: Epistola Joh. 
Langii Lembergii. Na k. przedosI. pod ozdobnikiem linijnym: Cum graUa et Pri- 
vilegio Ser. Regis Polonia e ad decennium, winieta trójkqtna z listków 3,8X2,5 cm. 
106 Na k. ost. l1erb Toruniu.
>>>
.. 


E. XXXI, 161/2. W. 2905. PK. 1488. 


Egz.: Kórnik PAN Cim. O. 263. TOfl1l1 KM 11070; 111043 (ded. rkp. alitora dla 
Piotra Artomilisza). 


96. Verepaeus Simon 


De epistolis Latine scribendis. 
8 0 . K. 104: s. [1] 2-195, 169, 197-201, [202]. 203-207; sygn. A-NR. 
Ty t. ant.: SIMONIS VERREPAEI II DE EPISTO= II LIS LATINE CON= II 
SCRIBENDIS II Libri V. II kurs.: Nunc recens meliori Methodo, II Sche- 
matiJmis & Scholijs illustrati II ant.: ET ACCESSIONE ALI= II qua noua 
poJtremum aucti. II Sygnet II ant.: THORVNIAE II kurs.: Excudebat 
Andreas Cotenius II ant.: Anno kurs.: M.D.xCII. 


K. tyt. v.: Generalis arUs epistolicae Librorum V. Schematismlis, u rlolu ozdobnik 
listkowy. S. 1-6 (k. A 2 - 4 ): Pral'[aUo dat. Helmondae, Anno parta e salliUs 
M.D.LXXX. XV. KaL Sept. U rlolu winieta z twarzą 6X6 cm. Tekst druk. kursywq, 
tytuly ant. i kurs., marginalia aMykwą. Na s. ost. winieta z twarzą 3X3 cm. 


E. XXXII, 345 (inne wyd.). 
Egz.: Gdillisk PAN Cb. 7254. 8
 adl. 1. 


'J' 


97. Vota nuptialia in festivitatem nuptiarum Johannis Hubeneri et 
Iudithae Melchioris Pyrnesii relictae filiae. 
4 0 . K.nlb. 22i sygn. A-B4 Co D-EJ. 
Ty t. ant.: Vota Nuptialia II IN FESTIVITA- II TEM NVPTIARVM, VIRI II 
LITERAT A SAPIENTIA, VIRTVTE ET II moribus JpectatiJsimi, Dn. 
M. Iohannis Hu- II beneri, Judicij ciuilis in veteri op- II pido aJJeJJoris, 
SponJi: II ET II kurs.: PVDICISSIMAE LE- II CTISSIMAEQVE VIRGINIS 
IV- II dithae Ncbilis et CI. V. Dn. Doctoris Melchioris II Pyrnesij B. M. 
Medici et Physici Torunien. II relictae filiae, SponJae, II ant.: Concepta 
et nuncupata ab amicis. II winieta z twarzq 3 X 3 cm. II kurs.: II TORVNII 
BORVSSORVM II Excudebat Andreas Cotenius, Anno M.D.xCII.1I 


Zawiera utwory nast. autorów: Ioannes ClipiliS, Georgius Neisser, Georgius Oppel, 
Huldr. Schober, Gregorius Vorbergius i in. K. tyto v.: DisUchon chronologicum 
podpis. G[eorgius] N[eisserlis], oraz wiersz grecki: Neogamois chairein - 20 ww. 
podpis M. H[uldericlis] Sjchober]. K. A 2 r.-v.: Epithalamium podpis. Johannes 
ClipiliS D. medicinae. K. A3: AcrosUchis Georgii Neisseri, eilisdem DisUchon 
chronologiclim, Prosopopoeia, qua vir... Melchior Pyrnesilis... inducitur gratula- 107
>>>
.ł. 


turum - 5 stron, podpis. M. Huldr. Schoberus. Eiusdem Lusus PoeUcus seu Do- 
natus Nuptialis. K. B3: Halcyon nupUalis - 5 stron, podpis. M. Huld. Schoberus. 
Aliud - Gregorius Vorbergius. Aliud - 5 stron, podpis. Georgius Oppel. Na- 
stępuje InterlocuUo Musarum et Phoebi - Nic. Ribbius. Enkomion... - Georgius 
Guntherus. Aliud... Albertus Strychnus Praeceptor Polonicus. Kilka krótszych 
utworów podpisali: Christ. Burchardus, Georgius Vorbergius, Vitus Zisius, Matthias 
Schiitz Anklam. Pomer., Henricus Strobandus Thorun., Johan. Schoherus, Michael 
Falco, Jacobus Fabricius Lubiaemolensis, Tomas Vulpius, Jacob. Glabba, Johan. 
Strobandus, Basilius Z6lnerus. 
E. XVIII, 306. (wzm. s.v. Hubener Jo.). W. 1159. 
Egz.: Kraków Czart. III. 55 (ded. rkp.: Dn. Petro Artomio Ecclesiae Torunensis 
praeconi dignissimo, Dno et amico suo plur. honorando mis sit M. Johannes 
Hubnerus.) 


, ) 


98. Vota nuptialia M. Huldrico Schobero et Evae Pyrnesiae scripta 
ab amicis et discipulis. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: VOTA NVPTIALIA " ant.: 
M. HVLORICO " SCHOBERO" kurs.: ET " EVAE PYRNESIAE" SCRIP- 
TA " Ab amicis et discipulis. " Sygnet" kUrs.: OlSTICHON" Annum et 
Diem nuptiarum continens. " BarthoLoMaee tV os reLegIt pIa tVrba 
Labores: " ECCe fIt EVa J'Vi ConIVnX PIrnaea SCHoberI. " G.N.F. " 
kurs.: TORVNII " Excudebat Andreas Cotenius Anno M.O.xCII. " 


( 


Zawiera: k. tyl. V.: Ad filium Dei Sp[onsaeJ F[raterJ, (tzn. Pyrnesius). K. A;?: 
Apollo ad musas, Chorus musarum ad Apollinem - 4 strony, podpis. Franciscus 
Tidicaeus. Ad Sponsum - 10 ww. podpis. GeforgiusJ NeiJ J[erus]. K. osI. r.: 
Votum - M. Caspar Frisius, verso: Eidyllion - M. Joannes Hiibnerus. 


E. XXVII, 236 (s.v. Schoberus). S. Tync: Slązak Ulryk Schober, 152. 
Egz.: Kraków Czart. 56/111. 


1593 


99. Artomius Petrus 


'./ 


Homilia albo kazanie pogrzebne nad szlachetnym ciałem Senatora Ko- 
rony Polskiej (Stanisława Górki wojewody poznańskiego). 
4 0 . K.nlb. 20i sygn. A-P. 
108 Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: HOMILIA II got.: Albo II 


ł-
>>>
,J. 


Kazanie pogrze= II bne / Nad Szlachetnym ćiałem Sena- II tora Korony 
polJkiey niepoJledniego II 25. Ianuarij / Roku 1593. w II Kurniku cźynio- 
ne. II winieta 4 X 6 cm. II kurs.: AuguStinus. II ant.: Omnis homo aduena 
naJcendo, incola ma= II nendo, qui a migrare cogitur moriendo. II got.: 
W Toruniu II Z Drukarniey Andrzeia KoteniuSa Roku II PańSkiego / 
1593. 


K. tyto v.: Annlis, mensis, dies pii et placidi obitus... Stanislai, ComiUs a Gorka 
PalaUni PoJnaniensis &c. &c" niżej chronostych: Vt CoeLo oCtobrIs VICesiMa 
nona refVLsIt II L VX, a GorCa Heros trIsUa fata JVbIt. K. Alj: Przemovva do... 
Jana ze Zborowa, kasztelana gnieźnieńskiego. Na k. B 1 v. data: W Torunili 6. Mar- 
cij. 1593. podpis. X. Piotr Artomilis Kaznodzieia tamże. K. BIJ-ElU v.: Kazanie. 
Nu k( osI. winieta z kielichem, niżej: Modlitwa do P. Boga o szczęśliwe skona- 
nie - 4 ww. lac. i tłum. polskie wierszem. 


E. XII, 242. W. 2909. 
Egz.: Kraków Czart. XVI 2088/1. 


Tabl. 54 


'...; 


100. Carmina gratulatoria in nuptias Adami Thobolii et Annae An- 
dreae Theodorici filiae, scripta ab amicis. 
4 0 . K.nlb. 6; sygn. A6. 
Ty t. ant.: CARMINA II GRATVLATORIA II kurs.: IN NVPTIAS II ant.: 
ORNATISSIMI II ET DOCTISSIMI VIRI II DN. ADAMI THOBOLII, II 
PVDICISSIMAEQVE VIRGINIS II ANNAE, II kurs.: PRVDENTISS. VIRI 
II ant.: DN. ANDREAE THEODORICI, II CIVIS ET PHARMACOPOLAE II 
THORVNENSIS II EIVSDEMQVE II IVDICII SVBVRBANI II ASSESSORIS 
PRIMARII II FILIAE, II SCRIPT A II AB AMICIS. II CELEBRABANTVR II 
., THORVNII II VII. JD. VII BR II ANNO II AEREAE CHRISTIANAE II CI:J 
I:J XCIII. II KOlo/Oli;, ant.: EXCVDEBAT II THORVNII BORVSSORVM II 
ANDREAS COTENIVS HALBERSTADIENSIS II ANNO VLTIMI TEM- 
PORIS II CI:J I:J XCIIV. Sygnet druk. 


( , 


K. tyto V. drzew. 11 X7,5 cm. przedst. ucztę w Kanie Galilejskiej, nad nim dwu- 
wiersz: Christe Cananaeos non dedignate iligales, Vi ni commlitans nectare fonUs 
aqliam. Pod drzeworytem: Coepta tliO clemens saCfosancta favore secunda, praesto 
sis sponsis propitilisqlie piis - podpis.: M.C.F.T. Na k. A 2 : Carmen gratulatorilim 
podpis. Francisclis Tidicaelis medicus. K. A3r. winieta z twarzq, pod niq: Ad 
amicos poeta s prosfonesis - 12 ww. lac., poczem: Ad Sponslim - 12 ww. bez 
podpisu autora. Na k. A 3 v.: Ad clarissimlim virum D. Adamlim Thobolium LI.. 
Cand. Sponslim - wiersz lac. podpis.: Albertlis Soltanus pastor in oppido Garnsee. 
K. A4: Na Wesele Godnego y Uczonego męża I Pana Adama Toboliusa winszo- 
wany hymn. Na verso podpis: Joannes Rybiński Spectab. Senat. Torun. Secre- 
tarilis amico veteri egrapse (grec.). - Alilid, wiersz M. Caspara Frisiusa. 109 


(I
>>>
". 


K. A.;v.-A 6 r. następny wiersz: Aliud, podpis. M. Huldricus Schoberus, pod jego 
podpisem winieta z twarzq. 5,6X3,6 cm. 


E. XXVI, 505 i XXXI, 182. Jan Rybiński Wiersze polskie. Gdańsk 1968 
s. 86 ryc. 6 (reprod. wiersza Rybińskiego). 
Egz.: Kraków: BJ Cim. Qu. 5494 (frg.). Czart. Cim. 66/I1I. 


I 
? 


101. Chrząsłowski Andrzej 


Contradictionum in libro Roberti Bellarmini de purgatorio index. 
4 0 . Knlb. 60 (ost. czysta); sygn. )(4 A-04. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: CONTRADICTIONVM II IN 
LIBRO II ant.: ROBERTI II BELLARMINI II DE PVRGATORIO. II kurs.: 
Index. II COLLECTVS II ant.: Per Andream ChrząStouium VER. DIV. II 
in Mag: Duc: Lit: Ministrum II winieta z twarzq 5,6 X 3,6 cm., kurs.: 
August. Tom. 2. Epist: 235. II ant.: Nolite in I'candalum mittere EccleSiam, 
le::: II gendo in populis Jcripturas, quas Canon Eccle::: II SiaSti
us non 
recipit. His enim Haeretici & ma::: II xime Manichaei S olent imperitos 
euertere. II Anno M.D.xCIII. II 


K. )(2-4: Testimonia Scripturae S. et Patrum, purgatorium euertenUa. SkI. A-M - 
rozprawa, poczem: Conclusio, Loca quae Bellarminus pro purgatorio affert. 
K. Ou;v.: Finis i cytat: Veni, Domine [esu, veni, veni cito. Pod cytatem sygnet 
druk. Coteniusa - pelikan. 



 


E. XIV, 226 (sugeruje za Jocherem, że to druk wileński). W. 2910. PK 
208 (Toruń, A. Cotenius). BOss. 342 (Toruń, A. Cotenius). Drukarze d. 
Polski t. 4 s. 211 (Toruń, A. Cotenius). 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2473. Kraków: BJ Cim. Qu. 5U85 frg. Czart. 974/1. 
Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2244. 


102. Eber Paulus, Schober Huldericus 


... 
OJ 
l!; 


Naeniae de felici obitu Catharinae, coniugis Tobiae Pezelii. 
4 0 . Knlb. 4; sygn. [a]4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: NAENIAE II kurs.: De Felici 
obitu II LECTISSIMAE FOEMINAE II ant.: CATHARINAE II kurs.: CO- 
NIVGIS DESIDERATISS. II ant.: Optimi atque spectatissimi viri II DN. 
110 TOBIAE PEZELII II CIVIS GEDANENSIS, II kurs.: quibus addita est oda 


v 


- t 


1 


.....
>>>
". 


Germanica II ant.: D. P A VLI EBERI 1/ LA TlNIS VERSIBVS II expreSSa 
ił II kurs.: M. HVLOERICO SCHOBERO. " sygnet druk 4,5 X 4,5 cm. II 
ant.: Torunij BoruJJorum " kurs.: EXCVOEBAT ANOREAS COTENIVS. 
II ant.: Anno M.O.xCIII. II 


K. tyl. v.: Epitaphium Catharina6 Pezeliae - 14 ww. K. (0)2-(013: Oda Germanica, 
w tłum. lac. Ulr. Schobera. Winieta z twarzą 4X3,5 cm. K. osI. r.: Ad... Tobiam 
Pezelium - elegia lac. Ulr. Schobera. 


, 
, 


E. XXVII, 235. 


Egz.: Toruń KM. 103302. 


103. Gesner Kaspar 


Modlitw.a nabożna ku P. Bogu, aby nieprzyjacioły kościoła swego potłu- 
mić raczył, z piosneczkami chrześciańskiemi. Rom. VIII. Si deus pro 
nobis, quis contra nos. 
E. XII, 122 (w oparciu o Oloffa i Jochera). Moc. Ks. w T. s. 42 i uw. 
189 (wspomina też o XVIII-w. wydaniu tej modlitwy). 


Egz. nieznany. 


. 
 
'" 


104. Mikołajewski Daniel 


... 
OJ 
II; 


Vindiciae quibus Guilhelmi Philalethae ad Ministromachiam Rescii 
responsio contra Refutationem Posnaniensem vindicatur. 
4 0 . K.nlb. 40; sygn. A-K4. 
Tyi. w drzew. ramce z 'ozdobników, kurs.: UNIOICIAE II ant.: QVIBVS 
GVIL= " HELMI PHILALETHAE II ad Ministromachiam ReScij " ReSpon- 
Sio II kurs.: CONTRA" ant.: REFVTA= II kurs.: TlONEM POSNA- " 
NIENSEM A CRIMINATIONE II et SophiSmatis vindi- " catur. ant.: 
IOANNE KRZVSKY " referente. II winieta 3,7 X 2,5 cm. II kurs.: ANNO 
M.O.xCIII. " 


'/ 


K. Ajj winieta 9X3 cm., ded.: Magnifico et PraestanUssimo... Svvientoslao Orzelsky 
ab Orle, Capitaneo Radzieiouiensi... Ioannes Krzusky. 
lnicjaly: M, T. Druk antykwą i kursywą, marginalia kursywą. 
E. XX, 327/8, XXII, 379. W. 2921. PK. 930. BOss. 1576. 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2474. Toruń BU Pol. 6. II. 792; 277 def. 
Wrocław Ossol. XVI. Q. 2346. 


'i 


111
>>>
. 


.. 


.".. 
I 


1 05. Morgenstern Benedictus 


Eine Predigt. Von dem trostreichen Artickel unsers Christlichen Glau- 
bens. Das unsere sterbliche Leibe von den Todten gewisslich Auffer- 
stehen werden. Uber d'is Evang. Lucae XXIV. 
4 0 . K.nlb. 22; sygn. A-E4 P. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, got.: Eine Predigt / 1\ Von dem tro- 
strei= " chen Artickel unsers Christlichen Glaubens / II Das unsere sterb= 
1\ liche Leibe von den Todten gewisslich II Aufferstehen werden, Uber 
das " Euangelium ant.: Lucae XXIIII. II got.: Gethan am Osterdienstage, 
dieses 1\ 93. Jahrs zu Graudentz, Durch den Ehr- 1\ wirdigen Herrn Bene- 
dictum Morgenstern " pfarherrn daselbst. II Winieta z glowq 5,8 X 4,7 
cm. 1\ Gedruckt zu Thoren, durch Andreas Koten. Anno 1593. 


b 


K. A 2 ded.: Dem Erlelichten... Johan Zborowsky von Ryttwian, Gnesischen Castel- 
lan aliSS Odolanowa, Gralidentz, Wolpe, Dubin etc. Od k. B Kazanie. 


E. XXII, 561. 
Egz.: Toruń KM L. 4° 190 adl. 8. 


106. Rybiński Jan 


C 


Gęśli różnorymych księga I. 
[po 4. VII.] 4 0 . K.nlb. 16; sygn. A-D4. 
Ty t. w drzew. ramce, kurs.: Jana RybińSkiego 1\ got.: Gęśli 1\ ant.: ROZ- 
NORYMYCH. 'II got.: Kśięga I. 1\ winieta II W Toruniu 1\ Drukował An- 
dreas Kotenius 1\ Roku PańSkiego 1\ 1593. 1\ 


K. tyt. v.: Slib Generosiss. Sierakowianae de Bogusławice Familiae aliitum Stemma. 
Herb, pod nim sześciowiersz podpis. J. R[ybiński]. K. A.2-3 ded.: Jego Mości Sta- 
nisławowi Sierakowskiemli z Boglisławic, kastelanowi Lędzkiemu... Dat. Torunij 
ex Musaeo nostro II II. Nonas Jlilij. Anno 1593, podpis. Jan Rybiński. K. A4 r .: 
Typograf do czytelnika (errata). K. A 4 v.: Joannis Glicznerl de Skrzetlisz Epigram- 
ma ad lectorem - 16 ww. Od sygn. B: Gęśl pirwsza do dwudziestej. Na końcu 
winieta w kształcie rombu. 


E. XXVI, 504. W. 2922. PK. 1258. BOss. 2164. Jan Rybiński Wiersze pol- 
skie, oprac. Zb. Nowak i Anna Swiderska. Gdańsk 1968 (reprod. k. tyto 
i przedruk tekstu). Tab!. 55 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qli. 2475. Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2740. 


. 


112 


-
>>>
107. Strychnus Albertus 


Epicedion ornatissimo Gregorio Schwigon nec non Georgio fratri dilecto. 
pl. o K. 1 
Ty t. nagł.; kurs.: EPICEDION II ORNATISSIMO ET INTEGERRIMO VI- 
RO 1/ DOMINO GREGORIO SCHVVIGON INCOLAE ET SCABINO CRU- 
CIBERGENSI " Silesiorum, Patri Juo perchara XCVII: Nec non et 
GEORGIO Fratri dilecto XX AEtatis anno pie ex II hoc mundi ergastulo 
excedentibus, faciebat maestus II ALBERTVS STRYCHNUS CRUCIBER- 
GENSIS\ F. II TOR UNII 1/ EXCVDEBAT ANDREAS KOTENIVS II ANNO 
CI:::. IJ. XCIII. 1/ 


Druk jerlnostronny. Tekst druk. w trzech kolumnach. 1. Ultimum colloquium 
Georgii et Parentum. 2. Querela AlberU Strychni. 3. Distichon indicans annum 
et diem obitus ParenUs... Fratris. 


E. XXIX, 347/8. 
Egz.: Wrocław BU 2 W 19. 450. 


Tabl. 56 


108. Trisner Martin 


Predigt von der Gewissheit. 
4 0 . 
E. XXXI, 327. 
Egz. nieznany. 


1594 


109. Beckmann Martin 


b 


Precatio ad Deum ter Opt. Maximum, Dominum Dominantium in gratiam 
et emolumentum Sigismundi III Dei gratia regis Polonia e suppliciter ex 
intimo cordis affectu pralata. 
pl. o. K. 1 
Cały tekst w drzew. ramce. Tyt. nagło ant.: PRECATIO II AD DEVM TER 
OPT. MAXIMVM, DOMI- 1/ kurs.: NVM DOMINANTIVM, CORDIVM 
ET RENVM SCRVTATOREM, ET VI- 1/ tae atq[ue] omnium bonorum 
saluberrimum fontem. II ant.: IN GRATIAM ET EMOLVMENTVM "SE- 113 


E - Druki toruńskie XVI wieku
>>>
i 


RENISSIMI, ET POTENTISS. PRINCIPIS, AC DO- II MINI, DOMINI Sl- 
GISMVNDI III. DEI GRA TIA REGIS POLONIAE, MAGNI DVCIS " 
Lituaniae, RuJJiae, PruJJiae, MaJouiae, Samogitiae, Kyouiae, Podla- 
chiae, Liuoniae'q[ue] &c. atą[ue] REGNI " SVECIAE Haereditarij REGIS 
HEROIS omni virtutum laude digniJ Jimi, II SVPPLICITER EX INTIMO 
CORDIS AFFECTV PROLATA ET HVMILITER DEDICATA " kurs.: EIV- 
SDEM SAC. REGIAE MAIEST A TIS, A FlDELIBVS CONSILIIS, REVE- 
REN- II ant.: DISSIMO DOMINO, D. IOANNI THARNOWSKI, REGNI 
POLONIAE VICECANCELLARIO. PRAEPOSITO " CracouienJi, Lenci- 
cienJi, VladislauienJi, CruJuicenJi, &c. Nec non Magnifico, & GeneroJo 
Domino Dn. ST ANISLAO KOSTKA, II a Stangenberg, S.R.M. Poloniae 
Aulico, Terrarumq[ue] PruJsiae TheJaurario, et Oeconomiae Mariae- 
burgen. " AdminiJtratori, &c Dominis & Mecoenatibus Juis plurimum 
obJeruandis, II A MARTINO BECKMANNO kurs.: Protonotario Publ. 
ex PruJsia II Następuje tekst. II ant.: TORVNII Excvdebat Andreas Kote- 
nius, Anno M.D.xCIIII. " 


.., 


Druk w trzech kolumnach przedzielonych dwoma pionowymi listwami drzew. 


E.- 


Tabl. 51 


Egz.: Gdańsk PAN NI 65. 4° adl. 3. 


110. Bochmann Ioannes Elbingensis (Buchmann) 


Christus triumphans. Scriptus in honorem prudentissimi et spect. viri 
Dni Bernhardi Habercamii, Judicij Torunensis assessoris. 
4 0 . S. 12. 
E. XIII 188 (za: Seyler Elbinga litter. 1142 s. 112. Praetorius Athenae 1113. 
s. 228). 
Egz. nieznany. 


111. Falk Michael (Faleo, Falek) 


Sententia de salutifera adscensione Dn. nostri Jesu Christi. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: SENTENTIA II DE " SALVTI- 
FERA AD- /I SCENSIONE DN. NOSTRI IE- /I SV CHRISTI, PER OMNES 
114 TROPOS II & Fi gur as Rhetoricas /I variata. " AD /I AMPLISSIMVM "
>>>
r 


. 
r 


kurs.: " PRVDENTISSIMVMQVE " Uirum Dn. G ant.: EORGIVM kurs.: 
A ant.: MANDVM, 1/ kurs.: Burggrabium et CoJ: Reipub. Toruni- 1/ enJis, 
Patrimum meum Jumma ob- " Jeruantia colendum, II ant.: A 1/ MICHAE- 
LE FALCONE TORVNIENSI. 1/ winieta, ant.: " TORVNII 1/ Excvdebat 
Andreas Cotenius, Anno II CIJ IJ XCIV. II 
K. tyt. v.: Elegia de coronis Filii Dei... K. 2-4: Christlis trilimphans ascendit in 
coelum. Metaphora, metalepsis, synecdoche i inne figury retoryczne primi, secundi, 
tertii ordinis. Na ost. s. ośmiowiersz: TransiUo ad Dn. Amandum, zakończony: 
VIVE & VALE FELICITER, niżej winieta z omam. rośl. w kształcie rombu. 
E. XVI, 162. 
Egz.: Kraków Czart. XVI. 1280/II. 


Kalkstein Joannes (Kalcksten) zob. Postilla 


112. Naldi Naldus 


. 
r 
I 


De laudibus augustae bibliothecae . 
8 0 . K.nlb. 32; sygn. A-DB. 
Def.: brak skI. A zaw. tyt. j wstęp. Ty t. nagI., winieta z twarzq, kurs,: 
NALDI NALDII II ant.: FLORENTINI 1/ DE LA VDIBVS 1/ A VGVST AE 
BILIOTHECAE " LIBER PRIMVS. " Kolofon: TORVNII 1/ EXCVDEBAT 
ANDREAS " COTENIVS 1/ ANNO CHRISTI 1/ CIJ, IJ XCIV. " winieta. " 


K. E 7 v.: Finis librorum qliatlior NALDI NALDII, ad MATTHIAM JereniJJimlim 
Pannoniae Regem. K. ost. r. winieta z twarzq AD LECTOREM. II De Bibliotheca 
MATTHIAE RE- II gis Vngariae - 6 ww. utw. lac. podpis. M. H[ulder.) S[choberus). 
sygnet. II 
Druk b. ozdobny, winiety na końcu i pocz. każdej księgi, inicjaly. Przedruk 
w: Meletemata, Thorunii [1726], t. 3, s. 110-185. 
E. XXIII, 28. BOss. 1612. Drukarze d. Polski t. 4 s. 210. TabL 58 
Egz.: Wrocław Ossol. XVI. O. 620 (ze zb. Branickich w Slichej). 


r 


Orationes X quarum aliae in actu examinis anniversarii, aliae in inau- 
guratione novae curiae habitae in Gymnasio Thoruniensi. 1594-1595. 
zob. pod r. 1595. 


113. postilla to iest Kazania albo wykłady Ewangelii świętych przez 
Jana Kalckstena z niemieckiego na polskie przełożona. 115 


I
>>>
i 


2°. Cz. 1 K. 164: nlb. 6, Ib. fol. 1-158; sygn. ):(6 A-Z6 a-bil c-dł. 
Cz. 2 K. 112: Ib. fol. 1-112; sygn. Aa-Ff6, Tt4. 
Cz. 3 K. 66: Ib. fol. 1-65, nlb. 1, sygn. Aaa-L1l6. 
Ty t. got. czerw.: PoJtilla II czaT.: To ieJt / 1\ czerw.: Kazania albo wy- 
kłady Ewan- II czar.: gelij Swiętych / ktore przez cały Rok w Niedźiele 
y przed- II niey J ze Swięta w Kośćiele Krześćiiu1Jkim cźy- Iltane bywaią. 
1\ Przez II czerw.: Jana KalckJtena z Niemieckiego na PolJkie przełoźo- 
na. Sygnet drukarski czarny - pelikan, po lewej stronie pionowo ant.: 
SYMBOLVM 1\ PIETATlS, po prawej: IMAGO II MAGISTRATVS. 1\ ant. 
czerw. pod sygnetem: EJaiae 30. II gat. czar.: Tić ieJt Droga / tą idźcie / 
a nie indźie na prawo ani II na lewo. 1\ ant. czerw.: PJal: 125. 1\ gat. 
czar.: Aktorzy vJtąpią na Jwe krzywe Drogi / popędźi PAN II precż 
/ ze złocżyńcy. 1\ czerw.: W Toruniu V Andrzeia Koteniuj'za / Roku II 
kurs. czerw.: M.D.xCIIII. 


r 


I 
r 


w g Estreichera źródla z których Kalkstein czerpal material do swojej Postylli 
stanowią: M. Luther, Sim. Pauli, J. Gigas, Mellcel, Walther, Pamarius. 
Cz. l zaw. ewangelie i kazania od l-ej niedz. Adwentu rio wtorku po Zesl. Ducha 
św., cz. 2 od nierlx. Trójcy św. do niedz. 27-ej po S. Trójcy, cz. 3 uroczystości 
świętych, zwlaszcza apostolów, kilka uroczystości Panny Marii i Wszystkich Swię- 
tych. 
Postylla jest bogato ilustrowana. W cz. l-ej drzew. większych 77X 119 mm jest 
31, mniejszych, przeważnie zestawionych parami - 7. 
W cz. 2-ej drzeworytów większych - 28, w cz. 3-eJ - 11. Występują cztery 
rodzaje ramek drzeworytowych. 19 drzeworytów jest sygnowanych MI, pięć HH, 
jeden MG, reszta niesygnowana. Pod koniec każdego "wykladu" spotykamy bądź 
trójkątną winietę (3 rorlzaje), bądź linię z ozrlobników (2 rodzaje) + winieta, 
bądź 2 linie ozdobnikowe i 2 winiety. Inicjaly z omam. lloraturowym. Tekst druk. 
gotykiem, tytuliki kursywą, marginalia gotykiem. Te ostatnie zaw. bądź okre- 
ślenie treści" bądź lokalizację cytatów biblijnych. 
K. ost. v. obejmuje Errata druk. w 2 kolumnach: in prima, in secunrla, in tertia 
parte. 
War. A = PK. 714. Na k. 2-ej przedmowa "Typograff do Czytelnika" dat. w To- 
runiu w samy dzień Nowego Lata Rokli 1494 (zam. 1594). 
War. B = PK. 715. zach. Irg. 2 k. nlb. z odm. przedmowq: Przedmowa Sławnie 
uczciwym... Panom Burgrabi i burmistrzom... miasta Gdaliska". 


! 
l 
'Y' 


E. XXV, 117. PK. 714, 715. Moc. Ks. w T. (reprod. k. tyt. oraz k. VIII, 
ryc. 22, 23). Irena Voise-Maćkiewicz: Materiał graficzny pierwszego 
wydania Postylli Sam. Dambrowskiego z r. 1620. Zesz. Nauk. UMK. 1964, 
z. II, s. 3-59 (reprod. k. XL z cz. 3-ej oraz części materiału graf. zaczer- 
pniętego z Postylli Kalksteina). Tabl. 59-64 
Egz.: Kórnik PAN Cim. F. 4086 3 (war. A), Cim. Qu. 4086 b (war. B). 
Kraków B. Jag. Cim. F. 8298: def., br. k. tyt., k. wstępne część. zniszczone. 


l,. 


116
>>>
.. 


114. Schober Huldericus 


.,' 
I 


Paralipomena, Insignia, Symbola Varia ad Magnificum Dn. Constantinum 
Gisium Burggrabium et Cos. Dantiscanum. 
8 0 . K.nlb. 52; sygn. A-Fs G4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: M. HVLDERICI SCHOBERI II 
PARALIPOMENA: II INSIGNIA: SYMBOLA: VARIA: II AD MAGNIFI- 
CVM II DN. CONST ANTINVM GISIVM II kurs.: Burggrabium et CoJ. 
DantiJanum. II Herb: lew nad rzekq, w tarczy, i w jej zwieńczeniu, 
6 X 8 cm. II ant.: ANNO M.D. XCIV. II Kolofon: ant.: TORVNII II EXCV- 
DEBAT ANDREAS II COTENIVS II ANNO CHRISTI II CI;) I;) XCIII. II 
winieta II. 


,. 


K. tyt. v. powtórzony spis treści, sześciowiersz: Ad Const. Gisilim, podpis. M.H.S., 
winieta 5,7X3,5 cm. K. A lj winieta z kielichem, pod niq ośmiowiersz: Insignia 
Familiae Gisiae, podpis. M.H.S. Po 4 stronach: Epistolae dedicatoriae ad C. G., 
elegia: Ad MagniI. Dn. Constant. Gisilim - 3 str., INSIGNIA (2 utwory) - 6 stron. 
Od skI. B PARALIPOMENA SACRORVM (8 utworów + g' epigramatów). K. B7: 
Seqliuntur INSIGNIA, a w nich utwór: in ins. Electoris Sax. - 4 ww, Adami de 
Chomiąza Balinsky, castell. BidgosUensis, in ins. CivitaUs Toruniensis, GenUs 
Strobandinae, Georgii Amandi, fam. Pyrnesiorum, Abr. Bucholzeri, Jo. Clipii, Henr. 
et Conr. Molleri i i. K. C 8 : SYMBOLA, m. in. 4 dłuższe Jac. Monavii, dalej 
Martini Trisneri, Petri Artomii, Conr. Graseri i dwa dla autora. Na końcu sygnet. 
Dsv. : VARIA, m. in.: ad Salom. Goldnerlim et Georg. Neisserum, Halcyon ad 
Jo. Hlibnerum. K. E3v.: AENIGMATA I-IX: Ad Academicos Lipsenses, Gratli- 
latio ad M. Sam. Reinhardum - 6 str. Ad Thomam Goedicclim - 3 strony, 
Epitaphia et Elilogia Jo. Sturmii, Jo. Strobandi i i. 


y 


E. XXVII, 285 (na egz. Zamoj. ded. autora Fabb. Hippio, praeceptori 
suo). W. 2933. BOss. 2216. Tab!. 65, 66 
Egz.: Gdańsk PAN CI. 836, 3 adl. Wrocław: BU (3 egz.), Ossol. XVI. O. 669. 


1595 


115. Arłomius Petrus 


,.-' 


Sermon Lo jest kazanie na dzień Wniebowzięcia Panny Czystej. 
[po 20. VIII.] 4 0 . K.nlb. 18; sygn. W A-C4 D2. 
Ty t. ant.: SERMON II got.: To ieJt II kazanie na Dżieii. II Wniebowżięcia 
Panny cżyj'tey / II ktory Jie co Rok 15. ant.: AuguJti got.: wraca. II 
winieta 3,7 X 5,6 cm. II kurs.: Epiphan. Ub. 3. Tomo 5. HaereJi 79. II 
ant.: Etj'i pulchrum est lignum, sed tamen non ad II cibum. EtJi pulchra 



 


117
>>>
118 


I 

 


est Maria, et sancta et ho- II nora ta, J ed non ad adorationem data: II 
got.: W Toruniu /I Drukował Andreas Kotenius / Roku II 1595. 


K. }(2-4 ded.: Wielmożnemli Pimli Sędziwoiowi Hrabi z Ostroroga etc. etc.... 
w Toruniu, 20. AligliSt, 1595". X. Piotr Artomilis. Kazania od k. Ał-- D 2' 


E. XII, 243. W. 2958. 


Egz.: Warszawa BN XVI. 56 (ze zb., Bawor. - Prow.: Bibl. X. J. Biergiela, piecz. 
na k. tyt.). 


cr' 


116. Orationes X. Quarum aliae in actu examlms annive.rsarii, aliae 
in inauguratione novae curiae habitae in Gymnasio Thoruniensi. 
4 o. K.nlb. 96 (ost. czysta); sygn. )(4 A-Z4. 
Ty t. kurs.: ORATIONES X. II ant.: Quarum aliae /I IN ACTV EXA- 1/ 
lwrs.: II MINIS ANNIVER-I/ SARII: 1/ ant.: ALIAE II IN INAVGURATlO- 
1/ NE NOV AE CURIAE, EIVS- II demq[ue] Operarum inchoatione. /I HA- 
BITAE II kurs.: in GymnaJio Thorunienj'i. II CHRISTO DVCE ET II AV- 
SPICE CHRISTO. II ant.: ANNO II CIJ IJ XCIV. Kolofon: THORVNII /I 
Excudebat Andreas Cotenius CIJ IJ XCv. 


K. tyt. v.: ElenchliS et series oraUonum. K. )(2 ded.: Amplissimis viris Reiplibl. 
Thorliniensis, Elbingensis, Gedllnensis et reliqliarum Prlissiae civitatum Coss. et 
Senatoriblis S.... Schola Thoruniensis. Ded. druga na 2 kk.: Henrico Strobando 
cos" Conrado MoUero sen., Georgio Neissero secr., Scholarchis Thorliniensibus 
s. , podpis. również Schola Thorliniensis. Autorzy nawiq:mjq tu do trzytomowego 
wydawnictwa lnslitutio Literata. 
K. A-BiJ: OraUo I. De Scholis et instauratione eafUnder;n M. CASP ARI FRISII 
Gymnasii Rectoris. . 
K. B4-Dsr.: II. De Bibliothecis M. HULDERICI SCHOBERI. 
K. D 3 v.-F 3 : III. De rectae institliUonis itemque de studii Politici necessitate et 
utilitate MATTHIAE NIZOLII. 
K. F 3 r.-G 2 r.: IV. ERASMI RVMpLERI Collegae, qua, Examine finito, graUis acUs, 
funcUonem Sliam Scholarchis resignavit. 
Po czwartej mowie linia oddzielajqca spis dalszych. 
K. G2v.-12v.: V. De calissis atqlie operis Nouae Curiae M. HVLDERICI SCHO- 
BERI. 
K. 13- K 4: VI. De studio doctrinae coelesUs MARTINI TRISNERI Ecclesiastae. 
K. L--Q2r.: VII. De amplissimol Sanctae Unguae usu CONRADI GRASERI Eccle- 
siastae. 
K. 02v.-T: VIII. De sapienUae disciplina, qliam literae profitentur: in eaque 
recte versandi Organo Organorum, qliod Logicen diclint FRANCISCI TYDICAEI 
Philosophiae et Medicae arUs Doctoris. 
K. T-X: IX. De Stlidio PoliUces itemqlie de Calissis et Methodo slisceptae expla- 
naUonis Politicorum IliSU Lipsij M. HULDERICI SCHOBERI. 
K. X2- Z 2: X. De civilis scienUae cogniUone, Clim iuris studio 'necessario coniun- 


ł.,J 


I 
i" 
f 


. 


....1 


........
>>>
genda deqlie IurisprudenUae principiis dextre tradendis MATTHIAE NIZOLII 
Collegae. 
K. Z3: LECTORI S. - zachęta do studiów, także do ćwiczenia się w języku pol- 
skim, zakończona sentencją: Si Deus pro nobis, qvis contra nos? Kolofon. 
E. XXIII, 395/6. W. 2974. S. Tync: Dzieje Gimn. Tor. t. 1 cz. 3 s. 174 i n. 
Tab!. 67 


Egz.: Gdańsk PAN Qb. 9435 8 0 6 adl. Toruń KM 102816.\ 


117. Podpora Konfederacjej przeciw wierszom podanym w Rozmo- 
wie Ziemianina z Księdzem o jej zniszczeniu. 
4 0 . Knlb. 22; sygn. A-P P. 
Tyt. ant.: PODPORA II CONFOEDERACIEY II got.: Przeciw II WierJzom 
podanym II w Rozmowie Ziemianina z kśię- II dzem / o iey zniJ zczeniu. II 
winieta 5,8 X 4,9 cm. II ant.: ANNO 111595. II 


K. A 2 r. winieta podłużna z twarzą, poczem wiersz: Do składacza Rozmowy o Co n- 
foederaciey. K. A;r-F 1 r. tekst Podpory prozą zakończony cytatem z Ezechiela: 
20 ver. 18.19. K. FIV.: Persona Ziemianina tak konczy rozmowę Confoderaciey - 
czterowiersz, poczem: Antygramma ziemianinowey Per Jonie, na końcu znów wi- 
nieta z omam. roś]. 3,BX2,5 cm. 


E. XXIV, 414 (bibliogr.). PK 1129. BOss. 1904. 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qli. 2476. Kraków Czart. 849/11. 
Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2253. 


118. Tidicaeus Franciscus 


,1 


Prodromus et levis delineatio secuturae disputationis fusioris et plenioris 
de summo hominis bono. 
[przed 15.11.] 4 0 . Knlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. ant.: PRODROMVS II ET LEVIS DELINEA- II TIO SECVTVRAE 
DISPVT A TIONIS FVSIO- II ris et plenioris de Summo hominis Bono, 
vero illo, II quatenus a PhiloJopho conJideratur, in has inte- II rim co- 
niecta TheJes, de quibus ad proxime II Jequentem D. Mercurij. qui eJt 
II XV. Febr. H. VIII. II MatuL II kurs.: Jn GymnaJio ThorunienJi loco 
conJueto II publice conferetur: II PraeJide II ant.: FRANCISCO TIDICAEO 
DANTISCANO II Philosophiae ac Medicinae D. II kurs.: CHRI
TO DVCE 
ET II AVSPICE CHRISTO. II ant.: THORVNII II excudebat Andreas Cote- 
nius II ANNO CIJ D XCV. II 119 


;. 


.Ii..-
>>>
K. ty/. v. ded.: Ampliss. ... Henrico Strobando Conslili Conrado MoHero Senator i 
et Georgio Neyssero Secretario, Scholarchis Thorliniensiblis. K. A 2 - 4 : Thesis 
I-XXVIII, Problema I-V. Winieta 5,6X4,8 cm. 
E. XXXI, 162/3. 


Egz.: Wrocław BU. 


, 
(r) 


1596 


119. Acta et Conclusiones Synodi Generalis Toruniensis. 
8 0 . K.nlb. 48; sygn. A-Fs. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: ACTA ET CON- " CLVSIONES 
/I SYNODI /I GENERALIS /I TORVNIENSIS. /I got.: Sprawy y " Uchwały 
/I ant.: SYNODY GE- /I NERALNEGO TO- /I RVNSKIEGO /I kurs.: An. 
Dn. 1595. MenJe August. " ant.: MICHEAE 4. ver. 5. /I kUrs.: Omnes po- 
puli ambulant, quiJque in nomi- /I ne ant.: DEI kurs.: Jui: nos autem' 
ambulabimus in no- /I mine IEHOUAE ant.: DEI kurs.: noJtri in Jecu- 
lum et in /I aeternum. Kol%n: kurs.: TORVNII " Excudebat Andreas 
Cotenius ANNO /I DOMINI /I linia /I M.D.XCVI. " winieta 3 X 3 cm. II 
K. ty/. v. ant.: TORVNI- " ENSIS SYNOm" GENERALIS ACTA" ET CONCLV- " 
SIONES. Tekst lac., inicjał A. K. druga sygn. błędnie B2' go/.: Torunskiego II 
Synodli Generalnego II Sprawy y U- II chwały. II Inicjal R. K. C 2 v. ant.: TORVNI II 
ENSIS SYNOm " GENERALIS ANNO " DOMINI M. D. XCV. XXI. " A VGVSTI 
CELEBRA- " TAE CANONES. K. C3 tekst pol. got.: Toruńskiego II SYnodli Gene- 
ralnego " ktory był mian Rokli Pan- " skiego 1595. dnia 21. II Sierpnia poJtano- " 
wienta. Tekst lac. i poJ. idą na przemian do k. E4' K. E 4 v. podpisy do F7r. 
Winieta z twarzq 5,8X5 cm. K. F 7 v.: Errata. K. Fs między dwoma winietami 
kolofon. 


f 


ł 
I 


E. XII, 29. XXX, 165. W. 1816. BOss. 6. 
Egz.: Gdańsk PAN (4 egz.). Toruń KM K. 8° 922. 
Wrocław Ossol. XVI. O. 668, XVI. O. 934. 


Artomius Petrus Kancjonał zob. Kancjonał 


120. Beckmann Martin 


EJ 


Epithalamion in honorem nupitarum Hl. Principis Domini D. Stephani 
Bathorei atque Sophiae, olim Christoph. Kostka filiae. 
120 4 0 . K.nlb. 4; sygn. [a]4. 


J. 


L 


.........
>>>
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: Epithalamion II ant.: IN HO- 
NOREM NVPTIARVM II ILLVSTRIS- 1/ SIMI PRINCIPIS DOMI- 1/ NI 
D. STEPHANI BATHOREI, II de Somlio &c. SPONSI, 1/ kurs.: Atque II 
ant.: NOBILISSIMAE ET 1/ PVDICISSIMAE VIRGI- 1/ NIS SOPHIAE, 
OLIM MAGNI- II fi ci , & generoJi Dn. Dn. CHRISTOPHORI KOSTKA, 
a Stan- II genbergk, PALATINI Pomeraniae, 1/ atque Capitanei Golu- 
benJis &c. 1/ pie defuncti relictae II filiae. II Scriptum a II MARTINO 
BECKMANNO, II S.R.M: Auth. Protonot: Pub!. II ex PruJsia: 1/ TORVNII 
II ANNO M.D. XCVI. Ii 


K. tyt, v. winieta, poczem wiersz ded.: m. Principi Stephano, sponso. K. air.: 
Andreae Bathoreo cardinali. K. [a]2v.: Insignia familiae Costkorum (drzew. herb.). 
K. [(!J.
r.: Stanislao Costka, PalaUno Pomeran., verso: Epigramma de insigniblis 
familia e Costkorum. K. [0]4: Stanislao Makovvieczki, canonico Warmiensi. Na 
trzech osI. stronach, utwory 6-wierszowe: na luk triumfalny w Malborku, na przy- 
jazd pary i gości, autorstwa M. Beckmanna. 


E. XII, 430. 


Tab!. 68 


Egz.: Warszawa BN XVI. Qu. 451 (prow.: Ex Bib!. Joach. Chreptowicz - piecz.). 


121. Bohemus Matthias, Neugebauer Daniel 


Epithalamia et vota in festivitatem nuptiarum Simonis Bohemi cum 
Agnete RiiIl. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. [a]4. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: Epithalamia et Vota in feJtiui- 
tatem II ant.: NVPTIARVM II ORNATISSIMI, 1/ kurs.: PIETATE, VIR- 
TVTE II ant.: SPECTATAQVE FIDE PRAE- II STANTIS Iuuenis Dn. SIMO- 
NIS BO- 1/ HEMI Thorun: BoruJs: II kurs.: FauJtis auJpicijs matrimo- 
nium ineuntis II ant.: CYM II kurs.: VIRGINE, EXIMIA HO- II NEST A TIS 
ET PVDICITIAE II LAVDE ORNATISSIMA AGNETE, II prudentiJs: et 
JpectatiJs: Viri Dn. DAVIDIS II ROLL, Iudicij Neopolitani apud Torun: II 
BoruJs: AJJe soris digniJs: P. M. II relicta FILIA. II CELEBRATARVM II 
10. Septemb. II Scripta et Nuncupata ab amicis. II THORVNIAE. II EXCV- 
DEAT (I) ANDREAS COTENIVS. 1/ Anno XCVI. II 


( , 


Tekst zaczyna się na k. tyl. v.: Musa mea e vires... - 5 stron. Następnie: Eidem 
Simon i Boemo Fratri... SIMON BOEMVS TORVNlENSIS BORVSSVS anagram- 
matiotheis NEMO BONVS SINE SVSVRRlS... - 10 ww., podpis. Matthias BOEMVS 
frater. Na k. ost.: ALIVD... scriptum a Daniele Neugebaur Graud. Boruss. 


E. XIII, 222 (wzm.). 
Egz.: Kraków Czart. 60/111. 


121
>>>
I 
0;. 


122. Consensus 


Consensus in fide et religione Christiana. 
8 0 . 


E. XIV, 370 (wzm.) Notowany przez Estr. egz. Bib!. Uniw. War. okazał 
się podobno wyd. z XVII w. Notatka u Jochera 9536c, oparta na 
Friesem: Beytrage zu der Reformationsgeschichte in Polen u. Litthauen, 
II. Bd. I s. 463. Za istnieniem wydania przemawia jednak wyd. Acta et 
Conclusiones - por. poz. 119. 


q 


123. Kancjonał to iest Pieśni chrześciańskie, ku chwale Boga w Troy- 
cy iedynego i pociesze wiernych iego, porządkiem nie tylko słusznym 
ale i z pilnością wielką nad pierwsze wydania nie bez korrektury znacz- 
ney wypuszczone, z przydatkiem piosneczek pewnych i Psalmów nie- 
k
órych, więc i modlitew nie mało. 
8 0 . K. 25 (przedmowa), kart 2 i str. 800. Rejestr albo sprawa wszystkich 
pism kart 8. 


Opis wg Estreichera, tytul wg OloIla, taki też wpisany ręcznie na egz. Bibl. Nar. 
(ze zb. Ord. Zamoj.). Zachowany egzemplarz zaczyna się od k. sygn. Bb 2 (s. 387), 
kończy na s. 746. Wg! Estreichera pod przedmową dat. w Toruniu 15. Nov. 1595 
podpisany byl P.A.G. (Piotr Artomius Grodicensis). Z przedmowy wynikalo, że 
istniala przed r. 1596 inna edycja, bo Artomius w niej tak mówi: iż znOWli a coś 
aucUus i nie bez korrektury znaczney Kancyonał ten się między ludzie podawa. 
Po przedmowie idą wiersze: Cancyonał do Polaka (incip.: Nie wstydał się swey 
żaden własney nigdy mowy). Kancjonał tcn dzieli się na dwie części. Cz. 11 od 
s. 323. Pieśni nie numerowane. Na s. 716 pieśń: Panie pókiż wżdy swey sprawie- 
dliwości... Inicjaly wiersza tego rlają nazwisko autora: Piotr Artomiusz. Pod nim 
data 1574, skąd wniosek, że wtcdy pieśń ta powstala. Egz. BN. zawiera nast. 
psalmy: s. 411 Ps. LI
 od s. 559: Ps. 1, 2, 3, 53, 12, 13, 14, 23, 24, 52, 53, 67, 72, 
75, 86, 90, 91, 92, 95, 103. Od s. 609: Psalmy Dawidowe nowego przekładania: 
(4, 65, 67, 96, 104, 120, 127, 146, 148). Na s. 707: Psalmy nieszporne pospolite: 
(110, 113, 128). Zapewne też przez ArtonJiusza opracowany jest Ps. XC11 na 
s. 601-2: Coż wżdy iest nad chwałę twą Panie... na końcu mamy bowiem też 
inicjaly P. A. i datę 1576 (por. wyżej pieśń na s. 716 z datą 1574). 
Ost. k. sygn. Aaa) godneg . Koniec tekstu na s. 746: COLLECTA. Por. opisy 
wydań z r. 1587 i 1597. 


E. XIX, 92/3. Oloff: Polnische Liedergeschichte s. 415. 
Egz.: Warszawa BN XVI. O. 37 det 


Tab!. 69, 70 


122 


"
>>>
-. 
 


124. Praetorius Georgius, Schober Huldericus 


Carmen nuptiale in honorem Ioannis Gretschii sponsi, nec non Dorotheae 
Georgii Amandi, consulis Thoruniensie filiae. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: CARMEN NVPTlALEi II IN 
HONOREM /I GENERE ET VIRTVTE II PRAESTANTlS IVVENIS, IOAN- 
II NIS GRETSHII SponJi, /I kurs.: Nec non II LECTlSS. PVDICIS- " SI- 
MAEQVE VIRGINIS II ant.: DOROTHEAE, AMPLISSIMI PRVDEN-'" 
TlSSIMIQVE VIRI, DOMINI GEOR- II GIl AMANDI ConJulis Thoruni- /I 
enJis Filiae, SPONSAE. II kurs.: Scriptum ił /I ant.: GEORGIO PRAETO- 
RIO PrauJnicenJi. S. " grec.: Eteostichon II DiJsoL VlJse poteJt nIL 
praeter tata, taVore QVos neXV et plaCIDo VInCVLa Casta LIgant. II 
THORVNII /I EXCVDEBAT ANDREAS COTENIVS " ANNO CHRIS. 
XCVI.II 


K. tyl. v. podlużna winieta z kielichem, Sponsis lecUssimis - 12 ww. podpis. 
M. HVLDR. SCHOBERVS. Od k. A 2 : Elegia gratulatoria Praetoriusa w której 
jako interlokutorzy występują Via tor et Spectatores. Na kOlicu winieta trójkątna 
z omam. rośl. 2X4 cm. 


E. XXV, 209. 
Egz.: Kraków Czart. XVI. 1879/1. 


'''; 


125. Schober Huldericus 


- De causis ac remediis dissensionum et turbarum in religione scripta duo 
cum praetatione ad Proceres Regni Poloniae. 
8 0 . K.nlb. 40; sygn. g8, A-Ds. 
Tyt. ant.: DE CAVSIS AC II REMEDIIS DISSEN- II SIONYM ET TVRBA- 
RVM II kurs.: in Religione " SCRIPTA DVO: " ant.: HISCE TEMPORI- 
BVS II LECTV NON INDIGNA: II cvm Praetatione /I kurs.: AD PROCE- 
RES REGNI II POLONIAE. " winieta " AN. CHR. M.D.xCVI. II 


Po przedmowie zakończonej modlitwą, od sygn. A rozprawa pierwsza: De prae- 
cipiU iudicio qliorlindam in contemnendo et detestando proximos, propter diuer- 
sitatem religionis. K. B3: Scriptum de pr
esenUbus turbis inter liUgantes de 
quibusdam religionis capitibus deqlie causis et remediis earundem. 
E. XIV, 103; XXVII, 234/5 (autorstwo Schobera hipotetyczne). S. Tync: 
Slązak Ulryk Schober s. 208 w rozdz. Walka o zgodę i tolerancję między 
wyznaniami podaje treść tej broszury. 
Egz.: Gdańsk PAN Uph. o. 4949. Kraków Czart. 1102/1. 123
>>>
126. Schober Huldericus 


Paraenesis ad amplissimum Senatum De Schola Thoruniensi. 
8°. K.nlb. 18; sygn. AS BIO. 
Tyt. ant.: PARAENESIS II AD AMPLISS: II kurs.: SENATVM, II DE 
SCHOLA 1/ ant.: THORVNIENSI: 1/ kurs.,: et II ant.: CALVMNIIS IN EAM 
ET DE EA, 1/ kurs.: cum breuiuSculis II ant.: APOLOGlIS, II kurs.: et II 
nonnullis ant.: SYMBOLIS, kurs.: atq[ue] II ant.: ANAGRAMMATISMIS 
1/ kurs.: AD PATRONOS ET 1/ Scholarchas. 1/ ant.: A VTORE M. HVLDRI- 
CO SCHOBERO. 1/ winieta 3 X 3 cm. 1/ AN. CHR. CIJ IJ. XCVI. 1/ 


y 


K. A 2 - 6 przerlmowa rlruk. piękną antykwą derl.: Georgio Amando, Henrico Stro- 
bando, burggr et coss. Cvnrado Mollero, Andreae Gretschio, senatoribus: Georgio 
Neissero secret. patronis et scholarchis colendis - podpisal M. Huldricus Scho- 
berus Collegarum et suo nomine. Następuje Paraenesis wierszem: De novo Gym- 
nasio - s. 5. K. B 1 v.: Sequuntur Apologiae - 5 wierszy. K. B 3 v.: Symbolum 
I-IV, od B6: Seqvvntur anagrammatismi: Georgius Amandus, Honericus Stroe- 
bandus (sic) ad Cunradum Mollerum, ad Stanislaum Sulphium, Andreas Groet- 
schius (sic), Georgius Neisser, często po dwa na jerlno nazwisko. Wiersze druk. 
kursywą, tyl. antykwą. Bogate inicjaly, 6 rodzajów winiet. 


E. XXVII, 235. Por. też prace S. Tynca i B. Nadolskiego. 
Egz.: Wrocław BU l. 304068. 


Tabl. 71, 72 


(
 


127. Wokabularz rozmaitych i potrzebnych sentencyj polskim i nie- 
mieckim młodzieńcom na pożytek teraz zebrany. 
8°. K.nlb. 144; sygn. A-Ss. 
Ty t. got.: Wokabular:zJ 1/ rozmaitych y potrzebnych Jen- " tencyi / PolJ 
kim y Niemieckim 1/ Młodźieńcom ha poży- 1/ tek teraz zebrany. " Ein 
Vocabu- " lar mancherley Sch6nen vnnd 1/ notwendigen Sententien / 
der 1/ PolniJchen und DeutSchen II Jugent zu nutz zuSa- " men getra- 1/ 
gen. 1/ winieta z ozdobników 3 X 4 cm. " W Toruniu w Drukarni 1/ An- 
drzeia KoteniuSa / Roku 1/ PańJkiego 1596. 1/ 


K. A 2 - 6 r. Przedmowa Jana Daubmanna z r. 1566 jak w wyrl. z r. 1590. Uklad 
treści też taki sam. Odmiany w pisowni, jak np. na k. H 2 : Poczyna Się lidżbll. 
Zamiast daty 1599 jest 1595 itp. drobne zmiany. K. Ssr. herb Torunia, pod nim 
kolofon niem., gol.: Gedruckt zu Tohren I (sic) dur ch II Andreas Koten. Im II 
Jar. 1596. 


t ., 
., 


E. XXXIII, 237. W. 3019. . 
124 Egz.: Wrocław BU. 


Tabl. 45, 48, 49 


j 
4- 
I
>>>
... 


1597 


Artomius Pętrus Kancjonał zob. Kancjonał 
128. Artomills Petrus 


Nomenclator. 
8 0 . 
E. XII, 243 (wyd. 2). 
Następne wydanie wg Estreichera wyszło w r. 1603 (egz. Bibl. Ewangel. 
w Wilnie). W Sprawozdaniu z poszukiwań w Szwecji z r. 1911 autorzy 
tegoż cytują wyd. 3 z r. 1618 (s. 272): Ponieważ jednak wydania 1597 
nie zna Estr. ani jednego egzemplarza, w związku z tytułem niniejszej 
książki, oznaczonej jako "Editio tertia" można przypuszczać, że wydanie 
z r. 1597 wcale nie istniało. 
Wyd. 1 por. poz. 82. 


129. Gliczner Erazm 


'..;J 


Chronicon regum Poloniae, una cum engme gentis Regnique Polonici, 
provinciarum, districtuum familiarumque. 
40. K.nlb. 78; sygn. a 6 A-S4. 
WaT. A. Tyt. kurs.: CHRONICON II ant.: REGVM POLO- /I NIAE, VNA 
CYM ORIGI- II NE GENTIS REGNIQVE POLONICI, /I Provinciarum, 
diJtrictuum, familiarumq[ue] praeci- II puarum, ciuitatum, arcium, nec 
non in his aliquo- /I rum euentuum ac geJtorum, Rempub. tam Ec- II 
cleJiaJticam, quam politicam concernentium: a /I LECHO gentis Rege, 
vJq[ue] ad SIGISMVNDVM II III. Regem, hac tempeJtate, DEO volente 
& /I benedicente, regnantem, Juccincte com- II pendioseq[ue] deJcriptum 
/I PER /I kurs.: ERASMVM GUCZNERVM II ChriJti Domini Jemum indi- 
gnum. /I sygnet II ant.: THORVNII II EXCVDEBAT ANDREAS COTE- 
NIVS /I Anno M.D.XCVII.II Linia. II 


, , 
., 


K. tyt. v.: Ad Autorem - 14 WW., Ad Lectorem - fi WW., podpis. M. Hu/dr. 
Schob.[erus). Od k. Alj: Illustri ac Magnifico Dno Dno Johanni de Rozdrazewo 
Rozdrazewsky - ded. i przedm. 5 kart. Na k. ost. powtarza się podobnie jak na 
k. tyto v.: Ad Autorem i Ad Lectorem. 
WaT. B. Ty t. ant.: CHRONICON /I REGVM POLO- II kurs.: NIAE, ONA 
CYM ORIGINE II gentis Regnique Polonici, Prouinciarum, di- /I Jtrictu- 
um, familiarumque praecipuarum, ciui- II tatum, arcium, nec non in his 
aliquorum euen- II tuum ac geJtorum, Rempub. tam EccleJiaJti- II cam, 125 


, 


. 
\
>>>
l 


.... 


quiłm politicam concernentium: ił 1/ ant.: LE- " kurs.: cho gentis Rege, 
uJque ad SIGISMVN- 1/ DVM III. Regem, hac tempeJtate, DEO 1/ volente 
et benedicente, regnantem, 1/ Juccincte compendioJeque deJcri- /I ptum 
per 1/ ant.: ERASMVM GLlCZNERVM CHRISTI /I DominiJeruum indi- 
gnum. /I SVIDAS Pag. 201. 1/ kurs.: Atramentum et calamus immortales 
faciunt. 1/ THORVNII /I ant.: EXCVDEBA T ANDREAS COTENIVS 1/ 
Anno M.D.XCVII. 


K. tyto v.: Ad Magnificum D. Johannem a Rozdrażewo, in Krotossyn etc. hae- 
redem... pros fonema - 12 WW., niżej: In tres rosas Herois eiusdem stemma. 
Tu zostawione miejsce prawdopodobnie na herb. Niżej dystych: Trina rosa a trino 
virtuU numine donum est: PaUadis una, Almi Iovis altera, terUa MarUs. Iohan 
RybiIiski egrapse (grec.). Przedmowa do Rozdrażewskiego, na ost. k. pod winietą: 
Ad Rev. virum Dn. Erasmum Glicznerum - utwór 12 ww., niżej Ad Lectorem _ 
6 ww. podpis.: M. Huldr. Schob.[erus]. . 
K. C 2 - 3 zestawienie królów polskich od Lecha do Zygmunta III. 
Tekst kroniki druk. kursywą, marginalia antykwą. Szereg inicjalów, m. in. M 
4,5X4,5 cm, A 4X4 cm. i mniejsze. Ozdobniki, winieta z twarzą 5,8X5 cm. 
E. XVII, 167. W. 642. PK. 472. BOss. 848. Tabl. 73, war. A 
Egz.: Gdańsk PAN NI. 3778, 8°, NI. 582, 8 0 (oba war. A). Kórnik Cim. Qu. 2701 
(war. B). Kraków BJ Cim. 5463 (war. B), Cim. 5082 (def.: k. tyt. i 3 pierwsze 
strony facsim.). Toruń KM (war. B). BU Pol. 6. II. 229 (war. B). Warszawa: 
BN (3 egz. war. B), BU (3 egz. war. B). Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2628 
(war. B), XVI. Qu. 2629 (def.). 


y 


) 


\ 


y 


ł 30. Grzegorz z Żarnowca 


Nazwiska z objawienia Jana Swiętego, Krystusowi, Zborom Pańskim, 
prawdziwym i fałszywym nauczycielom służące. 
4 0 . K.nlb. 72i sygn. A-S4. 
Ty t. ant.: NAZVVISKA 1/ got.: Z obiawienia Jana 1/ Swiętego ( KryJtu- 
Jowi / Zborom PańJkim 1/ Prawdźiwym y fałSzywym naucżycielom / 
Jlużą- I/ce: także y zwierzchnośći RzymJkiey / y temu " ktory na niey 
siedzi / też / Dyiabłu y ludżiom wo- /I bec pospolitym I y co ktore na- 
zwiSko znacży I z wyrozumieniem słow taiemnych: Przy- 1/ tym o po- 
żytkach każde y Jtrony 1/ także y o Jzkodach. 1/ Ozdobnik linijny w dwóch 
nierównych rzędach (6 i 2,3 cm.) /I, kurs.: Esaiae VI, got.: Słuchayćie 
a nie zrozumieycie itd. - 6 ww. ... aby był uzdrowion 1/ ant.: Anno M.D. 
XCVII. 1/. 
K. tyl. v. cytat: Jerem. V. - 2 ww. Utwór 12-wierszowy, pod nim cytat: Matt: 
XIII - 2 ww. K. A 2 : winieta, ded.: Wielmożnym Panom Januszowi, Marcinowi 
126 staroście Przedfickiemu, Łukaszowi Sirakowskim z Bogusławic... poe/piso G.[rzegorz] 



 
Cj 


(..; 


1
>>>
- 


"", 


. ) 
, 


K[oszarski?]. Rzecz do katolika. K. A4: A tli iliSZ masz nazwiska... K. E2: Tu 
iusz zaczyna rzecz DliCh Boży o Smokli, ktory iest Szatan - 6 str., poczem 
O zwierzchności Rzymskiey - cap. XIII-XX. K. N 4 : Do czytelnika i cap. 
XXI-XXII. K. P 3 v.: Przednieysze a Zacnieysze mieysca ze wszystkiego Pro- 
roctwa Ozeaszowego. Na końcu 5 stron wyjaśnień: Kto iest Antykrystem. Na k. 
przedosI. v.: Do czytelnika - wiersz podpis. A. T. K. ost. r.: Omyłki - 17 ww. 
E. XIX, l (uznaje to za druk wileński, notuje egz. Czart. i Kras.). Dru- 
karze d. Polski t. IV s. 211 (zaliczony do druków toruńskich innowier- 
czych). 
Egz.: Kraków Czart. 970/1. 


131. Kancjonał 



 
CI 


Cantional to iest Pieśni Krześciańskie ku chwale Boga w Trójcy Jedy- 
. nego i pociesze wiernych jego zebrane. 
8°. K. 376 (ost. czysta?) (?)i sygn. B-Z8 Aa-Zz 8 Aaa-Bbb 8 . 
Egzemplarz zdefektowany, zach. od skł. B. KB.t: Na Adwent. IX. O Du- 
chownym Przyśćiu Pańskim. Inicjał W, obok nuty - jerna duszo z rado- 
ścią Przyimi KroIa... Na verso pieśń X: Nuż wJzyJcy krześcianie za- 
śpiewaymy. KS 7 : Skoiiczenie PioJnek Pier- II wJzey części. KS s winieta 
II ant.: CANTIONALU, " got.: to ieJt: II Pieśni Krześći- " ańJkich: ku 
chwale Boga II w Troycy Jedynego / " Y poćieJze Wiernych iego II ze- 
branych: II Cżęść Wtora. " winieta trójkqtna z twarzq 3 X 3 cm. 
W oparciu o tytul cz. 2 Estreicher rekonstruuje tytul dziela podkreślajqc zgod- 
ność z tytulem Kancjonalu z r. 1596. 
K. S8V.: Pieśni o kościele Bożym y o Dobrodzieystwach... CXLVIII Contere Do- 
mine fortitudinem, 3 linie nut, pod nimi tekst lac. i pol.: Zetrzyi mocną ręką 
Swoią, wieczny Boże... K. SS7 gol.: PasterStwo Do- II mowe, w ktorym Się zamyka 
katechizm także Nauki... Po k. XX4 winieta z twarzq 4,5X3,5 cm. Od sygn. Yy 
anI. : PRZYDATEK got.: P S almow Da- II widowych niektorych II kurs.: Przekła- 
dania Jana Kochanowskiego: II gol.: y Pieśni kilka. K. Bbb 7 v.: Ostatnia pieśń 
CCCLXXV: pieśń Poranna y Wieczorna do II Pana Boga II M. A. F. II Dziękujęć 
Oycze... Przez wSzy- II Stek wiek. 
E. XIX, 93. BOss. 1257. 
Egz.: Wrocław Ossol. XVI. O. 948 (deL). 


\ 




 


..; 


132. Pancratius Balthasar 


Apophoreta sacra Deo Opt. Max. manibusque Elisabethae Botgerinae 
Georgii Wideri, senatoris Elbingensis coniugis. 
[po 14. XII.] 4°. K.nlb. 6; sygn. A4 B2. 127 


l
>>>
Ty t. kurs.: Apophoreta 1/ ant.: SACRA II kurs.: DEO OPT. MAX. II MA- 
NIBVSQVE II ant.: SPECTATISSI- 1/ MAE AC PATRICIAE FOEMINAE II 
ELlSABETHAE BOTGERINAE. II AMPLlSSIMI ET SPE- II kurs.: CTA- 
BILlS DN. GEORGj. /I-Wideri, j'enatoris ElbingenJis digniss: ami- II cij'si- 
mae coniugis, pie ChriJto mortuae 1/ Elbingae, ad XIX. Cal: Ianua: II 
Anni M.D.XCVII. II ant.: A VTORE II BalthaJaro Pancratio BoruJJo. 1/ 
2 linie z ozdobników II kurs.: THORVNII 1/ Excudebat Andreas Cotenius 
1/ Anno M.D.XCVII. II 


. 


K. tyto v.: Johanni Botgero et Andreae Mornbergio discipulis carissimis, Polo- 
nicae linguae nunc stlidiosis - wiersz. K. A2-3: Ode ad Jeholiam. K. A 4 -B 1 : 
Ode paramythetica ad Georgium Widerum. K. B1v-B2: Ad Henricum Ritterum, 
civem toruniensem - 2 utwory. Na ost. stronie 2 linie z ozdobników, pod nimi: 
paramythia (grec.) funebris... ad Johannem BoUgerum - 4 ww., podpis. B.[althasar] 
P.[ancratilis). Winieta z kielichem nad odq rio G. Widera. 
Inicjaly. 
E. XXIV, 44 (wzm.). 
Egz.: Kraków Czart. 116/11. 


133. Thamnitins Andreas 


Traktat albo rosprawa krótka na czas pamiątki pierwszego przyścia na 
świat to jest narodzenia Syna Bożego Pana Jezu Krysta. 
4°. K.nlb. 28; sygn. )(6 A-D4 E6. 
Tyl. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: TRACTAT II got.: Albo 1/ 
RoJprawa krotka I II na czas pamiątki pierwJzego Przyścia II na świat / 
to ieJt / Narodzenia Syna Bo- II żego Pana Jezu KryJta. II W ktorym 
wywodżi Jię nakrotce I to / II że KryJtus Pan I Jyn Mariey Panny / choć 
/ u- 1/ bogo luniżenie przy Jzedł na świat / ieJt Me- II JiaJzem / Jynem 
Bożym / Zbawićielem ludu Jwe- II go prawdźiwym. Aniewiernikom 
zwłaJzcza II Zydom I ktorzy Jię oJobą Pana tego gor- /lj'zą / to Y owo 
zarzucaią / inJzego cżekaią II/z Pism S. iako y inJzych ludzi za 1/ cnych 
/ y ich własnych od- II por dawa. 1/ ant.: THOR VNII II Excudebat Andreas 
Cotenius. 1/ Anno M.D.xCVII. II 
K. tyl. v. winieta z kielichem, poczem: Ad... Joannem Rusinowski, PalaUnatus 
InoWladislauiensis. D. Johannem Ostromiecki. D. Albertlim Dorpowski, Scabinos 
terrestres Culmenses prosfonema (grec.) - utwór lac. 10 ww. podpis. M. Huldr. 
Schob[erus]. Do wyżej wspomnianych przedmowa w jęz. pol. na 10 stron, dat. 
23. Dec. Anno 97, podpis. X. Andrzej Tamnitius. Traktat mógl ukazać się zatem 
dopiero w r. 1598. 
Winiety, 3 inicjaly, na s, osI. winieta z twarzq 5,7X4,8 cm. 
E. XXXI, 122 (podkreśla czystość polszczyzny). 
128 Egz.: Kraków Czart. 1418/1 (dużo glos s w jęz. niem.). 



 


I
>>>
1598 


134. Albinus Ioannes (Weiss) 


Euodia gamike (grec.) in honorem nuptiarum Danielis Esken et Annae 
Rudigerinae. 
21. IX. 4 0 . K.nlb. 4; sygn. [aJl. 
Tyl. w drzew. ramce z ozdobników, grec.: EUODIA GAMIKE ant.: in 
honorem nuptiarum 1/ NOBlLISSIMI ET DO- 1/ CTISSIMI VIRI Dn. DA- 
NIELIS ES- II KEN, MAGNIFlCI ET SPECTABlLIS 1/ viri Dn FRANCISCI 
ESKEN, Regij Burg- II grabij & ConJulis TorunienJis filij, 1/ SPONSI, 1/ 
kurs.: ET II PVDICISSIMAE AC VE- 1/ nuJti J simae virginis ANNAE 
RVDI- 1/ GERINAE, AmpliJsimi Dn. JACOBI 1/ Rudigeri ConJularis Toru- 
nienJis filiae, SponJae. II SCRIPTA a II IOANNE ALBINO HIERENSI 1/ 
Tyrigeta. II 2 linie z ozdobników II kurs.: Torunij BoruJsorum 1/ ant.: 
EXCVDEBAT ANDREAS II COTENIVS. II XI. Kal. VIIIbris. Anno CIJ. IJ 
XCVIII. 


Zawiera: AnagrammaUsmi, Ode Dicolos Tetrastrophos, Aenigmata nupUalia i na 
osI. stronie: De eodem ad Convivas. 


E.- 


Tabl. 74 


Egz.: Toruń BU Pol. 6. II. 513. 


.J 


135. Beckmann Martinus 



 


Carmen gratulatorium in felicem ex Suecia in Regnum Poloniae reditum 
Sigismundi III Dei gratia Regis Poloniae. 
4 o. K.nlb. 6; 
Tyt.: Carmen Gratvlato- II rium II in felicem ex Svecia in Regnum Polo- 
niae II reditum II Serenissimi Et Po- 1/ tentissimi Principis, Ac 1/ Domini 
Domini Sigismvndi III. II Dei gratia Regis Poloniae, magni Ducis II Litua- 
niae, Russiae, Prussiae Masouiae, Samogitiae, Kyouiae, Podlachiae, Liuo- 
II niaeque, etc. etc. nec non Regni Sue- 1/ ciae haereditarij Regis, Domini 
1/ sui clementissimi. 1/ Scriptum a II Martino Beckmanno Protonot: Publi. 
II Torunii II Typis Andreae Cotenij. II Anno CIJ IJ lIC. 
E. XII, 429 (w oparciu o opis Wierzbowskiego II. 861!, z egzemplarza 
petersburskiego). W. 1861 (w. 9 dwukrotnie powtórzony wyraz: Russiae). 


!1 


Egz. niedostępny. 


9 - Druki toruilskie XVI wieku 


129
>>>
t 


136. Freitag Adam 


Epithalamia (grec.) in honorem nuptiarum Christiani Strobandi et Bar- 
barae, Wilhelmi Oder filiae. 
[po 10. XL] plo. 1 k. 28,5 X 18 cm. 
CaIy tekst w ramce drzew. z ozdobników, tyt. nagI., grec.: EPITHALA- 
MIA " ant.: IN HONOREM NV - " kurs.: PTIARVM GENERIS EXCEL- 
LEN- " ant.: TIA, ET VITAE HONESTATE PRESTAN- " tiJSimi viri, 
Domini CHRISTIANI STROBANDI, " civis Thorunienj'is primarij, II 
Sponj'i: et " kurs.: CASTITATIS ATQVE PIETATIS " ant.: LA VDE CON- 
SPICVAE VIRGINIS BARBARAE" HoneJti Viri Domini Wilhelmi Oder, 
civis Thorunienj'is pri- " marij filiae, Sponj'ae; Celebrantium nuptias die 
10 " Noveb. Anno ChriJti leJu M.D.IIC. " kurs.: Scripta obj'eruantiae 
et beneuolentiae ergo, ił " ant.: M. ADAMO FREITAGIO THOR. SCHO- 
LAE COLLEGA. "grec.: EUCHE GAMIKE" 


Następuje utwór lac. w 10 ww.: Christe, fave... poczem w jęz. greckim: Epidor- 
pismata gamika ainigmatode. Wstęp j 6 zagadek greckich w 2 kolumnach prze- 
dzielonych pionowym ozdobnikiem linijnym. Pod tekstem ant.: TORVNII TYPIS 
ANDREAE COTENII. Druk jednostronny. 


E.- 


Egz.: Toruń KM. K. 2° 12 l adl. 


137. Lidicius Paulu s 


Griind1iche Historia des Stinckenden Tiirckischen Abgotts Mahometi. 
4°. K. 96; nlb. 17, Ib. 1-79, sygn. (:)4 ):(ł W A-X4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, got.: Griindliche Historia" czerw.: 
des Stinckenden " Tiirckischen Abgotts Ma- " czar.: hometi. " czerw.: 
Zu dis en Getehrlichen und betriibe- II ten Zeiten, da der Tiircke aus 
Gottes " czar.: verhengniis vnd zulass vmb vnser Siinden " willen / mit 
erj'chrecklicher grawsamkeit Ty- " ranniJirt / wiitet vnd tobet / Nicht 
al- " lein LuJtig und Kurtzweilig / j'on- " dem auch j'ehr niitz1ich II zu 
lej'en: " czerw.: Sampt Etlichen n6tigen Verma- " czar.: nungen und 
Gebetlein, in teine" Reim gebracht / II Durch" kurs., czerw.: PAVLVM 
LIDICIVM " got.: Deutj'chen Predigem zu II StraJSburg in PreuJSen. " 
Wewnqlrz dwóch ozdobników linijnych kurs. czerw.: Anno M.D.xCVIII. 
" Kolofon: Gedruckt zu Thoren bey Andreas Kothen, Im Jahr D.M. (sic) 
130 XCVIII.
>>>
f 


Ded. Radzie miasta Gdańska. 
Winiety i ozrlobniki. 


E. - Moc. Ks. W T. s. 43/44 i uw. 206. 


Tab!. 15 


Egz.: Toruń KM. G 4° 5. 


138. Nizolius Matthias 


I 
I 
r 


Oratio de vita ei mor te Hulderici Schoberi Lubenensis Silesii, pro recto- 
ris Gymnasii Thoruniensis. 
4 o. K.nlb. 18; sygn. A-D4 E2. 
Ty t. ant.: ORATIO II kurs.: DE VITA ET MORTE II CLARISSIMI VIRI II 
ant.: M. HVLDERICI II SCHOBERI LV kurs.: B ant.: ENENSIS II SILESIl, 
PRORECTORIS GYMNA- II SIl THORVNIENSIS, & Poetae elegantiHimi, 
II qui Anno Salutis Humanae CIJ. IJ. Ile. Die II. II Octob. placide & pie 
in CHRISTO lIobdormivit: II kurs.: Scripta et Recitata publice Die XXII 
II M.eiuJdem, II li II ant.: MATTHIA NIZOLIO THORVNIENSI II Scholae 
Patriae Collega. II winieta z twarzq 3 X 3 cm. kurs.: II Thorunij Borusso- 
rum II ant.: EXCVDEBA TANDR. COTENIVS II Anno M.DIIe. 


K. A 2 : DocenUblis in Gymnasio Thoruniensi s.... Scholarchae Thorun. Od k. As 
zaczyna się Oratio w której pod koniec cytaty z wierszy Schobera, kończy ją 
modlitwa. Wstęp druk. antykwą, tekst wlaśc. kursywą, cytaty antykwą. Dwie 
winiety. 


E. XXIII, 165 (wzm.). 
Egz.: Warszawa BN XVI. Qli. 1887. Wrocław BU (Brzeg) 401539. 


Tab. 16, 11 


139. Pancratius Ioannes 


Strena amplissimo Henrico Strobando, inclytae Reipub. Thoruniensis 
consuli dignissimo Scholaeque praesidi. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: STRENA II AMPLISSIMO II 
kurs.: ET CONSVLTISSIMO II VIRO, DOMINO HENRICO II ant.: STRO- 
BANDO, INCL YT AE REIPVB. II THORVNIENSIS CONSVLI DIGNIS- II 
SIMO, SCHOLAEQVE PRAESIDI II PIENTISSIMO II ConJ ecrata II li II 
IOANNE PANCRATIO, Starg. II BoruJso. II winieta z twarzq, 3,5 X 3,8 
cm. II THORVNII II Excudebat Andreas Cotenius. Anno II M.D.xCVIII II 131
>>>
I 
t' 


K. tyto V.: Ad... Henricum Strobandum elegia - 26 ww. porlpis. I. P. K. Aj! linia 
z ozrlobników, poczem Ode lac. - s. 4. K. A;jv. linia ozrlobna, niżej: Parodia 
odae III Lib. 4. Carm. Horatij: Qliem tu, summe Delis... porlpis. Ioannes PancraUus. 
Na końcu winieta romboirlalna. 


E. XXIX, 334 (wzm.). 
Egz.: Warszawa BN XVI. Qli. lB67 adl. 


140. Vota nuptialia in festivitatem nuptiarum Nicolai Poli Sponsi et 
i\polloniae, Christophori Ernesti relictae viduae, Sponsae. 
4 0 . K.nlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: VOTA NVPTIALIA II ant.: 
IN FESTIVI- II kurs.: TATEM NVPTIARVM II ant.: PIETA TE, VIRTVTE, 
ERVDITIO- II ne & candore animi praeStantis viri, Domi- II ni NICOLAI 
POLI SPONSI, II et II kurs.: LectiJsimae foeminae APOLLONIAE, II 
honeSti et optimi viri CHRISTO- II PHORI ERNESTI, CIVIS THORV- II 
nienJis relictae viduae, Sponsae. II 2 linie z ozdobników o omam. roś]. II 
między nimi ant.: Celebratarum kal VII bris. Conceptil et nuncupata ab 
AMICIS II kurs.: II Torunij BoruJJorum II ant.: EXCVDEBAT ANDREAS II 
COTENIVS. II Anno M.D.XCVIII. II 


Zawiera utwory wielu autorów, m. in.: Ulr. Schobera, Macieja Nizoliusa, Chri- 
stiana Burcharrla. 
K. A 2 : Dn. Nicolao Polo et Apolloniae ErnesUnae neogamois (grec.) elegia - 
16 ww. porlpis. M. Hlildericus Schoberus. K. A 2 v.: Epigramma faciebat Matth. 
Nizolius. Aliud po grecku - 30 ww. porlpis. ChrisUanus Bur
hardi. K. A:J: Aliud 
eilisdem po lac. K. A.lv.: Aliud - tekst nieskończony, kustosz Viuite wskazuje 
na ciqg rlalszy. lnicjaly, ozrlobniki. 


E.- 
Egz.: Toruń KM. K. 4° 33 adl. 4 (deL). 


1599 


141. Calvinus Ioannes 


O zwierzchności Swieckiey, porządne, według sznuru Pisma Swiętego 
opisanie. 
Ded. Anrlrzejowi Szafrańcowi z Pieskowej Skały, staroście lelowskiemu. 
E. VIII 107 (Toruń). XIX, 72 (wzm. za Mac. Piśm. III 56). 
132 Egz. nieznany. 


y 


I 
.
>>>
'i' 


142. Curicke Iacobus 


In solennitatem nuptiarum Aegidii Leichtfus et Elisabethae Strobandinae 
epithalamion. 
4°. K.nlb. 4; sygn. A4. 
Tyi. ani.: IN SOLEN- II kurs.: NITATEM NVPTI- II ant.: ARVM IVVENIS 
PRAE-II STANTISS. Dn. AEGIDII LEICHT-II FVS, SponJi, et SponJae, pu- 
diciJJimae II Virginis, ELISABETHAE STRO- II BANDINAE, DN. HENRI- 
CI II STROBANDI ConJulis Tho- II runienJis filiae II kurs.: EPITHALA- 
MION II Jacobi Curiken II ant.: 2. FEB. ANNO 1599. II winieta trójkątna 
z omam. rośl., 3,7 X 2,3 cm. II ant.: THORVNIAE II kurs.: Excudebat 
Andreas Cotenius. 


K. A 2 linia z ozdobników, akrostych, winieta romboidalna. K. A3: Ad lectorem. 
K. ost.: Matrimonium - wiersz podpisany J. C. Ost. strona czysta. 
Liczne ozdobniki, inicjaly: S. V. 


E. XIV, 468. 
Egz.: Kraków Czart. 1936/1. 


143. Epithalamia in nuptiale festum Nicolai Mochingeri et Elisabe- 
thae Kriger. 
[po 9. XL]. 4°. K.nlb. 6; sygn. A6. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: EPITHALAMIA II kurs.: IN 
NVPTIALE FESTVM II ant.: PRAEST ANTISSIMI HONESTIS II SIMIQVE 
JVVENIS II DN. NICOLAI MO- II CHINGERI Sponsi, II et kurs.: Plae 
pudiciJsimaeque Virginis II ELISABETHAE, AmpliJsi- II mi prudentiJ- 
simique Viri, Dn. LVCAE II ant.: KRIGERI, kurs.: Senatoris olim Thoru- 
nienJis, II relictae Filiae, SponJae, II ant.: Celebrantium nuptias die IX. 
Novemb. II ANNO CHRISTI IESV II M.D.xCIX. II kurs.: Scripta ab amicis 
II linia z ozdobników II ant.: THORVNII kurs.: Apud Andream Cote- 
nium.1I 


(? 


Zawiera: K. A 2 : Votum ad novos Sponsos - M. Caspar Frisius. Aliud - M. Ada- 
mus Freitagius. Aliud eilisdem (anagrammata). K. A 3 v.: Aliud - akrostych podpis. 
Andreas HusUus Nico: Col: Scholae Torline:. Od k. A 5 v.: Aenigma, poczem 
Aliud i znów Aliud. Na k. ost. podpis. ChrisUanus Malchin; Megapolitanus F. FINIS 
j winieta z twarzą, 3,7X3,5 cm. 
lnicjaly. 


E. XXII, 477 (wzm.). 
Egz.: Czart. 861m. 


I 
. 


- 


133
>>>
4. 


144. Ius terrestre nobilitatis Prussiae correctum Anno Domini 1598. 
4°. Knlb. 36 (ost. czysta); sygn. A-I4. 
Tyt. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: IVS TERRESTRE II kurs.: NOBI- 
LITATIS II ant.: PRVSSIAE /I CORRECTVM " ANNO DOMINI II CI:) 
I:) XCVIII. II kurs.: De klamra obejmujqca wykaz treści, poz. 1-7. 1. Su- 
cceJsionibus. 2. Donationibus et TeJtamen- /I (tis. " 3. Tutelis. II 4. PraeJ- 
criptionibus. II 5. MagiJtratibus et Judicijs. II 6. ProceJJu in CauJis Ciui- 
libus. /I 7. De finibus regundis. /I winieta 7 X 1,7 cm. II ant.: Cum Gratia 
& Priuilegio S.R.M. Kolofon; ant.: Cum kUrs.: GRATIA ET PRIVILEGIO 
/I SereniJsimi Regis Poloniae II ant.: ad Annos Decem II kurs.: excudebat 
II ant.: THORVNII II ANREAS COTENIVS " kUrs.: Anno DOMINI II 
ant.: CD I:) XCIX./I 


K. A 2 (blędnie sygn. Attj)-A 3 odezwa Zygmunta m. Druk odezwy kurs., tekst 
w ramce drzew. identycznej jak k. tyt. Tekst ustaw druk. antykwq, biegnie od 
k. A4' War. A: sygn. Ell H. W. 2 g: vice poenam Centlim Alireorum; secunda 
refliJi- II Tekst. popr. rkp. na: Qliinqliaginta Ungaricalium, co wskazuje na wariant 
wcześniejszy. W. 9g:... conJlietudine Jlia (oddzielnie) Elv. w.3d: Jollientur . 
E 4 r. wAg: vallias, w.7d: id in termino... 
War. B: sygn. Ell ap. W.2g: ce poenam Quinqliaginta Aureorum Ungarica- lllilim 
Jeclinda... 
W. 9g: ConJuetlidine Jua (łqcznie). 
Elv. w.3d: Jolventlir . E41. wAg: valvas, w.7d: in termino... 


E.XVIII, 686 (uważa, że poprawy tekstu - Ius correctum - z ramienia 
sejmu pruskiego dokonali Reinhold Heidenstein i Mikołaj Niewieszczyń- 
ski, sekretarze królewscy). W. 674. PK 709. BOss. 1249. 
Egz.: Kórnik PAN Cim. Qli. 247g b (z notatkami Hartknocha). Kraków Czart. 11/109 
(war. B), BJ (2 egz.). Poznań BU 22980, I (war. B). Toruń KM. 108106 
O. IV. 23 (war. A), 465-14/2 (war. B), BU Pol. 6. II. 344 (war. B). Warsza- 
wa BN XVI. Qu. 553 ad!. (Dzik. VIII. 90), XVI. Qli. 936 (Rapp.). Wrocław 
Ossol. XVI. Qli. 2435. I wiele innych. 


145. Madzinius Samuel 


In obitum Raphaelis Russinovii, Ioannis Russinovii, vexilliferi Inowladi- 
slaviensis filii, elegia. 
[1599/1600.].4°. Knlb. 4; sygn. A4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: IN OBITVM /I NOBILISSIMI li 
ADOLESCENTIS, RA- /I PHAELIS RVSSINOVII, GENE- II roJi & antiqua 
134 nobilitate praeJtantiJJimi Do- /I mini, Dn. IOANNIS RVSSINOVII, II
>>>
.;,' 


vexilliferi InovvladislavienJis &c. filij, in /I ipJo flore e complexu expec- 
tationis & Jpei Juorum, praematura morte erepti, die II feJto Nativiatis 
IESV /I CHRISTI, ANNO 1599. II kurs.: ELEGIA. II ant.: SAMVELIS MA- 
DZINII. /I linia z ozdobników II dystych kurs.: Praeteritos quicunq[ue] 
dies Jine labe peregit. /I Non timet horrendae Jpicula dira necis. II linia 
ozdobna /I kurs.: THORVNII II ant.: TYPIS COTENIANIS. II. 


Elegia od k. A 2 . Na ost. stronie winieta z twarzq. Tekst druk. antykwq. 


E. XXII, 29. W. 3083. PK. 889. 


Tabl. 78 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qli. 2477. 


146. Mikołajewski Daniel 


Dysputacja wileńska, którą miał X. Marcin Smiglecki z X. D. Mikołajew- 
skim de primatun Petri dnia 2 czerwca 1599 r. 
[po 26. VII!.]. 4 0 . K.nlb. 74; sygn. A-S4 T2. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, kurs.: DISPVTATIA /I ant.: VVILEN- 
SKA, II got.: Ktorą miał II X. Marcin Smigleczki kurs.: Soc. JESV: /I 
got.: z X. Danielem Mikoh1iewskim /I Slugą Słowa BOżego: /I kurs.: De 
primatu Petri, got.: a o iedney widomey II Głowie Kościoła Bożego. /I 
Dnia 2. Cżerwca w Roku 1599. /I Od Jamego ant.: Autora got.: cale y 
Jzcżyrze II wydana. II Nie zaniechały Jie y przyJadki X. Smiglecz- II 
kiego./ z odpowiedżią na nie tegoJz X. II Daniela MikołiiiewJkiego. II 
kurs.: Psal. 18. V. 32. /I ant.: Quis DEVS praeter IEHOVAM? & quis 
PETRA /I praeter DEVM noJtrum? Kolofoni kurs.: Thorunij BoruHorum, 
/I ant.: APVD ANDREAM COTENIVM II ANNO DOMINI /11599. II 


K. A 2 - S : Jaśnie Wielm. Panli Andrzeiowi Leszczyńskiemli, woiewodzie Brzeskiemli 
kliiawskiemu... dat. z Radzieiowa 1599 r., podpis. X. Daniel Mikołajewski. 
K. A4-C2: Przedmowa do czytelnika oraz Artykuły Ministrom Ewangelickim po- 
dane na DisplitaUą. 
K. C 3 -0 1 : DisplitaUa wileńska. K. 02-SS: Excerpta z Przydatków X. Smiglec- 
kiego y na nie responsa X. Mikołajewskiego. K. Sol: Slimma DisplitaUey... od 
iednego z Aliditorów spisana - wiersz na 6 stron, podpis. A. P. Omyłki tak po- 
prawisz - errata 33 ww. Kolofon. 


'' 


E. XXII, 378. W. 1900. PK. 928. BOss. 1575. 


Tabl. 79 


Egz.: Kórnik PAN Cim. Qu. 2478. Kraków: Czap. XVI. 901. Czart. 966/1. 
Wrocław Ossol. XVI. Qu. 2619. 


- 


135
>>>
'" 


147. Rybiński Jan 


Wiosna. 
4°. K.nlb. 4; sygn. A4. 
Tyt. got.: WioSna II kurs.: JANA RYBIN- II SKIEGO. winieta" kurs.: 
Vere nitent terrae, redeunt laeta " omnia Vere. winieta trójkątna 
z OInam. rośIn. kurs.: ANNO" M.D.IC. II 


K. A 2 ded. Janowi z Dąbrówki Dąbrowskiemu, radzyńskiemu staroście. 


E. XXVI, 505. (16 k.I). Jan Rybiński Wiersze polskie. Poznań 1968, s. 53- 
-60, opis biblio gr. s. XCII. 
Egz.: B. Nar. XVI. 69. 


1600 


148. Amores Henrici Straband iuvenis, Henrici cons. et scholarchae 
Reipub. Thorun. filii et Reginae, Dn. Antonii Trast filiae. 
[przed 12. IX.]. 4°. K.nlb. 16; sygn. A-D4. 
Ty t. ant.: AMORES II HENRICI II STROBAND, " IVVENIS II kurs.: Ge- 
nere, Doctrina, Virtute, Nobilis: II ant.: HENRICI, II kurs.: CONS. ET 
SCHOLARCHAE" Reipub. Thorun. Primarij, " FILII: II et II ant.: REGI- 
NAE, II DN. ANTONIl TROST, II Senatoris quondam InSulo Mariani, II 
FILIAE VNICAE, " Virginis LectiSSimae, II SPONSORVM II kurs.: ad " 
D. XII. VIIBR. ST. GREG. II kurs.: Decantati ab " ant.: AMICIS II bene 
precantibus. II linia " ant.: TYPIS COTENIANIS. II CI;) IJ c. II. 


K. tyt. v.: In Insignia Gentilicia anUqliae domlis Strobandinae ex Marchia 
oriundae ---, sześciowiersz podpis. M. Caspar Frisilis. K. A 2 : Sponslis ad Filium 
Dei Paranymphlim, verso: Ad convivas literatos et candidos' prosfonesis. K. A;j 
anonimowe Aenigma I, II - po 4 ww., poczem AnUdotlim theriacale diatessaron 
adverslis Coniugij graliamina - FranciscliS Tidicaeus faciebat. Od k. B wiersz 
w jęz. wloskim zaczynający się akrostychem HENRICO REGINA podpisany: Fran- 
ciSCliS Potenza. Następnie liczne utwory łac., 1 wIoski, 1 grecki anonimowe, orQZ 
podpisane przez autorów: Caspar Frisius, Cvnradlis Bavarlis, Urbanlis SobolliS 
conrector, Matthias NizoliliS, Iohannes Eccardlis, Adamlis Freitagilis, Zacharias 
Otto, Andreas Dasilis, ChrisUanus Burchardi, Matthias Sellin (Wollin. Pom.), 
Ambrosius Ocrasius (Welunensis P. Scholae Polon. Cantor). Ostatni podpisany: 
CharitaUs ergo F, F. F. 
W iększo,ść wierszy druk. antykwą, dluższe drobną kursywą. lnicjaly; wiersze od- 
dzielane poziomą linią. 


I 
I 


; 


E.- 
136 Egz.: Toruń KM. K 4 0 33 adl. 5. 


Tabl. 80
>>>
" 


149. Artomius Petrus 


Thanatomachia to jest bój z śmiercią. 
[po l. L]. 8°. K. 84i nlb. 12, s. 1-142, k.nlb. li sygn. AR a 4 B-Ks. 
Ty t. ant.: THANATOMACHIA: II got.: To ieJt / II Boy z śmierćią. II 
Traktilćik każdemu / kto Jię ie- II dno śmiertelnym cźuie / za- II wJze 
przygodny. II l. Tim. 1. II Boiuy dobry boy / zachowuiąc II wiarę y d,obre 
Jumnienie. II winieta z twarzq II W Toruniu II V Andrzeia Koteniusza / 
II ant.: ANNO 1600. II 


K. tyl. v. linia z ozdobników, niżej: 2. Tim. 2. Nemo coronabitur, nisi qui II 
legiUm€ certauerit. II winieta. z twarzą. K. A2: Przemowa. Wielm. Panu Miko- 
łaiowi hrabi z Ostroroga... dat. W Torunili w dzień Nowego lata, Roku 1600, 
X. Piotr Artomius. SkI. AG i a 4 zaw. przedmowę zakończoną pod podpisem wi- 
nietą. Od skI. B Thanatomachjj część pierwsza, s. 1-53, część druga s. 54-116, 
potem idą psalmy, od s. 134-142 modlitwy. Na osI. k. nlb. winiety, wewnątrz 
nich cytat z Apoc. 22. Na osi. stronie między winietami: Errata tak popraw - 
7 ww., poczem gol.: OStatka bacżny a Krześći- II ańSki Cżytelnik Sie do- II 
): myśli. :(. 


E. XII, 243. W. 3097. 


Tab!. 81, 82 


Egz.: Kraków Czart. 2192/1. 


150. Butelius Christophorus 


" 


Hieronymi Cardani opinio hominem non esse animaI, perspicue expli- 
cata et ad disputandum publice proposita. Respondente Petro Goedicco. 
[po 12. X.]. 8°. K.nlb. 12; sygn. A12. 
Ty t. grec.: Syn the
 te kai no. II ant.: HIERONYMI CARDANI II Opinio 
II HOMINEM II kurs.: NON ESSE II ANIMAL, II PerJpicue explicata et 
PhiloJophice exa- II minata, DoctiJsimoque PhiloJophantium conJeJJui 
II in ant.: GYMNASIO THORVNI
 II ENSI kurs.: ad disputandum ant.: 
PV- II BLICE kurs.: propoJita II ant.: a II M. CHRISTOPHORO BVTE- II 
LIO Marchico, ejuJdem Gy- II mnaJij Collega. II lwrs.: ReJpondente II 
ant.: PETRO GOEDICCO W AL- II denbergenJi: II kurs.: in Auditorio 
magno hora 7. matut: II D. 12. Octob. ano 1600. II linia II kurs.: Thorunae 
BoruJJ orum II ant.: PRELO COTENIANO. II 


K. tyl. v. ded.: Ad Georgium Neysserum... Gymnasiarcham. Rozprawka obejmuje 
LxlI rozdz., od rozdz. XVIII zaczyna się pars poslerioI. 


E. - BOss. 261. 


Egz.: Wrocław Ossol. XVI O. 671. 


- 


137
>>>
., 


151. Fibingen Valentinus 


Votum pro Novo Anno ad Magnifici et Nobilis Viri, D. Ernesti Ab Rodt- 
kierch, in Spr6tichen, Giibitz, Brawn etc. Maecenatis, et Patroni inter 
magnos maximi filium Melchiorem Ab Rottkierch, generosa indole ado- 
lescentem id temporis Lubenae Silesiorum, literis humanioribus vocatis, 
incumbentem Strenae Loco Missum A Valentino Fibigenio Aurimontano 
Silesio. Sub ingressum Anni Oomini M.D.C. Thorunii Typis Cotenianis. 
4°. K. 4. 
E. XVI 205 (notuje egz. Wrocł. sygn. 4 Gen.) 


Egz. zaginiony. 


152. Rybiński Jan 


Witanie. 
4°. K.nlb. 10; sygn. A-B4 C2. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: VVITANIE 1/ kurs.: JANA RY- 
BIN- II SKIEGO. II winieta rombida]na z OT1lam. roś]. 1/ got.: Jak kto vmie 
witay z drogi Pana / II Niech y ant.: MuJae gol.: Jkłaniaią kolana. 1/ 
]inia ozdobna z listków II ant.: W TORVNIV II got.: U Andrzeia Kote- 
niusJza. II Roku 16001/. 


Ded.: Andrzejowi Krotoskiemu, wojewodzicowi inowłocławskiemu... dat. w To- 
runiu, Cal. Febr. Anno 1600. Witanie podane przed Jego Mością na teatrum 
w Łobżenicy przy wielkim gości zgromadzeniu. Chóry po lac. i po polsku. Wy- 
stępują: Pallas, studiosus cum clerico, Venus, civis, luno, villicus cum hortulano. 


E. XXVI, 505 (data ded. 1599). W. 3112. Jan Rybiński Wiersze polskie, 
Poznań 1968, s. 61-75, opis bibliogr. s. XCII. 
Egz.: Warszawa BNXVI. 125. 


153. Sobol Urbanus 


Oratio de tutelari praesidio Sanctorum Angelorum. 
[po 29. IX.] 4°. K.nlb. 24: sygn. A-P. 
Ty t. kurs.: ORATIO II ant.: DE TVTELARI II PRAESIDIO SANCTO- 1/ 
RVM ANGELORVM II RECITATA 1/ Ad diem Michaelis Archangeli 
138 hora L post meridiem II in templo Mariano Scholae THORVNIENSI 


l
>>>
conti- /I guo, in J olemni conventu Amplissimi Senatus 1/ Civium, Eccle- 
siae Doctorum, omni- /I umque ScholaJticorum kurs.: ci M. URBANO 
SOBOLO 1/ ibidem ProRectore. /I Sygnet 1/ ant.: THORVNII TYPIS CO- 
TENIANIS /I linia /I ant.: ANNO CIJ IJ C. 


K. tyto v. ded.: Henrico Mochingero patricio Thoruniensi. Od k. A 2 -F 3 Oratio 
zakończona wierszem. Na końcu Analysis (grec.) oraUonis propter discentes ad- 
jecta. 


E. XXVIII, 375. 
Egz.: Kraków Czart. 1423/1. 


154. Gymnasii et Oeconomiae Scholasticae Thoruniensis Institutum 
et Scopus. 
4°. K.nlb. 8; sygn. A-B4. 
Ty t. w drzew. ramce z ozdobników, ant.: GYMNASII 1/ & II OECONO- 
MIAE II SCHOLASTI- 1/ CAE THORVNI- /I kurs.: ENSIS INSTI- /I ant.: 
TVTVM ET 1/ SCOPVS. II sygnet. 


K. A 2 winieta z twarzq, ded.: Omnibus omnium ordinum religiosae pietaUs Stli- 
diosis et... Patronis et MoecenaUbus nostris... sallitem, na k. B l podpis.: Allimni 
et Conuictores Oeconomiae Scholasticae Thorliniensis. Od k. B1V.: Oeconomiae 
scholasUcae compendiaria et simplex delineatio , od B2V.: Gymnasii Thorunien- 
sium in Borussia consUtuUo verborum adumbrata compendio. Na k. ost. pod 
ozdobnikiem z trzech żołędzi napis: Caetera vel praesens, vel postera corriget 
aetas. AliSpicio ChrisU etc. Winieta. Adnotacja ręczna: Toruń 1595 A. Cotenilis. 


E. XVII, 487 (daje uwagę: Jest to wyciąg z obszerniejszego dzieła wy- 
szłego w Toruniu r. 1601, zatem może być druk około 1602 r. Notuje egz. 
Czart. i Wrocł. Uniw., poza tor.). S. Tync Dzieje Gimn. Tor. t. I, s. 226. 
Egz.: Torliń KM. 102817. Tab!. 83 


,) 


-
>>>
I 
I 
ł 


'"t .. 

 


t :

ire

: 

;
 

 -

... ,"
}2
 
2b 

 
li 
li 
l i 
I 
i 
, 
f 
. 
I 
B " 
,I 
I 
His. .['OIIWo'cV ;1 1 'I T I r: . pl:tl:2. Ii 
E """"\Vl£
o,',' "M. N I 
1(1 , ,1 sc: rC
 I "
 
 H P r( 
 ::A tropll2 A 1, '. 1 ' 
2
 pont tlMor ,..... IC T.nahq"c. frcqVcntl 
l IDI 

.I 
P.../ , r A dl fi\. "
 [ rub
.rc. UIII ,1:, . 
CXClVC!
' N · h'O

: El 'IJ 
. fi I 
I I Ci I1VMerJl
Do b T i I 
r IC '
nOi n Irc . 
C' t' '1,. ' 
furcrJ"s mc,;r , '. I ;qUJnS v;rlurc triu-npho 
 n 


prlnCers. 


S :"1'11, .C lVX VnlC2 


f'PJTĄ'PIIIVM 
STE.PHANll. SER 
:N[SSlrv11 A TQVE 
JN"IC'TIJ"SlMl 1)0 LO],,' [A
 7(EG l S. MAG10 'D"CIS 
blb,tan;.r, R/'fiilf., 7JTI'fiilf', r.J J /IM, :
,17Ilogiti.t, Liuoni4, I\l0uilf, 
VdbilIil, 'ł'cd/.:ch;.r, Ć'c. Prl/lUp/l TrJI1JluJł,;
 (yc. 
]\.' /'J//trł!m armoTUro Cfnlir.tns. _' 

i'.i' 


i'
1'?'

i'",
:;;? y,?i;j.v;


 :ojI

 
.ji 
i
?
'1 iJi?: 1i
 Y 



ę;.
.. 


;,':;
::
 T 
'f7.J;. 


.łft.. E .
r('gbs 
k:4 r.t""",, 
6.t!Ni,D. ,.. 
I:
:.I";.::. p ld3qVC 


.Afł"'
 ft_r.1 1-] rc 
'11 {;'ł'.;r". 


ltIl v. 


i. 
t. 


.. 
;Ii 
" 
F' 

 :- ;.
;. -

8
";',:.
;:t::


J';;';:'f
(:'.'-!:: ,-;!-;
::.,
rC;C;;
;-;:I;;!,,:,-ł;ł;:!;

 
.'
._ . -..... .(;1:.Ci,; -ł. . -.!:. - "':".::
 
 -- - _'- ...-._\...
........_."":'1....,_.\6. '*'.'_łl....._

I.................. 



 


, Tabl. 33. Przygotowane zapewne przez U. Schobera jako ćwiczenie szkolne Epitafium 
kli czci króla Stefana orientuje nas w życiu i działalności króla, a równocześnie zazna- 
jamia z posiadanym przez Koteniusza materiałem zdobniczym w czasie przejęcia drli- 
140 karni. - Poz. 60. 


. } 
I 


J-
>>>
ł 


, 

 


, J 
 kił 
 iQ( ;c,{ kił 
 
 )Q{ 1Qi )co; - io1 )Co! )o{ )o( )o{ )oł te- )o( 
, 
I ORATIO I 
i eA nte ad.uentum , in vrhenu 
 
l. T07(v2\{,IENseM I 
'
SE RE N I S SI MI
 
iPRI N.CI PIS ET DOMI
i 
lNI Dn. SIGI SM VNDI III. ELE CTI! 
I ET NaMI N A TI POLONIAE E T S VE- .o: 
J. CIl\E RE GIS I NC L y Tli"". 
 
f I 
l Habita in I 

 SCHOLA TOR VNIENSJ. I 
I ' { 
. iC V l eA'VIVN CT A SP NT i 
I C A 1\. M J W A q 1( A T V L A::. I 
I TORIA I 
l De filie i tiu(dtm Serenift.l\!gis I 

 -.'/
';' ł
.fJ I' l N q '1{.e S S Y. I 
Id v{ 1 6'1 _ I 

 7JO?(e£ S.PEI eAyqT?'R.. 1PM . 
 
I Non finc Pace vcnit Rex: non fine Rcgc vcnit Pax: I 
I . Non fine Pacc'salus: non fioe Rcgc fidcs. I 
:r Ergo bonoł merito pcrtcntanr gaudia Ciutł. I 
J Spcs air: 8( ,plaufu profpcra figna dedir. · 

 I 
J . .
 

 
T H O 1\.. V W l l. . ... - o, X 
. I .. t I 
i Anno 
D. LXXX Y lI.'
iJQ1;.y i 
; I!III

I
I
!(IIf
I{I!I{

IIIfI
!I
IIIII 
1368:21 


Tabl. 34. Zbiór utworów powitalnych przygotowany na przyjęcie 
króla Zygmunta III-go. K. tyt. egz. Ossol. - Poz. 61. 


141 


J. 


--
>>>
l 



t*t




x
*






* 
, .łt
 ' . . (
 
. 
). L A ';' .1 / I 
 \ A . 
 
... '\." ., 


;[ N ILON O.R E l\'1(
 
.
 r
 

ł G E N E REJ L I T ł- K !
, A ( (,.tv 
'Śł V I R T V"!- E P ł{ .rE S T A N T I S n:--:. (
 

.
 'LX '/1 lU: vi .
I Ą" r.: C/I: I 1-;,; i'XJ
) 
 ' f
 

)Dn. Mltrh.,: urs. ;fchl) \. 1T13mp'lfsln
I, Con. ,
 

. r ... TO R . 1 I - I t Ij 
'Ś-ł l
li!. '"ł U ()" 
m ("t ll Jt.ICX . 
QrlU::d:; (
. 

,1 f H 1. 'd.Wi\II1U, h"l, ..
 
_
; . 
 p o N.) I: 

 


 (
 
..;}
 e? 
'
 

 (
 
"9
!rp7../rn JC /5 S ! ..1J
./£ 
-fC [A J T I S ;'Ęv 

{S I.!t...i:. 
'R I i.\ ,.fi fi A 1(8 .-Jiot.-
. Ilu ;.
 
"%,
 mj1'.1;I11H rm!Jn,I.../f..J'u .s".
 II . ;::"tJ ;,
I'1I1. ;.[;'- 
...:.1 111t-fii. "C df{Ił";";, rwd.ł liliI, ;.
" 

ł S ,}, u ;'(.\ e. 1..': (
 


. ;
 
Cclcbr:u:tium r.l!I
ti.1(' f) (" l X. ,
. [(hL ... 


 r ;';::-' 
I...AnllO c1f. D. l.r x .r!., / l. . _ 
ił I
 

. 
ił 

 

 
"9ł! 

ł 

 (
 
***





$
*

ł

*

 

+
11

;P
1ix
;ji?7 
?



 


I 
I 


Cum (olennl vOloruln Irrrccar,onc lIa. 
Uli Conruf;'bUI nun(up&u. 
. 
; e( ).( 


(
 
;Ęu 
.£00.. 


TlłORV::.'-
lt 
(xcUdclu! tAr.a'rc.u Cote,;iUI. 


.
 
(
 
(
 
ił$- 


t: 
':S 


142 


Tab!. 35. Tradycyjna ramka z trójlistków przy, druku ślubnym 
And. Cretscha i Burbary z r. 1588. - Poz. 64. 
. 


ł
>>>
\1 -ł 
..:.. CI o
 
«",Ul 
Z -", 
. UJ :Ec«: 
. ......... r'\ Z: 
::.. ....... ...... :i:..r. 
..
z...ż; O . 
"': 
 - ł= 
... -"Q:E 
 
.... 
 UJC;;; 
 
"I: 
 0";1;"' O 
.. 0 0......0.... -5 
\:J I"::;:oz
'n 
": U C:1""'
0 
 S 
.... t-o ",:Z:..:I: 't; 
\
 oC Do:l: u 
o 
 _C;:I: -o 
..., ..c:; U "ZW; g "'5 
o :. :;:_..'" ::r: 
:t: w .11I0 . 
.... 0....." . 
 

 
 X",;;

 
";) 
 UJ :t;
 
ł--4 

 tł.

 
UJ 
oy 

 1-0 IIIU 


tJ 
':S 


en 
O 
V) 
Z 

2 

V) 

V) 
cO 
t:)  
O 
Z 
O 
: 


" 


.tu .., '" ł"W 
 e 
-ou ::J'" .. Ol :II 

s::; E 45 E 
 
 

 5 
 }
 J!. g.
.
..
 .: 
 
:::u-::;...
..... ...
 [ot ... E ....
'
O.., 

 -:.. u.t:.!:, 
 ... .... bO _ 
 - 
-I!:.:: vo__u 
 
...::J:J E 
E 
- .... 
 
 o o :::I .. _._ ł.J \000._ 
 te 
::: su... 02 
 E o.
 
= 2-E E::!4 s.
 
... ::s E u'" .-...... u o..... ::I ... _ ty 4 

 aJ :II \:::: u o 
 
 
..o E u ... '15 '2 
 C,..S 
\.LI (oj'
" 
 ::; E C'c 
 u o 
:.o 0..:: c ;. 
.... '"' 
2 
 .... t"I 
 o 
 
 5 .... "c:: 
:J'U 
2 
 s:: "I . CJ - ..o,c 
 L '" ::: " 
 -o
 fi .. 
.- c: o Q .. u::J 0..._ 'J ... ....o 
"-C.z:U 
 
...9--o.::::!....
 N
:..o H
 

 - .
eS
5-

o
 
- 1'o..o.....o....a
 o u a- 
.
''''' 
 ."' -'..... o o E, o; -g.u ... 
 
t1 1f. h . 'i:-
,.(,
 c: ... !S :II 'E '..:.:: 
..o 
, . . .- -..-; o'" 
 ,- ....- :J c..._ ._ 
\. 
 
-w;.... ,:... E o s:: "5 E c-..s 
 o 
,
' '1'''' ;';"'t, '-:

""
e-::J!!!::J E 
e-- 
( . , ł
'" u.n -:J t: - c: o 
; 
 ' . -.,- ---......., 15'QJ (d
 02
'" {; ... 
. ."'VI,' 11« 
 -' 
J c.,.::J u 
 
 :s ... !oj 
 :; 
, 11
.\Ą ........ 
..e--::;..g 

..\.
.:= Ci.c 
h' ,- ,.,
-
. N .
 ;.;.I 
;d; :-  ....  
w i''''), "-
:s -,.?:.;3,J EJ o o 
 
 
'Jw. -':0 J 
,; ,.

 v :r: :r: ;:;;: :r; 


I 

 
lO 
.W' 
N 
... 
"O 
I': 
T: 
lO 
N 
.... 
lO 

 
::I 
.... 
"O 
.a cO 
.=: 
 
'11] N 
'" o 
I': A- 
S I 
 
I': ,,;. 
.
 I': 
Ci;: 
'" '0 
B ... 
Q) 
lO I': 
... ..... 
01::1 

 
::I t!' 

 I': 
::I  
... 
"O N 
o 
i;: .t: 
::I 
o w.:i 
i;: N 
U '" 
'a N 
.a '" 
o .::! 
"O I': 
N Q) 
- 'O 
1:'::.:: 
lO 
'l) 
'a 
...... 
r..: 
(') 
6 
(') 

 
'" 
ł- 


143
>>>
144 


0) 
Ji. 
.t _'
 . 
_
i
l'i.;' .:f 
Q._
 ; 
 
 ;:. X
.I:I " a: 
_
 x 
i. I; . ł-f\ I -"o 
 - . u... 
 li. 
I_
= !!e-

'-'::U 
"I 1 J 1"3 r.;; r .; -.
 10: ; -t '; 
 
1_
 : -tt 
 
 ł 't..
 .: -


 
 
 ,;", .. ;.;, 
ts:t.¥i5 cs ,.."t""....t -_u. t 
li A-i t 
 ,a Q. .. !: 
 g 
 " 'ts 
1I-'IJe' " 'ił 
 ł? .t 
 
 l1ł 'b' ł- 
.
 
..... ł 
 
 .. X r-. 
 -t 
 o. 
.
 .t.:; .i:: i 
 
 
 ł .
"': :; -j! 
a:! ł. "" f 
"
 1 
 -
.
 l.a:- 

 
 .łł.. i' } " 

 
'! ';o'!., ł :! 
i .t :'W -J'! _ I ' :;p 1-,5 
-: .
 
. .. J.... 
 .;t. ;t 
 \i 1-t- 
., ..
, .
 ....
 f 
 '
1
 '
..i} 
i ;. ;
 .
 
 .
 ,.ł 


ł.i . 
:l "&'J;\,,. _ .:;. tI: .a.,Ł .. 
o ". 'tli' g ł: 'ł" .-" :f,,,, 
.. 
 j "


C'\¥ 
 -j t "'
i.;
 )-3 -

łt 1:f ! 
 
:; .):. q 11 '
-
;i j fac .!
 . .3'
:ł..5I .t.
 . X'l.l!
 ..

 
-= :ł
-ł!ł.f!

ł],ł -ł 
{1.łj :i:itj !.r
! tl J li J1 
.. Ii ł i- 
 -h: \J ...,a- 
 
 II! ...,.!-.  e.... -o.
 
_- 
 1 '" tJj --- 
o E 1" x
 ;r'Ij\, -
:; ł
-
 'i
:5 
-t
:q't 
 
 ... 
 Iq..... ; 
 
 
:: i; 
. ł 
 t
 ii:
 -I .. -.:
 t.
 t.;'i :;.,
 -i 
 .. '
 :
.
-
 
.
 ... .. 0 .
-
 
 .. .'"S' 
U' łSł- :::.. tt...-...?t:a..3"q,.... 

U'a 
 F
 
 
;t I
 .. Jl ; _rJ 1 
 
 ;!. i..
 
.
....:!-S?::O..:ł.
 
 r- f';' 
'¥ł 
 X 
. 
..t".
 
.::_,"
 
,,; -.
 .. -.... W :l 
...
 o. 
 
: 
-= ł:"
-
f 
 h"'
 t: "E..ń t-..: \f- 
U' w 5t..= .. I 'O\. \." 1: . - V 2 ,... ta: b¥:" (J" .........;; ::l 
 q ł. Y' '} -tS _U' j". r) .. 

 -. ..b 
 ;.
 
.i} ..
.
 
 
 ..
c\ t 
.!: ;:. 
 .;} 
 .
 "Co 
. t. 
 
_;! 
.
.,fI: .! 
"'" :c 
 v"'i".
...
 
 .i} ..X

 
 -. :.

 ł 
.
 
 
 
 ;: 
J:"" 
" "" '" c: .:;:.1.. 
." ....... ł' '" 'l ... ij !!'- 3._ ;;:.... ;r 
 11:.... " 
 
.....
 
 . ... ;'-3 4
;a 
 .u1 .";5 
'J)  
:&C
"'_-.. ""......:. =- E: 
::. 
.. -t.. n Iw )t.- 
  c;: 
 ..-= " 
 ...
 -:o 
 
"8' - j!: t ", 
 ;j, ,- .- 
 
 ... '3 '1. ." 
{;
/I. 1 li! 
 
 w ..
 
 
 
 iw "&ł,; ... .... a: 


.( 
"a 


I 
C 
 
N 
'" 
:; 
'2 
Q) 
-O 

 
r: 
C 
N 
... 
C 

 
:; 
... 
'"O 
C 0:5 
:a tO 
C N 
... 
Q) o 
.oP.. 
o 
..o 
u 
UJ 
;j :;;; 
lO: 
N o 
-N 
Q) -;;; 
N 

E 
Q) .
 
lO: Q) ł;;I 
CN 
'" '" 
.-  
P.N 
Q) ... 
lO: P. 
.o o 

 O 
.", Q) 
'" 
o 
p. 
Q) 
Q) 
:;;; 
u 
Q) 
... 
tJ 
O; 
"" 
cO 
"" 
:i 
C 
E- 
r 
.
>>>
'. . 


, 
\\ 
 ='4 ':' 
== (i 
 -"I.; 
li 

 

ł 
I 
.;::;- 'f:a...a
... 
. 
 .e
i _-f'::: == 

 

!t .e E.g'

 
) ....::t t:)ij - t: $: e 
 
.... s..- = 
 t: f
 

 
 _ t::;ę-t 
.t::),5.os 
 
1 ' 1 ' ... - 
 :: 
;; 
... = ol: _ ... [4.... Al' 
...... 
 $: -s-- E ;; 
........ C" 
 4::t.::t I!...s 



 

.a
: 
. p l0
L
 



 !! i-i... Ii 
g iJ :: .;1 ł.;;&ł 
 

 . I: 
 
 ił 

 l; 
 
. 
::: r:.
 1f . tS .:!! 
 :ę 
= -e 
. 
,g er:! 
 
"i. I'b #:i f 
4I :..c- 
;... 
-' !:.... j, t:t
 

 q
 S c - ;.. 41 
 ...:j. 
o .... "'f: 
 ł =411:S' 
:5 

i 2.
 j
 li 
:e 
 

 t:--.:'
 

 l
 łia
l 
 
oS' .£! .! i! "iłw ł1 
 
il 
! 
 i
 
A!
' 
.
.J &t ,. 10"3 



 


v 


.. 
..
 


...... 



 


-- " 

"i:: e= 
 
=
 . 

 
 
,..... 
 l: =ce- !! 
e 
 
i' .....,. C) 
 w '- :ł -- '" c:::. 
. 
.... 
"" =... - 

 - 
 
! .j!j - ,.,.. Q 

..::.. :-- 
:::r = e"'" (:::;tł. ,-... 
E: -- 
 2 () $ g a..'c=-ł @: 
(:ł ł- _ 
,-,,=t:
 
!
 . 
 
 : 'f 
,.
;; (,-J
 
. 
 .......
 
=
 .- 
.... e ........ ... ...- t: 
 
 
 
_ 1:1 ,
 
 Q .

 .c.. 
o ...... 
-e 
 
.;.. rq'"' g 
r. .::) p. l:ot 


y 
. \ 
'. 
--oa:UQ ..; 4 
-

,
 \ 



 
f' \ 
'\,; 
,,
 


.. 
-Ei ;:;. 
O"...... s:: 

5 
 \t i! .o 
..
.c: ..:: ...,. 'O:; s:: 
:::;';::-Ii::S::::I 

" 
_
cw 
., e '6' ::T..,;:; s:: 
2c;Q
.t;'łti 
-
g
g1;,g 
E!!\C'
::J k 

." :::.0. 'g: "" 
E.= 
.::: e 
 
::;" ...
_ s:: 
c2 5 
.Ft
 
 

c 
.i..a
 

 'E.'
:: 
 t: 
c E. - f.::: s.. = n 
_.
.- _ 
 

! 4_
 


-
'\ 


'

:
 
\ 


r: 
..... 

 


l- 
'. 


--. 


 
(-"\ ,. 

 


.... 
Q) 
..c:: 
u 

 

 
s 
o 
 


';1 
:.,.. 
... 
.....} ( 


-'" 

 
'" 
I:: . 
::lO 
p::lD 
'N 
:5 o 
._ Il. 

I 
'2 . 
'" .... 
"Ot; 
-1I.1 

 Q) 
o I:: 
01'" 
Q) I:: 
._ N 

 Q) 
II .- 
ot:: I:: 
::I . 
...."0 
B.- 
.- 
 
o '" 
01.0 
.21 o 

 
II . 
'1:: Qj' 
'" .- 
"O 
 
O1..c:: 
Q) -
 
.;:; ...... 
.21 o 


 
2 
II 
Q) 
N 


- 
-qo 
ci 
-qo 
:;3 
'" 
ł- 


145
>>>
146 



 


..... ;: ., .
...t 
.""0:.._ Q .... 0 __ '!I. ._'1:1 


-o.. .... -"",,::I-w 
.. '-" t:r. ..... 1::. .... .. ... .... 
... .
 .,.. "ci \oli M 
 tt.I: e- U:' 
.. O 'tt po., f:: 
 .
' £ --.- '" -_... 
Ił 
 'q łł"': t .' -- O J: ł:t .;. :t. ... 1I'r: . 
..; . - U 
 -.:=' ....D-... Iol ,). '.at. ... C O Si ł
 
.._:a q-'C.oto .0..:1-0:._°_ 
U)D. "I:S"}::-...""..o
- .....',£Oc.ś 

 .. -"'::. Ii - .- .. ."U'
 . e Q.......- 
· 
 'q o ..: -. t.. t:'U  o. I:.q 

 IQ łGłfł w łj) ł".$r. 
 R.."'Q. 
. k- f:" ol i ..
 
 .. 
- Te .';i
 ł::. - 
.:. 
 
 
.&.&
-;:.&*
.K 

 :ije :e\:
 ł 
i 
 Je --- 
 ... q.Z!! ..- o. ttlU).. 
 ... -e.... tA 
C..clll
-
tf::.... ".Q",,
'O;1._ 

.!.ił r..i;!

 :r,w J!.1....ł
,Qi-e 
-e ..ij....p:..... -e c.... _ ." 



 
....,: tt) 
 


:;.. 
....-. .---. 
 
III.e.. 
. '&'Q. 
 
. 
 c... 


C'
 
- a-- a: 
!u8=E 


f..!! 
,- =' 
E
 
u 


-;. ..\,("!:..
: ::., . 
''''I' I 
/

" 
 ..l' 
, h .

:j,;.i 
. " ':
::! fI). 
..;.'.
-8. . 
. 
 ....ż
. 
...' oJ..'c 
.... L..-c-.ć 
....v- E'- 
,.(1')..."", 
......Ju
 
. .t() . (;1 5 ' 
. ..........; 
 
 
L... UJ.g ti 
 
r-" p.. c-. -o 
,Id U 
 ...t..; 
.  uf.!! 
o '5 g 
3" t.IJ 
 .
;...... 
,. 

 
c:ć:,g 
r.LJ aJ i; 
V')
 



 


. 


.. 
Q 
f- 
o 
ro 



 :.!! o 
tII:" 
.- 
..1:..... 
..t7l.C 
.e..o... 
3; al 


..
;

 
1 


.
..,. a-...' 'I 



 

i 

.e 
 
...;J.
 o 
a
ł-E 
.....
-.. 
-..; f. ...J ::; 

 .
 ucti 

 
 

 
,..11,; .. 

 
"11 ... .,.-f"" 


.iG 


o 
;) 
 ;l. 
eq 

 
..... 


:! 
v 
t5 
... 
A. 
o 
0- 
t 


.,. .f 
i l: 
'j! '3 -ł 

 .. .1Oi 

!;.:t 
:
.! t 
;
! ! 
,
 
 
4)&.:. 
.:;, - ':; . 



. 
,,- . Ii t; 




 

 t.J.. Ii 
 
" .. - 
 

 :: 
 
 
"Ii
.. 
I ... 
 
 
" . .
 ..,. 
... . 

 
 
ti1 .
 

 
 


o'" 
"ł 
;:.,.. 1'; 
4Q. t:i i 
;:;-1.. 1 
i4 -.
 
j
 
:i 
..::.£ :1,1 

 j.
 

* 
;!
.& 1.: 1 
;(b 
::.ł 
r----a----,\ ,........ 

 
6 ... 
o ......:tu JS' 
u
c: ; Jj.:J !
\ 
t'




a:g' 
=łi &
 ct.s 11\ 


.;. 

 
... 
E 
 
-... 
._ I; 
-o 
:;;
 
.:, 
p.. 


II 
o; 
... 
l 



 
f 
.. 
. p:. 


... 
o
 

 
";t, 
o. 
.. 
r;". 


.;,s 
.. 

a 

!ł 
łt. 
c. 

-1 

- 
. 
łt
 


.
 . 
I 


,pr 
ł. 
\S)., I 
.... . 

..' ( 
"-. . 
""" . 
..) , 
. 


'" 
-.:: 

 


 
,
 - 

..... 


 


 
"",,"=s 
.... "";::s . 

 
 j:l 

 I- 

 .
 ':!: 
. ... tv,) , 
ł::: 'U o 
.

 a 

,,
 j  
ts jo", 
""
 

b 

 

 

 


-.. 
.... 
.. 
 
-ł " 
:J 
. 


Q) 
'" 
.... 
s 
o 
t:; 
r::: 
Q) 
E: 
o 
2; 

 
- 
..c 
o 
... . 
ON 
..c:: co 
u 
..c:: N 
u o 
-p.. 
u 
.
 I 
.:::1 
.
 t3 
o o 
I':
 
o 
... . 
t;;: 
J:Q 
(!) 
N N 
:g S' 
"O 
Q) . 
.
 
 
.- 
 
'" .
 

 s 
o .8 
.... ... 
.8 
- 
..... 
2 
... 
'" 

 


M 
.... 
N 
.... 


:c 
ID 
ł- 


r 


...ł...
>>>
'":!I \ . 
- ..,. 
 '!I: " ......,..".. 
. 
 1:;. . ......,.._!"'J


 
.."!
 . 
. 
 s:' .(

.' .,-
 
.- 
Jlł.. 
 e!fł
 . :1{; !' .' 
 
. 
_ .. 
.-:-
 
ć....6 i I t
 " 
 .t: 
 'O N 
.
 
 .:
 
 
łtQ 
& 
 
a 1:\. ex; 
__ .... e a - .. I ;I :: 
'i
 · .... 

 c-
,
;T 

:a
!.E
 a.-:.:. .£ 
,o
-g

g 
.;.
e-- 
 ....
..e
O' ci 
If - 

.... = "6 

 t1O e :\ 
 .
 \: i! c 
 C 
_  "" _ _ '_' 
 '\ . 2 .- Ol) 
.
 
 .... 
 .... c: Cł :t 
_ II _ ..' e::.. - 
e Q
 ....... 
 .. - n-,; 'Q foĄ'c 
"'--"'

 
 =!Q. ."j w 

 g 
Q
 w O I. 

 
 
... _ol. . 
 I: t:! 
 
 .; 

""""'.aa
 .." 


r 


P""" /. 
a...: . . 
} { .,.... ... 
, :: 


E 

, 
 'S"ib ;... 
'.} ... 
 v...... 


 
 'e g,
. 
I 
 = i\ 
.!!! -.. .. 

.....&:... 

. 'O 
 E ił 
." _ o 
 
. .. łł-ł-!" s:::&. t:: 
 .... 
. 
 
i:'= :: 
.
_v 
.
 
. ";S 'H; 
 
Ś "-' 
7
= 

&Q.i.g.e 
1;... 
 Q .. 
li:.. .... 


N 
...", 
 
.. 
o 
:; 
..o 
o 
..c: 
o 

 


. .... . ;'.... .
 

 
 
 r
 
 .:.\ Ił ' '!l. f 
..... s:łJ:)e 
: .
 ;:! 

 4::$ E =-:€- 1- . :. . -
.. ,...., 
 
= .
 ł..,;..
..: _ 
t 
 .s: Q) 
r. _ _ :2' ....,. ._.
 '8 

 ._ :: ; H\ 
,. .......,Y EQ.. Q) 

 
 
 Q 
 _ ... .
 _ O . .
 
......, :; ;;) _ _ ... _ ' 2 

 S'!o C I: 
 = f 
 C\ 
 
_-V
::1="" n.' N 
. ł-=t:H\W
 ""'N
 
_.......- 6 a - '" 
..L-.... t:'j
 =- .
 ...,. 
-= -g .o
 
 .:!'i
' 
 
'...... :: =.= ::ł fi C 

e 
on ...:t :c 
t: Q,. 00 '" 
. w o \J .-:i t- 

 ;: 
r3 


147
>>>
148 


\\ 
 


 
::: "
.e ts) 
= ł:ł ::& ... 
-;Q .... 
... ,Q.. 
t#o...1o... v - 
...... IV C E . 


tł':C
 
I: "O w. 

 
.g
 g, 
:ot 
 ".I = .!) 
. -t;ł'
,,,,, 

 
 

 
_f:)t: v 
(t; 
 

 
 
"'ł. 
.' -€t' 
'- 
- 


1."" '.. 
.. - . u :1-0 
 .ł... .;. t. 
 JJ 
Ą c:, :,.,. o ... = (,: L.i w ... ;:;.... :.. .. 
..... J:ł 
 łl :; ."'.::. .. J".ł n .,.. Jj .- J" ,::: 
- "J::#.... 1::;,- = '" c - - .- 
.. - '- ... 
 c_ c 
 ... 
:;. It '\ 
,no 2 - .. - ... w -- - - 
 - \li 

 
 JJ -::u =: 
 
 _ c C ł-.. '= 
 
c 5......... 
 c = -=

"'=.o 
(;;:.
 v'
 

;6' : 
 
 c E ::: .. 

,..
vw wt:)ce';Z.t:.-a- 

O"ł__
tw;ts)cs.ts).., .Q:: 
 
i:t 
 ,.... I: t:': - ... 
 _ ,
 
.... 
 -=... 
 .j E 
 :: E ::& Ił,
:.: 
 
.:...-......='% - ..,u.....Q
 
,"', t: -=-..0 o - ...... ,u ., ._... 

 u 
. ... J.!:', ... 
 c.o 
 E J::# t:) 
'd ... 
..:..., t: f1 -;;; 
 = -; U ł-'\ ... 
1""""\ ... t: ""-... =.- 
 - u 
,.., 'f?} (ł 1:: w"tJ 
v 

-=D 


. '- /J '::& tS)
 c... 

 .... " t:s'" V .... v 
tJ'i;\
-- 
] E -g 
 
 /J i e 
(0 . j 
_. - E ł- w - '\ol -6' ,- E 
. .'
 _ bi w t I Q.. 
.Q l; - ;;- 
'
 G v 

i'D aZ=łt-a- 



 ....
:: '- 
.- ... - E ':t 

 ....--': "- 
J;;O_
'%C 
E c.......J:)o. 
s... w
vo 
o- f:) ';D J:) 'O t::ł i4 
E 
,...... '% 
ł'% ....... 
 -,
 ___-.... 
-
w--(t= 
....,.. g .... :I J:).., . 
-'J u 
;:::; t::ł c -
 ,,,. ': . 
... = _ '':':'' 
 ::: CI.. J:) t:ro 'O 
.. .1'11"'0(' oO
"" 
.., .
 .- .- 
....... 
 -- 
'- :s- I-,
 :: J:) -:=- o:: - '" 
'\J.o Oń... c _. t: 's:: 
.c ... v. 't - u_ 
.:1. _ Q.. ...;:.. 
 -'1 
 Q. 
O=Ev....e uo 

 'f,:ii: JS .
 - .
 = 
..... 
.
 o '.... 
.
 ł... 
.
 .. ... E 
 '':I 
. a 
.:i.... .ł..': 
..... u .. IQ.... 
'i
 [!łO 


. 


e 
(,} 


I 
t. 


-: 


r 


co 


N 
o 
J:l.. 


ci 
00 
'" 


ł 


...: 


N 
t::I 
... 
... 
t::I 
:; 
.r;, 
t::I 
"" 
o 

 


I 
I 
I 
i 


.::! 
c:: 
C 
'"O 
.0 

 

 


... 
 


: 
' 

 


r-: 

 
cO 
.... 


:o 
C 
1- 



 
I
>>>
'V 


ł 
-
"tf e'ł!Jti.rł
!"
11ł' 
"-" ...... sQ 
 Ił ;; 'ił E · - 
 i 
 
 11"- 
::: 
 - .... 
 w.;: tS IQ J E .- . k . f.1) 
łP' -ł c" ...a W n w 
 - ._.. 
,
... tS'" """Q' -.. . 
 l: ał S. 10 -_ .a 

1 --ł' s:: E'
 C o ... Q; 'v & a -6'-8'-: ,. .. 

 
 
 oD .
. - B..1ł \S'C: t; -9' ... S = : tS .. ił" 

 ----.. p :r e - 
.. - e;. tli tli Q :\. ... .
 

 v o eo 
 ._'- 
 Ul -6' a 
 '-' tli 

 . 
 w Q 
 II - 
 II: o.. -Et tS 1:.. .. = _ ..Q:: 
__-" n:, 
 m a fi. ::t I) 
_ E o t; 4 c e _ G + 

.; ..,rI a: ::a 
 --.. a 
 - C a:: t'i 
.&;- "9 _ ¥ ł..::. .. 

 - W (S M':: l.r. e; 1.1 ..::. ;; tC'I" J:;- Q.. 
_ 
;
 la 

u W(-_
-=""
\,IIg

ID1) 
rof 
..... 
 - ) 
 t: - 0"- 101 s: &::2 O 
;(f' 
 ł-. II '. :::z. -ł ..... i:': ;. Ił P 
 c::':: 
Iii" 
 -.. . r ;"ł- -.. -a 
'" ł: 
 
 =- 
 :6' !! lIC) ;- c 11 
 !ł 
(fA "'c =c · .-- 
 
'ił
:;J' 
 ... o C -- 
 · lIIIS '=- .. 
t .. .::; jS . 

; j: 

 
 
 
 i z Q t!t '6" 


..... ...... . .. 
t:: :
 E !: 'S 
E :-_ (:S :; c 
....c_B.... Q . 
o - 1:: 
 - .; 
E
..,
&.()N 

 
 .... 
 -- ".: 
..... a ... '- 
....;: E ::: _.
 -= 

 Q- 
u
 '" o- 
::C

QI:

t;r). 

 ...... - ':t 
 = Q,. O ... 
 
- oH a,- I"{ a o -. 
.;:: .....- - _ ";.w 
 
.Q......:- -
- 

 .q 
,... ..... 
 _. 
 .::: '" 
ł;IC. .... '" ,.c ''2 -ł 
 
 
O-O"...
\J .- 
Lo .= E .
 o.. e 
 .g o.. 
Q. Je. - ...c ... .... ...._ 
"-ł _ - ...... - 
,.,.. u () 'v o 
 ... 
...... "c.=.. 
...; 1 
.3 !.

 
" i W w G E .. IQ 
"'-.,.. 
Q..... I \II' 


, 
--- 


'- 


11 
- 
Q 


-.... 


, N 
o 
'p, 


" 
N 
- 


Q) 
i 
u 
'a 
.s: 
o 
"'C 
N 



 


D 
U 
'a 
'N 
-o 
-=- 


O 
O' 
li) 
- 


...; 
N 
-ci 
- 

 

 
- 
I:: 
o 
.t: 
'" 


CJ) 
EJ 
D 
'" 


CJ) 

 


rn 

 
0:5 

 


:;:; 
co 

 


149
>>>
150 


.' 
ł
' 

'
 
'::
{" - 
,
..- - 

_. 

 -'."j',:i 
, .,
 
,., «!t. 
:
'., 
 
. t"" .
 
:,. 
 ,."
 
" ' ,':-,. Q. 
:
 .
Io.. .,:¥. 
.
O 
g 
 
,
;
 
.
 


. i . '. ';
 
" . 


y 
! lii
jł
1\. 
Q."lm
ł 
-e 
.e I ;
-a 

I
 t; 
l 
.: ę- 
 .iI .!-- 
 i d!.

 'i 

 
...a::"a- 
.
 3-ł ,.,...!$:; .-' 
;:: #'ł1.).,Q..c..g 
Q ł.!I::.O'- lIiI 1Z 
 
.



3 
.it - iB c.. łJ: 
 i:i 
Q 
Jt 
 l: o a 
..
 w tt'
t:..- 

:.o
 
-e ,!! 
q .2,'
 .... t' '" 
.,Q . ..,. Co ł.::.:I.. 
" E.- R'" (w 
 
}".:
c.,=
.... 
.}...ł"
\.::.."'

 
..
 o
 o-Z.,4 
ctJ)oI!::L 
 
Ei:.nsfi 


.1.'"':
:-;
: -

.
.::' ---- -- - -- 
.' -"- 
.... 
:.

. 
 .=
 t.
 
'-.
 

.

= 
!. 
 ,..... (::t I:
... o 1:\ 

 . 
.
 :: 
... 

 
 :o.+ gł.

 
 
V' .._H'us--. 
,. m 2 r.:i .
 2: ,;.. 

. o U(.Q-
 eł

 
Jr.T-I:=: .... 

 -2 .
 ,g D 
U
..
 
&at:) {? &. 
. ..."M . 
 ...M 
 o- łł\ Q.
 
I' T 1 ........ C't' t: = - - ::t 
J61 = . '" .... tli a. 
; ł . "'"- U łł\ .
;- n 
, -l""" łf\ H'. 
 
 
- --=: 

 
.:
 

 
';ł.
lQ. 

 

 :: Si::. 
-
,

 = 


- 



 .I)o. .'!. 
...-= 
- f V f
 :::t 
o,.........'" 
fl .t..... -.- 
. 
 .:
5."" 

.v

 
_ 
 U. \_ '(1 

q.Do""'''' . 
Q a'a$
 
ł... o;
.
 ł-=.. 
0- 
- 
 
'.roI' - 

 L' tD ,:"Iti" 

 
 - '
"ł@' 
__ t:::!:). 

 ?---= 
ff" 
_...
u,:.... 
_ O=
t:".I. 
J: -6' 
 :;. 
- Q. .
 
_.
 a.::::. 

.
. ..
 
;;:; o-.t; ::::' 
'I:..o_w- 
_ (: .n 

nt.. 


,. 
.g. 
..s 
.... 
,... 

 
-e 
::1 
- 
,
, 
""'C . 
fł\- i 

łt 
..i.
 Q 
-c


 
.. 

i!i
 
" _'
 1:: 
.....
P... 
;c
 
;;'1:: 
-
 
G:., 

- 

.
 
- 
-o 
. 


'h 
..
. 
Os 

, 
o 
... 

(:I': 
..... 
-2 
'(4 
tf 



 
'

tł 
.
 
oD 
....... 

.;; 
?\ 
s:. l... 
_. Ao1 
t¥ :o. 
'_ C; 
r.:r: 
fi
 
o- 

hi 
a!, 
0'= 
::
 
łXOc. 
a
 

 
.::t 
i:ł 


" 


. 
i. 
.. 
s 
I 


...: 
'" 
z 
p:;
 
N . 
oN 


 

I 
--: EJ 
..... Q) 
N., 

 8 
-;:; 
 

 N 
;g
 
.u N 
..... 
'"  
::E 
 

t; 
's :ł 
'" 
:EN 
u 
2..; 
'" . 
:::.:::- 
. '" 
- - 
lt) :a 
ci:::'::: 
lt) 


. - 
:o 
'" 
I- 


... 


.....
>>>
i,I 



 V/ 
ESPONS./ 

pót!)i\)C
a ban»- na 

ł'omt"a"f( 
o (fwangdtfot1) / o 
6ur
(
 
uiu 
botu 

afo\'Vłfte.Bo: pUa pł;&eft
og, 00 

"t
o1ttow ob togoti 
cgpnio"a I UJ 

otu J 5 9 z. 


lan 
cha)1owJk;
 


, 


PIat: 1%0. 

łt'Oie fłoft'a fa fir3ały iAbcm ntipdtłionł 
emitt
ełnyml twoic l10wJi w£glc rofpafont. 
tniłb3}' 3bo,,, ( łti
fłetrtj) itfł mi£f;f
nie moie, 
tl1icb
, lubcnu1iełub3fimtrawi( Mła (",oic. 
mnie "dl pofoy J A oui w 3\t'Abj"ie rł
 fod)
ia I 
2t Sb)' 
SOb
 wfpOln:oJł
/mi(cjow pOlnrftiiQ- 
"..,.- 



!.t7jJ 


Tabl. 52. Karta tytułowa "Responsu" protestantów na Upominanie do ewangelików 
ks. Piotra Skargi. - Poz. 91. 151
>>>
152 


/'
1Fp:J
. {)
 9
'NO s"( ł f; O N 
 't } '- 
.!!S,1. - , tt!', "' ł ł. o ' \ ." / fI' J. 
/. 3 1 . 

'-"


' 
 " .. - ....... 
. Bt
etitog«. \\)
eft( ., 
pr&])g.o
 » p
app"bfotD I ł .efuft 8t1' 
b', 
biegoui luebicl!.id) n6ifoepańtpi' "9J. W 'J .J . 
ftor,
:b
b3le PtAJbJ(leJi. 26 Ob. (/f(LL.-.(,)- 
':PQC
"
A.., 'S'JS. 
l1ła
j 
.M arcma _ RuJfa .:t wielcelJ M edylta J Chi- 
rurga., @lit: 7'locleiego, pil.. 
. n
 napiJane..... 


Tabl. 53. Prognosticon Marcina Ruffa na rok 1593 z drzeworytami zaczerpniętymi 
z krak. drukarni Siebeneychera. Egz. B. Jag. - Poz. 92.
>>>
... 


- .., .'....,... - 
.... -'- . '... 

::
 '- '.......- - ........
, - 


EE 

r)
 HOMILIA 
8160 
iI$nte pogr

 
/IM' tU'
tiMcDł Cłcnca.. 
łocA :&oeoey J:1o!fWcy ..ptfttlMlit.o 

f. lanuał'9/1\oła , ł $) J. . 
1\.... clywi.... 
'., 
. . , 


-' 


" 
. . , 
. ł 
. a-łlll'lbl. ,(

iJ 
Omnkhomoaduma nafcmdo, i


 
nmdo, tjuia migme cagiu moritndo. 
ID 
ntu 
ł J:)rar....cy · 3""l\ouaiof41\ofa 
P 4 1iflir.. I . f 9 J.. 

3E
 


I 
L.. 


g 


Tab!. 54. Kazanie Artomiusza nad ciałem wojewody pozn. Stanisława Górki. 
Egz. B-ki Czart. - Poz. 99. 


153
>>>
154 


r"yd)til 1\.'. 111 ,] c:Jrnl.;-

O\l'f1U'łm " 
pO'A'iłl"
n'i 1\/. Ul. J,jd)"
'.:rl!u 5.,,,,(:11111"0 
.."iII b01!
bJ..': y prJyd)YI.;i:tlllli. J+iuf,"I'I'" 
łOili, D.r. ToruII? ex MuCzo !loCho III I. 
tiOIl
ł ''':9. /ll)l)u, f 9 J. 


W. tU flllłl1l11 t11Sijftlcmu 
po1nllpOll!Olny J 11njy' 111C 
Q11tm 801011I' 


ł$An 
pt;tdfti fI4u,"f» 

cl:b, 61t4łM iIoruli. 
(f. S. fi. GicCncarł. 


-
'.: NNłS.Jj' 

 '* 
. 'i 
,
. 1
'Z'T;lJl.
 . fi 
. I.'C'W.I. . I 
';. ,AłhNPhcnum MuCumbi6cre «,lIIID!qn. , 
fOrspnBntłmiClm
A
hum9ł ł 
1)jccaCollCI'triłrol
. 
jb
 
RiblllilJl.ky"hzja1
tdit. 

du!'a,no.diJl1Ovt r

 , 
EJIł
cm 
hoebc rcpCa&: £dtm. 
On,uhcCa::volifacicdfcpotmcs . 
" 
.""""" """0,.....,'........;,'- .' 

 lit Ar.Uiłl iUi. SlUdzłf lc-poIcsJ. . 
..... EtConr.&Thtmidl5,1\onarlg

 ;: 
IrłnSIUfOm- n:cm dupcr df

La1iaa 
AttiakvJuibal iiue Połon; ) taat; 
'YJlQUicur4(oIn« tarmincquzmefnKłvm 
'N
(aacnmó
łCtn na. 
p
ralCvm 1Rima,
fcripD R. II Kr. 
. Prozjma AppoUinciI wcItiboAiIk (acir. 


. =' -,1:.. 


. 


.. 


:"....
 

 


If 



 
} 


t:iPoJlłł f bo, C I,i .IIII!I . 

 ) ,:) .._......i '" t'3.1\d"f"/.;b:,jlb..
.ł..' 
r.."''' 21'B''''1 '" C'B' Ihai, 11. pr"II,
;
I' , M 
n.a"" ul t\' tfY "'lłh'
rMec.Jcbci".;łłt.""D
Jc:b"ta 

tl.S'ł. r.. cl4i(rmpOCr"Qt .,,'YCTaff ł J1 ro , c. D 
łfet.. ł',m'fcb KAII'Crcor,dJ mUfł'''& i,P \).."." UO' 
.oi
" frM' ..oi nll\l"".I....... I IłbQr I.by fil (".., 
,.nr..., .
nl,"'hi,b; prJljłtJ'" '" flr.., 
 jAr.) J 
""ł".f. Ii. ...m ,HI.. 
SX' p",...6.,IBdh r6rł'1"'""".ł JJ1
' .."I....
J'" 
_in"" "l. e.lfi;onoroto .t,..eo }\orl. 
ID fio'mr, 1!J..li 'J "'''L 110q ,.,.t"" 'o....
l. 
n' .6..lIoji'I4', t4l;' .'n" &,. ,..q 1:\.ml
,'IrL 
I:t..".., . . 
nNI,oill i",.o/l,... 3. ..Iti'. flo" rr"I.",,,!,,./ cI,. 
J grD"hI Pfu'." r;arh't "'l r.......fł ł!'''UI''-ł1ł. tł_l. 
iti IIh,h ....dn.Ił'.... ,,'fi. fI.q cboi ",r., 11...,. 
WIIJroIlITJ,no,łc,R"!' ..I.. li.qn..Br.........'. 
rJ/,iyt4ynfr IJrOł lIt1nł' łHUJI . 
W !!..h Iic,;,.tl..,n. .rvgl.,rdr,.. ,. ..,,,. fI.q r... 
fi.Io",...'.!T' 'v
.I._. . 
'IX) t...,..oh.'...QHC[....P.,r"rt.p'.łł-ł'ołi....Vy .. A"IłL 
fło':' 'm'gfol"
tl:.a, .lti'I"'. . 
m t:B..iI....II
I.II.'.. 7,..,(cr.fI.Q mi.d.
"!J'Q' 
tnur;tI.. 
'['o," II &bU., ('(ytdnl',. tti('f4fn--, .. ,.ia. C'r,n-". 
toj'.I/ H;. ",1"'10/ W'IV ",lIdlli' 'broni. 
"I'u*r 
J1. (p"h"o",oit. 



 


t 
j 
, 
I 


· 
(8r ptt\\)
a. 
: Crrc!ula vir

 
Spr.rourr, a. ,""ius rOi rorcfcmpuair. 

 "- r 
 J"
,1oy riIt' d".c J.,
.t I hel lutfIC'" trJ. 
'I
 n.'I,rlG/
'p,,' '" .11).,u,",O !tlj.. 1'1"" 
_.10-.: n4
&.c.. !n'.RI d.łł"pll;' 1IP)Ap" "-MłI! 
elf",l. m,.,.j b, 
ł.r.r.,..i" pl., Ił"'"" 
E4l, oi"o ONI ptA
rl', nu ..,
, .....r 
1\.....lor.'..&' ł"''''n'
Or '.;r.lI'.8..,t 

'o
'rl. "'..
.,4 t..fi' ",.t luli..... Jfc.., 
1.0.ul1), "".nl' r
t.oIol/..I.'.j..,B..,..C f"""
. 
(1JłYIf''''' ł błcc"", 'um'. _ OltH P"Jrił'('''
&'J 
1:411. M.. "'ii, ..Ih),m." ...,...\ mu." 1'1..,/ 

I"r Q..... sr.b." -r.1 .. p.l..d) rocł.....,../ 
ItIliJ
O' f
 1"1''''' 'yeb Lh," 
Agl.. , J....ritf. 
,,' fpr.",..,b.r'
'I!I.r») n,j"" ..pl...."."..., 
pr..b(i. rdrJIiorun, rł'''J.
' cb.l'h nil' oł k.c._, 
!JOr dxo"Bo .b"i
Cr I),t,,,,..) ..D!....t 
. 
.r.m_ ",""....,un",,".,I" ...rI,,"I'''
I-łł. 
1:"", )101'1,,,,_ u."mol gDy at m&łCIA _ m"./ 
nd""

COJ n.n, "n OI4blll'eu.łł".'c ftJłf;.łCf'Hł; 
I)ufno., n'tłm 
OOpt'O/...łTno." 1'0111'101 '"'iUI 
W.OU.dotm o.., co (,bftIA! d?t:1.rn'Q'i,. 1(I'U 
nltRli,n, .., tłumne fl.:i.!, . tos", fAr JnI4n...tol 
5,b, lał ftlgePhłll r.fClł .,,,(1)łJlm'. "..e.,I./ 
nłłp.t:1nhltar"
or..ł' tlłłcł.. .'p.,oD" 

,'.da he. pC' -,,,,,ł,,,,,,,, łtLlnln. 1II,"r"'t 1\'...,. 
Zp.łcbJctf4łJn la"4."laarfłł f plobfH;IOIQ 
!JOl" lioi ,.,......,.Q....,t. .'.0......."'..16/ 
:b a... 


Tabl. 55. Jana Rybińskiego Gęśli różnorymych księga pierwsza. 
U góry Kotenilisz omawia errata. 
U dołu wiersz J. Glicznera i tekst Gęśli l-szej. Poz. 106. 


..
>>>
:. 


,,
 o,. 
--1i
" 
. . i! ,,", 
 


'.- 

 
 Z_... I '0" 
..." '. i,M, łQ;jI[, 

 I'
' ."""ł.. 



;.::'I."';:
, 
f 
,ł. 


."
.. 
:-':":,.:'
- 



 


",. 


f 
 l o:! .r!l -l 
 d' 
10 _ i1.,!; s ! 
 J łj 
3f .r! 
 ;: te'" -... '" _' 
 i 
 Ii 
3! "' ł '" I '! r:: 1:. "I . ;: 
 ;; 15 
.. -f: !!,:... ... 
 u
 
z: ł 03 . j ...!I II...,.. - b . ':i -:: I: 
 i!1! b g-:O: it. 11.1 .2 
 :!! . 
., .!G" "el :g= _

!'5;;...- J= 

c.:;.ic ",...Q -
 .. E v' 
c, !Ih.s'* 


r
C;'jj
h::.iHtJ
,
...t!.ic""

-

'
 
 
 !oc.) .E 
 .. 
i"'O:! ........ 
I c:.
:a.o.... = 2

"'O 
.:;'
2i i';
 

if f
 
.:.... -.
: &." e: 
 ,....
 
iirt


 
j 




s





.:;



 B O 



n G (i! 
...i 

!! 
eio-3 g 
ł.e
!
f2t;


fjeg'

J!

&:
.


i().2
.5

 ij
 o]t
 E
 
, _
" c:";;ag.E.:a,l:" !I ".
;;i!
';OO
:!,,

EE:!
I:.
.=:! "..:5  ':i
  1:'" 
.1"0"'1'. --i.., Ił ,J:J1; 
 w wcc....E...,.,-. .-1::"\)=.,:)......-.... u.. 
 
J


 d.=.cj 
 

i!'!
.rii !
E 

 H 
::
 
 
 
:: t(
:g'e;
 ] 
 11 ); 
 

 

.t:I,;'E
r
Q,.O.5ł
I,II..e:sE ""I:!..
..
 ....CC..NEEt 
b :J: b
 c;. 
:
 [


:'!:i
l €
2
.
 '
'8.
 .s.
 ;ł,



i_



cj
:5 ] t: , !. 
...
....,IC
o.l
 "OE""...:so5..
0"...E
t 
......:I.s..."...ao"'; \.ł - S x" 
lit 8'1Gc2

 
 w 
 
.:J. .:£.1:J t..:a EJ1
 

. f 
 
e e""
]
 
.;;:;.;:.= c:: o.. LJ 
1t"c:
!!:o&e:r:....;t;""OE
ti._.- l ło;;E
-:t':Sfll-""i'"'01fC.-'e::. ....  
:; 
...o
:5ó'
i:\:;Q
ci!;;:. '
E& c!'-z:;Q,c:;z;,::;;ao.o.-
A ; I,\j or:.. 
. i .
 :e- 
-:t-; 
Cń
 
 
 'E-g t""i .a 
 
 ! 
,jJz::ł:z,ćI;'':;;I:ii:.
;I:Li:J:=1J U ,.j 
_
.2!1!:
.:.tii_iRII3&ft8Caail_


. 


a
. 

 
W111.) ts 

-ł: 
O
ij 


! 
.... \oJ w 

 0ł-C 

I! 
tx:(Q
ł. 
W . ;; 
 , - 'J:., 
 _ - j 'Eł 
 
;i i
"i 
 ol . 
;l
. 
 1
,
.
 -i ł 
i g,,_ .r _'1'0 c" b ,r.... 
." 1 ' .. . u. "" ... 
 .. e .2 00 . i 
 
tJ '-- .... .:: c:.
 e "' :5 f11 lU. o.:;C'-. M.. .Ił)&;.:: .. c;; .-'..0 .."'" .-0 1 
-. 
.c" .. .. 7. ",' .' wl1!" 
_. oł:.-'" "E¥,,
"'
t f.." -"
.. :!
 
-..
.".."e'"
:!-o,, 
--t v
.. -'" ..:aQO"o....."'...
 ..";:io(..._..c:_"....
.., c..Uł" "'.
-o-:J' . 
.
 ..JE'" E.:;(j.::xc.oc;
c;
"'Ors::.:t
 
..t."i
.!,IIx..-
t:S...:iQ
C)

.ł..)E..crł.


 j 
ł... ._ c. -ti ';;E
 .
...

ctE..
"I:..ł,.:-=
 ::r::...-
I:""'=E""-Q:ł .....,... .....c;...:ł
_.. 
i.-,I.I.: o 
 
 ... 
"' e 
.ffit

t:--S:
30-



'
OCł...
ftE;'
c:Zi';o


:;: 

fxt:.e.E.-;
.. 
..... ;;
:; 
 p. 1i:a.:Ju'
_
""""oI:
Q.a.0"Ł.,.."'"
:'


"'52"
 ;;...:2:!",
it 
:3.
"O-=:le;e;c;.Jl ł 
ł- LLI : j Ą . . 
 C"') :!


,,!
Ec
.!!..:;.S'


==t8tOfi


:!.g:;
;
.o
,::
.
c::! 
ł
1
2
e..i!"I 

 

 ';Ci
;'8
..8E,"ra.

e:';E
:=
E
;
;uc.:
..h'


E 
 :=:!!
I:ł:"E 

r
' .
 -ł-' g
!j'

tOE€:& s: ł:-5
E

eł$ e łi
=



1

::& c t;:ił'..t
ił Ef
'
;!':: ... .:'.2ł
t 
. zo '" v ta -",&;""-1.'-- .... .c.;-V-..oO ... ...0...".__"0'::;1( H 
 
 ....
F:;\oOO_ -,.-c') 
.A.. .... 

.. j:a3!i.!
.=.fj





.E?


Q.£ES:

.;::H

Z
£ .g;
oeł.,..:a.t..... 
'4 ł..,)..,_; 4::: -cOl:;;: J;-so:si"
I:.
-::E...a
eQ;.!)
:łE.!;Ep:C:;"'I:WCC"S::: 'S
"5
"'Q


ij'o. 

 ł-ł-4fl:. ł: 
 x " v.ii :!j:a'";c

:i'::l
.1";i.'.
E1:E:-;.;




=.:


S&.!ce "'E.
ca."'.
IJ
" 
.. 
... 
 i:5
 '

'
 M ;

.5:f

;

:
2;;1=

g

.

-:E
'
';E
 
::

1
5w.
:r'
1 
..
 ..... JE: Q 
 ... ..a""... 1oU
 ..1: "O"'_IU.c.:o...-If
"hS:;"k'''cr",ł _,.. ...S"" 
lo."'''t:q.
.cS".e-.Q
 
.... 
 łI: Z c.o.. _"'O-lUu._.

.=-t;::''''Q:3:t''''CC''\t;I;;''II(.'''''''-E..P:: o 'ft e
-"""-.
 
' 
::::c " ... \
... :C'?=

V o ,

"':tE...:
'C
a.;::
ł)

g.....
vq;;.z';JJ 
cg


..,.J!:O

.
 
""C-J
 e;J';JIC":.H'
:f"::I-"'" 1::"',.,... -oc;...._....L::1:J.-c.,. .......c:..S..:I- .--o-._......ą;."'.....::.J 
(:) 7
') 
I y'.
...;!
c;;-.;.
e;:-;c.
.G-;-.=-

.:::x:v::
u.i t
:::ł'J 
;,).:-:;.. o 
w;:
: 
a 
 Etj,&.i:eX";;u 
llJ
'::'
;: ".:,,:.;'.
 
 '.8 & j ;:; Ci 
 Ci o CI 
 
.'" C; 3
3S 
 1.'1 a';; c; 
 ł
 

 ::::; 
 
:. 
.
 ;
, " 
O 
 t i. A "'- .
" . 
::t 11 . !2aim3sa:;;.rnt;ZLJE.
.

\3:III:
R:.,,
::;:
:"lzz-
Mi8W8
;;IUI-,........ "".- 

 
 _
 
 .; '. fi . E'
 EJi - -; :i. II! I . 

 

 :j ;g... .. ..:: .::a_.. e 
 E-s 
 
.. '" t: E c. ..ar ...... .. ::a to; r: . "c -.. 
:I'. J. 
........0 b ;; EG€::i.... 
g.. 
 i

 =
.;
E h :t!,.. .. E!i

.
.8 
"
l.r 
tI)...... ę;, a.i

t-; ......
t-;
.:::J.E.il:J$.,;.h.=
.
.ę.e:

..

 ! ..
.
"'-e
M .._.Ę1eJs9 
,,,. 
..t 
 l

] g.;g 
$ 
; g 
 a
 E.
 
3] 
 Ci e 

 
.i 


 
.-=

!
 

 
 fi

-eo!t u :.!łł 
"J o . .t,) 
 
-n
:E a 


E 
-
'E 
..
 :.ł,.E Elf 'E
:tf"i
.ł:': '-' 

 
.:5
 oc&i"'
:; !

" 
 @.
ł 
'f-= 
....... 
 
! 
:r-:U1
f


n 
 
.

rt
H

:Hn1.


i.
1.] i

-!f
j 

 Ult 
 liI'i i 
MI :e ';';;':;! E
 t E c B ::I

 
.E 
 
 f:E:t3 ;== 
.61 ;.{
 c ....
 
 

 :;--c:. "
l.= S g
 i! ! 
! li 
ł CJ 

 g
 

łt.g
.
! i'i:

 
 ...
.&-;.;..
 2.:.
.
..
 !:
 E
; 
 s gi 2 

 c j

 SSJi ł!l( 
 
 
 E"-
"''''''f 
._..-G_ .
:"..,.!!Eo"-.-_,...."'..,.e::.!:: "'1!"'" .fi"a "'zł:: 
.. 

 
 
 
 E:ij ::.

 1:
.;
 g 
 2 
 

 g.
id
 
.
 !
V\.
 ...


 t'ł:..g ..
.e 
 1;aJ...':i.'i:: 
m !! 
Ot.e.... . -.-0.... .-€.......-..- _
"'tj-.-
..c. ...:-;:....:s-!.:"'s:-.."'R-E'=v-'"D; 
- 
..
 
 
'C' D:;;'

 g-'
iE'
- 
.::.:! 
 ::.
.:!.i;f(g'
':
5
'" r
irE-i! 
i
.g.e! t Sio!;... . . ,- 
Z 

 
 Q.

e .


 

t
E
:::B
!:t:ć:t
;g
EX
Xw


.f:B
-!..
';;!tl
i 
E e = 
 ; H .. 
 E 
 -o 
 :: e 
 g t: e g.: " e 
 f E o g.. E 
 
.: .. 
 
 o tli ..0..  t 1; .. .- 'E i 
 
j d ! 
p:::; :II :i! Jj!jc.:II
.. IW 

:ł -ł 
 E'=:: 
::I-1ł 
...... f Eo(j:;" '" 
 ..-:.
::... .....!!'5 .."e- u e"'2 E 't.;r; "-1 
" 
... lu EV';OIc aut!- ::ćJ:;:; .:Z.
!-
,:! 
':::%-1.ćJo 
u - £o i
""ct E '(:0 "'::;.:1 10( UCIoa 
..., ... E o .r. '" ,g 7. o .:1; :I"-
 V 0-'- ti u 
.:u :s e: 
 .. 
 
O 
 . d 
 Z oC x.... " u - c :.:::" U X h .0 
 .\1 - 
.... ... Uj . - ",
....::;:t:t ...;1;. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ; ł 
 
 
 
 
 
 
 


.. 


. fil _ 
.. v 
-O(K 
- ... 4' 
:r; . _ 
,.. A 6- 

:;a 
.. Q 
.... 
:
 
A 
. 
" 
H 
Ol 


r' 
o 


tO 
o 
p.. 


t' 
III 
.. 


ni 
'2 
o 
01 
.
 
'UJ 
o 
01 
QJ 
N 
.... 
QJ 
...., 


's 
re 
- 


.l) 
.", 
o 
.-': 
'" 
"O 
o. 


QJ 
':;' 
N 
re 
.-': 
- 

 
re 
'" 
==' 
I:: 
..c:: 
l) 
- 
.... 
UJ 



 
.0 
I:: 
QJ 
t: 


..c:: 
l) 
- 
I:: 
.c 
O 
-;;; 
'N 
+-' 
re 
.-': 
'2 
==' 
;; 
'" 
"" 
.Uj 
cO 
I.() 
:i
>>>
:r 











£
:



Y'"
 




1.i

 


j
i

S;:''''
' iI : 







___;O.;'.A';.\?e'





"

,;;,
.\'
:;:...;A':;'
ł!JI,,,

'" " .tt;
 

 d '" 
g ł ł I f 3 
 : 

 ..:. ,.... ;:; LU e I":. .: ot ;: !!j ! 1 t. f ... 

 p 1-1  II p. ' 
 ii 
 ; 1" t" \ - \ 
 
 J i, r. t ,Ą li:;::. f 
O"", U A 
:a łtłłhljii.!ii1
{i
t
1=ą
! ł
1
'3 
j3 'ł 
ł-\ LU  Z - 


 .H l li;!i;g r !.ł



i
:t
i;j!
;
Uiłn
 ł rl. J ' = f 
1-1,; ft D.. ftOOS d .1.1 al- 1-;- ł...iv ł ...i...ł1t....-;! 1 J -I l .. 
"G (,I') 00(" Co') - I ł
 
..
..)I...,,
!i.
.:t"'-"'vr.. "'a

.-l
;; i - 
" -I" 
11.I 
.. .....'" .!I!.P-;.Qe.,a"hti'..........:ira
 "-!'-
':J- t tir; t 
:E 
 

; 
 


. i
tH
:h'!1i
lfti" I r.:,JHH!

!iH
HiHE.;t 
..... - 
;; - 
""", 
-;.'f!!.;
le-...!:!o!i".. ......qlb...
t
..;:.jJł-.n.t.ł! 'j 
"'" UZ
.
;
V
 , :j,:.tJ;U
l J ;";...

n


!ł: l i
llJ..
i,nt:t
iI]-» .. 

 O0!5ł;; .""'z'" 
;::"'.'!_
IIi:"" 0 I l.:""ll..;!IOI3,&: Z
.!I:!!Uli':iJ.,;:tlOlt..::1OI 
 
:E "'" ;Z .../ .@fo.j1 :: (:) :;6 . :o li I!I I 04 Ol '11 ol iIj ,,;;... i( o 1OI.!1 = ., 
::... _
.
-Q!:I..1"'M t "-of 
..-..ł e 
 oJ ,

:! Co') 
.ia1Ji j .ł-G.ł.!a'IoG'łoGl
.Io€ł.IoG.ł-III.ł-!3'M:I...ł..t-Gotootł'M3.t-#.J,ł-!3.......ł' M I :'
 
\,,t!'l.....f/).../!:"'::..:ćil' R- 
Co').tO:
o.!ie:EQII!'ł.tl
. ł j ił 

 : .

=

z
;J.I
 
 1 J 1 8
f' 
::.. 1 
 (,I')=l
 "1I.I°I3}t J,i 
1 "
lti..t '.10' :;i o . .:c 
! 
o:E ;r;' 
 (;') 
 _'
 :; 
 
a1
.:I i iUl
J f . ' j t'
!H i ' J J!
 I ; 
;
 i J !
 MC 
H .
 
 iti 
... 11.I "'-I-."a
"":ło: 
ł :s I r.... . - I j..fP.....ri:!........a.i"J::
j
i j .-.:O;; 

L. IIt
 

!; 

z o fE'I
ł.!..ti 11!.rallł ł 
J.if
H
 j a
f
j
t:
j , n: g;:
..: 
.2; 
*" ł.. 
 Zo ::;:. " [ Ii:: !1i-th-
h j .G
"c
' ::Juih"'- iJ:! l!ł
 ul. 
 t '0 C) 
u o.. 1i.I 1 _ 
...:!-= :;:ę..;:H i; J; -J. ł . ł .r.
'U.i" jl;b
Hlj
.ił-!;!-h
ii:!
iHj.ł 

.
 
 . 
 
 
ra :ilE .. lilii......... -! ¥.. lj-, "J
..I" '
b j..
3.łht 
1.,
..ą łf1i.
' 
 =t;; 
lIC O::..... 
 

 i!; :t;a. ... , : ;ł."5lhel
łiUl!lłjj...ł
l:ht! ł 'llit
sh... oo(
 
 

j .-':-;r; 
!lo ....... O 

..;:;""'fł
i olh j !-
...£..,i:tt-
*;'ioi;t ł l'U'':.a...;i-U-
 l i'. 1 ił

. ltI'a 

.
 o ... ril:t.. o",
Q 7. n o1I l ,c!""J.,;ł U :!f.'..::!!... ]t:l3-ł-a:i""7..!.:łSJ! OI ł 
:SIi,. a 2 

 e'
 

""g!ł

zjl
 ;:., ! : .. I l' 
 .:! 
 ił 1';jI 
 
 a 
Ii 

t' '" UJ 

 
'ł' 
 zi'! 
 

olf: ,
tJoft'IoCc1'ł-ra
,łocj'ł0-!3'
.J'MJ4=AI\4'1
H40J0000o)ztB"""JoGI
 ", 
 
 
}-t 
 
 W 


 
t1
 ł 
1" ł.. ,,;; 
 
 
:e 

." 

i;

z. lIC! ł
 1 '-H ol : 
: 
.
 iti 
 
ł:-. -.... -.......:z Ii!r =- 1 ..:;: ł 0.5 
 

 ił: 



 ;

 
 ':
i ! 
.1i!
ł
h
d..i

 i;..iJ
1. !.I .
.tl ..!I- 
!.
 
 8- 
 
 - = 
II . Ił 1
 l l.łl:;" 1 .t."."tEJ_...i.' ł .d:iłH.
 I .iE i l l 'U U il ł ł,!, 
.- 
Z tn...... c. " I :ł:
'!1" l 1 ci i :J& jł ' £ 
II.""''''-.
 o.!.1 o.!. 
 l 
.... Z.a ::"'ó' : ł.t łU I 1-5 ił !! -ł-:'Pi!_!i:t 1 "" 1 1 -!Jol .
 g, 

 
 

j. 

i l "" :łl
łłi=l l ;!!!t t łnUłłił 1 
nt
Ulak U :łi.li
n 

 


 
Q :iIE
 !"I"
. H"
 
łlł-J.hi ł 1 -tł't!1
tr .łłh
 . o 

 w
 
o fi tVl ł lt
 t Y'l-i.;i H ł 

1iHa t."rh 
' :;; e 
O 
 : i 

 . - ht
. id j r- ł !!ł;;; lł! UH1łłS
i ł l)! ł b
 J 
. . 
 
 
".. . ....
 
 I li to MI to 
Q 11\ ł 
 iI A 1& I- 

 f./). ki Q -. €i _ 


, 



r' 



!£
 _ " · .. 



 .


.t;\'.. - 
/!f. . 
 · 


iti 
I: 
'" 
.....,.,; 
o 
1tI- 
N 
.... . 
OJ N 
_ o 

P-. 
. 
 I 
OJ 
.
 i 


 
:=- 
 
--o 
iti eJ 
.... - 
I: .- 
=t.-': 
s
 
C"J 
ON 
N C"J 
D-1 



 


1
>>>
:. 


7'{.A LD J zł{ALD J l 
i'LOR2NTINI , 
DE LA VDIBV$
 
, \ 
AVGVSTJ.E BIBLIOTHEC. 
L 1 B ER.' P 1\ l .M V S. . . 


. . 


AD MATTHI.. 
AM COR VI NVM 
PANNONIl£ RE (lEM 
SERENlSSlMV.M
 f:1C. 
Il um mi"i COR V17UU ,«lefU e forte t4.li6p 
.: · sit ..t4m dat.. ,c.... {it Rx m4Ximolł 

 
: 14A TT"iM '!\tgum,latM1ui tx.r4inef
 
-A Tte regam terr,": cr,m pdce infigms
u drmlł I 
Ile fil '-dt
 p4rem p4rteJ fe pri&fttt "umh,,: 
Me dubitll.re fJ.cit. qUte prim4 exordid fUtnd
. \ 
.Aut quod principium 
mis nlodb rcbUł "4hm4u
 
. E./Jt putem. refirdmlJe' priiu 
 quim fDrtid ,,

 . ,. 
'. fSiJJ
fi.t. C' uiflor quotiens {uptTduerit 4'łr 
,'ł,'Il . _ . 
,,"odo,, . 
(e
durOS iUfłftrrcCDe
 
. :..., B 
'

 -.y

.1t 
,': 
.O: to 

jJ' '" 
Tabl. 58. Florentyńczyka Nalda Pochwala biblioteki króla Macieja 
Korwina zachowała się niestety bez k. tyt. i wstępu. Egz. Oss. 
 
Poz. 112. 


157 


ł. 
r 
I 
I
>>>
r . 


I 
I 
[( 


.. 


.' 
p 
.. 


.. 
./;..::.Y CO tefil 

a
.anf« 4(b
 \1!)ttab» 

au
 . 
. _Iii SwtltP4/etott prłełcdł, ttof UJ Włt
&ttlt łt 
łf
; 
, ,*»geGt»t.d IV «o-łUic 


iiWłm'!
 - 
c4rłł
 . 
, pr. ;,.' 
. &cm
 łClI
Rm
A qJ"mie.
tfSo ndi3'olł1ttp
&'logOft
. . 
oJ.. r . --_ . 
.' 
 

  
CI..... 
;:; III i 
o-ł 
J 
-, ,.. a' 
! Jioo 0, 

" :: 
iJo\. ""! 



. 
 
.Jioo - 
'"' .. 
c -oc 
II' lo 
'iii: '" 
i... tS: 
g) 


.I 


... 


. ,. 


EI:u;l 10. . I . ..-i 
e4,"fł0roa4ltGi&'&14nit(#&łkncf,
d\1)o4ni' . ."-:. 
li4 kwo. .. ,.... 
" 
... 1:. 


, }')..I; I::. J. 
łI
"- ttfłG"G n4rU)!e
b"t0fOsf/POP.
&tł»1. 
, 
e
ł lit łłocbri,,; . 

 
oruntu , 
i; In6rłń4 '*.941 .Ot. 
,,'it. 'D. XCI Il 1. J,6 
..... . J . 


lC-04. 


'. jJt 
.,;. 
 

,' IV" 
,ł:;-
. 
.ł-tł r : 
.-j;:..... r;t
 
. .'j 



 

 

 


158 


Tab!. 59. K. tyt. Postylli Kalksteina. Egz. B-ki Kórn. - F'oz. 113. 


l
>>>
, " 
'\:., 


" 


.
 


J 


.,' 


,;: - ..'-
 

 
C:9poSlr4łf bo a.»te(- 
nlt«. 


"""\ 


,. 


.. . 



t4ł&tłft4" nabnB,fifootltHlf Mi 

/ 
,Pł-łItOfcnłt"" fi' fłAr4łfA 0IłłY lułAll'O- 
..r:'rg Dił1ł /(;!,hł.ffu mil,: 1:,.. ..,kbela J h8 
. J:)ruł Albo pif.ł.i. DitUryBc J 
 IałIłlcfff po- 
,l'1 b'''''' ,
b5i I pif
nie . pr"lIIbjic peofłe I 
f 1.  ." -łblu, flo. ldł-ń!d_1 lłie.JAł.,. 
"- '
/ 8'«bla, 
Jccjy J4cułAc I łŃllicaiłl, .'ł-c. 
. P01IIiAb, :2łpotłol Piołc e. Ij , 2I..It.. I. Pu. 
e_li pr4po (ty'ell prApw fi, pr"p4
 ł-U co o JL)\Jl. a, 
, fiufie P1łtlV IIIJ!..ł.,sdiły e. opo-łbji..., AprAlDił.t:UcW 
""aicfi... icfł. 
 ł!..łllgdicy (jafłfi,.. A słtnc 
,4f01DPofłyUiłuna4/1114 
.. ł1»JcS4ia 'pOrJ4bfu .ł4r'" 
."egol ł.te IM t-licbjicłcl iAło,..bsńS.hh 3p0fł01t'ie I ..4. 
lt)Jłł4bctn p
m hrscólUłńf'im: . tłorym me rAł
ca .,.... 
.-łosi mow, 11. "pjm1DAłA I Ale rAdcy n.d tłor.. fi. prof'Ualt (ło- 
ili? peofł"ro1lri poD""'''' '
ra Sło. )5ojtg. lIPł *',łłf... fif "51- a,T 
m.i14( I A iAfo 21Płfłoł mo.. I Formam fanoruOl verborum..ł bMc1n a fili 
miłego J3.,C» 3mc oblltPuiGc. t:'łł' ufi 6mPłpob... . 
"'ac fi'" rlh cer". 4:jyłdlli'allliJ, I hJe je "je beJ pojyd" ł1DClłl 
d)yb.łbyi fi' l801ł'4 Albo fi.., pobłJ4e obrajAł lId4ł I ł-.IIie"", 
łoń(
 boftooAltgo PttaU IIIJbA1D4iw. 2U.... łO pomafAc a , Pł'SCł Prat... 
.iemoll'iałłA p 21 a ftłI(c dI.."ł1e lC
h I 
ł--'" Je life be 
tońc4 iniquus lNbśćcJ. Jcf1i c6 co. J)rufu P'łCyBI- 
tIO I 'C_u pnie .i(
1I!1łJ. WiAł łtj inrerdum bonUJ donnit
 
!iomr:rul. 1\CtmU WrJO ołhotfi I UaIcc , f"ID =. .... 
bylI flOłyby in u.nt.o operc PłJłYŚ'łCc, c:ł,yWl ejelO - 2kj 
tł. , temu 
Io/lb" -łJc . gł.""ą6c errata 1\..,etk .. 
tolicu prJ,way oU.c I ec,. tuj bob$ Lif\'aat I "prAce .., 

iłcj"'....( P21I4)st'),A -łiPłł ł n.tłm pniJ jbJ ... et IN 
, 
ła _..a, "SIO b$iłl. IWł80f'ł4-'" lIQe -łI
fRid) prJY prOWbJil 
el'*" f_,o '....'0..-' .... poIDIł4S"i lit h,jat aqyłl 
. 
 m JE"" "1 11) 
I "'f"'
 
.... J.;rL 
.2\tłu J + 9 "4-:. 


:J:I 

 
!:I 


.. 


Tabl. 60. Przedmo\va drukarza A. Koteniusza do czytelnika. - Poz. 113. 


159
>>>
160 


L 


li? N;'''
t'' Tr",
" S: ,. 
Ra .ieb!łC(C Bro!)ce 6. 
61»cfu8dtca,' 1Icmc1 Q.J f.fefpic: 


. 


ttuó» cilo\Ptcf ł )fdr»5cułJo\P imatnitn Qłif.,. 
łrm I 
tłG
 łptowtł'ir. i:cn Vtł»9r
ł bo a... 
&ufd \pnoc",ł&rfłtonicSł: 
cfbbłl Ulicm»e5t' 
. pd»fkbł&)bfBoQ4 ..ftrłcml dbo..,irm ACłbrd nte 
mołn,$ ł"effo. cjpnttl frotfr,cj,ne9/cfAbpbPł 
4 
03 łnam. 

"
\pict)5tał Ir5u' pt
tt'ł mu: 
; łclprca\Pb' &c1pt4\Vb' VOUlirbctm te bec: 8rt1e
 n, 
lco nte obrobłl łn
\pu I ntrmo&c 0814bcft łrottfłwd tBoAtgo. "łffł 
'OtUC80 
cfobtm: Iclto& fi. qło\pitf mo
c! no.u &'obj.t 8(1) 
.błrc 
Iłcłął aaO mołt\p b\POUJlÓłtc fCDłP łdfU1I)niótlP ndrot'itt fid "'bf 
,o\ptrbii4ł It&ut: 9dprcat»b, łcfpr(&U)b,płft)ubCłm co
tt: IrfIa fi. 
fCOnkOkobłd UJ .bp,ł0....,.,t,u8 0 / niemoŚ' \pmit bo
role' 
fłt1t4 
łe80. eo fI-' ticfł& ncfrobjalo I łidło adt / cf co tl, n4tob'alo ł 
eełctd/
1«t idł. 
tc bAc\!)up n, ijcmtt pot1)trb&aCłI/.
 
tr5rb41i, 
tNmłnoUlu rOb'ił. mzcłtt gbakcłcc wtrtt/d (tłu tt{10 t1,e»9 / cflttuC 
wki łt.b,
ł"objł łm. b.fG
 łbł tt I ccłfłtf&ł'b» fcor»"o
ł.tft 
a . Ił" 


'lo 

 


I 
r 


Tabl. 61, 62. Inicjały, drzeworyty i ozdobne ramy Postylii. 


.
>>>
""C.
....;.. 


w'DtJmS: 

d 

ttii 
. C
om"tJ4 C
 
cfn6dfa "'.gadcf Ule .zo. fcfpk. 


" 
r 

 


tt
om.8 "
tti łi 'łPłłR4UUI 'CO" rlt40nltfł 
ł\ttfrtt«l l ntłł.»ł ł nt...c ttcbl ,drił
ł IfllU'.. 
lJowk
6ic1ć m" "b'_
ł' łtPotcnrt,: 83łb'CC- 
Ufmpl3Cfncł. . on we_efł. flĆł.",ldh"
". 
r,'uprlfNtta
o'b'fOIPł.o/cfQtc""ułq, ,eU' 
c:cI QU.occfm/ebłk""ł.oł_
1 ci ntcu,ło" u. 
. fć mt," a.ofic80!nk,",",ł.. UpooPłtbn!d
 
-'""614' '.oamte, teso .cUntGtrł,160m-ł 'nwf. lJtł.'" 
cc
 Bcłu. 
ł"'tdmiłcfm
onmall , fłcfnołwc fttbf""łlcfUau 
l)ofo,......l)ot'...fMł
C eWeup'lcccłJOJ/4" 
el4k'ffCCmoW I ,,,pttGgnCł,"ł--/.piiMjc. .0'mOJ/' aic 

 mcbotllUcftma I .fac .,t"",,," O"'ot»fc
ł 

.. I, 
ł mlłl 
mo"tB..mo,. -łłf'.I&Icłc&N lłtl.f,..'ttd 
,;......1&) hicrł»łc': i8ł"'
fcor.,...j(cU.I 
 
,,"*"-.1: illi. . . 


S1) 
$:" 


TabL 62. 


161
>>>
j 
I 


_ . J'iGtt-ł: c. 

a 
te(tt "'totet / 
\1)Ante
 
lt4 , 6. 8ancf _: '9. fcfpiCUłt. 


-
:o 

 
II (\1tpm wttl&ar 
ł&u.1 t
 fit wfJpRfo \V,ton&ło I etb, fi, 
\Vpprłntł, ptfm& I 

ttł: ilr&Rn,. 6t&ło trb, (&m 
, naQpntrpdno (lrtu. 
cft&tont ncfpotm9P6'bf.ocum 
. 
obłoA'p\vO));48łoptml "
3'trddt tlo.,flttao. \1 ab,. 
I$t&no U)
i4t occ« I r&ttł: 6pcłntło fi'. ł2 fltoni\VB, SłObJ' pob4ł 
seuc64. 
QBpftab. 
1S 2UC'O/tM;crOn1O\IIj(' n.ib nBcd) 2tnioło\llY Il1bji rOJUmlicfł łO 
. and"c 
11ło1 ił e,.. 
05Y pan naf] )c3118 1\rrfłueJ'D! ""Jy" 
inqcjłowiccjq nA
l1rłc/wjdc bolcee; ł'tGslinia I WujDicaiAł 
rAWlDl bicia y nA 'oaicclłal]anicbniqfj4 rrogA fmKri 1\rJyjow _a fa. 
I»Jywłtlit'piał y ąf1ał. & iAfo mogG" :aniołOWie y lubjłc r\'Dfm ł03U- 
mrm oSArncai I y r"'1m 
caicm fu moQńcniu/"",po1lńc
c I ii 
pll"" 31utniclcI nA, )eJU.1\ryf1ue pralVbjiWp 
Sl ob 'J&Jiau 
ł'fcarntlieiitłłmlfcoryOlUm f10.: 1:0( iclłe,.. moy 1I1IJ.t':.::ł"" 
fic."fodiUn/ID Q)sroycu JAłOWo bołeiW
"pi/ij mo. : icfl 

 
 
j 
o emiCfli. 
 
ł1m połtdqQ*"p4bł MobłicJc 
l\ iiij (woił 


, 
I 


J 
. . 
f 


Tabl. 63. Rozmieszczenie drzeworytów mniejszych. Mniejsze inicjały 
162 i czcionki. - Poz. 113.
>>>
WNit4:allc XXI." 
ILII..,P3ti15Cd'S/cAtJ... 
f..eDi4yall $\ 
_,
 4ite.lLleIi yilllicadltOii DAje 
/ .. bo 6yU'ic.. 
"'1\IyfhIf.ł
.tdAQA JiWłftitgo opomoc fi. wt-ł..i I . 
..
 6bo_' Jeoa prAqm tt1cf..... icfł...... 
-łiJ..pc--ą....
,.. 
..,.... , 

c 
 
--ł-ł(1aldi1 
2i 
t11 a 
a. 


\ 'ł 
, 


, . 


au.- 


Tabl. 64. Winiety tekstowe i końcowe wypeł.niające puste miejsca 5tron 
Postylli. - Poz. 113. 163 


l, 


-
>>>
r 


:.'! ," 
,- -- ;, 1.:;-. - 
.. 


-.' 


T 

'

'
ł
' 
. ,) \. mJ

pu
ii

.łł.l


 
M- Hvł.:.o
a.I

. 
C.H o. E.& 
 
 
PAR.ALIPOMENA: 
':ł 
) bu IG N I A: Sl'lłBOJ.A: VARIA: 
 

 
\AD MAONIFI.CVMiX 
Dtl. eON STAN T 1101 V JI. GISIV
 t.:(; 
. JUfrłi."4iM- V Co[. ru,rtłi(ą--, 
 
j ....... 'lo ,!".
.
 ... \r".l" 
 
.
 
 

 
i 

 i. 
,,4 
 
. 
'i . . 
 I 
 
. {. 
\. . 

 .. .
 . ,'. 
 



t

7
r;j 
'j 



 


tli. . . 


. .. 


"'. 



.. '1IIt _ 


Tabl. 65. Karta tyt. zbiorkli poetyckiego U. Schobera 
Paralipomena z herbem Konst. Gisiusza. - Poz. 114. 


. 
. 


164 


t
>>>
..-- ..
 


I ....', 
. .. l' : 1 1 
.... '. ta ł ł . ci 
.- Z
 .: ł ..i ł " , .
 J · ł ł' ł 
- O o o oJ)1 l::
 t::! ił i. 
 ł . , :a 
u --_ I.
. 
 1 _ ,,_ ... 
. ..' 
gc:;;. łH;'łnł ł l
!ihi-łł . j 
'.' 
 ::lb t l ...\ -ł!lłd1 ł 
 
.' o
:: Q ł r t
 l!ł l' ll 1- I 
' ..tł
 o: ',. 
 
. ...... u . oC . . .1'- .. . CI 
' en .. . ;;.. _... . :jj 
.:
 
 } 
z o 
 ,. 
 ł ł ol. t !. . . ' b 
. . J;c.... - 
. '1.- . . . c:: _ 
..... U .8 N 
.c o 
.g A. 
.. . I. N 


. 
 
.: iłl ł I 1 f.1 .1 Ij 
,ł ł Ułł..
łłbał
 -ł il t ! 
1 ft iUt1uiludłh .' 
ł!i 
it
ilr!!lłł
ł
 


.. 


o 
- 
tS 
tn 
o 
.c 

 


-;;; 
.U' 
. :5 
.
 


I .. . 
. . 


- 
Qj 
'2 
j 


.' 
o 


tO 
(C 
:c 
- tS 
ł-- 


1 


Ił 
' . . ... 


- _ _ _1 6 . - , -' -- .
 . -. 
.- 


+- 
I
>>>
166 


., 


o B.AT IONES X. .. 
. . c . 
"Q!.
 u!n aliz _ 
I N A C'TV .B XA. 
;.'1 l N 1 S eA N NIY'Et.. 
. . 
S

Jh 


ALtA. 

.... 
\. - 
I N IN AV.GVRATIOe 
HE NOV JE CVRI.J£. EJVS, 
dcmc, O per.tułJi Li diOation c. 


HA.IT.Q 
;" (j,-łł/i. T&n..i'iI/i. 


C H RlSTO 'DYCE eT 
tA II S'P lC.£ C H R.l STO. 
ANNO 
cI J IJ XCIV. 


Tabl. 67. Orationes X. Karta tyt. z datą 1594. Egz. B-ki Gd. PAN. Poz. 116. 


4.
>>>
.r "7 


I 


-!... .
...... 
= . ; f 
 ...:; 
 
 t.
. ! ł = z ! 

\J""'t.t: ...tII!.. .:8
 
.!,,
 ;:".i.
jf;l..i
 .. 
III" -I!........ E.- 
- 
.... 

I
 1..-

=


1
 
 

ZI
2;F


.

ob.
t .....
 
d.=
.
:Ktt.




W
 
 
 
. 
!
.;E


5lo.;



 
(ń :. fi ..a 
 
 ..,
..a . -9 ! 
 
,;' e .. ii.;i 
 "c 

 
.....Q..........:lI__łj
 ._
... ... 
1Qc..
.. ,
.Ic:._ ..; "''''''.8'' o 

 z



{.ftb







-
 - U .' 

 C:

'2.r
!i v-
 
 i!i t;: 
.t3i:
 O
 - .. :. 
_







o


;

.e
 
 .. v 
O 
."bc
2t

te""

;i.' t- u .ł. 

 




.

G3


 C c-
 ... 
.., 
- 
 ". = 
 :; 
 ł 
. . 2-!; 
 a:.
 .: 
 
 lIC 
 
}-t 
_


W

..
 
.
! "'I
 p..;2: o '" 
c..


u -. -ł': C.c 
'"'- . ... ...=!\l:..3C - 
U 
ł



!t







;t
 c.., Q ::c 
 
- 'C !! 
 c:-
:: .::
:,'ie.t -:; c."" 


 I 
 ... 
.LJ ",. 

 _ I 
 -w 
 ;;. _. ...
 
 ... :\II . -J ..!..c.: -J ł-f "" ... - 
&A 

_ 
,::':'C:
5...p;1b..":C"".:t ::. 
. "'O '41 
....1 _ :: r.... t.... . ... 
 t 
. t. Q .Q.... :r 

w





.t


l


.a 
'-'2 v 
:.- 

 
 :.-- i:!- 
 
 ::: I 
.. ! I !; 
 )( 
.. .. 

. :.: ...J .., 
 
 
 t.'" 
 "';: "ii: t 
 a: 

 W 
c.. !! 
 ..; _ 
 .
. p- 
 :! 
 :ę- 
 . .. -:; t t) 
.-, .... . t..: ol;" łi:" r.... 
 
 . ooQ ",..
 Lo. c.... 

i



:
i
."



 

 '!:,_ ioI "':i.S.... 
 ...:... 
 .... 

.. -::! t 
 ii1ó "",:!f t li . 
TJ; .:'" ł..:a 
........ . \J 
 ..::.... :: ..
 .. . 


'o, 


: ł;O:,S J,ł ł!(..a e" iłl ł 
 -1I1'
 .. 

 ii:::"i!
-Z
t.i!
,l, 
!O::="''ł 

 .
 
 :

t:

 ił 
 
:: : !ł 1I.C!
ł:..!t . 

 :ł: IS " . 
..- o '.J ł ... . 
 0.0 !j _. '"'- -. .. 
 
! 


t.


£



i


0[

' 
... ,=,"

v'l:=
 _
o



.....
:::



 
b 
 .o



 .. 
..


Lt


r- c J

 
. "'-;;; :. b .t 
 
.... 
 ł: -. c. ł: - -'. ,to 
I l: =.... 1!
_ł:""
:;t..Ooo)
'o::.;;.I;;;';b 
_ :Ił c 
 te l! ... .. 
 
 U" f ;.. 
.4O,. a ... a 
 '" 1: 
 
2& łi i! :=::,:,:;..r-;..t:a=- 


j t..::stt:tii

_.
 
ł-. c.. 
.. ł; .! r. -..;: to.-1 9: 
 i: .. c...... 1'Ir4" £,...oQ.::ł 
_ t "" . " .. '" t
. .. " -. " c.. i; '" - ::. " '" ..- 
... " ..... c..;'; 
 '" l!  ł" .,L"I" .."",o::.c, 

 .i


aee

c



J

.

'
 
.I óiI!.. t ł: 
 .c. 
 
 -;; b . IŁ..E... '" ;: !; Co.", l' 8 c..a: i t .:. 

 Ę!

J."
:.!
¥


 1 
1
ii
.t
 
""...
. .;;-:::"...r","
" ..q:"-'oo'I
" 
... '" 
.t. 
 
;. .. 9 " c .,q" 
 ii -.. t.::.. ..
 I;: ... - 
t '- -;
 t "'t 


.. 
 
 !:'.. 

...! 
ll
t... R 
,
 }; 1! t 
 1.:; .. II .! 
 .. .. - 
 -:: f : iii . 
 
 .. : 
. 
 
 
 
 . E j 
 ! cŁ 
 ! 
 . :! '- ...V" -:. ': k 
.

."'!"'2L 

-::.E
...
 . 
..!!.i-=

!;
 
'* u . E 
 .. 
 ! It l! ł I . ol -: i - oC ... l! .. .f c.. 
i't to . oti ,; ..:! l! 11 'B- 
 

 t: 
,U 
 f -- ; 

 . ...., ..;. t II .. ....,. .. d b 
 i:: Yi:. t 
 ':-.... 
tI "o( - ii  t 
 
 I.i li ."r:. ;.... "ti'" - 
 8.!. i 
..1: 
 I fi
;1i 
 i ł 
 i.!a i.j
a; ł " :: 
i l.
 t )
b
" b 
:ł

 -i

 
..,,
't! or. 

 ".: t. -...::; 
.'lfE.
 
l -sb 

ł

I!



.t
 l. 
 
.. _ 1. 
r..t'
\
!I:"'I1"':: ł r 
.
 
 tl
..
.--.
;


 b 
 


 ,.., ...P....V"
.V".....,..... 

 
.....;. 
E; 


f 


.. 


4. 


2 
Q)' 
.:: 
u. 
'" 
N 
'" 
"'" 
'2 
Qj 
. 
N 
U 
O 
'"d 
",6 
'2 :: 
Q) 
N . 
U N 
'1:: O 
oP-. 
"'" 
'" 
N 



 g, 
vi ,
 
aJ"'" 
.,.., '" 
-'O 
2 Po 
'" '" 
'"d"'" 
- 
Q) N 
o
 Q)' 
Q) .
 
:g 
 
o
 ;a 

 .3 
,0 '" 
::E.g 
.::i 
'" 


...:; 
'" 
O 
'" 
Z 


'" 
l"- 
I: 
:o 
'" 
I- 


.167
>>>
168 


.. - 
." 


.......J 1\ 
....,-:&1 o g .: .. i .. . .. 
.- 7. ci 
i: 
 i' t: ot 's 
 E .:i i l' i t: 

 o
 
 
 
. 
 'O 
 S 
 
 ;:;.r 
 
 

.s. 
 
 
 t- 
..... s. 
 
 ,,
 
 
 ..... 
.... -., :i""'-
 li! 
 
'.1-. :-i,

'i5 




A6:

 
 

.g,
'
.:! 

 
_ .. ..,.. ... -''':11 
 ;;:' Ił t:: :II ... " ... Q '" 
 c 
W 
 ;:..f j; 

 
 .E 
 '" 
 ... 
 'a II:: 
 .. 
 t.:! 
 
 
.:: z u 
 ł:r.
. c . '" 
..t I..;: It 
 ... "-,"" Ę 
 
 ... 
O Ul .... u.
 
 o c: .. 
 1:. e -.: I ... "t: 
 'O"" 
 
 "- 
en .. : ;. i, C! 
 C c... 
... .. t= 
 
 
 '" .
 
 t:; .I! &.. 
U - ". ({) - ;: :J E "'.;........ i C £ J:: I;s ł!'l;: 
 "p. E 
 
-ł 
 ,., ,;.:..';: 5""'5 
 
 .
 .
 .... 
 
 :s: 
 ..;:::.. 
 
:: .. 
 "" 

;; ..: .. e .... 
 'J ł - t 
 
 :II 
 ',= 
 
 Si 'c:.. 
 
 i:: ooQ j 
...... O 'Co. :.c ::J Oj_," 
..... __ "" 
_ 
 "" tli .....:! ... II:: :11..:!. 
__ .. ... _ ... _ Q " '!to 'A..
 ..... --... C"'I.... 

 Q 
 --., , 
"7 
...::::. 
 't: "'.. --... .."" Q 
 ... ... ... Q'" i: 
Z 
 
 8 E 2 ;.: ; ::t:. 
 
 fa:
 
 
 
 t ,
 
.);: ;; 
 
, 
 
.
. - ;;;;; 
 
 
 ,,:'i 

.: -::: j; 
 
 
 ... 
 
 
v 
 =łf.'.::j 
 
 '
l'" "C.:.'- 


 .. 
 ł!.:!'" 

. 
 .. "" ... o 'w'" -"" "" po. -v
"... I/:: po. ",,'ł:' .. 
 JCo. :; h?
 
 
:-- t 
 .!':: ",.
.:Q 
 E 
 
 
 .; 

 ...... 
 "
";;.3' ..... .. "" :::::t.... ... t: ... 
 " .. :t... "- 

 i: - ł- 2. 
tl 
 LLJ ;;...... ,
. ... 
 ł;!'oA '" '!I !ił '" 
.. u. . 
.-. l;'" l
 
 ot .11:: .. -...I 
 "= 
_ ......., ,_"::':
 -. '-' ...... "".I ł;... :J:' 
 . 



 
w,' 
o 
. I 
\oł
 . 
.
 'O 
o:- ,t: . r-- 
 I "". .

"..\ 
... t; I .;. '
U(
 
z 
 "O 1 L.:, ::":'
 .1 
o !t Ę "--.;;:'.i
" ., 
... .!" ".- 
. , ,
'{
 
er. 
 
 -:.-..... 
 
. Z -::: -.: I" 
... "" "1:0 i/ 
I
 
ł)-= 
"o 
t
 

 - 
.., . 


.,.....: 


" 
x 
.. 
ód 


.
 . 
u 
 
Ei 
 
.. - 
.
 VIi 
.. .. 

:.o
 
",::-A 

 ... 
;J, ...,;: 
""4 '-':J 
- 06 
 
 ." 
'" o' 

 
 
 
I 



.'" 


 
.........:::) 
'- .. 

 



 

 
j.j 


... 


-i 


.
 
U 
N 
U 
::I 
.!i 


C 
I:: 
I:: 
C 
S 
.!i 

ó 
!:Q
 
.5 
 
uP-. 

I 
::D 
.Q 85 
s:::. 
t:S 
t3 
 
-:: ,o 
::::.!i 


 


 
N 

 .- 
.0 
 
.;1 N 
en 
O .- 

 O 
O 
;:...Q) 

 S 
O .... 

J; 
Q) 
..c; :g 
.... C 

a; 
O .... 

UJ 
Q) 
N 
.... 
Q 


t 


cO 
fD 


:Z 
C 
!- 


) 


...
>>>
. . 
I -'t,'. 
 '!I ' I . 
. o ' . . ...
 
l . 

 d.. i 
 
J . lł .! I .,M j 
-,In '-i 11 J 
jłl
ł - ł ,. 


..; 


5'łv 
:\. .J 

 

 
''''t. 


... 
I 


'
.:t 


\. ... 


{ . 



 , :i f1l j t a "'111 \ , I 
. f t ł 
'i 
 
..,.& I i 1 o I li 

1ł i 
 ' I v ,-!' i 

.. -.... I ::.' I..., 

,.g. l'" 1 .1. ..
 łJ) 
r"', -JtPł; . r :: ";' · ł i 
.t E ¥ ł \ I a l' i 1 ł ! 
lii :. [1 "i i +j1 i 
p r:.A 1 J:; .... t: I : I · 
iH A,i i:l.i1i
1 t. I 
1:: lIi 
 I 11+ t i lit lł .-h 
 ł ! 
, ;. fi: & łł I"'" \!Q, 1 t+ . 
- 'i_
.J,J I I ł 
.. 
' - 


Ol 


... 


.2 
re 
I:: . 
oC') 
.
N 
u- 
l:: . 
re N 

 o 
p., 
, 
 I 
Q) 
o,...: 

re 
Q)Z 

 .- 

-¥ 
oP=1 

 N 
Q) 
 
Q;
 
'O 
N 


. ,... 
j! Ji 
..' 
 
... ':L j 
!:! .. u 
ii.-
 g, 
. 
"1f
 ó 
£'1 
.o_ : 
!...1ł tO 
elA 
 
, .z::z-J: 
........-- 

I!i 
.i I i
 
 
J. -.ł 


169
>>>
f[

 
ł".. . 


to ! EJ.g cLS 
 
 
 '"i1:!! i
. 
 's':g 1 'i 
. . ... J1ł 
._ rI --5 .. fi ... '7 
 
 '0 "'U Clt ..
..... M. 
, . o .. o lIS 100I .- o....... 
.!"'ł .. U bO' .. Clt" ' 
\.' .. o... u" 
 
 Jj CI,)._ e H' 5!.
 fi) .. .." ... 0 C"' .. '- .
 
.. o A ,,=. 

 o.)  ;..: _.
 :: 
 - c.. :.D 
 ;' e 
 
 ''11'\ . ' 
!'. 'A :z: ...... "t:I -o u '"tj =- "" oc.- 100I "U c.;;o 
  ....'.. 
:re ..: ::: 
 
 .:; o ł 
 a fi 
 5 
 
 
 
 o s . 
 fi - 
.!! 
. 
..; IQ o .4 
 I 
 
 tj'- u u'w 
 ...., 't:! u c;:; 
 
 d 

.
 °u o 
jI:\ 
:.
 ClI 8 3 
 
 
 
l\:: .. 
 z
_.g 
.... 11II 
 
 łt 
 fI}
'::t: .
 't: ł..;;;; Jj:!!! ...; t) 
 8' x 110I ..._...
.=- 

 
 1I:,Gj CI)":- o tS"'" 
 
 .... rI ,_ 
 
.- a. ał. 
CI) . O . t) o .... 
 
 G.... = g e rI U' bh' 
 "1:1 x; o 
 
o 
 ł-- I.ł..c: . '" ;;::J ::J - PI!._ "1:1 PI! u 100I JI 
.... (:) '" 
 
 es: Z 
: 
 Co. 
 
 -.ł 
 ..s: .
.
 ::J 
:-; ,t.O.s -. 

 u '" oc 
 z b . 
 - fi! 
 
 u 11 ... ::J - cr-c ł:: 
.- ..' 
... III: J \.Q 
 o -. :,.v :.. 
 u"" .,... .... '" 
 o ... :I 

 
 I ... "'...., .....
 
. "...


' . 
 
'G 
 
 
 c:: "1:1 c..
 eT' 

. 
 P'1 ; 
 '" t . 
'
" tr
 ; !::.a.
;; g ro 
. .; 
14 Z 
 CI, .' t.: 
 e o..;;! ClI 
 Ci ;;. r::TI d 
o 
 u  o 
, ;;. 
::J 
 ::I ::J ..... . .. e " .. ... 

 e
Q,

5a",
; 
.0 G c..
 c..t:-S 
 u l;j
- 


., . 


.. . 
 
.... ........ 
 


ł 



 

: 


J1
 -..a.:.r ł-ft-- 4-- r- 


- 
.-. 


../ 



\ 'iit'ł'."'!!"'""1:)' 
, . 


'fl,
" - .

..,. 
" .  


, 

 . 1; I 
fJ) ,1Ił ...... 
. ił... 
 !
. 
\ł') 'łAt: .. '= 00- 
 
 III 
Q' 
....... o , JHJ 
--łI:i .
 .:: ... . .':,! 
.
 . := 

 u 
.- tIa. .: t: :ł"'.''O "'" 
(' 
 ...., o ... 
' .. 3- 
' 
,1\1 

 .
 
 
.::: 
 t.
 , 
'" 
(o... ::c: z ' - \3 
. c
 - 
. , t)' PI .; o b 
 
.t? 
 
 on'" 
\J1 
 
 I Z 
 
 
.-3 
 
) 
'cr= 
 

 ... -.Q o  -oC 
 Q.;a. 
oc C') 
'" ..,


= . 
t:l6 ' 
 tł.1= ... - .\tl.:ie-c
 :i !t 
... "" lO:! - 
O
 

 
 
 Ul 

 
 Z CQ 
;! t::ł 
 .. 
 - o 

!. 

 
 -ł-c . , 
- ;a. , . 
u 
 -- 
-- 
': oc. 
W 
 == 
170 


'J 


.1 


.1 


'Qj' 
c:: 
Po 
2' 

 


'l) 
"" 
...: 
';;j
 
c:: ClJ 
l-c 
'2  
;:j N 
... ... 
o Po 


 
- .Q g 
o .- 
..c:: 
 
'-' '-' 
U)-c 
l "" 
"O;] 
., ==' 
'C;;  
l c:: 
c:: N 
l '-' 
'"  
... .... 
t:! OJ 
1:1.,1;; 
",,1J.1 
....
 
OJN 
oD 
o . 
..c::
 
'-'- 
CI) 
N 
::)
 
c-il 
f'o, . 
. t:) 
;:: 8 
...;
 
oD 

::) 

 
N 
t:n 
lJ.1 

 



 


..
>>>
CHR.ONICON 
.. :. I . 
RE'GVl\.1 POL. O 
NI:.tE, VNA CVM .ORI-CI... t . 
NĘ:GENTIS REGNIQVE POLONiCJ, 
Prouińciarum :» diihićtuum ,famiłiarum
 p.rzci- 
puarum, ciuitatum, arcium, nec.non in his iliquo::: 
rum euentuum. ac gdtorum, Rernpub. tam Ee::: 

:I
uallicap1, quąin politicam concernentium: a 
L:e c H o gentis Rege'-vfq13d SIG IS M V N D V;. 
III. Rc:gem J hac tempellate, D E o volente at 
benedicente, regna.ntilll, fuccinć1:C com- 
. pendiq[eev ddcriptum.. 
. PER - " 
e
ASMVM qLICZ
E
YM 
Chrifli Domin; [eruum Indegllum.. 

..

 
'i" ' Gi 


v 


'T. 


., 


'
 


/0 -- 
-' .. ., ...... 
-\. '''l
 
,,
.. "'1. ... I' 1 .. 
 
 
. .. ... .. "'-' 
,. .' 
" . ' . " " . .,. , ' -." . , 
-1 i
 .
 . 
ł ł 
 

yJ;) 

J' 
.a 
".QV,

 


THORVNl1- 
E X c V"D £ . A T A N D R E A S C o T t N J 'V 
 
r..- ... 
- - Anno M;
!?,
 .XG V l I:
 
- J. 


Tabl. 73. Rzadziej spotykany war. A Kroniki Erazma Glicznera z pelikanem Koteniusza. 
Egz. B-ki Gd. PAN. - Poz. 129. 


.. 


171
>>>
l 



 




 

 . 




 _ -"'
'
 -
 _ ! :,,


 

 ,. .......

.;.

;wf........
. 
 y;; · 

 I 

 
It


u

;''''
''' 'N} " .., 

 
 
" 1 Ę r n bo I A r II M I Je R 
...J 
I. i( in honorem nuptiarum . 
 

:t.
 OB I LI SS I M I E T .I.OI

 

!r "ISSIMI VIRI Dii. DANIELIS 'ES.

 

'K.£.fI . _MAG fi IP I C I..E T SPEC T
8ILIS
 
€;
V1r1 Dn. F.
ANCISC.I ESKE.N. Re
?Burg
j 

 grab!) & ConCults Toru01cnfis fil11, 

 
'
iff SrONSI, 
J
 

l'J'7)ICISSI:Jk:.AC 'VE.
 
.. 
1nuftifi imtt v;r ginu eA 'N 'N A E 7{ V D I
 

 . 
g 1;, 1( l "N A E. oAmpliflimi 'Dn. J.A C O 1I1.
P
 . 

 1( ..dlger; Conful.ru rorll""nJi s fili
 » Sfonf... 
 
I )
 SCRIPTA a 
 . ,
 

 
 
'iI_ 
 IOANNi ALBINO HIERENSI 
rm'l. 
I --


Z

 I 

i Torunij 'Borujorunu 
 
 I 
EXCVDEBAT ANDREAS 
. 
 ' c o T II N I V S. : '. 
.. X ł. Kal. v Illbris. Anno 'CI:,. IJ. x c V II'r. 'ł11
 I 
. .; _

lImlJ 


.1 


c, 


Tabl. 74. Dla Torunian pisał również swe utwory lipski poeta i przyjaciel Schobera 
172' Jan Albinus. Egz. BUTor. - Poz. 134. 


i
>>>
- 


- 


- 


- 


ł 


,t 


" 








:n:!R

{











 

:


.3
&w\V'








.


 
r
j.

 .-' 6
ltnb1t
e !1itioti" 

 
t!
¥J'\ 
7t,..1.: 
\;Ą_
 
 8 ct;ttud ub 7V;V.i 

 fł . .
 CI 

 


 ,. e. ((tt

 


 
urctłfCł}'n 
ógott
 )
a",: 
,


 

f5

 ł)omcti.. I 
i
 
t
131ł blfcn (Ycf'
rftd)t!' vhb 6ttri'ł6t- 
 
. 
 

!
tn S',itfn/ óa óet 
"tct, au, 60ctce 


 

9 \?u'!,en1f"UO \)"b JutQg t'mb t'l1fcr Sńabch 


 

)j wd[cn:mit crfcbrecfltcber grall'famfciet:y. 


 
.
..
 r"nnafart[ wutCC "nb tobCł I t'Iid)ł al
 I N;"
 


1
:
 'cin Jtułiig "nb fU f ł3U'clli9/ fo.
 i\,t
 
\.
J
t
 tC&:D aUd, fc1)t nUf3\Id) 
;... 


f'
.
 lU lefen; 

 



 eampe 
tUc6en nótiitct\ 
 
e
mA
 r 
 
 




 lIalltltn ,:n
 
łb(t1(Jnl tU feinc 
"k
 
, 
t\
:' 
(un gebrad)tl 

,
 
t 
_._
 
 ..
 
..t:'j
 
.J,
v, 
u
 _

r 

1

 'P A P LV M LID1- C I Y M' _


1 
:

 
tut( Iben iJrłbi8ttn ł" -.:'-.;;;
 
 I ; 
 
11


 '6n
atibłJr1J In prcu[c,,.. i'., ¥R 
 



 ; 
 
 
 
J '. -
i)I'G"\,I

 " '.,......\a,l
- 'ar;)'
 s: 
 J:eJ - .t 

(
.'
'.

"'(4.!lJ
'ffiTI
/
:

1!:1J)Z;;i)J.
 
 i ;ł . I 





'Pl' Anno M..D..XCVIII. 
¥Y
 : 

.
...,

 


A--
'1
::X:'
"C1,
11"1r,i:L
\
'
 . t 

 
 '""'...
 .--=-
 -" '-'C.,,"-....
...

 

'\ii.iIJt"I. 

 


( .ł 


Tabl. 75. Pastor z Brodnicy Paweł Lidicilis wydaje obszerny litwór poetycki o groź- 
nym państwie Mahometa. Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 137. 


..,. 


173
>>>
174 


/. 


o It A T I O' 
-IlE VI T A ET .1ł(OB.T£ 
c L " l(J S S J M J 'U i1\ l 
M.. HVLDE'
RICI 
, 
SCHOB ER l LV'BENENSIS 
SlLES1I. PRORECTORIS GYMNA.. 
'1 J T H O &V N IIlN S I S" & Poetz tlegantitIimi. 
GA
i Anno Salutis HumJ.nz CI:h I,. liC- Dic II. 
- Od:ob. pIa.cide & pi
 
t1 CHilI S T o 
obdormi vit :' 


., . 



 



 ripl. rP 1!(,."rata (1"J,lic; Di, X X l J. 
o:H- fi.[ d,. . 
. - 
1$' 
M .A T ., H tA N I Z o L loT II . a. v N J li N 81, 
Scholz P 
triz. Collcga. 


l 
,J 
I 


'l 
f 


"'bo
130'ufforUI'/L.J 
I.XCVDEBAT ANDR.COTENIV'S 
Ann- Mo. D. 11 C. 


.) 

 
J 


. . 
Tabl. 76. Mowa Macieja Nizoliusa o życiu i: śmierci Schobera. 
K. tyŁ. egz. BU Wrocł. - Poz. 138. 


I 
I 
l
>>>
(;lo 


"\ 


,; 


, 
"1- 
. 


r 


t..... '.. 
 · . .. ..,. 
.
A1t

At
M
M!¥_ · ...tA 
OJł.4TIO. ,; 
.. 
ftiŃł. Y;'; ".,uli.;
 

 "....-paf 
"""1, CDfUio 
.,... f!r 4oS.,... ..lfi. "... 
. tli6. a..ri1iIU a łWlUtiJU.. ..Ibc'plil...... .
- 
Ił u..u. . IlOn" Ec
J14 ""O poht;"j, JdGu. feł 
ctialltplł4 ,ur"j gtlłtu 6IC..iort.. fOIJf*n..
 
.0' _ole.it P"PC pa'pct.... . ." tpi'" gfMU 
 
liełł-".tC'1k pt
llitlDtJlł . .IIC' .tiocJllita log4tI:R""pD"
.a
,m./ . 
6U1. ił IlON (.r.m ;,i/fłf fUlI"'"'' .p"ltnt,r łfUgrnjic'Ś . .rtprnf""'. er 
."imio boMye (epU!'łłrl dfJi:trel.Ujr...eulJłfłłt"£pQłłrrilati ...r.tła 
tt?t.,..; lIero ,nr 9"14 o/ficij pY6frymit,crdłłr. C7 '" _obł 08"- 
«rtatll C7 PietałK mgr.1t" C.uil6lłł4&JlinM p,"prUCA ..łII.,u ledn
 
rte.., . {ofenn" t'i.... rwf! lIIorte. IMum pll.,"
 (.frip,n"."la4Mio. 
lit l(r.iLII Ru: C7 P,op'u',. Dco ,.4r... D."icł4Jłt"'U 0rll f"-'IUIlIIIII' 
;"irnicrftl1llluudtS {""rbri rlł ,ermine p",;f
''''''''' Sic i R
. P. V.te. 
ru.. "ubLic»l4m {ulłłb"".orafioneJII cłe 114 ft lj .JJrlil'i Colł"gl fł:i ",.b6. 
,rifllMna bllbuijfr ""tplm", 
 taMO fiuile. '"IM .ppl",,(. totiał pop.U. 
'III,x 10 (l)/'JfUdu&O m.ncrn . 'lit qllłCUfIJ inpoftłrum.fł',,,uc ,_,n... 
.o-iltłCf''iffi', 4b optifłf4tt aliquo f4uthrltUf'. , 
ic lali", Clf.r 9'"'''' 
14 JlD"lIr''''
 1I1SI,/I,nllnNl. Aurd141ł1 814t,,,,. piłtl1.tll 4fłłfu 14''''4JI;t l' 
'K ".orlll' Corlltham 4C-lftort...łm ',,"44tio., prort,"t.,1ł ł I" I.Ue;,; 
oM""l ConiJlg
'" lucI/Lem. "ro roJ!rK or.sti,me CO"OIIt/Uuit. c_II.U 
r4hone iłłtrgrul1I G7arC£

"-łI.Ip 4Ułt ci, iaNfłri... 'vi1'oruJJt'Uitlł 'lł91..,. 
Pl.tarcLur dr(cTipJit I 'lłiros'h vł16ellic
 'Ud tog4łA .,iiitu(;On/JU"",. 
w,.irlłłłK C7" do..tfrin" '4ł40
 , ",e moru (tmpi,nnItCDnf«r...i,.. o."i.. 
"Iim mtlłUłUi.j, lIałllT. itł/lf.'" f Nit . ..,t tOSt qui 
rl.til /łM4io er pr.. 
.14"-." "'CYitetT.... opinionulios 4ntccdlrrrrtt,(lIl'rrpit" qu
. d,lnti "- 
,",y" "YI,";.) \7 lewIC" ob{nu.,.,;1 cullu S)T/)(cq.nłPJtllJ':4rfunBOI II,.. 
ro LAM1,duli Ht'" ,I' Te T". .m(. ,rfłJTu'" UItUłłotUQ po/łnitatll .,.... 
,i" GlIII.wllll.."r'" CT rtIOirr.ti ba... 
 .«Torll /l8 m /ie.łiorłe --ł-. 
,,,,,. l-lillcrti41111,,1I1& Ta,.,LArum bQnor.forrc. vi,.,.". LI..t," 
.lICiollt "'f.or..ri i"b,lIf: 9 1104 UM.4 IUt.r... .'...oUt.. Iłp. Ci. 
urQlłt1ll Q.. fr.'!' ,r
b'4ł . .,
, f.pielltU ..... 'Ił .. "m.:: 4 
Ił ,,"Ii.,; ,ił l"" "U8IIłc,,,e. fsrtl iJł ,. ta;' .aor..-{4,ie..,i.... 
.. J ,..... 


L 


Tab!. 77. Początek mowy. Kursywa łac. - Poz. 138. 


175
>>>
176 


.. 
 
 
 !ICVX'.m il 
I .- 
 . · Ił . ,:.a-
 
,
{ 

 fi "
"V" 

 fi 
 ,.

 .
)l 

 
1NOBNILlisSIMrI 

ADbLESCENTI S. RA-
 
i;t
PHAEL 1.S ,R V

l NOV 11,. GB.NE..- 
'
I roft& antlqua nobllttate przibntdfimt Do.., . "J 
r "'
 min!,. D.n. lo A N .N I s. R v SS J N O..V I 
 J 
Il 
 
'J' vexllhfera Inovvlaclislavlenus &c. filIJ. In . '" 
& "ipfo flore e complexu expełłarionis & fpci 

. [uorum , pI
mlt.. morte ereptl J dio 
IJ (eao Nativitati. ł B S 
 
ł 'CHl\ISTI.., 
. ANNO I r 9;' 
ELEG I
. 
IAMvaLU .£D%IRII. 


1'1. 
. 


j 



W
J¥
.
M,M"'Ał.MAl5:
 
"der_. '-'1 li" -łłł" ".",it . . ..
 

 
.łillcł
 1J.nIA.. IHdI. (:I;5 
....MH"'
1:WM_
WMJYMW
 
TH01(V'N11 -
 
TY Pl
 COTIiNIA N_IS. t;I 

 $ 
 
:. 
 :t :c 
:..J'" - " · 
- - 


-'"'-- 


Tabl. 78. Elegia Samuela Madzitiskiego opłakująca przedwczesną śmierć Rafała 
Rusinowskiego, syna Jana, chorążego inowrocławskiego. - Poz. 145.
>>>
1



@





 

 


-
;;;:;i:
-
'I 
#J1VV I L..E N S K A: fiji 

 (ftOt4 mftłt -'
i 

 1"
9!cfnGm'9Icc
fiSDc.JEsr; 
 

 
 
an'dcm 
'fołit'tWlfim 
 

 8ług4 SłowA 1jVjfgO : 
 

 1Jiprimat
. 'P etr; ). cf O tebttt, t11ibomt, 
1 

 8to\pk
06łtołc£ $0&t80' . 
 . 


 i:)nii.z. q;jte"'(A
 


U__
_f 9 9. . 
- 

 
b f4mego Aut6
'-.c4iek »;cłJc
»
łe 
. 

; w»bcfuCł.' 
 
" Uic ł.illił
ł)'iI, (fe, prJyf"bri a. 6migfccJ .m . 
CL łicSO/I-obpol»Ubśi4 u nic tcgo_ 3!. 0 . 
1)AlPd4 młołAiclJfłacl'. 
 _ 

. P[al.. I s. 171. J z. 
 

n
.D
.YS pr
terI
HoVrM -:&quiSP-ETR 

 

- P rCEtcr D E V zł\ nQ.1lnun.. ł: 

 '.: '. (
 
,l

 . . 




 
 łJ 
..IN. . B


 . . 
f{ . 
10.15!) . . 


1Ko
.
 . -----..... '-IIIińIllł'f I 
Tiłbl. 79. Karta tytułowa znanej dysputacji Daniela Mikołajewskiego 
z jezuitą ks. Milrcinem Smigleckim. - Poz. 146. 


I 


177
>>>
178 


r.-:-- 


AMORES 
HENRICI 
STROBAND, 
l' v V E N .1 S 
Genere, VoClrina, Virtute, N chi/ił: 
. H E ."N R I C I, 
CON
 ET.SCHOLARCH£ 
Rei pub. T horun. 'Primarij, . 
'F/Lii: 
c& 
R. E G I N JE;. 
DN... A..N T O N I I T R O S T, 
. Scn:1toris quondam In [uloMa.riani , 
FILIAE VNICAE, 
Virginis I_tdifiim
, 
S l) o N S O R V 11 
ad 
D. x 
 I. V 11 B R.' ST. G R E G. 
. ., 
Decantatz. al1 
AMICIS 
b
nc precantibus.. / 
"':- ';'. 


r 


} 


T Y P I S C o T E N I A N I S. 
. cI: IJ. c.. ffC1d 


Tabl. 80. Wiersze przyjaciół z życzeniami na ślub Henryka Strobanda młodszego 
z Reginą, córką Antoniego Trosta. Egz. Ks, M. w Tor. - Poz. 148.
>>>
. 
. .. 


'C" 
::t 
u 
 

 
o 
.... 
ot: 

 
ot: 
:t 
ł-ł 



 
Oc . .; 

 CI:I. 
':::.g a 
-. 
'ł..# 
 

 .
- 
_ o.
 M 
-.;e. e flit' 
o '(:J g "O 
W _ "11) ..
 
:::ł 
 ....".., 

 
 
£Q 


. c . . 
8'
 &. r 



 
G U \\
tI tI"4t-" t\.... 11. a 
-_ _ o .. c:: .... _ _ '" ... t!:. ....... U\ 
.c- - ... .. :::! L' ... CI ... u lit 4ft O l .. o 
A..tt- o o u -.o .- łt 0.'- 1 o'.... 
.2 -.;J 
 ts) '" . 1 ':t: "" o "..0 v 

 g'5
:.. 
' 8 

 g 
 'Q.J%:a, 

tcołt"\....&)-= ",e
--u 
1óJ\IJ I/j e o'" '::1 'U 0- 
Q.o 
 ¥-
.. A..g'£.
 tO l oon 
_ "' ... _ __ .. 
 ... .... D oC ft ::J o .o f"C 
.... "6 "' .-... ... 
e I/j 
 -:! o.J ...""CI D . 

 6 -g - '" . 0- ...... 
 
:; 
 S -.:; v a.,: 
 o ,!-'=
' 
,... . II 0.3. 0- E-.S 
.- v" 

Ij A...._._ IWo 
 c.'
 0- =- 
';' . - B -'::: a ... ... o . ... &: 

_........ ..s --. v.... ..... 
. . o' ę.. E p,. a "4t ...;;; 
 -= ... 
. . -_v" .....1/j.5... = . 
l
_ B 'c..g .
 t.ł! tiO 
 1) ! 1: 


.... -11;'"' 
'
 .i
' t 

 :..ł ł 
:":/
!.; 
łI( ., .
it "" i:'. 

ld Ot . ' "

 ł ,.g::- . 
-
 · 
 
"'
ł' 


.
 
.:
 ,r:


 ł ł
 
, .
 

 
 . 
 
 '
r' ' ... . 
.:;
:
 Q 
i :;
':łł' 
:.c ł- 

 - --
- 


" 
 
,.. 
'- 


/ 


... 
...01 
. 
 ;',,' 

 ł) . ..('" .. 

.. '. . 

. .,,'-N .. 
_. 
 .'t. 
'-.; \'Ji,. . 
'"'" , ..... .:: . . .. 

4t t..f. 
-ł'. 
d., l. 
J!. 
._-.:... 
i (id": 
' 
W I O
 
o ;z:-- 
A . ;z:
 . 
j 
'S 


.. 
o
 
. 
. 
",- 

. ) 


_.._
 -- 
 
-- 


Q) 
'u o) 
.eJ ..,. 

- 
Q) . 
..... N 


 

I 
I': . 
"D £ 
N ... 
U '" 
N 
.CV' U 
.
 
 
.e 
. 
Q) N 
. .- tn 
t; @ IJJ 

 
 . 
U U 
o ::I 

 's 
N o 
..... 
.
  
'" 

; 
:; .
 
.P-o 
..... .- 
,'" 
 
t: 1:1 
'" E: 

.2 
'" 1:1 
I': r::: 
o 1:1 
N.c: 

E-.. 
'2 .13 
N
 
U 
N :5 
CX) u 
..!!! 
- . 
CX) o 

 

.a 

 Po 


179
>>>
. 

 .W"i}łI{I'?o
. 
 \.#': ..
.- *"" 

 
 : 
 ..,..

 

 . 
 
," "'t ""
I 

 .:,......r."
 
 .ł... .'''. 
 . 

 .10 C-
..v 
 .. I-L_. ..."'f... :..0-'1'.0 '- 
 "
 't5 """')" 
 t- 
O- - .. 
 .
..r,..... . ""'" '."". O ';."'"'Y" . O. 
 
1'::
f '
"'ł..(£ . 'I . 
ł .ł.b I r.j'. , \. 1'",A)tJ. I .:.1 'fIIJ1IIf.i ...-: 
(



\
&


 (


&4"""'
 
 W.cM.J.9t

 
t(r}
., . 

1J:J 
. 

F.t
 G Y M N A S I I 
AA
 

-.. " f ł. 
. (
f
 
;-1,-lt ri d... .' ,'O 
 
r-r
,
 
 '
t'" 

.J,t ty " 1. .
 

l5j
 OE C O N O M I AE 


 
I 
J' 
':\ f"- II- " 
(:.t (
11 . H T l\.tJ'
lJ 

.



 S C, c) L A S . Ie 
o


. 
'.
7!
 
w
 
)
I
 ClE THOR VNI
 
JJu
. 
tJ


. ENSIS I N S T l... 1łl{f. 



1
 T V T V M E T 
:'
' 
!f.. .ft

 (9liU 
.-l

l" S c o p v s. 


, 



 

. 
p
 

 
,...'
,
 ' rf; & 
.

.

 


,t 
((a
i
 '. 

j

: 


f

 . 
 
 
ft 



 
,

 . r
 


;J;.
 '
"o
.; 
4

 



; .u ij..
 


):i
, 
u
U

U

YU""u.

.
.łJt
łM
'

 

l 
 W1:.::' n


-:ł;;
:

n
'IA:-,=


 

.
 


Y

ł.

 I'











.



,-)
 
P.i.
g
zx.!
'JAW


;n




:

"A"':'" 
ł
iU
 . 


'.JCI'\....'\o.
 
..,..

;
'i.:
c;Uł



...c.a.
 


I 
/', 


Tab!. 83. Broszura omawidjąca ustrój gimnazjum torUliskiego i warunki przyjęcia na 
przełomie XVI/XVII wieku. Egz. Ks. M. - Poz. 154.
>>>
FRAGMENTY 


*155. Biblia 


Ewanielie i Epistoły doroczne tak niedzielne jako i świąt wszytkich. 
[A. Cotenius, ok. 1600.] 16°. 
EW A[N]IELIE II y Epistoł[y d]orocz II ne / tak Nie[dzie]lne / iako II y 
świąt w[szy]tkich. Kto II re bywa[ią w] Kościele II KAt[holicki]m przez II... 
[cały ro)k c[zyta]ne. Teraz... wy II dane / [wedł]ug porządku II Rzymski- 
[ego] Mszała wy-II dr[uko]wane. 


Frg. wydobyty z opraw toruńskich Ksiqżnicy Miejskiej im. Mik. Kopcmika. Druk 
byl ilustrowany drzeworytami identycznymi juk następny w jęz. nicm. 
Moc. Ks. w T. s. 44 (uważa ten druk i następny za jedyne publikacje 
katolickie w owym czasie w Toruniu, rep rod. tekstu i drzeworytu). 
Egz.: TorUIi KM. 


*156. Biblia 


Evangelia und Episteln. Auf alle Sonnatge und vornembsle Feste durch 
las ganze Jahr. 
[Andreas Cotenius] 1589. 8°. 


DeI.:/JIuk k. ty 1., uzup. wg MocClIskicgo. Zuchowalo się 5 pólurkuszy identycznych 
Imgmcntów tekstu w jęz. niem. z sygn. C oraz 3 pólClIkusiki z sygn. Ci) - tekst: 
Am fiinflten Sontag in den Fasten... na verso część rlrzeworytu przedsl. wypę- 
dzenie Belzebuba z opętanego. Arkusz C - Euangelium Llicae 18 ma drzeworyty 
przedsl. Chrystusa uzrlrawiajqcego ślepego (6,2X4,4 cm.), na drugim niewiemy 
Tomasz, trzeci - ulwmienowanie św. Szczepana (?), zachowany tylko w części. 
Na oddzielnym pólarkusiku z sygn. Cmj i Cvi drzeworyt przedsl. Chrystusa roz- 
mnażajqcego ryby i chleb. 


Moc. Ks. w T. s. 44. 
Egz.: TorUli KM. k. 4° 1011, 


181 


I 
.....
>>>
i 


. 
Ruff Marcin 


Przestroga gwiazdarska na rok Pański 1589 zob. poz. 67 
VIVA IMAGO Naiaśniejszego Stephana pirwszego... zob. poz. 59. 


;
>>>
WYKAZ AUTOROW I OMAWIANYCH OSOB . 


Ackerbalim Georgilis 79 
Aesoplis 32, 50 
Albertlis a Crasnystaw 15 
Albinus [Weiss] Joannes 134 
Albrecht, ks. pruski 38 
Amandlis (Am Ende) 111 
Amandus Dorothea, Georgii f. 124 
Amandus Georgius 114, 124, 126 
Am End LudovicliS 30 
Angiers, Graf von 36 
ArtomiliSZ Piotr 25, 57, 63, 82, 95, 99, 
114, 115, 128, 149 
AxUus Wilhelmus 65 


Baliński Adam 114 
Batory Andrzej, kard. 120 
Batory Stefan 120 
Batory Stefan, król 18, 23, 58, 59, 60 
Baumgart Andreas 94 
Bavarlis Conradus 148 
Beckmann MarUnus 87, 109, 120, 135 
Behr Georgius 49, 51 
Bellarmino Roberto 101 
Biblia 43, 155, 156 
Blemicke Eduardus 36 
Błotnicki Jan 15 
Boccaccio Giovanni 36 
Bochmann (Buchmann) Joannes 110 
Bohemus Matthias 121 
Bohemus Simon 121 
Borkowski Andreas 15 
Bosch Michael 56, 58 
Botger Elisabetha 132 
Botger (Bottger) Joannes 132 
Botzemius Joannes \Vilhelmus 40 
Botzemius Joannes Bernardus 40 
Broniewski M. 91 
Brzostowski Nicolalis 15 


BliChholtz Simon 88 
Blichmann (Bochmann) Joannes 110 
Bucholzer Abraham 114 
Blikowiecki MarUnus 63. 
Burchardus ChrisUanlis 88, 97, 140, 148 
Blitelius Christophorus 150 
Butner Eliphrosyne, f. Bartholomaei 68 
Byberus 82 
Byssander Adamus 65 
I 
Calvinus Joannes 141 
Campensis Joannes 33 
Canarius Joannes 12 
Chlewicki Andreas 15 
Chlewicki Samson 15 
Chrząstowski Andrzej 101 
Cicero Marcus Tullius 34, 46 
Cirenberg Caspar 93 
Cirenberg Joannes 93 
Copernicus Nicolaus 28 
Corbachius Joannes 74 
Cornerus Christophorus 46, 65 
Cotenius Andreas 68 
Crispinus Joannes 56 
Cross Bartholomaeus 48 
Cunis Vitus 65 
Cupius Joannes 88, 97, 114 
Curicke Jacoblis 142 
Czerny Nicolaus 13 
Czerny Przecław 15 
I 
Dasius Andreas 148 
Daubmann Joannes 81, 127 
Dawid 5, 6 
Dąbrowski Jan 147 
Dickius Leopoldus 65 
Dorpowski Wojciech 133 
Dzierżanowski Andrzej 15 


. Cyfry odnoszą się do pozycji, a nie do stron niniejszej ksi,!żki. 


183 


..
>>>
Eber Paulus 65, 102 
Eccardus JOdnnes 148 
Egner Georgius 77 
ErnesU Apollonia, Christophori vidua 140 
Erylhraeus Valentinus 58 
Eske Daniel 30, 80, 134 
Eske Franciscus 30 
Eutropius FI1vius 8 


F. F. 148 
Fabricius Jacobus 88, 97 
F1chsius D. 31 
Falk (Falco) Michacl 88, 97, 111 
Fibingen ValenUnus 151 
Filip, ks. szczeciński 65 
Freitag Adam 88, 136, 143, 148 
Frisius Caspar 41, 44, 46, 51, 64, 68, 82, 
98, 100, 116, 143, 148 


Ganzius Albertus 40 
Ganzius Fridericus 40 
Garcaeus Joannes, iun. 65 
Gasto Flaminius 148 
Gedeon 5 
Gembart Stanislaus 67 
Gericcius Franciscus 36 
Germanus Balthasar 36 
Gesncr Caspar 85, 103 
Gigas Jo,llmes 38, 39, 113 
Gilowski Paweł 48 
Gisius (Giese) /\lbertus 65 
Gisius Alexander 65 
Gisius Constantinus 114 
Glabba Jacobus 97 
Glacianus Georgius 58 
Glavius Jacobus 88 
(iliczner Erazm l, 8, 48, 129 
Gobel Caspar 3 
Goediccus Petrus 150 
Goedircus Thomas 114 
Goldncr Salomon 114 
Golius Theophilus 50 
Gorka Stanisław 48, 99 
Grabia Jan 15 
Grabia Stanisław 15 
Graser Conradus 114, 116 
Gretsch Anna, Johannis filia 73 
Gretsch Barbara 64 
184 Gretsch Andreas 64 


Gretsch Goergius 30 
Gretsch (Grecz, Gretsch ew. Grotsch) 
Joannes 17, 124 
Grempius Joannes Ludovicus 40 
Grotsch (Gretsch) Georgius 30 
GIUnou Cathaiina, Wenceslai filia 74 
Grunius Joannes 65 
Grynaelis Jacobus 93 
Grzegorz z Zarnowca 130 
Gunther Georgius 88, 97 


Haberkampf Johannes 88, 110 
Havenburg Regina, f. Ulrici 79 
Hawenreuter Joannes Ludovicus 51, 58 
Hawenschilt Caspar 30 
Hegius Wolfgang 58 
łleidenstein Reinholdus 82, 144 
łleliconius Dawid 93 
Helingus Mauritius 58 
Henricus Julius, ks. brunćwicki 65 
Herdessianus Christophorus 58 
Hestka Franciscus 17 
łlubener Jacobus 76, 78, 86 
Huebner Joannes 51, 64, 68, 73, 74, 78, 
82, 97, 98, 114 
łlubner Catharina, Jacobi filia 20 
IIu
tius Andreas 143 
lIyperius .Andre1s 37 


Jan, wielki kniaź mosk. 24 
Jan Fryderyk, książę pom. 65 
Jan Olbracht, król 28 
Junius Melchior 58 


Kdlkstein Jdn 113 
Kittelius (Kitelius?) Jo,ll1ncs 9 
Kloczowski Piotr 15 
Kochanowski Jan 91, 132 
Korwin Maciej, król węg 112 
Kosowski Wacław 15 
Kostka Krzysztof 24 
Kostka Stanisław 109, 120 
Kostka Zofia, c. Krzysztofa 120 
Koszarski Grzegorz 130 
Krasnystaw Albertus a 14 
Kriger Elisabetha, Lucae L 143 
Kriger Henricus l 
Kriger Nicolaus l 
Kroto(w)ski Andrzej (Jędrzej) 17, 63, 152
>>>
Kroto(w)ski Jakub 17, 63 
Kroto(w)ski Urszula 29 
z Krotoszyna Jan 17 
Krzesichleb, zob. Artomiusz Piotr 
Krzliski Jan (pseud.) zob. Mikołajewski 
Daniel 
Kuncius Jeremias 94 


Lange Joannes 95 
Lasicius Joannes 93 
Lilszkowski Jacobus 48 
Lataiski Stanisław 46 
Lebelski Jerzy 16, 24 
Leichtfus Aegidius 142 
LeszczYliski Andrzej 146 
Leszczyński Rafał II 
Lidicius Paulus 137 
Limer Carolus 40 
Lindanus Nicolaus l 
Linde Barbara 42 
Lindemann LaurenUus 65 
Lipsius Iustus 116 
Lipski Andrzej 15 
Liszka Nicolilus 94 
Lorenc Jan 48 
Loth Joachim 65 
Ludovicus Laurentius 65 
Luther Mdrtin l, 26, 27, 38, 41, 45, 58, 
85, 113 
Lutosł,nvski Jan 15 
Lutosławski Jeremidsz 15 



 


Mdciej Korwin, król węy. 112 
Madzinius Samuel 145 
Mahomet 137 
Mdius Matthias 93 
Makowiecki StanisłdW 120 
Malchin Christianus 143 
Mathesius Joannes 38, 39 
Matthaeus Joannes 65 
Mdtthias, rex Ungariae 112 
Melanchton Philippus 65 
Mencel 113 
fv1iączyIiski (MączYliski) Jdn 52 
Mikołajewski Daniel 75, 104, 146 
Mirus Martinus 65 
Mniszek Mikołaj 15 
Mochinger Henricus 30. 153 
Mochinger Nicolaus 143 


MoHer Conradus 45, 51, 94, 114, 116, 118, 
126 
MoHer Henricus 114 
Mondvius Jacobus 71, 114 
Morgenstern Benedictus 105 
M6rliri Maximilianus 65 
Mornberg Andreas 132 
Muchinger, dr 17 
Murinius Martinus 17 
t-.lusaeus Simon 2, 3 
Mylius Martinus 82 


Naldi Naldus 112 
Neisser Catharina, Mdtthiae f. 19 
Neisser Georgius 97, 98, 114, 116, 118, 
126, 150 
Neothebel ValenUnus 10, 11 
Neugebauer Daniel 121 
Niemojewski Jakub 18, 21 
NiewieszczyIiski Mikołaj 144 
Nizolius Matthias 116, 138, 140, 148 
Nostitz Caspar 38 


Ocrasius Ambrosius 148 
Oder Barbara, Wilhelmi f. 136 
OdonUus Caspar 58 
Oppel Georgius 19, 20, 36, 44, 51, 54, 88, 
97 
Orzelski Swiętoslaw 104 
Orzeszko Jerzy 15 
Osiecki Sebastian 11 
Ossoliński Hieronim 15 
Os solilis ki Piotr 15 
Ossoliliski Prokop 15 
Ostromiecki Jan 133 
Ostromiecki Szymon 133 
Qstrorogowie 93 
Ostrorog Jan 25, 29 
Ostrorog Mikołaj 25, 149 
z Ostroroga Sędziwój 115 
Otto ZachariclS 88, 148 


Pamarius 113 
Pancratius Balthasar 132 
Pancratius Joannes 139 
Pauli Simon 113 
Pezel Catharina, uxor Tobiae 102 
Philalethes Wilhelmus, Oxon. 90 
Pic kart Johann 58 


185
>>>
Podlodowski Walenty 15 
POlliS Nicolalis 140 
Ponętowski Mikołaj 15 
POpOViliS Stanislaus 94 
Porudenski Piotr 15 
Potenza Francisclis 148 
Praetorius Georgilis 124 
Praetorilis Gottschalk 58 
Praetorilis Stephanlis 65 
Prażmowski Andrzej 12, 21 
Preiser Esaias 65 
Preyss Leopoldus l 
Plilmann Bernardus l 
Pyrnes Eva, Melchioris f. 88, 98 
Pyrness Juditha, Melchioris f. 97 
Pyrnes Melchior 28, 46, 88, 98 
Pyrnes Palilus 28 


Reinhard Benedictus 31 
Reinhard Samuel 114 
Rethel Martinlis 51 
RhodliS Jacoblis 88 
RibbiliS Nicolalis 74, 97 
Ritter Henriclis 132 
RiviliS Joannes 58 
Rokita J oannes 48 
Roski Adamus 93 
Rottkierch Melchior ab 151 
Rozdrażewski Hieronim 16, 129 
Rozwadowski Jan 15 
Rudiger Anna, Jacobi f. 134 
Rudolf II, ces. alistr. 87 
Rull Agnes 121 
Rlimpler Erasmlis 88, 116 
Rlinaw Dionysilis 69 
Rliff (RliOff) MarUnlis 67, 92 
Rlisinowski Jan 133 
Rlisinowski Rafał 145 
Rybiński Jan 29, 88, 100, 106, 129, 147, 
152 


Sartorius MarUnus 15 
Schober Hlildericlis 51, 53, 54, 61, 64, 68, 
70, 71, 72, 73, 74, 77, 78, 79, 82, 88, 93, 
94, 95, 97, 98, 100, 102, 112, 113, 114, 
116, 124, 125, 126, 129, 133, 138, 140 
Schober Joannes 88, 97 
Scholtz Barbara, Abr, filia 54 
186 Schroderus J oannes 88 


Schlibbe (Schlibboelis) Llicas l, 4, 5 
Schliltetus Anna, ValenUni f. 4 
SChlitZ Mattllias 88, 97 
Seidler Simon 15, 19, 20, 78 
Sellinlis Matthias 83, 148 
Selneccer Nicolalis 65 
Seydel Barbara, Andreae f. 64 
Siefert Georgilis 73 
Siefrid Anna, Michaelis f. 77 
Sierakowski Marcin 62 
Sierakowski Stanisław 106 
Sirakowski Janlisz 130 
Sir akowski Łlikasz 130 
Sir akowski Marcin 130 
Sigismlindlis III zob. Zygm. III, Waza 
Skarga Piotr 91 
Smiglecki Marcin 146 
Sobol Urbanlis 148, 153 
Soltan Albertlis 100 
Sonius Chr. 93 
Spławski Stanisław 63 
Sporerus David 20 
Stosselilis Joannes 65 
Strigelilis Victorinus 65 
Stroband Christianlis 55, 136 
Stroband Elisabetha, Henrici f. 142 
Stroband Henriclis sen. 9, 30, 37, 46, 49, 
51, 65, 94, 118, 126, 139 
Stroband Henriclis iun. 88, 97, 116, 148 
Stroband Joannes l, 17, 44, 53, 55, 97, 
114 
Strychnlis Albertlis 97, 107 
Stlirm Joannes 30, 40, 51, 58, 72, 94, 114 
Sliidas 129 
Slilfius Stanislalis 94, 126 
Sweder Daniel 4 
Swidnina Katarzyna 29 
Świer(sz)c:mwna Halina z Olchowca 25 
Szafraniec Andrzej 141 


Tangel Llicas 65 
Tarnowski Jan 109 
Telichler Elias 88 
ThamniUus Andreas 133 
Theodorici Anna, Andreas 100 
Thonin Fabianus 40 
Tidicaelis Francisclis 64, 95, 98, 100, 116, 
118,148 
Timaelis Joannes 88
>>>
Tobolski Adam 100 
Trisner MarUn 41, 42, 55, 86, 108, 114, 116 
Trost Regina, Antonii f. 148 
Tlirnowski Szymon Teofil 48, 89 
I
I i i ll 
' . I 
, " . 
Usaelis Caspar 44, 47, 54 


Wenzel (Wentzel) Joannes 6 
Widebram Fridericlis 65 
Wider Georgilis 132 
Willich JOdOCliS 65 
Winter JacobliS 54 
Wolff Hieronymlis 58 
Wolff Samliel 13, 15 
Wormser Joannes JacobliS 40 


ValeriliS Cornelilis 80 
Verinlis Michael 22 
Verepaelis Simon 96 
VincenUlis Petrlis VraUsl. 65 
Vogt LaurenUlis 88 
Vorberg Gregorilis 51, 88, 97 
VulpiliS Thomas 97 


Zajączkowski Albertlis 33 
z Zarnowca Grzegorz 130 
Zborowski Jan 99, 105 
Zeleńska Elżbieta 29 
ZitliliitZ Jacoblis 65 
ZisiliS VitliS 88, 97 
Z611ner Basilius 97 
Z611ner Jacoblis 51 
Zygmlint III Waza 61, 62, 82, 87, 109. 
129, 135, 144 


Walter Bartholomaelis 72 
WaltherliS Andreas 113, 58 
Warszewicki Krzysztof 23, 24 
Welmann GerardliS 31 


"
>>>
1.
>>>
SPIS TABLIC 


t- 


l. Opis czcionek i naj starsze zestawienie toruńskich drukarzy w pracy 
Jana Nicolai: Abriss der Thornischen Buchdruckerey. (Tor. 1717, egz. 
Ks. M.) 
2. Pierwszy druk torUliski Worffschauffla Assertiones Erazma Glicznera. 
Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 1 
3. Utwór okolicznościowy korektora Łukasza Schubbe z okazji ślubu na- 
uczyciela w Lęborku Daniela Swedera. Egz. B-ki Gd. PAN. - Poz. 4. 
4. Biblijna historia Gedeona opisana wierszem przez konrektora. gimn. tor. 
Łukasza Sclwbbe Egz. Gd. PAN. - Poz. 5. K. tyt. egz. B-ki Gd. PAN. - 
Poz. 2. 
5-6. Musaeus: Calecllisliscll Examen. Odmienny układ tekstu wokół klocka 
świadczy o korekcie estetycznej. - Poz. 2. 1) Egz. Ks. M. w Toruniu. 
2) Egz. B-ki Gd. PAN 
7-8. Walentego Neothebela ACIOs/ichis i Raphaelahi drukowane przez Nerin- 
ga w r. 1581 w Toruniu po polsku. - Poz. 10, 11. 
9. Elegia Samuela Wolfa na zgon Mikołaja Czernego pod Pskowem. Egz'. 
B-ki Gl. UMK. - Poz. 13. 
10. Pierwsze wydanie Consensus z roku 1582. Egz. BU. Wrocł. - Poz. 14. 
11. Ugoda Ewangelików z Braćmi Czeskimi dołączona do Consensus z r. 
1582. - Poz. 14. 
12-13. Warianty kroniki Muriniusa. Obydwa egz. z B-ki Kórn. - Poz. 17. 
14-15. Przedmowa Marcina Muriniusa do Radnych miasta Torunia. (War. A Kro- 
niki Muriniusa). - Poz. 17. 
16. 17. Przedmowa. drukarza Neringa w war. B. Kroniki mistrzów pruskich Muri- 
niusa. Poz. 17. 
18. Kazania pogrzebne ks. Piotra Artomiusza. Druk Neringa z r. 1583. Egz. 
Ks. M. w Tor. - Poz. 25. 
19. Pierwszy zbiorek poetycki Jana R}'biIiskiego drukowany w Toruniu 
li Neringa w r. 1583. Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 29. 
20. Przekład Nowego Testamentu, drukowany w 2 częściach. K. tyt. części 
1-szej egz. Ossolineum. - Poz. 43. 
21. 22. Typowa dla druków Neringa ramka z ozdobników w kszt. zamkniętego 
M (po 2 "grzybki" w 1 ozdobniku) 
1) Jan Sturma Neanisci. Tor. 1583. - Poz. 30 
2) Designatio lec/ionum pro Anno 1586. - Poz. 49. 
23. Regulae duorlecim Jana Campensis (ramka z trójlistków). Egz. Ks. M. 
w Tor. - Poz. 33. 
24. Druk Prawa Chełmińskiego wydany staraniem i nakładem burmistrza 
Henryka Strobanda, Egz. B. Gl. UMK. - Poz. 35. 


15 


33 


34 


35 


36 


66 


67 
68 


6B 
69 


70 


71 


72 


73 


74 


75 


76 


77 


189
>>>
190 


25. Herb miasta Torunja na ost. stronie Prawa chelmiliskiego (war. A, egz. 
B. Gł. UMK.) - Poz. 33. 
25 a, b, c, d. Zestawienie winiet stosowanych przez Neringa w Prawie chełmiń- 
skim. - Poz. 35. 
26. FronUspice 
27. tytuł łaciński 
28. tytuł polski 
29. Tom pierwszy lnslitutionis literatae zawierający prace znanego pedagoga 
Jana Sturma. Egz. Ks. M. w Tor. z dedykacją H. Strobanda Bibliotece 
toruńskiej. - Poz. 51. 
30. 31. Kancjonał Artomiusza z r. 1587. Egz. B-ki Czartor. w Kr. - Poz. 57. 
l) K. tyto 2) Początek cz. 2 
32. 3) Początek pieśni adwentowych w kanc. Artomiusza. - Poz. 57. 
33. Przygotowane zapewne przez U. Schobera jako ćwiczenie szkolne Epita- 
fium ku czci króla Stefana orientuje nas w życiu i działalności króla. 
a równocześnie zaznajamia z posiadanym przez Koteniusza materiałem 
zdobniczym w czasie przejęcia drukarni. - Poz. 60. ' 
34. Zbiór utworów powitalnych przygotowany na przyjęcie króla Zygmunta 
III-go. K. tyto egz. Ossol. - Poz. 61. 
35. Tradycyjna ramka z trójlistków przy druku ślubnym And. Gretscha 
i Barbary z r. 1588. - Poz. 64. 
36. 37. Inicjały, zdobnictwo w druku gratulacyjnym na ślub drukarza Andrzeja 
Koteniusza z Eufrozyną Butnerówną. - Poz. 68. 
38. 39. Greckie epos ślubne pisane przez U. Schobera dla drukarza A Kote- 
niusza i jego przyszłej małżonki. - Poz. 68. 
40. 41. Zestawienie gdańskiego i toruńskiego wydania Dion. Runaw'a Vom 
Wucher (O lichwie). Oba wyd. nieznane Estr. - Poz. 69. 
42. 43. Karta tytułowa i jedna ze stron opisujących choroby w Nomencl%rze 
Artomiusza. Egz. BU. Wroci. - Poz. 82. 
Zestawienie dwu wydań Wokabularza z r. 1590 i 1596. - Poz. 81 i 127 
K. A 3v i A4 w wydaniu Wokabularza z r. 1590. - Poz. 81. 
Te same strony z wyd. z r. 1596 (różnica w zdobnictwie). - Poz. 127. 
Katechismik Marcina Lutra z r. 1591. Egz. B. Nar. l) Karta tyt. 2) K. A 6v 
z drzeworytem. - Poz. 85. 
52. Karta tytuł.owa "Responsa" protestantów na Upominanie do ewangelików 
ks. Piotra Skargi. - Poz. 91. 
53. Prognosticon Marcina Ruffa na rok 1593 z drzeworytami zaczerpniętymi 
z krak. drukarni Siebeneychera. Egz. B. Jag. - Poz. 92. 
54. Kazanie Artomiusza nad ciałem wojewody pozn. Stanisława Górki. Egz. 
B-ki Czart. - Poz. 99. 
55. Jana Rybińskiego Gęśli różnorymych księga pierwsza. 
l) Koteniusz omawia errata. - Poz. 106. 
2) Wiersz J. Glicznera i tekst Gęśli 1-szej. - Poz. 106. 
56. Śląski unikat żałobnych trenów Strychnusa wykazuje polskość familii 
Jerzego Swigonia. - Poz. 107. . 
57. Elegia Marcina Beckmanlla ku czci króla Zygmunta III, wicekanclerza 
Jana Tarnowskiego i podskarbiego Stanisława Górki. Egz. B-ki Gd. 
PAN. - Poz. 109. 


} 


Consensus w wyd. z r. 158617 powtarzający się 
w wydaniach z lat 1592 i 1596. - Poz. 48. 


44. 45. 
46. 47. 
48. 49. 
50. 51. 


78 


79 


80 


81 


82 
83 


l 


140 


141 


142 


143 


144 


145 


146 
147 
148 
149 


150 


151 


152 


153 


I 

 
... 
r' 


154 


155 


156 


'\..
>>>
... 
., 


58. Florentyńczyka Nalda Pochwala biblioteki króla Macieja Korwina zacho- 
wała się niestety bez k. tyto i wstępu. Egz. Oss. - Poz. 112. 157 
59. Postylla Kalksteina. 1) K. tyt. Postylli. Egz. B-ki Kórn. - Poz. 113. 158 
60. 2) przedmowa drukarza A Koteniusza do czytelnika. - Poz. 113. 159 
61. 62. 3, 4) Inicjały, drzeworyty i ozdobne ramy Postylli 160-161 
63. 5) Rozmieszczenie drzeworytów mniejszych; Mniejsze inicjały i czcion- 
ki. - Poz. 113. . 162 
64. 6) Winiety tekstowe i końcowe wypełniające puste miejsce stron Po- 
stym. - Poz. 113. 163 
65. Karta tyto zbiorku poetyckiego U. Schobera Paralipomena z herbem 
Konst. Gisiusza. - Poz. 114. 164 
66. Winiety i inicjał w bogato zdobionym dziełku U. Schobera Paralipo- 
mena. - Poz. 114. . 165 
67. Orationes X. 1) Karta tyto z datą 1594. Egz. B-ki Gd. PAN. - Poz. 116. 166 
67a. 2)Na ost. stronie widnieje data 1595. W zakończeniu do czytelnika za- 
chęta do studiów języka polskiego. - Poz. 116. 167 
68. Drzeworyt herbowy Kostków w Epilhalamion Marcina Beckmanna ku 
czci Stefana Batorego i Zofii z Kostków (1596). - Poz. 120. 168 
69. 70. Początek zdefektowanego egz. Kancjonału Artomiusza z r. 1596. Egz. 
B-ki Nar. - Poz. 123. 169 
71. 72. U. Schobera Paraenesis de Schola Thoruniensi. l) K. tyto Egz. BU. 
Wrocł. - Poz. 126. 2) Estetyczny układ członek przy dedykacji wstęp- 
nej. - Poz. 126. 171 
73. Rzadziej spotykany wariant A. Kroniki Erazma Glicznera z pelikanem 
Koteniusza. Egz. B-ki Gd. PAN. - Poz. 129 171 
74. Dla Torunian pisał również swe utwory lipski poeta i przyjaciel Scho- 
bera, Jan Albinus. Egz. BUTor. - Poz. 134. 172 
75. Pastor z Brodnicy Paweł Lidicius wydaje obszerny utwór poetycki o groż- 
nym państwie Mahometa. Egz. Ks. M. w Tor. - Poz. 137. 173 
76. 77. Mowa Macieja Nizoliusa o życiu i śmierci Schobera. l) K. tyt. egz. BU 
Wrocł. - Poz. 138. 2) Początek mowy. Kursywa łac. - Poz. 138. . 174-175 
78. Elegia Samuela Madzińskiego opłakująca przedwczesną śmierć Rafała 
Rusinowskiego, syna Jana, chorążego inowrocławskiego. - Poz. 145. 176 
79. Karta tytułowa znanej dysputacji Daniela Mikołajewskiego z jezuitą 
ks. Marcinem Śmigleckim. - Poz. 146 177 
80. Wiersze przyjaciół z życzeniami na ślub Henryka Strobanda młodego 
z Reginą, córką Antoniego Trosta. Egz..Ks. M. w Tor. - Poz. 148. 178 
81. 82. Zniszczona karta tytułowa i zastosowanie różnej czcionki w tekście pol- 
sko-łacińskim TllOna/omachjj Piotra Artomiusza. Egz. B-ki Czartor. - 
Poz. 149. . 179 
83. Broszura omawiająca ustrój gimnazjum toruńskiego i warunki przyjęcia 
na przełomie XVI/XVII wieku. Egz. Ks. M. - Poz. 154. . 180 


\ . 


ZESTAWIENIE ZMIKROFILMOWANYCH POZYCJI 
znajdujących się w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu 


l, 2, 7, 9, 12-20, 24, 29, 30, 31, 42, 43, 44, 48, 49, 50, 56, 57, 60, 61, 64, 68, 72, 75, 77, 82, 85, 88, 89, 91, 93, 
96, 97, 98, 99, 106, 107, 111-117, 120, 126, 130, 133, 134, 137, 138, 145, 146, 149, 150, 154.
>>>

>>>
SPIS TREŚCI 


Ws
p 5 
Literatura 17 
Indeks alfabetyczny 19 
Druki toruńskie XVI wieku 27 
I. Stanisław Worffschauffel 29 
II. Melchior Nering 37 
III. Andreas Cotenius 84 
Fragmenty 181 
Wykaz autorów i omawianych osób 183 
Spis tablic . 189 
Zestawienie . zmikrofilmowanych pozycji znajdujących się w Bibliotece Głównej 
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu 191 



 .... 

YIiCM 
· f8ll."łi "Iii
>>>