/Pomorze_030_11_001_0001.djvu

			:k
 o '11 3 j- £ 
UMK Toruń . ;6 9 
TOWARZYSTWU 


CA.-;t PO/n1oll1 
()41J?}5 09 
NAUKOWE W TORUNIU 
FONTES 69 


TABLICZKI WOSKOWE 
MIASTA TORUNIA 
OK. 1350 - I POŁo XVI W. 


WYDALI 
KAROL GORSKI 
WITOLD SZCZUCZRO 


\V 


WARSZAWA - POZNAŃ - TORU1\l 1980 
PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE
		

/Pomorze_030_11_002_0001.djvu

			\ 


iii-10 0 


---
		

/Pomorze_030_11_003_0001.djvu

			\ 


TABLICZKI WOSKOWE 
MIASTA TORUNIA 
OK. 1350 - l POI.. XVI W. 


T ł) Ił Ir ;\ 


t 2 :1 ;J - t Ił 8 :1
		

/Pomorze_030_11_004_0001.djvu

			SOCIETAS SCIENTIARUM TORUNENSIS 
FONTES 69 


TABULAE CEREAE 
CIVITATIS TORUNENSIS 
CA 1350 - I PARS XVI S. 


BDlTIONBM CURAVBRUNT 
CAROLUS GORSKI ET VI rOLDUS SZCZUCZRO 


VARSOVIAE - POSNANIAE - TORUNIl 1980 


i 


ł J 


r 


J 
J
		

/Pomorze_030_11_005_0001.djvu

			r 


o 


!2.
'S''r 11-/1 


TOWARZYSTWO NAUKOWE W TORUNIU 
FONTES 69 


TABLICZKI WOSKOWE 
MIASTA TORUNIA 
OK. 1350 - I POI.. XVI W. 


WYDALI 
KAROL GORSKI 
WITOLD SZCZUCZKO 



 


WARSZAWA - POZNAN - TORUN 1980 
p ANSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE
		

/Pomorze_030_11_006_0001.djvu

			- 


REDAKTOR NACZELNY WYDAWNICTW TNT 


Artur Hutnikiewicz 


Komitet Redakcyjny 


Przewodniczący: Leonid 2ytkowicz 


Członkowie 


. 


Antoni Czacharowski, Sławomir Kalembka 


Redaktor techniczny 
Henryk Zieliński 


Tekst składali 
Melania Szczypiorska, Mieczyslaw Milczyński, Jerz1l Suchorski 


W zecerni łamał 
Marian Koszllkowski 


WYDANO Z POMOCĄ FINANSOWĄ 
POLSKIEJ AKADEMII NAUK 


35 


." 
- I 
el 1\)f4\\) 


Printed in Poland 


... 


PANSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE 
Oddział w Poznaniu, 1980 
Wydanie I. Nakład 660+90 egzemplarzy. Ark. wyd. 21. Ark. druk. 18,25+1,0 ilustr. 
Papier offset. mat. III kl., 80 g, 70XI00. Podpisano do druku 29 października 1980 r. 
Druk ukończono w listopadzie 1980 r. Zam. 506. R-12 
Cena zł 80.- 
Zakłady Graficzne w Toruniu 
C1. PCHt\ 
€ . 3D J 
8
		

/Pomorze_030_11_007_0001.djvu

			SPIS TRESCI 


Przedmowa (Antoni Czacharowski) . 
Wstęp . 
Zdobione oprawy toruńskich tabliczek woskowych (Marian Kutzner. 
Elżbieta Ptlecka) 
Bibliografia 
Konkordancja . 
Wykaz skrótów 


TABLICZKI 


Stare Miasto Toruń 
Poliptyk A 
Poliptyk B 
Poliptyk C 
Poliptyk D 
Poliptyk E 
Poliptyk F 
Nowe Miasto Toruń 
Poliptyk G 
Poliptyk H 
Poliptyk I . 
Poliptyk J . 
Poliptyk K . 
Poliptyk L . 
Poliptyk M 
Stare i Nowe Miasto Toruń 
Poliptyk N 
Poliptyk O 
Słowniczek trudniejszych wyrazów niemieckich 
Słowniczek średniowiecznych terminów łacińskich 
Indeks osobowy . 
Indeks nazw miejscowych 
Zusammenfassung 
Summary 


str. 
VII 
IX 


XLIII 
LI 
LIII 
LV 


3 
5 
41 
81 
85 
89 


103 
111 
133 
145 
149 
161 
181 


189 
193 
195 
196 
197 
223 
229 
233
		

/Pomorze_030_11_008_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_009_0001.djvu

			PRZEDMOWA 


Ukazanie się każdego kolejnego tomu serii "Fontes" Towarzystwa 
Naukowego w Toruniu jest zazwyczaj wydarzeniem, ważnym nie tylko 
dla miłośników dziejów regionu. Sprawia to zarówno dobra, wieloletnia 
tradycja edytorska toruńskiego ośrodka, jak i wartość archiwaliów sy- 
stematycznie publikowanych w tej serii. Zapoczątkowana w okresie mię- 
dzywojennym akcja publikowania źródeł do dziejów średniowiecznego 
Torunia jest kontynuowana również przez ten tom, zawierający teksty 
zapisane na tabliczkach woskowych. 
Prof. Karol Górski, twórca toruńskiej szkoły wydawców źródeł, oraz 
mgr Witold Szczuczko, decydując się na opublikowanie toruńskich tabli- 
czek woskowych, podjęli się niezmiernie ważnego, ale i trudnego zada- 
nia. Doniosłość ich pracy wynika przede wszystkim z unikatowego cha- 
rakteru tego typu źródeł. Tylko w nielicznych archiwach europejskich 
zachowały się tabliczki woskowe, które w okresie średniowiecza zapewne 
służyły jako podstawowy materiał pisarski w codziennej pracy różnych 
urzędów i kancelarii. Tabliczki te zawierają ponadto ogromnie cenny 
materiał źródłowy dla studiów nad społeczeństwem Torunia w schyłko- 
wym okresie średniowiecza. Uzupełniają one i wzbogacają informacje 
zawarte w innych typach źródeł, zachowanych przede wszystkim w to- 
ruńskim archiwum. Mamy więc tu, obok obfitej korespondencji i doku- 
mentów, różne rodzaje źródeł aktowych, wśród których na szczególną 
uwagę zasługują księgi ławnicze i akta kamlarii. Szczęśliwym zbiegiem 
okoliczności, zachowane źródła koncentrują się w najbardziej ważnych 
dla dziejów miasta okresach, a więc na przełomie XIV i XV w. oraz 
w połowie XV w. Pozwala to na bardzo wszechstronne studia analitycz- 
ne o charakterze przekrojowym. Brak natomiast długich serii ksiąg miej- 
skich czy też np. rejestrów podatkowych utrudnia badania nad ewolucją 
procesów społeczno-ekonomicznych. 
Zachowane akta, zawierające ogromne bogactwo informacji, przede 
wszystkim o życiu mieszkańców Torunia w schyłkowym okresie średnio- 
wiecza, są dotąd jedynie w nikłym stopniu wykorzystywane przez ba- 
daczy. W postaci rękopisów dość nieczytelnych, akta te są prawie nie- 
dostępne. Odnosi się to w szczególności do tych źródeł, które służyć mogą 
jako podstawa do badań nad społeczeństwem miasta. Dlatego też trwają 
od dłuższego czasu przygotowania dalszych edycji, m.in. ksiąg ławni-
		

/Pomorze_030_11_010_0001.djvu

			VIII 


czych oraz różnorodnych wykazów mieszczan toruńskich z XIV i XV w. 
Wszystkie te źródła jakby klamrą spina w jedną całość bogaty materiał 
zawarty w publikowanych tu tabliczkach woskowych. Tak więc wy- 
dawcy toruńskich tabliczek woskowych udostępniają nauce źródło o klu- 
czowym znaczeniu dla dalszych badań, nie tylko nad dziejami stosun- 
ków społeczno-gospodarczych Torunia, lecz także do lepszego poznania 
wielu problemów z zakresu życia miasta późnego średniowiecza. 


Antoni Czacharowski 


I 
l
		

/Pomorze_030_11_011_0001.djvu

			WSTĘP 


Tabliczki woskowe były znanym i dość powszechnie stosowanym ma- 
teriałem pisarskim starożytności i średniowiecza l. Używali ich ucznio.- 
wie w szkołach, kupcy do prowadzenia rachunkowości, politycy i pisarze 
do zapisywania mniej ważnych dokumentów, rozpraw, modlitw, zaklęć. 
Szczególnie wygodne były w korespondencji, kiedy można było na tej 
samej tabliczce dać odpowiedź. W dalszym rozwoju stały się one pro- 
totypem kodeksu pergaminowego. Rzymianie określali tabliczki drew- 
niane jako "caudex" lub "codex", tj. kloc drewniany I, a sama nazwa 
została przeniesiona na średniowieczny kodeks pergaminowy. 
Sredniowiecze przejęło i dalej rozwinęło formę tabliczek woskowych. 
Zwiększyły się ich formaty. Tabliczki gdańskie, które znamy, mają 
24,5 cm szerokości i 30,25 cm wysokości I. Duże płaszczyzny wymagały 
silnej obudowy drewnianej, jej odpowiedniego przygotowania i specjal- 
nych właściwości samego wosku. Wypełniano nim deseczki z obu stron 
i dzielono na jeszcze mniejsze pola. Deseczki zaopatrywano w okładki, 
związywano i sklejano razem w poliptyki, dodając czasem dodatkowe 
zapięcia z pasków skóry. W średniowieczu tabliczki znalazły szerokie za- 
stosowanie w administracji miejskiej, m.in. w prowadzeniu rachunko- 
wości, zapisek sądowych itp. ł, mimo pojawienia się i rozpowszechnienia 
pergaminu, a póżniej papieru. 
Do chwili obecnej zachowało się stosunkowo niewiele tabliczek wo- 
skowy.ch. W XIX w. istniało kilka tabliczek jeszcze z czasów starożytnej 
Grecji i Rzymu I oraz znaczna ich liczba z okresu średniowiecza, m.in. 


l K. G ł o m b i o w s k i, H. S z w ej k o w s k a, Książka Tękopi
mienna i biblio- 
teka w staToż1ltno
ci i 
redniowieczu, Warszawa 1971, s. 24-33, tamże dalsza lite- 
ratura zagadnienia, oraz R. B li II, E. M o s er, H. K li h n, Wachs als BeBchreib- und 
Siegelstoff. WachsBchTeibtafeln und ihTe Verwendung, [w:] Vom Wachs. Hoechster 
BeitTiige zur Kenntnis der Wachse, Bd. 1, Beitrag 9, Frankfurt a.M. 1968, s. 785--894, 
gdzie znajdują się bardzo interesujące wyniki badań przede wszystkim fizyko-che- 
micznych, przeprowadzonych na tabliczkach znanych w Europie. Autorom nie znane 
są tabliczki toruńskie. 
I K. G ł o m b i o w s k i, H. S z w e j k o w s k a, Ksiqżka Tękopiśmienna, s. 24 n. 
I A B e r t l i n g, ETliiuterungen und ETgebnisse der KopenhageneT Wachsta- 
teln, Zeitschrift d. Westpreussischen Geschichtsvereins, H. 4: 1881, s. 34-82. 
ł Ibid., s. 34 n.. 
I Ibid., s. 35.
		

/Pomorze_030_11_012_0001.djvu

			x 


I 


w Chełmnie, Toruniu i Gdańsku (w większości w rękach prywatnych) 8 
Spośród tych ostatnich wydano i opracowano do tej pory tabliczki 
z Gdańska 7. 
W Toruniu, w Wojewódzkim Archiwum Państwowym znajduje się 
obecnie 128 deseczek tabliczek woskowych, złożonych w 21 wiązek. Za- 
wierają one zapisy dotyczące Starego i Nowego Miasta Torunia z lat 
od około 1350 do końca pierwszej połowy XVI w. Zbiór ten stanowi treść 
niniejszego wydawnictwa. 
Tabliczki toruńskie są do tej pory zupełnie nie wykorzystanym 
źródłem historycznym, jeśli nie liczyć marginalnych odniesień T. Trze- 
bińskiego do tabliczek I Iv., I 6 i II 6 w wydanym przez niego w 1936 r. 
Wykazie czynszów Starego Miasta Torunia z lat ok. 1350' oraz uwag 
H. Piskorskiej przy omawianiu organizacji władz i kancelarii miasta 
Torunia do 1793 r. u W pozostałych wypadkach sygnalizowano tylko ich 
istnienie: w XIX w. wymieniono je przy okazji omawiania tabliczek 
woskowych w ogóle ", a w nowszej literaturze przy opisie materiałów 
z Archiwum Toruńskiego 11. 


8 L. F. H e s s e, Wachstafeln bet den Alten. Verzeichniss und Beschreibung der- 
jcnigen welche aus spateTer Zeit in den Archiven und Bibliotheken Deutschlands 
und anderer europaischen Lander aufbewahrt werden, Serapeum. Zeitschrift f(lr 
Bibliothekwissenschaft, Handschriftenkunde und altere Litteratur, Jg 1860, s. 356- 
-377, oraz AltpTeussische Wachstafeln, Altpreussische Monatsschrift, Bd. 4: 1867, 
s. 189. 
7 G. B u c h wal d, Die Wachstafeln der Grossen Koniglichen Bibliothek zu 
Kopenhagen, Zeitschrift d. Westpreussischen Geschichtsvereins, H. 4: 1881, S. 1-33; 
A. B e r t l i n g, Erlauterungen und Ergebnisse, ibid., s. 3
2; t e n że, Die Wachs- 
tafeln der Danziger Stadtbibliothek, ibid., H. 11: 1884, s. 1-62; G. G a l s t e r, Ein 
Danziger Wachstafelzinsbuch aus dem 15. Jahrhundert, Zeitschrift fUr Ostforschung 
Lander und Volker im Ostlichen Mitteleuropa, Jg 8, 1959, H. 2, s. 231-259; S. K u- 
j o t, Dzieje Prus Kr6lewskich, cz. 2: PomoTze i ziemia chełmińska 1309-1380, 
Roczniki TNT, R. 29-31: 1922-1924, Toruń 1924, s. 335-336. Tabliczki elbląskie, 
depozyt w dziale rękopisów Biblioteki Głównej UMK, zawierają spis czynszów na 
3 zachowanych deseczkach. Tabliczki gdańskie, przechowywane w Bibliotece Gdań- 
skiej PAN, ocalały (sygn. Ms 783). 
I T. T r z e b i ń s k i, Wykaz czynsz6w StaTego Miasta TOTunia z lat około 1330, 
Zapiski TNT, t. 10: 1936, z. 5-6, s. 186-196, przypis 3 na s. 194-195 oraz l i 2 
na s. 195. 
u H. Pisk o r s k a, Organizacja władz i kancelarii miasta Torunia do 1793 r.. 
Roczniki TNT, R. 59: 1954, z. 2, Toruń 1956, s. 46. 
II Zob. przypis 6. 
11 H. P i s kor s k a, Materiały do badań ludnoAciowych w Archiwum miasta 
Torunia, cz. I: Wiek XIII-XVI, Zapiski TNT, t. 10: 1935-1937, z. 1-2, s. 9; K. C i e- 
s i e l s k a, Materiały źT6dłowe do dziej6w Torunia do Toku 1410 w Archiwum To- 
ruńskim, ibid., t. 20: 1955, z. 1-4, s. 389, 395; t e j ż e, Wojew6dzkie Archiwum Pań- 
stwowe w TOTuniu (folder), Toruń 1977, gdzie reprodukcja tabliczki la. 


l 


-
		

/Pomorze_030_11_013_0001.djvu

			XI 


TECHNIKA SPORZĄDZENIA I ZAPISU - DZIEJE KANCELARII 


Przedstawiane tu tabliczki zostały wykonane z różnych gatunków 
drzewa w postaci deseczek o wymiarach od 12 cm X 25 cm do 21,5 cm X 
X 41,7 cm. Na deseczkach wyżłobiono z obu stron regularne pola, na 
których wyryto ostrym rylcem kreski na krzyż, aby przez uzyskane 
w ten sposób rowki zwiększyć przyczepność wosku do drewna. Nie wszę- 
dzie jednak to występuje, nawet w tej samej tabliczce; np. w tab!. IIb 5, 
5v. brak kreśleń, ale już tab!. Ub 6, 6v. ma kreślone podłoże. Jest to 
prawdopodobnie wynikiem niesolidności wykonawcy. Czasem zostawiano 
trzpień z twardego wosku, a tam, gdzie rozmiar deseczki był duży" pola 
dzielono na dwie mniejsze części, aby wosk lepiej przylegał i nie wy- 
padał. W deseczkach o małych rozmiarach pól nie dzielono. Pola wy- 
pełniano woskiem specjalnie przygotowanym, zapewne zmieszanym m.in. 
z węglem drzewnym. Niektóre z tabliczek, szczególnie staromiejskie, 
mają dwie warstwy wosku, jak w pieczęciach: dolną, bardziej miękką, 
i górną - twardszą. Deseczki tak przygotowane związywano od strony 
grzbietów rzemieniem, dodając okładki i sklejając całość paskiem skóry 
lub pergaminu. Część tabliczek była ponadto spinana paskami skóry. 
Okładki zaopatrywano z reguły w bogatą ornamentykę roślinną i zoomor- 
ficzną. Powstała w ten sposób tabliczka w postaci poliptyku miała formę 
"kodeksu pergaminowego", a po zapisaniu stanowiła "rękopiśmienną 
księgę". 
Wewnątrz poliptyków, na rogach deseczek rozlewano na niewielkiej 
powierzchni wosk i przyklejano do niego karteczkę papieru, aby wy- 
ryty na wosku tekst chronić przed zatarciem. Deseczki w całej tabliczce 
były czasem oznaczane literami (poliptyk B). 
Tekst pisano na wosku rozgrzanym rylcem, który musiał wobec tego 
mieć oprawę lub rękojeść z drewna czy rogu. Jeśli rylec był silnie na- 
grzany, zostawiał głębokie i kształtne rowki, jeśli był tylko letni, ślizgał 
się po powierzchni, pozostawiając niegłębokie bruzdy. Pismo zmazywano 
tak samo rozgrzanym rylcem. Jeśli jego temperatura nie była wysoka, 
zacierał niedokładnie i zostawały wówczas ślady dawnego pisma, mniej 
lub bardziej czytelne, co dziś bardzo utrudnia odczytanie tekstu. 
Tabliczki staromiejskie i nowomiejskie różnią się formą zewnętrzną. 
Tabliczki Starego Miasta Torunia są przeważnie dużych rozmiarów, sta- 
rannie wykonane, z bogatą ornamentyką na okładkach. Tabliczki Nowego 
Miasta mają małe rozmiary (z wyjątkiem tab!. XII - poliptyk L), płytko 
żłobione pola, wosk najczęściej o jednej warstwie, toteż zachowały się 
w gorszym stanie. 
Sprawców pisma tabliczek nie udało się ustalić. Można przypuszczać, 
że byli nimi albo sekretarze miejscy, albo skrybowie z karni arii, czyli 
miejskiego urzędu skarbowego. W jednym wypadku możemy się do- 
myślać, że pisarz pochodził z Dolnego Sląska, gdyż użył on na oznacze-
		

/Pomorze_030_11_014_0001.djvu

			Xll 


1 
I 


nie rzeźni słowa "fartorium", które Du Cange znalazł tylko w Swidni- 
cy II. Nie udało się teź ustalić osób, które wymazywały zapiski, za- 
mieszczały nowe nazwiska czy dopisywały dane aż do XVI w. Pismo 
skrybów jest bastardą nie zindywidualizowaną; w tabl. I i II nagłówki 
pisali pisarze podniesionym pismem kodeksowym. Jedynie w XVI w. 
występuje wyraźnie nowy dukt pisma, choć nie jest to pismo neogo- 
tyckie. 
Pisarze kontrolowali tekst, nalepiali kartki papieru, czasem z tytu- 
łami pisanymi pismem kodeksowym minuskulnym. Czas umieszczania 
owych nalepek nie został ustalony. Wykazy były przepisywane do ma- 
nuałów lub rejestrów, na co wskazują wzmianki w tekście ("vide in ma- 
nuale", "vide in registro"). Do manuałów i rejestrów odnoszą się za- 
pewne zamieszczane przy nazwiskach majuskulne w większości litery. 
Datowane zapiski lub dopiski z XVI w. zdają się świadczyć, że 
tabliczki prowadzono w kancelarii miejskiej do "Reformatio Sigismundi" 
z 1523 r., która wyznaczyła miastu nowy okres ustrojowy, nową - 
rozbudowaną o III Ordynek, organizację władzy i rozbudowaną kance- 
larię, zakładającą nowe serie akt 11. Można sądzić, że tabliczki pozosta- 
wały jeszcze w kancelarii miejskiej do około połowy XVI w., aż do peł- 
nej stabilizacji nowego ustroju i kancelarii. 


I 



. 


. - 



. 
DZIEJE PRZECHOWANIA I OPRACOWANIA 



 


Po wyłączeniu tabliczek z kancelarii miejskiej około połowy XVI w. 
złożono je, jak można przypuszczać, w Archiwum Miejskim. W następ- 
nych wiekach uległy jednak rozproszeniu i częściowemu zniszczeniu. 
Część z nich w nie znany sposób dostała się do różnych instytucji i osób 
prywatnych. W XVIII w., nie wiadomo w jakiej ilości, znajdowały się 
w Bibliotece Gimnazjum Toruńskiego. Jaenichen, XVIII-wieczny pisarz, 
określił je jako XIII i XIV-wieczne księgi czynszowe 14. Być może, że 


11 D u C a n g e, GlossaTium mediae et infimae latinitatis, Paris 1937-1938, 
t. 3, s. 417. 
II H. P i s kor s k a, OTganizacja władz i kancelaTii, s. 48 n. 
14 Według starszej literatury, w Bibliotece Gimnazjum Toruńskiego jut od 
XVII w. znajdowały się tabliczki woskowe zawierające mowy Cycerona, rzekomo 
do użytku uczniów Gimnazjum. Podają to ówcześni dziejopisowie: S. S t a r 0- 
vo l s c i i, Polonia sive status Poloniae descTiptio nunc denuo Tecognita et aucta, 
Dantisci 1652, s. 56, i A. C e II a r i u s, Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithua- 
niae omniumque Tegionum juTi Polonico subjectoTum novissima deSCTiptio, Amster- 
dam 1659, s. 505. Powtarza tę informację za nimi J. H. Z e r n e k e, HistoTiae Tho- 
runiensis NaufTagae Tabulae odeT KeTn deT ThoTnischen Chrontcke, welchen vom 
1231sten bis an das 1711te Jahr, Thorn 1711, s. 160. Natomiast Ch. H a r t k n o c h, 
Freussische Kirchen-Historia darinnen von Einfilhrung deT Christlichen Religton 
wie auch von der Conservation, Fortpflantzung, Reformation und dem heutigen zu- 
stande derselben ausfilhrlich gehandelt wird, Franekfurt am Mayn und Leipzlg 
1686, s. 923, a więc jeszcze w XVII w., widzi w tabliczkach, gimnazjalnych czynsze. 


II....
		

/Pomorze_030_11_015_0001.djvu

			XIII 


początkiem rozproszenia i zniszczeń tabliczek woskowych był pożar ratu- 
sza 24 września 1703 r., spowodowany przez bomby szwedzkie w czasie 
oblężenia miasta. Archiwalia przechowywano wówczas na ratuszu, 
a wśród nich prawdopodobnie także tabliczki. Te, które ocalały, noszą 
dziś na sobie ślady pożaru: stopiony wosk i ubytki. W czasie akcji ra- 
tunkowej i ewakuacji akt tabliczki mogły ulec rozproszeniu i nie wr6cić 
do Archiwum; ile tabliczek w ten sposób zaginęło - nie wiemy. 
Zgromadził je ponownie w Archiwum Miejskim zasłużony jego opie- 
kun i sekretarz miasta Jerzy Bender w czasie prowadzonych w Archi- 
wum pod jego kierunkiem prac porządkowych. Na ich zakończenie spo- 
rządzono w 1879 r. inwentarz archiwalny, w kt6rym zapisano: "Vierzehn 
sehr beschiidigte Zinsbiicher auf Wachstafeln bezeichnet I-XV. 1382- 
-1500". Tabliczki uporządkowano wówczas, nadając poszczególnym wy- 
odrębnionym wiązkom sygnatury cyframi rzymskimi od I do XV. Pięt- 
nastą tabliczkę, jak można sądzić z dzisiejszego stanu zachowania, poli- 
czono, ale nie posygnowano. Jest to jedna deseczka-okładka z fragmen- 
tem tekstu na pasku pergaminowym. 
Ze sposobu sygnowania można wnioskować, że w 1879 r. tylko część 
tabliczek zachowała się w formie pierwotnej, tj. w całych fizycznie po- 
liptykach, np. tabliczka o sygn. II. Pozostałe były już rozbite na mniej- 
sze wiązki, którym nadano oddzielne sygnatury. Przy porównaniu oka- 
zuje się, że nie starano się tych luźnych wiązek scalać ani też sugerować 
ich wzajemnego związku przez kolejność numeracji (np. tabliczki VII 
i XI), co wykazujemy niżej. 
Układ, jaki nadano tabliczkom w 1879 r., przetrwał w swym zasadni- 
czym zrębie do chwili obecnej, ale poszczególne wiązki uległy dalszemu 
rozbiciu i często pojedyncze deseczki przypadkowo włączano do innych, 
obcych wiązek. 
W 1927 r. został utworzony przez władze polskie urząd archiwisty 
miejskiego; pierwszym był dr Kazimierz Sochaniewicz, a następnie 
dr Helena Piskorska. Tabliczki stały się wówczas przedmiotem szcze- 
gólnej troski. 
W czasie II wojny światowej tabliczki wraz z innymi archiwaliami 
wywiezione były przez okupanta do kopa]ni soli w Grasleben w Dolnej 
Saksonii, skąd wróciły w bardzo złym stanie. Dyrektor Archiwum, wów- 
czas miejskiego, dr Helena Piskorska otoczyła je troskliwą opieką. Około 


Podobnie pisze o nich P. J a e n i c h e n, Notitia Bibliothecae Thorunensis qua de 
ejus Qrigine et incrementis codicibus msstis alisque notatu dignis, non nulla bre- 
viter et succincte e:rponuntur, Jenae 1723, s. 38-39. K. P o d l a s z e w s k a, Notitia 
Bibliothecae Thorunensis Piotra Jaenichiusa z 1723 r. Przyczynek do dziejów bi- 
blioteki Oimnazjum toruńskiego, Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu. Nauki Huma- 
nistyczno-Społeczne, 1965, z. 13, Nauka o Książce, III, s. 26, przypis, przytacza XVII 
i XVIII-wieczną dyskusję, uważając jednak niesłusznie, że "tabliczki te niestety 
zaginęły". Zachowane opisy i inwentarz biblioteki gimnazjalnej nie wnoszą nic 
nowego do zagadnienia.
		

/Pomorze_030_11_016_0001.djvu

			XIV 


ł 


1949 r. próby odczytania tabliczek podjęło seminarium prof. Karola Gór- 
skiego. W r. 1953 Towarzystwo Naukowe w Toruniu z inicjatywy ów- 
czesnego prezesa prof. dra Władysława Dziewulskiego zaproponowało 
prof. Górskiemu przebadanie Archiwum Toruńskiego pod kątem mate- 
riałów kopernikańskich. Prof. Górski sporządził wówczas odpisy tabli- 
czek z wyjątkiem kijku tekstów, bardzo uszkodzonych lub na pół za- 
tartych. 
W latach następnych przeniesienie tabliczek z ratusza do innego po- 
mieszczenia, wraz z całym zasobem archiwalnym, nie wpłynęło dobrze 
na stan ich zachowania. Zmiana mikroklimatu w pomieszczeniu zbyt 
suchym w porównaniu do ratusza spowodowała pękanie i wykruszanie 
się wosku. 
W 1974 r. podjęto ponownie pracę nad odczytaniem i skolacjonowa- 
niem tabliczek. Odczytał je i odpisał mgr Witold Szczuczko, wówczas 
pracownik Archiwum w Toruniu. Następnie porównano ten odpis z od- 
pisem z 1953 r. i z oryginałem. Doprowadziło to do skorygowania lekcji 
w wielu wypadkach. Przy kolacjonowaniu stwierdzono nowe ubytki wo- 
sku; znikły słowa czytelne jeszcze w 1953 r. W sumie praca trwała 
4 lata, mimo że wydawcy zdawali sobie sprawę, iż stan zachowania 
tabliczek nie pozwala na odkładanie ich publikacji. 


PODZIAŁ RZECZOWY I DATOWANIE 


Czas spisania poszczególnych tabliczek można określić w ramach da- 
towanych zapisek. Jest to możliwe zwłaszcza dla Nowego Miasta i przy 
tabliczkach dotyczących wypraw wojskowych. W większości wypadków, 
gdzie występują spisy czynszów, można ustalić: a) najwcześniejsze 
wzmianki osób, b) główny zrąb wiadomości, c) uzupełnienia, sięgające 
nawet pierwszej połowy XVI w. W ten sposób skrajne daty obejmują 
okres 200 lat, ale większość występujących w spisach osób da się za- 
mknąć w granicach jednego - dwóch dziesięcioleci. Dlatego datacja 
jest możliwa tylko ramowo. W szczególności dotyczy to spisów czynszów 
Starego Miasta, natomiast rachunki Nowego Miasta są datowane i ła- 
twiejsze do zlokalizowania w czasie. 
Tabliczki podzielono na trzy grupy, obejmujące: 
a) Stare Miasto Toruń i jego posiadłości (tabliczki I-le, II-Ile, III, 
IVa, VIIa, XIII, XIIIa). 
b) Nowe Miasto Toruń (tabliczki IV, V, VII, VIII, IX, X, XI, XII), 
przy czym spis czynszów (tabJ. XI) był nadal w użyciu po włączeniu do 
Starego Miasta, występują bowiem nazwiska burmistrzów staromiej- 
skich. Pisarz pozostał ten sam, co dowodzi, że przynajmniej w początko- 
wym okresie istniała odrębna administracja skarbowa (kamlaria) na 
Nowym Mieście, podobnie jak odrębny sąd ławniczy, a inkorporacja 



 
J
		

/Pomorze_030_11_017_0001.djvu

			xv 



 
J 


objęła radę. Od 1454 r. oba miasta w Toruniu miały jedną wspólną 
radę 15. 
c) Stare i Nowe Miasto Toruń (tabliczka VI) - do grupy tej należą 
tabliczki dotyczące służby wojskowej, gdyż występują na nich nazwiska 
mieszkańców obu miast, które dostarczały kontyngent wojskowy na po- 
szczegó]ne wyprawy na przełomie XIV i XV w. Widocznie Krzyżacy 
tworzyli z 
ieszczan obu miast tylko jedną chorągiew (co poświadcza 
też Banderia Prutenorum Jana Długosza), a dowódcami byli członkowie 
rady miejskiej, zwykle Starego Miasta Torunia, albo zaciężni. Do grupy 
tej zaliczono też tabliczkę XIIlb jako "nieokreśloną". 
Z porównania naszego podziału rzeczowego z sygnaturami nadanymi 
przez Bendera w XIX w. można wnosić, że tabliczki zostały ułożone wó- 
wczas wprawdzie ze znajomością treści, ale bez szczegółowych badań. 
W czasie pracy wydawców nad tekstem okazało się, że wiele tabliczek 
oznaczonych przez Bendera jako odrębne, ma cechy wspólne. Przepro- 
wadzono analizę tekstu, rąk oraz badania drewna, wosku, wiązań i in- 
nych cech zewnętrznych fizycznych i kancelaryjnych. Pozwoliło to na 
pewną systematyzację wiązek i w końcu na odtworzenie układu pier- 
wotnego kancelaryjnie i fizycznie. Powstały w ten' sposób pewne całości, 
przedstawiające dochody miasta równolegle, ale w innych okresach. 
Otworzyła się przez to możliwość ściślejszej datacji tabliczek i chrono- 
logicznego ich układu. 
Najciekawszą okazała się tabliczka II, poliptyk zachowany w całości, 
w formie swej stanowiący jakby kodeks. Dotyczy on Starego Miasta. 
Po przeprowadzeniu wyżej podanych analiz uznano za jego części: wiąz- 
kę oznaczoną przez Bendera jako II oraz wiązki luźne oznaczone przez 
nas jako IIa, IIb, IIc, zawierające zapisy z przedmieść, poczynając od 
rzeźni i rzeżników, którzy mieli swoje kramy między. murem miejskim 
a Wisłą. Dane tabliczki II porównano z wykazami mieszczan z 1398 r. Ie , 
przy czym okazało się, że tabliczka II jest im najbliższa. W naszej publi- 
kacji oznaczono gwiazdkami imiona i nazwiska występujące równocze- 
śnie w tabliczce II i w wykazach mieszczan. Tabliczkę tę spisano po 
1396 r., gdyż w tym roku przedstawiono radzie miejskiej testament So- 
stowej, który jest w tabliczce wymieniony 17. Występuje tu Pietrasz Sze- 
liga, zwany też Petras Cziros, który w wykazach podany jest jako 


11 l. J a n o s z - B i s k u P o w a, Rola TOTunia w Związku PTuskim i w wojnie 
tTzynastoletniej w latach 1440-1466, Roczniki TNT, R. 70, z. 3, Toruń 1965, s. 101- 
-105. Osobna kamlaria była chyba koncesją chwilową - na jej istnienie wskazuje 
dalsze prowadzenie tabliczek. 
18 K. C i e s i e l s k a, Wykazy mieszczan toruńskich zobowiązanych do udziału 
w wyprawach kTzyżackich na Gotlandię w latach 1398-1408, Zapiski Historyczne, 
t. 32: 1967, z. 4, s. 79-98. 
17 A. V o i g t, ThOTneT DenkwuTdigkeiten von 1345-1547, Mitteilungen d. Cop- 
pernicus Vereins fUr Wissenschaft und Kunst, H. 13: 1904, s. 21.
		

/Pomorze_030_11_018_0001.djvu

			XVI 


"Petraz cum pueris", czyli z pasierbami, mającymi osobny majątek 11. 
Wreszcie stwierdzić można, że tabliczka II powstała przed wykazami, 
gdyż w tych ostatnich pojawiają się dzieci lub wdowy po osobach wy- 
mienionych w tabliczkach jako żyjące, np.: 


- wykazy 86: relicta Wittinne 
cum pueris 
1}2: N iccze Polenine 
92: Glogauinne 
92: Rollandinne 
83: pueri Alberti 
Rebber 
,,86, 95: pueri Johannis 
Gelin 
83: Phulinne 
87: relicta Schotte 
86: relicta Nusleger 
88 : Johannes Wessil 
cum pueris J 0- 
hanni Nusleger 


Tabliczka II 3: Tilo Witte 
" II 7: Nicolaus Polen 
" II 7: Johannes Glogaw 
" II 7v.: Johannes Rolland 
" II 8: Albertus Rebber 
" II 11: Dominus Johannes 
J eJin 
" II 12: Matis Fule, też IIa 
" IIb 2: Johannes Schotte 
" IIc 2: Nusleger 


1- 


i 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


Można stąd wnioskować, że tabliczki II-IIc spisane zostały na krót- 
ko przed wykazami mieszczan zobowiązanych do służby wojennej w la- , 
tach 1396-1398. W okresie między spisaniem tabliczki II a spisaniem 
wykazów zmarło 9 mieszczan. Jeśli chodzi o kolejność spisywania tabli- 
czek II-IIc, to mamy dowód, że Ub jest wcześniejsza od IIa: 
IIb: Herman von Allen - IIa: nie żyje 
IIb: Loch - IIa: nie żyje 
W tabliczce IIa znajdują się zapisy z 1403 r., ale czy nie są one póź- 
niejsze - nie wiemy. 
Jeśli chodzi o stosunek tabliczek II-IIc do I-le, to okazuje się, że 
na podstawie tytułów poszczególnych pozycji można ustalić ich ścisły 
związek. Oto zestawienie przedstawiające kolejność zapisów: 


T a b l i c z k i: II 


Census de Mercatorio 
Census de ponte novo Predicatorum 
Infra valvam 


I la Ib Ic 


Iv. 
2 
2 


18 Z. N o w a k, Sprawa pTzyłączenia PomoTza Słupskiego do Polski w latach 
1419-1425 (PTojekt małżeństwa księcia Bogusława IX z Jadwigą Jagiellonką), Za- 
piski Historyczne, t. 39: 1974, z. 3, s. 103-105; Teki A. Pawińskiego, t. 7: KSięgi 
sądowe bTzesko-kujawskie 1418-1424, Warszawa 1905, nr 1186, 2178, 2481, 2518, 2527, 
2529, 2532, 3972, 4036. 


l 


....... .
		

/Pomorze_030_11_019_0001.djvu

			T a b l i e z k i: II 
Census de domibus infra muros 
Stabuli ... 1402 
Cen SUs testamenti Luder Porsleger 
Census testamenti Henrici de Allen 
Census de Swebogin 
Census de turribus 
Testamentum D. Gotkonis de Allen 
Census de gazis iuxta mereatorium 
Sub testudine 
Census pauperum institorum 
Dy Teygenerynne 
Census pellifieum 
Census vendeneium telam 
Census institorum 
Census pistorum 
Census de eelariis 
Cen sus earnifieum 
Census de fartoriis 
Census ante portam Seo]e 
Census de stubis balnei 
Piseatores retro balneum 
Census piseatorum prope horreum civitatis 
Isti piseatores da bunt ... unum fertonem 
Census ortorum iuxta hospitale 
De domibus laterum 
De tempore vineis et agris 
Subseripti per fertonem de pratis 
Census novus ex opposito fartorii 
Census ante portam Culmensem 
Bude magne 16 seot 
Bude parve octo seot 


na 


Census earnificum 
Retro earnifiees 
Census eirea S. Georgium et retro 
Census de ort o Nieo]ai Senftelebin emptus 


Ub 
Census testamenti D. Sostynne in Villa Polonieali 
Census a eanonieis emptus 
Census de vineis mensuratis 


XVII 
I la Ib Je 
2v. 
3 
3v. 
3v. 
1 
Iv. 


3 
3 


4v. 


1 
1 
2 
2 
2v. 
2v. 
1 
1 
Iv. 
Iv. 
2 
2 
2v. 
3 
3v. 
3v. 


5-5v.? 


4 
4v. 


5v. 
6 
6v.?
		

/Pomorze_030_11_020_0001.djvu

			XVIII 


T a b l i c z k i: lIc 
Census de Rorwezin 
Census per D. Albertum Swarczen ad usum 
S. Georgii 
Schabernak 
Census testamenti D. Johannis Melantz 
Testamentum D. Sostynne in Magna Mockra 
Testamentum D. Sostynne in Parva Mokra 
Famulis turrium cuilibet tres marcas 


I la Ib Ic 
7 


7v. 


9v. 
9v. 
9v. 


Tabliczka II jest jednak wcześniejsza od L Z porównania czynszów 
wynika, że zapisy w tabliczce I wykazują znaczną podwyżkę czynszu 
z kramów sukienniczych na ratuszu. W tabliczce II czynsz wynosi 
3 grzywny rocznie w 2 ratach po II/a grzywny. W tabliczce I jest on 
dwukrotnie wyższy, to znaczy, że powstała ona po dewaluacji pieniądza, 
w czasie niezbyt jednak odległym od tabliczki II, gdyż powtarzają się 
niektóre nazwiska (Pietrasz Cziros alias Szeliga, J ohann von der Mer- 
sche). Taka dewaluacja nastąpiła po wojnie 1410-1411, i to jest ter- 
minus a quo spisania tabliczek I-Ic. Terminus ad quem ustalić należy 
na r. 1417, kiedy występuje po raz ostatni burmistrz Johann von der 
Mersche 18. Po 1410 r. w. mistrz Henryk v. Plauen usunął starą radę 
i mianował nową, co by wskazywało na spisanie tabliczki po powrocie 
dawnej rady do rządów (najpóźniej w 1416 r.). Pojawia się tu czynsz 
obliczony w "małych", zdewaluowanych grzywnach (la 1). Zmiany 
wysokości czynszu niekoniecznie muszą być wskaźnikiem zmian w syste- 
mie monetarnym, gdyż występują zniżki, i to przed 1398 r., np. w wy- 
sokości renty z fundacji Schwarza dla kościoła św. Jerzego (tabl. II). Nie 
są więc one zawsze związane z dewaluacją. 
Porównanie tabliczek II i I wykazuje (poza brakiem spowodowanym 
przez ubytki i straty, np. brak testamentu Melantza, który nadal 
istniał - tabl. III), że zapisy z tabliczek prowadzone są w tym samym 
porządku, nie ma powtórzeń. W tabliczce Ic zanikają szabernaki, poja- 
wiają się natomiast nowe pozycje, tzn. nowe źródła dochodu: zakupiony 
czynsz Petera Rawse (la), kramy murowane (la), opłaty piernikarzy 
(la 4), czynsz rybaków na Nowej Wolności (la 4), opłaty z kramów 
rybnych (la) i od maklerów (la). Testament Doroty Armknechtowej, 
zmarłej w 1444 r!O, jest na pewno dopisany później, niż powstała 
tabliczka. Czynsz Dreybecherów nie jest wzmiankowany w tabliczce II, 
co znaczy, że pojawił się później. Niejasne i pogmatwane są w tablicz- 


11 A. S e m r a u, Katalog de,. Geschlechte,. de,. Schoffenbank und des Raths- 
stuhls in de,. Altstadt ThoTn 1233-1602, Mitteilungen d. Coppernicus Vereins fUr 
Wissenschaft und Kunst, H. 46: 1938, s. 70-71. W tabliczce la l Johan von der 
Mersche występuje bez tytułu "her". 
10 A. V o i g t, ThorneT Denkwi1.Tdigkeiten, s. 65.
		

/Pomorze_030_11_021_0001.djvu

			XIX 


ce Ic zapisy czynszu rzeźników, czynszu ze stajni oraz różnych kupców 
i kramarzy: może odnośne tabliczki wcześniej zaginęły, a może rzeźnicy 
mieli jatki między murami miejskimi a Wisłą. Dalsze zapisy w tablicz- 
ce II obejmują czynsze rzemieślników, kramarzy, piwowarów, dochody 
z rzeźni Starego Miasta, potem są domki przed murami od strony Bramy 
Szkolnej, a więc nad Wisłą, czynsze z łaźni i od rybaków, z ogrodów przy 
szpitalu św. Ducha, z cegielni, winnic, p61 i łąk oraz z domów przed 
Bramą Chełmińską i bud (zapewne na Starym Rynku). 
Tabliczka lIa obejmuje rzeźników, ich kramy "tam i z powrotem", 
zapewne nie między ul. Szeroką a kościołem św. Jana, lecz między mu- 
rami miejskimi a Wisłą, czynsze z okolic kościoła św. Jerzego, z ogrodu 
S£ nftelebena. 
Tabliczka IIb zawiera czyn:3z z testamentu Sostowej (Sostynne), który 
przedłożony został radzie miejskiej w 1396 r" l Jest część czynszów ze 
Wsi Polskiej, tu jest też wymieniony czynsz zakupiony od kanoników 
chełmińskich z winnic "wymierzonych". 
Tabliczka lIc obejmuje czynsze z łąk trzcinowych (Rorwezen) leżą- 
cych w kierunku wsi Mokre, z szabernaków i z trzech testamentów. 
Kończy się opłatami dla strażników wież. Tabliczki lIa, jak i IIb i IIc 
w części dotyczą miasta (rzeźnicy), poza tym przedmieść. 
W tabliczce I uzupełnienia i zmiany dotyczą rzemieślników: miasto, 
jak się domyślamy, w trudnej sytuacji po wojnie 1410 r. szukało no- 
wych dochodów i obciążało rzemieślników i kramarzy, oszczędzało na- 
tomiast patrycjat. Wykazy czynszów spisano na miejscu dawniejszych 
zapisów, zostawiając ich część. 
Jeśli chodzi o inne wiązki tabliczek i poliptyki, to wydaje się rzeczą 
niewątpliwą, że tabliczka XIII pochodzi z czasu około 1350 r., gdyż 
występuje tu her Johann Steinweg, ostatni raz wzmiankowany 
w 1354 r. 11 Tabliczki XlIIa i VIJa pochodzą z lat 1422-1440, obejmując 
przedmieścia Starego Miasta i Mokre. Nie można tu ustalić związku 
osobowego poza testamentem Johanna de Melantz, gdzie wysokość czyn- 
szu Johanna v. Nichte wzrosła (lIc 3v. i VIIa Iv.) z 11/2 grzywny do 
1 grzywny dobrej, ale nie wiadomo kiedy. Dalsze natomiast zapisy są 
zbliżone do tabliczki III z lat 1430-1450. Jest wspomniana data 1428 
przy osobie Augusta Scherera (VIIa). Nazwiska są takie same jak 
w czynszach z Mokrego (Bertram Beheme, Niclas Korszner), ale zdarza 
się, że je zostawiano, jeśli parcela pozostawała w tej samej rodzinie. 
Do tabliczek staromiejskich należy dołączyć tabliczkę IVa, wydzie- 
loną z całości tabliczki IV. Deseczki tabliczki IV sporządzone są z drze- 
wa lipy, natomiast IVa - z jesionu, a tekst wyryty jest inną ręką. 
Tabliczka IV i przynależna do niej tabliczka V dotyczą Nowego Miasta, 
tabliczka zaś IVa odnosi się do Starego Miasta. Zawiera ona spisy sprzę- 


11 Ibid., s. 21. 
II A. S e m r a u, Katalog deT GeschlechteT, s. 84.
		

/Pomorze_030_11_022_0001.djvu

			tu i broni. Znajduje się też tam her Johann von der Mersche, który 
był burmistrzem Starego Miasta w latach 1409, 1413, 1417, 1421 i do- 
wodził chorągwią miejską pod Grunwa]dem. Pierwsza grupa zapisów 
przy nazwisku Steintor obejmuje różne przedmioty od broni po obrusy, 
ręczniki i sprzęt kuchenny. Jest ona bardzo podobna do inwentarzy 
zamków krzyżackich. Wymieniono tu "heryn teczlach", czyli "obrus 
pański" (nazwa "her" oznaczała Krzyżaków). Byłby to więc inwentarz 
zamku, spisany w chwili, gdy po klęsce grunwaldzkiej miasto objęło 
rządy nad zamkiem i poddało się Jagielle. Nazwisko Steintor utworzo- 
ne jest od nazwy bramy i oznacza klucznika; podobnie niżej wymie- 
niony jest Schuletor, czyli klucznik Bramy Szkolnej albo Łaziennej. 
Bramy Steintor (Kamiennej) nie udało się ustalić, może była to brama 
zamku. Inne osoby występujące na tabliczce nie są znane, z wyjątkiem 
Hansa Gobila, którego znajdujemy w 1410 r. na Starym Mieście. Ro- 
dzina Vockenkus (Fockenkus, Voykenkus) występuje też na Starym 
Mieście na początku XV w., ale Gerke Voykenkus nie jest znany. Nie- 
mnieJ można ustalić, że mamy do czynienia z tabliczką z około 1410 r. 
ze Starego Miasta. Oznaczamy ją literą D. 
Tabliczka III przechowywana jest jako osobny poliptyk z okładką 
górną i dolną. Bender oznaczył ją sygnaturą III jako odrębną całość. 
Oznaczamy ją literą F. 
Obok przedstawionych tu związków w treści zapisów występują rów- 
nież wspólne cechy fizyczne poszczególnych tabliczek-wiązek. Po ułoże- 
niu tabliczek i poszczególnych lużnych deseczek według ich wymiarów, 
gatunku drewna, rodzajów wyprawienia wosku i podobieństw rąk przy- 
bierają one formę jakby kodeksu - księgi rękopiśmiennej. Wewnątrz 
tak sporządzonego poliptyku ułożenie poszczególnych wiązek czy luźnych 
deseczek według wiązania po stronie grzbietowej i według cech kance- 
laryjnych (np. według numeracji literowej) ustala kolejność poszczegól- 
nych deseczek. Najważniejsza jest tu zawsze analiza treści, szczególnie 
przy odtwarzaniu kolejności deseczek w poliptyku, aby wykluczyć możli- 
wość pomyłkowego scalenia dwóch identycznie sporządzonych polipty- 
ków. Pozwoliło to połączyć zachowane tabliczki w poliptyki, a więc na- 
dać im układ pierwotny, to jest taki, jaki miały w czasie sporządzenia 
i użytkowania w kancelarii. 
Na podstawie analizy treści i cech zewnętrznych ustalono następu- 
jącą kolejność tabliczek staromiejskich, przedstawionych poliptykami, 
które pierwotnie tworzyły. 
Poliptyk A: tabliczka XIII - ok. 1350 r. 
" B: tabliczki II, IIa, IIb, lIc 
" C: tabliczki I, la, Ib, Ic 
D: tabliczka IVa 
E: tabliczki XIIla, VIIa 
F: tabliczka III - po 1435 r. 


XX 


" 


" 


" 


1 


1396--1398 r. z kontynuacją 
1414-1417 r. 
- ok. 1410 r. 
- po 1422 r.? 
z kontynuacją do XVI w.
		

/Pomorze_030_11_023_0001.djvu

			XXI 


Wydaje się, że każde sporządzenie nowych zaplSOW w tabliczkach 
wiązało się z kryzysem gospodarki miejskiej po kolejnych wojnach 
z Po]ską: po 1410 i 1414 r., po 1422 r., po 1433-1435 r., wreszcie przed 
powstaniem z 1454 r. Zapisy te wynikały z potrzeby pomnożenia do- 
chodów miasta. 


Tabliczki nowomiejskie zachowane są dla pierwszej połowy XV w. 
w pełniejszym składzie i są łatwiejsze do datowania. Nowe Miasto nie 
miało posiadłości ziemskich, które by stanowiły jego patrimonium. 
Podobnie jak w Starym Mieście scalono również tabliczki nowomiej- 
skie. Oto uzasadnienie. 
T a b l i c z k i VII (1, 3, 4, 5) i XI 
T
bliczki te przechowywane są jako dwie odrębne wiązki, oznaczone 
w XIX w. przez Bendera sygnaturami VII i XI. Z tabliczki VII wyłą- 
czono deseczkę drugą (zob. tabliczka VIIa poliptyku E). Pozostałe de- 
seczki tabliczek VII i XI sporządzone są z drzewa gruszy, o wymiarach 
15,5 cm X 32,2 cm. Mają ten sam sposób wiązania cienkim rzemieniem, 
jednakowo wyprawiony wosk, rozlany niezbyt grubą warstwą na jed- 
nakowo podzielonych polach po obu stronach deseczek. Tekst wyryty 
jest tą samą ręką. Zachowane zamknięcie tabliczki w postaci paska skó- 
rzanego z jednej strony i gwoździa z drugiej strony okładek wskazuje, 
że deseczki obu tabliczek tworzą kompletnie zachowany poliptyk. Ozna- 
czamy go literą G. 
T a b ] i c z k i IV (1, 2, 3. 4) i V 
Tabliczki te przechowywane są w dwóch odrębnych wiązkach, ozna- 
czonych w XIX w. przez Bendera jako IV i V. Tabliczkę IV połączono 
wówczas bezpodstawnie z deseczkami innej tabliczki, prawdopodobnie 
na skutek zbliżonych wymiarów. Jej pierwsze cztery deseczki są po- 
czątkiem tabliczki oznaczonej sygn. V. 
Deseczki podanych tu wiązek wykonane zostały z drzewa lipy i mają 
wymiary 14,3 cm X 30,5 cm. Deseczki z wiązki IV mają okładkę górną, 
a z wiązki V - okładkę dojną. Wiązania na grzbietach są jednakowe, 
a wosk - tak samo wyprawiony - rozlany cienką warstwą na jedna- 
kowo podzielonych polach. Na wszystkich deseczkach występuje jedna- 
kowe zabezpieczenie tekstu przed zatarciem i ten sam sposób prowa- 
dzenia zapisów przez dwie ręce. 
Wymienione deseczki scalamy w odrębny poliptyk w następującej 
kolejności: tabliczka IV (1, 2, 3, 4) i tabliczka V (całość). Nie można 
stwierdzić, w jakim stopniu poliptyk ten zachował się w całości. Ozna- 
czamy go literą H. 
Dalsze deseczki wiązki IV, od 5 do 16, są zachowaną częścią innego 
poliptyku (zob. niżej poliptyk D). 
T a b li c z k a VIII 
Tworzą ją deseczki przechowywane jako odrębna wiązka od 1879 r.
		

/Pomorze_030_11_024_0001.djvu

			i oznaczona wówczas sygnaturą VIII. Nie można stwienlzić, czy zacho- 
wały się wszystkie deseczki tej tabJiczki. Nie wykazują one cech podob- 
nych do deseczek innych tabJiczek. 
Poliptyk tworzony przez tabliczkę VIII oznaczamy literą 1. 
T a b li c z k a IX 
Tabliczka ta została wyodrębniona w osobną całość już w 1879 r. 
i oznaczona wówczas sygn. IX. Przechowywana jest oddzielnie. Nie wy- 
kazuje również interesujących nas cech wspólnych z deseczkami innych 
tabliczek. Pierwotnie tworzyła ona większy poliptyk - obecnie brak co 
najmniej dwóch deseczek-okładek. Zachowaną część oznaczamy literą J. 
Tabliczka X 
Tabliczka wyodrębniona w osobną całość już w 18'19 r. i oznaczona 
wówczas sygn. X nie ma cech wspólnych z deseczkami innych tabliczek. 
Pierwotnie tworzyła większy poliptyk. Obecnie brak jej co najmniej jed- 
nej deseczki - okładki górnej. Zachowaną część tego poliptyku ozna- 
czamy literą K. 
T a b li c z k a XII 
Tabliczka wyodrębniona w osobną całość już w 1879 r. i oznaczona 
wówczas sygn. XII nie wykazuje interesujących nas cech wspólnych 
z deseczkami innych tabliczek. Tabliczka ta tworzyła pierwotnie więk- 
szy poliptyk. Obecnie hak co najmniej jednej deseczki - okładki dolnej. 
To co ocalało oznaczamy literą L. 
Ta bliczki XIV, XIVa 
Tabliczki te przechowywane są obecnie jako dwie odrębne wiązki. 
Pierwsza oznaczona została w XIX w. przez Bendera jako XIV, druga 
nie ma żadnej sygnatury. Oznaczamy ją dlatego jako XIVa. Prawdopo- 
dobnie w 1879 r. tabliczki te były jeszcze złączone, a ich rozdzif
lenie 
nastąpiło po tym czasie. Deseczki tab!. XIV i XIVa wykonane zostały 
z drzewa gruszy i mają wymiary 12 cm X 23 cm. Zawierają ślady iden- 
tycznych wiązań, takim samym cienkim rzemieniem. Wosk jednakowo 
wyprawiony i rozlany w takich samych polach o wymiarach 9,2 cm X 
X 9,2-9,7 cm. Tekst wyryty przez jedną, tę samą rękę. Nie można 
stwierdzić, czy poliptyk tworzony pierwotnie przez te tabliczki był 
większy. To co ocalało oznaczamy literą M. 
Na podstawie treści zapisów oraz omówionych cech zewnętrznych 
ustalono następującą kolejność tabJiczek dotyczących Nowego Miasta. 
Poliptyk G: tabliczki VII, XI - około 1450 r. 
" H: tabliczki IV, V - 1438-1450 z kontynuacją do XVI w. 
" I: tabliczka VIII 1430-1450 r. 
" J: tabliczka IX 1440-1450 r. 
K: tabliczka X 1430-1450 r. 
L: tabliczka XII 1459-1473 r. 
M: tabliczki XIV, XIV a - 1420-1450 r. 


XXII 


" 


" 


"
		

/Pomorze_030_11_025_0001.djvu

			XXIII 


Grupę trzecią tworzy tabliczka VI, będąca zestawieniem uczestników 
wypraw wojennych z lat 1382,1383,1410,1419 i, jak można przypuszczać, 
z 1432/1433. Zapisy wypraw są datowane, z wyjątkiem ostatniej. Ponie- 
waż osoby ze spisów pochodzą ze Starego i Nowego Miasta Torunia, 
tabliczka VI tworzy osobną grupę, którą określono: Stare i Nowe Miasto 
Toruń. Tabliczka VI została wyodrębniona w 1879 r. i już wówczas nie 
była zachowana w całości. Pierwotnie tworzyła większy poliptyk. Obec- 
nie brak co najmniej dwóch deseczek-okładek. Zarówno treścią zapisów, 
jak i formą sporządzenia różni się od pozostałych tabliczek. Poliptyk ten 
oznaczamy literą N. 
Do grupy trzeciej zaliczono też tabliczkę XlIIb. Stanowi ją jedna de- 
seczka, uszkodzona, wykonana z drzewa dębu, o wymiarach 18,6 cm X 
33,5 cm. Jest to prawdopodobnie okładka, na której na pasku pergaminu, 
ręką XV -wieczną dokonany jest zapis dotyczący wagi miejskiej. Nie wy- 
kazuje ona interesujących nas cech wspólnych z innymi tabliczkami. 
Nazywamy ją nie określoną i oznaczamy literą O. 
Wyodrębniona przez nas grupa trzecia tabliczek przedstawia się na- 
stępująco: 
Poliptyk N: tabliczka VI 
O: tabliczka nieokreślona 


" 


-- l382--l432/l433? 
-- XV w.? 


OPIS TABLICZEK 
Tabliczki woskowe znajdujące się w Wojewódzkim Archiwum Pań- 
stwowym w Toruniu należą do zespołu "Akta miasta Torunia -- księgi 
i akta 1300-1793" i zapisane są pod sygnaturą Kat. II, XVI L Przecho- 
wuje się je w ośmiu kartonowych pudłach, które oznaczyliśmy arabski- 
mi cyframi od l do 8. Ponieważ układ tabliczek, owiniętych w papier 
i związanych sznurkiem w wiązki, jest zupełnie przypadkowy w po- 
szczególnych pudłach, opisano je poliptykami, według schematu rze- 
czowo-chronologicznego, który zastosowano w naszym wydawnictwie. 
T a b l i c z k a XIII - przechowywana jest w pudle nr 4 w jednej 
wiązce z dwiema innymi tabliczkami, oznaczonymi przez nas jako XIIla 
i XlIIb. Tabliczka XIII tworzy poliptyk, który oznaczamy literą A, i do- 
tyczy Starego Miasta Torunia z ok. 1350 r. 
Tabliczka XIII składa się z trzech luźno złożonych deseczek. z których 
ostatnia jest okładką dolną. Deseczki o wymiarach 12,8 cm X 29 cm X 
X 0,7 cm wykonane są z drzewa lipy. Brak okładki górnej. Okładka 
dolna po stronie zewnętrznej zawiera wyryty w prostokątnym polu, 
o wymiarach 10,3 cm X 26,5 cm, stylizowany ornament o motywach 
fantastycznych zwierząt i roślin. Przy prawej krawędzi okładki fra- 
gmenty dwóch skórzanych pasków. rozmieszczonych symetrycznie i przy- 
twierdzonych miedzianymi blaszkami za pomocą gwoździków. Po stro- 
nie grzbietowej okładki trzy symetrycznie rozmieszczone otwory do wią- 
zań, z resztkami cienkiego rzemienia. Na grzbiecie fragmenty paska skó-
		

/Pomorze_030_11_026_0001.djvu

			XXIV 


ry, którą dodatkowo deseczki sklejono. Po stronie wewnętrznej okładki, 
w wyżłobionym polu, pomarszczona powierzchnia wosku, ze śladami sto- 
pień i nacieków. Widoczny ubytek dolnej - gruntującej warstwy wo- 
sku. SIady po tekście zupełnie nieczytelne. 
Pozostałe deseczki sporządzone są z tego samego materiału i w iden- 
tyczny sposób. Pierwotnie były one związane i oklejone paskiem skóry 
w jeden poliptyk. Na ramce pierwszej deseczki, w jej prawym dolnym 
rogu, naklejony w XIX w. pasek białego papieru z sygn. XIII. 
Wewnątrz tabliczki, na każdej stronie poszczególnych deseczek, wy- 
żłobione prostokątne pola o wymiarach 9,5 cm X 25 cm, bez dalszych 
podziałów. W polach rozlany wosk, na którym wyryty rylcem przez jed- 
ną rękę tekst - czytelny jedynie na drugiej deseczce z obu stron. Na 
deseczce pierwszej, z jej obu stron oraz po wewnętrznej stronie okładki 
ślady po tekście - zupełnie nieczytelne. 
Wosk uległ zniszczeniu prawdopodobnie w czasie pożaru ratusza 
w 1703 r. Na odwrocie pierwszej deseczki ubytek około l/S powierzchni 
pola wosku do drewnianego podłoża. Stan zachowania tabliczki zły. 
T a b l i c z k a II - przechowywana jest w pudle nr 5 jako oddzielna 
wiązka. Jest ona częścią poliptyku oznaczonego przez nas literą B i sta- 
nowi jego początek. Dotyczy on Starego Miasta Torunia i zawiera zapisy 
z lat 1396-1398. 
Tabliczka II składa się z 12 związanych rzemieniem i oklejonych pa- 
skiem pergaminu deseczek, o wymiarach 19 cm X 36,7 cm X 0,9 cm. 
Wykonano je z drzewa lipy. 
Pierwszą deseczkę stanowi okładka górna, na której po stronie ze- 
wnętrznej wyryto stylizowany ornament roślinny wpisany w dwa koła. 
Ornament słabo widoczny przez nieregularne porysowanie okładki rylcem. 
W jej dolnym prawym rogu naklejony w XIX w. pasek). białego papieru 
z sygn. II. Od wewnątrz okładka wypełniona woskiem rozlanym w dwóch 
prostokątnych polach, przedzielonych poziomą ramką. Na wosku wyryty 
tekst. 
Wewnątrz deseczki podzielone są obustronnie na dwa pola, o wy- 
miarach: 13,7-13,9 cm X 14,8-15 cm, które wypełniono czarnym wo- 
skiem. Na drewnie ramek, w ich prawych górnych i dolnych rogach 
rozlany na niewielkiej powierzchni wosk, który służył zabezpieczeniu 
wyrytego tekstu przed zatarciem. Na wszystkich deseczkach, włącznie 
z okładką, na g6rnym obrzeżu ramek napisane atramentem majuskulne 
litery alfabetu łacińskiego od A do M. 
Tekst bardzo dobrze czytelny, starannie wyryty rylcem na wosku 
przez jedną rękę. Jedynie nieliczne dopiski kursywą inną rąką - Iv., 7 
oraz zapisy dwóch nazwisk - 6v., 8. 
Drewno jest pęknięte na deseczkach 1 i 4. Spękana powierzchnia 
wosku na wszystkich polach, z wyjątkiem 2v. Na deseczce l2v., w gór- 
nym polu, wosk wykruszony w całości, a w polu dolnym - w dwóch
		

/Pomorze_030_11_027_0001.djvu

			xxv 


niewielkich fragmentach. Stan zachowania wiązki na ogół bardzo dobry. 
T a b l i c z k a IIa - przechowywana w pudle nr 7 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją wiązki II i wraz z nią wchodzi w skład polip- 
tyku oznaczonego przez nas literą B. Wiązkę tę stanowi jedna deseczka. 
Po stronie grzbietowej deseczki rozmieszczone w trzech regularnych 
odstępach po dwa otwory na wiązania. Grzbiet oklejony paskiem perga- 
minu. Na deseczce po obu jej stronach, na górnym obrzeżu ramki, na- 
pisana ręką XIV -wieczną majuskulna litera N. Przy zapisie każdej osoby' 
z lewej strony skrót oznaczający "et". 
Niewielkie ubytki wosku: na deseczce 1 - w dolnym polu i na od- 
wrocie przy ramkach w obu polach. 
Pozostałe cechy identyczne jak w tabliczce II. 
T a b l i c z k a IIb - przechowywana w pudle nr 7 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją wiązki II i IIa i stanowi część poliptyku ozna- 
czonego przez nas literą B. Składa się z sześciu deseczek, sporządzonych 
i zapisanych jak wyżej wymienione. Poszczególne deseczki mają obu- 
stronnie, na górnych obrzeżach ramek, napisane atramentem, ręką 
XIV-wieczną, majuskulne litery od O do T. 
Liczne ubytki wosku: częściowe - na deseczkach 1 w lewym górnym 
rogu pola górnego i 4v. w dolnym polu ok. 2/, powierzchni; całkowite - 
ocalały jedynie nieliczne skrawki przy brzegach ramek - na desecz- 
kach: 3, pole dolne, i na 5, 5v., 6, 6v. Ponadto na deseczkach 5 i 5v. 
ubytki wosku odsłaniają dno pól, na których brak nacięć. Stan zacho- 
wania zły. Pozostałe cechy zewnętrzne identyczne jak w tabliczkach II 
i IIa. 
T a b l i c z k a IIc - przechowywana w pudle nr 4 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją tabliczek II, IIa, IIb i wchodzi wraz z nimi 
w skład poliptyku B, stanowiąc jego ostatnią część. Wiązka IIc składa się 
z pięciu deseczek, wśród których okładka dolna poliptyku. Na okładce, 
po jej zewnętrznej stronie, wyryty stylizowany ornament roślinny, wpi- 
sany w dwa koła rozmieszczone w dwÓch polach odpowiadających po- 
działowi pól woskowych wewnątrz. Ornament słabo widoczny z powodu 
nieregularnego porysowania okładki rylcem. Od strony grzbietowej pasek 
. pergaminu szerokości 2 cm, zachodzący na okładkę. Po przeciwnej stro- 
nie okładki dwa symetrycznie rozmieszczone, wydłubane wgłębienia na 
blaszki miedziane (?). W dolnym wgłębieniu zachowany jeden gwoździk 
, mosiężny. Po stronie wewnętrznej okładki dwa wyżłobione pola, wypeł- 
nione woskiem, na których wyryty rylcem tekst. 
Na wszystkich deseczkach, z wyjątkiem okładki dolnej, na górnych 
brzegach ramek napisane atramentem ręką XIV -wieczną majuskulne li- 
tery od V do Z. 
Deseczki związane i sklejone na grzbietach paskiem pergaminu 
w wiązkę, z wyjątkiem pierwszej, luźnej. 
Liczne ubytki wosku na deseczkach: 1 - górne pole ok. '/4 po-
		

/Pomorze_030_11_028_0001.djvu

			XXVI 


wierzchni, dolne prawie w całości; Iv. - górne pole prawie w całości; 
2 - górne pole ok. 1/3 powierzchni, dolne ok. 2/3 powierzchni; 2v. - 
dolne pole prawie w całości; 3 - górne pole ok. I/z powierzchni, 3v. - 
niewielkie drobne; 4 - górne pole ok. 2/3 powierzchni, dolne prawie 
w całości; 4v. - górne pole ok. 3/f powierzchni, dolne prawie w całości. 
Spękana powierzchnia wosku na wszystkich deseczkach. Stan zachowa- 
nia zły. Pozostałe właściwości wiązki identyczne jak w tabliczkach II, IIa 
i IIb. 
T a b l i c z k a I - przechowywana jako oddzielna wiązka w pudle 
nr 2, tworzy razem z wiązkami Ja, Ib, Ic poliptyk oznaczony literą C. 
Zawiera zapisy dotyczące Starego Miasta z lat 1414-1417. 
Tabliczkę-wiązkę I stanowią trzy deseczki o wymiarach: 21,5 cm X 
X 41,7 cm X 0,9 cm, wykonane z drzewa dębu. Deseczki od strony 
grzbietowej związane podwójnie grubym rzemieniem w trzech regular- 
nych odstępach i dodatkowo sklejone paskiem pergaminu na grzbiecie. 
Wśród deseczek okładka górna, bez śladów ornamentyki, nieregularnie 
porysowana i żłobiona. Na całej długości, wzdłuż pionowej osi, pęknięta 
na dwie równe części, złączone w XIX w. w trzech miejscach miedzia- 
nym drutem. Na okładce, w jej dolnym prawym rogu naklejony 
w XIX w. pasek białego papieru z sygn. 1. Po stronie wewnętrznej wy- 
żłobione dwa pola, wypełnione czarnym woskiem, na którym wyryty 
rylcem tekst. 
Wewnątrz na deseczkach po obu ich stronach wyżłobione po dwa pola 
o wymiarach: 17,5 cm X 17,5 cm, przedzielone poziomą ramką. Na drew- 
nie deseczek, w ich prawych dolnych i górnych polach, rozlany na nie- 
wielkiej powierzchni wosk z karteczkami papieru w celu zabezpieczenia 
wyrytego tekstu przed zatarciem. Pola wypełnione czarnym woskiem, 
na którym tekst wyryty jest przez trzy ręce. Obecny tekst znajduje 
się na jednej lub kilku warstwach tekstu wcześniejszego, który bardzo 
niedokładnie zatarto. Pismo mało staranne. Niewielkie wykruszenia wo- 
sku po wewnętrznej stronie okładki wzdłuż pęknięcia. Stan zachowania 
tabliczki na ogół dobry. 
T a b l i c z k a la - przechowywana w pudle nr 7 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją tabliczki I i stanowi część poliptyku oznaczo- 
nego przez nas literą C. 
Tabliczkę-wiązkę la stanowią cztery deseczki z drzewa dębu, zwią- 
zane i sklejone razem. Sporządzono je i zapisano identycznie jak tablicz- 
kę-wiązkę l. Na deseczkach w ich prawych dolnych i górnych rogach 
rozlany na niewielkiej powierzchni wosk z nalepionymi na nim kartecz- 
kami papieru jako zabezpieczenie wyrytego tekstu przed zatarciem. 
Na deseczkach: 1, 2v., 3v., 4, na drewnie ramek, obok tekstu wyrytego 
na wosku liczne ślady po przyklejonych paskach papieru z tekstem (?) - 
nie zachowanych obecnie. 
Tekst wyryty rylcem przez te same trzy ręce co w tabliczce L Z le- 


, 


j 


. 


.
		

/Pomorze_030_11_029_0001.djvu

			, 


. 


. 


. 


XXVII 


wej strony zapisów skrót oznaczający "et" (deseczka 3). Niewielki uby- 
tek wosku na deseczce la, 1 w dolnym lewym rogu pola dolnego. Stan 
zachowania dobry. 
T a b l i c z k a Ib - przechowywana w pudle nr 2 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją tabliczek-wiązek I, la i stanowi część po- 
liptyku oznaczonego przez nas literą C. 
Tabliczkę tę stanowią dwie deseczki z drzewa dębu, związane i skle- 
jone razem. Sporządzono je i zapisano identycznie jak tabliczki I i la. 
Na deseczkach, w ich prawych górnych i dolnych rogach, rozlany na nie- 
wielkiej powierzchni wosk z nalepionymi na nim karteczkami papieru 
jako zabezpieczenie wyrytego tekstu przed zatarciem. 
Na drewnie ramek deseczek 1 i 2v., obok tekstu wyrytego na wosku, 
ślady po przyklejonych paskach papieru z tekstem (?) - obecnie nie 
zachowanych. 
Tekst wyryty rylcem na wosku przez te samą trzy ręce co w tablicz- 
kach I i la. Z lewej strony zapisów skrót oznaczający "et". Niewielki 
ubytek wosku wewnątrz górnego pola deseczki Iv. Stan zachowania 
dobry. 
T a b l i c z k a Ic - przechowywana w pudle nr 2 jako oddzielna 
wiązka, jest kontynuacją tabliczek-wiązek I, la, Ib i stanowi część po- 
liptyku oznaczonego przez nas literą C. 
Tabliczkę tę stanowi dziewięć deseczek wykonanych z drzewa dębu 
o rozmiarach, sposobie sporządzenia i zapisu identycznych jak w tablicz- 
kach I, la, Ib. Część deseczek związana i sklejona razem, część luźna: 
cztery pierwsze związane i sklejone po stronie grzbietowej razem, dwie 
następne - również po stronie grzbietowej, razem, trzy następne 
luźne. 
Na deseczkach, w ich prawych górnych i dolnych rogach rozlany na 
niewielkiej powierzchni wosk z nalepionymi na nim paskami papieru 
jako zabezpieczenie wyrytego tekstu przed zatarciem: w pierwotnej po- 
staci zachowały się na deseczkach 1, 2, 3, 4, 6. Na drewnie ramek, obok 
wyrytego na wosku tekstu, ślady po przyklejonych paskach papieru 
z tekstem (3, 3v.), obecnie nie zachowanych. 
Tekst wyryty rylcem na czarnym wosku przez te same trzy ręce co 
w tabliczkach I, la, Ib. Z lewej strony zapisów skrót oznaczający "et". 
Pismo mało staranne. 
W stanie zachowania widoczna odrębność deseczek 7, 8, 9: ślady nad- 
palenia drewna ramek na deseczkach 8 i 9; ślady gotowania się wo- 
sku - 7, 8, 9 (miękki wosk wygotował się, zostawiając ślady pęcherzy- 
ków, lub rozlał się na krawędzi ramek). Można sądzić, że deseczki 
te uległy uszkodzeniu w czasie pożaru ratusza w 1703 r. Deseczka 7 ma 
oderwaną lewą krawędź ramki na całej długości, złączoną z resztą de- 
seczki przez później dodane rzemienie. Na pozostałych tabliczkach nikłe 
ubytki wosku (2v., 4v.). Stan zachowania ogólnie zły.
		

/Pomorze_030_11_030_0001.djvu

			XXVIII 


T a b l i c z k a IVa - przechowywana w pudle nr 3, w jednej wiązce 
razem z tabliczką IV stanowi osobny, wyodrębniony przez nas poliptyk, 
oznaczony literą D. Dotyczy ona Stare
o Miasta Torunia i zawiera zapisy 
z ok. 1410 r. 
Tabliczkę IVa tworzy dwanaście deseczek wykonanych z drzewa ja- 
worowego, związanych i sklejonych od strony grzbietu paskiem perga- 
minu. Wśród nich okładka dolna. Okładki górnej brak. Okładka dolna 
z nikłymi śladami ornamentu (7) po stronie zewnętrznej. Pośrodku okładki , 
przytwierdzony miedzianą blaszką, przybitą czterema gwoździkami, ory- 
gina]ny pasek skórzany długości 17 cm. Służył on do spinania tabliczek 
w całość. Na całej długości grzbietu okładki pasek pergaminu szero- 
kości od 0,6 cm do 1,2 cm, którym deseczki sklejono od strony grzbietu 
w poliptyk. Po stronie wewnętrznej okładki, związanej i sklejonej 
z resztą deseczek, dwa wyżłobione pola prostokątne o wymiarach 
11,5 cm X 12,8 cm, przedzielone poziomą listwą i wypełnione woskiem. 
Pola woskowe nie zapisane. 
Wewnątrz deseczki obustronnie wypełnione woskiem, rozmieszczo- 
nym w polach jak na okładce. Tekst wyryty rylcem na wosku przez jed- 
ną rękę, trudno czytelny, w wielu miejscach zatarty. W części deseczek, 
na zachowanym wosku, brak tekstu (7, 7v., 8, 8v., 9, 9v., 10, 11, 12). 
Prawe brzegi wszystkich deseczek stoczone przez korniki. Obecne ich 
wymiary: 13,5-14,8 cm X 30,4 cm X 0,7 cm. W całej tabliczce po- 
wierzchnia wosku spękana. Liczne wykruszenia całkowite na deseczkach: 
1 (górne pole), 2v. (górne i dolne pole), 3 (górne pole), 3v. (górne pole), 
4v. (górne i dolne pole), 5, 5v., 6, 6v., 9 (górne pole), 11 (górne i dolne 
pole). Wykruszenia częściowe na deseczkach: 1 (dolne pole), Iv., 2, 3 (do]ne 
pole), 3v. (dolne pole), 4, 7, 7v., 8, 8v., 9 (dolne pole), 9v., 10, lOv., 11v., 
12. Stan zachowania tabliczki bardzo zły. 
T a b l i c z k a XIIla - przechowywana w pudle nr 4, w jednej 
wiązce z dwiema innymi tabliczkami: XIII i oznaczoną przez nas jako 
XlIIb. 
Tabliczkę XlIIa stanowi jedna deseczka wykonana z drzewa jabłoni, 
obecnie nieregularnie nadłamana od strony grzbietowej, o wymiarach 
15,7-16 cm X 31,8 cm X 0,7 cm. Po obu stronach deseczki wyżłobione 
po dwa jednakowych rozmiarów prostokątne pola, wypełnione czarnym 
woskiem i przedzielone w połowie poziomą listewką. Tekst wyryty ryl- 
cem przez jedną rękę. Cała powierzchnia wosku spękana, z dużymi ubyt- 
kami wzdłuż nadłamania po obu stronach deseczki. Stan zachowania 
zły. 
Tabliczka XlIIa stanowi część odrębnego poliptyku (razem z tab!. 
VIIa), oznaczonego przez nas literą E. 
T a b l i c z k a VIIa - przechowywana w pudle nr 3, w jednej wiązce 
z tabliczką VII jako jej druga deseczka. Tabliczka VIIa tworzy razem 
z tabliczką XIIIa poliptyk oznaczony przez nas literą E.
		

/Pomorze_030_11_031_0001.djvu

			, 


XXIX 


Tabliczkę VIIa stanowi jedna deseczka wykonana z drzewa jabłoni, 
obecnie nadłamana nieregularnie od strony grzbietu, o wymiarach 
16,5-16,8 cm X 31,8 cm X 0,7 cm. Sporządzona i zapisana w iden- 
tyczny sposób jak tabliczka XIIla. Tekst wyryty jedną, i tą samą ręką 
co w tabliczce XIIla. Powierzchnia wosku w całości spękana, z dużymi 
ubytkami wzdłuż nadłamania i w środku obu pól: 1, Iv. Stan zachowa- 
nia zły. 
T a b ] i c z k a III - przechowywana w całości jako odrębna wiązka 
w pudle nr 8, stanowi poliptyk oznaczony przez nas literą F. 
Tabliczka składa się z dwunastu luźno złożonych deseczek wykona- 
nych z drzewa jabłoni, o wymiarach 19,6 cm X 35,4 cm X 0,9 cm. Wśród 
nich okładki: górna i dolna. 
Okładka górna po zewnętrznej stronie zawiera wyryty w polu o wy- 
miarach 16,5 cm X 31 cm stylizowany ornament roślinny. W górnej 
części napisane atramentem, ręką XV -wieczną, majuskulnymi literami: 
"MOCKER". Od strony grzbietowej wąski pasek pergaminu szerokości 
2,2 cm do 2,8 cm jako część paska, którym pierwotnie sklejone były 
wszystkie deseczki. W dolnym prawym rogu okładki naklejony w XIX w. 
pasek białego papieru z nadaną wówczas sygnaturą III. Po stronie we- 
wnętrznej okładka wypełniona woskiem w dwóch polach z wyrytym 
tekstem - tak jak na wszystkich deseczkach tabliczki. 
Okładka dolna po zewnętrznej stronie zawiera wyryty w polu o wy- 
miarach identycznych jak w okładce górnej, stylizowany ornament geo- 
metryczny - inny niż na 
kładce górnej. Od strony grzbietowej wąski 
pasek pergaminu szerokości od 2,1 cm do 2,3 cm, którym sklejone były 
deseczki poliptyku. Po przeciwnej stronie dwa symetrycznie rozmiesz- 
czone wgłębienia z gwoździkami do umocowania dwóch rzemieni, który- 
mi poliptyk spinany był w całość oprócz wiązania i sklejania. Po we- 
wnętrznej stronie okładka wypełniona woskiem w dwóch po]ach podob- 
nie jak okładka górna. Powierzchnia wosku bez tekstu. 
Wewnątrz znajdują się luźno złożone deseczki. Po stronie grzbieto- 
wej resztki wiązań rzemieniem przez trzy otwory w trzech regularnych 
odstępach. Na grzbietach deseczek paski pergaminu, którym dodatkowo 
sklejone były w całość. Deseczki obustronnie wypełnione woskiem w wy- 
żłobionych prostokątnych polach o wymiarach 16,5 cm X 31 cm, podzie- 
lonych dodatkowo pionową listewką na dwa mniejsze regularne pola. 
Tekst wyryty rylcem na czarnym wosku, w niewielu miejscach za- 
tarty, pisany bez respektowania wewnętrznego podziału pól - na całej 
szerokości deseczki przez dwa pola. Na deseczkach, w ich prawych gór- 
nych i dolnych polach, karteczki papieru przylepione czerwonym wo- 
skiem jako zabezpieczenie wyrytego tekstu przed zatarciem (2, 3, 4, 5, 6). 
Tekst wyryty przez dwie ręce. Część deseczek-tabliczek niezapisana: czę- 
ściowo - 8, 8v., w całości- 9, 9v., 10, lOv., 11, 11v., 12. 
Drobne spękania powierzchni wosku na wszystkich polach i liczne
		

/Pomorze_030_11_032_0001.djvu

			xxx 


drobne ubytki wosku: 2, 2v., 3, 3v., 4, 4v., 5, 5v., 6, 6v., 7, 7v., 8, 8v., 
9, 9v., 10. Stan zachowania tabliczki dobry. 
T a b l i c z k a VII - przechowywana w pudle nr 3, w jednej wiązce 
z tabliczką określoną przez nas jako VIIa. 
TabJiczka VII tworzy razem z XI odrębny poliptyk, oznaczony przez 
nas literą G. Poliptyk ten dotyczy Nowego Miasta Torunia i zawiera 
zapisy z ok. 1450 r. 
Tabliczkę stanowią cztery deseczki wykonane z drzewa gruszy i ra- 
zem złożone w wiązkę: pierwsza deseczka - okładka górna, luźna, dru- 
ga deseczka - wyłączona przez nas i określona jako odrębna VIIa, 
luźna, trzy następne deseczki związane po stronie grzbietowej cienkim 
rzemieniem przez trzy otwory rozmieszczone w trzech regularnych od- 
stępach i sklejone na grzbietach paskiem pergaminowym. Deseczki mają 
wymiary: 15,5 cm X 32,2 cm X 0,6 cm. 
Okładka górna po stronie zewnętrznej zawiera wyryte w trzech 
owalnych polach stylizowane ornamenty o motywach roślinnych i zoo- 
morficznych. Pośrodku okładki wystający żelazny gwóźdź do spinania 
deseczek rzemieniem. Przy prawej krawędzi okładki dwie miedziane 
blaszki, przybite czterema gwoździkami każda. Przy lewej krawędzi 
(grzbietowej) przyklejony pasek pergaminu szerokości od 1,6 cm do 
2,2 cm i resztki wiązań rzemiennych. Po stronie wewnętrznej okładka 
wypełniona woskiem rozmieszczonym w dwóch wyżłobionych polach, 
przedzielonych poziomą Jistewką. Od strony grzbietu resztki wiązań. 
Okładka dolna po stronie zewnętrznej, przy prawej krawędzi, zawiera 
przytwierdzony miedzianą blaszką oryginalny pasek skórzany długości 
28,7 cm, z blaszką z otworem do spinania deseczek tabliczki w całość. Po 
stronie wewnętrznej okładki dwa wyżłobione pola przedzielone poziomą 
listewką, wypełnione woskiem. Brak śladów tekstu. 
Wewnątrz tabliczki, po stronie grzbietowej deseczek, wiązania cien- 
kim rzemieniem, przeciągniętym przez trzy otwory w trzech regular- 
nych odstępach. Wszystkie deseczki obustronnie wypełnione czarnym 
woskiem, rozmieszczonym na każdej stronie w dwóch prostokątnych po- 
lach o wymiarach 11,4 cm X 13,6 cm, przedzielonych poziomą listewką. 
Tekst wyryty rylcem jedną ręką, trudno czytelny, w wielu miej- 
scach zatarty lub przysłonięty przez nacieki innej warstwy wosku (2v., 
3, 3v., 4); być może jest to próba zabezpieczenia przed wykruszeniem lub 
uzupełnienia ubytków w XIX w. W całości powierzchnia wosku spękana, 
z licznymi drobnymi ubytkami (lv., 2, 2v., 3, 3v.). Stan zachowania 
tabliczki zły. 
T a b l i c z k a XI - przechowywana w pudle nr 6 jako odrębna 
wiązka, razem z tabJiczką VII tworzy jeden, odrębny poJiptyk, oznaczony 
przez nas literą G. 
Tabliczkę XI stanowi pięć deseczek wykonanych z drzewa gruszy, 
związanych razem w identyczny spos6b jak w tabliczce VII i o takich
		

/Pomorze_030_11_033_0001.djvu

			XXXI 


samych rozmiarach deseczek (15,5 cm X 32,2 cm X 0,6 cm) i pól wosko- 
wych (11,4 cm X 13,6 cm). 
Okładek brak. Na pierwszej stronie wiązki, w dolnym prawym rogu 
deseczki, na drewnie ramki nalepiony w XIX w., pasek białego papieru 
z nadaną wówczas sygnaturą XI. 
Wewnątrz deseczek rodzaj wosku, sposób sporządzenia i zapisania 
tabliczek identyczny jak w tabliczce VII, a tekst wyryty tą samą ręką. 
Spękania powierzchni wosku na wszystkich deseczkach tabliczki. 
Liczne wykruszenia: 1, 1v., 2,3 (dolne pole w 1/, powierzchni), 3v. (dolne 
pole), 4 (dolne pole), 5v. (3/4 powierzchni w górnym polu i ok. 2/3 w polu 
dolnym). Stan zachowania tabliczki zły.. 
T a b l i c z k a IV - przechowywana w pudle nr 3, w jednej wiązce 
z tabliczką oznaczoną przez nas jako IVa. Obie tabliczki zostały połączone 
w XIX w. i oznaczone sygnaturą IV; w istocie są to dwie odrębne 
tabliczki. 
Tabliczkę IV stanowią cztery deseczki podzielone na dwie mniejsze 
wiązki, po dwie deseczki w każdej. Wykonano je z drzewa lipy, a ich 
wymiary wynoszą: 14,3 cm X 30,5 cm X 0,6 cm. Wśród nich okładka 
górna. 
Okładka górna po stronie zewnętrznej zawiera słabo widoczne, za- 
tarte ślady rytów. Po stronie grzbietowej okładki zachowany w części 
pasek pergaminowy szerokości od 1,9 cm do 2,4 cm. W prawym dolnym 
rogu naklejony w XIX w. pasek białego papieru z sygn. IV. Po stronie 
wewnętrznej okładki, na grzbiecie, fragmenty wiązań rzemieniem przez 
trzy symetrycznie rozmieszczone otwory, co świadczy, że deseczki były 
pierwotnie związane i sklejone w poliptyku. Strona ta wypełniona jest 
woskiem w dwóch polach, na których wyryto tekst. 
Wewnątrz tabliczki, po stronie grzbietowej deseczek zerwane wiąza. 
nia, wykonane tak samo jak przy okładce. Na prawych górnych i dol- 
nych rogach deseczek ślady po wosku, który służył jako zabezpieczenie 
tekstu przed zatarciem. Deseczki obustronnie wypełnione cienką - jedną 
warstwą czarnego wosku, rozmieszczonego na każdej stronie w dwóch 
prostokątnych polach o wymiarach 10,2 cm X 12,5-12,8 cm. Na wosku 
tekst wyryty rylcem przez dwie ręce. Na drewnie deseczek i obok tekstu 
skrawki rozlanego wosku, którym przylepione były kartki papieru z tek- 
stem uzupełniającym (lv., 2). 
Powierzchnia wosku na wszystkich polach spękana i lekko wybrzu- 
szona. Liczne ubytki wosku: Iv., 2 (dolne pole), 4, 4v. Stan zachowania 
tabliczki zły. 
Tabliczka IV razem z V tworzy wyodrębniony przez nas poliptyk, 
oznaczony literą H. Tabliczka IV stanowi jego początek i razem z ta- 
bliczką V zawiera tekst dotyczący Nowego Miasta Torunia z okresu 
1438-1450, z kontynuacją do XVI w.
		

/Pomorze_030_11_034_0001.djvu

			XXXII 


T a b l i c z k a V - przechowywana w pudle nr 4 jako odrębna wiąz- 
ka, oznaczona w XIX w. sygnaturą V. 
Tabliczkę V stanowi osiem deseczek zachowanych w dwóch mniej- 
szych wiązkach: w pierwszej dwie deseczki związane i sklejone razem, 
w drugiej pozostałych sześć, związanych i sklejonych razem, wśród któ- 
rych okładka dolna poliptyku. 
Okładka dolna zawiera po stronie zewnętrznej zatarte ślady rytów. 
Na całej długości grzbietu okładki pasek pergaminowy szerokości od 
2,4 cm do 2,6 cm i wychodzące z otworów rzemienie, którymi deseczki 
te były związane i sklejone w poliptyku. Rodzaj wiązań identyczny jak 
w tabliczce IV. Po stronie wewnętrznej okładki dwa wyżłobione pola, 
w których wosk z wyrytym tekstem - tak samo jak w tabliczce IV. 
Okładka związana i sklejona z resztą deseczek. 
Wewnątrz deseczki obustronnie wypełnione woskiem w dwóch pro- 
stokątnych po]ach, przedzielonych poziomą listewką. Sposób sporządze- 
nia, rozmiary, rodzaj wosku identyczne jak w tabliczce IV. Tekst wy- 
ryty rylcem przez te same dwie ręce. Na pierwszej deseczce, w jej pra- 
wym dolnym rogu, naklejony w XIX w. pasek białego papieru z sygn. V. 
We wszystkich polach powierzchnia wosku spękana i lekko wybrzu- 
szona. Na drewnie ramek, obok wyrytego na wosku tekstu, ślady po 
naklejonych paskach papieru z tekstem uzupełniającym (5, 7, 7v.). Licz- 
ne ubytki wosku na deseczkach: 1, 2v. (pole dolne), 3, 3v., 4 (w górnym 
polu ubytek uzupełniony woskiem czerwonym, prawdopodobnie 
w XIX w.), 4v., 6, 6v., 7v. Stan zachowania tabliczki ogólnie zły. 
Tabliczka V razem z IV stanowi poliptyk wyodrębniony przez nas 
i oznaczony literą H. Zawiera on tekst dotyczący Nowego Miasta Toru- 
nia z okresu 1438-1450 z kontynuacją do XVI w. 
T a b l i c z k a VIII - przechowywana w całości jako odrębna wiązka 
w pudle nr 1, stanowi osobny poliptyk, oznaczony przez nas literą L 
Dotyczy Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z Jat 1430-1450. 
Tabliczkę VIII tworzy osiem deseczek wykonanych z drzewa gruszy, 
złożonych w trzy mniejsze wiązki: dwie pierwsze deseczki związane 
1 sklejone razem, cztery następne luźne, i dwie dalsze - związane 
i sklejone razem. Wśród nich okładki górna i dolna. Wymiary deseczek: 
14,4 cm X 26,8 cm X 0,7 cm. . 
Okładka górna po stronie zewnętrznej zawiera wyryty w prostokąt- 
nym polu, o wymiarach 10,2 cm X 21,4 cm, ornament O motywach ro- 
ślinnych. Pośrodku wystający gwóźdź do spinania paskiem całości dese- 
czek w poliptyku. Od strony grzbietu wąski pasek pergaminowy, którym 
sklejono deseczki .grzbietami. W prawym dolnym rogu, okładki nalepiony 
w XIX w. pasek białego papieru z sygn. VIII. Po stronie wewnętrznej, 
przy krawędzi grzbietowej, wiązania rzemieniem w trzech symetrycz- 
nie rozmieszczonych miejscach. Po tej samej stronie wyżłobione pole, 


. 


.
		

/Pomorze_030_11_035_0001.djvu

			. 


. 


I 

 


XXXIII 


bez podziału wewnętrznego, wypełnione woskiem, na którym wyryto 
tekst. 
Na okładce dolnej, po stronie zewnętrznej, wyryty w prostokątnym 
polu, o wymiarach 10,2 cm X 21,4 cm, ornament roślinny. Przy prawej 
krawędzi okładki, na środku jej długości, fragment paska skórzanego, 
przytwierdzony miedzianą blaszką. Pasek służył do spinania deseczek 
w poliptyku, uprzednio związanych i sklejonych razem. Po stronie we- 
wnętrznej okładki wyżłobione pole, bez podziału wewnętrznego, wypeł- 
nione woskiem, na którym wyryto tekst. 
Deseczki wewnątrz tabliczki obustronnie wypełnione czarnym wo- 
skiem, rozmieszczonym w prostokątnych polach bez podziału wewnętrz- 
nego, o wymiarach 10,2 cmX2l,2-2l,4 cm (wymiary identyczne z po- 
]ami okładek, w które wpisano ornamenty). Tekst wyryty rylcem przez 
jedną rękę. Liczne stopienia powierzchni wosku na deseczkach: 3v., 4, 
4v., 5, 5v., 6, 6v., 7v., i ubytki: 2, 2v., 3, 5, 6v., 7, 7v., 8. Stan zachowania 
tabliczki ogólnie dobry. 
T a b l i c z k a IX - przechowywana jako odrębna wiązka w pudle 
nr 1, stanowi osobny poliptyk, oznaczony przez nas literą J. Dotyczy on 
Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1440-1450. 
Tabliczkę IX tworzą trzy deseczki wykonane z drzewa jaworowego; 
pierwsza luźna, druga i trzec
a złączone. Brak okładek. Na pierwszej 
deseczce, po jej stronie zewnętrznej, w prawym dolnym rogu na drewnie 
naklejony w XIX w. pasek białego papieru z sygn. IX. 
Od strony grzbietowej deseczek wiązania cienkim rzemieniem przez 
otwory rozmieszczone symetrycznie w trzech miejscach. Na grzbietach 
paski pergaminu, którymi dodatkowo sklejono deseczki. Po obu stro- 
nach deseczek wyżłobione pola, bez podziałów wewnętrznych, wypeł- 
nione dwoma (?) cienkimi warstwami wosku. Pola woskowe o wymia- 
rach 10,1 cmX20,9 cm, na których wyryty przez jedną rękę tekst. Wy- 
miary deseczek: 15,2 cmX25,7 cmXO,5 cm. 
Deseczki pęknięte w części środkowej, przez całą długość. Powierzch- 
nia wosku na wszystkich polach spękana, ze znacznymi ubytkami: 1, Iv., 
2, 3 (ubytek do drewnianego podłoża), odsłaniający dwie warstwy wo- 
sku), 3v. SIady toczenia drewna deseczek przez korniki (1, 2). Stan za- 
chowania tabliczki zły. 
T a b l i c z k a X - przechowywana jako odrębna wiązka w pudle 
nr 6, stanowi osobny poliptyk, oznaczony przez nas literą K. Dotyczy 
Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1430-1450. 
Tabliczkę tworzy siedem deseczek wykonanych z drzewa jabłoni; tyl- 
ko piąta i szósta związane i sklejone razem, pozostałe deseczki ]uźne. 
Wśród nich okładka dolna. Brak okładki górnej. 
Okładka dolna po stronie zewnętrznej zawiera w prostokątnym polu 
o wymiarach 12,9 cmX 16 cm ślady rytej, zatartej i trudnej do identy- 
fikacji ornamentyki z tekstem. Po stronie grzbietowej okładki fragmenty
		

/Pomorze_030_11_036_0001.djvu

			XXXIV 


grubego rzemienia, przeciągnięte przez dwa symetrycznie rozmieszczone 
otwory. Po stronie wewnętrznej okładki wyżłobione pole o wymiarach 
10,9 cmX 13,4 cm, bez podziału wewnętrznego, wypełnione jedną, cienką 
warstwą wosku, na którym wyryto rylcem tekst. 
Deseczki zawierają po stronie grzbietowej fragmenty wiązań i nakle- 
jone paski pergaminu. Wewnątrz, na deseczkach, obustronnie wyżło- 
bione pola takie same jak po stronie wewnętrznej okładki, wypełnione 
cienką warstwą wosku, na którym tekst wyryty jedną ręką. Na pra- 
wych górnych rogach deseczek ślady po rozlanym wosku, służącym do 
zabezpieczenia wyrytego tekstu przed zatarciem. Na drewnie pierwszej 
deseczki, w jej prawym dolnym rogu nalepiony w XIX w. pasek bia- 
łego papieru z sygn. X. Wymiary deseczek: 15,5 cmX27,9 cmXO,8 cm. 
Liczne ubytki wosku na wszystkich deseczkach. Stan zachowania tablicz- 
ki zły. 
T a b l i c z k a XII - przechowywana jako odrębna wiązka w pudle 
nr 7, stanowi osobny poliptyk, oznaczony przez nas literą L. Dotyczy 
Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1459-1473. 
Tabliczkę XII tworzy dziewięć deseczek wykonanych z drzewa jabłoni 
i lużno złożonych, z których związane i sklejone są deseczki 2 i 3,> 4 i 5, 
7 i 8. Wymiary deseczek: 19 cmX35 cmXO,7 cm. Wśród nich okładka 
górna. Okładki dolnej brak. 
Okładka górna, po stronie zewnętrznej nieregularnie poryta, z nie- 
czytelnymi ś]adami ornamentyki. W górnej części okładki ślady trzech 
linijek tekstu pisanego atramentem - zupełnie nieczytelne, obok ślady 
napisu rytego - również nieczytelne. W prawym dolnym rogu nale- 
piony w XIX w. pasek białego papieru z sygn. XII. Po stronie grzbieto- 
wej okładki, na całej jej długości, przylepiony pasek skóry, zachodzący 
od 2,3 cm do 2,9 cm na okładkę. Po stronie wewnętrznej okładki wy- 
żłobione dwa prostokątne pola o wymiarach 15,5-15,7 cm X 15,3-15,6 cm, 
przedzielone poziomo listewką, wypełnione woskiem, na którym wy- 
ryto rylcem tekst. Od strony grzbietu cztery otwory, rozmieszczone sy- 
metrycznie w dwóch miejscach, w których fragmenty rzemieni od 
wiązań. 
Wewnątrz poliptyku, na deseczkach, wyżłobione po dwa pola na każ- 
dej stronie. Rozmiary i sposób dzielenia pól takie same jak po stronie 
wewnętrznej okładki. Pola wypełnione cienką warstwą wosku, na któ- 
rym tekst wyryty przez dwie ręce. Na marginesach t
kstu, na drewnie 
ramek, doklejane paski papieru z tekstem (3v., 4). W większości pól po- 
wierzchnia wosku spękana i wybrzuszona: 2, 2v., 3, 3v., 4, 5v., 6, 6v., 
7v., 8, 9, 9v. Bardzo duże ubytki wosku: Iv., 2, 2v., 3, 4v., 5v., 6v., 7v., 
8v., 9, 9v. Stan zachowania tabliczki bardzo zły. 
T a b l i c z k a XIV - przechowywana w pudle nr 6 jako odrębna 
wiązka, stanowi część poliptyku, oznaczonego przez nas literą M, który 
dotyczy Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1420-1450.
		

/Pomorze_030_11_037_0001.djvu

			I 
. 


xxxv 


Tabliczkę XIV stanowią dwie luźne deseczki-okładki wykonane 
z drzewa gruszy. Wymiary deseczek: 12 cm X 23 cm X 0,6 cm. Deseczka 
pierwsza (okładka górna) po stronie zewnętrznej zawiera wyryty w pro- 
stokątnym polu, o wymiarach 9,5 cm X 20,7 cm, stylizowany ornament 
zoomorficzny i roślinny wpisany w dwa koła. 
Od strony grzbietu okładki, na jej całej długości, zachowane fragmen- 
ty przyklejonego paska skóry, zachodzącego od 0,8 cm do 1,5 cm na 
okładkę. Po stronie przeciwnej fragment skórzanego rzemienia do spi- 
nania tabliczki, przymocowany na trwałe miedzianym gwoździkiem. Po 
stronie wewnętrznej okładki dwa wyżłobione płytko pola o wymiarach 
9,3 cm X 9,5-10 cm, przedzielone poziomą listewką, wypełnione cienką 
warstwą wosku, na którym wyryto rylcem tekst. Na krawędzi grzbie- 
towej deseczki cztery otwory, rozmieszczone symetrycznie w dwóch 
miejscach, z fragmentami rzemieni od wiązań. 
Deseczka druga (okładka dolna) po stronie zewnętrznej zawiera wy- 
ryty w prostokątnym polu, o wymiarach 10 cm X 21,2 cm, stylizowany 
ornament o takich samych motywach jak na okładce górnej. Od strony 
grzbietu zachowany pasek skórzany, zachodzący od 0,8 cm do 1,3 cm na 
okładkę. Po stronie przeciwnej okładki, na jej krawędzi, wydłubany 
otwór, przez który przeciągnięty rzemień długości 7,5 cm - naderwany. 
W dolnym lewym rogu deseczki naklejony w XIX w. pasek białego 
papieru z sygn. XIV. Po stronie wewnętrznej okładka sporządzona i za- 
pisana identycznie jak okładka górna. 
Tekst tabliczki wyryty rylcem przez jedną rękę. Pod tekstem obec- 
nym widoczne ślady tekstu wcześniejszego, zatartego i nieczytelnego. 
Stopienia powierzchni wosku: 2 - pole dolne. Znaczne ubytki wosku: 
1v. - ok. 1/3 powierzchni w górnym i dolnym polu, 2 - drobne w obu 
polach. Stan zachowania tabliczki zły. 
T a b l i c z k a XIVa - przechowywana w pudle nr 2 jako odrębna 
wiązka, stanowi drugą część poliptyku, oznaczonego przez nas literą M, 
który dotyczy Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1420-1450. 
TabFczkę XIVa stanowią dwie luźne deseczki o wymiarach takich 
samych jak w tabliczce XIV (12X23XO,6 cm), wykonane z drzewa gru- 
szy. Sposób sporządzenia, rodzaj drewna i wosku oraz wymiary deseczek 
i pól woskowych identyczne jak w tabliczce XIV. 
Tekst wyryty przez jedną rękę, tę samą co w tabliczce XIV. Pod 
tekstem obecnym widoczne ślady tekstu innego, zatartego i nie dającego 
się odczytać. Na wszystkich polach tabliczki ślady roztopienia wosku lub 
całkowitego stopienia, z licznymi naciekami. Znaczne wykruszenia wo- 
sku na deseczkach: 1 - ok. 1/ 2 powierzchni na każdym z pól, Iv. - ok. 2/3 
powierzchni pola górnego i całość na polu dolnym, 2 - ok. I/a powierzchni 
na każdym z pól, 2v. - ok. 1/3 powierzchni pola górnego. Stan zachowania 
tabliczki zły. 
T a b l i c z k a VI - przechowywana w pudle nr 3 jako odrębna
		

/Pomorze_030_11_038_0001.djvu

			XXXVI 


wiązka, stanowi osobny poliptyk, oznaczony przez nas literą N. Dotyczy 
Starego i Nowego Miasta Torunia i zawiera zapisy z lat 1382- 
-1432/1433 (1). 
Tabliczka VI składa się z trzech luźno złożonych deseczek o wy- 
miarach 13,2 cm X 21,3 cm X 0,5 cm, wykonanych z drzewa jabłoni. 
Brak okładek. 
Deseczki z obu stron wypełnione jedną cienką warstwą czarnego 
wosku w dwóch wyżłobionych prostokątnych polach, bez podziału we- 
wnętrznego. Rozmiary pól woskowych: 10 cm X 16,5-16,7 cm. Na kra- 
wędziach grzbietów wszystkich deseczek po cztery otwory, rozmieszczo- 
ne symetrycznie w dwóch miejscach. W otworach pozostały fragmenty 
cienkiego rzemienia od wiązań. Na grzbietach deseczek zachowane paski 
pergaminu. Pierwotnie deseczki były związane i sklejone w poliptyk. 
Na drewnie deseczki pierwszej, w jej prawym dolnym rogu, naklejony 
w XIX w. pasek białego papieru z sygn. VI. 
Tekst wyryty rylcem przez jedną rękę, trudno czytelny. Powierzchnia 
wosku w całej tabliczce spękana. Liczne ubytki wosku na deseczkach: 
l, 2, 3, 3v. (wosk całkowicie wykruszony). Stan zachowania tabliczki na 
ogół jeszcze dobry. 
T a b l i c z k a XlIIb - przechowywana w pudle nr 4 w jednej wiąz- 
ce z tabliczkami XIII i XIIla, stanowi odrębną tabliczkę-poliptyk, wy- 
łączony przez nas i oznaczony literą O. . 
Tabliczka XIIlb to jedna deseczka wykonana z drzewa dębu. Jest to, 
jak można przypuszczać, okładka, bez śladów wiązań i ornamentyki. 
Po zewnętrznej stronie przylepiony pasek pergaminu z tekstem na- 
pisanym atramentem, ręką XV-wieczną. Po wewnętrznej stronie de- 
seczki, przy lewej krawędzi, skrawki stopniowego wosku. 
Deseczka w lewym górnym rogu nadłamana, stąd rozmiary: 
17-18,6 cm X 18,6 cm X 0,8-0,9 cm. Stan zachowania tabliczki jeszcze 
dobry. 


. 


Opisane tu tabliczki zachowały wiele wspólnych cech, ponieważ pier- 
wotnie tworzyły poliptyki w postaci "ksiąg rękopiśmiennych", z czasem 
rozerwanych lub częściowo zniszczonych. Deseczki wchodzące w skład 
jednego poliptyku mają m.in. takie same wiązania po stronie grzbieto- 
wej, wykonane według jednej, ściśle określonej zasady, takim samym . 
rzemieniem. Analiza wiązań luźnych deseczek pozwala nie tylko scalać 
je w poliptyki, ale też ustalić w ich ramach kolejność następowania. 
Każdy poliptyk ma inne wiązanie. Deseczki, związane nawet według 
tej samej zasady, różnią się jednak sposobem wiercenia otworu, grubo- 
ścią i sposobem prowadzenia rzemienia, początkiem i zakończeniem wią- 
zania. W omawianych tabliczkach występują dwie zasady wiązania de- 
seczek, wyróżnione ze względu na sposób prowadzenia rzemienia. Pierw-
		

/Pomorze_030_11_039_0001.djvu

			. 


., 


. 


XXXVII 


sza polega na tym, że rzemień tylko w jednej linii prowadzony jest na 
najwyższym poziomie. Tak wykonane są wiązania prawie wszystkich 
poliptyków z wyjątkiem poliptyku M (tabliczki XIV i XIVa). Zasadę 
tę ilustrują rys. 1 i 2 na przykładzie poliptyków C (tab!. I-le) i G (tab!. 
VII i XI). Zastosowano tu wiązanie trzykrotne, średniej grubości rzemie- 
niem, gdzie tylko linie c-d, i-j itd. są na jednym poziomie, a pozostałe 
opadają lub wznoszą się. Zasada ta nie jest znana autorom cytowanej 
już pracy Vom Wachs. Rysunki ilustrują równocześnie sposób scalania 
tabliczek w poliptyki. W drugiej zasadzie (rys. 3) rzemień prowadzony 
jest na najwyższym poziomie w trzech liniach (b---c, c-d, d-e; h-i, 
i-j, j-k itd.), z wyjątkiem wprowadzenia i wyprowadzenia (poliptyk M). 


METODA WYDAWNICZA 


Unikalność samej formy źródła postawiła przed wydawcami trudne 
zagadnienie wyboru właściwej metody edytorskiej, która by pozwo- 
liła oddać w druku całą specyfikę tabliczek woskowych. W większości 
wypadków wierne przekazanie treści i formy źródła jednocześnie 
zatarłoby czytelność tekstu. Dlatego zdecydowano się na pierwszym 
miejscu postawić dobro tekstu, nie rezygnując jednak całkowicie z od- 
dania formy, w jakiej został sporządzony. W przygotowaniu tekstu do 
druku opierano się przede wszystkim na Instrukcji wydawniczej dla 
średniowiecznych źródeł historycznych II. W części skorzystano też z do- 
świadczeń wydawców tabliczek gdańskich - Bertlinga i Galstera Ił. 
Tabliczki, scalone przez wydawców w poliptyki, podzielono na trzy 
grupy rzeczowe: Stare Miasto Toruń, Nowe Miasto Toruń oraz Stare 
i Nowe Miasto Toruń. Do grupy trzeciej zaliczono też fragment zacho- 
wanej tabliczki, nazwanej jako "nieokreślona". W ramach tych grup 
poszczególne poliptyki tablic7ek ułożono według chronologii zapisów. 
Układ ten różni się od archiwalnego, który jest zupełnie przypadkowy 
(zob. konkordancja). 
W większości tabliczek występują dające się odróżnić co najmniej 
dwie warstwy pisma, nałożone na siebie: starsze, które zostało zatarte, 
i wyryte na nim obecnie istniejące. W każdym wypadku wydawcy sta- 
rali się odczytać także tekst starszy; umieszczono go w przypisach 
tekstowych, według tych samych zasad, jakie stosowano do tekstu aktual- 
nego - podstawy wydania. W miejscach, gdzie tekst zarówno starszy 
jak i nowszy był niemożliwy do odczytania, umieszczono kropki, sto- 
sownie do przypuszczalnej liczby liter. Miejsca ubytku wosku zaznaczono 
linią ciągłą. Tekst pisany XVI-wiecznym duktem oznaczono klamrami. 


II Instrukcja wydawnicza dla średniowiecznych źródeł historycznych, Archiwum 
Komisji Historycznej PAU, Seria 2, t. 2 (ogólnego zbioru t. 14), Kraków 1930. 
14 A. B e r t l i n g, Die Wachstafeln der Danziger StadtbibUothek, s. 1-82; 
G. G a l s t e r, Ein Danziger WachstafelzinsbuCh, s. 231-259.
		

/Pomorze_030_11_040_0001.djvu

			XXXVIII 


Przy odtwarzaniu tekstu tabliczek zastosowano jednakowe zasady do 
tekstów niemieckich i łacińskich. Całość zapisów jest transliterowana. 
Zachowano wszystkie zdwojenia liter w środku i na końcu wyrazów, ale 
nie na początku. Oddano wiernie litery: "u", "v", "w", "f" bez względu 
na ich fonetyczne znaczenie. 
Pisarz zamieszczał czasem urwane zdania i pojedyncze słowa, wi- 
docznie dla pamięci. Zapewne rozwijano je potem w wykazach na kar- 
tach ksiąg i poszytów papierowych. Z tego też powodu wydawcy tylko 
w niewie]kim stopniu stosowali emendację tekstu i unikali koniektur. 
Lekcje niepewne opatrywano znakiem: [?). Dla lekcji budzących zastrze- 
żenia, ale niewątpliwych, stosowano: [sic). Wszystkie skróty rozwiązy- 
wano, nie zaznaczając tego w druku, wprowadzono natomiast skróty na 
oznaczenie monet (zob. Wykaz skrótów). Podano pełne brzmienie imion 
zaznaczonych w tekście literą początkową lub kilkoma pierwszymi ("N y", 
"H", "Pe", "Nicol", "N", "Nico", "Jo"), ale tylko tam, gdzie była pew- 
ność, o jakie imię chodzi. Stosowano przy tym pisownię używaną 
w źr6dle. 
Imiona i nazwiska w spisach mieszczan podane są w druku dużymi 
literami, natomiast w tekstach narracyjnych tylko pierwsze litery są 
duże. Tę drugą zasadę zastosowano też w poliptykach G i K, które są 
zbiorem protokołów. 
Ponieważ w miastach nazwiska ustalają się już w XIV w., uwa£amy 
za nazwiska takie określenia zawodowe, jak "Schumacher" czy "Mau- 
rer". Jeżeli zaś określenie brzmi "der Schumacher", "der Maurer", pi- 
szemy je wtedy małą literą. Są tu także wyjątki, np. "Apteker" jest 
chyba zawsze określeniem zawodu, podobnie "Barbirer". Piszemy je 
małą literą. "Gevattir" (kum) występuje jako przezwisko. Nazwiska ko- 
biece z końcówką ,,-inne" ("dy Lembergynne", "dy Lorenczynne" = żona 
Lemberga czy Lorentza) piszemy dużymi literami lub zaczynamy dużą 
literą. Dlatego "dy Kochynne" to nie kucharka, ale żona Kocha. Wy- 
jątek stanowi tu określenie zawodowe "dy teignerynne" (kobieta zagnia- 
tająca ciasto), które piszemy małą literą. 
Przy określeniach "sankt", "sanctus" zastosowano małe litery, jeśli 
dotyczą świąt, duże - przy nazwach topograficznych (np. kościoła). 
Cyfry rzymskie, występujące prawie wyłącznie, zmieniono na arab- 
skie tylko przy pieniądzach, dla ułatwienia podliczeń. Cyfry arabskie, 
rzadko pojawiające się w tekście, odnotowano w przypisach teksto- 
wych. 
Obok żródłowego zapisu dat podano w nawiasach kwadratowych ich 
odpowiedniki według współczesnej rachuby czasu. 
Dla uzyskania lepszej czytelności tekstu stosowano interpunkcję oraz 
łączne i rozdzielne pisanie niektórych wyrazów. Ograniczono to jednak 
do najbardziej niezbędnych wypadków. Interpunkcję wprowadzono zgod- 
nie z instrukcją PAU. Odstępy w tekście zachowano zgodnie ze źródłem.
		

/Pomorze_030_11_041_0001.djvu

			. 


XXXIX 


Przypisy tekstowe i rzeczowe opracowano odrębnie dla każdego po- 
liptyku. Przypisy literowe wykorzystano też dla oddania tekstu zatartego 
i starszego. Przypisy cyfrowe zawierają wiadomości o członkach patry- 
cjatu Starego Miasta Torunia oraz daty występowania osób w Księdze 
lawniczej Nowego Miasta Torunia i służą głównie datowaniu tabliczek. 
Teksty wstawione z marginesu lub z innego miejsca zaznaczano przy- 
pisami literowymi, stawiając je przed pierwszym i po ostatnim słowie. 
Zapiski nie zostały ponumerowane, gdyż zacierałoby to czytelność 
tekstu. 
Na końcu zamieszczono słowniczki trudniejszych wyrazów, indeks 
osób II i indeks nazw miejscowych. 


OPIS ZNACZENIA ŹRODŁA 


Przedstawiony tu zbiór tabliczek woskowych jest, jak można sądzić 
z informacji literatury, największy w Europie. Wiele archiwów i biblio- 
tek miast hanzeatyckich nie ma ich wcale 18. To, co ocalało w Toruniu, 
stanowi nie tylko cenne źródło do historii miasta Torunia z racji treści 
zapisów, ale jednocześnie jest unikalnym zbiorem dotyczącym historii 
rozwoju materiałów pisarskich i historii genezy współczesnej książki. 
Tabliczki toruńskie stanowią zwartą całość w obrębie rachunków 
miejskich, wśród których znajdują się spisy służb i spisy podatkowe, ra- 
chunki i spisy długów. Jest to dowodem, że miasto przywiązywało wielkie 
znaczenie do gromadzenia i przechowywania tego typu archiwaliów. 
Tabliczki na pewno pozwolą lepiej zbadać skład ludności miasta, 
wśród której, na pierwszy rzut oka, mimo zmiany nazwisk polskich na 
niemieckie (np. Szeliga na Cziras; Czirwas 17) i zniekształcania ich przez 
pisarzy, ogromny odłam był pochodzenia polskiego. Tabliczki pozwolą 
też badać ewolucję renty miejskiej, gdyż dotyczą one tych samych parcel 
czy kramów w przekroju różnych lat. Tu jednak trzeba będzie wyko- 
rzystać do porównania inne źródła, jak księgi ławnicze, ukazujące zmiany 
właścicieli. 
Dużo światła rzucają tabliczki na topografię przedmieść. Do dziejów 
Nowego Miasta są one źródłem pierwszorzędnym, gdyż pokazują poli- 
tykę kredytową rady, jej uzależnienie od Krzyżaków, ceny i płace 
w mieście około 1440-1450 r. Mamy tu wiadomości, ile pobierał rocznie 
stróż zobowiązany do sprzątania rynku, ile kosztowały poszczególne 


21 Indeks os6b nie zawiera odsyłaczy do literatury, w kt6rej nazwiska te są 
wzmiankowane, ponieważ indeks mieszczan toruńskich z XV w. będzie przedmio- 
tem osobnego opracowania na podstawie wszystkich !r6deł drukowanych i nie- 
drukowanych. 
II Zob. przypis l. 
17 Zob. przypis 18.
		

/Pomorze_030_11_042_0001.djvu

			XL 


usługi. Znajduje swe odbicie w tabliczkach także topografia socjalna obu 
miast Torunia, rozsiedlenie patrycjatu i rzemieślników, rybaków i bie- 
doty, organizacja służby wojskowej, stosunek rady do cechów, zmiany 
właścicieli parcel, bogacenie się i ubożenie możnych rodzin (jak np. Va- 
sanów). 
Topografię miasta może naświetlić zbadanie drogi, jaką przebywał 
spisujący tabliczki, który czasem zaznaczał w tekście "retro", to znaczy 
z powrotem. Podobne terminy występują w spisie służb z 1450 r., ogło- 
szonym przez J. Bendera, gdzie wydawca ustalił, że pisarz szedł jedną 
stroną ulicy, a wracał drugą 18. Dlatego też wbrew dawniejszym histo- 
riografom nie należy utożsamiać "testudo" (czyli sklepienia, pod którym 
były kramy) i "Swebogen" (gdzie też były kramy) oraz "Valva" (skle- 
pienie, pod którym były kramy) z Mostem Paulińskim. Most ten, na 
nowo wymurowany w 1386 r. IU , dawał schronienie dla kilkunastu kra- 
mów. Przy nim znajdowała się "Valva" z 3-4 kramami. Natomiast 
"Swebogen" to zapewne sklepiony przejazd z Bramy Starotoruńskiej do 
barbakanu stojącego przed nią. Wynika to z noty "circa valvis Antique 
Thor" (tabl. II 4). Na podstawie danych o liczbie kramów i zmiennej 
wysokości czynszu trudno od razu wyciągnąć wnioski (tabl. II 9v., I 3v., 
II 5v.). Stajnie w 1398 r. znajdowały się przy ratuszu (czyli domu ku- 
pieckim). Później były u stóp Krzywej Wieży, ale tabliczki nie pozwa- 
lają ustalić daty ich przeniesienia. Koło ratusza stały budy murowane 
 
(Ib 7v.), później duże i małe budy (II, Ib 9v., Ic). Winnice mierzone były 
w końcu XIV w. (IIb, Ib 2). 
Rozwiązanie nazw ulic na Starym Mieście nie nastręcza trudności. 
Na Nowym Mieście ul. Bydlęca to ul. św. Katarzyny, wiodąca do Bramy 
Bydlęcej. Ulica Psia to dzisiejsza ul. Browarna, Lisi Kąt to zapewne 
ul. Dominikańska, ul. Wenecka to dzisiejsza ul. Strumykowa. Nie istnieją 
już dziś uliczki: Za św. Jakubem, Zakonnicza (Nonnengasse) - między 
kościołem a murem miejskim, Grolochynnegasse, Pfandgasse. 
Wzmianki o sklepieniach, pod którymi znajdowały się kramy, wystę- 
pują też na Nowym Mieście przy Bramie św. Jakuba i przy Bramie Gar- 
barskiej, prowadzącej do zamku krzyżackiego. Większe trudności sprawia 
lokalizacja ulic i uliczek na przedmieściach, które zostały zrównane z zie- 
mią w czasie oblężenia miasta w 1813 r., a tereny te wywłaszczyło woj- 
sko, by obrócić je na fortyfikacje. Można tylko w przybliżeniu ustalić 
położenie Polskiej Wsi, Rowu Rakarskiego, sądu ławniczego dla przed- . 
mieść, ale być może dokładne zbadanie starych planów i ksiąg hipotecz- 
nych pozwoli na bardziej precyzyjne ustalenia. 


18 G. B e n d e r, ATchivalische BeitTiige ZUT Familiengeschichte des Nłcolau3 
CoppeTnicus. Mitteilungen d. Coppernicus Vereins fUr Wissenschaft und Kunst, 
H. 3: 1881, s. 63-88; t e n ż e, WeiteTe aTchivalische BeitTiige ZUT Familiengeschichte 
de. Nicolaus CoppeTnicus. ibid., H. 4: 1882, s. 83-98. 
lU A. V o i g t, Th01'neT DenkwilTdigkeiten, s. 13.
		

/Pomorze_030_11_043_0001.djvu

			. 


XLI 


Łąki "Rorwezen" dzieliły się na 12 parcel, po 10 mórg każda. Już 
w XIV w. znajdowały się one w rękach patrycjatu i dopiero po wojnie 
trzynastoletniej czynsz podwyższono z 1 grzywny i 2 szelągów rocznie 
na 2 1 /2 grzywny i 20 denarów z parcel dawnych posiadaczy. Gdyby od- 
mawiali oni uznania tej uchwały, rada miejska miała prawo ich wywła- 
szczyć. SIedzenie dochodów z "testamentów" wskazuje, że zmieniała się 
wysokość czynszu, ale nie równomiernie. Zmieniały się też nazwiska. Mo- 
gły tu wchodzić w grę podziały wśród spadkobierców, dziedziczenie przez 
kobiety lub sprzedaż. Można przypuszczać, że po wojnie trzynastoletniej 
nastąpiło rozdrobnienie parcel (testament Melantza). Zagadką są Szaber- 
naki - parcele z ogrodami, które raz występują, a innym razem są 
pomijane. Część ich posiadała Kapituła Chełmińska. 
Odrębne zagadnienie stanowią protokoły uchwał rady Nowego Miasta, 
które pojawiają się pomiędzy wykazami czynszów (poliptyki G, K) lub 
występują jako odrębne całości, np. w poliptyku J (przyjęcia do prawa 
miejskiego), albo są wstawkami w wykazach czynszów (poliptyk H). Jest 
to ważny materiał do dziejów administracji miejskiej. Tę ostatnią bę- 
dzie można opracować dopiero po uwzględnieniu wszystkich materia- 
łów, także niedrukowanych. Wykorzystanie ich wymaga uprzedniego 
odpisania i ustalenia tekstu, co wykracza poza ramy tego wydawnictwa. 
Tabliczki toruńskie wnoszą też niejedno do naszej znajomości ma- 
teriału pisarskiego i techniki pisania. W tej dziedzinie podstawową pracę 
stanowi cytowana wyżej rozprawa pod redakcją R. Bi.illa 30, napisana 
we współpracy z filologami klasycznymi i chemikami. Podstawę ich 
badań stanowiło 37 zespołów tabliczek z zachodniej Europy. Zastoso- 
wano tu czworaką analizę: spektrograficzną, spektrograficzną w podczer- 
wieni, gazochromatyczną i mikrochemiczną. Wyniki zebrano w tabeli 
obrazującej domieszki do wosku (glina, talk, mydło, żywice, węgiel 
drzewny, sadza, fosfat z palonych kości, niektóre dodatki nieorganiczne). 
Wiele miejsca poświęcono substancji, zwanej przez starożytnych "mal- 
tha", która bywała twarda ]ub miękka. Była to mieszanina wosku z gliną 
i żywicami. Bardzo cenna jest recepta sporządzania nie tylko wosku, ale 
i samych tabliczek, pochodząca z XVII w. Zanalizowano także sposób 
wiązania tabliczek (porównanie z toruńskimi tabliczkami wykazuje róż- 
nice - zob. rys. 1, 2, 3). Następnie analiza dotyczy wosku używanego 
do pieczęci i sposobu jego barwienia. 


10 Por. przypis l. Książka Vom Wachs, pod red. R. B (i 11 a, wydana została 
przez koncern chemiczny Hoechst A. G. we Frankfurcie nad Menem (RFN). To 
zbiorowe dzieło ukazało się w 2 tomach w 600 egz., a wydawca bardzo uprzejmie 
nadesłał nam odbitkę rozprawy Wachs als Beschreib- und Sieoelstoff. Wachsschreib- 
tafeln und ihTe VeTwenduno. Inne rozprawy dotyczą m.in. stosowania wosku w ma- 
larstwIe oraz przy wyrobie świec, przy czym osobny rozdział poświęcono "socjalnej 
historii" ich stosowania. W omawianej tu części przedstawiono tabliczki woskowe 
od starożytności do XIX w. Pragniemy wyrazić prawdziwą wdzięczność za udo- 
stępnienie nam tej bardzo cennej pracy.
		

/Pomorze_030_11_044_0001.djvu

			XLll 


Bardzo cenna rozprawa R. Blilla nie rozstrzyga paru zagadnień, które 
nasunęły się podczas opracowywania tabliczek toruńskich. Otóż część 
wosku przy fotografowaniu ultrafioletem z ]uminiscencją ma odmienną 
barwę, jest jaśniejsza, czego nie widać gołym okiem. Wosk topił się 
podczas pożaru (zapewne w 1703 r.), przy czym wytapiała się czasem 
dolna warstwa, a górna, z pismem nie uszkodzonym, opadała na de- 
seczkę. Obecnie nie widać, by były dwie warstwy wosku, może więc 
wytwarzała się na nim twardsza skorupa? Wosk topi się w tempera- 
turze około 60°, a skorupa może w temperaturze wyższej? Nie wiadomo 
jak pisano - czy zmiękczano wosk przez rozgrzanie tabliczki, czy też 
rozgrzewano rylec (stylus) do zmazywania i ponownego pisania. Ten 
drugi sposób znajduje potwierdzenie w tabliczce III (poliptyk E). Odpo- 
wiedzi na te pytania może dać tylko analiza chemiczna tych bardzo 
rzadkich zabytków, używanych do XIX w. (w Rouen na targu rybnym 
poborcy używali ich do około 1840 r.). 


Wydawcy pragną w tym miejscu podziękować wszystkim, którzy 
pomagali w realizacji przedsięwzięcia, a zwłaszcza Prof. drowi Maria- 
nowi Biskupowi, Prof. drowi Antoniemu Czacharowskiemu i Drowi Ze- 
nonowi Nowakowi za życzliwe rady, Mgrowi Wacławowi Górskiemu za 
wykonanie fotografii i badań w ultrafiolecie, a Panu Andrzejowi War- 
szewskiemu z Pracowni Konserwacji Zabytków w Toruniu za pomoc 
przy badaniu gatunków drewna tabliczek. Dziękujemy również Prof. 
dr Zofii Abramowiczównie i Doc. drowi hab. Andrzejowi Bzdędze, któ- 
rzy nie wahali się poświęcić swego czasu dla rozwiązania wątpliwości 
językowych. Osobno dziękujemy Pracownikom i Dyrektorowi W ojewódz- 
kiego Archiwum Państwowego w Toruniu Dr Karoli Ciesielskiej za zau- 
fanie okazane wydawcom przy udostępnianiu tak cennego zabytku. 



 


, 


Karol Górski 
Witold Szczuczko
		

/Pomorze_030_11_045_0001.djvu

			ZDOBIONE OPRAWY TORUŃSKICH TABLICZEK WOSKOWYCH 



 


Zachowane w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Toruniu ta- 
bliczki woskowe - będące naj starszymi zabytkami miejskich kancelarii 
toruńskich - służyły tutejszym średniowiecznym pisarzom wyłącznie 
do celów praktycznych. Znalazło to oczywiście swe odbicie w ich okład- 
kach. Były to proste, skromne, przystosowane do stałego korzystania 
oprawy, i te względy praktycznego ich przeznaczenia usuwały na dalszy 
plan stronę dekoracyjną. Uniemożliwia to niemalże porównywanie okła- 
dzin toruńskich zabytków ze wspaniałymi, często wykonanymi z drogo- 
cennych materiałów couverturami ówczesnych, zachodnioeuropejskich 
dyptyków czy poliptyków tabliczek woskowych, zawierających okolicz- 
nościowe pisma l. Twórcy naszych tabliczek, znając ich przeznaczenie, 
zamknęli je skromnymi okładkami, dekorowanymi nieskomplikowanym 
rytem ornamentalnym. Spotykamy także zespół, który zaopatrzono w zu- 
pełnie gładkie oprawy (poliptyk C oraz H, L z wtórnymi rytami). 
Wszystkie okładki - równe formatem deseczkom poszczególnych po- 
liptyków - zostały wykonane z tego samego tworzywa, co pozostałe 
"strony". Do ich wykonania spożytkowano stosunkowo grube (około 
1 cm), gładko strugane deseczki, wycięte z drewna gruszy, wiśni, jesionu 
i nasączone obficie woskiem. Jest to materiał bardzo podatny na obróbkę 
plastyczną. Twórcy toruńskich opraw nie ozdobili ich jednakże rzeźbiar- 
skim ornamentem. Dekoracja została wyrysowana jedynie ostrym na- 
rzędziem typu rylca. Ow ryt wykonywano z zasady jednym rodzajem 
narzędzia. Tylko nieliczne okładki, np. poliptyków A, M (górna) i F (gór- 
na), noszą ślady użycia dwu lub trzech rylców o różnej grubości. Zróżni- 
cowanie narzędzi pozwoliło artyście na odpowiednie walorowa nie ry- 
sunku. W ten sposób zaakcentował on wartość konturu ornamentu, wy- 
konanego szerokim rylcem, natomiast rysunek szczegółów oraz szrafo- 
wanie tła znaczył już tylko cieńszymi liniami, uzyskiwanymi z ostrzej- 
szych narzędzi. Wszystkie kreski są jednakowej grubości, jedynie w miej- 
scach, gdzie narzędzie biegło wzdłuż słoi drewna, ryt stawał się głębszy 
i nieregularny. W całości jednak rysunek ornamentu okładzin jest 
płytki i powierzchowny. Dlatego przez ciągłe używanie poliptyków tabli- 
czek i niestaranne ich przechowywanie okładziny wraz z dekoracją ule- 



 


1 H. L o u b i e r, Der Buchełnband, Leipzlg 1926, 8. 23 n.
		

/Pomorze_030_11_046_0001.djvu

			XLIV 


gły z biegiem lat znacznemu uszkodzeniu. Mamy liczne okładki, których 
ornament jest dziś zupełnie nie czy teIny (np. poliptyki A, B, H, M). Spo- 
tykamy się także z wypadkami, gdy całe okładki uległy zniszczeniu. 
Szczegółowa analiza poszczególnych opraw pozwala stwierdzić, iż 
wykonawcy ich posługiwali się szablonami bądź wzornikami. Motywy de- 
koracji kalkowano z nich metodą przerysu graficznego, który następnie 
utrwalano rylcem. Zależnie od biegłości twórcy rysunek był kopiowany 
z szablonu bardziej lub mniej poprawnie. Nie zawsze jednak ręka jego 
szła dokładnie wzdłuż linii graficznego wzoru. Widać to dobrze, gdy 
się porówna obie okładki poliptyku I, gdzie korzystając z identycznego 
szablonu, artysta, niesprawny manualnie, nie potrafił go dokładnie po- 
wtórzyć. Również na innych egzemplarzach opraw widać, jak ręka wy- 
konawcy biegła opornie po rysunku i jak często rylec zsuwał się 
z uprzednio nakreślonego wzoru. Poprawiając te błędy, artysta tworzył 
ryt nieregularny, z licznymi "zadrami", pokrywającymi te błędy. Owe 
defekty widoczne są wyraźnie w okładkach poliptyków: K, M (dolna), 
F (górna) i L 
Obserwując metody wykonania ornamentu zdobiącego poszczególne 
okładki toruńskich zespołów tabliczek woskowych, możemy stwierdzić, 
iż cały - do dziś zachowany - zbiór jest dziełem różnych wykonaw- 
ców. Dosłownie kaźda okładka jest wytworem innej ręki, a nawet spo- 
tykamy się z przykładami (jak np. poliptyki F, M), gdzie okładkę 
wierzchnią wykonał inny artysta niż ten, który zdobił okładkę spodnią! 
Rozróżniając manualną sprawność poszczególnych artystów, możemy tak- 
że powiedzieć, że twórcą okładek poliptyków A i M (górna) był mistrz 
bardzo biegły w swym rzemiośle, natomiast okładziny poliptyków G, F, 
M (dolna) wykonał artysta przeciętny, a przy dekoracji zewnętrznych 
deseczek zespołów I, K był zatrudniony rzemieślnik niewprawny i mało 
ambitny. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że artysta ambitny 
i zręczny posługiwał się ciekawym i bogatym-wzornikiem, natomiast rze- 
mieślnik, który borykał się z tworzywem, wolał korzystać z prostych 
wzorów. W naszych przykładach spotykamy się jednak z paroma odstęp- 
stwami od tej reguły. Mamy bowiem obiekt, w którym dobry twórca 
posłużył się prymitywnym - na poły ludowym - wzornikiem (np. 
okładka dolna poliptyku F) lub gdy przeciętnie zdolny rzemieślnik pró- 
bował naśladować bardzo dobry wzór (np. w okładkach dolnych polipty- 
ków M i G, gdzie wybrany ornament sprawiał mu takie trudności, że 
ryt "rwał się" i w ostateczności artysta porzucił pracę nad nim!). Wszy- 
stko to powoduje, iż cały zespół zabytkowych opraw toruńskich tabli- 
czek woskowych jest już w swej warstwie wykonawczej bardzo zróżni- 
cowany. . 
Należy się także zastanowić nad typem dekoracji naszych okładek. 
Wydaje się, iż jedynie artysta zdobiący górną okładkę poliptyku G po- 
służył się bezpośrednio wzornikiem. Pozostałe deseczki opraw zostały 


,
		

/Pomorze_030_11_047_0001.djvu

			i 


XLV 


ozdobione ornamentem swobodnie skopiowanym z księgi wzornikowej 
na szablon, który następnie odbito dokładnie na drewnie. Dzięki takiej 
technice można było zakomponować dekorację w ramach dowolnego 
kadru i wypełnić nią całą powierzchnię okładki. Odpowiadało to też na- 
czelnej zasadzie, której hołdowali wszyscy twórcy naszych couvertur, iż 
płaszczyzna ich winna być dokładnie pokryta ornamentem. Ów swoisty 
horror vacui decydował także o schematach kompozycyjnych, które wy- 
bierali nasi artyści. 
Wyłączając przykład wierzchniej okładki poliptyku G, oprawy pozo- 
stałych zespołów tabliczek woskowych mają pola ornamentalne wyodręb- 
nione od krawędzi szerokim pasem bąrdiury. Jej obecność pozwa]ała na 
umieszczenie skuwek zamknięć przy krawędzi okładek oraz na naklejenie 
skórzanego grzbietu oprawy bez uszkodzenia zasadniczej kompozycji, 
wypełniającej właściwe pole okładki. Spotykamy się tutaj z dwoma pod- 
stawowymi typami dekoracji: z ornamentem wegetalnym i zoomorficz- 
nym. W wypadku ornamentu roślinnego mamy do czynienia jedynie 
z motywem sercowej pa]mety (okładki poliptyku I i górna poliptyku F). 
Każde pole wypełniają szczelnie dwa - antytetycznie ułożone serca, 
splecione ze sobą szczytami. Wnętrze ich wypełnia symetryczna, wachla- 
rzowo rozłożona pa]meta szerokolistna. Przestrzenie trójkątów sferycz- 
nych zawartych między szczytami serc zdobią gałązki splecionych ze so- 
bą roślin "palmetolistnych", a naroża między bordiurą i nasadami serc 
artysta wypełnił bliżej nie określoną formą wegetalną. Jak już zazna- 
czyliśmy, obie okładki poliptyku I są zupełnie identyczne, natomiast 
okładka wierzchnia poJiptyku F jest w zasadniczym schemacie powtórze- 
niem opisanego motywu, a zmiany zostały jedynie wprowadzone w prze- 
strzeni trójkątów sferycznych, gdzie dano również pomniejszony motyw 
sercowej palmety. Takźe szczytowe liście palmet zdobiących serce uzy- 
skały dodatkowe "wypustki" wegetalne. Artysta, który wykonał górną 
okładkę poliptyku F, ozdobił z kolei spodnią deseczkę dwiema stycznymi 
rozetami maswerkowymi. Rozety zostały nieregularnie rozdzie]one dwu- 
nastoma lancetami, zamkniętymi łukami półpełnymi. Trójkąty sferyczne 
oraz naroża zdobi ornament analogiczny do występującego w okładce 
górnej tegoż poliptyku. 
Twórcy posługujący się wzornikami zoomorficznymi wykazali znacznie 
bogatszą inwencję (poliptyki A, G, M i zapewne B). Pola właściwego 
kadru okładki zapełniali swobodnie zakomponowanymi bestiami (polip- 
tyk A) bądź poszczególne monstra zamykali w ramach figur geometrycz- 
nych, którymi następnie wypełniali całą płaszczyznę kompozycji (polip- 
tyki B, M). Jedynie górna okładka poliptyku G została pozbawiona ramy 
kadru. Dlatego artysta zakomponował ją trzema luźno i niesymetrycznie 
ułożonymi, nieregularnymi kołami, w których pola "wcisnął" wyobra- 
żenia: w owalu prawym i lewym rzygającej chimery z ogonem na kształt 
węża i w kole centra]nym - chimery "kwitnącej". Z kolei wykonawca
		

/Pomorze_030_11_048_0001.djvu

			XLVI 


obu okładek poliptyku B zapełnił je w ramach kadru zakreślonego prostą 
bordiurą parami identycznych kół, w których pola wpisał sześcioliść. 
Owale - styczne do krawędzi - zostały pośrodku rozdzielone szerokim 
pasem, a w polach trójkątów sferycznych znalazły się drobne motywy 
wegetalne: łodygi roślin o liściach sercowych. Ornament zoomorficzny 
zdobiący dawniej pola kół jest dziś zupełnie nieczytelny. Podobną zasadę 
kompozycji przyjęli dwaj różni twórcy obu okładek poliptyku M. De- 
seczkę wierzchnią - dziś bardzo zatartą - zdobią dwa równej wiel- 
kości koła, rozczłonkowane sześcioliściem lub czteroliściem wpisanym 
w romb. Pola ich wypełniają śmiało oddane w pełnym ruchu figury be- 
stii: centaura z wieloma ogonami, pożerającego gałąź liściastą, oraz bli- 
żej nie określonego fantastycznego zwierzęcia skrzydlatego. Pomiędzy 
kołami wspina się na dwu łapach zwierzę "lisopodobne", pożerające li- 
ściastą gałąź. Trójkąty sferyczne wypełnia natomiast drobny ornament 
gałązki trójlistnej koniczynki (?). Okładka dolna zdobiona jest sztywnym, 
mało precyzyjnie odtworzonym ornamentem, na który składają się dwa 
duże owale, wypełnione wyobrażeniem rzygającej tragopy (?) (prawe) 
i ośmiopromienistej rozety maswerkowej, otoczonej wieńcem wici ro- 
ślinno-palmetowej (lewe). Pola pomiędzy kołami i trójkąty sferyczne 
dekoruje drobny ornament gałązek z lancetowymi liśćmi. Artysta zdo- 
biący okładkę poliptyku A skorzystał z bardzo interesującego wzornika. 
Całe pole zamknięte kadrem bordiury wypełnił trzema figurami bestii, 
wśród których miejsce centralne zajmuje duży kroczący gryf z obrożą 
na tułowiu. Obok niego, przyciśnięte do skrajnych krawędzi, pojawiły 
się mniejsze wyobrażenia: bazyliszka (lewy) i smoka dmącego w róg 
(prawy). Ogony gryfa i smoka zamieniają się w wici z liśćmi sercowymi, 
które r6wnież pożera bazyliszek. 
Analiza stylistyki zdobnictwa występującego na okładkach toruńskich 
tabliczek woskowych pozwoli odpowiedzieć na najistotniejsze dla nas 
pytania: kiedy, gdzie i przez kogo zostały one wykonane. 
Na wstępie musimy zdać sobie sprawę, iż historycy, analizując za- 
wartość treściową zapisów i charakter pisma pisarzy, datują inskrypcje 
zachowane na owych zabytkach zasadniczo na pierwszą połowę XV w. 
Jedynie dwa poliptyki uważają za wcześniejsze. Mianowicie poliptyk B 
datują na koniec XIV w., a poliptyk A nawet na lata około 1350. Jedno- 
cześnie zwracają uwagę, iż występujące tu teksty zostały naniesione na 
liczne wcześniejsze warstwy zatartych inskrypcji. Z literatury przed- 
miotu dowiadujemy się także o stosowanych w kancelariach praktykach 
wymieniania wosku w zniszczonych tabliczkach w celu przedłużenia 
czasu ich użytkowania. Również w wypadku toruńskich poliptyków moż- 
na stwierdzić, że takie zabiegi "odmładzające" były przeprowadzane. Dla- 
tego datację zapisów musimy uznać za datę ad quem, odległą w stosunku 
do czasu wykonania poszczególnych poliptyków. 
Już bardzo pobieżne zaznajomienie się z dekoracją naszych couver-
		

/Pomorze_030_11_049_0001.djvu

			XLVII 



 


ture uświadamia nam, iż mamy do czynienia z zabytkami, w których 
zastosowano bardzo archaiczne motywy dekoracyjne. Spotykamy się tu 
bowiem z motywami ornamentalnymi i figuralnymi o bardzo odległym 
rodowodzie, które w sztukach plastycznych występowały jedynie w cza- 
sach określanych mianem sztuki romańskiej. Mówiąc o tym, mamy głów- 
nie na myśli wzory palmety sercowej i wici palmetowej I. Także wy- 
obrażenia zoomorficzne przypominają nam liczne przykłady bestii wy- 
stępujących w rzeźbie i malarstwie monumentalnym X-XII w. 1 Odnosi 
się to nie tylko do samych wzorów, ale także do sposobu ich oddania - 
do ich stylistyki. Ornament wegetalny jest bowiem symetryczny, sztyw- 
no budowany i dwuwymiarowy. Podobnie bestie są płaskie, obwiedzione 
wyraźnie konturem, a ich ciała dekoracyjnie rozczłonowano obrożami, 
"skuwkami" i karbowaniem. Artyści nie starali się poprawnie odtwo- 
rzyć ich kształtu anatomicznego, lecz w celu wydobycia określonej eks- 
presji odpowiednio powiększali niektóre części ich korpusów. Także pew- 
ne partie ich ciała uległy charakterystycznej stylistyce, która przypomina 
nam obrazy analogicznych bestii spotykane w sztukach p]astycznych 
XII w. Warto tutaj zwrócić uwagę na smukły, szczupły korpus gryfa 
(z okładki poliptyku A) oraz tamże występujące esowato wygięte tułowia 
bazyliszka i smoka. Również naprężone postawy centaura i chimer o pod- 
niesionych dużych zadach (M, G) świadczą o romańskiej stylistyce tych 
figur. Ustalając rodowód formalny naszych wyobrażeń, warto także po- 
równać rysunek skrzydeł gryfa i smoka z analogicznymi dwunastowiecz- 
nymi obrazami tych bestii ł. Z drugiej strony musi zastanawiać fakt, iż 
artyści rytujący owe wyobrażenia "romańskich" zwierząt fantastycznych 
często nie rozumieli ich symboliki. Dlatego np. zaopatrzyli smoka w "ko- 
cią" głowę, która dmie w róg - jak to spotykaliśmy w przedstawie- 
niach centaurów. Podobnie centaur z okładki poliptyku M ma wielo- 
dzielny, płomienisty ogon oraz "psią" głowę. Wizerunek tragopy uległ 
tu tak daleko idącej stylizacji, że tylko strusi tułów na długich nogach 
świadczy o właściwym pierwowzorze. Również skojarzenie w okładce 
poliptyku A trzech różnych bestii o zupełnie odmiennej, niespójnej sym- 
bolice świadczy, że twórca tej dekoracji wykorzystał owe wyobrażenia, 
nie rozumiejąc zupełnie ich treści znaczeniowych. Dlatego musimy są- 


I J. B a l t r u A a l t i s, La stilistiąue oTnamentale dans la sCulptuTe Tomane. 
Paris 1931, s. 62 n.; E. A h l e n s t i e l - E n g e l, Die stilistische Entwicklung deT 
HauptblattfoTm deT KapitellOTnamentik in Deutschland und WesensunteTschied deT 
Tomanischen BauoTnamentik in Deutschland, FTankTeich und Italien. Ein BeitTag 
ZUT BauoTnamentik in TomanischeT Zeit, Repertorium fiir Kunstwissenschaft, Bd. 43 
(1922), s. 186 n. 
a H. S c h a d e, Damonen und MonstTen Gestaltungen des Basen in deT Kunst 
des fTilhen MittelalteTs. Regensburg 1962; F. K l i n g e n d er, Animals in ATt and 
Thought to the End of the Middle Age, London 1971. 
ł R. B e r n h e i m e r, Romanische TieTplastik und UTspTilnge ihTeT Motive, 
Miinchen 1931, s. 35 n. oraz s. 79 n.
		

/Pomorze_030_11_050_0001.djvu

			XL VIII 


dzić, iż czas powstania dekoracji omawianych okładek nie przypada na 
okres sztuki romańskiej, lecz mamy tutaj do czynienia z wykorzystaniem 
starych wzorników przez artystów żyjących już w innej epoce kultury 
artystycznej. 
Takie przypuszczenie. można podeprzeć wieloma argumentami. Za- 
uważamy bowiem wśród tych "romańskich" zwierząt i stylizowanej ro- 
ślinności liczne motywy przejęte ze sztuki XIII w. Są to nikłe wzory, 
które jak gdyby nieśmiało zaczęły wypierać repertuar motywów ro- 
mańskich. Dzięki znajomości już nowych wzorników wykonawca wierz- 
chniej okładki poliptyku M mógł kazać dwunastowiecznym bestiom po- 
żerać naturalistyczne "gotyckie" gałązki z liśćmi. Zamknął również swe- 
go centaura w owalnym kadrze, w który wpisał czteroliść wyprowadzony 
z rombu. Jest to motyw przejęty z trzynastowiecznego malarstwa ilu- 
minatorskiego lub witrażowego I. Podobny rodowód ma wić roślinna, 
która jest pożerana lub zamienia się w ogony bestii na okładce polip- 
tyku A. Mimo że zaopatrzona została w romańskie jeszcze skuwki, za- 
kończono ją jednak liśćmi "wczesnogotyckimi", a także, rozdzielając jej 
pędy, trójkątne pola między nimi pokryto kratką. Jest to wzór, który 
znamy już od 1230 r. na marginaliach ksiąg ilustrowanych '. Motywem 
przejętym z malarstwa kodeksowego są archaiczne sercowate palmety 
okładek poliptyków F i I. Znalazły się one na szrafowanych tłach, kon- 
trastowo podkreślających dwupłaszczyznowość owej dekoracji 1. Najbar- 
dziej nieporadny w tej walce nowego ze starym okazał się twórca 
spodniej okładki poliptyku M. Starodawną tragopę otoczył nieudolnie 
oddanymi liśćmi naturalistycznymi. One także koegzystują z palmetami 
w wici otaczającej rozetę maswerkową. Wszystkie jednak formy orna- 
mentu i wyobrażeń zoomorficznych w swej stylistyce należą do epoki 
sprzed 1300 r. Nie spotykamy bowiem wśród dekoracji naszych okładek 
żadnego motywu, który wskazywałby, iż twórcy ich znali już wzorniki 
czternastowieczne. Dlatego rok 1300 musimy uznać za datę ante quem 
czasu powstania całego zespołu toruńskich tabliczek woskowych. Oczy- 
wiście zdajemy sobie sprawę, że chronologię tę ustaliliśmy w porówna- 
niu z wzorami zaczerpniętymi z "wielkiej sztuki" oraz że nasze couver- 
tury były dziełem rzemieślników, którzy - jak to już wykazaliśmy - 
nie byli zbyt biegli w swym kunszcie. Mogli oni również korzystać z zu- 
pełnie starodawnych wzorników, co przecież wśród rzemieślników jest 
bardzo częstym zjawiskiem. Jednakże w naszym wypadku czas zapóź- 
nienia nie może być zbyt duży, trudno bowiem sądzić, aby nawet oni 


I L. R e a u, La miniatuTe, HistoiTe de la peintuTe au moyen-4ge, Melun 1946, 
s.58. 
'H. S war z e n s k i, Die lateinischen illumfnieTten HandschTiften des 13 JhT. 
am Rhein, Main und Donau, Berlin 1937, s. 43 n. 
7 Typowe w iluminatorstwie francuskim: H. M a r t i n, Les mfniatuTes f Tan- 
caises du XIII au XV=eme siecle, Paris-Bruxelles 1923, s. 77 n. 


, 


r 


., 
. 
. 
<
		

/Pomorze_030_11_051_0001.djvu

			, 


"'" 


,., 
, 
J 
< 


XLIX 


nie zauważyli nowej stylistyki, która pojawIając się w całej Europie 
około 1300 r., tak radykalnie zmieniła dotychczasowy świat wyobraźni 
artystycznej 8. W jakim środowisku twórczym mogło dojść przed r. 1300 
do owej dziwnej symbiozy dwu różnych konwencji stylistycznych: ro- 
mańskiej i wczesnogotyckiej? Na razie znamy w Europie tylko jeden 
region artystyczny, gdzie obserwujemy takie zjawisko. Jest nim obszar 
sztuki ziem leżących wokół basenu bałtyckiego, z tym jednak, iż sztuka 
skandynawska, która głęboko w XIV w. zachowała tradycyjne romań- 
skie wzory, mieszała je z rodzimymi motywami, zaczerpniętymi ze 
świata wyobraźni Wikingów u. Jedynie w dziełach stworzonych przez ar- 
tystów pracujących w dużych ośrodkach miejskich, rozlokowanych na 
południowym pobrzeżu Bałtyku, egzystują w swej czystej formie daw- 
ne motywy romańskie, które w XIII w. nałożyły się na wzory przejęte 
z gotyckich ksiąg wzornikowych, przenikających z Dolnej Nadrenii bądź 
Westfalii 10. Dzięki temu spotykamy w nich - podobnie jak w omawia- 
nych tu okładkach - "romańskie" bestie, zaopatrzone w niewłaściwe 
(w myśl reguł ikonografii) głowy, ogony, łapy itp. Tworzą się także nowe 
wyobrażenia ikonograficzne na zasadzie przypadkowych zbitek wątków 
ikonograficznych 11. Na wielu trzynastowiecznych kamiennych fryzach 
rzeźbiarskich lub w malarskiej dekoracji tamtejszych kościołów spoty- 
kamy się ze współistnieniem obok siebie ornamentu palmetowego i wi- 
ciowo-palmetowego z naturalistyczną "wczesnogotycką" floraturą 11. 
Owa symbioza dwu odmiennych stylistyk jest najbardziej charaktery- 
styczna dla tamtejszego rzemiosła artystycznego 18. Można nawet stwier- 
dzić, że mieszanie wielu konwencji formalnych i traktowanie motywów 
figuralnych wyłącznie w kategoriach ornamentu, a nie na zasadzie wy- 
obrażeń treściowych, wyróżniało w drugiej połowie XIII w. produkty 
rzemieślników lubeckich, bremeńskich czy rostockich od wyrobów in- 
nych niemieckich mistrzów rzemiosł artystycznych. 


8 Ten przewrót w sposobie widzenia, jaki nastąpił około roku 1300, jest ostatnio 
silnie podkreślany w literaturze przedmiotu. Zjawisko to ujawniło się badaczom 
na wystawie sztuki dworskiej z lat około 1300, która odbyła się w r. 1968 w Pa- 
ryżu. Najszerzej zagadnienie to omawiają autorzy pracy zbiorowej Das Mittelal- 
teT II - Das Hohe MittelalteT, pod red. O. von S i m s o n, PropyI:ien Kunstge- 
schichte, Bd. 6, Berlin 1972, passim. 
9 E. L a g c r l o f, Gotliindsk stenskulptuT fTlln gotiken, Stockholm 1975. 
10 C. G. H e i s e, LiibcckeT Plastik, Bonn 1926, s. 32 n. 
II Spotykamy to w rzeźbiarskich fryzach dekorujących kościoły w Steffansha- 
gen (pow. Doberan), koniec XIII W.; śW. Mikołaja W Stralsundzie z 4 ćwierci 
XIII w., i św. Jerzego w Wis marze z początku XIV w. 
II Przykładem mogą być dekoracje rzeźbiarskie w kościołach św. Mikołaja 
w Stralsundzie, Laage (pow. Gustrow), wystrój malarski kościoła w Gross Gievitz 
(pow. Waren) i szpitalnego w Lubece oraz dekoracja chrzcipinie brązowych, np. 
w Schonberg (pow. Greversmuhle). 
11 H. K o h l h a u s s e n, Geschichte deT deutschen KunstgeweTbes, Miinchen 
1955, s. 78.
		

/Pomorze_030_11_052_0001.djvu

			L 


Znajdując wśród wyrobów tamtejszych stolarzy pewne wyraźne ana- 
logie u do motywów zdobiących drewniane couvertury toruńskich tabli- 
czek woskowych, musimy w konsekwencji stwierdzić, iż są one zapewne 
dziełem snycerzy z Lubeki lub z innych okolicznych miast hanzeatyckich. 
Zostały one wykonane i ozdobione na pewno przed 1300 r. Oczywiście 
nie powstały w jednym czasie ani w jednym warsztacie. Są produktem 
wielu rąk, pracujących jednak na podobnych wzornikach. Dlatego należy 
sądzić, że zostały one sprowadzone do Torunia z jednego z tamtejszych 
ośrodków twórczych. Najprawdopodobniej była nim Lubeka bądź 
Rostock 15. 


Marian Kutzner 
Elżbieta Pilecka 


u Na przykład drzwiczki armarium w zakrystii w Doberan (przed r. 1287), 
fragment ław kolatorskich w kościele w Stralsundzie (około r. 1300), stalle z ko- 
ścioła św. Marcina (dziś w tutejszym muzeum), fragment dekorowanej deski 
z 4 ćwierci XIII w. w muzeum miasta Lubeki w kościele szpitalnym św. Ducha. 
11 J. War n k e, MitteZaZteTZiche SchuZgeTiite im Museum zu Lubeck, Zeitschrift 
fUr Geschichte der Erziehung und des Unterrichts, Bd. 2, 1912.
		

/Pomorze_030_11_053_0001.djvu

			BIBLIOGRAFIA 


Altpreussische WachstafeZn, Altpreussische Monatsschrift, Bd. 4: 1867, s. 189. 
C e II a r i u s A, Regni PoZoniae Magnique Ducatus Lithuaniae omniumque regio- 
num juri PoZonico subjectarum novissima descriptio, Amsterdam 1659, s. 505. 
C i e s i e l s k a K., Materiały źr6dłowe do dziej6w Torunia do roku 1410 w Archi- 
wum Toruńskim, Zapiski TNT, t. 20: 1955, z. 1-4, s. 389. 
H a r t k n o c h Ch., Preussische Kirchen-Historia darinnen von Einfii.hrung der 
Christlichen Religion wie auch 'Von deT ConseTvation, FortpfZantzung, RefoTma- 
tion und dem heutigen zustande deTselben ausfiihTlich gehandeZt WiTd, Frane- 
kfurt am Mayn und Leipzig 1686, s. 923. 
H e s s e L. F., WachstafeZn bei den AZten. VeTzeichniss und Beschreibung deTjeni- 
gen weZche aus spćiteTeT Zeit in den ATchiven und BibZiotheken DeutschZands 
und andeTer eUTopaischen LćindeT aufbewahTt werden, Serapeum. Zeitschrift 
fUr Bibliothekwissenschaft, Handschriftenkunde und altere Litteratur, Jg 1860, 
s. 376-377. 
J a e n i c h e n P., N otitia Bibliothecae ThoTunensis qua de ejus oTigine et incTe- 
mentis codicibus msstis aliisque notatu dignis, non nulla bTeviteT et succincte 
exponuntuT, Jenae 1723, s. 38-39. 
P i s kor s k a H., Materiały do badań Zudno
ciowych w ATchiwum miasta TOTunia, 
cz. I: Wiek XIII-XVI, Zapiski ,TNT, t. 10: 1935-1937, z. 1-2, s. 9. 
P i s kor s k a H., OTganizacja władz i kanceZarii miasta TOTunia do 1793 T., 
Roczniki TNT, R. 59: 1954, z. 2, Toruń 1956, s. 46-47. 
P o d l a s z e w s k a K., Notitia BibZiothecae ThoTuniensis Piotra Jaenichiusa 
z 1723 T. PTzyczynek do dziej6w bibZioteki gimnazjum tOTuńskiego, Zeszyty 
Naukowe UMK w Toruniu. Nauki Humanistyczno-Społeczne, 1965, z. 13, Nauka 
o Książce, III, s. 26. 
S [ a m m e t] J. S., In bissecuZarem memoTiam classis supTemae et bibZiothecae 
pubZicae Gymnasii ThoTunensis nec non typogTaphiae institutae, Thoruni 1794, 
s. 4. 
S t a r o v o l s c i i S., PoZonia sive status PoZoniae descTiptio nunc denuo Tecognita 
et aucta, DanUsci 1652, s. 56. 
T r z e b i ń s k i T., Wykaz czynsz6w StaTego Miasta Torunia z Zat około 1330, 
Zapiski TNT, t. 10: 1936, z. 5-6, s. 194-195. 
Z e r n e k e J. H., HistoTiae Thoruniensis NaufTagae TabuZae odeT KeTn deT ThoT- 
nischen Chronicke, weZchen 'Vom 1231sten bis an das 1711te JahT..., Thorn 1711, 
s. 160. 
Vom Wachs. HoechsteT BeitTage ZUT Kenntnis deT Wachse, Bd. 1, Beitrag 9, Frank- 
furt a. M. 1968. R. B fi II, E. M o s e r, H. K fi h n, Wachs aZs Beschreib- und 
SiegeZstoff. WachsschTeibtafeZn und ihTe VeTwendung, zawiera na s. 887-894 
obszerną bibliografię dotyczącą tabliczek woskowych (148 pozycji), przeważnie 
w Polsce niedostępnych.
		

/Pomorze_030_11_054_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_055_0001.djvu

			1. Poliptyk A ok. 1350 r. 
tabliczka XIII [1-3]; 


KONKORDANCJA 


STARE MIASTO TORUŃ 


w Archiwum pudło nr 4: XIII [1-3] 


2. Poliptyk B 139(;-1398 r. z kontynuacją 
tabliczka II [1-12]; w Archiwum pudło nr 5: 
"IIa [I]; 7: 
IIb [1-6J; " 7: 
lIc [1-5]; .. " 4: 


" 


3. Poliptyk C 1414-1417 r. 
tabliczka I [1-3]; 
la [1-4]; 
Ib [1-2]; 
Ic [1-9]; 


" 


4. Poliptyk D ok. 1410 r. 
tabliczka IVa [1-12]; 


II [1-12J 
luźne - nie oznaczone 
luźne - nie oznaczone 
luźne - nie oznaczone 


w Archiwum pudło nr 2: I 
7: 
" 2: 
2: 


[1-3] 
luźne - nie oznaczone 
luźne - nie oznaczone 
luźne - nie oznaczone 


" 


" 


" 


" 


w Archiwum pudło nr 3: IV [5-16] 


5. Poliptyk E po 1422 r.? - ok. 1440 r. 
tabliczka XIlIa [l]; w Archiwum pudło nr 4: XIII [4] 
"VlIa [1]; " " 3: VII [2] 


6. Poliptyk F po 1435 r. z kontynuacją do XVI w. 
tabliczka III [1-12]; w Archiwum pudło nr 8: III [1-12] 


7. Poliptyk G ok. 1450 r. 
tabliczka VII [1]; 
" XI [1-5]; 
VII [2, 3, 4]; 


NOWE MIASTO TORUŃ 


w Archiwum pudło nr 3: VII [1] 
" " " 6: XI [1--5] 
" " 3: VII [3, 4, 5] 


8. Poliptyk H 1438-1450 r. z kontynuacją do XVI w. 
tabliczka IV [1-4]; w Archiwum pudło nr 3: IV [1-4] 
.. V [1-8]; " " 4: V [1-8] 


9. Poliptyk I 1430-1450 r. 
tabliczka VIII [1-8]; 


10. Poliptyk J 1440-1450 r. 
tabliczka IX [1-3]; 


w Archiwum pudło nr l: VIII Ll-8] 


w Archiwum pudło nr l: IX [l-3]
		

/Pomorze_030_11_056_0001.djvu

			LIV 


11. Poliptyk K 1430-1450 r. 
tabliczka X [1-7J; 


w Archiwum pudło nr 6: X [1-7] 


12. Poliptyk L 1459-1473 r. 
tabliczka XII [1-9J; 


w Archiwum pudło nr 7: XII [1-9J 


13. Poliptyk M 1420-1450 r. 
tabliczka XIV [1]; 
" XIVa [1-2J; 
XIV [2J; 


w Archiwum pudło nr 6: XIV [IJ 
" " 2: luźne - nie oznaczone 
" "" 6: XIV [2] 


, 


STARE I NOWE MIASTO TORU N 


14. Poliptyk N 1382-1432/1433 r.? 
tabliczka VI [1-3]; w Archiwum pudło nr 3: VI [1-3] 


15. Poliptyk O XV w.? 
tabliczka XIIIb 
(nieokreślona) 


[IJ; w Archiwum pudło nr 4: XIII [5]
		

/Pomorze_030_11_057_0001.djvu

			WYKAZ SKROTOW 


, 


den. - denarius denar mrc - marca, mark, margk = grzywna 
fert. - ferto } sc. - scotus skojec 
fird. - firdung wiardunek schil. - schilling } 
gros. - grosch, grosz grosz sol. - solidus szeląg 
lot. - lotus, 10th łut vird. - firdung wiardunek 


C i e s i e l s k a, Wykazy - K. C i e s i e l s k a, Wykazy mieszczan toruńskich zo- 
bowiązanych do udzialu w wyprawach krzyżackich na Gotlandię w latach 
1398-1408, Zapiski Historyczne, t. 32: 1967, z. 4, s. 79-98. 
F r i s c h b i e r - H. F r i s c h b i e r, Preussisches Worterbuch, Berlin 1882. 
G 6 r s k i, Domostwa Karol G 6 r s k i, Domostwa Mikolaja Kopernika, 
Toruń 1955. 
G 6 r s k i, Lukasz Watzenrode - Karol G 6 r s k i, Łukasz Watzenrode, życie i dzia- 
lalność polityczna (1447-1512), Studia Copernicana 10, Warszawa-Wrocław 1973. 
KŁNM - Księga lawnicza Nowego Miasta Torunia (1387-1450), wyd. K. C i e- 
s i e l s k a, Fontes TNT 63, Warszawa-Poznań 1973. 
M a ń k o w s k i, Prałaci - A. M a ń k o w s k i, Pralaci i kanonicy katedralni chel- 
mińscy od zalożenia kapituly do naszych czas6w, Roczniki TNT, R. 33: 1926, 
s. 1-109; R. 34: 1927, s. 285--424. 
N o wa k, Sprawa przyłączenia - Z. N o w a k, Sprawa przylączenia Pomorza 
Slupskiego do Polski w latach 1419-1425 (Projekt malżeństwa księcia Bogu- 
slawa IX z Jadwigą Jagiellonką), Zapiski Historyczne, t. 39: 1974, z. 3, s. 99-124. 
P r a e t o r i u s K. G. - P r a e t o r i u s, Topographisch-historisch-statistische 
Beschreibung der Stadt Thorn und ihres Gebietes, die Vorzeit und Gegenwart 
umfassend, Thorn 1832. 
S e m r a u, Katalog - A. S e m r a u, Katalog der Geschlechter der Schoffenbank 
und des Rathsstuhls in der Altstadt Thorn 1233-1602, Mitteilungen d. Coppernl- 
cus Vereins fUr Wissenschaft und Kunst, H. 46: 1938, s. 1-115. 
We r n i c k e-J. E. We r n i c k e, Geschichte Thorns aus Urkunden, Dokumenten 
und Handschriften, Bd 1-2, Thorn 1842. 
Wykaz - Karol G 6 r s k i, Maciej G o ł e m b i o w s k i, Wykaz prebend kościel- 
nych Torunia z roku 1541, Zapiski Historyczne, t. 42: 1977, z. 4, s. 149-175.
		

/Pomorze_030_11_058_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_059_0001.djvu

			., 
r 
'\ 


\ 



 
, 
 
,- <, ,'1;1 
-\ ,'. 
 
 ,\ . 

. : \ 



 Y,-\ 
\
;,. 


:
Z

: 

 
 
'T'.,,". .,;" . \ 
'11Ir . . ł.
,) , 
>. . .. ,,' -=
'./" , \ i' ." 
f ., " . '. " \ \ ". 
" '\' 
,. .\.., 
, \ \; '''" 
_":.\!t:\'J

 " 
.... \\" 
. :'I 
,\..\ 
. ",\-".\ 
. , . , '. - \-. . . 
. . 
 
-, _	
			

/Pomorze_030_11_060_0001.djvu

			- -'" 
 
'-t,. 1 ..,
 
.1'':. <1 
J. 
 
'

: 1fi.'-f: . 
._ 
 ""'U'I"1' )).',. yY .- 


"'ł
 .,..
 
...:!(



.;. 
.'

 ;'S;
f:
i;,'1 ' · 


-'Ii \. 
.'.'ffiP'IJ!'tI
-1''4Y t.. 
;: . _d.&..-<.:' -=-

- ',-.< ..,,
.:-_.
. 
.-"',.

.-e' --..:-=-
. -.
.- 

.ł. W\f 


,':r '
'''1;;;''; 
r
 :,:1. >
->" 
:',
 ..... .;

 1"1 
! 
.,:
qVłfit(ł
i
11 
'." "'1MtW'r ., t. 


.1 
t.
 

:. 


I 


v--::s<""?
.«

 -..,;;' 

" ..-d'\\.\. . ..
'; 
oł..w
 06......
.. · " 
It....
(;<;ftł'
 . .
.,J,. 



.<..I¥r'
 


.'#.'- 
,?)- 


". A
\" 
ęĄ,,";

" 
A;; . I-
f ._
 .:::-
 
";

''''; 
. , 


<."# $.
 
+
.... 
.. '. ......
...',.'-.. ,
 : -'1><,.,. 


. .ę- 

 
',.,.,. . ,'1.\ 
..... " 


to 


;-.ij Oo
 .' 
i1:"" .

V 
- .. H. 


ę .' 
.. . ,'
. 


...,. 


'. oC 
,; _.- 
,. t>:. ""," ., :II" 
> 
.-->!':i1;i.: >..J!;.;:. '<.1 


<$;. 


.. ,,",, 


". -:':;.iX' 
4i. '
-;v 


:.:.
 


__.t. 
J'
 \). 


:,f.,



 . :: . 
,::
' . f'.".....
_ 


.; 


'. ł 



 A: 




 :I" 
 
. .
 


.. 
.4: 



:-"!'
'" 
....-=-- -- 


-"",,-. . 
;'..
, ;', 
.::,
: ".
-, 
,\\. . 
W łf ...

 
.....;.;.:. 

 '<",'Ą<: .
:....'"'::,: 


iii 


"'.... ,""JI1\....,.,,4,- 


. > 

:... ...
 


.') 
 
.N ," 
1.1 . 


'J. 


;}. 


); 


:11'........ 
t 
,'.,.... 



 
....'" 


.... I.. -li ..... "'I'oJ ." ł-1ill ,-t 


. J


:' 


:....... --'
- ...:. 

 -...: -.-.. 
 ;1. 


B 


l
 
,

 :
- 
 

... .,.;:

::,'
 ,[ 
. ;;4-:iftt.ł, ''t.t,- :,L 
,.,....;f.7!<
f"",.
 ':c..... 




.

:: -;. 

łN
 . 

-:;.+: 
"7mi

- -
...:; .- \' 


, 


'f", > 




3'..:.:...,..- 


y- <....: \1-' ',:;tS 
1'<,\ , ',' 


.\ 



 


Fot. 2. Tabliczka la 3v.-4, powierzchnia połyskliwa. Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_061_0001.djvu

			... " 


... 

,
. 


--,>'y.(' 


.
. -.-
,- 
 


1:' "\, 

... ',
1 "'
'f \-;;., "-4 .., 
_. ."'tit\.::' '
".. 
;:
..:J: ;,
,,:,

::<:;.:.%,: 
"'_: 
y. 
-'
. . 


. 
\ 


'.4. 


... 



 

 


..':-- '

. 


,'_.ofIOo"" 
. ..
;. 
ł.
 



 


-';'",-: 


." 


""><1= , 

.' 
l . i; 
fA; 


( 



<#:
,,
 _- -'V 



... :: 
'
;, .... - -- 
.. , " ..' t. I . ". ił.:. 
l \ 
 V"
 
,:'
t 
.::

<}t:' 
"" . ..,' U 
"h 'ł--: ': 

."  .,. '. :
''' ,, ;: , .
. . . , ;; :', ; 

' 
 .. .... '. 

;' r" . .. . . .(. 
,:t- . ...i 

 ',.,. :,*'ł:'-'::;" ::."': " 
. .
\....... 
 , " ,
-.' , 
, 
l;
'
;:." :' ......'::

i?L '!" .- \ 
':' 
 ./<.'-..J.
 
'1'*. 


' 
$;. '. .: =' \..1 .. :-... 


.
 ..... 


'., 

 =. 


i., . 


., 


.'" ?'., 
.:'1 
:1'> ". 



 


., 


- .........."" 



 

'\-. \. 
ł ,,:- .:"!'", .;'; \ 
:l " 

) 1. 
'r
' ':
;ł
" 

>....' .' 


" 


.
 ....'" 


'.\ . 


, ..... 
-:'. "
:
 
r :
.: . 
..--!t J -". h.-, 
'f'" 


<'"f,. :;}:." 


. " 
>
. . 


i: 
. 



 """jJ 


--o ) 


.-'--{
 


._;

.
. . 


-'-..,,'= ,.,J.' 




 "'"::1 
'-. 
rv ,>t:... 
 


".
o -t, . 
 


...14>':' 


..."" '	
			

/Pomorze_030_11_062_0001.djvu

			," 



 ..

Y..
:' : 
t,1
łuł: 
¥... , 


łIJ 
i---
t,,';. 
.
.. . ',. 
. ,\,- 


,'. 
n'. 


'p 


:;., ".,ł, 


....
>'t"
. 
./__' 
."",' 


,Ir:: . 
/.1 
., .; y 


.
 
'te 
>;,-.....; 


:1" .'L t;( , 
...'J'" 
 
"l

 


i:. 


t 


./. "';-. ,ł- ,;>"'
 .
. o!,' 
,"(!'" 
i.; i( .<1>: 
t;"'.:.: 't <' { 
., ..;. \ :."J;,' <.'
 ,.. 
< . "\, " : j ... .l" 
'r" ,,\L+' ..

 
'
,,
l\,d"f 
,.
.:...;,. ..
 
 
ł':' ..,..ot i+
 _t'. 
C 111 W. ';F 
,"" '",-r. 
"
'ł\ '...,' .
 
"
t; , 
: ' . . 
""- , ".. 
i 


. 


ti
- 


I ..;". 
II. 'i 
";J \

 
. ,\'. 


;\,,
 
 
. .\ 


,,
 '+'J. 
.
.::;. 
. 
t.ł. \. 
. .,-- "
 ,. 
,.j 


.... " 
''''1\ ' 


-;.
ł' 


J 
i 


1 


'- 


'.1 '
/ 
"".'< . 


, 1.+ 
o. .._'1< . 


."1,,:.. 


" 


-

 .. 


, " 
. !. 


, , ;.f,;,p " ..
: " ' \. 
. .
,. ". /:1'1'< J

 

'r:i. '" 
"i{:i\J\' "1..;ł\....:.:,.I
. .l.{ ., \\F,,
1,.ł:1': ' 
' 

 \ }/ 
 
<{t -..:€
.r..'.'
+.....'
 . . Y';+-'.-,.,.).. 
 
. .T" '
j 
, , 
. I-\'
 
..ł:J 


:"< 


, 


.-:-:-". 


.....; · :.j<" ' 
..: '
'\tt 
,I. .." ..!. \. 
.1 



 ,. , 
. 'l 
. , .-:\ 

';'I:. ." 


, ..," 
.;.;.r I '. '" \ '_ ' . '),' -"I , . , 
,:..... - 
, '
(,::..
 ;
 " ił1:;'

.


 
,

.i'<" 'S
 
.. 
....,' 
 


';f"

.o.j 
:"i . 
, .\-
."- 
.. " 
. ., ..... 

);: 


,: 
 

 '
 



 .:_

, :r
 


", \"
'" 
i-, 


\i 
f ",' 


.

ł., 


l, . 

t 


_'Io,t> 



 


Fot. 4. Tabliczka IVa 4, luminiscencja wzbudzona ultrafioletem. Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_063_0001.djvu

			. 


. 



 


t:
-y 


&- 


-i,: 
-r 


.;\::
;.

.

 
O)' 



 - , 


..:.;>.--:i___ 


ł i

 


\<-- 


4>.;- 


. .' 


, A 


:(:'
,-. .- 
. ...
 


r 


,;- 


,".t 


"""t .- 
,', 


.
<>
:"'.
 ":_"-.' 


J:. 
 ._ 
. . 


:.
 


". n;j: 
. 


:- 


;.:
:. +

 
 
 -« 
'.
 

 
:h;:
:
.; ':

$i 


'
4t

>'
 l 
- ,- -. . r 1 


, ;S'':;'',:;ć;'; 
'. , 
.
 


-
" . 



 
r 


f. 
_11:<". 



:J . 'ł rł 
J
 ,\l 


_
"",1 . 


-
;{
].; 
 
- . ._'
i1

;
:
:i." 
- -::...- :o..:
:
' 
 


.; 


'._
 
,,- 


., 


:-<- 


. :: 


" 


-' 
 ...::.j
 


.
 j- 




 =-- 
-.n"'- 


_
_ " v 
. .
(::,
' ., ,. 



i 


-'.' 
,
 



 


.. ,,
 


--' "_i,-;-<'.!' 
łl 

), 
, l' 
.
)... 


I.. . 


.':1............ 


'1... 


"<.. 
..\' : 


.;. 


.... 


':- 
.<:<-:- 


,;. 


..;: ... 



 ,.. ,'. 


.) 


)t" 


:
" 


" .,. 


;{
 t 


£" 


<#_,..:1> 


. 
. 


t. 


" 


, t\ł.I,t' 


Fot. 5. Tabliczka VII 3v.-4, wytopy wosku. Fot, W. Górski,
		

/Pomorze_030_11_064_0001.djvu

			, ' 
't 


l, .:' 


--.;

} 
.,..- 


"'\- - - 


" . 
"-)" . 
, ...L.\'" 
o
,.
 



 


, 
, 


""" 
-i.,""":""A;; 
.<4 ",'- 


:\ H.', 


_",. ,.( 
M 


y", 
"..3 .( 


_. ::'A>- 


W4. 


" 


. i:
 
 


..< l.,.
..; ." 


-
.. 


>i 
 .+.< ,- 


1,.;,.1<' : 


;fi" 


. ' 



..'!' ,'. 


-



' 
, , 


<"o 


:.
+'.' 

. .'A
:- 
/

>
: t 
";,y<'.2 
.(/" 
"-'.' . 4 ': 


.... 


'\ 
., 


.ł,"'1 
i 


,:
 
. , 


Fot. 6. Tabliczka la lv.-2 


'J,,:, 
i 


l;

. tf:', //,' , 


...... _ł("- 


:?__ 
'
. 
.,->
: :\-_;
A.
 _" <
 


-'.'- 


:r...Jf 


.. 
.
 


, ; 1-, 
<-1'-":' , 
. \' 
.- 
I 


::11" 


',
; , 


-!.
 
 


.< +. 
.. ' 


I 
"-, 


... 


" .
 

:- .. ' 
.- ł 


następne. Fot. J. Gardzielewska 


,- 


 
 


", 
" 


--:Ii, . 
-
':, 


1\ 


. -... ..

-' 
:/
 - ? 
: ':- 
r 
 
 


'!I'oI 


-"- 


"-. 
l 



 


. 
 



:> ' 


,:.f", 


. 
t 


" 
, , 


I 


. 


,
		

/Pomorze_030_11_065_0001.djvu

			, 


o 



 


o 


o 


. 


o 


o 


Fot. 7. Tabliczka XIII. Okładka dolna (odrys). Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_066_0001.djvu

			. 


. 


, 


Fot. 8.. Tabliczka III. Okładka górna (odrys). Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_067_0001.djvu

			--, 
I 


. 
I 
i 
I 
I 
J 
I 
I 
I 
I 
I. 
, 
 
--- --/ 


Fot. 9. Tabliczka III. Okładka dolna (odrys). Fot. W. Górski 


"-- 
- 


J
		

/Pomorze_030_11_068_0001.djvu

			---- 


Fot. 10. Tabliczka VIII. Okładka górna (odrys). Fot. W. Górski 


I 
I 
I 


. 


, 


,
		

/Pomorze_030_11_069_0001.djvu

			. 


. 


, 


o 
o 


Fot. 11. Tabliczka VIII. Okładka dolna (odrys). Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_070_0001.djvu

			- ------ 


---
 



 


I 


, 


Fot. 12. Tabliczka XIV. Okładka górna (odrys). Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_071_0001.djvu

			, 


I 


, 


\ 
\ 


\ 
\ 
\ 
I 
I 
I 
I 


.._.1 __- 


Fot. 13. Tabliczka XIV. Okładka dolna (odrys). Fot. W. Górski
		

/Pomorze_030_11_072_0001.djvu

			A. 


VI/lv. 


K/.1. 


X/lv. X/2 


X/J. 


X/5. 


XI.5v. V/1.2. VI/2v. Y//J. 


B. 


ł 


VII.! 


XII 


XI. 3. 


V/I. 2.,. 


v/u. 


c. 


I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
,'------ 


, 


Kf5_ 


Rys. 1. Schemat wiązań poliptyku C (tab!. I, la, Ib, Ic-) 
A - widok z przodu, B - widok od strony grzbietu, przekr6j, C - widok z boku, przekrÓj
		

/Pomorze_030_11_073_0001.djvu

			A. 


l... 


2 


2v 


3 


c. 


H. 


tv 


1.(101) 


2 


3 


Rys. 2. Schemat wiązań w poliptyku G (tab!. VII i XI) 
A _ widok z przodu, B _ w1dok od strony grzbietu. przekrój. C - widok z boku, przekrÓj
		

/Pomorze_030_11_074_0001.djvu

			ł:a 


f'ł') 



 


- 


I.c") 


::.; 

 



 


I 
;., 
.... 
o. 
0= 
0.> 


 


'c _"""" 

> 
 
... N 
::i
 a 
'C N 
o... _ 

 Cl. 
 
'" - o 
NZ.c 
CI> 

:SN 
o N 
'C ... 
.
 tli) 
;., 
I 
 
:: 
« OJ 



 



:a 
EJ CIS 
Q)
 
.s::: 
c55::;: 
.,.;,.e 
.,; 
;., 
II: 



 


::.; 

 

 
c-.. 
- 

 , 
"- , r 

 <.;) J
		

/Pomorze_030_11_075_0001.djvu

			, 
STARE MIASTO TORUN 


ł 


. 
j
		

/Pomorze_030_11_076_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_077_0001.djvu

			- 


POLIPTYK A 


l 


[ślady tekstu)8 
[ślady tekstu)8 


b . . . . . . . . . . . . . . . . . .. welo ". 


........................ .. 


I 
r 


................... mrc .,..,........,...,...,........,... 
. . . . . . . . . . . . . . . . . .. porsk f?] ................... . . . . . . . . . . . 
Her MATIS JON .............................. b 
VI capones c........................................... c 
NICOL[AUS] c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ., . .. c 1 mrc 3 sc. 
ANDR[EAS) c . . . c NK c.... c mrc ....................... 
JO[HANNES] c . . . . . . c RODE 8 sc. 
PETIR c. . . . . c CZER 19 sc. 
DITTMER [?) REB BER f?] l 9 sc. 
ERBEN BISCHOFF 1 fert. 
FRATRES MENDE 3 fert. 
ANDRIANA l?] perpetue 9 sc. 
MATHIAS WIZE. 21 sc. 10 den. 


. c c 
mmus q..... 


DE ORTIS 


r 


[CA]SPER SLEGER l6 d . . . . d 
de 13 sc. 
HINRICUS MERKEL 
GOTLIEB c. . . . . . . . . . . . . . . c 9 f?] sc. 
c . . . . . . c KES c. . . . . . . . . . . . . . . c 18 sc. 
c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . c 20 sc. 


c c 


HENSCHEL 
UMME 


c c 


BERTEL 


c 


c 


............. . 


c 


c 2 mrc 1 sc. 


.......................... . 


c c 


fert. 


c c 


................. . 


XIII [l] 
XIII [l v.] 


XIII [2]
		

/Pomorze_030_11_078_0001.djvu

			4 
XIII [2v.] JESMEN e e 
................................................................................ .. 
e . c e sc. 
.................. .. .............................. .. 
e e VOGELER l/Z mrc 
.............. .. 
GRI[TA] VIWEGER 16 sc. 
FRATRES MENDE 1 fert. 
RUTHER SATELER 8 sc. 
[AN]DRIS in ZOST 2 1 /2 mrc 1 sc. 
ARM[SC]H OLCES[?] 8 sc. 
FRATRES MENDE 5 fert. 
MA[?] KIRCHA YN l/Z fert. 
ANDIRCO WISE 4 mrc minut lot. D 
HINKE WINER 1 fert. 
LORENC Z GOLTBERG 3 mrc 1 fert. 
PETIR TILE 3 fert. 1 fert. 
PE[TIR] BERTOLDYNNE 1/ 2 mrc 
TYLO RAKINSEY 1 fert. 
. ..NT MERKEL 1 mrc 
HINNCZKO cum fratre 13 sc. 
HENSEL SONER l/Z fert. 
JO[HANNES] de NICHTE' 2 sc. 
KIRSTANUS sutor 1 fert. 
FRATRES MENDE 8 sc. 


Her JO[HANN] 
ARNOLDUS 
PETER 


JOHANN 
HARTWIG 
JOHAN 


e e 


DE RORWEZEN QUELIBET 
DAT l MRC 2 SCHIL. 
STEYNWEG & 
scultetus 
RUDOLFF 
MER[K]EL 
SCHULER 
PFUL 
BEYER 
MODER e . . . . . . . . . . . . . . e 


. 


D 


XIII [3] [ślady tekstu]8 
XIII [3v.] [okładka d olna] 
8 ZewnętTzna waTstwa wosku stopiona; widoczne tylko 'lad'U po tekście, zu- 
pelnie nieczytelne. 
b-b ZewnętTzna waTstwa wosku stopiona; podane fTagmenty odczytano ze śladów. 
c-c Naciek inne; waTstwtl wosku. 
d-d Częściowo ubytek, częściowo naciek inne; waTstwtl wosku. 
e-e PomaTszczona powieTzchnia wosku - tekst nieczytelnll. 
I Dittmer Rebber: l 1350-1366, II 1370-1381 - S e m r a u, Katalog, s. 80. 
I Mattis Wise: l 1363-1388, II 1430-1455; ksiądz Matthies Wise 1387 l 
S e m r a u, Katalog, s. 106. 
. Johannes de Nichte, nie wymienion'U u S e m r a u a, Katalog, s. 74. 
ł Her Johann Steinweg, Ta;ca ł bUTmistTz do 1354 - S e m r a u, Katalog, s. 84.
		

/Pomorze_030_11_079_0001.djvu

			POLIPTYK B 


[okładka górna] 


A a 


II [1] 


II [Iv.] 


CENSUS DE MERCATORIO PASCE ET MICHAELIS 
DANDUS PER TRES MARCAS QUOLlBET TERMINO 
III. MRC SORTEM MITTENTES PASCE 


JOHANNES W ARSSCHA W * 
vel Czarias Waczenrode * l 
BARTUSCH FURSTENAW * 
LORENTCZ FURSTENAW * 
JOHANNES BERINGER * 
PAULUS GOLTBERG* 
PETRASCH CZIROS * I 
GUNTHERUS RESMBORG* 
HINRICUS MERSSEBORG * 
GOTKE KOZELER* 
MARTINUS KOZELER * 
JOHANNES SOM ERA W * 


. 


PETRUS 
łOHANNES 
HERBORDUS 
cJOHANNES 
dJACOBUS 
CLAUCO 
eAUGUSTINUS 
fNICO[LAUS] 
JO[HANNES] 


KONICZ * · 
RUBYT * lo 
PLA TTE * 
HOPPEc. 
KARRENMECHER d 
OPECZKO 
SCHERERe 
HASSENDORFF' 
WELEWECKE * 


M 


N 
M 
M 
N 
N 
g 
N 
N 
M 
M 


M 
M 
N 


bdedit 2 mrc b 


bdedit 2 mrc b 
bdedit 2 mrc b 
resignavit 
bdedit 2 mrc b 
bdedit 2 mrc b
		

/Pomorze_030_11_080_0001.djvu

			- 


6 


II [2] 


BB 


CENSUS DE PONTE NOVO PREDICATORUM & PASCE 
ET l\nCIłAELlS QUOLlBET TERMINO UNAM MARCAl\I.. 


NICOLAUS TOFFILMECHER n I1inricus TiHch g fideiussit 
PET RUS PINK US * M PrakupiJ fideiussit 
JO[HANNES] RA WMUNCZER M 
TILMAN ZA WIRPFFEFIR * M NicoIaus Ewerke. fideiussit 
JOHANNES HALDENHOFF M 
FRANCZKE NOLDENER M Petrus WinkeIer fideiussit 
Dy LORENCZYNNE M Jo[hannes] Kalis de Nova 
Civitate fideiussit 
JOHANNES BALDOFF* M Matis Rotgisser * fideiussit 
SYMON CZANDZIWOY M Joco[b] Rosenberg 
fideiussit 
JUNGEHANNOS* N Nico[Iaus] HostiI fideiussit 
PET RUS BERGER* M Matis Rotgisser * fideiussit 
HINRICUS sartor n Petir us der Ecke fideiussit 
NICO[LAUS] POSENAW * M 
hJOST WYNSBURG M Cuncze Bisschoffwerde h 
SYMON ROTGISSER * M NicoI[aus] OIsener fideiussit 


NICO[LAUS] 
NICO[LAUS] 
JOHANNES 


HOFMAN * 
WISSCHEGROD * 
LICHTINBERG 


M 
M hereditatem habet 
M J acobus Rosenberg 
fideiussit 


M 


NICOL[AUS] .l<'RANKENSTEIN M 
Hem 1 fert. de Swebogin e Pasce et Michaelis, 
resignavit istum fert. 
hJORGE NOLDENER N Nico[Iaus] Althewpt 
fideiussit h 
hKRISTIL KEMMER G hereditatem habet h 
PETRUS de OLSEN * G hereditatem ha bet 
NICOLAUS CROCAW * 2 1 /2 mrc de nova, NicoIaus Schwartzen 
fideiussit M 
NITZE DENE 2 1 /2 mrc de nova, Henricus Merseborg fideiussit M 
NICO[LAUS] HOLDERBUSE 5 mrc de nova M 
JO[HANNES] DREYSSIG N
		

/Pomorze_030_11_081_0001.djvu

			Ba 
INFRA WALVAM 7 QUOLIBET TERMINO t/ 2 MRC 


NICOLAUS 
NICOLA US 


KOTTENER ______ 
KOTENER M Petrus Grulich fideiussit 


CENSUS DE DOMIBUS INFRA MUROS PASCE 


SEGMUND KNEBIL 2 mrc L 
NICO[LAUS] IUDEUS 2 mrc vacat 
PAULUS POLOCH 1 t/ 2 mrc M 
MATIS SCHUMECHER 1 fert. M 
NICZE PRUSSE 1 fert. N 
NICZE PRUSSE 1 fert. N 


OLBRECHT WEGER 1 mrc 
prius dimissa, census de 10 mrc et 1 mrc census hereditarius. 
JOHANNES HOVEMAN 9 sc. 
CONRADUS RUSOPP · I 1 mrc de aque transit u 
ANDIRCO WEISSE 19 sc. 
JOHAN RUSSE 19 sc, 
NICO[LAUS] BEWTELE 
 2 mrc 
hSTEFFAN . PEISKER h 
ALBERTUS W ACZENRODE ... · 1 fert. N, que ólim habebat 
stabulum quam Jorge Guttsmed inheritavit. 
NICO[LAUS] KELER 3 fert. 
MICHAEL STRUBEL 3 fert. 
JO[HANNES] YSENNBART 3 fert. 
LORENC Z KETTIR 3 fert. 
NICOLAUS SCHOPCZ 
 l/Z mrc 
CONRAD CLEYNSMED 
NICOLAUS OLSENER. 2 mrc 


C. 


NICOLAUS 
JOHANNES 
NICOLAUS 
JOHANNES 
JOHANNES 


POSENAW. 
P ACZKOW · 
de COLMEN ... 
LEYDENMEL 
LEYDENMEL 


1/ 2 mrc 
3 1 /2 mrc 
16 sc. 
5 fert. 
3 fert. 


7 


II [2v.] 


D 


N 
M 
D 
N 
p 


M 
N 
M 
N 
N 


N 


II [3] 


M 
M 
N 
M 
M
		

/Pomorze_030_11_082_0001.djvu

			8 


NICOLAUS 
JACOBUS 


CZAN 2 mrc 
ROSENBERG de tribus 2 mrc 
budis 


M 
M 


HENRICUS 
ARNKE 


BIRKHOLCZ 
MUS ING 


7 fert. 

 
2 mrc M 
5 mrc M 
1 mrc pro caltiamentis 
pauperum Martini, vacat 
11/2 mrc M 
II/a mrc N 


PETRUS LAURYN 
CONRAD HALDENHOFF 
Domus balistarii 
JOHANNES GOLTBERG 


CONRAD MEKELER · 7 fert. M 
TILO WITTE · 2 1 /2 mrc M 
MATIS ROTGISSER · 4 1 /2 fert. M 
JOHANNES BRUNNER 4 1 /2 fert. M 
THYME LEIPCZK 1 mrc, prius dedit 2 mrc, N 
nunc unam ex eo quod domum et hereditatem propriis sumptibus 
edificavit anno xcnn to [1394]. 
NICOLAUS RYCHART · 5 fert. M 
Her GOTKE REBBER · 10 19 sc. de domo sua sita in M 
Czegingasse empta a Francisco Stregener. 
JOHANNES LOUBIL 1 fert. de una parte stabu- M 
li l?] et Pasce et Michaelis; et nota: quod civitas debet habere 
liberum transitum per huiusmodi budam ad terminum quando et 
quotiens erit necessarie anno ccccn [1402] 11 


. 


II [3v.] 


C. 


FRANCZKO RABIAN 11 16 sc. de secunda parte eiusdem stabuli N 
JACOBUS GOTCZE 1/ 2 mrc de residua parte dicti stabuli N 


CEN SUS TESTAMENTI LUDER PORSLEGER PASCE ET MICHAELIS 


. 


JOHANNES PYCZINER de senior 3 mrc de II domibus M 
h MERTIN BOOR h 3 mrc de tota hereditate et XXI 
pedibus retro. 
Item 1 mrc super orto Nico{lai] Senftelebin que alibi est scripta super 
J ohannem Lemberg. 


ł
		

/Pomorze_030_11_083_0001.djvu

			9 


CENSUS TESTAMENTI HINRICI DE ALLEN 18 PASCE ET MICHAELIS 


BERNKO 
HAFFAHEL 
PETRUS 
JO[HANNES] 
PETRUS 


BREWIR I 
KALIS 
GLEYWICZ 
VLEISCHIMHUSE 
 
GRULICH --- 


6 mrc 
6 1 12 mrc 
5 fert. 
5 fert. 


N 
M 
M 
M 


CEN SUS DE SWEBOGIN Ił PASCE ET MICHAELIS 


PETRUS von OBRA W 
TILMAN GREISA W 
JOHANNES REYNTSCH 
MICHIL LEYMKLECKER 
PETRUS GRULICH 
!tern l/Z mrc de novo spatio 
Pueri Sprottaw 3 fert. 


1/ 2 mrc 
1/ 2 mrc 
1/ 2 mrc 
1/ 2 mrc 
3 fert. 


M 
M 
M 
N 
-M 
M 
N 


Da 


II [4J 


Dy POLENYNNE 
BOGUSCH 
k LAURENTIUS 
NICO[LAUS] 


KOPPIRNIK 11 
POLONUS .... 


15 sc. 
1/2 mrc 
15 sc. 
I/z mrc 


11 
M 
lV'P 
M 


CEN SUS DE TURRIBUS PASCE ET MICHAELIS 


NICOLAUS 
BARTUSCH 
MATHIAS 
GROSE GOETKE 
JOHANNES 


SMETH 
BRUCKENER 
WEISE 
RYBE 
UNGER 


l mrc 
5 fert. 
3 fert. 
a sc. 
1/. mrc 


M 
vacat 
M 
vacat 
N 


. HINRICUS WEYNER 1/ 2 mrc 
WINKO de RODEN ... l mrc proxima circa Vector [sic] M 
JOHANNES RYBE l mrc M 
HERMANUS LEDEWICH 2 mrc C vacat 
NICO[LAUS] SCHONEBORN 1/ 2 mrc A resignavit 
JACOBUS TIRGARTHE ... 1 mrc 
JO[HANNES] GOTLAND iunior 1 mrc M in retro Minores Pe- 
ter.... . 


. ............
		

/Pomorze_030_11_084_0001.djvu

			10 


NICO[LAUS] BEME 
JOHANNES RUSSE * 18 
I NICO[LAUS] KUMPANHUS 
.JOHANNES VIRGENCHIN 
GOTKE REBBER*
 
JO[HANNES] GOLTBERG 
GREGOR gewandstreicher 


m NICO[LAUS] BORNTEIK m 


II l4v.] 


CONRADUS 
JOHANNES 
ANDREAS 
NICO[LAUS] 


PORSLEGER 
PARIS* 
TISSCHER 
WENDENRAZ
 16 


1 mrc M Sinnesnicht hereditavit 
l/Z mrc resignavit 
1 mrc C vacat I 
16 sc. M 
P/2 mrc 
1 mrc 
l/Z mrc 


vacat 
vacat I 
circa wa]wis Antiqui 
Thor 
1/ 2 mrc M Andreas murator he- 
reditavit 


Da 


1/ 2 mrc A 
1/ 2 mrc 
5 fert. 


resignavit 
N 
A 
M 


sc. 


TESTAMENTUM DOMINI GOTRONIS DE ALLEN 18 PASCE 
ET MICIIAELIS 


. 


NICOL[AUS] CROCA W * de duabus hereditatibus olim Loch 6 mrc N 
Puer CONRADI LOCH * 3 mrc M de duabus domibus in 
Platea Cu]mensi 10 
NICOLAUS GRYMMER * iuniur 3 mrc N 
Ba]neum retro Minores Conradi Rusopp 2 mrc M 
LEMBERGYNNE 1 mrc de dom o in Platea Sutorum M 


't 


CENSUS DE GAZIS IUXTA MERCATORIUM tO 
(CIRCUMQUAQUE VIDELICET LAPIDEE }>ASCE ET MICHAELIS) 
MUTATIS DE NOVO CUM CENSU 


AUGUSTINUS SCHERER 
SIMON SCHERER 
NICOL(AUS] KOCHINDORFF 
NICOL[A US] ELBIN 
MICHIL STRUEBIL 
NICO[LAUS] KOLER 
JORGE KREYS 
JUNGE BARTHLOMEBIS 
HINRICH JUDENHUT 
STEFF AN PEISKER 


4 mrc d resignavit 
lmrc M 
1 mrc N Lucas Swarcze fideiussit 
5 fert. N Krovel fideiussit 
5 fert. N 
5 fert. M Vrouwenborg fideiussit 
5 fert. M 
5 fert. M 
5 fert. N 
5 fert. et 1 sc. N 


.
		

/Pomorze_030_11_085_0001.djvu

			11 
Ea II [5] 
FRICZCZE HEYMAN 5 fert. N 
JOHANNES KUSTIL 5 fert. M 
LEMKO GOBI L 5 fert. N 
NICOLAUS BEHME 4 1 /2 fert., Nickil Rone fideiussit N 
NICOLAUS NEISER 1 1 /2 mrc N 
UHBANUS MILDE 11/2 mrc, Lauer Furstenau, 
Jo[hannes] We]ser, Nico[laus] 
Keiser, Sinnesnicht fideiussit 
CUNCZE BEWTELER 11/2 mrc, Sinnesnicht fideiussit M 
JOHANNES SINNESNICHT 1 1 /2 mrc N 
PETRUS KEZELING 2 mrc M 
JOHANNES SILBER 20 sc M 
SULKE* 7 ferl. M 
SEGIMUNT von COLMEN 5 fert. N 
MICHIL BEWTELER 5 fert. N 
NICOLAUS SCHOCZCZE 2 mrc g resignavit 
JOHANNES apteker * 3 mrc M 


. 
JOHANNES BHUNNEH 7 fert. M 
PETRUS PRUSSE 2 mrc N 
CLEMENS HEYlVIZODE 11 1 1 /2 mrc N 
KRONWEL 2 mrc N 
JOHANNES CZODRINDORFF 5 fert. N 
ALDE BARTHLOMEBIS 5 fert. M, Nico[laus] Finkenstein, 
Olsleger de Nova Civitate, fide- 
. iussit 
PAU EL TENKIL 5 fert., Krouwel fideiussit 
JOHANNES LUBICZ 5 fert., Nico[laus] N eiser fide- 
iussit N 
JOHANNES KYNAST 5 fert. 
ANDHEAS GORTELER 1 1 /2 mrc M 
FRENCZIK WILDERMUT 5 fert., Sinnesnicht fideiussit M 
. LAURENTIUS KUNE 5 fert. n M 
NICOLAUS KUHER 5 fert. N 
PETRUS GRULICH 5 fert. M 
MATHIS KALIS * 1/ 2 mrc E, vacat
		

/Pomorze_030_11_086_0001.djvu

			12 


II [5v.] 


JOHANNES 
JACOBUS 
ELIZABET 
STEFF AN 


Ea 


SUB TESTUDINE.I 


BEHME * 
DROTCZIHER 
PREWSEL YNNE 
CZEDLICZ 


5 fert. 
5 fert., resignavit 
5 fert. 
1 mrc 


M 
h 
M 
M 


CENSUS PAUPERUM INSTITORUM PER MEDIAM 
I"ASCE ET l\IICHAELIS BIS MITTENTES SORTEM 


MARGRITH GUTIRMUT 
KATHERINE RATCHERYNNE 
FRANCZKE BUFFCHENYNNE * o II 


Dy LOREN CZYNNE 
BARBARA 
NICOLAUS 
KATHERINA 
NICOLA US 
MICHIL 
lHANNOS 
BARBARA 
JOHANNES 
JACOBUS 
KATHERINA 
DOROTHEA 
GIRDRUD 
SYMON 


II [6] 


MATIS 
ELIZABETH 
KATHERINA 
HANNOS 
KATHERINA 
ELIZABETH 
PETIR 
MICHIL 


ENGILSBERGYNNE 
TREGER 
SWERTFEGERYNNE 
EYCHHORN 
LUBICZYNNE 
KOLMENEH* 
KOCHYNNE 
ZENNLROCKE 
DROTCZIHER 
WECHTERYNNE 
SCHREBIRNIKYNNE 
ZARWECHTERYNNE 
NEIDECKE 


Fa 


KALIS * 
SCHEMELYNNE 
GLEICHYNNE 
WOLA W 
SEMILROKYNNE 
SCHEMELYNNE 
GRULICH 
RODECKE 


h resignavit 
k resignavit 
g resignavit 


M 
d resignavit 
M 
M 
d resignavit 
N 
d de resignavit l 
M 
h resignavit 
g resignavit 
M 
h resignavit 
dresignavit 
M 



 


. 


N 
de resignavit 
I vacat 
M 
M Jacobus Drotcziher fideiussit 
d resignavit 
I resignavit 
M
		

/Pomorze_030_11_087_0001.djvu

			13 


HANNOS BEHME * 5 fert. N 
TREWLEWTE 3 fert. N 
DY TEYGENERYNNE u per 1/ 2 mrc, vacat, Pasce et Michaelis 


CENSUS p PELLIFICUM 15 PER MARCAM MICHAELIS 
SIl\IUL DANDUS UNO TERMINO TUNC MITTENTUR SORTEM 


CONRADUS NASE* 
JUNGEHANNOS* 
CONRAD SCHROWENHUSER* 


M 
M 
b vacat 


F. II [6v.] 
q NICO[LAUS] SPRUNGIL Mq JO[HANNES] POLEN * M 
JACOBUS GRYS M JO[HANNES] POCZENER F vacat 
DlTTERICH GOLTKORA * M PAULU S GLESER * F resignavit 
STEFF AN W ARSCHA W M MATERNUS LEGNICZ * M 
CONRAD VROUWENBORG * M NICO[LAUS) CZULCZ F vacat 
LORENC Z de KEZA W M FRANCZKE VROME M 

 JORGE OSTIRREICHER * M CONRAD STEYERER * M 
JOHANNES ROCKINDORFF .18 M BARTHOLD WINKELER * M 
HENRICH BAWIRFINT I7 M STEFF AN de LESSIN · M 
HANNOS HOPPE * resignavit l 
JACOBUS ROCKENDORFF · 18 vacat F 
CONRAD WEITSTICH. vacat F 


CENSUS VENDENCIUM TELAM PASCE ET MICHAELIS 
DANDUS QUOLlBET TERMINO PER FERTONEM TUNC 
ERANT SORTENTES [SIC) 


. 


ELISABETH LANGENOWYNNE 
GRITHE STOSSYNNE 
JOHANNES KNAPPE 
Dy PEWSYNNE 
CLARA von CALDEN 
GIRDRUD RUNGYNNE 
PETIR ZARWECHTERYNNE 
KATHERINA KOCHIRDORFFYNNE 
KATHERINA GOBEL YNNE 
KATHERINA STOYANYNNE 
GRITHE HONGERYNNE 
GELE LEGNICZYNNE 


M 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
vacat 
vacat 
vacat 


ANNA 
KATHERINA 
ELIZABET 
KATHERINA 
MARGER 
.CLARA 


VINKENCZAGIL 
BOGENERYNNE 
de RADOM 
HUNCHYNNE r 
MEMELERYNNE 
LEYMHUSYNNE · 


vacat 
vacat 
vacat 
vacat 
vacat
		

/Pomorze_030_11_088_0001.djvu

			14 


II [7] 


GM 


CENSUS INSTITORUM PASCE ET MICHAELIS DANDUS 
PER TRES MRC QUOLIBET ANNO TERMINO }I/. MRC 
SORTENTES [SIC] PASCE 


BOTENERYNNE 
JOHANNES 
JOHANNES 
PFOWENTRIT 
ANDRICKO 
REYNTSCH 
KA THERINA 
MARGRIT 
JOHANNES 
STEFF AN 
NICOLAUS 


GELUCKE 
de MAZOW 


V vacat 
K resignavit 
vacat 
N 
· N resignavit. 
M 
d vacat 
M 
g resignavit 
g resignavit 
M 



 


BEHME 


DREISSIGMARKYNNE 
PRUSINCZYNNE 
LIFFHOLCZ 
HAZE 
POLEN'" 


POLENYSCHE JANUSCH '" M 
HINRICUS GNEWCA W '" J 
HINRICUS SMET'" N 
NICOLAUS de CANTH * M 
PETRUS LITSCHEN M 
ELIZABETH L YSYNNE vacat 
BARBARA PLADREL YNNE '" h vacat 
ANDRICO SW ARCZE * N 
REYSWECKYNNE'" k resignavit 
.JOHANNES GLOGA W'" N 
JOHANNES WISSCHEGROD '" M Hinricus Rogaw fideiussit m 
Anno Circumcisionis domini [?] CCCC quarto [1 I 1404?]. 
JOHANNES SCHARFFE* n 
L tJCAS SW ARCZE n, promisit dare unam marca m 
plus quam alii ex eo quod per- 
missus est intrare aJiam insti- 
tam isto anno CCCCIIII to 
[1404]. 


! 
. 


I 
..
		

/Pomorze_030_11_089_0001.djvu

			Ga 


NELE US DER NUWENST AD 
HANNOS BEHME. 
CZYNE NECZYNNE 
JOHANNES HOLLAND. 
KATHERINE LEBARTYNNE · 
PETRUS KEMMER · 
MARTINUS MONCH 
GNEWCOWYNNE · 
NICOLAUS WEISEHENNE · 


15 


II [7v.] 


G resignavit 
M 
M 
N 
K vacat 
n vacat 
S vacat 
n 
M Johannes Libesowge 
fideiussit 


CENSUS PISTORUl\'l PASCE ET l\'lICHAELIS QUO LI BET 
TERMINO PER MEDlAM (SIC) FERTONEM DANDUS BIS MITTENTES 
SORTEM 


JACOBUS 


NOBELER 


M 



 
Q PETRUS BEYER. NQ PETIR FRYSE · M 
Kobir et Swarczbach fideiussit 
THOMAS STROSBERG · M NICO[LAUS] JUNGEGOTCZE. M 
PETIR PFUNDER V vacat JACOBUS CZIPPIL · N 
FRANCZKE vom ELBlNGE '" u JO[HANNES) SCHUL TIS · M 
MERTIN GNEISSER ., Kobir NICO[LAUS) FRICZE, 
fideiussit b Kobir fideiussit feria sex ta post 
octavas Epyphanie b 
JO[HANNES) SW ARCZBACH · M NICO[LAUS) PEYLER M 
Petir Beyer fideiussit 
JOHANNES LEISSAW'" N JOHANNES SCHIBAN '" N 
ANDRIS CRUST, b Monch sartor PETRUS BUDESSIN '" N 
fideiussit b 

 JO[HANNES) GOLTHAMER '" M PETRUS POLKEWICZ · N 
NICO[LA US] LOUFER M NICOLAUS KOBlR M 
MERTIN CLEMENT. M PETIR STOLCZWECKE '" M 
HANNOS SCHUTTELA W '" n JACOBUS KOZELER '" N 
JO[HANNES) HERSBRENGER. M NICOLAUS DA WME M 
JO[HANNES) POLEN '" M SIMON BUDDESIN M 
HINRICUS SUNTENTAG[?) n NICO[LAUS) DORREBECKER M 
RE'khe PE'tir finpim:c;it
		

/Pomorze_030_11_090_0001.djvu

			16 


II [8] 


Ha 


NICO[LAUS] 
GODKE 


VRONCKNECHT. 
QUEDLINBORG 
resignavit 
SCHRODERPFENNIG · 


N NICO[LAUS] CRAFFT · 
L MERTIN CZYNER 
Nico[laus] Crafft fideiussit 
M STEFFAN WENCZLAW, Kobir 
fideiussit 


M 
M 


JORGE 


t JOCOB 


M 
M 


STEYNER. feria sexta t M SEIDERMEL 
post Epifanie 
JO[HANNES] Junge REDMER 


NICOLA US 


BLOROK 


M JOHANNES KREBIS 
in crastino Epifanie 
M ANDRIS MEISEN 
Jo[hannes] Meisen · 
frater suus fideiussit 


M 


M 


GILGE ENGELBRECHT M 
NICO[LAUS] STROSBERG. N 
NICOLAUS GOTCZE. M 


CEN SUS DE CELARIIS PASCE ET MICHAELIS DANDUS 


JO[HANNES] SCHOTTE. 4 mrc h vacat 
I 
. 
NELA DE NOVA CIVITATE 4 mrc vacat J 
VINCENTIUS HOLT 6 mrc vacat 
GOTKE VROUWENDORFF · 1 1 /1 mrc N 
GOTKE VROUWENDORFF · 1 1 /2 mrc E resignavit 
ALBERTUS REBBER .., iunior 3 mrc g resignavit 
JOHANNES BRENGENSAK 3 mrc F vacat 
JOHANNES R UBIIT . '0 4 mrc M 
ALBERTUS REBBER · 4 mrc N 
DAVID ROSINFELD · 4 mrc M 
CONRADUS RUSOPP . '1 4 mrc M 
GOTKE REBBER · '1 4 mrc 


Nota: ista nova cellaria sub pretorio dabunt annuatim per 4 0r mrc Pasce . 
et Michaelis. 


--
		

/Pomorze_030_11_091_0001.djvu

			17 


Ha 


II [8v.] 


M CEN SUS CARNIFICUM PASCE ET MICHAELIS QUOLIBET TERMINO 
M MEDIAl\I l\IARCAM PASCE MITTENTES SORTEM 


M 
M 


WENCZLA W 
DOMPNIK 
HENLIN 
JOST 
SEGMUND 
JOHANNES 
PETRUS 
FRANCZKE 
PET RUS 
JOHANNES 
TILO 


M 


\ł1 


NICOLAUS 
NICOLAUS 
NICOLAUS 
JOHANNES 
NICOLAUS 
JOHANNES 
SW ARCZE 
PETRUS 
GROSSE 
ORTLOFF 
FRANCZKE 
HANKE 
JOHANNES 
TILO 


. 


",'li o r 
 
... 
lJNIWf
'YlEt«A 
.. 'JH'U 


JOPIL 
KUN E 
ZENGER 
GLOCZ 
CLODER 
BORGHARD 
STREGENER 
CZEGINHALS 
HONEMAN 
OSTIRWICZ 


N 
N Nicolaus Weger fideiussit 
N Nicolaus Althewpt fideiussit 
N Nicolaus Althewpt fideiussit, resignavit 
N Franczke Stregener fideiussit 
N Franczke Stregen€r' fideiussit 
N Herbordus Platte * fideiussit 
N 
N Nicolaus Kurynder fideiussit 
N 
N Albertus Waczenrode. S3 fideiussit 


KNORRE N 
ROT E N 
DREYMARK N 
ECKIL N 
CROCAW. N 
RUDIL N 
NICKIL · N 
KRODIN N 
SYMON N 
ROSENSTENGIL N 
SWIDNICZ N 
GLOCKENER M 
PACZKOW · M 
NUEMAN · M 


Nicolaus Kurynder fideiussit 
Jorge Dreymark fideiussit 
Hinricus Dreymark fideiussit 
Nicolaus Eckil fideiussit 
Hinricus Dr(>ymark fideiussit 
TiJo Hengistberg. fideiussit 
Andris Miiwerer fideiussit 
Hinricus Drymark fideiussit 


J orge Drymark fideiussit 
Langenicze Swertfeger fideiussit 
Franczke Stregener fideiussit 
Jo[hannes] Paczkow. fideiussit 
Nicolaus Eckil fideiussit
		

/Pomorze_030_11_092_0001.djvu

			- 


18 


II [9] 


JORGE GLOCZ M 
LAURENTIUS RESSCHIL N 
PET RUS ZORAW M 
JO[HANNES] UNGERS EYDEM M 
LAURENTIUS LA WBENEN M 
JACOBUS GOTCZE M 
JOHANNES GEIZELER N 
NICOLAUS LANGER M 
NICOLAUS KURYNDER M 
PAULU S GEISELER senior M 
MICHIL SECZERAT M 
HENCZE DRYMARK M 
NICOLAUS SALCZA M 
SEGMUND KNEBIL M 


I. 


Gele Andirke 
Schendegematis 
Stregener 
Nico[laus] Namslaw 
Namslaw 
Petrus Lodil 
Hinricus Drymark 
J ekil Rymer 


Hinricus Drymark 
Nico[laus] Eckil 


Hinricus Drymark 
Althewpt 


fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 
fideiussit 


fideiussit ...... 
fideiussit 


fideiussit 
fideiussit 


LORENCZ PACZKAW M Jo[hannes] Glockener fideiussit 
JORGE WONNENBERG M Schendegematis fideiussit 
PAULUS POLOCH M hereditatem habet 
 
JOHANNES CZEGINHALS M Nicolaus Crocaw fideiussit 
JEROMINUS GEISELER M Nicolaus Neiser fideiussit 
NICOLA US NAMSLAW M 
JOHANNES WOLFF M Alde Kurynder fideiussit 
NICOLAUS YLAW M Hinricus Drymark fideiussit 
NICOLAUS RUDIL M Nicolaus Namslaw fideiussit 
SCHENDEGEMATIS M Matis Stecher fideiussit 
BARTUSCH EBIRHARD M Nicolaus Drymark fideiussit 
FRANCZKO RABIAN 84 M Wenczlaw fideiussit 
NICO[LAUS] WENDE alias FROSTIL M 
JOHANNES SCHULTIS M Janco Eckil fideiussit 


. 
I
		

/Pomorze_030_11_093_0001.djvu

			19 


I. 


II [9v.] 


PAULUS GEISELER iunior M Paulus Geiseler pater [?] suus 
fideiussit 
JOHANNES GLOCZ M Jo[hannes] Paczkaw pater [?] 
suus fideiussit 


JOHANNES PACZKA W'" 5 mrc N 


DE FARTORIIS.I 


Magistri carnificum 


7 mrc de ambabus curiis 


M 


CENSUS ANTE PORTAM SCOLE PASCE ET MICHAELIS 


JOHANNES BUKlIEYM'" 4 mrc 9 sc. M 
De balneo olim Tideman Hengistberg et de balneo a Petro Russen '8 
empto. !tern 2 mrc de duabus areis circa balneum iacentibus. M 


. 


NICOLAUS LONGUS 1 mrc M 
MATIS TREGER 1 mrc M 
ANDREUS HEWBINDER 1 fert. X vacat 
ad beneplacitum civitatis. Notandum: quod cum ma hereditate 
quam olim Andreas Hewbinder convenit a civitate, eidem hanc 
civitas ibidem quinque hereditates comparavit, dubitatur quod civitas 
ibidem concedere. intendit. 


JOHANNES CZYMMERMAN 1 mrc 
sibi anno CCCCV to feria sexta ante "Egto mihi" .. " [6 III 1405] 
dimissit [sic] et dabit primum censum Michaelis pro. . . . 
NICO[LAUS] RECZKAW 1 mrc sibi anno CCCCV to [1405] 
dimissa dabit primum censum Pasce anno CCCCVlto [11 IV 1406]. 


. 
I
		

/Pomorze_030_11_094_0001.djvu

			20 


II [lO] 


Ka 


CENSUS DE STUBIS BALNEI PASCE ET MICHAELIS .. 


CLAUCO de LINDA 8 mre M 
Domina KATHERINA STERNBERGYNNE 3 mre N 
quarum 1 1 /2 mre pertinent Saneto J ohanni ad lampadem et 
1 1 /2 mre eomparatori qui ineendit lampa dem. 
!tern de area adiaeente 9 se. N 
NICOLAUS HELFER 3 1 /2 fert. N 
JOHANNES WITCHEN · 1 mre N 


. 


PISCATORES RETRO BALNEUM PASCE ET MICIIAELlS 
THOMAS CANTILBERG 16 se. N 
MARTINUS TASSE 1/2 mre L 
GREGOR KORDEW AN 1/2 mre L 
p AMPUSCH 1/ 2 mrc M 
.. 
WEYNAND REDISSCH 1/ 2 mre M 
PETIR SCHILE 1/2 mre M 
JOHANNES NOFFKE 1/ 2 mre M 
J ANKE CRUSE 1/ 2 mre M 
JANKE STANE 3 fert. K 
NICOLAUS MORDEHOLCZ 3 fert. N 


CEN SUS PISCATORUM PROPE HORREUM CIVITATIS 
PASCE ET MICHAELIS QUILlBET 13 1 /. sc. DABIT ANNUATIM EX EO QUOD 
AREE IPSIUS FUERUNT AMPLlFICATE ANNO LXXXV to 


JOHANNES OMCHIN 
NICOLAUS RECZKE 


M 
M 


NICO[LAUS] 
BARTUSCH 


BEBERERN 
KORBER 


M 
M 


.
		

/Pomorze_030_11_095_0001.djvu

			'1MATIS SENFF 
NICOLAUS GEBNER 
NICOLAUS BRIGER 
NICOLAUS CZAPE 


. 


21 


Ka 


II [lOv.] 


Mą MARTINUS KROMMEL 
M JOHANNES SOLLERBUCH 
N NICO[LAUS] ROSCHEN 
lVI 


M 
M 
M 


ISTI PISCATORES DABUNT QUOLIBET TERMINO UNUM 
FERTONEM DE AREA PASCE ET MICHAELIS 


qPOLENISCHE JAN Mą 
JOHANNES BOHEMUS M 
GREGOR KETHLICZ M 
JOHANNES de COLMEN M 
CL YMKE ZENFF M 


NICZE LINKE 


M 


ST ASCHKE BUCHIL M 
NICO[LAUS] JAROCZ M 
NICOLAUS LINKE M 
JOHANNES BAWCH M 
NICO[LAUS] WENDENRACZE 
1/ 2 mrc M 
JANUSCH LOLLEMAIT l/Z mrc M 
dabit prim um censum 
Michaelis anno CCCC quarto 
[29 IX 1404]. 


CENSUS ORTORUM JUXTA HOSPITALE 17 PASCE ET MICHAELIS 


HENRICUS de SYMO 5 sc. de duobus ortis et sciendum N 
est quod. per unum ortorum illorum ciV!itatis debet habere 
meatum aque Bostolcz 31. 
JOHANNES TRUGESCHERER 2 sc. M 
HERMAN KOKLINKUS · 2 sc. M 
JOHANNES KONIG · 40 den. M 
JOHANNES KONIG · l fert. M 
NICO[LAUS] ALTHEWPT. 40 den. N 


DE DOMIBUS LATERUM3U MICHAELIS DANDUS ume [sic] 


. 


HERMANUS YSERNHEWPT · 40 1 mrc vel tria milia laterum, civitas 
emit iHam domum apud Hermanum predictum.
		

/Pomorze_030_11_096_0001.djvu

			22 


II [11] 


La 


EWIRD REYNOFF 1 mrc aut tria milia laterum et sciendum quod 
tenetur dare civitati suos lateres murales mille pro octo scotis 
quando civitas necesse habuerit. 
Dominus Ewird Reynoff 2 mrc 2 sc. Michaelis dandus. 
!tern 1 sc. 4 den. de L VI virgis. M 
ALBERTUS de ALLEN 41 l mrc 19 sc. M Michaelis dandus 
LUDKO WALE 7 fert. minus 2 1 /2 sc. de antiquo. M 
!tern 19 sc. de novo de III iugeris et Vo virgis resignavit illes 19 sc. 


DE TEMPORE VINEIS ET AGRIS MARTINI DANDUS 


ALBERTUS REBBER ł2 iunior. 7 fert. 


p 


GOTKE REBBER >I< &3 
HERMAN RUBYT" 


20 sc. 
20 sc. 


p 
p 


SUBSCRIPTI PER FERTONEM DE PRATIS 


JOHANNES GOLTBERG Dominus JO[HANNES] JELIN. 11 
WINKO de RODEN. Dominus JOIHANNES] JELIN >I< 
Dominus JOHANNES de PUTEO >I< ł& HERMANUS de ALLEN >I< II 
ALBERTUS de ALLEN &6 EWIRKE P APE. iunior 13 
ALBERTUS de ALLEN EWIRKE P APE · 
GIRKO BICOLN &7 HERMANUS de ESSIN. 
ALBERTUS DULMEN &8 Domina KYBYNNE. 
HERMANUS DULMEN u Dominus JO[HANNES] 
KORDELICZ · 
HERMANUS DULMEN Dominus JO[HANNES] 
KORDELICZ · 
LUCAS RUSSE 10 LUDCO WALE 


.. 


..
		

/Pomorze_030_11_097_0001.djvu

			23 


La 


II [llv.] 


Dominus HENRICUS HETVELT 54 JO[HANNES] de MERSCHE * 19 
Dominus HENRICUS HETVELT JO[HANNES] de MERSCHE * 
ALBERTUS de WINDA · II TIDEMANUS LAKENSNEIDER 
ALBERTUS de WINDA · HERMAN P APE 81 
ALBERTUS REBBER iunior * &8 Dominus JO[HANNES] de PUTEO * 81 
GODKE de OLFFEN 17 Dominus JO[HANNES] de PUTEO. 
GODKE de OLFFEN Dominus JO[HANNES] JELIN * 8. 
CONRAD RUSOPP es Dominus JO[HANNES] JELIN * 


CENSUS NOVUS EX OPPOSITO FARTORlI PASCE ET 
MICHAELIS ORTI ET HORREA 


LIFFARDUS SCHULTIS * 83 
HINRICUS WERLE 8ł 
GIRCO de ALLEN Longus 8& 


1 fert. 


N 
M 


HERMANNUS GESKE * 1 fert. M 
. LUCAS RUSSE 88 1 fert. M 
HERMANUS VOKINKUS 87 1 fert. M 
HERMANUS VOKINKUS 1 fert. M 
HERMANUS de ALLIN * 81 1 fert. M 
LANGE MICHIL 1 fert. M 
JOHANNES GOL TBERG 8U 1 fert. 
JOHANNES GOLTBERG 1 fert. M 
JOHANNES GOLTBERG 1 fert. 
DITMAR REBBER 70 1 fert. N 
PELCAN WINKONIS de RODE * 1 fert. M 
TIDMAN SASSIM 8 sc. M 


. 


BERTRAM 
NICOLAUS 
JO[HANNES] 
NICO[LA US] 
EWIRD 
JOHANNES 


LEMBERG 
CAMENCZ. 
WELEWECKE · 
STORMGLOCKE · 
ZEGEFRID 
HETVELT . n 


Ma 


II [12] 


1 fert. 
1 fert. 
10 sc. 
1/ 2 fert. 
l/a fert. 10 den. 
1 fert. 


M 
M 
D 
M 
N
		

/Pomorze_030_11_098_0001.djvu

			24 


JOHANNES HETVELT'" 1 fert. M, de domo olim 
Beyer czigilstreicher sibi anno CCCC primo Dominica Exaudi 
ante Pentecosten dimissa et exposita [15 V 1401]. 
BARTUSCH SPICZKEGIL'" 5 mrc de XII ulnis 
ex parte anteriori et ex parte posteriori de sex ulnis sibi expo- 
.sitis anno CCCCIIIIto feria sexta ante Pentecostes [16 V 1404], 
et dabit primum censum Pasce anno CCCC quinto [19 IV 1405]. 


CEN SUS ANTE PORTAM CULMENSEM PASCE ET MICHAELIS 


JACOBUS 


DORREFE:t.D 


2 mrc 


M 


GREGOR KOPIRSMET 2 mrc M 
NICO[LAUS] LIBENW ALD 4 mrc M 
JACOBUS DORREFELD 4 mrc M 
MATIS FULE 2 mrc M 
MARTINUS carpen tari u
 2 mrc L 
NICOLAUS GRYMI\1ER '" senior 2 mrc N 
ALBERTUS DULMEN 71 1/ 2 mrc N #J 
JOHANNES de PUTEO '" 73 1/ 2 mrc N 
PET RUS LOBENSMET - 
GIRLACUS WENKE '" 7
 1/ 2 fert. N 
PETRUS de NICHTE * a 1 fert. N 
HERMMANUS de ALLEN * 76 2 1 /2 sc. M 


II [12v.} 


I\P 


Q BUD E 1\I.\G!\'E u 16 SC.q 
PASCE ET ;\IICII.\ELIS 


WIGENHOLCZYNNE M 
BARTUSCH DITTERICH M 



 


NICO[LAUS] 


REI SIG ER I\:'I 
WILDE I\:'I 
SW ARCZENDORFF '" 
fideiussit 
HOLLAND sutor N 


NELE BA WMGABERYNNE N 


l 
r 


MARTINUS 
CUNCZE 
NICO[LAUS] 


CONRADUS GORLICZ M 


JOHANNES ST A WKE, 
Jo[hannes] Kusgerne [?] 
fideiussit M
		

/Pomorze_030_11_099_0001.djvu

			25 


PARCZEFAL 
CLAUS HOLLAND* 
NICOLA US OSTIRWICZ 
qui revelabit Wildersin l?] 
cum censu posesso 
JOHANNES POLONUS * 


M MARGRITH GUTIRMUT M 
N HERTUCH M 
M NICOLAUS LOBIN, 
Petir Wilhelm fideiussit M 
ANNE STATKNECHTYNNE N 
M JO[HANNES] PICZMER, 
Rokindorff fideiussit M 


nUDE PARVE OCTO 
SC. PASCE ET :\IICłlAELlS 


Na [lIa] II] 
q CENSUS C.\RNIFICUM q RETRO C1\RNIFICES QUOLIBET 
QFOLIBET TER:\IINO UNU:\,( TERMINO FERTONEM PASCE ET 
FERTONE:\I PASCE ET MICHAELIS 
:\IICHALlS 
BINRICUS SMET * M NICO[LAUS] FRIENW ALD · l\[ 
MA TIS FREDEW ALD N MA TIS FREDW ALD N 
NICO[LAUS] SCHILT- PETRUS KEMMER * M 
KNECHT. M 
JO[HANN] de I\IENDE NI JOHANNES GEBELER 1\1 
#J MATIS KULE M NICO[LAUS] FRIENW ALD · M 
LORENCZ ROD E · M ANDRIS ST ANGINW ALD I\1 
NICO[LAUS) NISCHEWICZ NICO[LAUS] GOERER 1\1 
PETIR LINKE l?] M CLA[UCO] GEW ANDS
IDER N 
PETIR ARNOLD. M PETIR KORBER M 
NICO[LAUS] PRUSNICZ M MA TIS ZEILER 
NICO[LAUS] LEWITCH M HINRlCUS SI\1ET · l\I 
KHISTIL KEMMER M CONRAD PATERNOSTER * M 
MATIS FULE. 1 mrc M 
de duabus areis domorum 


KRISTIL KEMMER M 



 


CEN SUS CIRCA SANCTUM GEORGIUM ET RETRO 
PASCE ET l\IICHAELlS DANDUS 


WERNER ROKENDORFF 2 sc. de capella N 
NICO[LAUS) KORSENER 10 SC. vacat 
JOHANNES KORSENER 5 sc. M 
JOHANNES BEYER. 
NICO[LAUS] RI CH A R T-=-- sc. M 
LLIN 1/ 2 fert. aJibi scriptus vacat D 
8 sc. M 


6 - Tabliczki wOlkowe
		

/Pomorze_030_11_100_0001.djvu

			26 


[Ila] [1 v.] 


Na 


HINRICH WILKO 4 1 /2 sc, resignavit 
NICKIL ROSINHAM 112 mrc M 
WESSIL GUTSIFFRID. d.e antiquo 10 sc. minus 9 den. N 
de II iugeris minus XX teiI et minus I tercia]i. 
BERTOLDUS JUNGEWEISE Vi 7 sol. N 
JOHANNES GOLTBERG 26 den. de XLIIII virgis N 
LUCAS RUSSE 78 16 sc. Item 2 sc. M 
JOHANNES CLOSSER ____ II f t M .. 
TIDMANNUS HERBORN _ 
 3.2 er. artIm 
GIRKO de ALLIN ol< junior et pueri Hermani Allin ol< 7U 5 sc. N 
HINRICH STERNBERG 15 sc. et 1 sol. N 


THOMAS PACZKAW * 
terciali XXXIV l/Z virgis. 


8 sc. 20 den. de uno iugere uno M 


CENSUS DE ORTO NICOL1\I SENFTELEBIN EMPTUS 
PRO 18 to :\lRC ET UNA TONNA CEREVISIE PASCE ET l\IICHAELlS 


WERNHERUS ROT E * 16 sc. 
JOHANNES NEZEWANCZ 8 sc. 
MATIS SCHERTECHT ____ 1 6 
MICHIL FINKE - sc. 
EWIRKE PAPE"* 16 sc, 
JOHANNES de MERSCl-IE ol< 80 151/Z sc. 


N 
M 
M 
lVI 
M 


[Ilb] [1] 


O. 


KEYSER 
de PUTEO ol< 81 
CZIROS * l. 
KEYSER 


v Pasce et Michaelis 
8 sc. 
1/ 2 mrc 
1/z mrc 
4 1 /2 sc. 
1 fert. 


M 
M 
N 
N 
M 


. 


ALBERTUS 
JOHANNES 
PETRASCH 
ALBERTUS 


.
		

/Pomorze_030_11_101_0001.djvu

			27 


NICOLAUS 
ELIZABETH 
NICOLAUS 


OSTIRT AG 
JODYNNE - 
CZIGELER 


15 Be. 

 l/Z mre 


M 
M 


NICOLAUS KALE Ile 1/ 2 mre M 
FRANCZKE TRIPPENMECHER 1 fert. M 
GEVATIR HANNOS * 10 se. M 
JOHANNES de PUTEO * 4 1 /2 se. N 
Idem 4 1 /1. N 
TIDMANNUS de" DRERE Ile 5 se. N 
Pueri LOCH Ile l/z mre M 
TIDMANNUS de DRERE * l/z fert, N 
JEKIL RYMER Ile 5 se, M 
JOHAN SOST * 83 de uno orto l/z fert. Hem de duobus 1/ 2 fert. Hem 
1 lot. Hem 15 se, ex parte Conrad i Bruste, Hem 7 se. horum 
16 se. pertinent Sancto Georgio, 


O. m
n
 


ALBERTUS W ACZENRODE oj< at 1 fert. Item 1 fert. !tern I/a fert. 
JOHANNES HOFFMAN * l/Z mre 
CONRADUS N ASE '" 4 se. 
'fILO de CAMIN A T A 88 7 se, 
ALBERTUS W ACZENRODE * 1 fert. Item l/Z mre 
JOHANNES RYMER l/z mre de quodam spada 
adiaeente domibus suis ita quod edificia non ponet in eadem 
NICOLAUS RAWZE 3 fert. 
ALBERTUS W ACZENRODE '" 15 se, 
TIDMAN STORMER 15 se, 
JEKIL RYMER Ile 4 l /a fert, 
NICO[LAUS] MYSLAW 3 fert. 


M . 
N 
M 
M vacat 
M 
vacat 


. 


M 
M 
M 
M 
vacat 


NICOLAUS RUSSE 88 II/a mre M 
RUDIL MEISENER 11/a mrc M 
NICOLAUS GLOGAW l/z mrc M 
WENIGE HENSIL 2/1. mrc M.- In Villa Polonicali 
NICOLAUS RUGE 4 0r mrc N
		

/Pomorze_030_11_102_0001.djvu

			28 


CEN SUS TESTAMENTI DOMINE SOSTYNNE IN VILLA 
POLONICALI PASCE ET MICHAELIS 


JOHANNES 
JOHANNES 
PETIR 
NICOLAUS 


GROS E 
VROUWENSTAD 
WERMISCH 
KUERYNDER 


5 fert. 
8 sc. 
8 sc. 
1/ 2 mrc 


M 
N 
N 
M 


. 


[Ub] [2] pa 
NICOLAUS ECKEHARD 14 sc. M 
CONRADUS PRUSSE 16 sc. M 
JOHANNES KLOSIL 20 sc. M 
JOHANNES GROLAK 1 nlrc M 
NICO[LAUS] .TUNGEMEISTER 1 mrc M 
CONRADUS GOBlL .. 13 sc. M 
NICOLAUS GOLTSLAER 7 sc. M 
NICO[LAUS] GRYMMER iunior 3 mrc M - 
ALBERTUS W ACZENRODE .. 1/ 2 mrc M pertinet 
Czarias Waczenrode 
De prescripto censu et de censu in Magna et Parva Mokra. Civitas dab
t 
ecclesie Sancti Johannis singulis annis in festo Sancti Michaelis medium 
fertonem Johannes. 


JOHANNES LEMBERG 1 mrc Pasce et Michaelis data 
a Commendatore pro ampliacione ortorum in Pripsposch 87 M 
CENSUS ACANONICIS EMPTUS MARTINI DANDUS 
NICOLAUS ST ASCHKE 14 sc. 8 den. X 
ANDRIS FALKENBERG 22 sc. X . 
TIDMAN DUNSEN 5 sc. X 
JOHANNES de HERKEN 34 den. X 
TIDMAN DUNSEN 1 lot. 
JENCHIN FOGELER 1 lot. 
NICOLAUS ROSENER'" 6 1 /2 sc. 
JOHANNES SCHOTTE .. 7 fert. 


J
		

/Pomorze_030_11_103_0001.djvu

			29 


pa 


[Ub] [2v.] 


HINRICUS HENGISTBERG II 


l mrc 


CENSUS DE VINEIS MEN SURA TIS ANNO LXXVI to 
PASCE ET MICHAELIS DA
DUS w 
SW ARCZE NICKIL ... 20 sc. 2 1 /2 den. de III 1/ 2 iugeris minus M 
1/ 2 terciali minus III 1/ 2 virgis et minus uno quartali, Jo[hannes] 
de Allin 8U resignavit partem suam. 
CLAUCO de LIN DA'" DO 20 1 /2 sc. de IIIIo r iugeris minus uno quartali. M 
PETRUS ZANTGASSE 1/ 2 mrc de II iugeris L 


JOHANNES de LO'" Dl 14 sc. de II iugeris et terciali; b 
resignavit 
TREWTIL 16 sc. de II iugeris minus terciali M 
JOHANNES VROUWENDORFF 1 mrc 1 sc. de IIII or iugeris et N 
una sextali parte 
HERMAN GESKE'" 5 fert. minus 2 den. de V iugeris 11 
minus III virg:.s 
GOTKE de ALLIN · 91 iunior P/2 mrc 11 sc. 10 den. de VlIIt
 B 
iugeris minus XX
I virgis; resignavit anno XCIX no 
HERMAN KOLBERG'" 1 mrc 7 sc. 7 den. de V iugeris M 
et uno terciali. 


- 


Qa 


[Ub] [3] 


. 


TIDMAN REBBER 93 1 mrc 14 den. de IIIl M 
iugeris et XXX virgis 
JOHANNES WESTANDE 1 mrc 9 sc. 6 den. de 1\1 
V 1/ 2 iugeris LX virgis minus sextali 
JOHANNES de PUTEO / . Dł 2 mrc de VIIlo iugeris, dominus 
Jo[hannes] de Putco-resignavit 
MATIS BIROLD partem suam. 
HINRICUS de CAMINATA l?] 2 mrc 14 sc. 6 den. de X C 
iugeris uno quartali XXXVII virgis. !tern 1/ 2 fert. quolibet termino. 
WERNHERUS ROTE. 1/ 2 mrc 9 den. N 
LIMBORG b 
JOHANNES de LO resignavit b 
PETRUS de NICHTE · 1 mrc 7 sc. de V iugeris N 
et sextali x. 


- -
		

/Pomorze_030_11_104_0001.djvu

			30 


[Ub] [3v.] Q 8 


HIKILMAN 11 sc. 9 den. de P/2 iugero uno ter- N 
ciali XVI virgis, olim V orkowfswol. 
HANNOZE 1 mrc 10 sc. 8 den. de VI/2 iugero et M 
octuali 
JOHANN HETVELT · 81 1 1 /2 mrc minus 1 lot. de VI iugeris M 
minus uno quartali 
HINCZE RUSSE II 5 fert. minus 1/2 sc. de V iugeris mi- M 
nus XXV virgis 
PETRUS STROSBERG. 20 sc. 21 den. de IIP/2 iugero minus M 
XV virgis 
HERMANUS de ALLIN · 87 17 sc. 6 den. M 


HERMANNUS VOKINKUS 81 2 1 /2 mrc 7 sc. et 7 den. de XI iugeris M 
et sextali et XIII virgis 
3 1 /2 fert. de IIP/2 iugeris; resignavit B 
21 sc. de antiquo M 
13 1 /2 sc. 3 den. de II iugeris I quar- M 
taH et IIII virgis 
10 1 /2 sc. et 1 den. de P/z iugeris et M 
uno quartali 
JOHANNES SCHILTKNECHT 98 9 sc. 1 sol. de P/2 iugeris et 
XXI virgis 


PETRUS KOBILHEWPT · 
CLAUCO de LINDA · 
MICHIL FOCHS 


HERMAN BERMWILDE. 


[Ub] [4] 


R8 


TIDMANN HENGISTBERG. 108 l3 1 /z sc. 5 den. de II iugeris uno 
quartali IX virgis. Kruse habet istum censum et solvet marcam 
cum aHo censu. 
NICOLAUS LUNBORG 


PETRUS BERTOLD 
CASPAR KALIS. 


HENRICUS GROSE 


Dominus JOHANNES de LO 101 


1 mrc 7 sc, 3 den. de V iugeris LI 
virgis; vacat 
5 1 /2 fert. de V 1 /2 iugero 
1 mrc 7 sc. 3 den. de V iugeris L V 
virgis 
1 mrc 1 sc. de IIII iugeris et LI 
virgis 
7 fert. 1 lot. de VII iugeris et uno 
quartali. 


M 



 
L 
I 
g . 
M 
M 
M 
M
		

/Pomorze_030_11_105_0001.djvu

			31 


GOTSCHALCUS HENGISTBERG 1011 7 1 /2 fert. 2 sol. de VIP/2 iugero C 
et XL virgis; vacat 
GODKE KYBE * 6 fert. 21 den. de VI iugeris et D 
XXVIII virgis; vacat 
LUCAS RUSSE 103 6 1 /2 fert. et 8 den. de VP/2 iugero I 
et XI 1 /2 [virgis]; resignavit 
PETRUS RUSSE * 101 11/2 mrc 2 sol. de VI iugeris M 
et XL virgis 
JOHANNES SCHOTTE 10ł 4 1 /2 fert. minus 8 den. de M 
antiquo. 
Hem 1 fert. minus 8 den. de I iugero minus XVI virgis. 


Ra 


[Ub] [4v.] 


, 


GERCHARD BICOLN 10e 2 mrc 2 1 /2 sc. de IX iugeris N 
HERMAN de ALLIN * 107 4 1 /'1. mrc, 1 lot. de XVIII iugeris et una 
quartali; vacat 
JOHANNES HERBORDI * 1 fert. de uno iugero et P/2 virgis; 
vacat 
Scultetus in Winkenaw 3 1 /2 fert., 28 den. de IIP/2 iugero et 
XLVII virgis, tenetur Martini; vacat 
PETRUS PERLINBERG 3 fert., 1 sol. de III iugeris et XXVII C 
virgis; resignavit. Nota: de quolibet anno dedit 5 fert. quia 
vinea ipsius non erat mensurata; de quinque iugeris anno LXXX 
quinte [1485] incepit; resignavit 
TILO de ALLIN 108 2 mrc 10 sc. 20 den. de IX 1 /2 iugero 
et quartali et XP/2 virgis; ff I?] vacat 



 
f'I 


JOHANNES BOCKINTUS * 108 1 mrc 2 sc. 
denn de IV 1 /2 iugero 1/2 quartali lIII virgis y 


N 


, 
. 


sa 
[wosk wykruszony] z 
sa 
[wosk wykruszony] .. 
Ta 
[wosk wykruszony] ab 
Ta 
[wosk wykruszony] ac 


[Ub] [5] 


[Ub] [5v.] 


[Ub] [6] 


[Ub] [6v.]
		

/Pomorze_030_11_106_0001.djvu

			[lIc] [1] 


[lIc] [lv.] 


[lIc] (2) 


JOHANNES SCHILTKNECHT 110 
!tern I 
NICOLAUS 
PETRUS 
ECKEBERT 
Dominus JO 
GOT 


32 


V.d 


de IVI/2 mensis M 
M 
is N 


j 


WELE 


[wosk wykruszony] ae 


GIRLACH ah 
THOMAS HENSILIONS [?] 
PETIR BERTOLD 
[PET] RUS RUSSE '" 111 
NUSLEGER '" 
de ALLIN 11& 


!tern 


1/ 2 mrc 


N Be 


v ar 



 


x a 


20 sc. 
4 sc. 
4 sc. 
1 mrc 1 sc. 
1 mrc 3 1 1% sc. 
5[?] fert. 


A 
I 
t 


N 
N 
N 


fert. de orto olim 
th et de condith[?] et tenetur 
orto Swenichin in 
marca m anno XCIX n D [1499] 
for! al 



 


N
		

/Pomorze_030_11_107_0001.djvu

			JOHANNES 
JOHANNES 
ANDREAS 
Hem 1/ 2 fert. 
JOHANNES KORSENER 15 sc. olim Cluge 
Nickil in Nova Civitate. Civitas emit anno XCVI 


Dominus 


NICOLAUS SOST 11. 


NICOLAUS 


ARMESCHULTIS de 


. 


JOHANNES 
AND RE AS 


de MENDEN 
FETTIR 


HETVEL T '" Uł 
HUT"'
 
WEISSE 


xa 


2 1 /2 mrc 1 lot. de vi- 
nea Libesherchin '" 
IP/2 iugero 8 sc. Li- 
besherchen '" 
5 fert. de VI iugeris 
l mrc de lIlIo r iugeris 
de novo expositis anno 
XCVI1° [1497]. 
2 sc, 


4 mrc minus 1 lot. 


\ 
. 


ya 
CENSUS DE RORWEZIN u, QUORUM XII SUNT 
Q1. T ELIBET PARS DAT 1 MRC ET DUOS 
(ak SCHILLING ak] MARTINI ET PARS QUELIBET HABET X IUGERA 


I 
I 
. 
t 


[ak Dominus JOHANNES de PUTE ak ]O ole 
[ak ARNOLDUS seul ak] tetus 
[ak JACOBUS RU ak] SSE '" 
SS 
IS 


33 


[Ile] [2v.] 


N 


N 


N 


M 


aj 


[lIc] [3] 


N q Fratres W ACZENRODE '" 11' N q 
N HERMANUS KYBE* N 
N NICOLAUS RISCHKAW N 
N THOMAS JONSSON N 
N JOHANNES KUNCZIL N 
N 


CENSUS PER DOMINUM ALBERTUM SW ARCZEN AD USUM 
SANCTI GEORGII ASSIGNATUS 


i ANDREAS NIKINE 6 1 /2 fert. N 
JOHANNES SW ARCZE 1 mre, prius 5 fert. olim Conrad i M 
Wynczonis 
NICOLAUS ARNOLD I 15 se. olim Arnoldi seulteti N 
JOHANNES SITTAW 9 se. Hem 1 fert. N 
NICOLAUS ARNOLD 1 mre minus 1 sol. N 
SCHABERNAK 117 
PET RUS HUNGER* l/a mrc N 
Capitulum Culmf't"\sf' 1 ff'rt ile vinea Horn
bef!
 N
		

/Pomorze_030_11_108_0001.djvu

			34 


[Ile] [3v.] 


Y" 


CENSUS TESTAMENTI DOMINI JOHANNIS MEL[ ANTZf?]] 
IN PARV A KELLE 


JOHANNES 


ANDREAS 


JOHANNES 
Item 
JOHANNES 
Item 
NICOLAUS 


de NICHTE 118 2 mre de I iugero ut personaliter est N 
eonfessus 
VETTIR 1 mre 2 se. ortus humuli in der M 
Kelle 
BEYER ... 10 sc. 
14 se. N 
PARIS'" 3 mre N 
4 er sc. N 
GOBIN'" l/z mrc N 


Anno Domini MeccceXCIIIIte [1394] eivitas loeavit quatuor 
iugera ag [ri] [eo]enda] ad prata eommunitati 
ville Mo[ kre] ezen dando. 
Deinde annuatim de quolibet iugero medium fertonem 
Martini per seultetum ex parte eommunitatis dandum. 
Villa Mokra l/z mrc de lIII iugeris agrorum ut 


M 


. 


supra 
JACOBUS WALTFORSTER 13 1 /2 sc. de IV1/" iugero pratorum, N 
eonvenit anno XCVIle [1397]. 


TESTAMENTUM DOMINE SOSTYNNE 111 IN MAGNA 
MOKRA MARTINI DANDUS 


Domina CZARIASSYNNE'" 110 7 fert. 


[Ile] [4] 


M 


Z" 


[ak KRISTAN der V A IIk ]LTER 
[lik NICOLAUS RETS IIk ]KE 
[lik NICKIL CLAUS lik] 
PETIR COLMENSE 
Dominus NASLEGER [?] 
ALBERTUS REBBIR 111 


14 1 /2 sc. 
7 sc. 
14 se. 
1 mre. Item 4 er sc. 
l/Z mrc 
[ ak l/ 2 fert. ak] 


N 
N 
N 
N 
N 
N
		

/Pomorze_030_11_109_0001.djvu

			35 


[ak IN PARVA MOC KRA ak] 


PET[ak RUS BEYER ak] · 
KRI[ak STAN der ALKE [?] 
Jo[ak HANNES KORSENER ak] 
Jo[ak HANNES SALBE 


[ak 11 SC. ak ] 
11 ak] SC. !tem 1 fert. 


N 


20 sc. ak] 


N al 


za 


[Ile] [4v] 


[Civ]itas tenetur dare singulis annis 
ex p arte Heyneman[ak ni Dreybecher domino Sancti Georgii ak] 
6 [ak mrc min ak]us 1 [ak fert. ak] 


quanto [sic] requirit 
Notario civitas 18 mrc. !tem 6 
et alis prout 


mitis [?] q 


am 


. 


F AMULlS TURRIUM CUILIBET TRESS MARCASS 111 VIDELICET [Ile] [5] 
IN MEDIO SINGULORUM QUATUOR TEMPORUM 9 SC. CUILlBET 



 


TILO de CAMINATA 113 habuit annuatim octo sc. de duabus heredita- 
tibus in Villa Polonicali lU circa moniales Pasce et Michaelis. Qui 
octo sc. defalcati sunt et compensati pro Hlis septern sc. census, 
quos idem Tilo tenebatur solvere civitatis in Villa Polonicali, et 
in supplementum valoris addita et data est dicto Tiloni una mrc de 
qua stetit cOl1tentus. Et sit [sic] civitatis iJlas duas [sic] hereditates 
in qui bu s dicti odo sc. fuerunt constituti. 


Habet liberas et potest eis uti ad beneplacitum 
suum. Actum Anno Domini milesimo CCCCIIIPo [1404]. 
!tern civitas tenetur solvere certis personis census ad 
tempora vite ipsorum super civitate emptos, prout in libro 
de et super huiusmodi censibus confecto plenius continetur. 


[okładka dolna] 


[Ile] [5v.]
		

/Pomorze_030_11_110_0001.djvu

			36 


· Gwiazdką oznacz011onazwiska występujące w: C i e s i e l s k a, Wykazy. 
.. W tekście źródła tytuł występuje na końcu poprzedniej strony. 
II Ręką XIV -wieczną, atramentem na drewnie u oórll ramki. 
b-b Kursywą inną ręką, 
c-c Pod spodem widoczne ślady zapisu innego, zatartego, z którego w dalszej części 
linijki odczytano ze śladów: g resignavit. . 
d-d Tą samą Tęką na dwóch linijkach zapisu uprzednio zatartego, z którego 
dalej widoczne ślady: vacat 
vacat 
_e Tą samą Tęką na innym zapisie, uprzednio zatartum, z którego dalej widoczne 
ślady: resignavit. 
t-t Tą samą ręką na innym zapisie, uprzednio zatartym, z którego dalej widoczne 
ślady: resignavit, 
II Może być: Tissch. 
h-h Tą samą Tęką na innym zapisie, uprzednio dokladnie zatartum. 
I Może b'Jjć: Brewn. 
3 Może być: Vleischirnhuse. 
k-k Na wysokości tego zapisu, na drewnie po obu stronach drewna ramki znaki: 
z lewej strony +ł- t z prawej strony +f-+- . Na górze drewna Tamki 
atramentem, ręką XIX-wiecznq: Laurentius Koppirnik. 
1-1 Tekst skTdlony. 
m-m Na innym zapisie, uprzednio zatartym, "2 którego w dalszej części linijki 
widoczne: .... terynne. 
n Dale; 
lady trzech wyrazów, zatarte i nieczytelne. 
o Może być: Bukschenynne. 
p Powyżej pole niezapisane. 
q-Q Tekst tej kolumny oddzielony przez pisarza od sąsiedniej pionową, rytą linią. 
r Może but: Hinichynne, 
I-I Inną ręką. 
t-t Inną ręką na innym zapisie, zatartym, 
u Powyżej, w polu górnym, wosk całkowicie wykrusiony. 
v Wyżej ok. 1/ s powierzchni pola wosku wykruszona. 
w Zapewne wiek XIV. 
x Poniżej, w polu dolnym, wosk całkowicie wykruszony, z wujątkiem kilku 
skrawków, na których widoczne fragmenty tekstu: 
_hanne s........ 
den.... 
)' Poniżej ok. '/s powierzchni pola wosku wykruszone; z ocalałych fragmentów 
odczytano: 


.. 


de L_ I_I sc. 10 den, de N 
et III [?] virgis _ 
23sc.X _ 
virgis 
11 den. 


LXV 
z Wosk prawie całkowicie wykruszony; na ocalałych skrawkach zachowane: 
vacat 
1\1: 
aa Wosk pTawie całkowicie wykruszony; na ocalałym skrawku zolchowane: 
Johannes 
Nicolai 
1111 Wosk prawie całkowicie wllkruszonll; na ocalał11m skrawku zachowane je- 
dynie: Henri[cus] 



 


)
		

/Pomorze_030_11_111_0001.djvu

			37 


. 


ae Wosk prawie całkowicie wykruszony; na ocalałych skrawkach zachowane: 
Joh 
H 
O 
Nicolaus 
Dominus 
Get 
ad Ręką XIV -wieczną atramentem na drewnie góry ramki; obok litera Y, za- 
pewne pomyłkowo. 
Be Dalej wosk w całości wykruszony. 
al Ręką XIV -wieczną atramentem na górze dTewna Tamki; obok skTeślona li- 
tera Y. 
al Górne i dolne pole z PTawie całkowicie wykTuszonym woskiem; na ocala- 
łych skrawkach widoczne jedynie: scot 
leger 
ah Powyżej wosk całkowicie wykruszony. 
al Poniżej, do końca pola, wosk całkowicie wykruszony. 
aj Poniżej, w polu dolnym, wosk prawie w całości wykTuSZonll, a na ocalałllch 
dwóch skrawkach zachowane jedynie fragmentll tekstu: 
Petrus 


.. 


Joh 
Nickil Wer 
Joh 
1 1 {1 
lk-ak Odczytane w 1953 T. 
al Poniżej, w polu dolnym wosk prawie w całości wykruszonll, a na ocalałllch 
skrawkach widoczne fragmenty tekstu: 
Joh 
Nicol 
Nicol 
Jo 
am Dalej, do końca pola, wosk całkowicie wykTuSZonll. 


l Czarias Watzenrode, 1422, 1424 - S e m r a u, Katalog, s. 101. 
I Petrus Cziros, Szeliga, 1398-1421, 1443 - N o w a k, Sprawa przyłączenia, 
s. 103-105. 
I Petrus Konicz, 1409 - S e m r a u, Katalog, s. 58. 
· Johannes Rubyt, I 1295-1308/1309, II 1370-1372, III 1398-1405, IV Longus 
1405-1406, V 1424-1439 - S e m r a u, Katalog, s. 84-85. 
I Pons novus Predicatorum = Most Pauliński. 
8 Swebogin - zapewne sklepione pTzejście przy barbakanie u Wlllotu uliCV 
Starotoruńskiej. 
7 Zapewne w Bramie Starotoruńskiej. 
, Konrad Rusopp, 1397-1410 - S e m r a u, Katalog, s. 86. 
I Albert Watzenrode, I 1377-1399, II 1403-1404, III 1423-1440 - S e m r a u, 
Katalog, s. 102. 
11 Her Gotke Rebber, l 1379-1411, II 1410 - S e m r a u, Katalog, 8. 80, podaje 
;ako Gotze. 
11 Stajnie, może w 1402 T. już u stóp KTzllWej Wieżll.
		

/Pomorze_030_11_112_0001.djvu

			38 


11 Franczko Rabian, zapewne rzeźnik, od nazwiska tego pochodzi może nazwa 
ul. Rabiańskiej (P r a e t o r i u s, s. 58). 
11 Henryk de Allen, 1320-1351 - S e m r a u, Katalog, s. 24. 
14 Zob. wyżej, przypis 6. 
16 Wawrzyniec Kopernik nie był przodkiem astronoma. 
18 Johannes Russe, I 1308/1309-1320, II 1395-1413 - S e m r a u, Katalog, 
s. 87-88. 
17 Gotke Rebber, zob. przypis 10. 
lB Gotke de Allen, 1365-1383 - S e m r a u, Katalog, s. 24--25. 
11 Ul. Chelmińska, dzi
 Dzierżyńskiego. 
10 Stajnie przy ratuszu. 
.1 Klemens z Przeczna, może rycerz - S e m r a u, Katalog, s. 44. 
n Może sklepienie przy Bramie Chełmińskiej, inne niż Swebogen - por. wyżej 
przypis 6. 
.1 C i e s i e l s k a, Wykazy, s. 83, gdzie występuje Buschin. 
.4 Zapewne niewiasty zaczyniające specjalne ciasto, np. do pierników. 
.s Ku
nierze. 
18 Johannes Rockindorf, I 1340, II 1363-1376, III 1456-1483 - S e m r a u, 
Katalog, s. 82. 
11 Henrich Bawerfind, law nik z Nowego Miasta, 1417-1421 - KŁNM. 
18 Jacobus Rockindorf, na Nowym Mieście 1436 - KŁNM. 
19 Albert Rebber, I 1350/51-1393, II 1363, III 1414-1422, 1440 - S e m r a u, 
Katalog, s. 80. 
10 Johannes Rubit, zob. wyżej, przypis 4. 
11 Conradus Rusopp, 1380-1410 - S e m r a u, Katalog, s. 86. 
l. Gotke Rebber, zob. wyżej, przypis 10. 
II Albertus Waczenrode, zob. wyżej, przypis 9. 
14 Franczko Rabian, zob. wyżej, przypis 12. 
IS Fartorium - rzeźnia, D u C a n g e, t. 3, s. 208-209 (Sląsk 1311). 
IMI Petrus Russe, I 1320, II 1379-1411 - S e m r a u, Katalog, s. 87. 
17 Szpital św. Ducha przed bramą tej nazwy, dziś nie istniejący. 
IB Bostolcz - strumień opływający mUTU miasta od zachodu. 
19 Cegielnie. 
40 C i e s i e l s k a, Wykazy, s. 86, podany jest jako Iserkarst (?). 
41 Albertus de Allen, 1363-1371 - S e m r a u, Katalog, s. 24. 
41 Albertus Rebber, zob. wyżej, przypis 29. 
41 Gotke Rebber, zob. wyżej, przypis 10. 
44 Hermann Rubyt, 1404-1416 - S e m r a u, Katalog, s. 85. 
48 Johannes de Puteo, von Putten, I 1379-1405, II 1422-1439 - S e m r a u, 
Katalog, s. 79. 
48 Albertus de Allen, zob. wyżej, przypis 41. 
47 Girko Bikoln, 1368-1393 - S e m r a u, Katalog, s. 29. 
41 Albertus Dulmen, 1392 - S e m r a u, Katalog, s. 34. 
41 Hermannus Dulmen, 1350-1376 - S e m r a u, Katalog, s. 34. 
so Lucas Russe, I 1369-1411, II 1424-1442 - S e m r a u, Katalog, s. 87-88. 
11 Dominus Johannes Jelin, I 1375-1394, II 1439-1455 - S e m r a u, Katalog, 
s. 52. 
61 Hermannus de Allen, I 1307/1308-1330?, II 1386-1403 - S e m r a u, Kata- 
log, s. 24-25. 
81 Ewirke Pape iunior; II 1384-1408 - S e m r a u, Katalog, s. 71'. 
84 Dominus Henricus Hetvelt, 1383-1398 - S e m r a u, Katalog, s. 48. 
S8 Albertus de Winda, 1370-1390 - S e m r a u, Katalog, s. 105. 
M Albertus Rebber iunior, zob. wyżej, przypis 29. 


. 


.
		

/Pomorze_030_11_113_0001.djvu

			. 


. 


ł 


lo: 


39 


87 Godke de Olffen, może de Olssen, z Oleśnicy. 
88 Conrad Rusopp, zob. wyżej, przypis 31. 
88 Johannes de Mersche, 1395-1417 - S e m r a u, Katalog, s. 71. 
80 Hermann Pape, 1 1305-1312, 11 1454-1470 - S e m r a u, Katalog, s. 75-76. 
11 Dominus Johannes de Puteo, zob. wyże;, przypis 45. 
n Dominus Johannes Jelin, zob. wyżej, przypis 51. 
8. Może Liffardus Blumental - S e m r a u, Katalog, s. 30. 
8ł Hinricus Werle, 1 1360-1373, 11 1382-1386, 111 1389-1395 - S e m r a u, Ka- 
talog, s. 104. 
88 Girco de Allen Longus, 1 1389-1393, 11 1407-1430 - S e m r a u, Katalog, 
5.25. 
e8 Lucas Russe, zob. wyżej, przypis 50. 
87 Hermannus Vokinkus, Fokinkus, 1377-1404, syn 1404 - S e m r a u, Kata- 
log, s. 38. 
88 Hermanus de Allin, zob. wyże;, przypis 52. 
88 Johannes Goltberg, 1374-1387 - S e m r a u, Katalog, s. 40-41. 
70 Ditmar Rebber, 1 1350-1366, 11 1370-1381 - S e m r a u, Katalog, s. 80. 
71 Johannes Hetvelt, zapewne Jan Młodszy 1388-1411 - S e m r a u, Kabtlog, 
s. 47-50. 
7' Albertus Dulmen, zob. wyżej, przypis 48. 
7' Johannes de Puteo, zob. wyżej, przypis 45. 
7ł Girlacus Wenke, 1375-1402 - S e m r a u, Katalog, s. 104. 
71 Petrus de Nichte, 1 1375-1402, 11 1415-1418, 111 1440-1449 - S e m r a u, 
Katalog, s. 74. 
78 Hermmanus de Allen, zob. wyżej, przypis 52. 
77 Bertoldus Jungeweise, 1379-1408, inny Bertold 1413 - S e m r a u, Kata- 
log, s. 53. 
71 Lucas TIusse, zob. wyżej, przypis 50. 
78 Girko de Allin, zob. wyże;, przypis 65, i Hermann de Allin, zob. przypis 52. 
80 Johannes de Mersche, zob. wyżej, przypis 59. 
81 Johannes de Puteo, zob. wyże;, przypis 45. 
81 Petrasch Cziros, zob. wyże;, przypis 2. 
SI Johannes Sost, 1340-1358 - S e m r a u, Katalog, s. 92. 
Ił Albertus Waczenrode, zob. wyżej, przypis 9. 
81 Tilo de Caminata, 1411 - S e m r a u, Katalog, s. 54. 
88 Nicolaus Russe, nie podany u S e m r a u a, Katalog, s. 87--88. 
S7 Trzeposz, młyn. 
88 Henricus Hengistberg, 1389-1391 - S e m r a u, Katalog, s. 45. 
88 Johannes de Allen, 1508-1526 - S e m r a u, Katalog, s. 26. 
80 Clauco de Linda, 1 1355-1365, 11 1411-1432, 111 1458-1480, IV 1518-1563, 
V 1554-1574 - S e m r a u, Katalog, s. 67. 
81 Johannes de Lo, 1.1349/1350-1381, 11 1381-1400, 111 1430-1460 - S e m r a u, 
Katalog, s. 68-69. 
82 Gotke de Allin iunior. Gotke rajca t sędzia 1365-1390, raczej to jego syn - 
S e m r a u, Katalog, s. 24-25. 
8' Tidmann Rebber, 1385-1398 - S e m r a u, Katalog, s. 80. 
8ł Johannes de Puteo, zob. wyżej, przypis 45. 
81 Johannes Hitfeld: Jan Starszy zm. przed 1383, Jan Młodszy 1388-1411 - 
S e m r a u, Katalog, s. 47-48. 
88 Hincze Russe, 1395 - S e m r a u, Katalog, s. 88. 
.7 Hermanus de Allen, zob. wyżej, przypis 52. 
88 Hermannus Vokinkus, zob. wyżej, przypis 67. 
88 Johannes SchUtknecht, 1382-1396 - S e m r a u, Katalog, B. 89.
		

/Pomorze_030_11_114_0001.djvu

			40 


100 Tidmann Hengistberg, 1383-1401 - S e m r a u, Katalog, s. 45. 
101 Dominus Johannes de Lo, zob. wyżej, przypis 91. 
101 Gotko Hengistberg, 1384-1385 - S e m r a u, Katalog, s. 45. 
101 Lucas Russe, zob. wyżej, przypis 50. 
104 Petrus Russe, zob. wyżej, przypis 36. 
101 Johannes Schotte, 1 1378-1389, 11 1407-1418 _ S e m r a u, Katalog, s. 90. 
108 Gerhard Bykoln, 1368-1393? - S e m r a u, Katalog, s. 29. 
107 Herman de Allin, zob. wyżej, przypis 52. 
108 Tilo de Allin, 1 1421-1437, 11 1459-1499 - S e m r a u, Katalog, s. 25. 
108 Johannes Bockintus, 1392-1404 - S e m r a u, Katalog, s. 30. 
UD Johannes Schiltknecht, zob. wyżej, przypis 99, albo iego syn _ S e m r a u, 
Katalog, s. 89. 
Ul Petrus Russe, zob. wyżej, przypis 36. 
111 .... de Allin - nieodgadniony. 
Ul Dominus Nicolaus Sost, ksiądz, 1379 - S e m r a u, Katalog, s. 93. 
114 Johannes Hetvelt, Starszy 1358, Mlodszy 1388-1411, jest też Johann 1458- 
-1465 - S e m r a u, Katalog, s. 47-50. 
111 Rorwezin - łąki na Mokrem. 
118 FrYderyk Watzenrode, 1412-1416 - S e m r a u, Katalog, s. 102. 
117 Szabernaki - grunty wydzierżawiane na 50 lat, na których byly domki 
i ogrody - Z. N o w a k, Dzieje Chełmna do końca XIII w., IW:] Dzieje Chełmna 
i jego regionu, pod red. M. Biskupa, Toruń 1968, s. 124-125. 
118 Johannes de Nichte - nie wymieniony przez S e m r a u a, Katalog, s. 74. 
UD Por. wyżej, przypis 113. 
110 Wdowa po Cezarym 1łengistbergu, 1345-1380, występuje jeszcze w 1413 _ 
S e m r a u, Katalog, s. 45. 
111 Albertus Rebbir - zob. wyżej, przypis 29. 
121 Place strażnik6w wież. 
III Tilo de Caminata, 1411 - S e m r a u, Katalog, s. 54. 
114 WieI Polska - na obszarze dzisiejszego Muzeum Etnograficznego. 


. 


. 


. 


1 


. 


.... 


- ...
		

/Pomorze_030_11_115_0001.djvu

			POLIPTYK C 


[okładka górna] 


[lJ 


a CZINS VON DER GEW AND KAMER a 


[Iv.] 


CENSUS b DE MERCATORIO 
PASCE ET MICHAELIS DANDUS 6 MRC 
QUOLlBET TERMINO TRES MARCAS SOLVENTES PASCE 


Die gewandsneider sull [en] forbas geben ierlich 6 mrc. 
Das sal steen uffs behagen Pasce LImo [25 IV 1451) per 
medium annuatim 3 mrc. 


c PETER 
CASPER 
d PET RUS 
d JOHANN 


BERRINGER 
SCHOTDORFF I 
SCHELIGA d I 
RACKENDORF d 3 


resignavit Michaelis c 
hot III jor frey 


N 


NYCLES von der L YNDE · 
c NICLAS PREWSE c I 
Her LUDWIGK ENGELHART e 


intravit feria IIIIta ante Viti, 
dabit pro gratali Michaelis LIlIo 
[29 IX 1453). 
Recognovit dominus Hermanus 10 mrc 
quadragesimo quarto. 


. 


N 
Z 
M 


LORENCZ PREWSSZ M 
NICLAS CZENEKER t 
dabit primum censum Pasce anno XC primo [11 IV 1490). 
HERMAN von DANCZKE 1 1 /2 mrc Pasce, 11/1 mrc Michaelis. 
Item Gregors tisch ist vorkowft vor 2 mrc Pasce LII [9 IV 1452). 
Item I tisch ist gerechent vor 2 mrc. Item mit Gregor Sneider 
ist abegerechnet so, das her bleibt schuldig 6 mrc und 6 schil., 
· feria VI ante Luce XLIX [12 XII 1449]. Was her tewir ufgeben, 
sal im sal. Gregor Sneider tenetur von der stathuze 7 1 /1 mrc 
nuwes geldis vor I ior czins. Item 3 mrc gering. !tern 3 mrc 
minus 6 schil. gering von I mantil der do vorkouft. 1 mrc gering 
Michaelis anno XLVII [29 IX 1447]. 
JORGE STOLLE H 
JOHAN von der LINDE 7 tenet von 100 mrc czinse; vide in 
manuali LImo anno [1451]. 


ł
		

/Pomorze_030_11_116_0001.djvu

			42 


I [2] · CZINS VON DER PAULER BRUCKE I VON OSTERN 
UND MICHAELIS · 


HANS 
BARBARA 


HUB EN ER 
KRAFFTIN 


RIBNITZ 
schuster 
CHRAME l?] 
KRAFFTIN 
WEYNGERTNER 


ASMUS 
JORGE der 
JAHN 
KATHARINA 
HANS 
HEDWIG 
HANS BRANDEROT 
NICLAS KURSNER 
AUERWASIN e l?] der barbirer 
LUCAS TSCHIRKOLA 


2 mrc N 
1 1 /2 mrc A 
1 1 /2 mrc 
1 1 /2 mrc S 
5 1 /2 fert. l?] C 
P/2 mrc D 
1 1 /2 mrc H 
1 1 /2 mrc e 
1 1 /2 mrc e 
2 mrc M 
2 mrc, 2 mrc 9 schil. dedit 1 mrc M 
P/2 mrc N 
1 1 /2 mrc n 


Die kleyne schneiderin 1 1 /2 mrc N 
ANNA MAMATKIN 1 1 /2 mrc H 
WENZEL der LAM E 1 mrc ad placitum O 
. 
BARTUSCH SCHNEIDERIN 1 1 /2 mrc et 
{ELSE CZIMMERMANNS 1523 l} 1/ 2 mrc M 
1 1 /2 mrc e 
JORGHE WOLGEMUT P/2 mrc H 
1 1 /2 mrc 
LORENTZ STREICHER P/2 mrc F 
ORTEY CZIMMERMANNE P/z mrc D 
TRA WDE PREWSCHNER 1 1 /2 mrc Pasce et Michaelis. Y 
Trawde debet jedo [sic] 
Michaelis l/Z mrc 
GREGER THORNISCH 
under der Pauler Brucke annuatim H 
LORENTZ SCHILLMANUS von gewelbe dobey 2 mrc 
. 
.
		

/Pomorze_030_11_117_0001.djvu

			43 


a CZINS BINNEN DER STADT HINDER DER MA WER. 


I [2v.] 


DE DOMIBUS INTRA MUROS PASCHE ET MICHAELIS 


NICLOS WYMEME 2 mrc; resignavit et expropriavit C?] 
eam civitati e 
HANS KNORRE 1/2 mrc Pasce 1 mrc habet von 
thorme. Resignavit jertczins idach 
ufs ratis behagenn, 
V ALENTIN KNORRE de propria hereditate 3 fert. 
JAN CZENSKY 15 sc. e 
Her ASMUS ESKEN a 1 fert, M 
Prister czins her Gregor Daul 10 
Her Springenberg 11 de domo civitatis in platea Sancte Anne 7 mrc 
MARGARETA ADAMYNE 1 mrc C 
MAT Z GERTNER 3 mre N 
JON SCHARAFF 1 1 /2 mrc 4 SC., halb uff Ostern V 
halb Michaelis 


MOLER 
J ACOBUS LESER 
Her ANDRIS PREWSSE 
GEORGE TZERTE C?] 


. 


BLASK 


RHESZE 


HANS 
HANS 
ELIZABET 
c JORGE 
J"ACOB 


WIRT 
ARNT 
NEYTHARTYNE 
GRSZESSACK c 
KAMPOTH prius, 


. 


DOMINICUS CASPER FALKE 
l\1ERTEN KASZKA 
HANS RACOLNER I 
MA TZ HASE 
NICOLA y SCHETZKA 
THOMAS BEYER 
THOMAS BEYER 
GREGER MEWERER 
ANDIRTS f?] MEWRER 


3 mre M 
3 mrc N 
19 se, M 
l/z mre erbczins , . , . . . . . . , . M 


von der housz 1 fird. das do 
gehert von der Gerstengasse in 
der Fergasse 11 M 
5 mrc Pasce M 
10 fert. 11 
3 fert. M 
l mrc N 
3 fert. 8 sc.; presens [?] Pol- 
nysche Lorentez a 
cum fratrE' Laurentio 1 fert. N 
1 fert. N 
l fert. M 
2 mrc N 
l mrc L 
1/2 mrc Pasce et Michaelis --- N 
4 fert. 
1 mre M 
1 mrc M
		

/Pomorze_030_11_118_0001.djvu

			44 
I [3] SIMON RUBIN 3 mrc 
 N 
HANS von SCAMPE 1 mrc 
DOROTHE ZZEPKE 1/ 2 mrc N 
HANS WISZNER 1 1 /2 mrc K 
Segemunt Beimer 
GHEGOR SCHWETTZKE 1 mrc K 
HANS CZYMMERMAN l mrc perpetue N 
c AGNES PRUSCHESSEN c l mrc Z . 
PAUL TEGENHEIM 1 1 /2 mrc h 
THOMAS MULNER 1 mrc g 
LORENTZ KATBURNER 3 fert. Pasce, 3 Iert. Michaelis d 
JAN SMUDA 3 fert. I 
GREGER l\IALE 2 mrc, halb Pasce et Michaelis L 
JOCOB SCZESZNY 3 mrc von Blosebalgen uff 
Trium Regum c 
NICLIS FRISZE 2 1 /2 mrc, dis hawsz hot der roth 
vorkowfft. n 


c AUGUSTYNUS 110CKERER c 2 1 /2 mrc {hełt der stadkoch} 
{Die i gesellen des wercks der schuster 1/ 2 mrc} M 
MATTIS KNFIP a fert. der ersame rat hat em 
ingelassen kermesen [?J unde 
andere czuvorkouffen M 
HANS OGEL 19 sc. N 
c STEFKE TSCHESLA c 3 fird., vide in anno LI [?J e 
MICHEL SCHOLTCZ 9 fert. o 
PAUEL RABATT 6 mrc N 
c BARTUSCH BA YER c l fert. Pasce, l fert, Michaelis 
. . , ., parte eius . . . . . stat 
. , . . Jacob Hertil; resignavit. B 


THOMAS TSCHESZLA 
c HENRICUS WITTE c 1 fert. de residua parte eiusdem 
stabuli 13 et census primus erit solvendus ad festum Michaelis 
de anno CCCClIIo [29 IX 1403] medietate et aha medietate Pasce, 
et hoc deinceps servando. Et nota: quod civitas debet habere 
liberum transitum per huiusmodi budam ad terminum quando 
et quotiens erit necesse anno CCCCIIo [1402J. 
HEYNRICH mit EYNER HANT 3 fird. Pasce, 3 fird. Michaelis. g. 


. 


. 


.
		

/Pomorze_030_11_119_0001.djvu

			CENSUS TESTAMENTI LUDOVICI PORSLEGER PASCE 
ET MICHAELIS J 


. 


CASPAR P AL YCK 
WALTEN BERTSCH 3 fird. 
lVIATZ SCHUlVIECHER vor mole 15 mrc J halb uff. Johannis, 
halb uff Weynachten. 
Dedit 10 mrc, resignavit J post Conversionem sancti Pauli dedit 
l/a rorc. 
HANS LANGE 5 mre Pasce et lVIichaelis 
HANS RADZECH k hat eyn hausz angemet in der Fergasse 14 2 mrc 
und hot drey jor frayheit, dabit priroum censum anno XCVII 
Pasce. 
JOHAN c BECKER 7 rore 
vide ultimus versus in foliis. 
NICLOS GLEWICZ ____ prister 5 fert. 
NICLAS LA WDElVIER --- czins 5 fert. de duabus 
presens Janko Polak hereditatibus in Platea Sutorum 


. MICHAEL 1 GRUBENER 1 fert. Pasce, 1 fert. lVIichaelis r l?] 
BARTHOLDROGENDORFF 1 1 12 mrc Pasce Z 
HEDWIGA lVI A TTISCHINE 1/ 2 mre p 
CEN SUS DE SWE BO GEN 11 PASCE ET MICHAELIS 
STESCKO VYSZGODA I/Z mre M 
STESZKE vom SWEPOGEN l fird. e 
Her DOlVIINIC BECKER l fird. D 
HANS A WSWICZ, prius Cziras der Junge 18J 4 fert., vacat 
De Testudinne 17 3 fert., resignavit e 
c FRANCZKE BELCHO c J resignavit I/a mre d 
PETIR LITTE thorm bey Schiszgarten 3 fird. V 
. . . . , . . CONRADUS l?] lVIOZANCZER 3 fert. i 
.1 mrc J 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc lVIichaelis 
. NICOLAI DEYSZKA [?] 1 fert. b 
JACOB ..... 1 mre 


. 


45 
I [3v.] 
N 
G 
g 
N 


8° 


e 
e
		

/Pomorze_030_11_120_0001.djvu

			46 


[la] [1] LORENCZ KALCKBWRNER m l/z mrc M 
URBAN PREWSYNE, prius Lorencz Strasburg, 1 fert. 
JAHN 1 TROYANn 8 sc. N 
von torme 6 gros. 
MICHEL SCHERTKE 8 sc. N. Ad vitam suam dum taxat. 


CENSUS DE TURRIBUS PASCE ET MICHAELIS 


. 


dabit 1 mrc gering annuatim ad placitum consulatus anno ....... 
Michaelis 
o STEFFAN MERGERCHIN f?] o l/Z mrc a, prius 1 mrc 
PSYMON KEZELING p 5 fert. X 
AUGSTIN BOGENER prius 3 fert. 9 sc. resignav1it, dominus Johan- 
nes Rawze 11 habet i 
BARTISCH von DYBA W 3 fert. von Ludowig Torme f?] q o 
NICOLAI GOL Y 1 mrc Michaelis und Pasce n 
WOYTECK KOSCHTSCHESSZA 5 fird. Pasce, 5 fird. Michaelis N 
von die habet beider hynder Unser Frawen. 
JAN GBUR von thore eyn ...... 1 mrc Pasce p 
.... .. in der Newstete selbe underyn czinsern 
LUCAS WUNDERLICH 3 1 /2 mrc N 
NICOL[AUS] SCHONENBORN 1/ 2 mrc vacat t 


r TILE von der KEMPN A TH 19 1 mrc X r 
MICHEL KRIGER den thorm, do die Kochinne gewonet hot gratis 
ad vitam. 
NICLUS DORRESNABIL 1 mrc 
MATCZ WACHSLOGER 1 1 fird. K 
BALCZER KRETCZNER 1 fird. 
MARCZIN LITTE 16 sc. L 
JOCOB LOBDE vom speicher 1 fird. Pasce et Michaelis N 
der . . . . knoffyn gehort hat 
prius Steszke Czeslyn 
MARTTCZIN WOLFFIRCH 15 gering N 
THOMAS HOFEMAN 1 mrc uff Pasce und Mi- . 
chaelis 
MATTIS WACHSLOER 1 fert. K 
PETER SCHIRMACHER vacat 1 fert. 
hinder den Weychsleger 
VICENTZ CLEYNSCHMIDT vom hawsz etwan der Behemyn {vide 
in manuale 1519 I 6 mrc annuatim.} 
NICLIS t LEMMICHIN f?] 1 fert.
		

/Pomorze_030_11_121_0001.djvu

			47 


-TESTAMENT HER GOTKE VON ALLEN.e OF OSTERN 
UND MICHAELIS a 


[la] [Iv.] 


TESTAMENTUM DOMINI GOTKONIS DE ALLEN PASCE 
ET MICHAELIS 


MATTES KOPATTZ vom domus u........u 3 fird. tenetur M 
CASPAR SLITT 3 mrc de duabus domibus in Platea Culmensi v 
JORGE KUFROS pristerczins 6 mrc perpetue 
LUCAS WACZENRODE 11 de balneo retro Minores 2 mrc B 
MATHIS WEISBURSTE w 1 mrc de domo in Platea Sutorum, das 
czinst dem prister. 
HANS PHERKNECHT 15 mrc Pasce et Michaelis vom testa- L 
ment Johan Baratsch minus 1 fert. seynes vatirs aIs der statbuch 
uswiset. 
DAVID dem vicarien 11 mrc minus 1 fert. x 
WOYTKE TATKE 2 1 /2 mrc Pasce, 2 1 /2 mrc Michaelis perpetue. V 
HANS LIMBERG vom haws off der Grozegasse u, l/a mrc off M 
Ostern, 1/ 2 mrc off Michaelis. 
THOMAS CZELTSCHNEIDTER 2 1 /2 mrc Pasce, 2 1 /1 mrc Michaelis N 


. 


)' 


.............................. . 


)' 


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 


MATTIS von der LYNAW 
LORENCZ ARNOLTINE [?] 
CECILIE GUTKNECHTIN 
HANS MERER 
c ANNA SCHORNHALSYNE c 
Prius Urban Schlecz 


. 


c HANS ELBOGEN c 
JEROMINUS GEWNA W z 
c KATHERINA PENTTZLOWWSKEY c 
HANS HERTWIG 
MATTIS TWAROK 
SOFFKE CZEPENERYNNE 
HEDWYCH STANDYNNE 


JORGE 


KOSELER 


2 mrc, resignavit n 
5 fird. 
lmrc e 
lmrc N 
6 sc. t 
5 fert. sol 6 mrc gebin der g 
erste . . . .. resignavit anno 
XC [1490]. 
5 fert. 
6 fert. N 
lmrc A 
lmrc M 
5 fert. N 
Barbara Kanegisserinne 
5 fird. 
5 fert. 
1 mrc N
		

/Pomorze_030_11_122_0001.djvu

			48 
[la] [2] URTHEY GOLIUS 11/2 mrc N 
ELSE SCHONBORNYNNE 1 1 /2 mrc N 
BARTSCH FLANNYK 1 1 /2 mrc N 
BARTSCH FLANNYK 1/2 mrc N , 
MICHEL MELCZER 1 1 /2 mrc M 
GEORGE SCHEKIRKE 2 mrc są M 
BONA VENTURA SEYSKRICK 6 fert. N 
JOCOB CROMER gnyvensis' l 5 fird. K . 
THOMAS KUSCH 1- mrc N 
ANDRIS SEYFFRIDT 1 1 /2 mrc N 
THOMAS SCHEKIRKE 11/2 mrc N 
MARGARETA SONNESCHYNE 2 mrc 
FRIDERICH SEYDENHAFFTER 6 fert. N 
THOMAS SCHMIDT 5 fert. N 


V ALTIN KUCHSS 5 fird. N 
LUCAS WUNDERLICH 5 fird. M 
KATHARINA GORTLERIN 5 fert. N 
MARGARETA SCHENCKERYNE 1 mrc r 
JOCOB JESCH 5 iert. M 
BERNHARD CLEYNN 1 mrc L 
JOCOB ROSENER 1 mrc N 
NICLAS GRUNSTCHN [sic] 6 fird. N 
MARGRIT SCHNEIDERSCHE 5 fird. N 
 
STENTTZEL STULTTZ 5 fird. O 
BARBARA STESZKYN 5 fert. 
MARTSCHYN KASCHKA 1 mrc N 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 fird. 
SIMON KLEYNMAN 1 mrc M 
ANDRIS MALERYNNE 5 fird. 


"'\ 


}
		

/Pomorze_030_11_123_0001.djvu

			, 


. 



 


"'\. 
J 


49 


Von de zen nochgeschreben buden hat die stat gehat 13 mrc gering czum [la] [2v.] 
testament Heinrici de Allen"; den czins gab heruff her Johan Bec- 
ker II czu halben iorn 6 1 /2 mrc off Ostern, 6 1 /2 mrc off Michaelis; 
was des czinses doroff obengeschriben ist, das ist der stat angeko- 
men von Anna Porren tochter, die erbelosz starb Anno Domini 
MCCCCLXVto circa festum Margarete [13 VII 1465]. 
HANS ZALI CH 1 mrc e Her Lorencz Bergman 
HANS NEWMAN 1 mrc e der von Allen capllan II 
c MERTIN SCHOPCZ c 1 mrc e hebet von dezern czinse 
NICLAS SCHORMAN 1 mrc e 20 mrc; das obirge geld 
MATHIS KONIGSWALD 2 mrc e sal her dem rathe andwerte[n] 
LAZARUS . . . . . . . . . 1 1 /2 mrc e primo suscepit anno 
JUNGE HANSZYNNE 1 mrc e MCCCCLXIX Michaelis 
[29 IX 1469]. 


JOCOB KRECZMER 
NICLAS PERNER [1] 


2 mrc e 
1 mrcy 


Her sb Jorge Tausentlist der prister hot beka nt das her b eyn leen hot 
von herenn Niclos von der Linde 17 und Henrich vom Felde 18, dy 
leenherenn seyn etwenn Belgart; denen czinset her dem rathe alle 
ior 1 1 /2 mrc gut uff Martini von Mocker czinse. Actum feria VI 
ante Ad vincula Petri anno etc. LXXIII [30 VII 1473]. f 
Her Jorge Echner der Teschener cappella n 18 czinset von dem samen lene 
alsze der von der Linde cappellan 1 1 /2 mrc gut. Item dem 13 schi1. 8C 
gut aIs uff Martini solen in anno. 
Item der ersame rath hot her Lorencz den obgeschriben czins geringet 
uff 2 mrc 4 schil. Bessirn sich seyne czinse, zo sal her seynen 
fullen czinsen gebyn. Actum LXXVIIlo anno feria sexta post Vin- 
centi [23 I 1478]. 
Fraw TRAUDA BRAWPUERIN l?] 8d gybet von yren 1 mrc N 88
		

/Pomorze_030_11_124_0001.djvu

			50 


[la] [3] DY TEYGNERYNNE 30 PASCE ET MICHAELIS TUNC MITENTES 
SORTEM 


KATHRINA EYCHELERYNNE 1/ 2 mrc d 
Dy PUSSYNNE 1/ 2 mrc d ANNA SCHELLINDORFHYNNE 
ELIZABET KEWTEL YNNE 1/ 2 mrc d 
CZINE BA WIRHEWRYNNE 1/ 2 mrc d MARGARETE BRUCKENERYNNE 
ELIZABET KREMERYNNE 1/ 2 mrc d MARGARET A GREBERYNNE 
GRYTHE STOL YNNE 1/ 2 mrc d PETIR STRENHIL 
DOROTHEA NETHERYNNE 1/ 2 mrc d 
CLARA von KALDEN 1/ 2 mrc d 


3 fert. r 


1/ 2 mrc d 
1/ 2 mrc d 
. 
1/ 2 mrc vacat d 


CEN SUS PELLIFICUM 31 MICHAELIS PER MARCAM SIM UL [SIC] 
IN UNO ANNO 
TUNC MITENTES SORTEM 


Dy korszner suJlyn vorbas geben von iglicher cammer 1 1 / 2 mrc des 
iores; und wer gesinde vormag czuhaldyn, der salouch eine camer 
halden; concordatum anno etc. LIX circa festum Michaelis [29 IX 
1459] und dy uszhengen suJlyn ouch cammer halden. 
Sie haben noch V camernn ofgenomen und suJlyn von iglicher camer 
1 mrc czinsen des iors uff Michaelis, denn losen sie. Concordatum 
feria VI ante Simoni et Iude anno etc. LXXIlo [23 X 1472] at. . 
11....................................... .11 


. . . . . . . . . . . . . . . . NICLOS WEYSE 
MATHIS RYSZKE JORGE CZIMMERMAN 
GREGOR BOTTENER dedf'runt Michaelis 10 mrc 8 ' IIIO ipso [29 IX 1483] 
dederunt 8 mrc 83 I ipso [1483] 
HANS ZATELER dederunt Michaelis anno 84 to I [29 IX 1484] 
dederunt Michaelis anno 85 to I [29 IX 1485] 
HANS KOZELER dederunt Michaelis anno 8 I Vpo I [29 IX 1486] 
dederunt Michaelis anno 8 ' VW o [29 IX 1487] 
NICLOS SMOLLE dederunt Michaelis anno 88 vO I [29 IX 1488] 
dederunt Michaelis anno 8 I nono [29 IX 1489] 
NICLUS WOLFRAM dederunt Michaelis anno nonagesimo 
[29 IX 1490] 
dederunt 10 mrc Michaehs XCIV [29 IX 1494] 


. 
I 


:-.
		

/Pomorze_030_11_125_0001.djvu

			51 


dederunt 10 mrc XCV [1495], dederunt 10 mrc Michaelis anno XCII 
[29 IX 1492], 
dederunt 10 mrc anno XCVI [1496], dederunt 10 mrc Michaelis anno 
XCIII [
9 IX 1493]. 


81 CZINS DER PFEFFERKUCHLER 32 UF OSTEN UND MICHAELIS 81 


. AMBROSY CZACHAR 13 sc. N 
PFAFF HANS 13 sc. M 
CRISTOFF SCHOLCZ 13 sc. N 
SIMON SCHULCZ .. sc. N 
VOITACK CROMARS 5 fird. M 


8 VON DER HE RING UNND DORSCHKROMEN C?] B [Ia] [3v.] 
Czinset Be itczliche 2 mrc 
{HANS KOCH l} 
KATHERINA SCHNEYDERYNNE M 
. KATHERINA i KISKOF A l?] Z 
ELIZABETH CZYMMERMANYN X ah 
{BLASIANYN M} 
TRAUDE ZNAYN M 
SAVEKIN K 
HEDWIG GURTELERYNNE M 
CLEMENTYN M 
{W AL TKNECHTIN M} 
KA THERINA KOWALYN K 
ZOFFKA HANS IME]CKELER M 
SYMON MECKELER C 
KATHERINA SCHULCZYN M 
MAGDALENA MEURERIN M 
. DOROTHEA W ANTYNNE d b 
KACHNA ORLOWFFSKA A 
ORTEY ANDRISS SCHNEYDERT B 
BARBARA SYMONYN n 
ELZE GROBSCHMID B b 
SGAFRONKYN C 
PHILIP WEYSGERBER e 
ANDRES MECKELERYNNE t
		

/Pomorze_030_11_126_0001.djvu

			52 


[la] [4] 


a CZINS DER STEYNKROME OF OSTERN UND MICH1\ELIS 
 


ANDRIAN 
c NICLAS 
NICLAS 
AGNES 
SEBASTIAN 
HANS 
e ANNA 


FRIDW ALT 
FREDEWALT e 
apteker 3. 
RAKYNNE 
CZINKERE 
RUDIGER aL 
SAGYNNE [?] e 


I 
resignavit Pasce 
M 
t 
M 
N 


. 


TESTAMENTUM DOMINE DOROTHEE ARMliNECHTINNE 34 
PASCE ET ;\IICIIAELIS DA
DUS DE DO:UO IN CIRCULO SITA DABIT SUPER 
JOIIANNIS BAPTISTE ET NATIVITATIS DIE DE CALLOOlO 36 SUO 


Her MA TIS 
cEBRARD 
MATHIS 


WEIZE 
SIGFRID 
KRECZMER 


12 1 /2 mrc nuwes 
10 mrc nuwes 
4 mrc 


h aj. 
de 
e 


ak VISSCHER VON DER NEW EN FREYHEIT 30 OF MARTINI 
ALLEYNE ak 


PISC1\TORES DE NOVA LIBERTATE AD MARTINI TANTUM 


. 


PAWEL aL CEGELLA 


MICHEL GELECZ 
DANIEL fideiussit 
URBAN b 
MICH EL GELETZ ---- 
SCHWENTKE 6 mrc von der stat freyheit 
LORENCZ CZENSRYCHTER am "- 
e vom Glowschy Wasser e'D 10 mrc von Panser l?] 
WOYT ACK PEL 
JON PRESZKY 


16 mrc halden das alde Nico- 
lauo Urban. . ., alden 
Thornische wasser .1 
2 1 12 mrc von Tribssbach 38 
2 mrc per annum vor 1 lot. 


M 
D 
X 


M 


M 


mrc von CIosterchin 
vide in manuali 


M 


GEORGE das schulc habet [?] . 
Sohn Gruschke 
KRETSCHMER b 2 mrc vor dy Kozelach 40 
e JON PRESZKye 
MICHOL EBIRCKA von Smagorssker Wasser ł1 H 
Item Urban von sechsten gebrocht 2 mrc 5 schil. anno XCV {1495]. 
Item Urban von sechsten 4 mrc minus 19 den. Mkhaelis anno XCIIII 
[29 IX 1494] dedit.
		

/Pomorze_030_11_127_0001.djvu

			53 


8 BECKER CZINS OF OSTERN UND MICHAELIS 8 


[la] [4v.] 


CENSUS PISTORUM PASCE ET MICHAELIS QUOLIBET 
ANNO III FERTONEM BIS MITENTES SORTEM ET SUNT ILLA SCAMPNA 


. 


ANDRIS STEFF AN N 
HANS MOSANCZER N 
HANS BEYER N 
CRISTOFF HECKEL N 
CASP AR FRISE N 
BARTEL BERGER N 
SIMON SCHLEGEL N 
MATZ SCHRANECHER[?] N 
ANTONIUS ECKERT N 
MERTEN SCHULCZ N 
LORENTZ VOYT N 
HANS BEYER N 


HANS KRYSZE 
GREGER HELEMAN 


N 
N 


e HANS BEYER e 


NICKIL DOLMAN 


N 


BARTEK HENE N8n 
BARTHEL MEBUS N 
. SIMON SCHOLCZ N 
THOMAS EWERMAN N 
SYMON MOSANTZER N e HANS PREWSZE Be 
BROSIEN CZACHERITZ N HANS DEWTTZ N 
e MERTEN REDER e 
LORENTTZ FRESCHER N JORGE FEWCHTNER N 
CRISTOFF SCHOLCZ N NICKEL VOYT N 
PETER NOFFKE N BART EL BEYER N 
e MICHEL PYSLER e I FRANCZ LEINPNER N 
der Newes... 
e ANDRIS STEFFA[N] e ANDRIS STEFF AN 


. 


CENSUS DE CELLARIIS PASCE ET MICHAELIS 


[Ib] (1] 


JOHANNES SCHOTTE 
NELA de Nova Civitate 
VINCENCIUS HOLT 
GOTKE VROUWENDORFF. 
GOTKE VROUWENDORFF · 


4 mrc 
4 mrc 
6 mrc 
11/1 mrc 
II/a mrc 
resignavit et presentavit clave[s] 


h, vacat 
vacat 
vacat 
p 


e 


...
		

/Pomorze_030_11_128_0001.djvu

			54 


ALBERTUS REBBER · 13 junior 3 mrc G, vacat 
JO[HANNES] BRENGINSAK 2 1 /2 mrc vacat 
PETRUS CRUSE 4 mrc; resignavit 
. Nota: ista celI aria sub pretorio dabunt per quatuor mrc annuat im Pasce 
et Michaelis 
JO[HANNES] b de MERSCHE. Ił 4 0r mrc K 
JO[HANNES] de MERSCHE. 4 0r mrc F 
HERMAN RUSOPP u 3 mrc nove monete ao . 


ak FLEISCHER CZINS UF LETARE ALLEYNE DENN LOSEN SIE ak 


CENSUS CARNIFICUM c PASCHE ET MICHAELIS 
QUOLIBET TERMINO c 
EODEM DE QUOLIBET SCAMNO DUAS MARCA S LEVES 


STENTTZEL ORSEL ap 
NICLAS SCHULTTZ 
PETER FRANTZK aq 
THOMAS KNORRE ar 
CRYSTOFF SCHULCZ 


F 
M 
M 
M 
K 


. 


[Ib] [Iv.] FRANCZKE FRISZE aa 
PETER CZELNER 
HANS LANGE f?] 
MER TEN NULTKENDORFF [?] 
HANS KNORE f?] 
GORGE THOMAS 
NICLAS POLE 
PAUL WEBER 
MICH EL FRANCZKE 


M 
M 


M 
M {15l4 g Valter Knore} 
M 
K2 mrc, fideiussit Valter Pole 
M 
M 


, 


II 


VALTEN KNORRE M 
HANS LANGE H 
GREGOR GRENITCZ M 
{VALTIN POLLACH l527 1 } 
MERTEN HALDENHOF M 
HANS FRIDERYCH M 
TOMES MYKYSCH K
		

/Pomorze_030_11_129_0001.djvu

			. 


CASPAR CRAWSE M 
MICHEL SCHOLCZ M 
MATTIS NOSCHEN M 
JACOB HEYNNEKE at M 
PETER KOLERYN M 
HANS MEWER au L 
c V AL TIN HENNECHYN c 
fideiussit Thomas Muckysch [?] 
HANS OGEL M 
MICHEL KNORRE M 
HANS HENCHEN M 
MICHIL BEDER av M 
HANS BRYSNER M 


55 


[Ib] [2] 


Peter Czolner wił gebe l mrc 
Jacob Them [?] . . 
Martinus Michaelis 


{Valtis . . . . . . 1525 l} 


Hans Mewerer ante Hedvigis 
Michel Knorre 
{Thomas Mukytsch fideiussit 
feria VI ante ... Anno Do- 
mini 1510 l.} 


c MICHEL BE DER c 3 mrc uff Ostern, 3 mrc uff Mi- 
chaelis; prius 5 mrc quolibet termino; resignavit. P 
Hem dy fleischer von Gottelhoffe ł7 7 mrc Pasce, 7 mrc Michaelis, ut 
concordatum est anno 1496 aw. M 
MATS SCHRAM M 
VALTER JEGER M 
HANS CZERSZKE M 16 sc. nove monete 


. 


al VOR DEM SCHULTORE ł8 OF OSTERN UND MICHAELIS al 


HANS CHUNITCZ der bader, qualibet ebdomada 1/ 2 mrc news geld ax 
MICHEL GYMSA 1 mrc 
J ACOB CRA WSEHOPT 1 mrc b tenetur 1/ 2 mrc y 
NICLAS SLESIER 1 mrc l 
Idem 5 sc. Michaelis vom rawme bey, uff des ratis behagen, zo das ein 
rawm bleibe czwischen. 
!tern Valentin Serwotka tenetur 1/ 2 der batstobe unde seynen rawmen. 
. . . . . . . . . . . . . . . . Paschali super 16 schubreit dis zcur Weysel 


II
		

/Pomorze_030_11_130_0001.djvu

			56 


[Ib] [2v.] Woyteck Schekrek [?] prius ay 
LORENTZ KRETSCHMER awszem Clostirchen 1 mrc 
W A WRSZYNECZ SCHWYYSZY perpetue 1 mrc 
HEYNRICH SNELLENBERG 1 mrc 
MICHEL MELTTZER 1 fird. 
PAUL TCZUSCZE vacat, domus est dirupta, 1 mrc 
JAN CABULKA 1 sc. Pasce, 1 sc. Michaelis ay 


t 
k 
n[?] 
A 
d 


. 


ag CZINS VON DEN BADSTOBEN OF OSTERN UND MICHAELIS Dl 


LUDWIG SZEYNHALSS tenetur primum terminum Michaelis anno 
LIXo [29 IX 1459] e 
CLAUCO de LINDA 8 Irtrc 5 sc. 
HANS SLESIER ist Segeler badstobe zcugesaget 
'/u 8Z HENRICUS ALTICH 3 mrc. Combustum. 
Quarum P/2 mrc pertinet Sancto Johanni ad lampadem et 1/. mrc cam- 
panatori, quod incendat lampadem. 
Idem de area adiacente 9 sc. super Penthecostes Martini. 
'/..DY SCHUWERT vom Gerbehuse 10 mrc d 


. 


JORGE MOLNER 
alias Steffen Olsleger 


MICHEL GERMUSCH 
MICHEL GRUD E 


1 fert. Sutores dant 7 1 /2 mrc per 
dimidium annum ad placitum domino- 
rum, vicarius Armknechtynne łD recipiet. 
2 1 /2 mrc Pasce, 2 1 /2 mrc Michaelis 
1 fert. czu des rath behagen unde 3 Mi- 
chaelis anno LVlo [29 IX 1456]. f 


bD PISCATORES RETRO BALNEUM PASCE ET MICHAELIS ba 


JACUB SLONKA 
MATTIS KOLATSCH 
AGNES CRAPITTZINE 
PESCKE ZAGELKY 
Idem vom keller 
MICHEL JELTCZ 
NICOLA y STRZICZKA 
JOCOB MASUR 
HANS HELEMAN vom gertchen 
bey dem Heiligengeist Thor 


hot 4 jor frey, 1/. mrc F 
Ii2 mrc m 
I/I mrc, teneturJonPrettzell[?] M 
l/Z mrc B 
3 sc. , 
1/ 2 mrc D 
1/. mrc t 
1/. mrc p 
1 fert. t 



 


..
		

/Pomorze_030_11_131_0001.djvu

			NICLOS CRUSE 


JORGE MOLNER 
alias Steffen Olsleger 
JORGE MOLNER 
STEFFANN OLSCHLEGER 


. 


STENTTZEL KOSZMIDER 


MARTCZYN ZEZULCKA 



7 


J/ z mrc Dominicus Becker [?l dat T [lc] [1] 
eundem censum 
1/ 2 mrc """'---- 


i 


3 fert. 
von bb ohlhawsz 11/2 mrc terminum 
Michaelis be M 
von under ohlhawse dat annuatim N 
1 mrc bd 
2 mrc Michaelis, 2 mrc Pasce, 
perpetue und sal selber bawen. 


CENSUS PISCATORUM HORREUM CIVITATIS PASCE ET 

IICHAELIS QUILIBET 13 1 /. or SCOT DABIT ANNUATUI EX EO, QUOD AREE 
IPSIUS FUERUNT A:\IPLIFICATE AN
O OCTUAGESI:\IO QUlNTO be [1485] 


{dato bf prius ..., 1518 go . . . . , tilibus Valentino bawknecht} 


. 


ak VISCHER IN DER NEDIRSTEN PODEL [?] &0 13 1 /1 SC, 
OF OSTERN UND MICHAELIS alt 


MERTEN SCHARAFFKA M 
JAN PYETCZECK M 
SCHWENKE N 
LORECK ZCENSZKYCHLEP N 
lVIATS CRESSE M 
dabit prim um censum 
Michaelis anno . . . . . . . , . . . 
ANDRIS PUCHALKO M 
ST ANISLAFF GWREGK 
resigna vi t O 
BLASK ZESULKA M 
ELSZE STRITZKINNE r 
prius Thome [?] Zerwatka 
MICHEL CLUCKA D 
MATTIS SZEZULKA 5 sc. 
Pasce 5 sc. Michaelis de 
turri circa stabulum 
civitatis Si tenet nunc 
Peluske z 


I - Tabliczki woskowe 


ISTI PISCA TORES DABUNT 
QUOLlBET 
TER:\IINO UNUM FERTONE:\I GUT DE 
AREA PASCE ET MICHAELIS 
NICOLA y RISCH 13 sc, M 
e LORENCZ BAL[YN]TA X e 
e STANISLAW STACHORA e vacat 
Bleszkinne tenetur 2 1 /, mrc 
. " antiquo o 
PAUL CZEGELKA B 
VOYTACK PELUSZKA M 
GRITTA LOKCZEWA 1/" mrc I[?] 
J ACOB CRA USZHOPT M 
JORGE SSZYLKA M 
bg LORENCZ SLODOWI biS sc. 
VOYTACK PELUSKA von 
Lozikes hawsz 4 1 /2 mrc 
Pasce terminu m, vide 
manuale. N
		

/Pomorze_030_11_132_0001.djvu

			58 


[lc] [I v.] a CZINS DER GARTEN BEY DEM SPITTEL OF OSTERN 
UND MICHAELIS a 
CENSUS ORTORUM IUXTA HOSPITALE PASCE ET MICHAELIS 
SZAL KEYN
ER GEBEWDEN DAT UFF BAWEN, DABIT PRIMUM CENSUM 


WOLFF GREGARS 
MA THIS WEYZE 61 
HANS CZEGENBINDER 
WENCZILHAKE 
WENCZIL HAKE 
PAUEL SKURKA 
THOMAS TSCHEPIL 


1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis bh. M 
2 SC. bl Q 
2 sc., prius meister Urban Goldisz c 
40 den. 
1 fert. N 
1 fert. 
20 den. Daniel Konicz Ił dabit z 


censum 
CZIGELSTREYCHERINNE dabit censum pro uno anno die 
[s]ancte Lucie, prius Greger Grentcz. 
HANS MEWRER der junge 2 sol. 
JONAS KECK 5 'sc. uffs ratis behagen; K 
prius Hans Weyner 


CEN SUS DE DOMIBUS LATERUM MICHAELIS DANDUS UNUM 
DER PRED1GER PRIUS 


ak CZINS VON DEN CZIGIL HEUSERN OF MICHAELIS ZUGEBEN ak 


HERMANUS YSERNHEWPT 1 mrc vel 2 1 /2 milia laterum. Civitas 
emit illam domum apud Hermannum Ysernhewpt 
EWIRD REYNOFF 1 mrc aut tria milia laterum. 
Sciendum quod tenetur dare civitati suos lateres murales mille pro 
octo scotis, quando civitas necesse habuerit. 
JOHAN de LINDA 2 mrc, 2 sc. _____ Michaelis dandus 
Item 1 sc. 4 den. de LXVI virgis 
ANDRIS W ACH SLO ER bj """'-- 
MA TTIS W ACH SLO ER bk --......... 19 sc. Michaelis terminum 
SYMON JANISCH 1/ 2 mrc 
BARTTZ BEYER 1 fird. 
Her GREGER STRAWS aa 2 mrc Pasce et Michaelis 
Idem vom Topper garte 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis unde der rat 
hot frey leem dorinn czu graben, wo her wil, im selben garten. 
Item 2 mrc vom grunde vor der Newstat semel in anno patet 
in manuali anno LXXXVlo [1486]. 


Q 


m 
v 
N 
L
		

/Pomorze_030_11_133_0001.djvu

			l 


59 


DE TEMPORE l?] VINEIS ET AGRIS MARTINI DANDUS 


ALBERTUS REBBIR '" 68 junior 
GOTKE REBBER 
GREGOR RUBYT '" 


[lc) (2) 


7 fert. 
19 1 /2 SC. vacat hic 
19 1 /2 sc. 


QUERE IN MINORI FOLIO vacat 


ANDRIS > W ACHSLOER 
MA TTIS 
NICLAS FRIDWALT 


2 1 /2 mrc von czwein weyngerten 
112 mrc Martini tantum M 


SUBSCRIPTI PER FERTONEM DE PRA TIS 


JO[HANNES] GOLTBERG Dominus JO[HANNES] 
KORDELICZ 
WYNERO de RODEN LUTKO WALE 
Dominus JO[HANNES] de PUTEO '" Dominus HENRICIS HETVELT 
ALBERTUS de ALLIN Dominus HENRICIS HETVELT 
ALBERTUS de ALLIN ALHERTUS de WINDA 
GIRKO BYKOLN ALBERTUS de WINDA 
ALBERTOS DULMEN ALBERTUS REBBER junior 


ALBERTUS DULMEN 
 
HERMANNUS DULMEN 
HERMANNUS DULMEN 
LUCAS RUSSE 
Dominus JO[HANNES] JELIN H t 
. vaca 
Dommus JO[HANNES] JELIN 
HERMANNUS de ALLEN '" 
EWIRKO P APE junior 
EWIRKO p APE '" 
HENRICUS de ESSIN '" 
Domina KYWYNNE '" 


.. 


vacat 


GOTKE de OLFFEN 17 
GOTKE de OLFFEN 
CONRADUS RUSOPPE 
Dominus JO[HANNES] de MERSE 
Dominus JO[HANNES] de MERSE '" 
TIDE LAKINSNEIDER - t 
HERMAN P APE vaca 
Dominus JO[HANNES] de PUTEO I 
Dominus JO[HANNES] de PUTEO '" 
Dominus JO[HANNES] JEL YN '" 
Dominus JO[HANNES] JEL YN '" 


DOMINUS JO[HANNES] KORDELICZ '" 
Die schuster vom gelde dem ganczen gewercke gelyhen 3 1 /2 mrc t
		

/Pomorze_030_11_134_0001.djvu

			60 


[lc] [2v.] a CZINS KEM KOTTILHOFE 19 OBIR OF OSTERN UND MICHAELIS a 


CENSUS NOVUS EX OPPOSITO FART ORli 
PASCE ET MICHAELIS ORTI ET HORREA 


Her NICLAS KOBER bl 
NICLAS KUNE 
EWERKE SYGFRYD 


1 fert. prius 8 sc. 
1 fert. von II hofereyten bm 
1 fert. {debet portare Michaelis 
anno 81 g [29 IX l48l]} 
JOHAN HUXER bn 1 fert, Paul Fegenholm dat censum 
PETER STENKENBOGEL 
SANDER GORTLER bo '-... I/z mrc 
1/ 2 mrc von desir und von den czwen hofesteten undir geschriben 
a tali signo I: 
SANDER GORTLER 
prius Hans Knorre bp 
JO. GOLTBERG 
JO, GOLTBERG 
alias Jacob Lewpolt 
cSTERNOGEL 


Peter Steckenbogil 3 fird, 
Pasche LIIIo [1 IV 1453]. 


1 fert. 
1 fert. 
is ist 1/ 2 mrc gering 
4 sc,c e resignavit cum censu 
Michaelis 71' [29 IX 1471]. 


vacat 


bq CZINS VON DEN BUDEN UMMB DAS RATHA WS bq 


HAN [S] 
HANS KNORRE 


priu5 1/ 2 fert. 1/ 2 fert.___'1: dimisse cum 
prius 1 fert, 1 fert. --- praedicta area 
pro 1/ 2 marca ut 
supra ./: 
Her BERTRAM von ALLEN 1 fert. vide in manuali anno LXlIIo 
[1463] prius Gehan alias Retink, prius Paul Strasberg 
BARTUSCH HEINNCHEN prius Gregor Soffeman 1/ 2 fert, d 
ANDRIS KUNTCZE br 1 fert.; vacat g 
c JO[HANNES] BERINGER iii c 10 sc.; vacat s 
Her Hans WALTER 3 fird. halb uff Ostern und Michaelis e 
c NICLOS SPREMBERG 1/ 2 fert, 10 den,c e 
JOHANNES HETVELT 1 fert,; vacat gering 
Item 1 fert. de domo olim Beyer czigilstreicher. Sibi Anno Domini 
mileesimo CCCC primo Dominica exaudi ante Penthecosten 
[15 V 1401] dimissa et expo sita.. 
HANS von ALLEN iunior 1 fert. Testamenti Ludkonis Palsath eo, 
cuius medietas debet Fratribus Minoribus bl, 


.. 


x 



 


d 
i 


s 


s 



 


s 


k 


:.
		

/Pomorze_030_11_135_0001.djvu

			61 


a CZINS VOR DEM COLMISCHEN THORE UF OSTERN 
UND MICHAELIS a 


[Ie] [3] 


CENSUS ANTE PORTAM CULMENSEM PASCE ET MICHAELIS 


V ALTEN KYSCH.. . . . 1/ 2 fert. Z 
c ANDRIS STRA UCHMAN vom hawsz c 6 mrc, Disz hawsz ist 
eyngefallen. 
LUDEKE KOPPIRSMET 2 mrc Pasce et MichaeJis 
NICLOS BEHEMERLANT 4 0r mrc I 
JOCOB DORREVEL T 4 or mrc h 
MICHIL VOLGENOCH 1 mrc aJias Fegenlem [?] 
MATHIS KULE 2 mrc 
NICO[LAUS] GRYMMER senior 2 mrc 
Domina DOROTHEA 81 1/ 2 mrc 
ANDRIS L YMBERGK 2 sc. N 
VALTEN KWSCH 1/ 2 fert. - 
PETIR LOBINSMID 1 fert. dabit anno 
MCCCCXLIIII MichaeJis 
[29 IX 1444]. 
JORGE FREYTAGK 1/ 2 mrc ufs ratis M 
behagen her sal keyn swer gebewde doruff bawen bt 
PETIR de NICHTE 1 fert. 
HANS von ALLEN iunior 2 1 /2 sc. 


bQ VISCHER HINDER DEM GERBHOFE OF OSTERN 
UND MI
HAELIS bQ 



 


FREDERICH W ATCZENRODE * Ol, combustus, 4 1 /2 sc. Y 
LORENTZ PREWSE 1/ 2 mrc, her sa] keyn gebaude doruf bawen bU. M 
c V ALTEN KUSCH c von der alden badstobe 15 sc. Michaelis et Pasce. 
DOMlNIC KARTZKE 
c PETIR BRA WER 5 mrc c 
GREGER I SCHWETZKY 1/2 mrc, uffs rats behagen unde ville M 
sullen keyn swere gebewde doruff bawen. 
HANS SCHMIDT 1/ 2 mrc 


. 
.. 


M
		

/Pomorze_030_11_136_0001.djvu

			62 


Bg CZINS GEKOUFT VON PETER REWSEN OF OSTERN 
UND MICHAELIS ag 


ET AD TESTAMENTUM HINRICI DE MENDIN ASSIGNATUS CIRCA 
SANCTUM LAURENCIUM, PASCE ET MICHAELIS 


RUMPOLT der wagner 


Cappellano Magness [?] 61 
rNDRlS LIEPTTZ 
HANS CRUSE prister czins 
PAUL SMIDT 
V ALTHIN FRANKE 
GREGER MEYSSNER 


4 sc. deme schreybet men an uff 
seyne schult, ut in registro 
debi torum 
4 sc. 
5 gros. ad placitum dominorum sal M I 
das pfynd alleyne, prius 6 schil. 
Pasce. 
1 mrc bv 
3 mrc N 
2 1 /2 mrc E, resignavit l/I mrc I 
2 1 /2 mrc bw Z 


[lc] [3v.] MATHIS SCHULCZE l/I mrc d 
MATS FROLICH eyn sneider 1 fird. Pasce 1 fird. Michaelis dat 
domino J ohani Smolle prister czins 


Bil GROSE BUDEN 16 SC. OF OSTERN UND MICHAELIsalI 


MARGARETHA PLACZKOFA 
. . . .. ..... .. czinss 1515 Iterminus. . . resignavit 
TSCHARNE MICH EL 
LORENTZ WECHTER de duabus 
Der YDEN JON E 
HANS ROBATKE 
WILKOWA RODMACHERYNNE 


o 


N 
M 
c [?] 
o 


Bil CLEYNE BUDEN 8 SC. OF OSTERN UND MICHAELIS Bil 


PETER NAL. . . . . . . . . . . . . . . . . .. resignavit 
HANS ROBATKY 
ELSZE GROBSCHUNDIN 
c ELSE i THOMKINNE c 8 sc. 
URETHE MACZKYN 


P 
h 
N 
C 
N
		

/Pomorze_030_11_137_0001.djvu

			HEDWIG GORTLERYNNE 
JORGE BO CK 
MARTUSYN TOPPERYN 
STENTZEL DLUGE bx 
Die bothin 
PAVEL von NICHTE 
THOMKA WHA 
ANN A ROSZKYNNE 
DOROTHEA WILKOWA 
NICLAS SCHW ARCZ 
DOROTHEA JONYN grose bude 
MASCHA BONKOWFA 
DOROTHIA GRA DO V A 


63 


M 


N 


n resignavit 
N {dat 16 sc.} 
M 
N 
N 
N 
M 


o 
F 
N 
N 


DIE MEKELER R4 GEBEN DAS JOR 2 MRC UFF VASTNACHT 


c NICOLAI uff der Colmiscergasse c 
BARTUSCH SCHWRECK 
ANDRIS STRATTZWHUFA [?] 
ANDRIS LAF AL 
STESKY FURMAN by 
SZAFRONECK 
PETER CZINA K 
STESKE KASZEL 
JAN LAMPKA 
SKOKA SZAGLOF A 


[lc] [4] 


a 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
M 
G { dedit 1/2 mrc ad } 
. . . roz 29 Januari 1529 I. 


ak BEl UND HINDER SINTE JORGEN OF OSTERN UND MICHAELIS ak 


CEN SUS CIRCA SANCTUM GEORGIUM ET RETRO PASCE ET 
MICHAELIS DANDUS 
DAS HEIST DY KELLE 


VERNER ROCKENDORFF de cappela quam 
dominus Nico]aus Sternberg 0& habet. 
CNICO[LAUS] KORSEN[ER] 
HANS HOFEMAN 


2 sc. 


Q 


10 sc.c 
5 sc. von eynen 
wezen hinder 


a
		

/Pomorze_030_11_138_0001.djvu

			64 


MATS MECHOR [7], bz prius Lange Ludewig bZ, prius der Wintrynn 
garten 11/1 mrc minus 6 schil. ca Michaelis terminum ca. P 
c. . . , . . in der Honigsneidergasse II, prius Mordetzepe c, 2 sc. Martini 
terminum illud ist im Mockra ..... g 
GOTSCHALK HITFELD 8 sc. a resignavit cum censum Michaelis 
anno LV [29 IX 1455]. 
HINRICH WILKO 4 1 /2 sc. resignavit 
MATHIS BEHME 1/ 2 mrc cb y 
cc Conrad Teudencus 17 dat istum censum l/I mrc Martini XLVI tla 
c 
[11 XI 1446]. 
BERTRAM von ALLEN 08 de antiquo 10 sc. minus 9 den. de II iugeris 
minus I und xxte teil et minus terciali. S 


[le] [4v.] JOCOB MEWRER cd de quadam 7 sol. vacat, de hereditate iacente Y 
circa ortum Tilemanni de curia [7] 
JORGE KURSENER ce 26 den. de XLIII 1/ 2 virgis 
HANS BAUMHARD 16 sc. Item cf 2 sc., prius Lucas 
Watczenrode 18, prius acquisivit 
Elende Bruderschaft 70 1/ 2 mrc 
HANS CRAPITZ von hawsze bey den Topper 1 fird. Pasce CI 
TIDEMANUS HERBORN 14 sc. redimendum 
prius die ...... 
NICLOS PFLICHT 3 sc. 
Her LORENCZ GERLACH 5 sc. 
dieser czins ist czynsz der armen. 
Her MERTIN PFLUG 15 sc. 1 sol. hoc tantum dat dimidium 
censum quolibet termino. N. Pflicht dabit censum ... . Michaelis 
ipso modo Lange Ludwig. 
SYMON GERTENER 


8 sc. 20 den. de uno iugere, uno 
terciali et XXXIIII 1/ 2 virgis. 
ANDRIS PFUL 2 sc. de tercia parte unius iugeris 
her Lucas Watczenrode 11 capellanus, dabit her Mertin Pflug. 


NICLOS ch LOSSCHEER .... 1 den. de I I/I. iugero und funnffteil. 
Idem 1 fert. de uno iugero; resignavit 
NICLOS ch BERMW ALT . . . sc. de uno iugero 


. 


. 


S 
S 


x 


z 


D 
d 


S 


...
		

/Pomorze_030_11_139_0001.djvu

			65 


Ci CEN SUS DE ORTO NICOLAI SENFTELEBIN EMPTUS er 
PRO 44 10 MARCAS ET PRO TERMIN O ."... PASCE ET :\-IICHAELlS 


. 


C HANS ch SLATYJAN c signavit 
JOHANNES KEYNKE 
MERTIN KRZIZAN 
HANS SCHUMECHER
 
JURGA WOICZECH 
 
STANISLAUS GLYNCKA vom garten czwischem LewIker wegen 
und Rubits gartens 1 1 /2 mrc Martini terminum 
PAW EL MYL Y 1/ 2 mrc ........ Pasce intravit die 
Elizabeth anno XLIIIlo [19 XI 1444] gassen bey ....... 
JACUBA WACHSSLEGER 8 sc. cZJi.ns 
LIFFHARD BLUMENTAL. 71 3 fert. Pasce dandum terminum 
c in weisse 1/ 2 fert. de medio iugero Michaelis c. 


8 sc., Clementis Henzee dedit K 
16 sc. Q 
1/ 2 mrc, prius B. Wolkenstein d 
16 sc. zcwey iore freiheit 


e 


r 


v 


LORENS OJ ARNSTORFF non dabit 8 sc. 
ARND MUSING habet der becker 9 sc. 
Her HABUNDIUS WINTER 7. 1 fert. 3 den. von 
czwen erben 
BARTUS PLETCZKE ck 
Doctor LUCAS WACZELRODE 74 
Watczelrade pater suus. bZ 
LORENCZ SCHENKENBERG 
GEVATTIR HANS 
NICO[LAUS] CZIGELER --- 
M
CHEL KEBELER 1/ 2 mrc. !tem combustum. 
Testificati su nt Gevattir Hans et Sperhekil, quod illa sit vendita per 
Nicolaum Freudenrich, Anne Refeldinne, quia vendicioni inter- 
fuerunt. 


m [le] [5] 


e 


x 


1 fird. 
9 SC.,bZ prius Lucas 


g 


15 sc. 
1/ 2 mrc. !tem combustum. 


NICLOS SCHRIFFT 1 fert. !tem combustum. 
GEVATTIR HANNOS 9 sc. !tem combustum. 
PETRASCH CZYRAS 71 vidua 19 sc. 4 1 /2 den. r 
bz Gotcze tenet bz 
WOITKE PODLE 4 sc., 1 mrc v 
Michaelis terminum cl 
JOHAN HUPPE, PETER POSENER 5 sc. a 
POLNISCHE LORENCZ l/a mrc, vide retro 
in . . . . . . ., bz prius pueri Conradi Loch bz. a
		

/Pomorze_030_11_140_0001.djvu

			66 


JORGE RUPELER l/Z fert. a 
de vineis mensuratis, br prius Johan Huppe br. 
JEKIL RYM ER 5 sc. 1 
JOHAN SOST 70 de uno ort o I/Z fert. !tern de II ortis 1/ 2 fert !tern 
1 lot. !tern 15 sc. ex parte Conradi Ernst. Hem 7 sc. horum 16 sc. 
pertinent Sancto Georgio. 
NICOLAUS TOPPERER 1 mrc 8 sc. v 
Michaelis terminum. 


. 


[Ic] [5v.] ALBERTUS W ACZENRODE 77 
!tern 1/ 2 mrc. Combustum _ 
HANS P AZELER 
BARTUSCH BOLMYN cm 


1 fert 
 in den Fleischergasse n 
resignatum am (?] 


Combustum anno LVIII 
[1458] S 
TILO CAMINATA 78 7 sc. vacat 
ALBERTUS cn W ACZENRODE vom Gerbehofe 9 sc. a 
LORENCZ SCHOTCZE co l/Z mrc cp d 
c JO[HANNESJ RYMER 1/ 2 mrc de quodam spacio adiacente c 
domibus suis ita, quod edificia non ponet in eodem. 
NICO(LAUSJ RA WZE rymer 3 fert. !tern combustum. 
ALBERTUS W ACZENRODE 15 sc. br bey der Mockern br. d 
Combustum. 


1/ 2 mrc 
4 sc. 


e 


TIDEMAN STORMER 15 sc. 
JEKEL RYMER 4 1 /2 fert. 
CQ MACZK GBWER, prius her Cruze, 2 mrc inter terminum o 
resignavit vom garten bey der Schifstange CQ 


CrDer Elende Bruderschaft 78 1 mrc r 
von dem rume in der Fleisschergassen 80 bei dem s]osse, prius Hans 
Homut cr. 
JACOB BEYER de duabus areis 3 fert. !tern combustum; dabit 
primum censum XLIX Pasce [13 IV 1449J. 
MATHIS TESSCHENER 2 1 /2 mrc S 
c STEFF AN TESSCHENER 7 81 40r mrc de duabus 2 mrc gering. 
!tern 2 mrc Pasce anno XLVI 
[17 IV 1446]. 
1 mrc 7 sc. Michaelis XLVIII 
[29 IX 1448J c. 
GUNTHERNE GUNCZIL domibus et duobus horreis c. Z 


ł
		

/Pomorze_030_11_141_0001.djvu

			67 


!tem 1 mrc 8 sc, Pasce XLVIII [24 III 1448], der becker Stenczil dedit. 
Dedit 2 mrc gering Michaelis anno XLVto [29 IX 1445]. !tern 2 mrc 
Pasce anno XLVI [17 IV 1446], 1 mrc ,.. die , .,.. .. Item 1 mrc 
und 8 sc. Pasce XLVII [9 IV 1447]. !tem dedit 1 mrc 8 sc, Michaelis 
XLVII [29 IX 1447]. 
NICLOS OLSLEGER 


HANS FRUND 
ANTHONIUS - 
MERTIN LIMBERG 


9 sc. dabit primum censum Pasce d 
anno XLVII 19 IV 1447], Pasce 
et Michaelis, 
1/ 2 mrc primum censum Pasce 
anno XLVII [9 IV 1447] 
8 sc. 


e 


. 


CENSUS TESTAMENTI DOMINE SOSTYNNE 8& 
IN VILLA POLONICALI PASCE ET MICHAELIS DANDUS.. 


ł 


N. CI SEYLER ct 8 sc e. [Ic] [6] 
N.cS SEYLER cu 8 > Dommo Johanne Smolle 
8 sc e datum est P rimum l ? ] 
N. CI SEYLER sc e 
GREGER SEYLER czulag 1 fert. ev i 
HANNS TEPPER 14 sc. f 
prius Mats Weyssne
t l?] ew 
N. FERBER czimermanne 8 sc. v Scheid habet domum 
der stat 
Claustrum monialium 28 sc, v antique 
prius Paul Ratmann 
MERTIN TYLMAN 1 mrc e 
JOCOB IONE, prius Petir Fogi! 1 mrc resigna-	
			

/Pomorze_030_11_142_0001.djvu

			68 


JO[HANN] LEMBERG 1 mrc Pasce et Michaelis data Com- 
mendatori pro ampliacione ortorum in Pripusch ey 8\ 
Desir czins ist gelegen in der Honigsneidergasse 
{ PA VEL FISCHER 10 sc. 

 sc.
 Michaelis terminu m 
;1 sc. 
Her ANDRIS PREWSSE 4 sc. Pasce terminum 
MICHEL BRATISCHZON 1 sc. f. Prister czins 


MJ 


CEN SUS ACANONICIS EMPTUS MARTINI DANDUS ez "'''' 


[le] [6v.] NICOLAUS KOZENER 
JOHANNES SCHORTE 
HENRICUS HENGISTBERG 
STENCZEL in der Honigsneidergasse 88 
vom garten Pasce et Michaelis da. 
JOCOB FOGLER prius Jorge Czigenhals, 1 mrc Michaelis terminum M 
MATHIS GROBATKE 1/ 2 mrc das gancze jor von flecke X rutte 
lank von IX breit, Michaelis terminum; das spitals czins. 
. . . . habin sie gegen . . . mrc obirgehabin, sie gabt czins 
. . . . Letare actum feria VII post Simonis gering. 


6 1 /2 sc. 
7 fert. 
1 mrc 
17 sc. 


x 


p 


CENSUS db .',..,..""".,.",.....,..,,',., NO db 
LXXVlto PASCE ET :\IICHAELlS DANDUS 


SW ARCZEHANS 20 sc. 2 1 /2 den. de IIJl/2 or iugeris minus 1/ 2 terciali 
et minus IIJl/2 virgis et minus uno quartali. Jo[hannes] de Allen 87 
resignavit partem suam. 


Prius de CLAUCO de LINDA 88 22 1 /2 sc. de IIlIor iugeris minus uno 
quartali. Nunc civitatis. Vide in libro civitatis anno LVlIo [1457]. 
HANS BRI
ENER, vacat, 3 fert. de IIIo., dat 9 sc. persimulos an- e 
nos. bz Arnd Smyde habet bz. 
VICENCZ RUDIGER 1 mrc. Michaelis. M 
Hem dedit 9 sc. Pasce LIXo [25 III 1459]. 
JOHANNES de LO 89 l4 0r sc. de II iugeris et terciali; resignavit. 
GOTCZE RUBITH 90, bz prius Petras Cyros bz 0\ 16 sc. de III iugeris 
minus terciali dd. D 


j 


I
		

/Pomorze_030_11_143_0001.djvu

			PAUL STROSBERG VI 22 sc. 7 1 /2 den. lIP/t iugero et XIP/z virgis. S 
Kolrutten habet, Gotschalk Hitfeld resignavit Michaelis anno 
LVo [29 IX 1455]. 
HERMAN RUSOPP 83 5 fert. minus 2 den. de V iugeris minus III D 
virgis. 
Herman Gesken garte VII morgen et I fierteil et XXVI l/Z rutten es 
gemessen. 
Her JOHAN BEWTEL 84 l mrc gering von I theich in her Ruttigess 
garten gelegen, dabit primum censum anno XCV jore [1395]. 
de Selmanne Mertin de. 


GOTKE 
PETIR 
HENSIL 
JOHANNES 


l21/z dl.... . . . . . . . . dl dl 
l/Z dl. . . . . . . . . . . . dl dl 


V ASAN 81 
BEYER 
JON 
de NICHTE l?] 88 


dh 2 sc. Parva Mockra dh 
de l/Z iugero 
1 fert. de uno iugero 
7 l?] sc. de P/z iugero 


KIL WERMISCH 
NNES de ME . . . . . 
[ter]minus l/a quartalli. 


CENSUS DE RORWEZEN D7 dh MARTINI DANDUS dh 
QUORUM DUODECIM SUNT PARTES, QUELlBET PASCE DANDUS 
UNAM MARCAM ET DUOS SOLIDOS .. PARS dr..... dl 
dł dl HABET DECEM IUGERA 


Dominus 
ARNOLDUS 
JACOBUS 


JOHANNES 
scultetus 
RUSSE 


de PU [TEO] * d' 
dJ 


d' 


) 


69 


J 


dl [Ic] [7] 
dl 


d' 
d' 
d'
		

/Pomorze_030_11_144_0001.djvu

			70 


[le] [7v.] [Frat ]res W ACZENRODE 
HERMANNUS KYWE 
NICOLAUS KISSCHKAW 


THOMAS 
JOHANNES 


JONSSON 
KUNCZILS 


. 


CENSUS PER DOMINUM ALBERTUM SW ARCZEN 
; AD USUM SANCTI GEORGII ASSIGNATUS MARTINI DANDUS 


dJ. , . . . . . , . , . .dJ sine 6 1 /2 fert. 
JOHANNES SW ARCZE 1 mrc, prius 5 fert. [7] 
dl. , , , . , , . , , dl CONRADI WYNCZON [IS] 


[le] [8] PETRUS SOST D8 1 mrc dk et 4 sc. et 4 0r de propria hereditate dk 
LUTKO WALE 1/ 2 mrc olim hin dg.... .,..,............... .de 
S EYDLO NUWENST AD FELCA [1] 
 8 sc, 
ALBERTUS DULMEN _ 
HERMAN AL de IIIlor mansis 
JO[HANNES] DROGUSCH 
Item l mrc de lIII iugeris. 


. 


CENSUS ANTIQUE SCULTETISSE 


NICOLAUS SCHUCHWERT 1 1 /2 mrc 
GOTKE V ASAN ol< 3 fert. olim N eczelin [?] 
artificis 
NICOLA US LERPENER 1/2 mrc dl tlli 
CONDRAD REBBER 15 sc. dl dl 
NICO[LAUS] K
NDERNENNE [?] dl dl 
JOHANNES BOKENTHUS dl 111 
PERSK
		

/Pomorze_030_11_145_0001.djvu

			71 


. 


dl. . . . . . . . . . .dl 
dl. . . . . , . .dl METTIS 
dC. . . . . . .dl HEMATISSON [?] 
dl......, .dl VI kapphun - 
PETRUS HANCZKENMECHER 
Idem l/Z mre 
GIRLACUS WENKE 
JOHANNES BLUMENROD 
dm....... .dms MELCZER 
dm...... .dm AR REBB[ER] 


l/Z fert. de quodam spatia 


[le] [8v.] 


_ 2 mre
 


20 se. 


l mre 
8 se. 
19 se. 
9 se. 


gloez 


dr 


dr 


1 fert. 
3 fert. o1im Hermani 
9 se. 
21 se. 10 dft 


dft 


. . BER. . IS HISCOPING 
[JOH]ANNES de MENDEN 
dr. . . . . . . .. ....... .dr ALE 


. 


[NI]COLA US ARNOLDI seultet; 16 se. olim Arn [le] [9] 
JOHANNES SUTAW [?] 20 se. Hem dJ dl 
[NICOL]AUS ARNOLDI 1 mre minus l dJ. . . . .. , .. .. ,., w.. .. .dl 
do do olim l?] Hornsberger 


Anno Domini millessimo CCCXCIIU to [1394] civitas Ioeavit quatuor 
iugeris agrorum exeolendos ad prata eommunitati ville Moekri retro 
Rorwesin, dando annuatim de quolibet iugere medium fertonem 
Martini per seultetum, ex parte eommunitatis dandus. 


; 


Villa Mockri l/Z mre de IIIlor iugeris ut supra 
JACOBUS WALTFORSTER l3 1 /z se. de lVII. 
iugeris pratorum, eonvenit anno XCVIIo [1397]. 


w'
		

/Pomorze_030_11_146_0001.djvu

			72- 


[lc] [9v.] 


TESTAMENTI DOMINE SOSTYNNE IN MAGNA MOKRA 


DOMINA 
[KRI]STAN 
NICO LAU [S] 
NICKIL 
JO[HANNES] 
BERNHARD 
ALB[ERTUS] 


PETRUS 
KRISTAN 
JOHANNES 
JOHANNES 


JOHANNES 
ALBERTUS 
PETRUS 
JOHANNES 


CZARIE8YNNE 
der V AL TIR 
PERSK 
CLAUS 
SCULTETI in Nova Civitate 
NUSLEGER '" 
REBBER >;< 


7 fert. 
15 sc, 
7 sc. 
14 0r sc. 
t mrc. !tem 4 sc. 
1/ 2 fert. 
1/ 2 fert. 


. 


IN dkPARVA MOC KRA dk 


BEYER 11 
der ALKE 11 
KORSENER..:;::> 20 
SALBE ---- 


PARYS'" 
W ACZENRODE '" 
SW ARCZKOPP 
MONCH 


sc. 
sc. 
sc. 


dl dl 
... I" I"'" 11111...... I. 


!tern 1 fert. 


15 sc. 
9 sc. 
l fert. 
1/ 2 mrc 


CIVITAS TENENTUR SINGULI;S ANNIS SUBSCRIPTA 
PRIMO EX PARTE HEYNEMANNI DREYBECHER DOMINO SANCTI 
GEORGII 6 MRC MINUS UNO FERTONE uu 


Item vicario suo 9 fert. 
Item eidem domino sancti Georgii pro ex p[en] sis cappella [ni] 
domine de Allin 7 mrc. 
Eidem cappellano 4 mrc 
[It]em campanatori P/I! mrc bis in anno Pasce 
bz et Michaelis bZ. 
Item custodi Libertatis 3 mrc bis in anno videlicet 
novi C?] co atus et in fine.
		

/Pomorze_030_11_147_0001.djvu

			73 


, 


· Gwiazdką oznaczono nazwiska występujące w: C i e s i e l s k a, Wykazy. 
.. W tekście źródła tytuł występuje na końcu poprzedniej strony. 
a-a Ręką XV-wieczną, atramentem, na pasku pergaminu przylepionym do drew- 
na na górze ramki. 
b Obok, na drewnie ramki, resztki nalepionej woskiem kartki papieru, pier- 
wotnie większej, z tekstem? 
c-c Skreślone. 
d-d Lekko zatarte. 
e Może byt: Antowssin. 
f Poniżej ślady dwóch linijek tekstu innego, zatartego przez pisarza; widoczne 
jedynie: 
. . . . .. ........ ..... Pll mrc 
. . . . . . . ., ........ ... 1 mrc h 
I Zapis cyframi arabskimi w źródle. 
h Dalej w linijce z tekstu wcześniejszego: sub turribus. 
I Obok, na drewnie ramki, rozlany na niewielkiej powierzchni czerwony wosk, 
którym pierwotnie przylepiona była karteczka papieru, może z tekstem? 
W'Użej, na (Jórze drewna ramki, rozlany wosk, którym przylepiona była kar- 
teczka, z tytułem? - obecnie brak. 
k Powyżej rozlany wosk, którym przylepiona byla karteczka z tytulem - obec- 
nie brak. Pod tym woskiem ślady majuskulnego tekstu: 
CENSUS TEST AMENTI ......... PASCE ET MICHAELIS 
l Wyżej, na poziomej listewce oddzielającej pola, rozlany wosk, którym przy- 
lepiona byla karteczka z tytułem - obecnie brak. 
m Wyżej ślady po tekście innym, zatartym, z których odczytano: 
der mewener 2 sc. 
. . . . Nitcze alias 
n Dalej, w linijce z tekstu wcześniejszego, zatartego, odczytano ze śladów: 
Matis Sule. Obok, częściowo na drewnie, częściowo na wosku, rozlany maly 
skrawek czerwonego wosku. 
o-o Przekreślone; może byt: Steffan Wergerchin. 
p-p PrzekTeślone; niżej ślady tekstu innego, zataTtego i nieczytelnego. 
Q Może byt: Torine. 
r-r PTzekTeślone; dalej ślady tekstu innego, zatartego i nieczytelnego. 
· Poniżej ślady tekstu innego, starszego (?), zatartego przez pisaTza, skąd 
odczytano jedynie: ... holcz .. 
t Poniżej ślady tekstu zataTtego, skąd odczytano jedynie: .... Hans ......... 
u-u FTagment trudno czytelny, może: uczeliz. 
v Poniżej ślady po tekście innym, zataTtym, z którego odczytano: 
Item l mrc, dedit l mrc Pasce XLVIII, i obok: 
das czins dem register Merten Lynberg sal deszen 
czins geburit [?] und Yordan alle ior 22 mrc. 
w BURSTE nadpisane; niżej jedna linijka tekstu innego, zatarte(Jo, wcześniej- 
szego (?), ze śladów odczytano: Mathey h... . . . .. 
x Poniżej jedna linijka tekstu zatartego, skąd ze śladów odczytano: Lorencz 
der alde bawknecht. 
y-y Na poziomej dTewnianej listewce, oddzielającej pola, rozlany wosk, któTym 
przylepiony byl pieTwotnie pasek pergaminu z tekstem? - obecnie bTak. 
z Nazwisko inną ręką i pTzekreślone. 
as Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zataTtego; ze śladów odczytano 
jedynie: ... ..... mrc .... . . . . . 
ab Powyżej, na tym samym polu, ślady pięciu linijek tekstu wcześniejszego, 
zatartego, skąd odczytano: 


.
		

/Pomorze_030_11_148_0001.djvu

			74 


!tern mit her Lorencz abgerechnet Martini eine aIte dingk sleht [?] 
................... XXVIIIo 
annorum propris ist alle schłecht uff Martini et Jochino 


prlus her Lorencz Bergman. 
ae Powt6Tzone dwa Tazy. 
Bd M oże by
: Grauppilerin. 
ae Poniżej ślady pięciu linijek tekstu innego, zata71ego i zupełnie nieczytelnego. 
at Poniżej jedna linijka tekstu innego, wcześniejszego?, zataTtego. gdzie ze ślad6w 
odczytano: Lucas Fleisser. 
BI-BI Ręką XV -wieczną, atTamentem na pasku peTgaminu nalepionym na polu 
woskowym; pod spodem widoczne ślady innego tekstu - nieczytelne. 
Bh Mole być: IV III. 
al Poni.tej tTZy linijki tekstu wczdniejszego (1). zatartego. gdzte ze 'lad6w 
odczytano; 
. . . .. ... restat uff Ire sehuIt 
Anna [7] Sagynne [7] bude dedlt dingh 
mit [1] ober n 
BJ Obok, na pTawej kTawędzi pola woskowego, tekst inny. wcześniejszy (?). 
zataTty; ze ślad6w odczytano: 
!tern callodie suo 
!tern l mre Michaelis 
Item 5 mrc Mlchaelis anno LO 
prius ...... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
ak-Bk Ręką XV -wieczną, atTamentem na pasku peTgaminu pTzylepłon]/m do listewki 
oddzielającej pole g6Tne od dolnego. 
al Powyżej jedna linijka tekstu innego, wcześniejszego i zataTtego, skqd ze 
ślad6w odczytano: 
Idem Urban [1] 2 mrc von der Laehe.' tenetur. 
am Nadpisane powyżej: {1516 prius}. 
an Obok ślady tekstu zataTtego, skąd odczytano jedynie: Newsteter .... ..... 
ao Poniżej ślady dw6ch linijek tekstu innego, wcześniejszego (7), zataTtego pTzez 
pisarza, skąd odczytano: 
De cellaribus octo se. 
Johannes de Mersche l mrc. 
ap Poniżej jedna linijka tekstu innego, zataTtego przez pisaTza. gdzie ze ślad6w 
odczytano NIckIl Orsel ..., ........ 
aq Poniżej tTZY linijki tekstu innego. zataTtego pTzez pisaTza; ze ślad6w odczytano: 
Hans Rusopp [7] .... .. .... 
Vinezentz ....... 
Symon Jenchen ............ 
ar Poniżej szd
 linijek tekstu innego. wcześniejszego (1). zataTtego pTzez pisaTza; 
ze ślad6w odczytano: 
..... ......2 flrd .... f..... 1526 
Nlcłas Kussll [1] 
Henrlcus Sost.' dedit 
Hans ........... .... 
Peter Schotcz ....... 
. . . " ....,.. fidelussit Thomas .... ck fert. Mlchaelis vor 2 mre. 
a. Powyżej jedna linijka tekstu innego. zataTtego; ze ślad6w odczytano: Nlcoł[aus] 
HitfeIte. 
at Poniżej jedna linijka tekstu innego. zataTtego; ze ślad6w odcz]/tano: Hans 
Knorre der Jung. 


.
		

/Pomorze_030_11_149_0001.djvu

			75 


ilU Dalej w linijce, z tekstu zatartego i P'/'zekreślonego: ... der junge. 
IIV Poniżej dwie linijki tekstu innego, zatartego, gdzie ze śladów odczytano: 
Pavel Preysner H 
Bartholomeus Mossanczer 
IIW Zapis daty cyframi arabskimi; pod spodem ślady innego tekstu, zupelnie 
nieczytelne. 
IIX Poniżej cztery linijki tekstu wcześniejszego, zatartego, gdzie ze śladów od- 
czytano: 
Andris [7] Pirchalka [7] l fird. der ,..... ...,... ........ 


............ -..... 


1/. mrc Pasce, 1/. mrc Michaelis 
fird. pro tempore 
terminus IIII woche. 


. 


................ . 


........................ . 


IIY Tekst przekreślony. 
112 Oprócz znaku w postaci trzech kropek przedzielonych ukośną linią wyryta 
kTeska odnosząca zapis ten do innego, przy którym takt sam znak. 
ba-b. Ty tul literami majuskulnymi, zaslonięty Tozlaną warstwą wosku, na którym 
by
 może nalepiony byl inny tytuł. 
bb Dalej w linijce ślady tekstu innego, niedokładnie zatartego, skąd odczytano: 
1/. mrc geringe Michaelis termin um. 
be Niże; jedna linijka tekstu innego, niedokladnie zataTtego; ze ślad6w odczytano: 
alias Martini in der loschmuhle. 
bd Dale; w linijce ślady tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, skqd 
odczytano: .,....,.....,......" 2 1 /. mrc vom olhawsze. 
be Poniżej ślady dw6ch linijek tekstu innego, niedokładnie zataTtego, skąd od- 
cZytano z pierwszej: 
Hans Kotzeler [7] l fird. Pasce, l fird. Michaelis. 
bf Obok ślady tekstu innego, wczeiiniejszego, skąd odczytano: ........ 6 1 '. mrc 
l'. sc. 
bg-bll Imię i nazwisko podkTeślone. 
bh Pod tą linIjką tekstu ślady innego, wczdniejszego zapisu, niedokładnie za- 
tartego, gdzIe odczytano: 
Et sciendum .... ...... 
mea tum aque Bostolcz l. dabłt ..... ..... ...... 
bl W dalszej częSci linijki fTagment tekstu innego, wcześniejszego, zataTtego, 
gdzie ze ślad6w odczytano: 
Her Matis Weyze eidem [7] łntravit Michaelis XLVI. 
bJ Dalej, w tej samej linijce, fragment tekstu wczdniejszego, zatartego, skąd 
ze 
lad6w odczytano: 
. .. Gotcze von Allyn, prius litera S. 
bk Dalej, w tej samej linijce, fragment tekstu wcześniejszego (i'), zatartego, gdzie 
ze 
ladów odczytano: 
quolibet IIIItllm partem, vide in manuall anno LXVIII. 
bl Wy
ej nadpisane i częściowo zatarte: prius Mattia .....; ni
eJ ślady tekstu 
innego, wcześniejszego (i'), zatartego, skąd odczytano jedllnie: . . . . . 
. . . . . . . . . . . . ., dat eundem censum. 
bm Poniżej ślady tekstu innego, wcześniejszego (i'), zataTtego, skąd odczlltano: 
Hans Ruthe dabit l fird. ...... censum. 
bn Dalej w linijce !ladll tekstu innego, wcze
niejszego (1), cz(!cłowo zatartego, 
skąd odczytano: ......... dat censum non dabit. 
bo Poniiej 
ladll tekstu innego, tDcze
nieJszego i zatartego, skąd odczytano: 
. . . . . . . . . ., de Allen. 
bp Poniżej trzJl linijki tekstu innego, tDcze
nłejszego (1), zatartego, skąd od- 
czJJfano:
		

/Pomorze_030_11_150_0001.djvu

			76 


ex ..... super Michaelis 1/. ..... . . . 
der................................. .. 
raUonis ex .......................... 
bq-bq Ręką XV-wieczną, atramentem, na pasku pergaminu, pierwotnie przylepionym 
do środkowej listewki oddzielającej pole g6rne od dolnego - obecnie luźny. 
br Poniżej ślady dw6ch linijek tekstu innego, wcześniejszego (?), zatartego, skąd 
odczytano: 


......... ........ ...... ...... 


dabit eundem censum 
bs Poniżej jedna linijka tekstu innego, wcześniejszego, zatartego, skąd ze ślad6w 
odczytano: .... . . . . . . . .. der kolen. 
bt Obok i poniżej ślady tekstu innego, wcześniejszego (?), zatartego, skąd od- 
czytano: 
. . .' ..... .. dabit primum censum 
Item Pasche .' 11110 
her Geyze gekauft 
III erleidin der Fleischgasse 
bu Powt6rzone dwa razy. 
bv Poniżej ślady tekstu innego, wcześniejszego (?), zatartego, skąd odczytano 
jedynie: .... ..... vacat dedit 12 mrc. 
bw Powyżej ślady tekstu wcześniejszego, zatartego, gdzie czytelne jedynie: ..... 
:W. mrc. 
bx Poniżej ślady tekstu wcześniejszego, zatartego, z kt6rego czytelne jedynie: ... 
prius hereditatibus quolibet. 
by Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zatartego, skąd ze ślad6w od- 
czytano: Stesky Gora 4 1 /. fird. K. 
bz-bz Nadpisane. 
ca......e. Nadpisane: ItI. mrc .... 
cb Dalej jakby znak nieskończoności (leżące S). 
cc-cc Nadpisane nad: Mathis Behme. 
cd Nadpisane: prius ..... Sch.... 
ce Pod tym jeszcze raz, tą samą ręką mniejszymi literami: 
Jorge Kursener. 
c:f Nadpisane: Bawhard 4 1 /. sc. 
CI Poniżej fragment tekstu innego, wcześniejszego, zatartego, skąd odczytano ze 
ślad6w: Martini dandus. Na tym tekście wyryto obecny. 
ch Obok, z lewej strony zapisu, znak w postaci trzech wyciśniętych kropek: .: 
ci-c:! Rozlana warstwa wosku, kt6rym przylepiony byl pasek pergammu z tek- 
stem (?) - obecnie brak. Odczytany tekst pochodzi spod wosku. 
cJ Wyżej dwie linijki tekstu wcześniejszego, zatartego; z pierwsze; ze ślad6w 
odczytano: 
Hans Grer[?] von der mole 10 mrc gering, Martini terminum c. 
Tekst drugiej linijki przykryty rozlanym woskiem, na kt6rym P1'z]llepiona 
byla kartka z tekstem (?). 
ck Za nazwiskiem fragment tekstu wcześniejszego, zatartego, gdzie ze ślad6w 
odczytano jedynie: ". ...... der becker ...... 
c:1 Niżej ślady tekstu innego, wcześniejszego, zatartego, gdzie odcz]ltano: .... ... 
. . .. ... vom rawme Pasce et Michaelis. 
cm Niżej jedna linijka tekstu zatartego, gdzie ze ślad6w odczytano: Bartusz 
Tschenkus dat eundem censum. 
Cn Nadpisane: her Lucas. 
co Pierwotnie: Gr06sche, kt6re przekreślono i nadpisano: Schotcze. 


, 


I 
t 
I
		

/Pomorze_030_11_151_0001.djvu

			77 


Cp Dalej w linijce ślady tekstu wcześniejszego (?), zatartego, z których odcz1/tano: 
Lorencz Sch.. '. III mrc. 
i poniżej: 
Ticzyne Kleyne [?] dabit III mrc Pasce. 
CQ_Q Tekst skreślony; dalej w linijce ślady tekstu innego, wcześniejszego, zatartego, 
z którego odczytano: 
. " fideiussit der bader in der Czegler stobe. 
cr-cr Tekst skreślony; pod spodem ślady tekstu poprzedniego - zatartego, z którego 
odcz1/tano jedynie: 
. .. ... .... .,. .... LXVIIII 


111. mrc, resignavit 
CI Z lewej strony zapisu, prz1/ imieniu, wyryty znak: X. 
et Poniżej, dopisane innq rękq, częściowo zatarte - odczytane ze śladów: 
. . . . . . . . . ., dat censum N. Seyler dat censum. 
cu Obok dopisane później (?), częściowo zatarte: prius Seyler ..... 
cv Poniżej dopisane innq ręką, częściowo zatarte: ..... anno LXXXIo. 
cw Może być: Weysfurst. 
cx Może być: temporis. 
cy Poniżej ślady tekstu innego, wcześniejszego, zatartego, skąd odczytano jed1/- 
nie: ..... han dat censum . . . . . 
c. Poniżej ślady tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisarza, skąd od- 
czytano: 
Dabit l mrc Pasche LX. Bartus dabit II. mrc Michaelis LXlIIo. 
Item dabit II. mrc Michaelis anno 68. 
Nicolaus Staschke 14 sc. 8 den. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Andris Valkenberg 22 sc. 
Tilman Dunsen 86 5 sc. 
Johannis de Hirken 24 den. 
Tideman Dunsen 1 lot. 
Jenchin Vogeler 1 lot: 


Stephan tenetur .... 
Item dat ad hunc dare l mrc 
. . . .. tenetur ad ........ 
LX. !tern ... Item toto Michaelis 
Item dedit 20 fert. 
. .. .. . .. .. . ., LXVIII 
. . . . . . . . . . .. Michaelis 
wcześniejszego, zatartego, gdzie ze śladów od- 


, 


da Poniżej dwie linijki tekstu 
czytano: 
. . . . . . .. ... .... .... ................................ Anno LXXVI 
dabit 17 fird. Ibidem l?] dinstag Johannis minus mrc. 
db-db Tekst zakryty warstwą rozlanego wosku, na którym pierwotnie przyklejona 
była kartka, z tekstem? - obecnie brak. 
dc Powyżej jedna linijka tekstu zatartego, wcześniejszego (?), gdzie ze śladów 
odcz1/tano: der garth en gehort ais der stat. 
dd Poniżej jedna linijka tekstu zatartego, wcześniejszego (?), gdzie ze śladów 
odczytano jedynie: ...... ....... pueri. 
de-de Nadpisane później, tą samą ręką. 
dl-dl Stopiona zewnętrzna warstwa wosku - ślady tekstu niecz1/telne. 
dl-dg Wygotowana gruntowa warstwa wosku - ślady tekstu na ocalałej warstwie 
zewnętrznej nieczytelne. 
dh-dh Nadtopiona zewnętrzna warstwa wosku - odczytane ze śladów. 
dl-dl Całkowicie stopiona zewnętrzna warstwa wosku, ślad1/ trzech linijek tekstu 
powyżej zupelnie nieczytelne. 
dJ-dJ Tekst zakryty przez naciek innej, stopionej warstwy wosku. 
dk-dk Wygotowana gruntowa warstwa wosku - odczytano ze śladów na ocalałe; 
zewnętrznej warstwie.
		

/Pomorze_030_11_152_0001.djvu

			78 


dl-dl Wosk całkowicie stopiony. 
dm-dmUszkodzona mechanicznie zew71ętrzna warstwa wosku - tekst nieczytelny. 
dn-dn Dale;. do końca pola, zewnętrzna warstwa wosku stopiona - widoczne ślady 
tekstu zupełnie nieczytelne. 
do-do Wosk zniszczony przez wygotowanie warstwy gruntowej i naciek innego 
stopionego wosku. 


1 Caspar Schottdorf, 1501-1536 - S e m r a u, Katalog, s. 89. 
2 Petrasch Cziros to Petrus SCheliga, 1398-1421. 1443 - N o w a k, Sprawa 
przyłączenia, s. 103-105. 
· Johann Rackendorf, I 1340. II 1363- .1376, III 1456-1483 - S e m r a u, Ka- 
talog, s. 82-83. 
& Niclos von der Linde, I 1355-1365, II 1399-1414. III 1458-1480, IV (Starsz\l) 
1518-1563. V (Młodszy) 1554-1574 - S e m r a u, Katalog, s. 65--67. 
I Niclas Prewse - nie wymieniony przez S e m r a u a, Katalog, s. 77-78, 
choć rodzina była osiadła na Starym Mieście. 
e Her Ludwigk Engelhardt, 1511-1523 - S e m r a u, Katalog, s. 34. 
7 Johann von der Linde - było dw6ch na początku XV w.; jeden zmarł przed 
1420 r., drugi po 1440 r. - S e m r a u, Katalog, s. 67. 
I Dziś ul. Most Pauliński. 
· Her Asmus Esken, 1483-1493 - S e m r a u, Katalog, s. 35. 
10 Her Gregor Daul, zapewne ksiądz. 
11 Her Springenberg, zapewne ksiądz. 
11 Gerstengasse przy Fehrengasse - Jęczmienną zwano część ul. Łaziennej _ 
p r a e t o r i u s, s. 61. 
11 Po zbudowaniu Ratusza Staromiejskiego stajnie przeniesiono pod mury 
miejskie u st6p Krzywej Wieży. 
1& Fergasse - ul. Mostowa. 
11 Sklepiony przejazd za Bramq Starotoruńską, gdzie znajdował się barbakan. 
Natomiast p r a e t o r i u s, s. 59, uważa, że to Most Pauliński. 
11 Cziras der Junge - zapewne syn Petrasza, występuje na Nowym Mieście 
w latach 1433-1443 - KŁNM. 
17 Testudo - sklepienie przy Moście Paulińskim. 
18 Dominus Johann Rawse (Russe), I 1308/1309-1332/1333, II 1393-1413, III 
1454-1473 - S e m r a u, Katalog, s. 87. 
11 Tile von der Kempnath, 1411 - S e m r a u, Katalog, s. 54. 
.. Gotke von Allen, 1365-1390 - S e m r a u, Katalog, s. 24. 
11 Lucas Watzenrode. 1432-1462. ojciec biskupa - S e m r a u, Katalog, s. 102. 
12 Rodzina Limburg znana przed 1400 - S e m r a u, Katalog, s. 65. Grosse 
Gasse - ul. Szeroka. 
" Z Gniewu lub z Gniewkowa. była też Kępa Gniewkowska _ p r a e t o r i u s, 
s. 294-296. 
1& Heinrich von Allen, 1320-1351 - S e m r a u, Katalog, s. 24. 
.. Her Johann Becker, 1417-1430 - S e m r a u, Katalog, s. 28. 
.. Kapelan Allen6w przy ich ołtarzu - Wykaz, s. 165. 
17 Niclas von der Linde, 1387-1432 - S e m r a u, Katalog, 8. 66. 
18 Heinrich vom Felde, 1453-1482. ławnik od 1417 r. - S e m r a u, Katalog. 
s. 37. 
ft Kapelan Teschner6w przy ich ołtarzu - Wykaz, s. 157. 
" Die teignerynnen - kobiety. kt6re zaczyniały specjalne ciasto (7). 


, 


, 


, 


...
		

/Pomorze_030_11_153_0001.djvu

			. 


, 


, 


79 


.1 Ku
nie1'ze. 
.1 PieTnikaTze. 
II W 1445 T. były 4 apteki na StaTym Mje
cłe - P r a e t o r i u s, s. 391. Około 
1450 T. była na StaTt/m Mieście ,,staTa apteka" - G 6 r s k i, Domostwa, s. 28. 
Ił DOTota ATmknechtowa, wdowa - Wykaz, s. 154, przypis 15. 
iii eallodium = callus, fabrorum foramina? - D u C a n g e, t. 2, s. 35. 
II Neue Freiheit - chyba pod zamkiem od stTony Wisły. Ul. Wolnica leżt/ na 
wschód od zamku ł dochodzi do Wisły. 
17 "ToTuńska Woda" - Kępa StaTot01'uńska - P r a e t o r i u s, s. 240. 
.8 Młt/n TTzeposz leżał nad stawem o tej samej nazwie w Tejonłe ul. Rt/nek 
Wełniany - p r a e t o r i u s, s. 223-224. 
.9 "Gl6wcza Woda" - nie odnaleziona. 
łO "Kozia Łacha" - mOŻe Kępa Kozieniec. 
ł1 "SmogóTska Woda" - SmogóTsk włączont/ został do CzaTnowa - P r a e- 
torius, 5.247.. 
łl NieokTeślona łacha. 
ł. Albert Rebber, I 1350/1351-1393, II 1363, III 1414-1422, 1440 - S e m r a u, 
Katalog, s. 80. 
łł Johann de Mersche, 1395-1411 - S e m r a u, Katalog, s. 71. 
II Hermann Rusopp, 1417-1451 - S e m r a u, Katalog, s. 87. 
te Heinrich Sost, 1374 - S e m r a u, Katalog, s. 93. 
ł7 Gottelhoff, Kuttelhoff - Tzeźnia, stała nad Wisłą. 
ł8 PTzed BTamą Szkolną, nad Wisłą. 
ł9 Dorota ATmknechtowa, zob. pTzypis 34. 
10 Nie odnalezione. ,'podel" .. Poddente, Podempel - kałuża, błoto - 
F r i s c h b i e r, s. 164. 
11 Krzywa Wieża. 
12 Bostolcz - stTuga pTzepłt/wająca pTzez fosy miasta od zachodu. 
61 Matis Wise, I 1363-1388, II 1430-1455 - S e m r a u, Katalog, s. 106. 
Ił Daniel Konitz, ławnik, składał skaTgi na Zakon w 1453 f'. - S e m r a u, 
Katalog, s. 58, i G 6 r s k i, Domostwa, s. 25. 
II Her Greger Straws, I 1518-1588 - S e m r a u, Katalog, s. 95. 
18 Zob. wyżej pTzyPis 43. 
17 De OUfen albo Taczej de Olssen, z Oleśnicy. 
18 Dominus Johannes Jelin, I 1375-1394, II 1439-1455 - S e m r a u, Katalog, 
s. 52. 
19 Kottilhoff - zob. pTzypis 47. 
00 Ludko Palsath, 1389 - S e m r a u, Katalog, s. 74. Grupa tych zapisów po- 
chodzi z 1401 T. 
81 Domina Dorothea = ATmknechtowa, zob. pTzypis 34. 
81 Fryderyk Watzenrode, I 1369-1392, II 1392-1416, III 1440-1446 - S e m- 
r a u, Katalog, s. 101-102. 
8. Kapelan Magnes! - zapewne imię. 
Ił Mekeler = makleT. 
18 Zapewne ksiądz. 
88 Honigsneidergasse - ulica po zachodniej stTonie dzisiejszej ulict/ No- 
wickiego, na obszarze teTenów spoTtowych. Tu leżał blich do bielenia wosku. 
87 Konrad Teudenkus, Tajca i bUTmistTz, 1435-1471 S e m r a u, Katalog, 
5.98. 
88 Bertram von Allen, I 1349-1362, II 1412-1425 S e m r a u, Katalog, 
s. 24-25. 
81 Lucas Watzenrode, dziad Mikołaja KopeTnika, 1432-1462 - S e m r a u, Ka- 
talog, s. 101-102.
		

/Pomorze_030_11_154_0001.djvu

			80 


70 Die Elende Bruderschaft założyło Elenden-Haus, szpital za kościolem św. Je- 
rzego (Mały Szpital, Plebanei). Istniał on przed połową XV w. - P r a e t o r i u s, 
s. 401-402. 
71 Doctor Lucas Watzenrode, biskup warmiński od 1489 r., doktorat uZ1lskal 
w 1473 r. - G 6 r s k i, Lukasz Watzenrode, s. 8, 19 n. 
71 Liffhard Blumental, 1398-1434 - S e m r a u, Katalog, s. 30. 
7' Her Habundius Winter, 1415-1454 - S e m r a u, Katalog, s. 105. 
u POT. wyżej przypis 71. 
71 Petrasch Cziras lub jego potomek - zob. wyżej, przypis 2. 
71 Johannes Sost, 1340-1358 - S e m r a u, Katalog, s. 92. 
77 Albertus Watzenrode, I 1369-1399, II 1403-1404, III 1422-1440 S e m- 
r a u, Katalog, 6. 102. 
78 Tilo de Caminata, 1411 - S e m r a u, Katalog, s. 54. 
70 POT. wyżej, przypis 70. 
10 Fleischergasse _ ul. Rzeźnicza, część ul. Piekary naprzeciw kościoła NP Ma- 
rii - P r a e t o r i u s, s. 64. Zapewne to nazwa późniejsza. . 
81 Teschnerowie: Martin 1451-1463, Stefan - nieznany - S e m r a u, Kata- 
log, s. 97. 
81 Wdowa po Soscie, fundowala altarię i wikarię 1396 - S e m r a u, Katalog, 
s. 93; Wieś Polska polożona byla w rejonie obecnego Muzeum Etnograficznego. 
81 Her Berndt Gerlach, zapewne ksiądz - S e m r a u, Katalog, s. 39. 
810 Trzepo8z, mlyn. 
81 O tej rodzinie zob. S e m r a u, Katalog, s. 46. 
ee Por. wyżej, przypis 66. 
87 Johannes de Allen, 1508-1526? - S e m r a u, Katalog, s. 26. 
ee Clauco de Linda, I 1355-1365, II 1387-1414 - S e m r a u, Katalog, 
s. 65-66. 
80 Johannes de Lo, I 1349/1350-1381, II 1381-1400, III 1430-1460 - S e m r a U, 
Katalog, s. 68-69. 
. 00 Gotze Rubit, 1446-1454 - S e m r a u, Katalog, s. 85. 
01 Por. wyżej, przypis 75. 
Ol Paul Strossberg, 1413, dzieci jego nie żyją w 1466 r. - S e m r a u, Katalog, 
s. 96. 
Ol Por. wyżej, przypis 45. 
810 Her Johann Beutel, zapewne ksiądz. 
Ol Gotke Vasan, I 1373-1374, II 1387-1412 - S e m r a u, Katalog, s. 96. 
00 Johannes de Nichte - nie wymieniony przez S e m r a u a, Katalog, s. 74. 
07 Rorwezen - ląki na Mokrem. 
08 Peter Sost, 1375, zm. po 1394 - S e m r a u, Katalog, s. 92. 
ou Wykaz, s. 173.
		

/Pomorze_030_11_155_0001.djvu

			POLIPTYK D 


[wosk wykruszony B] 
[wosk wykruszony b] 
[wosk wykruszony C] 
[wosk wykruszony d] 
[wosk wykruszony e] 
[wosk wykruszony f] 


!tern her J ohan won der Mersche 1. 


!tern Steintor n heryn theczlach, nI henthelle, 
vn by thelle, narmen l?] I teczlach, I thellen, I laden, 
h I kop, n silbern gopalen, InI loffel h, 
h I binde thellen h, VI stellyn l?] flaczen, n stellyn 
flaczen, I h spel, I hossyn h l?] ł. I bertyn, I bosune, 
V seche, I tacze, h I par beelen h. 


Niclos I kann [?], nn gopalen, I ex. . 
satelbyel, II laterne, I rote l?], n male 
glefenye, I tacze, 


koretis, V kessel, II ciyn koppe, n grose haeffel, 
I panne, I spesse, I . . . . . . . . . . . . 
n . . . . . . . . . . . . n breter I . . . . . . 


!tern mester Henrich Buncze, nI buncze, LX 
h lot., I armbrost, n wyppe, I wynde, VI sp h 
fpyle, I panczer, I hut, I hanndyschoe, .. ... . 
I par mussyserne, I par worftollen. 


[IVa] [1] 
[IVa]. [Iv.] 
[IVa] [2] 
[IVa] [2v.] 
[IVa] [3] 
[IVa] [3v.] 


[IVa] [4]
		

/Pomorze_030_11_156_0001.djvu

			82 


!tem I armbrost, der Teneczerer I 
!tern I senne, I panczer, 
!tern Wilhelm I hanndyschoe, I armbrost. 


honndyschoe. 


!tern presentavit I ticzlach, II . . .thelle. 
!tern presentavit ........... I .... tyczlach, II he[n]thelle l?], 
1111 ......... ............ III..................... 


[IVa] [4v.-ll] [wosk wykruszony] J 


[IVa] [llv.] !tern HANS SCHULETHOR. 
HANUS GOBIL I 
NICKLAS TRACH E 
NIKLAS BOYMGARTH 
BUGENSCHIN k 
BARTUS 
GERKE VEYKENCUS. 
NICKLUS der KO 
unde I arm[brust] 


I panczer und I eysenhut 
I panczer henczen 
I panczer und I armbrust 
I panczer 
I panczer 
I panczer 


[IVa] [12] [wosk wykruszony] 


[IVa] [12v.] [okładka dolna] 


-- 


:a
		

/Pomorze_030_11_157_0001.djvu

			--. 


83 


a W górnym polu wosk calkowicie wykruszony; w dolnym polu z zachowanyc:h 
nielicznych skrawków wosku odczytano ze śladów: 


czu 
czu 
Item dedit Stelle 
... Item 6 mrc.. 
Item czu . .... Item 
VII_II .... 
Item XXXIV czum 


thelle 
b W górnym i dolnym polu ubytek wosku po ok. 1/, powierzchni; na zachowa- 
nych częściach jedynie ślady po tekście zatartym, z których odczytano: 
w górnym polu Item .... . .. ... . . . ... . . . . . . . . . 
Item .... .... .... ...... 
Item a . . . .. I eyserne . . . . . . . . . . . . . . . . 
Item oel I ... henge . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Item i armbrost [1], I eyserne . . . . . . . . . . 
hanczen 
henczen, eisenhut ............... 
. . . . . . . . . . . . . . . . .. I .... henczen .................. 
panczer, I par henczen, I 
stolIe 
hellerherste, I panczer, I ..... 
. . . . . . . . . . .. I panczer seynyn, I eysener 
. .. czen .... I par henczen 


w dolnym polu 


Altbir I par henczen, I par 
stellen, I ................... 
brost 
cz I panczer, I eysernhut, I par 
tes brecher I panczer, I eysernhut, I 
st I brost 
brost ..... I .......... . . . . . . . . . . . . . 
c W górnym i dolnym polu wosk wykruszony z ok. ." powierzchni; na ocala- 
lych fragmentach widoczne nieliczne zatarte slowa, gdzie ze śladów odczy- 
tano: 
w górnym polu 


!tern 
...... Item ..... 
.. . . . . . . . .ey 2.... minus 2 fert. 


w dolnym polu 


.. .. . . . . '. smede [?] 
.............. 4...... 
Item ......................4..................... 
........................ Item..................... 


...................................................
		

/Pomorze_030_11_158_0001.djvu

			84 


d W polu g6Tnym całkowity ubytek wosku; w polu dolnym zachowany nie- 
wielki skTawek wosku, na kt6Tym ślady tekstu, gdzie odczytano: 
armbrost I panczer, I eysernhut, I ................ 
e W polu g6Tnym wosk całkowicie wykTuszony; w polu dolnym - z ok. '/4 po- 
wieTzchni - na zachowanych skTawkach ślady tekstu zupełnie nieczytelne, 
zataTte. 
f W polu g6Tnym wosk wykTuszony calkowicie; w polu dolnym - z ok. 1/. po- 
wieTzchni, gdzie na zachowanej Teszcie tekst: 


as in igne verbum pro III 
us Gabriel nunciavit 
s in ductus a parte iusticie 
tern sumere postea [?] 
nati flamen det nobis 
ne nos teneat sed nos 
. .. ncze LXXXII iore (1382). 
VI........................ 


I Może być: armte. 
h-h PTzekTeślone. 
1 Może być: kossyn. 
J Wosk wykTu8zony z p6l - na zachowanych nielicznych skTawkach ślady po- 
jedynczych liteT, nieczytelne. 
k Może być: Lingenschin. 


l Johann von der Mersche, bUTmistTz 1409, 1413, 1417, 1421 (S e m r a u, Kata- 
log, s. 71). Dowodził choTągwią miejskq pod GTunwaldem. 
. Zapewne pTzezwisko klucznika bTamy - S e m r a u, Katalog, s. 14. Spis 
spTzęt6w analogiczny do inwentaTzy zamk6w kTzyżackich, Das Grosse Aemter-buch 
des Deutschen Ordens, wyd. W. Z i e s e m er. Danzig 1921, passim. Schulethor - 
BTama Szkolna. czyli Łazienna na StaTym Mieście. 
. Hans Gobil WTaz z KonTadem Gobil występują na StaTym Mieście w 1410 T. - 
S e m r a u, Katalog, s. 40. 
... Rodzina Fockenkus, Vockenkus na StaTym Mieście - S e m r a u, Katalog, 
s. 38.
		

/Pomorze_030_11_159_0001.djvu

			POLIPTYK E 


se. 
Be. 10 den. 
GERLACH 1/ 2 fert. 
orgen gelegen an Valbreehts l garten 


[XIIIa] (1] 


r 


R 


[C] ENSUS ORTORUM IN MOCKRA 


CZEPENRODE 
[JO]COB FALBRECHT · 
HABUNDIUS WINTER 3 
[J]O COB LINDE 4 
de vinea civitatis, prius Jungweise I 
KASPAR MOZANCZER 


16 se. 
13 se. 
1 fert. 
19 Be. 


r 
e 
k 
Q 


8 se. 


I 


[H] ANS L YZEMAN e 20 Be. h 
[JO] COB MOZANCZER 4 Be. i 
priuB Mattis Vornkal 
DOROTHEA JACHYNNE 1 mre 1 se. Q 
ELSE CUNCZE Seitz swester 1 mre 4 se., Gotke Beeker h 
illud ha bet 
RUTCHER de BIRKEN 7 5 fert. V 
Item V pull os 
[B)ARTISCH MAZER 7 fert. h 
[de ] orto olim Wenkendich et de eivitatis et tenetur pro 
[quo )libet 4 mrc in quatuor annis de orto Sweynehe 
==. . . . anno 1 mre anno etc. XCIX [1499] BO mit illas 
_mrc pro vorlibe. 
[D)O ROTHEA JACHENNYNE 1 fert. Q 
HANS BEY 


15 se. gut
		

/Pomorze_030_11_160_0001.djvu

			86 


[XIIIa] [lv.] __ tm ........ der ... .... ..... ........ 
GRITA de PONTE 1 fert. s 
BARTISCH MAZER 8 se. r 
JOCOB de LINDE 16 se. Q 
a NICLAS YONE a resignavit 1/ 2 mre 
a NICLAS BRISENER a 2 1 /2 mre 1 lot. de vinea Lubesehaw 
Idem 8 se. de II 112 iugeris 
die egenanten garten unde II 1/ 2 morgen, die na ch Petir unde 
Michel am Ende B gehalden haben, .sint sehuldie 
mre unde 15 se. news geldis unde bleiben ledig 
Her HENRICH LUTKE 3 1 /2 fert. 
Idem 14 se., prius Johannis Lozer et Tidemann 
born, her Johan Toydenkus u solvet istum eensum 
MATCZ BRONISCH prius Matcz Beyer 1/ 2 mrc 2 se. 
de IIIlor iugeris de nova. 


Idem 1/. fert. 
W
 2 
 
von eyner hofereit, prius Gusmannynne. 
HANS WINTER 10 4 mre minus 1 se. 
Idem 1/ 2 fert. 
uff b. . . . . .b gk Beekers erbe 
MATTIS NAROSZNY 15 se, gut r 
alias Geddenestemp, prius George Korsner, dornoeh Hengewet_ 
resignavit partem suam feria III post Martini anno L 
NICLAS JON - 
BOZEGEIST - 
 2 mrc de IX iugeris 
Item 1 fert. de uno iugero. 
NICLAS LENCKNER 1 fert. 
das erbe leit ezunest dem seho1cze unde grenicz mit 
erb e unde hot II 1/ 2 morgen. 
HANS UNGER 1 mre minus 6 sehil. gering 
resignavit feria quarta post Pentheeostes anno LXXo [13 VI 1470].
		

/Pomorze_030_11_161_0001.djvu

			87 


[CEN)SUS TESTAMENTI DOMINI JOHANNIS [VIIa] [1] 
MELANTCZ IN PARVA KELLE 


GE vom NICHTE P/2 mrc 
[C) zins Johanne de Nichte, amplius dabit 1 mrc gut i 
[H]ANS FRANCH 1 mrc 2 sc. i 
Idem anno etc. LXXlo [1471]. 
_TCHER NALER 10 sc. i 
[I]tem 14 sc. 
[G] EORGE BEYER 3 fird. h 
[N] ICLAS POLNISCH gering i 


AUGSTYN SCHERER 3 mrc 4 sc. 
resignavit anno etc. XXVIII o die presentationis p 
CRA WSE 4 sc. t 
AUGSTYN SCHERER 
VOHSZLEGER 
[HA]NS HILDEMAN I/I mrc gut h 
- JOH 1 mrc 
[ C Anno Domini C] MOCCCO[C XCIIWo C] [1394] ci vitas locavit IIII or 
[C iugeri <] a [C gri col C] lendum ad prata communitati 
no vo Rorwezen dando de Ju 
[C quoli C] bet [C iugere Ć] 1/ 2 fert., per scultetum 
[C ex pa C]rte [C Communitatis dandus C] 


VILLA MOCKRA 1/. [mrc?] [VIIa] [lv.] 
DE IIIlor IUGERIS [AGRORUM UT SUPRA] C 


Idem 
MERTEN BEHEME 
IV morgen erblich uffgenomen czum 
czinszen wie oben berurt ist. 
MERTEN BEHEME 
eyner sunderlichten weze. 
Item tenetur 
BERTRAM BEHEME 
IV 1/. iugero pratorum. Resignavit. 
NICLAS KORSZNER l/a fird. 
von I morgen; vide in rnanuali LIIo [1452]. 


1 fert. 
hot die obgena n[ten] 


16 sc. geringe 


1 1 /. rnrc geringe. 
l3 1 /a sc. 


-
		

/Pomorze_030_11_162_0001.djvu

			88 


TESTAMENTUM DOMIN E ZOSTIN[NEJ 
IN MAGNA MOCKRA 


Her JOHANN HUXER 11 
LUCAS W ALITCZ resignavit 
[P] AUL FREDECKE 
[R] ACKENDORF 
[N] ICLAS COLMEZEER 
UN resignavit 
NICLAS COLMEZER [?J 


7 
1/ 2 
7 
14 
3 
4 


fert. 
mrc 
sc. 
sc. 
fert. 
sc. 


t 
D 
l 
vacat. . . . 


a-a SkTdlone. 
b-b PowieTzchnia wosku uszkodzona pTzez inny wci
nięty kawałek wosku. 
c-c Odczytane w 1953 T. 


1 Jacob Falbrecht - zmaTły pTzed 1438, gdyż od tego czasu jego dziećmi opie- 
kują się AlbTecht i Łukasz WatzenTodowie - Gór s k i, Łukasz Watzenrode, s. 6. 
I POT. wyżej. 
I Habundius Winter, 1423-1454 - S e m r a u, Katalog, s. 105. 
ł Jocob Linde, nie wymieniony pTzez S e m r a u a, Katalog, s. 6
68. 
I Jungeweise, może BeTtold? - S e m r a u, Katalog, s. 53. 
· Hans Liseman, I 1470-1519, II 1497-1521 - S e m r a u, Katalog, s. 68. 
7 Rutcher von Birken, 1438-1471 - S e m r a u, Katalog, s. 30. 
· Rodzinę tę wymienia S e m r a u, Katalog, s. 26. 
· Her Johann Toydenkus, I 1402-1406, II 1432-1440 - S e m r a u, Katalog, 
s.98. 
10 Hans WinteT miał dom w StaTym Rynku - G 6 r s k i, Domostwa, s. 21. 
11 Her Johann Huxer, 1411-1443. bUTmistTz StaTego Miasta w 1443 - S e m r a u, 
Katalog, s. 52. 


.
		

/Pomorze_030_11_163_0001.djvu

			POLIPTYK F 


[okładka górna] 


MOCKER 


III [l] 


CENSUS MARTINI IN POLONICALI VILLA 


III [1 v.] 


JOHAN HUXER 1 
maiori folio circa finem. 
NICLAS ZEILER 14 sc. unde 8 den. v 
Der Elenden caplan 12 sc. a 
LORENC Z ARNSDORF 10 sc. x 
· Prebestey Sancti Georgii. 5 sc. M 
Idem 2 sc. 
Dis ist nicht gekomen in die rechenunge, gehalden mit hern Johan- 
nem Kotman I anno LXXXIX [1489] sub consulatu domini Ty- 
lemani 3. 
GOTCZE RUBIT ł 34 den. Q 
PAUL FEGENHELM 11 1 mrc r 


7 fert.; resignavit quere 


CIRCA SANCTUM GEORGIUM 


HANS BREEL 3 1 /2 fert.; vacat D 
CROMME MICHEL 21 sc., prius Paul Hofeman. f 
Czu dem selbegen czinse sal der selbige Paul Hofeman 5 sc. 
czu huHe haben von George Korszner alte von eynem morgen 
wezewachs, die seyn vater manch jor geczinset hot Petrasch 
Cziras l.
		

/Pomorze_030_11_164_0001.djvu

			90 


III [2] 


SCHABERNACK 7 CZINS 


NICLAS JENTUSCH 2 fert. M 
vom rawme in der Mocker uIfem schilde. 
GUNTER HENEMAN 4 sc. S 
von eyner hofferete 
Capitulum Culmense 1 fert. 
de vinea Hornszberg 
BARTCZ BRODA 8 sc. gut von lIII 
morgen wezewachs hinder der Winterynne Berge 
gelegen, dabit primum cens [um] Martini XClo [11 XI 1491]; 
resignavit Martini anno XCVI [11 XI 1496]. x 


CENSUS DE TE [STA] MENTO JOHANNIS DE 
MELANTZ IN PARVA (?) KELLE 
,c. .':. :-.,.;o
?
:
 . ... _: 
. ..,..,. 
VALTEN HEMPUSCH prius Jacob vom Niehte. Inscriptus XVO ter- 
tio debet esse liber tribus annis a censu 1 mrc gut. M 
NICLES LEYNER prius Frolich 1/ 2 mrc 2 sc., vide in registro anni 
etc. LXXI [1471]. q 
Jam ha bet Hans vorne dabit 1/ 2 mrc, p 
tenetur 2 mrc abgerechnet in registro. 
Her CASPAR WELKER 8, prius 10 sc. q 
Idem 14 sc. 
MA TTIS BEYER fird. gering p 
JACOB COLMENSCHER 3 fird. gering M 


III [2v] AUGSTYN SCHERER 
4 sc. resignavit anno XXVIII 
ipso die Pentekostes [23 V 1428]. 
HANS PREWSZE 
prius Austin Scherer 
HANS BARTHOLT, prius Hiliger, 1/ 2 mrc gut 
ANDRIS bey der Gasse von eynem kornackers, 
welchen der roth von der Truncklynyn 
gekowfft 4 sc. gut Martini 1. 
Das gantze dorff Mackra 
czinsszet von IIII morgen acker 


3 mrc 


3 sc. 


P 
t 


c
		

/Pomorze_030_11_165_0001.djvu

			91 


aws gerot. Czu weszen von iglichen 
morgen 1/ 2 fird. gut; dis sall 
durch den scholczen gegeben werden 
von der gantzen gemeyne. 
Disz vorszinset b Caspar Crawsz b gibbet do von alle ior 1 1 /2 mrc 
gering und spricht, das her hot VI morge acker, feria VIa post 
Elisabet anno etc. XCII l23 XI 1492]. M 
CASP AR CRA WSZ von eyner smidlichyn 
weszen 16 sc. geringe. M 
MARCUS BEHEr.łIE 17 sc. geringe NI 
BARTRA\1 BEHEME 13 1 /2 sc. 
de IV 112 iugero pratorum; reslgnavit Z 
NICLIS KORSZNER 1/ 2 fird. von I 
morgen, vide in manuali anno LII" [1452]. 


· WALTEN JASZKE 
de IIlIo r iugeris, pnus :\latcz Beyer. 
Idem "2 sc. a c tenctur 1 mrc gering 4 fert. von erbe Mats 
!\Iorts [?] 1 fird. 
 
Idem a 1/ 2 mrc 8 
von eyner hoferete und ha wsze perpetuis 
HANS WINTER 4 mrc minus 1 lot. 
Idem 1/ 2 fert., c dat fraw . . . . . . . lyn c 
off Dominig Beckers erbe 
:r..lATTIS JENOSZT 15 sc. gut Z 
d alias Jedenystemp d, prius 'Jeorge Strosberg, Domoch Hen- 
gewegk. 
NICLAS YON 
BOZEGEIST 
Idem 
Her CASPAR WELKER e 
das erbe lei t czunest dem scholcze 
erbe unde hot II 1/ 2 morgen. 
HANS UNGER 1 mrc minus 6 f fert. geringe f 
1\,JATHIS HILLEBRANT l mrc 
von eynem garten kegen de Marter uber. 
NICLAS LOYE 1 mrc, resignavit 
JACOB MOZANCZER 1/ 2 fert. 
von eyner hoferete 
TRA VDE V ASAN 


15 sc. 


Z. III [3) 


t 


t 
K 


n 


2 mrc de IX iugeris 


a 


1 fert. de I iugero 
1 fert. 
unde grenitczt mit Bolczen 


o 
q 


k 
M 


o 


13 sc. 


B
		

/Pomorze_030_11_166_0001.djvu

			92 


III [3v.] HANS STILE 2 sc. D 
vom 1/ 2 morge; resignavit - 
PETER FURSTENAW 1 fert. K 
de uno iugero in Peter Furstenaw ho fe gelegen 
· PAUEL STIFELBRETTER 8 von VI morgen von iglichen 6 gutte 
schil. an den Rorwezen bey dem graben. M 
{SalI mrc 12 schil., tenetur 6 l?] gering 1530 g} 
JACOB IACTOR 1/ 2 mrc; resignavit O 
a J ACOB COLMENSCHER 8 1 fert. M 
von II morgen unde XL V rutten gelegen bey Peter Beyers 
garten. 
8 MERTIN KALE 8, c itzundt Gregarsch c, 9 sc. M 
von I 1/ 2 morgen wezewachIs] bey der Newdecke. 


CEN SUS PER DOMINUM ALBERTUM SW ARCZEN AD USUM 
SANCTI GEORGII ASSIGNATUS 


GEORGE DONNIS 7 fird.; resignavit anno V 
LXII l?] [1462?] 
8 PETIR PL UNSKE a 12 sc. X 
. . . . . Martzschynki tenet czu 1 mrc gering anno etc. LXXvł° [1475]. 
· JORGE WATTEL 8 14 1 /2 sc.; resignavit, presens 
Klug Lorencz 
LUCAS WATCZERODE 9 sc. K 
NICLAS RACKENDORFF l/Z fird. G 
MATTS NAROSZNY 11 sc. gering 
Iss steit an daen stucke wezer ume acker Thomas Bernwalt . . . . den 
czins namen unde czinset och meth Thomas Bernwalt 11 sc. 
in die Invocavit anno etc. 59 I l?] . . . [11 II 1459?] 
HANS WATTEL, prius Lorencz Stiffe]bret, 8 sc. M 
szo hot her noch angenomit eynn erbe ken das kornus D. B 
· Idem von erbe keyn Trippusch 10 uber 1/ 2 mrc gut 8. B 
Resignavit Martini anno XCVIII [11 XI 1498]. 


III [4] 8 Her CASPAR LISEMAN a 11 Rackendorffs aJtare von Huxer 
hubslegen czinse 2 mrc 16 sc. 8 den. gering X 
PETER ADAM Huxer hubslege l/Z mrc 1 den. F 
8 BARBARA BARANKINE 1 fert. K a 
{Probestye Sancti Georgii} 9 sc. M 
PETRASCH CIRAS iunior 21 sc. 10 den. r 
BROSIAN GIRLACH l/Z fert. r 
von 1/ 2 morgen gelegen an Falbrechts garten.
		

/Pomorze_030_11_167_0001.djvu

			93 


CEN SUS ORTORUM IN MOCKRA 


N. CZEPPENRODE 
J ACOB F ALBRECHT 11 
HABUNDIUS WINTER 13 
tenet diy Lobindine 
JACOB LINDE 14 19 sc. 
de vinea civitatis, prius Jungenweyse 11 
MERTEN SCHNEIDER 8 sc. 
Her RAPHAEL W A YNER 20 sc. 
de hortis in Mockra 
JACOB MOZANCZER 
Ortha census perpetue tenet 
DOROTHEA IACHYNNE 


ELZE CUNCZEN Zeitcz swester 
Gotke Becker illud habet. 
Her RUTCHER de BIRKEN 11 
Idem V pullos 
ANDRIS PREWS 
Conventus sancti Nicolai 
DOROTHEA JACHYNNE, 
Tenkwsynne tenet 
HANS COLMENSCHER 
f prius Hans bei der Gasse f. 
Dominus KOTMAN de altari 17 
Trium Regum 
GERSO de PONTE 
MERTEN MAZER 
JOCOB de LINDE 11 
JOCOB MOZANCZER 
JOCOB MOZANCZER 
NICLAS BRISENER vacat 
de vinea Lubeschaw 
Idem 8 sc. de II 1/ 2 iugero 
die egenanten garten unde II 1/ 2 morgen, die nach Petir Sost 18 
unde Michel am Ende geholden haben, seyn schuldigk 19 mrc 
unde 15 sc. newes geldes unde bleyben ledig legen. 
Her HENRICH L . . . CKE 3 1 /2 fert. 
Idem 14 sc. 
Prius Johannis Lozer et Tydeman Herborm; her Johann Toy- 
denkus 10 solvit istum censum. 


16 sc. 
13 sc. 
1 fert. 


r 
t 
f 
D 
o 
M 
g 
1 sc. D 


4 sc. 


l mrc 


mrc 4 sC., 


H III [4v.] 


5 


fert. 


o 


sc. 
fert. 
fert. 


M 
Z 
D 


v 


sc. gut, 


fert. 


m 


II 


sc. 


16 
9 
15 


sc. 


sc. 


sc. 


2 1 /2 mrc 1 lot. 


D
		

/Pomorze_030_11_168_0001.djvu

			ribus mansis 
Her KASPAR WELKER 
BARTHOLOMEI von Huxer 
9 den. gering 
!tern der prister von der 
von Huxer Hubslege czins 
Her RAPHAEL W A YNER 11 
de duobus mansis 
TRAUDE von SAN 
Dominus KOTMANN .. 
de tribus mansis 
PETER SOST 
Idem IIlIor puUos 
Dominus KOTMAN 13 
de alta re Trium Regum 
HENRICH von FELDE 
HANUS RAKE 
a HANS WATTEL 8 2 1 /2 fert. gut > 
von eynir hoferete 
a HANS WATTEL a 1/ 2 mrc gut M 
von J oeob Kirstans erbe 
a HANS WATTEL a 3 fert. gut 
Die Franekynne hot II morgen in Jaeob Kirśtans erbe, dov[on] czin- 
set se 22 se. gering; Lueas. Scultetus dixit. 


.... 


94 


III [5] 


TCZE SCHOTDORFF 


,- 


1 1 /2 mrc 


L 


ezinse der ersamen rate von altare 
[hubslI egen 1 mre 8 se. 
M 


4 


wa Henrieh Kruger 
se. 2 den. gering 


K 


mrc 


mre m 
_ de altare Trium Regum 


_mrc _ II SC. vacat 


mrc 


M 


8 


SC. 


L 
Z 


III [5v.] 


CENSUS ANTIQUE SCULTETISSE 


BURKARD SPERLING 1 1 /2 mrc M 
videJieet de uno iugero quem da bit 1 mre 2 sc. 
!tern de domo et orto 10 se. 
tenetur 6 [?] mre _ .. jor m . . . . 3 mrc 
TRAUDE VASAN 3 fert. K 
BARBARA COLMENSCHERYNNE 1/ 2 mre M 
Dominus JO[HANNES] K OT MANN 14 
 15 se. m 
GERSE de PONTE _ 
HANS ROSTEWSZER 1/ 2 mre h 
Lueas von Wabi tez 
Herr RAPHAEL W A YN[ ER] II 5 fert. M 
von der ald.... . . . . . . . 
HANS STILE ........ 2 SC. o 
prius Nickil Claws.
		

/Pomorze_030_11_169_0001.djvu

			95 


CASPAR CRAWSZ 15 sc. ger [ing] 6 schil. 
gering, dy huner 
Idem VI kappaunen mit gerechent. M 
PAUL DORLE gibet 23 sc. gutt M 
23 sc. g _ das ubrig lange. . . . . . . . . . 
NICLAS JON; resignavit 20 sc. 
Idem 1/ 2 mrc q 
ANDRIS W ACHS LOR 1 fird. M 
Her RAPHAEL WAYNER 1 mrc M 
BARBARA ANDRIS_bey der schneidmol etwan guten K 
1 fird. gewest, czuvor yn der cleynen. 
DOMINI G [?] BECKER 8 sc. D 
LANGE JOCOB llz mrc 1 sc. i 
Swester AGATA 19 sc. minus 1 gros. t 
Olim PETRUS MELCZER tenetur adhunc 3 mrc, 3 sc. gering H 


SZW ARCZKOP 5 1 /2 sc. gering, Mordehop III [6] 
gering tenetur. 
HANS GRAMPCZE eyn m_erer 1/ 2 mrc gut M 
von l/Z morgen unde leit bey Czimen Schumacher 
unde bey Hans Colmenzeer. 
AUSTYN BERENWALT_I sc. gering M 
von II erben 


CENSUS DE RORVESZEN 


_ iglich morgen gibt lam, nach dem alse 
rat ober eyn getragen halben, czins ist vom 
[m ]orgen 6 schil. 2 den. unde den alden vorsesszoren 
rczi ]ns hot der rat, der man der szen unde ap ymandt 
[s]yne czyns nicht geben wilde, szo szal sich der rath 
[de n] wessen underwinden. Actum feria secunda nach 
[St]an islai im etc. LXXXIII jore [1 V 1483]. 
Her JOHAN SCHERER le 5 hot eyn jor freiheit. . . 
uff annuatim anno XCV......... h 
Her CASPAR WELKER 17, r prius Klinsor r [?], 5 h q 
N. der bogener 3; resignavit b 
Meister PETIR von her Kotmans 4 1 m 
der gardien 18 3 i
		

/Pomorze_030_11_170_0001.djvu

			96 


l MERTIN BEHEME j 


hoc presens sc. 8; dicit P 
quod non habet quodque 7, 
das ist die gemene wesze, 
dedit anno XC Martini 
[11 XI 1490]. 
3 h 


SIMON uff docters garten 
Her George Tawsentlist ID 
HANS BEM E 
consulatus tenet 
[D] ie swarcze mon che 
aw Hesze 
PETER VOYCZIG 
SIMON HEMN 
STEFF AN OLSLEG [ER] 


3 . . . . hot is losszen h 
uff ..... 
8, resignavit l 


12 Stabanker ad debita d 
4 d 
9 her spricht her habe 
ir [?] ag achte b 
4 b 
6 b 


LIBORIUS JODE 
MA TTIS bey dem Mozanczer 


III [6v.] PETIR der glazer 6 y 
MATCZKE FURMAN 3 h 
NICLISS UNGER 4 x 
consulatus tenet 
BERTELT BECKER 4 b 
Die CZIKE_ ERYINE 5 Tileman Hitffeld ID i 
dedit suam partem 
consulatui 
Her JOHAN vom WEGE 31 2 1 /2 r 
Her HANS W AL TER .. 2 z 
JORGE TESCHNER 3 consulatus tenet 
Die KNOFFINNE 6 b 
CASPAR CRAWSSZ resignavit 1 fird. x 
MA TTIS im Closterchen '3 
hot acker uffgenomen hinder dem burgberge; 
so der gemessen warth, szo sal her von iglichen 
morgen czinsen 6 schil. geringe da bit primum censum 
Martini anno nonogesimo primo [11 XI 1491]. 
· MICHEL SCHOLCZ a von IV morgen bei q 
dem Co]meszynn wege gelegen 16 sc. geringe, 
da bit primum censum XCI [1491].
		

/Pomorze_030_11_171_0001.djvu

			97 


MATTIS BEYER hot offgenomen 
V morgen acker bey Tripspusch 'ł. resignavit 
dovon czu czynssen 6 schil. von morgen; 
dabit primum censum anno XVo sexto marte [6 III 1500]. 
{ a Probesteye sancti Georgii 3 1 /2 mrc } 
von al seynen czinsern a M 


ANDRIS SCHACK, prius Schwarcz Peter; Idem noch von Wyner III [7] 
acker und wyszen wyszen 8 geringe per- 
hinder der Wynterynne petue. 
garten 8 sc. i 
geringe. 
MERTEN KEZELING 5 sc. t 
GUNTER HEYNEMAN 7 sc. t 
von eynem rawme, prius Hans Ermetraut. 
THOMAS MICKISCH von eyn wissen bey der Kubrucken II K 
1/ 2 mrc 
Capellanus KLA UKEN von der Lynden 
czynset 1 1 / 2 mrc gut Martini. y 
Her V ALTEN tenet f?] 10 
GRAMPTKE 1 fird. von eyner [wy] ssen hynder der Kubrucke p 
Her JOHAN HOFFMAN 2 1 /2 mrc geringe 
Martini tantum von eyner wysze 
in der Cleynen Mocker seyn 
Polnysch uber. M 
NICLAS SCHULTTZ 1/ 2 mrc von eyner wyszen hynder 
der Cubrucken dem rothe F 
Her Mattis SWERTHFEGER 
noch lawt der fundatur 3 1 /2 mrc geringe M 
Her RAPHAEL W A YNER '8 singuli consulatui myt jedoch 
allen seynen Mocker czynseth 8 mrc 4 sc. M 
VALTIN SCHNEIDER debet 
4 mrc geringe; eius antecessor 
erat Niclas Koselky, quesitus Fraw Bewtelyn f?] '7 dat 
est hac in tabula et non jerlich 12 1 /2 mrc. 
repertus, actum feria II 
post Invocavit anno 
XCI [21 II 1491]. Y
		

/Pomorze_030_11_172_0001.djvu

			III [7v.] NICOLA y TRATTZ h_ Brendlers garte, hie foran 
ahn der Kleynenn Mo[ cker] kegen Niclas Muckewalts 
garte gelegen 1 mrc [halp] uff Osternn, halp uff 
Michaelis czinsenn. 
Hem PETER PLUNSSKY helt och eynen 
kornacker ahm der Bylhe dy ehr 
dan umb das andere johr 
vorczynset mit 1/2 mrc gering. 
BURCKARTT SPERLING von acker zwischen beyden 
wegen, von welchen eyner gehet noch der 
Lewbittz, der [andere] noch Gramttz bey dem 
leczten graben Peter Plunszka das 
jor 1/2 mrc gering. 
ANDRIS SORUKA k 1/2 mrc 


98 


I 
j 


M 


F 


M 
M 


I 
j 


III [8] 


VON DEHN ERBEN łIlNDER DEM 
GERICIITE CZYNSET VO:U 1\I0RGEN t/ 2 SC. 


HANS POLNISCH 
V ALTEN GRAMPKE 
SIMON OLSTHLEGER 
AUGSTIN BERMWALT 
SONTAGK 
HANS STEFF AN 
SCHWARTZ BALTZ 
 
WEYSS BALTTZAR 
MATTZ BERNW ALT 
WEYS BALTZAR 
BARTZ BINICK 


I
I [8v.1 V AL TEN JESKE 
J ACOB MESZ 


VIII morgen 
III morgen 
IV 1 /2 morgen 
IV 1 /2 morgen 


F 
G 
N 
11 
I 
L 


1 


XXX morgen 


IP/2 morgen 
VI morgen 
III morgen 


M 
L 
L 


. 


XII morgen, vom morgen 10 schil. 
IV 1 /2 morgen, vom morgen 10 schil. 


O 
O
		

/Pomorze_030_11_173_0001.djvu

			. 


1 


. 



a 


99 


B-B Inną 7'ęką na tekście innym, uprzednio zata7'tym. 
b-b Inną 7'ęką na tekście innym, uprzednio zata7'tym, z którego za nazwtskiem 
widoczne: unde. 
c-c Inną, późniejszą ręką. 
d-d Zatarte, slabo widoczne. 
e Nadpisane za nazwiskiem: prius i dalej ubytek wosku. 
f-f Nadpisane. 
II Zapisane w źródle cyframi arabskimi. 
h Dalej w linijce tekst inny, starszy (?), zatarty i nieczytelny. 
I Dalej, w tej samej linijce, inną, późniejszą 7'ęką majuskulne lite7'Y: ADOL. 
J-J Skreślone. 
k Może być: Svenka. 


l Johann Huxer, 1411-1443 - S e m r a u, Katalog, s. 52. 
I Her Johann Kotmann, ksiądz - S e m r a u, Katalog, s. 60, i M a ń k o w s k i, 
Prałaci, RTNT, R. 33, s. 295. 
I BU7'mistrz Tileman von Allen - S e m r a u, Katalog, s 25. 
ł Gotcze Rubit, 1446-1454 - S e m r a u, Katalog, s. 85. 
& Paul Fegenhelm mial w polowie XV w. dom w Rynku Staromiejskim 
G 6 r s k i, Domostwa, s. 20. 
o Petrasch Cziras vel Szeliga - N o w a k, Sprawa przyłączenia, s. 103-105. 
7 Szabe7'naki - pa7'cele wydzierżawiane na dlugi ok7'es, np. w Chelmnie na 
50 lat; byly to domki z og7'odami - Z. N o w a k, Dzieje Chełmna do końca XV w., 
[w:] Dzieje Chełmna i jego regionu, pod red. M. B i s k u p a, Toruń 1968, s. 12
125. 
8 Her Caspar Welker, ksiądz - Wykaz, s. 160. 
, Kornus - spichrz. 
10 Trzeposz - mlyn. 
11 Caspar Lisman, ksiądz, 1513-1541 - M a ń k o w s k i, Prałaci, cz. 2, s. 295, 
oraz Wykaz, s. 170, i S e m r a u, Katalog, s. 68. 
11 Jakob Falbrecht, jego dziećmi opiekowali się w 1438 Albrecht i Łukasz 
Watzenrode - G 6 r s k i, Łukasz Watzenrode, s. 6. Semrau zna Hansa Falbrechta 
w 1414 r. - S e m r a u, Katalog, s. 66. 
11 Habundius Winter, 1423-1454 - S e m r a u, Katalog, s. 105. 
u Jacob von Linde - nie wymieniony przez S e m r a u a, Katalog, s. 66. 
10 Jungeweise, mOŻe Bertold, 1379-1408 - S e m r a u, Katalog, s. 53. 
10 Rutcher von Birken, 1438-1471 - S e m r a u, Katalog, s. 30. 
17 Zob. wyżej, przypis 2. 
18 Zob. wyżej, przypis 14. 
l' Peter Sost, 1375, zm. po 1394 - S e m r a u, Katalog, s. 92. 
10 Her Johann Toydenkus: I 1402-1406, II 1432-1440 - S e m r a u, Katalog, 
5.98. 
11 Her Raphael Wayner, ksiądz, kanonik chelm. 1497 - M a ń k o w s k i, Pra- 
łaci, cz. 2, s. 397, i Wykaz, s. 168. 
II Zob. wyżej, przypis 2. 
13 Ibid. 
Ił Ibid. 
1& Zob. wyżej, przypis 21. 
II Her Johan Seherer - zapewne ksiądz. 
17 Zob. wyżej, przypis 8. 
18 Zob. wyżej, przypis 2, der gardien - gwu7'dian franciszkanów.
		

/Pomorze_030_11_174_0001.djvu

			100 


IV Her George Tausentlist - zapewne ksiądz. 
IQ Tilemann Hitfeld, 1391-1425 - S e m r a u, Katalog, s. 48. 
11 Her Johann vom Wege, 1472-1502 - S e m r a u, Katalog, s. 102-103. 
II Her Hans Walter, 1491-1511 - S e m r a u, Katalog, s. 100. 
II Kaszezorek pod Toruniem. 
14 Trzeposz, młyn. 
15 Krowi Most - na skrzyżowaniu dzisiejszej Szosy Okrężnej z ulicą Wał- 
dowskq. 
15 Zob. wyżej, przypis 21. 
.7 Frau Beutelin = Barbara, c6rka Tilemanna von Allen, krewna Kopernika - 
S e m r a u, Katalog, s. 29. 


I 


.
		

/Pomorze_030_11_175_0001.djvu

			. 


, 
NOWE MIASTO TORUN 


.
		

/Pomorze_030_11_176_0001.djvu

			. 


.
		

/Pomorze_030_11_177_0001.djvu

			POLIPTYK G 


. 


[okładka górna] 


VII [1] 


Wey..... ,....,.. ....".,.,.,.." ,....., Niclas Scherer 
1 gute fert. !tern 1 alde 
1 fert. vigilia Pasce ..........,. ,- 


VII [1 v.] 


der ersame rath hot dem notarium N 
gyn 3 gute mrc. !tern dedit 1 gute mrc 
rath. !tern den stadschreiber scholdig 
b 


. 


CZIGILS'fREICHER STESKO 


XI [l] 


!tern . . . . gering fortgelegen den czigilstreicher 
Computatum cum Steske Hertil [?] .... alis 
singulis 3 den. V en jor preconsulum J ocub 
Reychenaw 1 ipse prefatus Steske 
tenetur 18 gute mrc . . . fert. gute gelt. 
!tern sustulit primo 1 gute mrc. 
. !tern 1 mrc gutes. !tern 9 gute fert. 
!tern 1 gute mrc. !tern 1 fert. !tern 1 alde mrc. 
!tern 1 alde mrc. !tern 1 alde mrc. 
!tern 3 gute fert. !tern 1 gute mrc. 
!tern 5 gute fert. !tern 5 gute fert. c
		

/Pomorze_030_11_178_0001.djvu

			104 


XI [Iv.] 


CARPENTARIUS 


I 


Computatum cum Michil czymmerman 
feria sexta ante Ad vincula Petri. 
Item so ist her scholdig uff erbit alzo 
uff dy flutrynne czur Mocker 
gute mrc. It [em] gute fert. 
Item 12 sc. gut. [It] em 7 l?] gute fert. 
Item 3 gute fert. Item 3 gute fert. 
!tern 1 gute mrc. Item 8 sc. und 1 mrc 
gut gelt. Item 2 alten mrc. !tern 5 fert. 
und 2 gute sc. d 


XI [2] Der mewerer dys ist gut gelt. 
Item primo sustulit feria 6 ta e post 
Stanislaii 3 fert. Hem 6 l?] fert. 
Item 1 mrc r. 


1 


" 


XI [2v.] Der erbare rath hat obir eyns mit 
Muschinszky, das ym sullden gebin 
20 {?J gutes mrc von eyne groven rok. 
Item primo sustulit P/2 fert. gute. 
Item 1 gute fert. Item 1 gute fert. 
Item 1 alde mrc. Item 1/2 gute mrc. 
Item P/2 gute mrc. Item 1/2 gute mrc. 
Item 2 gute fert.' 


Item pastor i gegeben 9 gute sc. 
feria sexta post Pasce vor l?] dy. . . . 
Der stadbote sustulit 1 mrc gute h. 


XI [3] 


BASSENDORFF l?] SCHOPP ['l] 


!tern den kochirten gehoret . . . 7 gering 
mrc des jor I.
		

/Pomorze_030_11_179_0001.djvu

			105 


KYNKE 


. 


Man sal wissen, das erbare rath hat emphangen 
von Kynken wegen . . . . . . seynes weybes 
we gen, dy vor scheldyn seyn uff der scho]dyn 
. . . . . 4 gering mrc und 1 fert. alde. 
Item do von ist gegebyn 1 alde fert. her Fiirstenhaws' 
czins. Item gering 1 gute sc. Item dy do 
der erbare rathe habyn geantwort das gelten, 
dy vor dy c1eider gerothyn habyn czu vor koffen J, 
do daz gelt von ist obene geschrebyn. 
Actum im X te jore, terminus Pasce k '. 


[GR ]OLOCKES KINDER 


XI [3v.] 


., 


Grolockes kindes geld hot dy stat bey 
frey [?J emphangen 8 mrc gering geld. 
Idem 9 fert. gering de domo 4 mrc gering. 
ProconsuI Ortye Sittynne ł cum toto habet 
anno XLIIII [1444] I. 


Man sal wissen, das der borgermeister 
Tilo von Wege I und Hanus von Lo · 
ist desin rathe borge worden ist, 
. " h_ 65 mrc gering undo vor 
_ das dan noch volgynde ist 
alzo von der Paternosterynne im LI jore [1451] 
unde sint burge worden vor alle dy 
gutten, zy sint gross adir c1eine m. 


. 


Is ist gesechen, das sein dyrkoymmen. 
Hem. '" der erbaren rath usum 
ist borge worden jor und tag 
vor noch manunge von der 
teilunge wegen, dy czu von 
sich gegebin hat gehorsam. 


XI [4}
		

/Pomorze_030_11_180_0001.djvu

			106 


!tern is ist gescheen, das Peter Rawze hat 
dem erbare rathe gelegegyn 15 gutes mrc, 
vornemt solvere ad festum Michaeli. Actum 
vigilia Bartholome[i A]nno ue [23 VIII 1450]". 


XI [4v.] Man sal wissen, das do sint komen Jan 
Dabrzinen und Stenczil Sneyder vor den 
erbar rath und habyn gelobit den rath 
schadeloss czu halden und sint borge wordyn 
vor Rek vor das gut, das her gehabyn 
hat von der Loyenne wegyn, jor und tag 
anno Uen [1450] 0, 


!tern dy Casperynne, dy hat sich vorwilkoret 
vor den erbaren rathe, do sy goth 
in das spetale, das zy we]de ir eigyn kost 
habyn unde alle ir guter dorynne vorlassyn. 
Actum Dominica Quasimodo Geniti LI iore [2 V 1451]. 
Hans Hoppe hot gelegyn den erbar rathe 
9 geringe mrc feria tertia post Dominica Jubilate hereditate. 


J 


.. 


ł 


WILCOR 


Welch man worde geckorn im den rath, adir 
uff dy scheppyn bank, adir in irkyn werk 
zcu geswornen, der sich dor weder setczet, der 
sal entperen seyn burger recht ior unde 
tag. 


XI [5] !tern frouen gelegin 2 mrc gutes. 
Item gegebyn 1 mrc gering uff remen P, 


XI [5v.] (wosk wykruszony] fi
		

/Pomorze_030_11_181_0001.djvu

			Stadbote. Idem tenetur 1 gutte mrc 
Hanus Kunczil 
N otario 4 guten mrc 
Mattis tenetur 2 1 /2 mrc gering 
Mattis Rosenlocher 
Niclus a valva infra 
Hannus Dorresnabil tenetur 3 gutte fert. 


f 


.. 


Bartisch Kerker 
Wayn Volger 
Jocub Waynknecht 


[tabliczka niezapisana] 
[tabliczka niezapisana] 


., 


Item gelegen . . . . . . . . . 
!tern gutten . . . . . . tenetur . .. . .. ... 


. . . . . AS . . . . AL 


Item concesserunt consules . . . . . . . . . 
Idem emit 20 schil. Hem tenetur 6 . . . . 
Item tenetur prius a . . ze last scheffel. 
!tern Andris Kottewicz tenetur 2 schil. 
Item . . . . . . . . . . . . . . . . .cze . . . . . . . . . . . . . . . . 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ., Sleycher........... 
Item Merten V ogil tenetur 6 sol. hartos. 


!tern dy Closerynne unde Mattis Schefurk 
sustulerunt 2 mrc gutt uff Remen Furen r. 


107 


VII [2] 


VII [2v.] 
VII [3] 


VII [3v.]
		

/Pomorze_030_11_182_0001.djvu

			108 


VII [4] ...........,....,........................,..,..... 


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 


!tern s. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ." eyne tone l?] . . 
. . . . g s. . . . . . . . . . . .s at . . Lodovig . . III schiffyn 


!tern. . . phleget czu gebyn von der last 
kalk zu messen 8 den. . . . . .. ..... stede t. 


VII [4v.] [okładka dolna] 


. Niże; ślady dwunastu linijek tekstu wczc
nie;szego(?), zatartego przez pisarza. 
skąd odczytano z dwóch ostatnich: 
Item ... gutes fert. ..... . Item II/z gutes ........... 
mrc. Item P/I gutes mrc. Item 5 gutes fert. 
b Niże; ślady dziesięciu linijek tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisarza, 
gdzie możliwe do odczytania: 
gule fert. Item I/I gute '.' ............ 
. .. .... .... ........ Item 5 gute fert. ............ 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Item l gute mrc. ............... 
e Niżej ślady dwóch linijek tekstu. wcześnie;szego(?), zatartego przez pisarza, 
skqd odczytano z drugie;: 
.... czur Lubitez ...... 
Dale;, w dolnym polu tabliczki, ślady tekstu zatartego przez pisarza, zupełnie 
nieczytelne. 
d Niżej ślady dwóch linijek tekstu wcześnie;szego(?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano z drugie;: 
Item l gute mrc. Item I/I gute fert. 
Item l gute mrc. Item I/I gute fert. 
Item 1 gute mrc. Item I/I gute fert. 
Item l gute mrc. Item l gute mrc. 
Item l gute mrc. 
Dale;, w dolnym polu tabliczki, na całości ślady tekstu zatartego przez 
pilarza, skąd odczytano: 
Item l gute mrc. Item 3 gute fert. 
Item .. gute fert. Item 3 gute fert. 
Item .. gute ferL Item .. gute fert. 
Item 3[1] gute fert. Item 3 fert. gute.
		

/Pomorze_030_11_183_0001.djvu

			109 


, 


Hem ... gute ..... Hem 3 gute tert. 
Hem ... tert. Hem ... gute fert. 
Hem 3[?] gute fert. Hem 2[?] gute tert. 
Item 3 gute fert. Hem Ii/I gute fert. 
Hem 3 gute fert. Item 3 gute fert. 
Hem 3 gute fert. 
e Cyframi arabskimi w źródle. 
f Niżej ślady dziesic:ciu linijek tekstu wcześniejszego(?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 
. . .. ... .... !tern l gute tert. 
. . .. .. .... Item 2 gute fert. 
Item 3 gute fert. !tern ... gute sc. 
Item 20 gute sc. !tern 3 gute fert. 
Hem 3 gute fert. 


.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .... .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. lo .. .. .. .. .. .. .. .. 


........................................ 


....................................... 


.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .... .. .. .. .. .. .. .... .......... 


. . .. .... vor[?] ". dy badestobe. 
Niżej, w dolnym polu tabliczki, śladu pięciu linijek tekstu wcześniejszego(?), 
zatartego przez pisarza, skąd odczytano: 


..........,....... .., gut 
. . .. . ... den. von l fert. 
!tern .... .... I/I mrc gut. 
!tern .............. 
I Niżej śladu siedmiu linijek tekstu wcześniejszego(?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano jedynie z dwóch pierwszych: 
Item .... .... .. ..... .... .. '" ..... ... 
Item .. .... ..... .... .... .. . .. l mrc 
h Niżej śladu czterech linijek tekstu starszego(?), zatartego przez pisarza; 
z dwóch pierwszych odczytano: 
. ... .... czu leyn ... .... erbare 
rathe ... .. die sancte Katherine. 
I NiŻej śladu dwóch linijek tekstu starszego, zatartego przez pisarza; z pleTW- 
szej odczytano: 
. . . . . .. gute mrc. Item ... ...., dominum ... 
Może but: troffen. 
k Dalej, w polu dolnum tabliczki. tekst staTBzu(7), zatartu przez pisarza, skąd 
ze śladów odczytano: 
Gerbergasse .., . . . . . . . . . . . 
. .. borger und ............, 
. . . Gutknecht .., . . . . 
1 PoniŻej, do końca pola, ślad1l czterech linijek tekstu starszego(7), zatartego 
przez pisarza, skąd z pierwszej odczytano: 
Item ... mrc gering ........., 
m Poniżej, do końca pola, ślady jedenastu linijek tekstu starszego(?), zatartego 
przez pisarza. T'ł'zU pierwsze linijki zupełnie nłeczutelne, a z następnu ch ze 
'ladów odczutano: 
Petir Heynrich[?] .... .... ..... .... ... 
.. ... ... .... gering 2 gute mrc 
p ... l Bergerynne .... ., .... .,. . 
Altbier. Item 2 1 /1 gutes schil.
		

/Pomorze_030_11_184_0001.djvu

			110 


. . . . . .. ........... .... .. .... hofgeret[?] 
Hannus Weishoupt. Item .. gutes schil. 
Segemunt husgenoss [?]. Item 1/! fert. gering 
Dirsaw. Item l fert. gering. 
n Poniżej, do kaAca pola, ślady czterech linijek tekstu wczdniejszego(?), za- 
tartego przez pisarza, skąd odczytano: 
Item tenetur ... XV ... von eynem 
Czessel[?] Troges[?] ... '" ... .... 
Hem l gutes schil. 
. . . .. ....... ......... eheren[?]. Hem 9 sc. gutes. 
o Poniżej, do kaAca pola, szd
 linijek tekstu wcześniejszego (7), zatartego przez 
pisarza, skąd ze 
lad6w odczytano: 
. .. Item ... gutes .... .... '" 
." Item ..' ..... ... .... .. 
....... schum...... ......... 
Item .... gutes schil. 
. . .. Item gutes schil. 
. .. .... schulen[?] ... ........... 
p Poniżej, do końca pola, tekst starannie zatarty przez pisarza ł zupełnie nie- 
czytelny. W polu dolnym tekst zatarty mniej dokladnie; ze ślad6w odczytano: 
Jorge . . . . . . . .. ..... 
Matis ..... ..... . . . . 
Petir ............. 
Matt............ ...... 
Jacob . . . . . . . . . . .. ...... 
Q Wosk spękany i wykruszony; na zachowanych skrawkach widoczne jed1lnfe 
ślady poszczeg6lnych liter i wyraz6w, z kt6rych odczytano: 
censum ..... 
Michaelis _ ......._ 
Hans 
r Niżej, do końca pola, ślady .sześciu linijek tekstu wczdniejszego(?), zatartego 
przez pisarza, skąd odczytano: 
. . . ., ,... .,.. bufe nechtel...... 
. " flegel . . . . " ....... ................. 
. .. Item Michel '" mech er ............. 
Henrich ........................ . . . . . . . . . . 
........... knisse ......................... 
ior ... ..... ....... Caspar Schreck[?] 
I-I Naciek innej warstwy stopionego wosku. 
t Niżej, do końca pola, trzy Złnijki tekstu wczeiniejszego (7), zatartego przez 
pisarza, skąd ze ilad6w odczytano: 
Item .... .... ....... 
Hem ....... ..... .... 
Item ..... .... ....... 
l Jocub Reychenaw, ławnik, potem burmistrz 1438-1450 _ KŁNM. 
I Her Hans Furstenhaws, 1426-1431 - KŁNM. 
· Wątpliwe, by to była data Wielkanocy 23 III 1410. 
4 Ortye Sittynne - może żona Sittawa? 
I Tilo, Tilemann vom Wege, burmistrz Starego Miasta 1454-1457 _ S e m r a u, 
Katalog, s. 102. 
· Hanus von Lo, burmistrz Starego Miasta 1457-1460 - S e m r a u, Katalog, 
S. 69. 


,
		

/Pomorze_030_11_185_0001.djvu

			POLIPTYK H 


; 


[okładka górna] IV [1] 
NONNENGASSE a l IV [l v.] 
IN DESER TOUFEL ALLlS GUTT GELD BEIDE 
TERMYN PASCE ET MICHAELIS. 
NICLAS CLOSTERCHEN 1 lot. Pasehe 
1 lot. Miehaelis, erat quondam eonventus, perpetue resignavit 
eonsulatui ad Michaelis anno LXI o [1461]. Z 
NICLjAS] LUNGK 1/ 2 mre 
bJO DER b 9 se. Z 
JO CHTYNE 4 se. T 
CZ 9 se. O 
HENRICH KOHLL 1 fird. {und bew.....} M 
JACOB DOHR {szal bawen} 1 mre tenetur I 
HENRICH KOHL 1/ 2 mre N 

 HANS ZEYDENHAFTER 
NICLAS HANCKE 9 se. X 
DORRE MATTYS 1/ 2 fiId. 
MATSTHEY TSTESZLA 1/ 2 se. 
VALTEN SCHW ARTS 9 se. 
CLEMENT der sehuwert bID se. b 
MARCUS STEYN 1 se. 
MATSTHEY ZSACK 8 se. 
ANDRIS SPONER l/Z mrc N 
JORGE HORNITHKER 3 fird. M 
[A] NDRIS BEHEME 11 sc. 
- TACK GRAMATKA M 
TRAUDE CONRATHI 1 fert. N 
[M]I CHAEL SPILMAN l/Z fird. Z 
DA VID C?] der gebawer 9 sc. O
		

/Pomorze_030_11_186_0001.djvu

			112 


IV [2] 


VENEDIGERGASSE c . 


LORENCZ von NICHTE, d prius H. Flysere d, 4 1 /1 fert. Pasce, 
4 1 /2 fert. Michaelis, de propris hereditate et buda retro sibi 
affixa; recedit quamlibet mrc pro XII; intravit Michaelis B 
Noch von eyme rawme 3 sc. Pasce terminu m perpetue B 
FRANCZKE SMEIT 2 sc. M 
hereditate vacat 
ORTEI HECHTYNE 2 sc. gut 
GREGARS NA YWEKA 1 fird. X 
KATHARINA BUTHARS 1 fird. K 
MATIS HOFFEMAN, resignavit, 1 sc. P[?J 
JACUBEN SCHUSTERIN 15 sc. G 


NYCOLA y MEWRER 9 sc. 
Resignavit feria lIII post Kyliani anno LXXlo [10 VII l47lJ, tenetur 
Czimermano 3 mrc geringe. 
M. Zatelerynne _illa succesor, etiam terminum dedit 
CATHERINA S cat 
Prius Anna Seyg [PJ asce 
9 sc. Michaelis s 
Peter Weyde est . . mrc Woitsch [?J 
in des alden trippenmacherer bude, nunc 
Stenczel Fincke nunc habitat. 
HANS MOSHKE 
BERNT SCHRODEL von ein hofereyt 
10 sc. Pasce P/2 sc. Michaelis gut gelt. t 


IV [2v.] 


VOCHSWYNKEL. ł 
IN DEN VOCHSWYNKEL CZINS .... 


MICHEL BIRTREGER 1 fird. dedit N 
HANS ARNDT 
3 sc. gut Pasce et 3 sc. gut Michaelis M 
ELSE SPERLINGINE 9 sc. M 
ULRYCH ERNST 18 sc. Michaelis e 
VOMME THORME 18 sc. Pasce 
NICLES SCHOLCZE von eyn hofychen 2 sc. 
guten Pasce, 2 sc. gutt Michaelis. 
LORENC Z SCHOLCZ 1/ 2 mrc perpetue O
		

/Pomorze_030_11_187_0001.djvu

			113 


PETERMAN dedit 1 1 /2 mrc feria III post Martini anno .,.. 
MICHEL WOLFF 9 sc. resignavit 
HANS BRANDEROTH von 
torme, und szal selber i 
bawen; 1 fird. Pasce, 1 fird. Michaelis; 
resignavit Michaelis 1515 e [29 IX l5l5J. g 
SCEPAN GAMBA 1 fird. Martini dabit B 
JAHN FELCK 9 sc. ..... Nonnengasse M 


Quilibet dabit per medium annum 1/ 2 fert. Pasce, 1/ 2 fert. Michaelis IV [3] 
de uno scampno, primo anno dederunt de quolibet 4 1 /2 sc. per 
dimidium. 
I HANS BEIER ) 
V ALLENTIN vom KOBEL 
PETER NOFFKE 
!tern disser czins stet geszriben in der groszen tofel bey denn andernn 
becker r, 


!tern g rogarunt dominos consules, ut dignarentur sibi providere de 
senioribus et iuratis et de cetero nollent invicem eligere sicut 
hactenus sunt consueti. 


Nota. Pistores dabent tam suscipere, quam resignare scampna sua in 
pretorio coram consulibus et non inter se sicut prius fuerat. Et 
iUrati quatuor debent ab eis colligere censum in toto et portare 
ad pretorium de quolibet 4 1 /2 sc. Pasce et 4 1 /2 sc. Michaelis. Et qum 
uni ascribitur scampnum debet dare nota rio 1 sol. bonum. Actum 
anno 1446 e in die GalIi [16 XJ preconsulatu domini Herhl 4 etc. 


Vide in minori manuali 1513 e 
b VALTEN SCHNEIDMULNER 
16 mrc halb Michaelis, halb 
Pasce von der schneidmul 
uffem berge; solvit totum b. 
Vacat h 


IV [3v]
		

/Pomorze_030_11_188_0001.djvu

			114 


{ CASP AR KOLMNER l fird, } 
gering Martini tantum vonn 
seyner schewnhe zu negsten 
doctoris Jeromini garten I. M 


IV [4J . 


j CZINS VON DEN REMEN j 


CENSUS DE TENTORlIS DE REME 


HANNUS PL YSZERT 
PAVELL GREBER 1/ 2 fert. Pasce, 
1/ 2 fert. Michaelis Z 
MERTEN HANCKE l fert.; N 
diser czins ist yn dy Mocker taffeln geschreben. 
JACOB PALTHORAST [?] vom 
ha wsze garten gehordt 
hat bey der sneidemoele 
czinset l fird. guth 
Mertini terminum ,.,.,. 


Doctor JERONIMUS & vom 
garten bey der schneydemole 
guten gehort, 
czynszet 1/ 2 mrc gerynge M 
Martini terminum perpetue, 


Der rath czynszet her 
Johan Beutel G und szeynen 
erben perpetue 11/2 mre 
gerynge Martini terminum, 
MARTES FOGELSTOCK 
ala fird. Michaelis. 


K 


1/ 2 fird. Pasche,
		

/Pomorze_030_11_189_0001.djvu

			115 


j VOR SINTE KATHERIN THORE J 


IV [4v.] 


CENSUS DE ORTIS EXTRA CIVITATEM 
PASCE ET MICHAELIS QUOLlBET TERMINO 


JOCOB HOFEMANN 1/ 2 fint; resignavit 
_EL KOWFFMAN 1/. fird. N 
MICHLAW 2 sc. K 
LUCAS W ATCZELRODE 7 1 fird. 
bat das jores 1 mrc von Walbert garten Z 
JACOB GLAZER 1 sc.; vacat Z 
KUNTCZE TOTENKOS 8 tenetur 1 fird. Z 
W ACHSLEGER tenetuI' 1/. fird. Z 
S FREYNW ALT 3 fird. Z 
HANS SOMER 1 sc. k L 


. 


STENCZEL WE. HE 
HANS LISMAN der junge 
ANTONIUS SONT AG 
ANTONIUS SONT AG 
MERTEN HANCKE 
STEFF AN STRONER 
MERTEN GOLTPERG 
FLORIAN KINDERMANE 
NICLOS CZYMMERMAN 
ANDRIS KRETCZMER 
PETER MEYSZENER 
HANS GRAMPENER 
PAUL BALTZER 
MICHEL MELTTZER 
NICLAS HAZE 


1/2 mrc 
5 1 /2 sc. gut 
1/. fert. 
2 mrc 
1/ 2 fert. 
1 lot.. . . ch 
Michaelis 


N 
G 
N 
N 
N 


m 1/ 2 fert. 
fert. 


M 


[1 1 fird. I] 


4 
1 fird. MichaeIi terminum 
1/. fert. 
1/. fert. 


I' 
F 
M
		

/Pomorze_030_11_190_0001.djvu

			116 


V [1] 


m m 


A VALVA SANCTI JACOBI USQUE AD 
VALVAM CERDONUM t 


czinsen bede von melczhawsz 
8 geringe 
[ha]lb Pasce, halb Michaelis 
ein 4 e ad sancto J?] 18 e summa 13° e 
16 mrc ad sancto l?] 15° etagen f?] 
1/ 2 fert.; vacat 
[tern de stabulo 1 sc. 
9 sc. Pasce et Michaelis de turri o 


PAUL BALTASAR n 
MICREL FOYT 


{ 


b PETIR FLISSER b 


MICREL PYRSKALA 
Pasce et Michaelis, dabit primum censum 
Pasce anno 8 e octavo; her sal die bude 
bawen unde bessern dedit p. 
SCRW ATTER PAUEL 
von der J acobs Thore tenetur 
PETER MITZKA, q alias Flisser q, 
Idem alde scholt 
Gesworne tuchmacher ID 
l/z fird. Michaelis, prius Caspar Reichel, 
ad hospital Michaelis terminum 


D 
} 


h 


. a 


1 fert. gut 


k 
4 1 /2 sc. N 
271/Z sc. K 
9 sc. 
2 1 /2 mrc 
l/z fird. [Pasce] 


1/ 2 ..... M 


v [Iv.] MATZ r SCHONWALT 10 sc. · gut, Michaelis I. M 
Der ersame rat hot em zcugesaget 
den czins obgeszriben, namlich 10 gutte sc. eyns 
im jores alsze uff Michaelis czugeben. Actum anno LXXnr [1473] t. 


JOCUB CZYMMERMAN hot gekofft von der 
J ocub Rackendorffynne 11 eynem weyngarten 
gelegen uff der stadt freieit unde sal 
dem rathe geben · uff den · nesten tag Martini 
1 geringe mrc czins, unde vort uff alle 
halbe joren sal her geben uff Pasce 1 gut fird. 
Item uff Michaelis 1 fird. Actum Lr [1451].
		

/Pomorze_030_11_191_0001.djvu

			117 


AGNITE STEPHANYNNE 2 sc. 
von einer hofestat; resignavit. 
BARBARA URBANYN[NE] 1 fird. Pasce 1 fird. Michaelis u. 


j KEN DER MA WER OBIR J 11 


V [2] 


N. Fleischer fena II post Corporis 1467 e [1 VI 1467]. 


IN OPPOSITO MURI CENSUS 


BARBARA SWEINCHINNE 4 sc. A 
Pasce, 4 sc. Michaelis perpetue; resignavit 
de propria hereditate anno LXXIIo [1472] 
venit l?] facere omnia iura de ambabus. 
NICLAS FLEISCHER 5 sc. A 
Pasce, 5 sc. Michaelis perpetue. 
Item 1/ 2 fird. Pasche, l/z fird. Michaelis A 
vonn Sticklin erbe offgenomen Johannis anno LXV [1465]. 
Conventus Monialium 13 retro 
Sanctum Jacobum 2 sc. geringe v perpetue 
Michaelis et Pasce, geringe v vom thurme hinder 
dem conventh. D 


Hospitale Petri Pauli Ił 


1/ 2 fird. W 


H
		

/Pomorze_030_11_192_0001.djvu

			- 


118 


V [2v.] b GREGOR ROSTEWSSCHER x 18 1 fert. 
Pasce, 1 fert. Michaelis, de 
propria hereditate perpetue. d 
Resignavit Uxor et restituit clavem anno 63 e [1463] b. 
Resignavit uxor eodem czinsen. 
PETER CRAF A 2 sc., tenetur a 
1/ 2 mrc Pasce dedit 
MARITUS BARTISCH 2 sc., resignavit. 
DOROTHEA VLO 4 sc. c 
THOW A, prius Keselegynne; resignavit 
ANDRIS SW ARCZEBLASYNNE 
tochter hat 1/ 2 fird. y 


STENCZIL TYLITZ 
Pasce, l/Z fird. Michaelis 
[propria] hereditate perpetae 
ipsa solvit 
idem. . . . . . . .. salve 
CZICHOBROSTYNNE 
et Czichobrostynne ...... 
in festo Martini actum ..... 
feria II post Viti. 


1/ 2 fird. 


c 


de 


10 1 /2 


V [3] 


m m 


. . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . 


CIRCA SANCTAM KATHERINAM 
UFF DEM SCHYNDEGRABEN 


N. CRAUSE, czimerman tenetur 8 sc. Z 
WOITZKE 4 sc. Z 
NICZKO RENIS tenetur 5 sc. Z 
PAWEL WARCHOL 4 sc. Z 
DAVID KUNCZIL 1/ 2 fird. m 
DAVID KUNCZIL tenetur l/Z lot. de alio ort o 
MATTIS SCHOLCZ 1/ 2 fert. Z 
PETIR FOGELKYRK 1/ 2 fert. Z 
GREGOR von DWBAL 4 sc. E
		

/Pomorze_030_11_193_0001.djvu

			119 


JACOB KRUK l?] y tenetur 4 se. Z 
[MI] CHEL ROKS[ENT] l?] 4 sc. e 
ANTONIUS SONT AG 1 fert. N 
FRANCZKE MARSCHALK l?] 2 se. A 
Vinatores tenentur singulis annis 1 mrc. 
Ex parte thabernarum precium pastoris tenentur Miehaelis terminum. 


. 


b PAWEL CZESLA 4 se. b 
CUNCZE TEITKENKUS 11 2 1 /2 se. 
JOHAN VRONE 4 sc. 
STEFFAN MOCKERER 1/ 2 se. 
V ALEWERKYNNE 1/ 2 fird. 
JOCUB RETE tenetur 4 se. 
MELCHER SCHNEYDER 1/ 2 se. 
JAN von CZECHTZIN 4 se. 
NI[CLUS] GOLDENER 1 lot. 
JACOB BRONA tenetur 1 lot. 
LORENTZ PREVSZE 1/ 2 fird. 
PETRESSCHINE 5 se. 
NICLAS SCHONWALT 1/ 2 fert. geringe penzel ....... 
alde videlieet Pasce dabit primum censum LXXXIII [1483]. 


Z 
Z 


G 


Z 
Z 
M 


b CONTZE W A YNER 1 mrc b V [3v.] 
JON TSCHECH z 2 sc. 
STENTTZEL HASE 5 sc. M 
HEYNRICH LEYSTE 4 sc. 
SIGMUND WEYMAN 3 fert. perpetue Z 
SYMON SMIT.. tenetur 1 mrc Pasce, Z 
1 mrc Michaelis. 
MARTINUS BECKER tenetur 3 1 /2 sc. D 
Idem 1/ 2 fert. de alio orto 
JA WERER 2 1 /2 sc. E 
S CZYMMERMANN l/Z fert. de vinea 
der legerstat 1/ 2 fert. Z 
ORDAN l/I fert., videre in manuali Z 
anno LVlr [1457] 
b Doctor MICHEL CRA WSZ N b 
NICLOS RAKKENDORFF pellifex l/a fert. Z 


.-
		

/Pomorze_030_11_194_0001.djvu

			120 


PHILIP TESCHNER 17 1/ 2 fird. 1 lot. 
desze obges[chriben] II hoffchen hat her Johan 
Teschner u ff den vorr igen czins uffgenomen anno etc. LXXXo [1480]. 
MICHEL VOlT 1/ 2 fert. F 
JOHANS HOFESNEIDER 1/ 2 fert. 
b NICOLAUS KEIL b tenetur 1/ 2 fert.; resignavit 
NICLOS GRUNENWALT tenetur 1 lot. 
W ALENTEN der weynschenke 
WEYKERTH HERFF 
bey Antholius garten 
JOHANNES KONICZ 11 
GENS GEOR [GIU] S 
...TAGE 
FRANTZKE CLOSZE 
. . . . . . men uns garten 
. . .. ...... bogener in der Pfandgasse 11 
URSLE PECKYN 4 sc. 


q 
g 


K 


8 


sc. 


g 


1 


1/ 2 sc.; vacat 
1 sc. de orto 


z 


1 


sc. 
fert. 


a 
N 


N 


V [4] 8b UFFIM SCHINDEGRABENN ab 10 
CASPER ORTHLOS l/Z fert. N 
ANDREAS HERTIL 11 1/ 2 fert. 
LORENTCZ CLOSZE 1/ 2 fert. N 
liC 8C b ein leben 1/ 2 fert. b Z 
aC 8C KRETZMER 4 sc. Z 
ac ac MOLNER tenetur 3 fird. 
8" [Mich]8"aelis terminum de vinea D 
aa 8" 9 sc. Michaelis, 9 sc. Pasce. 
a" 8" Item tenetur 2 sc. Pasce, 2 sc. Michaelis. 
ac 8" t Pasce, 2 sc. Michaelis. r 
MA TS SCHOLCZ 1/ 2 sc. N 
WAWERSYNECZ COYAWY 1/ 2 fert. L 
MATTIS KROMENDORFF l/Z fert. N 
URBAN KNEYP l/Z fert. 
b NICLOS SCHONW ALD 1/ 2 fert. b M
		

/Pomorze_030_11_195_0001.djvu

			121 
ANDRlS ad REDENER tenetur 1/ 2 Iert. Z 
SYMON LENCKENER tenetur 2 sc. 
GERNHART SCHOLCZ tenetur l/a fert. H 
WOYCZACH 4 sc. 
MATIS LOYE tenetur 1 lot. 
MERTIN LIEBENMOLE l/a fird. 
HANS LIESMAN 22 2 sc. E 
CASP AR ORTLIPEN 1/ 2 fert. N 
JORGE SCHOLTZ ....... . 
Canonici de Colmensehe tenetur 5 sc. 
czins von dem flechen, do das hus 
ires wyngarten uffe stehet 
uff der stadt friheit terminus Michaelis. 
Hem tenetur 4 sc. de alio orto terminus Michaelis. 
MERTIN MOLNER 1 fird. E 
von garthen den dy her Colmen; resignavit 
WOYTECK KURSENYNEN 1 fird. d 


Der weingarthe bey sente [sicJ V [4v.] 
Katherynne ist vormytet 
vor 4 mrc geringe, ha]b 
uf Pasce, halp Michaelis 
und sal Michelyn czu czinsen 
Pasce im XVc [1500). 
JON KORSA W, stet doctor b 
GREGER OSSCHETZKY 5 mrc geringe z 
halb Pasce, halb Michaelis de anno l/a gertner [?J etc. 3 mrc ald 
schuld dandus per . . . .. ... ...... .... futuri. Actum feria VI 
die Petri Ad vincula. . . ad placitum dandus anno etc. 
BARTISCH PEYSZER 1/ 2 fert. N 
MICH EL KUSTAL 3 1 /2 sc. Michaelis et Pasce M 
HANESE SCHOLTZ 4 sc. geringe M 


MA TZ FLORIAN 


1/ 2 fird. 


M 


ad.. n... 
Item tenetur der do
		

/Pomorze_030_11_196_0001.djvu

			122 


anno etc. dedit 1 mrc sal 
anno LXVIII ° [1468]. 
b MICHEL MELCZER undem eynem 
flecke von n 1/ 2 rutten breit und 
feleichte VI rutten langk 6 sc. Pasce, 
7 1 /2 sc. MichaeJis, dabit primum censum 
Pasce xcnn jare b [30 In 1494]. 
{Resignavit feria n post Katherinae 1520 e [26 XI 1520]. e} 


V [5] 


J BUDEN CZINS UNDER DEM RATHUSE J 


GRETA 
MATCZKE 
MATZE 
VOITKE 
vom Keller 
BLASIUS CZESLA 
JANDRZEY BULUNTKA 
JOCOB WOLOFFZICK 
TOMKE CZESZLE 


MORDEBIR 
GELARKE 
SCHEDAGK [?] 
RISZKE 


1 fert. 
7 1 /! sc. 
1 fert. 
3 fird. 


E 
P 
l 
L 


9 sc. 
9 fert. ae 
9 sc. 
1/! fert. 


L 
Y 
C 


e 


THOMAS CZESZLE 2 sc. 8r e 
STESKE PUSDRO 9 sc., tenetur 1/ 2 sc. K 
bJACOB SZOLOWSSZKI 1 fird. b y 
MATTIS MAMALKA 9 5C. D 
sartor dedit ad . . . . . . . 1/ 2 mrc 
JAHN SLAMYNSKE 1 fert. y 
STENTZEK MISCHALA 9 sc. M 
VOYTACK PULKASCH 9 sc. L 
JAN JERSEMPK 9 sc. tenetur e 
PETER HENTZE 9 sc. N 
MATIS SERW ATKA 3 fert. 
gering dedit 1 mrc . . . . . . . .
		

/Pomorze_030_11_197_0001.djvu

			123 


b JACOB CZIRWONKA I/I mrc gut b, 
beczeugen den buchsenschutcze der hełt die bude. 
AGNETH die buchszszenschutzyn 
1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis, gut ge]t. 
b JAN GOLyb 1 fert. 
DOROTHEA SYSEKYNNE f?] l/z fert. 
GREGER CLOCH 1 fird. tenetur I/I mrc 
MESSZE HANS Brodesse [?J 1 fird. 
b . . . . .. BREW ER b 
CASPER MELTZER 
b NICLAS von der ZCANDE la 
Pasce et Michaelis 
GRITTE GALlANINNE l/z fird. 
ah die Gritte czeltt Merten Welckers selber ah 


V [5v.) 


a 
d 
h 
N 


a 


9 sc. a , 
4 1 /1 sc. b 


N 
k 


N 


STESKE CZELE 
MATTZ KLEYNN al 


I/I fert. 
1 fird. 


M 
H 


NICOLA y COlA WY 
Pasce, I/I mrc Michaelis; resignavit 
W AFERSYNETZ STOZECK 
von der bude 
JOHAN MEWRER 
STEFKY ZEMPKY 
1 fert. Michaelis aj 


1/ 2 mrc 


h 


1 fird. 
1 fird. 
1 fird. 
1 fert. Pasce, 


N 


N 


HANS CUY A VHA czinset vom 
keIler under der wogen 11/1 
mrc, acceptavit feria 3 ae post 
Dorothe 1520 e [7 II l520J 
das gantze jore. 
Notandum. Quod civitas tenetur com[men]datori Ił 
in castro 50 mrc: Pen[ tacostes] - 
25 mrc, item Martini 25 mrc. 
Item est notandum: quod domini in castro [et] 
commendator habuerunt antea 41 mrc 
in civitate de hereditatibus perpetue, census 
budarum, maccellarum [sieJ de omni censu. Item 


V [6J 


N
		

/Pomorze_030_11_198_0001.djvu

			124 


honor qui pertinet domino comendatori a civitati [sic] 
terminus Pasce, eyn kalp unde II czikel, 
terminus Penthecosten II brotten, terminus Nativitatis 
112 schok huner unde I vas byrs. 


!tern honor magistri generalis qum venerit 
ad Thorum I vas byrs et VIII scheffel 
haber ak. 


V [6v.] 


J VOl\l GANGE HINTER DER PAULER GASSE 
PFORTE OBIR J 


CENSUS DE TRANSSITU ESTARII ['!] 
[TER1MINUS PRIMUS PASCE AD 


[B] ALCZAR COSELER 
HANS FOGEL tenetur 
von der pforthe 
GORGE PREWSZ 
j NICLAS LANGE vonn der pforte unde 
ganghe, vom ganghe prius 28 den. 
den genhome [?] 
HANS SEYFFERT 
HANS Z 
___LE PFULEMAN 
CASPER COLMENER 
HANS HEMPISCH q alias Goltke q 
MERTIN RUNGE 
STENCZIL GNYBKE 


1 fird. 
3 mrc 22 den. 


28 den. 
1 fird. 


1 sc. 1 den. 
25 den. 
1 fird. 
7 schil. 2 den. 
38 den. 
23 den. 
22 den. 


J 


H 
e 
M 
} M 
a 
L [?] 
M 
M 
B 
M 
V 


MERTEN RUNGE 1 fird. M 
ANDRIS HENTCZE 22 sc. D 
NICLAS NEFFE 1 sc. et 2 den. o 
MELCHER SNEIDER 28 den. K 
MATTIS ZA YDEGER [?] al l/Z fert. Pasce, 1/ 2 fert. 
Michaelis vom Loche ad placitum dominorum. Resignavit Pasce am. 


I
		

/Pomorze_030_11_199_0001.djvu

			Das grosse convent II 
JORGE SCHUMAN 
CASP AR DITLOFF 
1 fird. Michaelis, 1 fird. Pasce an. 
NICLAS SCHOLCZE 
Pasce, 1 fird. Michaelis 
GREGER SZWETZKA 2 sc. Pasce, 
2 sc. Michaelis acceptavit von bawten. 


HANS 
CRISTOFF 
GEORGE 
MICHEL 
CONRAD 
GEORGE 
HANS 
CLEMENS 
KUNRAD 
FRANTCZ 
JOCOB 
MATTCZ 


1 sc. 2 den. 
1 fird. 
von der pho [?] .. . . 


1 fird. 30 


CENSUS RETRO CERDONES 18 


alle halbe jars 


LISMAN 17 der junge 
SOMER 
SCHOLCZ 
VOYTH 
STARCK 
PREWSSE tenetur 
KONING [?] 
SCHUWIRT 
STARKE 
KLEYNDINST 
SCHEFFER 
SCHEFER 


3 1 /2 sc. minus 4 den. 
5 sc. minus 2 den. 
1 fert. minus 6 den. 
5 sc. minus 2 den. 
9 sc. 
2 1 /2 sc. minus 2 den. 
7 sc. 
3 1 /2 sc. 4 den. 
10 sc. 5 den. 
1 fert. minus 1 den. 
1/ 2 fert. et 9 den. 
4 sc. et 3 den. 


125 


a 
M 


N 


K 


v [7J 


G 
N 
H 
B 
N 
N 


M 
N 
M 
M 
F 


JORGE SOPORN 2 sc. et denarius M 
b MATTIS CROMMENDER tenetur 4 sc. minus 4 den. b t 
MATCZ CROMMENDER 4 1 /2 sc. et 1 den. N 
BALDASAR CZOLNER 7 sc. h 
STENCZEL KARTCZ 1 fird. Pasce, 1 fird. 
Michaelis vom rawme offem hawze II 
ad pIacitum consulatus und sal key n[en] 
gebewde doroff setczen. V 
Acceptavit Michaelis anno etc. LXVII [29 IX 1467]. 
Item 1/ 2 fird. Pasche, l/Z fird. Michaelis vom loche 
adir pforten durch dy mawer czur moele
		

/Pomorze_030_11_200_0001.djvu

			126 


und sal den tam und gerone ID selbir halden, 
primum censum dabit Michaelis anno LXIXo [29 IX 1469], V 
Item noch 12 schil. gut Pasce, 12 schil. gut Michaelis 
vom wasser gange unde heimlichkeit ap 10. 


V [7v.] 


FLEISCHER CZINS UF LETARE l MRC GUT 


CEN SUS CARNIFICUM TERMINUS LETARE 
1/" MRC TER:\IINL'S MARTINI ET :\IICHAELlS 


l\lA TS SCHOLCZ M 
MATS GROCZ M 
MATHIS GRETZ M 
[S] WOGER BARTUSCH M 
:\1ERTEN SCHULCZ M 
HANS SEYFFRIED M 
NICLAS NEWE 1\1 
JORGE HANEMAN M 
[MI] CHEL SORGE M 
MA TTIS HILLEBRANT M 


HANS ROTTERSTEYN C?] M 
BALCZERTOSCHELER M 
SIMON PREUSE M 
CASP AR KOLBNER M 
SCHWOGER CRISTOFF M 
NICLAS MARKVALT M 
MATZ SCHONWALT M 
LAZARUS HERDER M 
MA TZ BUTHNER K 


'-
		

/Pomorze_030_11_201_0001.djvu

			127 


MATZ KOLMENSZE f?] M 
GEORGE HERDER M 
BARTEL SAWER M 
SIMON JEKEL aq N 
{ VICENCZ ZEMELER L \ 
tenetur 2 mrc 1529 e M J 
JOCOB STODOLKE M 
MATS REYMAN M 
JOCOB BEHEME M 
I MERTEN SCHOLTZ f?] K I 
GREGOR SCHOLCZ K 
tenetur 3 mrc 1 fird. Hans Losker 
{ LUCAS MATZ B } 
off letare tantum und tenetur 1 mrc 


V [8] 


Fleischer ar Newstadt 
vom Kuttelhofe 
8 mrc Pasce 8 
mrc Michaelis 
geringe gelt. M 
Disse N euwestadt . . . . . . 6 mrc 
rathe in der Aldenstat . . . . . . 
ior ierlich uff sinte Mertini tagen czugeben 
21 sc, und 10 den. czins vom 
garten by Sanct Katherina gelegen 
do man. , . al 


[okładka dolna] 


V [8v.] 


a Ręką XV -wieczną, atramentem, na pasku perQaminu nalepionllm woskiem 
w g6rnej częki ramki. 
b-b Przekreślone. 
c Ręką XV -wieczną, atramentem, dwa raz1l, na pasku pergaminu pr z 1ll e pionym 
woskiem na desce w jej górnej" cz,fcf. 
d-d Nadpisane nad nazwiskiem. 
· Cyframi arabskimi w źródle.
		

/Pomorze_030_11_202_0001.djvu

			128 


f Niżej, do końca pola, ślady pięciu linijek tekstu starszego (?), zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano: 
. . . . . .. . . .. . . .' I/! fert. 
. . . . . . .. ... . . . . . . .. I/! fert. 
. .. George Leyner 1/! fert. k 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. II! fert. 
. . . . Lorencz Seyge [?] II! fert. 
a Powyżej, w tym samym polu, ślady ośmiu linijek tekstu starszego (?), zatar- 
tego, gdzie z pierwszych czterech odczytano: 
J orge ......... . . .. .. I/! fert. [?] 
....... terminus Trium Regum ....... 
. .. . . . . . .. spitaler 1/! fert. [?] .... 
Gregor IIerm....... .... ............. 
h Dalej, do końca pola, ślady ośmiu linijek tekstu starszego (?), zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano: 
. . .. II! .... Pasce .. .............. 


. . . . . . . . . , . ... . . . . . . . . . . . . . . Michaelis 
. . . . . . . . ..5 Beheme.................. 
. . " 5 1 /! mrc ... tenetur 3 1 /! fird. 
. .. dedit Michaelis ............... . 
I Dalej, do końca pola, ślady dziesięciu linijek tekstu starszego (7), zatartego 
przez pisarza, skąd odczytano jedynie z piątej linijki: 
. . . .. Pasce 16 sc. Michaelis. 
J-J Ręką XV -wieczną, atramentem, na pasku pergaminu przylepionym woskiem 
na desce u góry ramki. 
k Niżej, do końca pola, dwie linijki tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano ze śladów: 
Hannus Brucheis [?] bitter tenetur 5 sc. [?] 
Broszeler II! fird. [?] ... 
I-I Odczytane w 1953 r. 
m-m Resztki naklejonego paska pergaminu z nieczytelnymi śladami tekstu - 
tytułu? 
n Powyżej, nadpisane inną ręką: ... Paul Baltasar. 
o Niżej, do końca pola, ślady czterech linijek tekstu starszego, zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano: 
. . . ... Michaelis ...................... 
. . . . . . . , , . , . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .. l fert. 
. . . . . .. Pasce et Michaelis ............. 


p Niżej ślady dwóch linijek tekstu :ltarszego (?), zatartego przez pisarza, skąd 
odczytano: 
Pasce et Michaelis 2 sc. 
Mathes ...................... 
q-q Nadpisane inną ręką. 
r Powyżej, na drewnie górnej części ramki, ręką XV -wieczną: 
Niclas ........ 
.-. Nadpisane tą samą ręką. 
t Niżej sześć linijek tekstu starszego (7), zatartego przez pisarza, skąd ze śladów 
odczytano: 
!tern dedit 20 sc. feria IV post Epifanie.
		

/Pomorze_030_11_203_0001.djvu

			129 


Item dedit 16 SC. feria VI ante Symonis et Jude anno LXXo [26 X 1470]. 
Item dedit 20 sc. feria VI vigilia Andree anno LXXI [29 XI 1471]. 
Item dedit ........ feria IV ante Hedvigis anno LXXII [14 X 1472]. 
Item dedit ........ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Item dedit 20 sc. feria II ante Thome Apostoli anno LXXIV [20 XII 1474]. 
u Niżej, do końca pola, ślady czterech linijek tekstu starszego, zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano jedynie z ostatniej linijki: 
...........,....... in nomine domini.... 
v Nadpisane. 
w Powyżej ślady trzech linijek tekstu zupełnie z
tartego przez pisarza i nie- 
czytelnego; niżej, do końca pola, ślady jedenastu linijek tekstu starszego (?), 
zatartego, skąd odczytano z ostatnich pięciu: 
Staske . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . " . . . . . 
Wenczil ... nassengraber l sc. 
l sc. Michaelis . . . . . . . . . . . . . . . . . : 


mrc 


Pasce . . . 


" Nadpisane: servus civitatis. 
y Może być: Krink. 
l: Może być: Jontschech. 
aa Nadpisane: Bogisch. 
ab-ab Ręką XV -wieczną, atramentem, na drewnie górnej części ramki. 
ac-ac Ubytek wosku uzupełniony woskiem czerwonym, w XIX w.? 
ad Powyżej jedna linijka tekstu starszego (?), zatartego przez pisarza, skąd od- 
czytano ze śladów: 
Antonius Sontag ....... .... D 
ae W imieniu Jandrzey r okrągłe pisane kanciasto przed literą z. 
Niżej ślady trzech linijek tekstu wcześniejszeDo (?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 


resignavit 


Cristek Garbotka 
. . . .. . . . . . . .. tenetur ..,............ 
.r Niżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 
........ Florentz Pukyendorff [?]. 
81 9 sc. zapisane pierwotnie przy nazwisku Brewer, które następnie przekreślono 
i pod nim napisano: Casper Meltzer. 
ah-ah Ręką XV -wieczną, atramentem, na drewnie boku ramki - z braku miejsca 
na wosku? 
al Niżej ślady trzech linijek tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 
Blasius ... s ... 9 sc. 


. .. Pasce II. fird. 
aj Niżej, do końca pola, ślady dwóch linijek tekstu starszego (?), zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano: 


rath nach czu setczen ... 
ak Niżej, do końca pola, ok. II. powierzchni wosku wykruszona; na pozostałej 
części ślady po tekście starszym (?), zatartym przez pl.Sarza, skąd odczytano: 
Item ........,.,............... 
Item ....................,...... 
civitatis per duabus ... dat
		

/Pomorze_030_11_204_0001.djvu

			130 


perpetuus Petri et Paul i . . . . 
II. mrc. !tern dedit. !tern alden mrc 
czur uf gebet [?] 
Item dedit. Item alden mrc uf 
prius ingressum habet ........ 
81 Może być: Zandlege. 
8m Niżej jedna linijka tekstu staTszego, zataTtego pTzez pisaTza, skąd ze śladów 
odczytano: 
. . . . .. concessit, tenetur l fert. .... 
an Niżej jedna linijka tekstu staTSzego, zataTtego pTzez pisaTza, gdzie ze śladów 
odczytano: 
. . . mat. . .. '" lac . .. den finit... at . . . 
ao Niżej ślady jednej linijki tekstu staTszego, zataTtego pTzez pisaTza, skąd od- 
czytano: 
Michaelis ..... den ..... uff rat............ . 
op Niżej, do końca pola, ślady po jednej linijce tekstu staTszego (?), dokładnie 
zataTtego pTzez pisana i zupelnie nieczytelnego. 
8Q Niżej ślady jednej linijki tekstu staTszego, zataTtego pTzez pisaTza, skąd od- 
czytano: 
In den vacat ... fird. 
ar Powyżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, częściowo pod tekstem obflcnym; 
ze śladów odczytano: 
. . sullum vordanige burg .. gutts. 
BO Niżej, do końca pola, ślady tTzech linijek tekstu staTszego, zataTtego pTzez 
pisaTza, skąd odczytano: 
Schwoger Nickl. .. ... tenetur .,. 4 mrc 
.............. fird. ....................... 


l Nonnengasse - ul. Panieńska, nie istniejqca już uliczka za kościołem św. Ja- 
kuba. 
I Venedigergasse - zapewne ulica StTumykowa. 
I Vochswynkel - Lisi Kąt, zapewne w Tejonie kościoła św. Mikołaja (dziś nie 
istniejącego). 
ł Andreas Hertel, 1426-1450 - KŁNM. 
I Doctor Jeronimus = HieTonim WildenbeTg, UT. w 1465 T., fizyk miejski od 
1515 T., zmaTł w 1558 T. - P r a e t o r i u s, s. 38. 
e Her Johann Beutel, 1490-1510 - S e m r a u, Katalog, s. 29. 
7 Łukasz WatzenTode występuje jako opiekun dzieci Jakuba WalbeTta (Fal- 
brechta), zmaTłego pTzed 1438 T. - G 6 r s k i, Łukasz Watzenrode, s. 6. 
I Konrad Teudenkus, 1436-1471 - S e m r a u, Katalog, s. 98. 
g BTamy św. Jakuba i GaTbaTska (Cerdonum). 
10 PTzysięgli cechu sukienników. 
11 Jakob RadendoTf z Nowego Miasta, 1435 - KŁNM. 
11 MUTy "wyżej", tj. dalej od Wisły. 
II Klasztor benedyktynek za kościołem św. Jakuba, ku mUTom - zbuTzony 
w XIX w. 
Ił Szpital PTZY obecnej ulicy Szpitalnej. 
11 Rodzina osiadła w Gdańsku, występująca później pod spolszczonym nazwi- 
skiem RozdajczeT. 
le POT. wyżej, pTzypis 8.
		

/Pomorze_030_11_205_0001.djvu

			131 


17 Filip Teschner - zob.: G 6 r s k i, Łukasz Watzenrode, s. 9 może w1lmie- 
niona tam osoba. 
18 Johann Konicz - nie podany u S e m r a u a, Katalog, s. 58. 
18 Pfandgasse - ulica nieodgadniona. 
10 Schindegraben - rów rakarski w rejonie placu jw. Katarzyn1l. 
II Por. przypis 4. 
II Hans Liesman: l 1470-1519, II 1497-1521 - S e m r a u, Katalog, s. 68. 
l. Niclas von der Zcande - może ze Trzciany? 
Ił Są to zapisy z czasów krzyżackich. 
IINiejasne, cz1l chodzi o Krzyżaków czy o dominikanów. 
18 Retro cerdones - za "Garbarami" albo "wracając Garbarami". 
17 Por. wyżej, przypis 22. 
18 Hawze to Haus - zamek krzyżacki. Zapis dokonany po jego zburzeniu 
uzyskaniu terenu przez królu, kiedy rada zakazala zabudowy terenu. 
19 Gerone - zapewne przeplyw wody, ciek; participium od: rinnen. 
18 Die heimlichkeit - gdanisko, ustęp zamkow1l.
		

/Pomorze_030_11_206_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_207_0001.djvu

			POLIPTYK I 


[okładka górna] 


VIII [I] 


· CIRCULUS AN RYNGE a 


VIII [Iv.] 


Nota: censum subscriptum da bunt, quod dimidium 
annum, quod in isto folio redimendum cum 12 mrc, 
sed qui speciaJiter sunt signati - cum 10 mrc b. 


NICLAS REPESSE 
1 mrc MichaeJis, domus civitatis c 


1 mrc Pasce, 


c 


MERTIN KROPP 1 tenetur 1 mrc terminus Pasce, 
terminus MichaeJis 1 mrc; redimendum, c 
resignavit 1 1 /2 mrc, deJiberare uff MichaeJis. 
ANDRIS KRECZEMERE I tenetur 2 mrc c 
Pasce, 2 mrc MichaeJis; redimendum. 
ANDRIS REDNER 3 2 mrc terminus Pasce, 
2 mrc Michaelis; redimendum cum 12. c 
MERTIN BRETSNEIDER 4 d alias Schreger d tenetur 3 mrc; Michaelis 
11/2 mrc, Pasce P/2 mrc; redimendum e. a 


J AHEN MEUWERER I 1 mrc Pasce, 1 mrc 
Michaelis; redimendum cum 12. c 
MARCUS LENKELER · 2 mrc Pasce, 2 mrc 
MichaeJis; redimendum cum 12 unam, c 
vovit redimere 1 gute mrc Michaelis. 
PETER STOLLE 7 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis; 
redimendum. 
DAVID KUNCZIL 8 d von synne erbe und das melczhaus d, tenetur 
2 1 /2 mrc Pasce. !tern 2 1 /2 mrc Michaelis de hereditate; redimen- 
dum cum 12 mrc eyne und vordan das andere erbe. 


.- -
		

/Pomorze_030_11_208_0001.djvu

			134 


VIII [2] ANDREAS HERTIL g tenetur 1 mrc Pasce, 1 mrc 
Michaelis, de propria hereditate; redimendum 12. c 
Item l/Z mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis f. 
CLUGE NICKEL 2 mrc Pasce, 2 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12 unam marcam. b 
Item dedit 5 gutten mrc Dominicam ante Bartholomei. 
Item JOCUP GRA VELBERG tenetur 1 mrc Pasce, 
1 mrc Michaelis, domus civitatis. c 
PAW EL HUNGER 10 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12 unam marcam. c 
CONRAT STOLPE 11 tenetur 1 mrc Pasce, 
1 mrc Michaelis. 
KOSELER tenetur 3 mrc terminus Pasce 
mrc; redimendum cum 12. c 
Idem habet LIII Michaelis I. 


N HUNGER tenetur 20 sc. Pasce et Michaelis; 
redimendum cum 12 mrc. c 
MERTIN LIBEMOLE 11 tenetur 4 mrc, 
terminus Pasce 2 mrc, terminus Michaelis 
2 mrc; redimendum cum 12 mrc h. c 


VIII [2v.] 


PERPETUITATES I 


MARCUS tenetur 15 sc. perpetue, vacat. b 
MERTIN barbirer tenetur 15 sc. 
perpetue, presertim tenetur 15 sc. Pasce, 
15 sc. Michaelis; redimendum J. c 
NICLUS WEYSHOUP 5 fert. Michaelis, 5 fert. 
Pasce; redimendum cum 12 mrc eyne. c 
GONCZIL 
HANNOS k SENEIDER 5 fert. Pasce, 
5 fert. Michaelis, domus est civitatis k. d 


HANNOS GONDOLFF 1 mrc Pasce, 1 mrc 
Michaelis; redimendum cum 12 mrc I c 


MARCUS PEYSSER [?] 3 fird. Pasce, 3 fird. 
Michaelis; redimendum. Habet terminu m uf den herbst. c 
THOMAS TCZEPEL 3 fird. Pasce, 3 fird.
		

/Pomorze_030_11_209_0001.djvu

			135 


Michaelis; redimendum pro 12 mrc unam. 
Habet terminu m Penthecostes anno L jore m [24 V 1450). 


c 


Der irbare rath hot geloszen I Unworlorn 
eyne wuste hofestat umme 1 alde fird. eyn ior 
czins; her sal sy nutcz machen das beeste, das 
her mag; her sal keynen mist hyn schutten, 
das sal steen czu behegelichkeit des rotes n. 


ANDRIS KOTTEBAS habet 12 mrc gering, concessit VIII [3] 
uff alle seine varenden habe recepit feria quarta 
post Sophie anno XLVI ° [18 V 1446] de pecunia Georgii 
Liborii. !tern debet reddere Michaelis eidem cum 
censu 1/ 2 {ird. Pasce, 1 {ird. Michaelis guten. c 
_TEUS HEIDEHAN ha bet 12 mrc leves 
similiter cum ccnsu tenetur civitatis 1/ 2 mrc Michaelis 
Pasce. Actum {eria nnta post 
XLVn° [1447] debet reddere summam 
XLVn° [1447] habet l?] pecunia est civitatis 0. c 


henaw similiter habent 
stituit partem suam 
Urban similiter reportavit p. 


J ACOP q BACK nec non 1/ 2 mrc 1 {ird. 
Pasce, 1 fird. Michaelis; redimendum mit 12 
de proprie [sic] hereditate. 
HANNOS JOST tenetur 1/ 2 mrc, 1 fird. Pasce, 
1 fird. Michaelis; redimendum cum 6 mrc. 
EMPTOR l?] tenetur 9 sc. Pasce r 
Idem tenetur 1 gute sc." 


VIII [3v.] 


r 


(' 


NICLUS LOYE 
Michaelis, domus civitatis t 


3 1 /2 mrc 


r 


ANDRIS SNEYDER 
3 {ird. Michaelis; est domus. 


tenetur r
		

/Pomorze_030_11_210_0001.djvu

			136 


JOCUB SCHEWNEMAN 
stadt melczhuss tenetur 2 mrc Pasce, 
2 mrc Michaelis. 
HANS BRESLER tenetur medium. 
Sa]ve Regina misericordie vi ta dulcedo u. 


c 


VIII [4] 


RENTHENERv 


r 


JOHANNES w FORSTE 
singules [sic] annis Michaelis medium, et 
Pasce medium, et habitationem habet 
r r simi1iter ad vitam suam. 
r r ANDREAS habet similiter 10 gute 
mrc r . . Pasce, 5 mrc Michaelis 
r [ ad vitam] r suam. 
r r KONICZ 
r r BRUTHELER habet confirmatum 
r gutes geld terminus Pasce 
r mrc, terminus Michaelis 8 mrc 
r cum patre [?] 1/ 2 mrc ad vitam x. 
rSTIN gemach Samynne habet 12 mrc 
r bone monete in pretorio nostro terminu s Pasce 
r mrc Michaelis 6 mrc ad vitam. 
Von dem erbe do Jostinne ist Kale 
Petir, ist drye czinse, so den czins 5 fird. 
von Joste erbe. Item dedit 3 fird. Item das selbe 
erbe ist Jost nu gelaszen umme 2 mrc czins Y. 


habet 10 gute mrc 


c 


c 


r 


c 


r 


c 


VIII [4v.] MICH EL CRUSE habet anno r 
de pretorio nostro 6 gudte mrc, terminus Michaelis 
3 mrc, Pasce 3 mrc 
ad vitam suam. 
Man sal wissen, das Pate habet [?] 
Gregor Rimer z burger 
ken den erbaren rath 
Manunge jor unde 
ge wegen. 


r 


r 


r 


r 


r
		

/Pomorze_030_11_211_0001.djvu

			, 


KATHERINA LENKENER r 
3 1 /2 mrc Michaelis dr 
sund er wen sie sterbe . . gesell . . . . . . . . . . . . . . . . . 
die helfte geben Katherina 
Jokobynne [sic] iuxta tenorem literarum aar 
PETRUS PRAWZE cum uxore sua habent 
12 1 /2 mrc bonas 6 mrc 1 fird. Pasce, 
6 mrc 1 fird. Michaelis ad vitam ambarum ab. 


HANS von der SEGIL 
NICLUS NOZEL 


tenetur 1 fert. perpetue 
tenetur 3 fird. Pasce, 3 fird. 
Michaelis 
rhereditate; redimendum mit 12. 
ros HOPPE 1 1 /2 mrc Pasce, 1 1 /2 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12. 
rRT GUTKNECHT tenetur 3 fird. Pasce, 
r Michaelis de propria hereditate; redimenum mit 12 
r yne 
rAS PULTZ 
redimendum mit 12 mrc. 
r ACHSLEGER tenetur 2 mrc Martini. Item 
Penthecostes redimendum cum 12 mrc; domus civitatis. 
r BEN tenetur 1 fird., terminus Pasce 
perpetue von erbe in der Gerbirgasse 
3 sc. perpetue, terminu m Pasce von der stat. 
r INE BARTUSCH 5 gering mrc terminu m 
Michaelis, domus civitatis. 
HANNOS BE 7 fird. Pasce, 7 fird. Michaelis; 
redimendum. 
JOCOP TROPPER 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis; 
redimendum cum 6 mrc, habet terminum uff Michaelis den 
czins czu geben. 
HANNOS CZUCKERNICHT 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc 
Michaelis de domo; redimendum. 
Item de stabulo 4 1 /2 sc. Pasce et Michaelis. 
THOMASYNNE 1/ 2 fird. Pasce, 1/ 2 fird. Michaelis. 


1 fird. Pasce, 1 fird. Michaelis; 


12 - Tabliczki woskowe 


11 


137 


r 


r 


c VIII [5] 


c 


c 


c 


c 


c 


c 


c 


c 
C 
C
		

/Pomorze_030_11_212_0001.djvu

			138 


VIII [5v.] PETER q ROGER 13 1 mre Pasce, 1 mre Michaelis; 
redimendum cum 12. 
GORGHE burgermeister 14 tenetur 3 {ird. Pasce, 
3 fird. Michaelis; redimendum. 
GORG E POLAN 3 mre Pasce, 
3 mre Michaelis et habet eivitatis domus. 
Item WENCZIL vater tenetur 2 se. von eyme erbe, 
Michaelis terminu m ad plaeitum dominorum, stat r 
PETER PRA WSSER 1 1 /2 gutte mre Pasce 
et Miehaelis von beiden erben; redimendum. 
Item 1/ 2 mre Pasce, 1/ 2 mre Michaelis 
von dritten erbe; redimendum r 
JOHANNES HOSESNEIDER tenetur 1 1 /2 mre, ezins 
Pasce 3 se., terminus Michaelis 3 se.; redimendum 
mit 12 mre eyne. 
JACOB GLASER 1 1 /2 mre Pasce, 11/2 mre Michaelis; 
redimendum cum 12 mre unam. 
DAVID KUNCZIL 15 tenetur 15 se. 
Item tenetur 15 se. Michaelis de sua hereditate; 
redimendum cum 12 mre. 
DA VID KUNCZIL tenetur 1 mre Pasce, 1 mre 
Miehaelis; redimendum cum 12. 
BARTUSCH ROGER 1 mre Pasce, 1 mre Michaelis; 
redimendum cum 12, habet quem in 
registro debitorum. 


VIII [6] JOCOB PREYSENSTEN tenetur 3 gutes mre: 
1 1 /2 mre Pasee,P/2 mre Miehaelis. 
Idem tenetur 7 geringes mre, ut reperitur in eynem [?] 
registro eomputatum, feria 6 ac post Coneeptionis Marie ad. 
r [S] rTEFF AN JOKEL tenetur 2 mre: 1 mre 
r Pasce 
r mre Michaelis; redimendum 
r mre vor eyne ae. 


r 


Der erbare rath ist eyns worden 
mit den geswornen der hantwerkir, 
welehirJey sy seyn, das man nymande 
burgerreeht geben noeh reiehen sa], is 
sal geseheen mit eyntraeht der obenen 
gesehrebenen geswornen hantwerken. 


c 


d 


c 


c 


c 


c 


c 


c 


c 


c 


d 


J
		

/Pomorze_030_11_213_0001.djvu

			PETER q KORCZHENER 1 gutte mrc Pasce, 
. 1 gutte mrc MichaeJis; domus est civitatis. 
PETER TRUTIL 5 fert. Pasce, 5 fert. MichaeJis. 
FRANCZKE GIRSTETER tenetur 1 fert. MichaeJis. !tern 
1 fert. Pasce perpetue. 
NY[CLUS] HINDENA WS 1 fert. tenetur r 
1 fert. terminus MichaeJis; redimendum 6 r 
PETIR LIBENW AL T tenetur 1 mrc MichaeJis, r 
!tern 1 mrc Pasce; redimendum Dr. 
N. DITERICH 1 fert. Pasce, 1 fert. r [Michaelis] .. 
redimendum. 
MATTIS LO ES TEMPER 1 fert. 
ANTHONIUS LAMPRECHT 1 mrc r 
1 mrc Michaelis; redimendum cum 12 r 
AIs Hanns KaIen r r 
HANNUS BERGER tenetur 2 mrc; 1!l mrc Pasce, 
1 mrc MichaeIis; redimendum mit 12 
und Bergk hat mete [ge]1 obet vor den czins. 
N. GEBUERSVYNT pellifex tenetur 1 mrc 
terminus Michaelis, tamen [?] de [su]a domo. 
!tern N. GEBUERFINDT 16 1/ 2 mr c Pasce, 1/" mrc Michaelis; 
redimendum; primum censum dedit Pasce XLVII ° 
de domo in qua habitat; insinuare debet primum annum 
ante quam wult redimere. !tern respicere retro folio 
penultimo. 
PETER GEBUERFINDS 
retro folio penultimo. 


r 


eydem, de hoc vide 


r r iuvenis Johannis Huppe et uxor 
eius legitima habent de pretorio nostro 
r 21 mrc bone monete terminus 
r 1/ 2 mrc terminus Michaelis 19 1 /2 
[a] r d vitam eorum et non ultra 
r sub anno vigesimo octavo 
r festum Martini episcopi 
r sustuIit dominus munczemeister 
r anno etc. LIo [1451] ol. 
[Nota] r ndum: quod puer CIosynne habet 
r 1 mrc cum Laurentio Kuncze 
r ischeryn son Hannus ... naw 
r dedit, quam puer X annorum est, tunc debet 
r suas pecunias oh. 


r 


r- 


139 


VIII [6v.] 


c 


r 


r 


r 


c 


d 


c 


d 


VIII [7] 


c
		

/Pomorze_030_11_214_0001.djvu

			140 


VIII [7v.] Ber ANDRIS KIRSTANI debet habere 2 1 /2 mrc Pasce, 
2 1 /2 mrc Michaelis, terminus ad vitam suam. 
Die GARNCZUGERYNNE habet 1 mrc 
in pretorio, promptas pecunias an r [no] 
XIIIIe et XVIIO al. 


r 


Summa 70 mrc 1 fert. gering 
alle halbe ior den recepit 
terminus Michaelis XLVlIIo [29 IX 1448]. 


r 


r 


r 


r 


PREWSZE Gebuerfinds eyd r [am] 
empfangen 12 gute mrc do r 
her czinsen der stat alle ior uff 
Michaelis tage 1 gutte mrc, das 
Her NICLAS GEBUERFIND em czu haben 
getan und hat das geld lassen r 
sein erbe schreiben do her ynne wo r [hnt] 
und wen her das nicht me doroffe 
haben wil, so sal is der genomen 
abelozen und das erbe freyen 
und sal dem rathe ein halb ior 
czusagen, oH das si das wider mogen 
beweren. Actum Anno Domini MO CCCCo XLV r 
feria III post Francisci [5 X 1445] tempore proconsulis 
supra dicti Nicolai Gebuerfind etc. 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


r 


VIII [8] r r GER habet in pretorio 5 gute fird. 
pauperibus vestiendis annuatim super 
festum Martini, ut patet in sua litera. 
r czins in dess toffil 
r 6 mrc 16 sc. gut gelt 
Des iores computatum Michaelis 48 aj [29 IX 1448] 


d 


r S KOLER hot gebrochen ak 
r stages noch Thome anno X 
r den stat dynern dazu ym 
r S gange, daz ym der erba[re] [rath] 
vorgebin hot durch gut lewte 
bethe willen, ab her me 
sa will is yne der irbare roth 
r r mit dem letczten g
		

/Pomorze_030_11_215_0001.djvu

			141 


SYMON KOPPETCZ hot geb[rochen?] 
tempore eodem ouch von frebil den 
geton hot, her hot gelobit bey seyner 
halse ab her nich gebrochen. Actum die eodem ut supra al. 


[okładka dolna] VIII [8v.] 


a-a Ręką XV-wieczną, atramentem, na pasku pergaminu naklejonym woskiem 
na drewnie u góry ramki. 
b Poniżej jedna linijka tekstu innego, niedokładnie zatartego, gdzie ze śladów 
odczytano: ............. tenetur l mrc. 
c Poniżej ślady czterech linijek tekstu innego, niedokładnie zatartego, skąd 
odczytano w drugiej linijce: 
Bomhard . . .. 5[?] fird. Pasce 5 fird. 
d-d Nadpisane. 
e Poniżej jedna linijka tekstu innego, niedokładnie zatartego, skqd z zachowa- 
nych śladów odczytano: ... ... suscepit Pasce. 
f Poniżej wyryta pozioma kreska na całą szerokość tabliczki, oddzielająca od 
tekstu następnego. 
I Poniżej ślady trzech linijek tekstu innego wcześniejszego (?), zupełnie 
nieczytelne. 
h Poniżej ślady czterech linijek tekstu innego wcześniejszego (?), zatartego 
przez pisarza, skąd odczytano: 
l gutte mrc................................ 
[N]icolaus .... bger l mrc Pasce ... 
Gregor .... bger tenetur .'. 1 fird. Pasce. 
Item 21/1 mrc gering ... pecunia 
I Ręką XV-wieczną, atramentem, na pasku pergaminu naklejonym woskiem 
na drewnie góry ramki. 
Poniżej ślady jednej linijki tekstu innego, wczejniejszego, zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano: 
Item I/I fird. Pasce I/I fird. .., . . . . . . 
k-k Tekst przekreślony; poniżej ślady dwóch linijek tekstu innego, wcześniejszego, 
skąd odczytano: 
I/I den. tenetur P/I gutes schil. 
von 4 mrc gering. 
I Poniżej sześć linijek tekstu innego, wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
gdzie z zachowanych śladów odczytano: 
Item tenetur ... fird. gutes cum ... 
Item tenetur Johannes ................. 
m Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, skąd ze 
śladów odczytano: 
Segemunt Weym8nn 3 fird. Pasce c.
		

/Pomorze_030_11_216_0001.djvu

			142 


n Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza; ze śladów 
odczytano: 
. .. ... ... Michaelis 2 fird. 48 sc. 
o Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano jedynie: Michaelis XLVII 0. 
p Poniżej ślady trzynastu linijek tekstu innego, wcześniejszego, zatartego przez 
pisarza, skąd odczytano jedynie: 
... pecunia ... librorum est [?] 17 mrc 
gering Liborius recessit perpetue sua 
et Gregor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
q Powyżej, na drewnie góry ramki, rozlany na niewielkiej powierzchni wosk, 
którym pierwotnie naklejony był w tym miejscu pasek pergaminu z tek- 
stem (?). 
f-f Zewnętrzna warstwa wosku z tekstem stopiona. 
. PoniŻej ślady dwóch linijek tekstu innego, wcześniejszego, zatartego przez 
pisarza, skąd odczjjtano: 
l/Z mrc Michaelis ............... 
.................. .asse ........... 
t Poniżej ślady czterech linijek tekstu wcześniejszeC/o (?), zatarteC/o przez pisarza, 
skąd odczytano jedynie: 
. .. tenetur VI [?] Michaelis. 
u Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszeC/o, zatartego przez pisarza, skąd 
odczytano: suo vobis ....... 
v Ręką XV -wieczną, atramentem, bezpośrednio na drewnie C/órnego brzeC/u 
ramki. 
w Powyżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszeC/o, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: ... czinsett ... 
" Poniżej ślady ośmiu linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano z ostatnich czterech: 
. . . . . . . . . . . . . .. armbroth ha bet .... 
. . . . . . . . . . . . . .. alde mrc ............ 
12 mrc gutes ... Pasce ........... 
mrc tenetur ... 6 gutes ........... 
y Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wczdniejszego, zatartego przez pisarza; 
z drugiej odczytano: ......... pecunia..... . . . . 
z Może być: Runer. 
aa Poniżej ślady pięciu linijek tekstu innego, wcześniejszego (?), zatartego przeZ' 
pisarza, skąd odczytano: 
. . . . . . . . . . . .. civitas tenetur Petro [?]. 
ab Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 
Katherine .... ad ad.... den post 
anno. 
ae Cyfrą arabską w żródle. 
ad Poniżej ślady czterech linijek tekstu wcześniejszeC/o, zatarteC/o przez pisarza; 
z dwóch pierwszych odcz1l t ano: 
die Lucie intravit [?] Pasce 
gute mrc feria 6 vo![' Johannis. 
a. Poniżej ślady siedmiu linijek tekstu wcześniejszeC/o, zatarteC/o przez pisarza, 
skąd odczytano: 
. .. 2 mrc ............,................... 
. . . er tenetur l mrc czins 
. . . . . . . . . . . . . . . . . ., mrc Pasce
		

/Pomorze_030_11_217_0001.djvu

			143 


. 


. " is Kotebis l?] habet tenetur 
.... Pasce ............................... 
af Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, skąd 
odczytano ze śladów: 
!tern tenetur 4 1 /1 sc. de orto. 
al Poniżej śladu jedenastu linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
obecnie z ubytkami wosku, skąd odczlltano: 
. ... soUs [?J . .. . . .. . .. 
...mer.................. . 
3 fert. ..........,..... 
ah Poniżej ślady sześciu linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczlltano z pierwszych czterech: 
Notandum....................... ...... ........ 2 mrc 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LVIII ... Michaelis ........ 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. l mrc tenetur...... 
Recessit articulo ................................... 
a\ Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano z drugiej: 6 . . . . " Hantil [?] .,. 
aj Pisane cyframi arabskimi w źródle; poniżej ślady trzech linijek tekstu wcze- 
śniejszego, zatartego przez pisarza, skąd odczytano jedlinie z dwóch ostatnich: 
. . . . . itus .... ił comparavit 
filie sue. 
ak Poniżej jedna linijka tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, skąd 
odczytano: ...... census singulis. 
a\ Poniżej ślady siedmiu linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano z pierwszych czterech: 


habet 2 mrc 


Dy stat ist sente Katherine 4 [?] mrc 
......................................1 mrc obir 
kirch en 10 gute mrc . . . . . . . . . . . . ...... . . . . . . . . . . . . 


l Mertin Kropp, 1445-1446 - KŁNM. 
· Andrili Kreczemere, 1433 - KŁNM. 
· Andris Redner, 1439-1449 - KŁNM. 
4 Mertin Bretsneider, 1442 - KŁNM. 
I Jahen Mauwerer, 1428-1446 - KŁNM. 
a Markus Lenkeler, Lenkener, 1436-1448 - KŁNM. 
7 Peter StolI e, 14:!1-1444 - KŁNM. 
. David Kunczil, 1438-1450 - KŁNM. 
u Andreas Hertil, 1426-1450 - KŁNM. 
10 Pawi Hunger, 1438-1442 - KŁNM. 
11 Konrad Stolpe, 1444-1448 - KŁNM. 
11 Martin Libemole, 1446-1450 - KŁNM. 
11 Peter Roger, 1436-1450 - KŁNM i S e m r a u, Katalog, s. 8S. 
14 Gorghe burgermeister, 1442-1450 - KŁNM. 
11 Por. wyżej, przypis 8. 
11 Gebuerfind, zapewne Mikołaj, 1435-1446 - KLNM.
		

/Pomorze_030_11_218_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_219_0001.djvu

			POLIPTYK J 


l wosk zniszczonyJ a 


NICOLAUS CRUCZE[BORG?J acquisivit, fideiussit dominus 
Lucas in totum civitati pro ...... et 
ipse Nicolaus debet personaliter defendere 
pro quolibet in famatis et .... in peticione 
Martinus hufe acquisivit, fideiussit . . . . . . . . 
ZICH POLONUS acquisivit. 
NY[CKILJ filius Ty]onis carpentarius acquisivit. 
NY[CKIL] BRET EL acquisivit 
Laurentius sartor de 
Petrus 
N 


IX [1] 


IX [Iv.] 


ius 


mrc 


vor fideiussit 
styn acquisivit 
ZUGE HANNS acquisivit, fideiussit 
HEYNRICH KYNS 
TYLMAN pellifex 
NICKIL DOBEL b 
NY[CKILJ KE 
NICKIL WE 
NICOLAS KRA 
KALE NYCLOS acquisivit, fideiussit Symon Ty 
NICKLES CZWICKOB acquisivit, fideiussit Josob [?J 
FRANCZKE von DROSD 
PETIR von ORLOV acquisivit, fideiussit 
MARTYN BROST c acquisivit, Stasche 
d STEFFAN WOYTSCHECH acquisivit, fideiussit Joe d plebano. 
d NYCZENDEY acquisivit, fideiussit Ticze Scherer d. 


tenetur 
tenetur 


KE 


PETIR REYNCZ acquisivit 
PETIR SCH[OJENEHERMAN acquisivit 
MICHIL ACZSTEYN acquisivit 
ZEMISCH, filius Wern [eJk onis de Wyschegrade acquisivit 


IX [2]
		

/Pomorze_030_11_220_0001.djvu

			146 


CUNCZE W AZE 
HANUS LYNDE___ 
NY[CKIL] RERYNE 
HEYNCZE VYNKELER 
NY[CKIL] ROGE 
LORENCZ MURCKRO [?] 
NYCKIL HAMER 
NY[CKIL] CZHELKE 
et Mathis _eger 
ANDRIS PO 
PETIR SYT 
PETIR 


aequisivit 
pellifex aequisivit 
pistor aequisivit 
aequisivit 
aequisivit 


asse 
mo 


aequisivit 


KREKEWICZ 


CZUMPE 
CZHENDIR 
ACH 
VROUWE 
PETIR POLKOV 
Laurentius Polkov. 


IX [2v.] Hoc expendit proeonsuI cum 
suo consulatu pro utilitate 
eivitatis Jaeobus Frien 
stadt Anno Domini MOCCCCo 
pena suma Ile XXXVI [1436 ?] ł. 


aequisivit, fideiussit Lorenez 
e de Danez e 
aequisivit 
aequisivit, fideiussit Symon pistor 
aequisivit, fideiussit Pavel Kalp 
aequisivit 
aequisivit, fideiussit frater eius 


IX [3] !tern servitoribus aeeesserunt 
3 mre . . . .. 8 se. aeeesserunt. 
!tern 1 se. pro siliginis {sic]. 
Item 1 se. .......................... fird. 
!tern 16 sol. vor schuffel. 
!tern 16 se. laboratoribus. 
Item 19 mrc vor ........................... 
Item 8 se. anno ......................... 
4 se. et 2 mrc perpetue dat 
mendatores vigiliae Pasce.
		

/Pomorze_030_11_221_0001.djvu

			147 


Item 20 sc. et 2 sc. 5 fird. 
Item 16 sc. . . . . . . . . . . . ............... 
Item 16 sc. P]escher et Burhardus 
et pro synod o l ............ ............ ... . . . . 
insuper . . . . . .. . . . . Pasce 16 sc. labo. . . . . . . . . 
Item Vetter 4 sc. 
Item 1 fird. laboratoribus, purgacione 
domus labores [?]. 
Item 3 mrc et 20 sc. et 9 successum. 
Item 3 fird. pro suI ber nayl _us 1 sol. 
I tern 28 sc. pro pergameno. 
Item 20 sc. et 1 sol. laboratoribus 
Niclus de Lynde ............ . ........... ......... 


l: Item 4 sc. pro siliginis [sic] et pro pina deme holtcz breker. 
Item 12 mrc pro vectura roborum. 
Item 11 schil. Burhardo. 
Item 4 sc. laboratoribus. 
Item 5 sc. ]aboratoribus. 
Item 14 sc. vor aedificio [?] 
Itern familiariis 12 sol. new 
Item 16 sol. laboratoribus. 
Item 6 sol. laboratoribus. 
Item 4 sol. pro pina liquida [?]. 
Item 2 sc. pro st_ us et 7 den. 
Item 8 sc. pro secacione [?] roborum. 
Item 17 sc. pro tymento minus 6 den. 
Item 2 sc. pro pina. 
Item 2 sc. et 2 mrc pro rynnis. 
Item 14 sc. vor flegel und vor fawre. 
Item 1/ 2 mrc pro pina. 
Item 17 1 /2 sc. pro pina liquida et laboratoribus. 
Itern 1 fird. pro moris [?]. 
Item 8 sc. den nonenspedel 
Item 8 sc. den nonenspedel 
Item 4 sc. et 1 mrc 
rationibus vor an 
Item 2 SC. ]aboratoribus l: 


IX [3v.]
		

/Pomorze_030_11_222_0001.djvu

			148 


a Strona z woskiem stopionym, zachowanym we fragmentach, skąd odczytano 
ze 
lad6w: 


............ ............ 


.. ...... .............. 


............ ............ 


Niclos .............................. acquisivit 
Niclos .............................. acquisivit 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . _ . . . . . . . . . . ... acquisivit 


........................ ............ .............. 


Jocob ........... ... acquisivit 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. CIeczchin [?] 
Bartusch ........... _......_.......... 
Michil ...... _ .... ............. acquisivit 
b Może bvć: Sobel. 
c Może być: Vrost. 
d-d Tekst skre
lon1/. 
e-a Nadpisane. 
t Poniżej dwadzidcia trz1/ linijki tekstu wcze
niejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd ze 
lad6w odczytano: 
Item .................................................... 
. . .. 1/. mrc laboratoribus . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . ., . . 
. . .. .... 1 mrc ........... .'. . . . 12 sc. ..,......., 
. . .. Item 5 mrc ............ .. .. l mrc ............ 
. . .. 16 sol. ........................ - . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Item ... mrc ........................................... 
. . . .. 16 sc. .............................................. 
Item Dominica Letare l mrc ......................... 
. . .. 16 sol. .......................................... 
Item Dominica Judice l mrc. 
Item 17 sol. laboratoribus. 
Item 1/. [1] pro laboris 30 mrc 
et 5 1 /. mrc. 
Item ... 1/.... .................................. - . . , 
Item pro ....................... l mrc l sol. ..... 
Item articulos .......................................... 
Item pro feno 3 mrc l sol. 
Item pro spoliis [?] 17 sol. . . . . . . . . . . . . - . . . . . . . . . . . . . . 
Item 1/. mrc per annum 
Item 4 sol............................................. 
Item 10 1 /. sc. per annum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Item 6 sc. pro. .........................". fideiussit 


.................................. .......... ............... 


I-I Tekst przekre
lony. 


l Synod pruski odbyl się w Elblągu w 1427 r.
		

/Pomorze_030_11_223_0001.djvu

			POLIPTYK K 


Niclas Crossen fideiussit pro 
que receperunt heredes sui quidam V 
ante Mathei anno MCCCCo XLVII [przed 21 IX 1447] 
domum et hereditatem suam pro eisdem 
Computatum cum Steffen Tile 
post Purificationis Marie anno X _ X 
Ipse tenetur 5 1 /2 mrc geringe omnibus 
et singulis difalcatis. Item 1/.. mrc gelegen 
feria tertia post Francisci in I iore B. 
Civitas habet 12 gutte mrc in pretorio 
de pecunia ecc1esie Sancti Jacobi computatum 
anno XLIXO Dominica ante Epiphanie U I l449L 
Hem receperunt domini de pecunia Thome Czipsz 
15 mrc bonas quas dederunt Georgio Westfal 
feria V tB post Epiphanie XLIXo £16 I l449L 
George Findencle 
Bedinge mit dem smede, her sal machen schindelnayle b 
das schok czu 9 den. Dominicam ante Margarete. 
Computatum cum Steffan Tile feria 
sexta ante Ad vincula Petri; tunc tempore 
tenetur 2 gute mrc omnibus et singulis 
defalcatis anno ut supra LI jore e [30 VII 1451]. 


x [1] 


en I wendehocke, 
gebit her aUs wochen 
de axle [?] I hammer, 


X [Iv.] 


Mattis sutor 
I beyl, II clamer 
3 nuwe sol. I 
I vyle. 
Die bader sint dy Ostirwoche frey ambo. 
Item wen die geseUen die steine ab und off 
werfen, za man den afen bessert, so gibt 
man en 2 gutte sc. und 1 schilI. czulichten. 


-
		

/Pomorze_030_11_224_0001.djvu

			150 


Wentzel der bad er offer Hundegasse 
tenetur 1 guten fird. per singulas ebdomadas. 
Pawel Egerer offer Mocker tenetur 5 
sc. per singu]as abdomadas d. 


Dem bader in der Mocker dem ist abegeslagen 
von dem czinse 2 sc. gering, 
dem andern alzo viI in Hundestobe e 1. 


Habetur in registro I. 
Civitas tenetur hospitali 1 gute mrc census, 
quem sustulerit de domo Kartz anno XLVlIIo [1448]. 
Item tenetur IV reglas alias latten. 


X [2] Notario datur precium annuatim quattuor mrc. Item de iudicio 11/1 mrc. 
Dem Waldfurstyn hat man gegebyn 14 sc. gering 
vor VII mandeln ho1cz am sontage vor Barbare [sic, 4 XII 1447] 
anno XLVII o . Item 14 sc. anno XLVlII o feria vpa Petri ad Katedram 
[23 II 1448]. 
!tern 16 sc. anno etc. Dominica post Assumptionis [5 V 1448]. 
Precium Nunccii 7 fert. ad quelibet 
quatuor temporum et habet unum gladium 
et pilleum ferreum et parem cyrotecarum cum balista. 
[V]igilibus civitatis quatuor- cuilibet dantur 
- fert. ad quatuor tempora anni. 
[Be]dellus l?] habet quattuor compedes et VI halsbant et VII sevas [sic] 
= s vigilantibus in balneis [?], quibus datur 
mrc 
_servus de foro qui mundavit illud, que pro illo 
[annu]atim 1 gudte mrc quolibet quartale 
gutten fird. !tern VIII elin grohe 
bandt. !tern VIII phenigen messclon 
[vo] n der last kalk f. 


Item I pannum l?] quattuor servis ad festum Nativitatis Xristi. 
Die hern haben vorheissen dem kretzmer czur 
Corith 3, wirt her buwen den kretzem, sie wellen 
em den czins irlassen, der vorsessen ist Martini 
XLVlo [11 XI 1446]. Actum Dominica ante Andree eodem anno 
[27 XI 1446] 
quatuor[?] Korit tenetur VIII modios anone l?]
		

/Pomorze_030_11_225_0001.djvu

			151 


lei n 
_ de Luban tenetur 2 mrc gering, concessum feria VI post 
Purificationis [5 II 1445] 
Michaelis XL Vo doroff datur 1 fird. 
gering, hat man em geloubt czubeiten 
andir ior. 


Dem czigelstreicher gebort von dem kalk 
owen zu bornen ll/! mrc gut gelt. 
Vor ein tausent czigil czubereiten 8 sc. gut. 
Hem der rath ist eyns geworden zcu 
dem stadt czymmermanne vor eynen pfo 
czu scherffen 8 pfenninge gutis. 
Factum et actum tempore g preconsulis Hannus Grunenberge 4 
sub anno XXXI decimo quarto die me[nsis] 
Januarii [14 I 1431]. 
Computatum cum Niclos cz[ig]elstreicher anno MCCCCX 
Dominica ante And[re]e Apostoli [29 XI l411?) tunc ipse tenetur 
civitati 23 1 /2 mrc ge ring es omnibus 
defalcatis, und man hat einen vorgunget 
den leym und ouch gestrichen 
czigel und allen [s] chaden dirlegit. 
[C)omputatum cum Steske in die Symonis 
etJu[de] im L jore [28 X 1450) in Rechenaw I proconsulatu. 
Ipse prefatus Steske tenetur drey 
[g)ute mrc civitati etc. Idem Steske promisit 
civitati dare 1 1 /2 gute mrc czu eynem rade 
in XLVII jores [1447], si mansit altero anno etc. 
_bit der kalk ist ym beczalet. 
hItem her hot irhalten 2 gutte mrc. 
Hem 3 gute fird. Item 1 gute mrc 
_gute mrc. Item 1 gute mrc. Item 1 gute mrc. 
[Item] 5 gute flird. Item 3 gute fird. !tern 5 gute fird. 
[Item] 5 gute fird. Item P/! gute mrc. !tern 1 1 /2 gute fird. 
_m rc. Item 1 1 /2 gute mrc. !tern 5 gute fird. 
[Hem] P/! gute mrc. Item 5 gute fird. Item l?] proconsuI. 
!tern 5 gute fird., 11/2 gute mrc. Item 1 1 /2 mrc. 
Item 7 gute fird. Item 3 gute fird. Item 1 gute mrc. 
!tern 1/ 2 gute mrc. Item 3 gute fird. Item 5 gute fird. 
Hem 1 mrc gute. Item 1 gute mrc. Item 5 gute 
fird. Hem 1 gute mrc. Item 7 gute fird. 
!tern fi gute fird. Item 2 gute mrc h. 


X [2v.]
		

/Pomorze_030_11_226_0001.djvu

			152 


X [3] Dem tboten lon 7 gute fert. aJle quartalis. 
Aliis servis eine mrc gutes. 
Mauwer wechter l/a mrc gute. 
Notario eine gute mrc, 
de propinalibus respice in libro censuali in fine. 
Mundanti foret [sic] 1 fird. et 8 ulnas panni 
Johannes Lebelynde sustulit anno XLVI [1446] 
2 gute mrc am dinstage noch Jacobi [26 VII 1446] 
eine gute mrc in die Martini in sancti Jacobi l?] 
[Der er] same rath hat geloubt vor nach 
t ken Lutirberg vor der Claukyn 
elmum und die Clavkyne hat v 
he geloubt mit iren erben. Actum in 
[Egi] dii Confessor;s anno . XLVII ° 8 [1 IX 1447] 


Man sal wissen, das dem 
burt 1 mrc vor lybe. Item 
. burt dem czigelstreicher 
graben umme den czigelov 
czigelschuene unde aIle dach 
bessern. dy von der schunen vallen 
von dem ave n und das ho1czhaw 
her ouch die helfte usstehen 


N ata: wen die Aldensteter daz waldgeld her 
_n senden, sa gibt man irem diener der 
is brengit 1/ 2 gute fird. schenkgeldes 
anno XLIXo [1449] santen sie 27 1 /.. gering. 


X [3v.] [D] er ł scharffrichter debet habere von der hange 
_fert. Item von dem czochtigen 1 lot. Item 
_woche 4 se:hil. 
Anno MOCCCCo XLVIIlo dominica ante Conversionem [21 I 1448] 
T concordarunt domini cum Hans HertiU 8: 
[ips]e debet dare annuatim pro vigilialibus v [sic], pro 
[sch] arwerk et pro omnibus aliis annuatim 1 fert. 
[Ite] m similiter omnes faciant habentes insimul, 
prec onsul Petrus Rudel!' etc. terminus Trium Regum. 
Idem extrahendum ligna de aqua datur 3 1 /2 
sc., pro capeto J binorum l?] datur saP
		

/Pomorze_030_11_227_0001.djvu

			Alii censum seorsum quolibet per se f?]. 
Scultetus de Corith 11 8 schil., habet accessum in 
die Valentini anno eodem. 
[H] ank 6 schil. habet. Item Hank 6 schil. terminum 
V . . . . . Petrusz Ud]ofy tenetur 1 bonam mrc co_ 
unus venit pro alio solvere Bartholomei XLVIII [24 VIII 1448]. 


Poste lin tenetuI' 3 1 /z mrc gutis geltis 
7 fird. !tern tenetuI' 1/1 fird. Item 1/ 2 fird. 
1/1 fird. dedit 2 gutte sc. und 2 den. 
t bogellyn und [sic] czweibacken brot 
l/z aldir fert. 


Civitas concessit Thome Hornchen 
mrc antiquam de pecunia ipsius minus f?] 
Bartholomei Reinschdorff ad solvendum 
super festum Michaelis anno XUX o [29 IX 1449], 
pro quo fideiussit Jacob Reichnaw 11. 
Actum feria VI ante Appolonie anno [19 II ....]. 


De causa Philippi de Loe 13 exposuerunt domino 
procuratori, dederunt 1 gutes fird. 
Item pro instrumento gute fird. 
Item 3 gute schil. pro cursori. 
Item 21 sc. minus den Vichen cursori l. 


Notandum: quod pastor civitatis habet 3 1 /2 mrc 
swyngelt, terminus Martini [11 XI], 7 fert. terminus Philippi m 
et Jacobi [1 V); Korsil hat gelobit dem rathe n. 


o Itern 3 guten fert. Item 5 gute fert. Item 3 gut. 
Item 5 guten fert. Item 5 guten fert. Item 3 gute fert. 
Item 3 gute fert. Item 5 fert. gute. 
Item 5 gutte fert. !tern 1 gute mrc. !tern 1 gute mrc. 
Item . . . gutte fert.o 


---- ---- 


153 


X [4] 


X [4v.]
		

/Pomorze_030_11_228_0001.djvu

			154 


!tern Jonck Reichenaw 14 tenetur huius [7]. Idem 
_XL vor czigel und vor kalk p. 


o !tern 1 gutte mrc. !tern 2 [7] mrc. !tern 1/ 2 gutte mrc. 
!tern 1 gutte mrc feria 61a q post Corporis Xristi. 
!tern 1 1 /2 mrc. !tern 5 gute fert. !tern 5 gute fird. 
Krawse der. . . .. 19 fert. 16 sc. 
!tern 1 mrc o. 


!tern gelegin vrowen uff den Schindengrawen r 1& 
2 gute mrc 3 den. V en iore. [1450]. 


X [5] <> Man sal wyssen, daz der irbare roth hot 
entphangen von Klyneken wegen und 
von seynes weybess wegen, dy do vorscheiden 
seyn ufin Schindegraben 4 geringes 
mrc unde 1 sol. 
Item dovon ist gegeben 1 alden fird. her 
Furstenhaws czinss; actum. 
!tern gegeben 1 guten schil., den dy do 
dem erbaren rothe haben geantwert 
das gelt, dy vor dy cleyder gereten 
haben czu vorkoufen, do das gelt 
von ist obene geschreben vor ir mue. 
Actum im v en jares, terminus Pasce. 


!tern der bosewicht [7] tenetur ius civile et venit 
per II abdomadas post Petri et Pauli. 


Aldbier der platerer tenetur 4 1 /2 mrc 
alde schuld, dovor hat die stat 


die stad bei su 
geringes geld minus 
gering pro 
. Actum anno 48 q martis 


Grodecks kindes 
endphangen be 
schil., dederit _ mrc 
Orthe Sittynne 18 
octavo o [8 III 1448].
		

/Pomorze_030_11_229_0001.djvu

			o Civitas tenetur Casper dem furmanne vor VI 
schok minus XII .... furlon czu 3 1 /2 mrc 
gering, summa facit 
20 mrc et 18 schil. 
Item Stolcz recepit 6 mrc . . . . schil., recepit 14 mrc 
gering o. 


Kletczkaw 
Item 1/.. mrc 


Notandum: in einem leynem 
31 mrc gering, die sint in der 
stat notz gewraut [?] anno XLVIIo [1447]. 


woren 


Civitas fideiussit pro Henrico Decker pro bonis suis in 
Danczk post obitum amici repertis, fratri defuncti cedentibus. 
Et ipse resignavit domum suam et omnia bona sua. 
Insuper promisit, cum in Danczk pecuniam sustulerit, debet 
eam portare et reponere ille ad pretorium et manet ad 
de iure requisitum. Actum in die Inventionis Sancte Krucis 
tempus MCCCcoXL VlII o [3 V 1448] tempore proconsulis 
Nicolai Gbuerff[ind] 17. 


Her Mertin Visscher 11 hot gekofft und off 
genomen ein erbe gelegen in der Gerechtingassin 
und gelobit dem erberin rothe in 
allen sachen gehorsam zcu sein und gleich 
zcu thun mit wachen, schossen, scharwerken 
und alle ungelt, das sich dor uff irfolgen 
magk, gleich seinne nockeber und sich in 
keiner weise wedir den roth setczen wił. 


Casper Rothe ist komen vor den ersamen 
roth Dominica noch Lucie anno XLIX [14 XII 1449] unde hot 
seyne erbe vorsetczet, sy seyn bewegel ich 
unbewegelich, bynnen der stat gelegin 
unde farende habe, vor dy 
ne, vor dy her burge ist l 


155 


x [5v.] 


, 


X [6]
		

/Pomorze_030_11_230_0001.djvu

			156 


Segemunt Trewteln jor V_ 
Hans Gunczil sartor gelobet 
halden her Koch 10 von eine 
von Stebeners wegen ken dem 
burgis worden. Actum feria VI ante 
und Hans Gunczil hat die Marci irha 


ltem Hans Bawervynt 10 sustulit 46 Q 
mrc geringis geldis im XLIX 
Dominica Reminiscere [9 III 1449]. 


Heidehan recepit 1 vichten rynne. Item 1 so 
von XVIII schuen. !tem II delen czu la 


ze 


Hoppe tenetur IIII [1] holczer. Item tenetur 10 fert. 
vor ein fure holcz. 


Mertin und Pawel carpentarii non laboraverunt cannale 
ad Gerberthor sed venerunt alia die, qua necessarie esset laborare. 


x [6v.1 Der hawskunpthur tenetur.I scheffel kalk feria 
secunda post t M[a]rie Nativitate. Item X t modius ha ber 
sibi concessit t a nno XLI o [1441] her t Willen von Eppyngen II. 


Item her Kresze tenetur I 1/ 2 czigil anno XLII [1442]. 
Item gegeben t VIIII schok t uff das 
czimmer feria t sexta postt Pasce proxima u 


Martinus Kotte 
pro uno equo ter[minum] 
dedit einem molstein 


rnrc 


a parte 47 q 


v [Inst]itores tenentur singulis annis ex parte thabernarum [1] II 
d e preci o pastoris, tenetur 1 mrc Michaelis. v 


v Nota: civitas statuit eyn tusunt muersteyn 
umb 3 sc. Itern dachsteyn eyn tusunt ummb 16 
sc. Item eyn scheffel kalk ummb 2 schil. 
omnes newe geJt. v
		

/Pomorze_030_11_231_0001.djvu

			157 


Item w am freytage nach uff Visitationis Marie 
sustulit 5 gutte fird. Item 5 gute fird. 


X [7] 


Man sal wissen J, wen man dy 
offen machet in der bade stu ben, zo geborst 
der gesellen dy dy steyne abe gut 
rewmen und weder uff werffen 4 sc. x 


Gregor Hoenstein habet ius civitatis, pro testimonio habet 
terminum, necessario redeat de Poznaw, fideiussores debet ponere. 
Ipse est cingulator et pecuniam suam dabit etiam notario. 


Bartusch der smit tenetur 1 gute fert. concessum. 
debet IV schok latten naill zu 5 1 /2 schil. 
Item tenetur 1 alde fird., concessum; evasit Y. 


Mattis Ruszter l?] tenetur habere ius civitatis. 
Die hem ha ben gloubt H. Gloger sein burgerrecht z noch czuhalden z 
ior und tag und her hat gloubt ab die 
stat bynnen der czeit icht anvochte, her wiJl 
doby thun gleich eyme andirn mittburger. 
Actum Dominica an'te Thome XLVl o [18 XII 1446] 21. 


Hem Nic1as Torgau eodem modo. Actum Dominica ante Visitationis 
anno XLVlII o [30 VI 1448]. 


[okładka dolna] 


X [7v.] 


a Poniżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisa- 
rza, skąd odczytano: 
. . . .. ... ... ... .. '. 12 gut mrc. 
b Może być: schnidelnayle. 
c Poniżej śladv czter
ch linijek tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisa- 
rza, skąd odczytano: 
. . .. ... ... .. .. alle iore eine halbe 
.... ... ass........ ..... ....... ........ 
Pasce L . . . .' feria VI ante Invocavit 
anno XLlX o [28 II 1349 lub 1449]. 
d Poniżej tego tekstu, a przed następnym, wyryta na całq szerokość tablICzki
		

/Pomorze_030_11_232_0001.djvu

			158 


pozioma linia oddzielająca; dalej ślady czterech linijek tekstu, wcześniej. 
szego (?), zatartego przez pisarza, skąd odczytano: 
Jocob [?] Schermann dedit portatur 20 mrc 
_as sustulit der ... insUtor precellarum 
et laben l?] Martini XLVIII o [11 XI 1348 lub 1448] 
feria VI post Circumcisionis Anno Domini XLIX [3 I 1349 
lub 1449]. 
e Poniżej ślady trzech linijek tekstu wcześniejszego ('I), zatartego przez pisa- 
rza, skąd odczytano z dwóch ostatnich: 
. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . I/t mrc gut. 
Item 9 gute fird. ...................... 
f Poniżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego ('I). zatartego przez pisa- 
rza. skąd odczytano: 
...........1 mrc ............... 
I Wosk w tym miejscu popękany. odpadający. 
h-h Tekst skreślony. 
I Powyżej ślady dwóch linijek tekstu innego wcześniejszego ('I). zatartego 
przez pisarza, IIkąd odczytano: 
Peter Rawze concessit consulibus 
10 gute mrc singulis annis post Pasce. 
J Powt6rzone dwa razy. 
k Poniżej ślady siedmiu linijek tekstu wcześniejszego ('I). zatartego przez pi- 
sarza, skąd odczytano: 
Item villam de kubere [?] terminus et ................... 
Item Symon Sneider l?] tenetur mrc gering . . . . . . . . . . . . . . . 
am sontag .............. . . . .'. . . . . .. . . . . ... . . . . .. ... . . . . . , . , , 
mrc czins uff Pasce. Item l gute mrc .. . . . . . . . . . '. . . . . . 
Item ................................. I/t gute mrc ...... 
ilU ce..... seorsum quibus ipse. 
Grulich l?] .................................,................. 
l Poniżej ślady trzech linijek tekstu wcześniejszego (?), zatartego przez pisa- 
rza, skąd odczytano z dwóch ostatnich: 
Item concesserint de causa Phillipi de Loe ex '.' . . . 
. .. Kotewicz concesserint . . . . . . . . . . . " . . . . .. . . . . .. . . . . . . . . . 
m Poniżej, między wierszami, ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego. za- 
tartego przez pisarza, skąd odczytano: 
. .. 7 fird. Item habet VIII .... 
n Poniżej ślady sześciu linijek tekstu wcześniejszego ('I), niedokladnie zatar- 
tego przez pisarza. skąd odczytano: 
................ .....lores... ................ 
. . . . . . . . . . . . . . .. .... seyne son Nicolaus ..... 
Capitaneus l?] czins .... anno.................. 
stad ... . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . " . . . . . . . . . . '. . . . . . . . . . 
Item .............................................. 
jores V .......................................... 
o-o Tekst przekreślony. 
p Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego ('I), zatartego przez pisa- 
rza, skąd odczytano: 
. . .. dam l?] ... gebet fird. 
dyerbeit [?] ym graben ... gutte mrc. 
q Cyframi arabskimi w źródle. 
r W odstępie. między tym a następnym wierszem. ślady jednej lint;kł tekstu 
wcześniejszego ('I), zatartego przez pisarza, skąd odczytano: 


- 


J
		

/Pomorze_030_11_233_0001.djvu

			159 


Her Jocob Relchenaw hat ...... 
s Poniżej ślady tTzech linijek tekstu wcześniejszego (?), zataTtego przez pisa- 
Tza, skąd odczytano: 
. .. ... ... das selbiges ... 
Item J ohannis ..................... 
Item 3 mrc von czigel ........ vor kalk. 
t-t Wosk popękany i odpadajqcy. 
u Poniżej ślady dziewięciu linijek tekstu wcześniejszego, zataTtego pTzez pi_ 
saTza, skąd odczytano z pieTwszych pięciu linijek: 
.... VII ........ Pasce 
. .. suscepit ... g sc. 
. .. Item ... mrc ... Item l mrc 
tenetur g sc. czins . ., .... 
Item g sc. ... ... . . . . . . . . . . . . 
v-v Tekst odwTócony o 180°. 
w Powyżej ślady siedmiu linijek tekstu wcześniejszego, zataTtego pTzez pisa- 
Tza, skąd odczytano z pieTwszych pięciu: 
Idem ... mrc . .. tenetur sua sal . . . . . . . . . . 
. . . . gebin ... gute mrc ..................... 
datur. .. . . . .. . . . .. .. .. .. . . .. uf dy eibil ... 
Item ............................................ 
. . . . . . . . . . . " . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. erbare rot. 
x Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego (?), zataTtego pTzez pisa- 
Tza, skąd odczytano z pieTwszej: 
. ... ... ... Andreas Hertil uff d..... 
y Poniżej ślady tTzech linijek tekstu wcześniejszego, zataTtego pTzez p
saTza, 
skąd z dwóch pieTwszych odczytano: 
Item tenetur ... ... . Item ... tenetur 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 1 alde fird. 
z-z Nadpisane. 


l Hundestobe, Hundegasse, dziś ul. BTowaTna. 
I Księgi tej dziś nie ma. 
I Corith, dziś wieś nieistniejąca, w komtuTstwie bieTzglowskim, nadana w 1434 T. 
wspólnie StaTemu i Nowemu Miastu TOTuń pTzez w. mistTza Pawla RussdoTfa - 
p r a e t o r i u s, s. 268. 
, Hannus Grunenberg, lawnik, soltys 1415-1437 - KŁNM. 

 Jacob Reichenaw, 1438-1450 - KŁNM. 
6 Zapewne: Egidii Confessoris. 
7 Zapewne: ante Conversionis Pauli. 
8 Hans Hertill - nie podany w KŁNM. 
I Vigiliales - zapewne oplata za stTaż. 
16 Peter Rudil, bUTmistTz 1420-1451 - KŁNM. 
11 Zob. wyżej, pTzypis 3. 
II Zob. wyżej, pTzypis 5. 
II Philippus de Loe, 1427 - KŁNM. 
u Nie odnaleziony, może "mlody Reichenau"? 
u Schindegraben - TÓW TakaTski w Tejonie placu św. KataTzyny. 
18 Sittaw Mikolaj - do 1435, i PiotT - do 1447 - KŁNM. 
17 KŁNM wymienia go jako lawnika i Tajcę.
		

/Pomorze_030_11_234_0001.djvu

			160 


11 Her MerUn Fischer, 1439-1449 - KŁNM. 
II Her Hans Koch, 1420-1448 - KŁNM. 
10 Johann Gebuerfind, 1448 - KŁNM. 
II Wilhelm v. Eppingen, w latach 1442-1449 komtuf' golubski - Das Grosse 
Amterbuch des Deutschen Ordens..., wyd. W. Z i e s e m e r, Wiesbaden 1968, 
s. 407-408, oraz Karol G 6 r s k i, Związek Pruski i poddanie się Prus Polsce, 
Poznań 1949, s. 271. 
II Ex parte tabernarum = z tytułu posiadania kaf'czem? 
II Zapewne: Thomae Apostoli 21 XII, więc data: 18 XII 1446. 


J
		

/Pomorze_030_11_235_0001.djvu

			POLIPTYK L 


[okładka górna] 


XII [1] 


Nota 8. Censum subscriptum dabunt per dimidium annum in XII [Iv.] 
isto folio qui specialiter. . .signati 
cum....X 


ANDREAS 
de propriis 
comb 
HANS H 
feria J?asce feria 
MERTIN 
Her CZIN 
BURHARDI 
erbe 
JOHAN 
Michaelis 
intuit b 


e 
geben 


MERTIN BRETSNEYDER tenetur 3 mrc: 1 1 /1 mrc J?asce, 
1 1 /2 mrc Michaelis; redimendum. Combusta c. 


J?ETER 
Michaelis 
J?asce anno XC C _ mo. 
MARCUS 
STEJ?HAN 
dabit vicario 
!tern HANS J? ASCH 
erbe seymen 
prius her Swar 
HANS STEVELBRE 
perpetue de propriis 
dabit vicariis sancti d 


J?asce 1 mrc p 
czins, suscepit Sabato post 


1 mrc jar dabit 


o 


Michaelis 


e
		

/Pomorze_030_11_236_0001.djvu

			162 


XII [2] CASPAR DITLOWFF 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis, 
allis gut geldt, 2 mrc abczulozen und 2 mrc czu 
erbtczinsze perpetue e. N 


Hat gebewtt uff der stat hofereith. 
NICLAZ WEYSZE f prius Mewsenestinne f, 1 fird. Pasce, 
1 fird. Michaelis: redimendum cum 12 mrc, terminus 
Pentecostes K. N 


NICKEL HORMECHERYNNE 
bleybt schu]dig 111/2 fert. und von eynne k. C?] bude 
uf der Paulergasse 2, Nic1is [?] ab eon [?] loszen 1 fird. Z 
HANS KORCZMAN 1 mrc Pasche, 1 mrc Michaelis, 
primum censum dabit MichaeJis LVP [29 IX 1456]; profugit. 


h JORGE ZEYLER 1 mrc Pasche, 1 mrc Michaelis; redimendum. a 


Nota. Calysz habet uxorem, dedit 5 fird. gering Pasche 
LIXo a O 76 I h. 


HANS VINGER inhabitat, dedif P/2 mrc feria II post 
Palmarum anno LXVIII [11 IV 1468]; tenetur ad hunc 2 1 /2 mrc 
gering, computatum Pasche anno 68 1 [17 IV 1468], vide in 
registro. 
JOCOB CZYMMERMAN 1/ 2 mrc gering off Michaelis j 
terminum; redimendum mit 6 gute mrc, querere de 
vinea super montem. 
HANS FOGELL 15 sc. perpetue t 
Idem 1 fird. quolibet termino; redimendum dedit 12 mrc. 
JACOBINI SCHUSTERIN 3 fird. I 
Nonnegasse ł sal bawen und bessern k. 


XII [2v.] 


1 SMEER GASSE l 


ANDRIS ZYBELLA 1 fert. Pasche, 1 fert. Michaelis de 
buda propria perpetue; schwester Traude heltt. N 
JOCOB SCHEFFER tenetur 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis; 
redimendum. Dabit vicario Sancte Katerine m S. f Prius 1 1 /2 mrc 
Pasce et totidem Michaelis f.
		

/Pomorze_030_11_237_0001.djvu

			163 


h JOCOB GRAMPCZN f prius Cristoff f, 1 mrc Pasche, l mrc a 
Michaelis, buda civitatis; intravit Pasche LX!O [5 IV 1461]. 
Greger fideiussit \ resignavit super Pasche 62 n [18 IV 1462]. 


CRISTOFERUS 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis perpetue; K 
acceptavit feria nn ta ante V ocem in die Sophie anno 
etc. LXX primo [15 V 1471]. Dabit vicario Sancte Sophie 0. 


FRANCZKE HEWTELER 5 fert. Pasce, resignavit super 
Michaelis. 
Idem 5 fird. uff Michaelis p. 


NICLAS JEGELKE fprius Kesselhut. Her hot esz 
erblich baven 
acceptavit ehen die stat doruff f. 
1 redimendum h cum 12 mrc dabit h_ 


j 


seyn swoger. 
N. LUBNER 
Smergasse 
czins a bczul 
WOYTACK KRE 
redimendum cum 12 
JON DEICK 4 1 /2 das iors 
. . . .. .... ... .... dat 1/ 2 mrc 7. 
PLON E W AGNERYNNE terminus Pasce 1 mrc gut gelt. 
Sie hot die bude erblich unde ewiglich uffgenomen alle ior 
uff 6 mrc geringe unde nymmer abczulossen von ewigen tagen; 
unde die bud e ist gemawert. unde die ander von keyle hawze 
gelegen uff der Smergassen. Mertin O]and yn macht Wilhelmis 
Ruenort resignavit dominis consulibus. 


hot 


uff.. . 


mrc 
76 1 . 
Michaelis; 


l SYNTE JOCOBSGASSE l 


XII [3] 


LORENCZ TSCHECH perpetuus census vel erbzinns 
Pasce 4 mrc, Michaelis 4 mrc. Michael perpetue gering Q. 


K 


MATTIS CZICHOS P/2 mrc Pasce, 11/2 mrc Michaelis, 
prius 2 1 /2 mrc.
		

/Pomorze_030_11_238_0001.djvu

			164 


STENCZEL NOW ACK 1 1 /2 rnrc Pasche, 2 rnrc Michaeiis, 
dornus civitatis, perpetue cornputaturn r. 


STENCZEL WEICHE 9 sc. Pasce, 9 sc. Michaelis 
erbczins de propria hereditate von der gantcze hoferett bisz 
an Sente Jacobsgasse. N 
CYRSTEN L YNDENERYNNE tenetur 11 sc. de dorno, 3 dedit, 
Gre]ochyngasse e, terminum Michaelis. Cornbusturn. 


NICL[US] GOLDEK tenetur 1 rnrc Pasce, 1 rnrc Michaelis. 
Cornbustus anno etc. LVo [1455]. 
STESKE KEPESKE 1 rnrc Pasce, 1 rnrc Michaelis, 
acceptavit vigilia Thorne Apostoli und sall selhist bawen. S 
!tern MARTSCHYN PRUSSCHEFFSKY helt das haws, das 
Steszke Kepaszke gehalden hot uff 1 rnrc czins, halb Pasce, 
halb Michaelis, und zal dasz erbe bawen und bessirn ". 


XII [3v.] 


BINDER SENTE JOCOB 7 


NICLOS SEBIR [1] 


1 rnrc Pasce, 1 rnrc Michaelis t. 


JOCOB STEFF AN alias Teilrnessern, 1/ 2 rnrc Pasce 
et Michaelis. y 
MATHIS TENNER 1 fert. Pasce et Michaelis h 
PETER MEISENER 1/1 rnrc Pasce et Michaelis. Cornbustum. 
u MATTIS KARCZS 1/ 2 mrc Pasce et Michaelis. Abgebrochyn U. e 
HANS TAUBENHEIM 4 1 /" sc. Pasce et Michaelis. Resignavit. 
NICLOS MENCZIL 1 rnrc 9 sc. Michaelis terminum v. e 


HENRICUS JOST dedit 1/ 2 rnrc gering uff Michaelis, 
LV dedit, quod tenetur terminum, gering geldis pro M. 
Karczs ergo vero est quod nova [1]. 
Itern Hinricus Jost dedit 1/ 2 rnrc gering Pasche LVI [28 III 1456]. 
Itern CARTCZINNE dedit l/Z rnrc gering Michaelis, N. Franko dat. 
!tern. . . sua dedit 1 mrc feria 5 I ante Rerniniscere anno LIX 
[15 II 1459].
		

/Pomorze_030_11_239_0001.djvu

			165 


MA TTIS w CLA US 21 sc. Pasche, totidem Michaelis x, 
intravit Michaelis LVII; domus civitatis 
tenetur ad h 7 


abge schuldig 
versessencz und tag 
bezalen on h . . . dy lassyn 
4 mrc ierlich klein und gross 
her sal vor dan geringes halb uff 
Ostem, halb uff Michaelis LXVII factum in 
die Viti et Modesti anno etc. fratre sue presentibus E; 
BB domus Grocke 88. 


HANS WOLGEMUT 
dabit primum censum 
Resignavit. 
MICHEL KOWFFMAN 
WOITZKE 
domus 
JOHANES HOFESNEIDER 
Michaelis; combusta BC. 


1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis; . XII [4J 
Pasce anno etc. LXXXX [11 IV 1490]. 


1/ 2 mrc Pasce et Michaelis 
3 mrc Pasce, 3 mrc Michaelis 
N-b 


3 fird. Pasche, 3 fird. 


NICLAS FIRLING 9 sc. Pasche, 9 sc. Michaelis, 
perpetue de propria hereditate Bd. D 


MATS SCHMIDT 9 sc. Pasche, 9 sc. Michaelis, 
de propria hereditate; redimendum Be. 'U . M 


MATTIS SCHOLCZ 3 fird. Pasce, 3 fird. Michaelis N 
uff Smitschen f?] debet. . . Br. 


STENCZEL MECKLER, r prius Sperlunginne r, I/I mrc Pasce, l/I 
mrc Michaelis de propria hereditate, perpetue BI. M 


Idem vom brewhawsze unnd stalle 1 fird. quondam Z 
Pate Hanus; redimendum cum 12, dat primum censum Michaelis 
LXVIII Bh [29 IX 1468].
		

/Pomorze_030_11_240_0001.djvu

			166 


GORGE JOST 1 1 12 mrc Pasce, 1 1 /2 mrc Michaelis 
unde hot II jor freiheit, dat primum censum Pasce. . . . 
Disz hovsze hot der erszame rath vor 40 mrc gekowfft al. 



J Michael ak.... .ak hot der ersamen roth geboten her seyn erbe; 
das erbe in Vihegassen 8 gelegenn, do her inne wonet, bawenn 
und besserenn sal, zo und hers hot angenometh zcwisschenn 
hy unde Osterenn; thut her das nicht, zo wil sich der ersame 
roth des hawsis wedir undirwinden. Actum feria lIII ante 
Nativitatis aj. 


XII [4v.] 


I GERECHTE GASSE I 8 


STEFF AN al MICH ELA W 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12 mrc, prius 5 fird., quemlibet termino 
[1] mrc pro II annis Pasche LXXlo am. 


MICHEL BIRTREGER f prius Welheld I, 10 1 /2 sc. Pasche, 
10 1 /2 sc. Michaelis et totidem hospitali Laurentii an 10, 


M 


HANS GERTNER 


3 fird. Pasche, 3 fird. Michaelis 80. 


GORGE SCHWOLTES l?] 7 fird. Pasce, 7 fird. Michaelis; 
redimendum cum 12 mrc; prius 2 1 /2 mrc quolibet termino 
dimissis ad placitum consulatus feria VI l?] post Xlm 
Virginum anno etc. LXVII ° [23 X 1467] a p , M 


GREGER DAUL 1 fert. Pasche, 1 fert. Michaelis 
de propria hereditate perpetue. Idem 2 sc. vom hofchen 
hinderem. Sam l?] allen dritten jar das selbe hoffchyn. M 


ANTONIUS SONT AGK 
Michaelis. 


3 1 /1 sc. Pasce, 3 1 /1 sc. 


N
		

/Pomorze_030_11_241_0001.djvu

			167 


URSLE PECKYN 3 fird. Pasche, 3 fird. Michaelis, XII [5J. 
de propria hereditate perpetue von dem gemuertyn huze und 
der hofereit dobey acceptavit feria nn ante Vocem 
Jocunditatis anno LXXI [15 VI 1471] a Q . N 


JON BU'l'TNNARS l/z mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12 mrc. B 
HANS CALP l/Z mrc Pasce, l/Z mrc Michaelis; 
redimendum. Vacat. 
Hans Kalp hot disz erbe erblich uffgenomen dess iores 
vor 1 mrc, her sal iss selber bawyn, tut her das nicht, so 
wił sich der rat der erbes wed er underwinden ar. 


SYMON JECKEL 1 mrc Pasche, 1 mrc Michaelis de 
propria hereditate perpetue as. N 


BARTISCH OLSZENER 
perpetue. 


1 fird. Pasce, l fird. Michaelis 


d 


SIMON PREVSZE l fert. Pasche, l fert. Michaelis; M 
redimendum, prius her Canceler Bt 11. 


HANS BEYER 15 sc. Pasce, 15 sc. Michaelis 
de propria hereditate
 X 
Item deser czins steet die helffte abczulozen und 
die andere heHft sal steen czu ewigen czinsze; 
concordatum feria n post Vincentii 17 I [7 VI 1417 albo 8 VI 
l5l7J, dabit primum censum Pasce anno eadem videlicet 17 1 BU. 


ANDRIS KOBER BV l/Z fird. Pasche, 1/ 2 fird. 
Michaelis: von der wusten hofereyth an der ecke Kegynem 
aber gelegyn uff des rathes bochagyn, primum censum 
dedit Michaelis anno LXn°. M 


STEFF AN REDENER BW 3 fird Pasce, 3 fird. Michaelis: 
dabit 3 fert. gut quolibet termino BX. X
		

/Pomorze_030_11_242_0001.djvu

			168 


XII [5v.] 


l WOLLEWEBER GASSE l II 


TUCHMECHER 


WOLLENWEBERGASSE "Y 


NICOLA[US] 
der 


Michaelis; redimendum 
des kornes 
gesaget V 
mrc 


MAR 
MICH 
PAU [L) 


N 


1/ 2 fird. 


B 


Her MAT S BZ FOGELSTOCK l/I fird. Pasce, l/Z fird. 
Michaelis perpetue; nicht abeczulosen premissam, feria 
III Pasce et Michaelis. M 


MERTEN HANCKE l/I fird. M 
FRANCZKE CLOZE m 
der ersame ra [th] ius N 
abczumol abelos [en] s 
wilkor. Actum f[eria) 
obir e 
ANDRIS NURE, f prius Merten f z 
de propria hereditate p 
PAWEL BA [de )dit Pasce 
4 1 /2 sc. u 
dirlassen alse keyne l?] F 
HANS BOMHEWER 5 fird. Pasche, 5 fird. Michaelis. 
Actum post Pasche anno 68 l. 
De domo Andris Litman tenetur 40 mrc geringes ad 
Pasche anno LXVIIo, dabit [?) quolibet anno partem. 


XII [6] JORGE KLERNER 3 fird. Pasce, 3 fird. Michaelis 
de propria hereditate unde die dritte sal ewig 
dem erbe Cleyben N 
ANDRIS GROTSCH 9 sc. Michaelis 
de propria hereditate, {emmit consensum dominorum 
consulum feria Marie 1515 bB.} N
		

/Pomorze_030_11_243_0001.djvu

			169 


JOCOB KOSZKA . II! mrc Pasce, 1/2 mrc Michaelis. 
N. Franczke intravit Michaelis anno LVIIo, dedit 3 
!tern dićit se dedisse 3 mrc domino Johanni de Loe 18 l/z 
monch sl,lper Michaelis anno LXV. 
JOHAN BLOCKER tenetur 15 sc. Pasce, 15 sc. Micha[elis] 
JOCOB MICHELTEIL l fird. Pasce, 1 fird. Michaelis; 
redimendum; exemit cum duodecime marce. 
HANS MOSANCZER 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis N 
perpetue; nieht abczulegen, szal das haws selbst bawenn 
und bessern. 


CASPAR ORTLIEB tenetur 1/2 mrc Pasche, 1/2 mrc 
Michaelis de propria hereditate, prius . .. . . . . 
Idem 9 sc. vom remen perpetue bb. N 



NICKEL HOFEMAN dat 9 sc. Pasche, 9 sc. Michaelis 
""HANS SCHOLCZ civitatis 
STEFFEN MOCKER 11 Iird. Pasce, 11 fird. [Michaelis] ; 
redimendum cum 12 mrc be. 


ANDRIS SCHNEIDER 1/2 fird. Pasce, l/Z fird. Michaelis 
vom remen post S . . . . . . Pauel Rudisch. 
MA TTIS CZEPE 5 fert. Pasce, 5 fert. Michaelis 
censum dabit vicario S. Marie lVIagdalene Nove Civitatis Ił. 
bd l\'IERTIN l\'IONCH 1 fert. Pasche, 1 fert. Michaelis 
perpetue de duabus horeis, prius Stos et Kawche, 
acceptavit anno etc. LX ante Penthecostes bd 


M 


GERBERGASSE be II 


XII [6v.] 


HEDEWIG bl 1 fird. Pasce, 1 fird. Michaelis; 
redimendum; disz gebt in dy grosze lene bl,
		

/Pomorze_030_11_244_0001.djvu

			170 


STENCZEL KARTCZ 
redim[ endu m) 


1 fert. Pasce, 1 fert. Michaelis 
de transitu V 
fird. t 
1/ 2 fird. bh F 


B 
Z 


MA 
MATT bl 
Micha[e
is) 
MA TCZ R 


. . 1/ 2 fird. M 
[Pa] sce N 


M bl 


XII [7J BARTEL HANCKE 
de domo 
den g 
ummd[e) 
bey 
et Jude. 
Ind [em] 


3 fert. Pasche, 3 fert. Michaelis 
Juncker pater, nunc civitatis N 
abelozen wenn her kan 
und gut mit 12 mrc eyne 
her kan. Actum feria secunda ante Symonis 


prius Stenczel Sperling. 


E 


solvit 22 1 /2 mrc vorsessen czyns anno, M 


quod dederit bk. 


CLEME[NS) 


virt 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis 
redimendum. 
Pasce 3 fert. 


M 


BERN 


off s 


Michaelis; redimendum. M 
mrc Miehaelis 


N 


perpetue prius 


Nbl 


GE[ORGE) bm PREWSSE 
MICHEL PYRSZKALE 1/ 2 mrc Pasce et Miehaelis 1/. mrc 
her szal das erbe vorkoffen czwisschin nue und Ostern, 
thuet her nieht, szo wirt sich der roth underwinden. 
GREGOR BLUMENAW 1 mrc Pasce, 1 mrc Michaelis; redimendum 
XVIIo de propria hereditate. 
Michaelis perpetue 12 mrc; redimendum; 
1 fert. 


Item de 
dimissit publice
		

/Pomorze_030_11_245_0001.djvu

			171 


h PAUL GORNER h 1/ 2 fert. Michaelis. 
h Buda propria perpetue h LVIII. Item 1 mrc uff Pasce 67 1 . 
HANUS BL YZEIR tenetur 1 mrc Pasce, l mrc Michaelis. Z 
Buda civitatis . . . . . . et Pasche anno LXVIo, resignavit; 
dat 1 gering mrc per dimidium anni 73 I. 


Die schumacher aUe vom GerberhoUe 3 1 /2 mrc 
Johannis Baptiste, 3 1 /2 mrc Weynachten . .. . . 
alsz gering geldis 
dederit C?]. consulatus recepit 3 1 /2 mrc ad placitum bn 


XII [7v.] 


N 


h MERTIN BRAUWER 1 gute mrc Pasce, 1 gute [mrc] Michaelis. 
Item de alia buda tenetur 1/. mrc, nunc Baltczen 
perpetue; censum Michaelis. 
NICLAS BRAUWER tenetur 13 1 /2 sc. de propriis budis. 
Item de alia buda tenetur l/Z mrc. 
HANS DOBRIN 1/ 2 mrc bo 


ORTYE NEREBERGYNNE 1/. mrc 


g [?]. resignavit bp 


PAWEL TRYPUTSCH intravit Michaelis, dy Hechtynne 
1/ 2 mrc bQ. 


a h 


NICLIS von LISZKE hot uff genomen dy batstobe in 
der Newstat, alle wochenne 1/. mrc br. 


JAHN D KULASE [?] de propria hereditate 1 fird. Pasche, 
1 fird. Michaelis ba. 


XII [8] 


MERTEN HANTKE 


1 fird. Pasche, 1 fird. Michaelis bt. 


M 
N 


JACUP LOYE 3 1 /. mrc Pasce, 3 1 /2 mrc Michaelis; 
domus civitatis; dedit 6 mrc gering Pasche LVIIIO [2 IV 1458]. 
Item dedit 4 mrc tenetur [?]. Item dedit 7 mrc Dominica 
Invocavit anno LIXo [11 II 1459], feria II post Johannis [25 VI 
1459], tenetur ad huc 6 mrc; computatum super [?] Pasche LIX 
[25 III 1459], man ist in schulden [?] 3 mrc von Pavel. . . ..
		

/Pomorze_030_11_246_0001.djvu

			172 


MERTIN MOLNER 2 mrc Pasce, 2 mrc Michaelis ad 
placitum . . . . . . 
NICCLUS WEYNACHTE das haws ist em uff gesagt 
n NICLAS KORLICZA n hot das obgeszreben Niclas 
Volkmaris Niclis hawsz uffgenomen czwischen hir unde 
Penthecostes uff 2 1 /2 mrc geringe. Actum feria VI post 
Lucie anno etc. LXXX quarto [16 XII 1484]. 


HANS LINCKE hat eine bude gehat in der Newstat, 
die hat her den monchen ad Sanctum Nycolaum gegebyn 
und der rath hat den monchen dy bud e vergutet mit czigeln 
und kaIke. Anno etc. LVIIo [1457]. 
h Her JOHAN RACKENDORF 18 hot eyn hawsz mit eyn melczhawsz 
vom rade angenamet vor le mrc geringe; an seynen 
schulden abczukorczen. Anno etc. LXXIIII h [1474]. 
JOCOB MITCZKE 4 1 /2 sc. Michaelis, 4 1 /z sc. Pasce bu. 


h NICZKA MERCHEWKA in der rossmole l/Z mrc h. 


GREGOR porta bit 2 mrc gering Pasche LXIo [5 IV 1461]. 
Item dedit 3 mrc Michaelis eodem. 
Item dedit 1 mrc feria III post Circumcisionis anno LXIIIIo [3 I 1464]. 
Item dedit 1 mrc 8 schil. die Lucie anno LXVo [13 XII 1465]. 
GEORGE KUSCHMIDER 5 mrc Pasche et Michaelis 
von der rosmole; Michaelis resignavit. 


XII [8v.] Der a Rath und 
in der 
Actum 


[a]betreter hewser 


die nochfoIget 


czinset uff 
che totidem 
de domo 
XXlIIo 
wallen 
scher 
Platea Cerdonum 


b 


PETER 
a
		

/Pomorze_030_11_247_0001.djvu

			173 


I h 2 1 /2 mrc Pasce q 
primum censum dedit Michaelis 
Item her gibt vom ho fe tisch 73 i 
doran vorbawt 1 mrc 6 sc. geringe Michaelis 75 1 h. 


f l 
ej 


MATSK STROBYNEN daz ab 1/2 l?] schil. hawsz gemytet 
vor 8 geringes mrc pro anno, prim um censum dabit 
Michaelis LX o . Dedit 4 mrc feria IIIIta Pasche LXlo [8 IV 1461]. 
Item dedit 4 mrc feria lIda Carnisprivii anno LXII [2 III l462J. 
Item dedit 4 mrc feria lIII ante Fabiani anno LXIII 119 I 1463]. 
Item dedit 1 mrc feria VI l?] post Viti anno eodem [17 VI 1463]. 
Resignavit Michaelis LVIII. 
Tenetur 1 gutes mrc Michaelis L VIa. 
MICOLA y KROMER vor Martini Fogils buda in acie 
platee Justa in Smergasse IV 8 sc. dedit gut, eciam 
explicavit 16 gut sc.; verbawet. Dedit quolibet 
termino Pasce et Michaelis 1 mrc gut by. 


HANS KROMREY l?] 


P/2 mrc Pasche, P/z mrc Michaelis bW. 


Dy LOCHSTETYNNE l?] 2 mrc Pasche, 2 mrc Michaelis vor 
Schewnemansz l?] hawsze; resignavit, ha bet 63 I. 


PA VEL bx H_G prius Mertin Vogil, 1 mrc Pasce, 1 mrc XII [9J 
Michaelis; redimendum_mrc 1, by dis ist dem zone czugesaget bY, 
dabit . . . [Sanc]te Sophie. 


mrc Pasce, 1 mrc Michaelis bz.
		

/Pomorze_030_11_248_0001.djvu

			174 


XII [!Jv.] HANS perpetue Michaelis super XV_Pasce fird. 
Item 
S 
MICHEL UREGANG l?] 3 sc. Pasche, 3 sc. Michaelis; 
redimendum. Wirt her das hawsz nicht buwen und bessern, 80 sal 
her 2 gute mrc ierJichen czinsen. Concordatum secum, g 
anno etc. LXVIIo dabit vicarie Sancte Sophie. 


MERTEN EYBENN 1/ 2 mrc Pasce, 1/ 2 mrc Michaelis; 
redimendum cum 12 mrc CD. N 


Der erbar rath hat gelossen N. BeiuorJorn eyne 
wuste hoffestad ummbe 1 alde fird. Eyn ior czins, her 
sal nutcze machyn das beste, das her mag, her sal 
keynen mist doruf schutten und d 
beheglichkeit das rathis. 
HANS ZEYFFERT 1 mrc Pasce redimendum 
cum 12 mrc, amplius 
7 1 /2 sc. Michaelis cb a 


· Powyżej, na drewnie u g6ry ramki, resztki wosku, kt6rym przylepiona 
byla kartka z tekstem (?) - obecnie brak. 
b Poniżej ślady czterech linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd z dw6ch pierwszych odczytano: 
Niclas Kotte..................... , , ., . . . . . . . . . . . ., . 
Dominus [?] Willin... vide in manuali anno LV...o 
C Poniżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: ... Pasce .. . . . . 
d Poniżej ślady czterech linijek tekstu wcześniejszego, zatartego przez pisarza 
i zupelnie nieczytelnego. 
.. Poniżej ślady czterech linijek tekstu wczdniejszego, zatartego przez pisarza, 
skąd odczytano: 



 


.............,.......... dy .... 


dedit l mrc...,..........,.... 
2 mrc .........................,. 
l mrc Pasce l mrc Michaelis 
dabit vicario Sancte Sophie 1. 


f-f Nadpisane. 
I Poniżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego, zatartego, skąd odczytano: 
. .. ............ ille . " et bewebet [?]... 
h-h Skreślone. 
I C1lframi arabskimi w źr6dle.
		

/Pomorze_030_11_249_0001.djvu

			175 


Poniżej, między wie1'szami, ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego, zata1'- 
tego, skąd odczytano: 
Jocob Rackendorff I l mrc Pasce, l mrc Michaelis 
redimendum 12 mrc .. . . .. ... ...................... 
k Poniżej dwie linijki tekstu innego, wcześniejszego (?), zata1'tego, skąd ze 
śladów odczytano: 
J ocobinen .'. .,. ." 3 fird. 
Czymmerman Michel Kepaczk dedit 11/1 mrc. 
I-I Ręką XV-wieczną, atT'amentem, na pasku pe1'gaminu p1'zylepionym woskiem 
na d1'ewnie u gÓ1'Y 1'amki. 
m Poniżej ślady czte1'ech linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego; dwie pie1'w- 
sze linijki zupełnie nieczytelne, a z pozostałych odczytano: 
. . . . . . . .. 1 fird. Pasce l fird. Michaelis 
. . . . . . . . . . , . . . . . . . . . . . . .' . . . . . . . . . . . redimendum. 
n Cyf1'ami a1'abskimi W ź1'ódle; poniżej ślady czte1'ech linijek tekstu wcze- 
śniejsze'go, zata1'tego, skąd odczytano: 
Nicolaus Koeniges 9 sc. Pasce, 9 sc. Michaelis 
de propria hereditate . . . . . . . . . . . .. censum et ....... 
per festo Pasce totum cum capitali 
. . . . . . . . . . . ., . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .. Symonis. 
o Poniżej ślady t1'zech linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego, skqd odczytano 
z dwóch pie1'wszych: 
. ........ . . .......... . . .... . Michaelis redimendum 
cum 12 mrc . . . . . . . . . . . . . . eyne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
p Poniżej ślady t1'zech linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego, z ktÓT'ych dwie 
pie1'wsze nieczytelne, a z t1'zeciej odczytano: 
. . . . . in registro computatum. 
Q Poniżej ślady pięciu linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego p1'zez płsa1'za, 
skąd odczytano: 
Michaelis perpetue gering 
. .. die Kulleching l?] hinder stell ... . von der 
. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .' von der ................ 
. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .. . . . . . Pasce .... Michaelis 
. . . . . . . . . . . . . . . . dy von sal zinnse . . . . . . . . . . , '. . . 
r Dalej w linijce ślady tekstu wcześniejszego, zata1'tego p1'zez pisa1'za, skąd 
odczytano jedynie: das .., . . .. lIlIa. 
Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego ł zupełnie nie- 
czytelnego. 
s Poniżej ślady czte1'ech linijek tekstu wcześniejszego, zata1'tego; jedynie 
z pie1'wszej odczytano: Michaelis '" . . . . .. I/I mrc. 
t Poniżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego, zata1'tego p1'zez pisa1'za, 
skąd odczytano: 
. .. Gobi! I/I fird. 8 den. Pasche et Michaelis. 
u-u Sk1'eślone; z lewej st1'ony na ma1'ginesie znak: kółko z k1'opką w Ś1'odku, 
odnoszący zapis ten do innego, p1'zy któ1'ym identyczny znak (zob. P1'zypis z). 
v Poniżej, na całej sze1'okości pola wosku wY1'yta pozioma linia oddzielajqca 
tekst umieszczony niżej. W dół od linii ślady czte1'ech linijek tekstu 
wcześniejszego, zata1'tego, skąd odczytano: 
z pie1'wszej - Staszke ... 9 sc. Pasce, 9 SC. Michaelis 
i z czwa1'tej - dedit censum Pasce LXXVI ................. 
w Powyżej ślady jednej linijki tekstu wcześniejszego, zata1'tego i zupełnie 
nieczytelnego. 
x Dalej, na ma1'ginesie tekstu, na wosku, 1'esztki przyklejonej zielon1lm woskiem
		

/Pomorze_030_11_250_0001.djvu

			176 


kartki papieru, pierwotnie z tekstem, obecnie zachowanv fragment majuskul- 
nej litery. 
y Poniżej część pola wosku wvkruszona; na ocalałych skTawkach śladv ośmiu 
linijek tekstu dokładnie zatartego i zupełnie nieczvtelnego. 
z Dalej w linijce znak: kółko z kropką w śTodku - por. pTzVpis u-u. 
an-BB Dopisane inną ręką. 
ab Prawdopodobnie odnosi się do obu sąsiadujqcych linijek - w ŹTódle WYTy te 
pośrodku. 
BC Poniżej ślady czterech linijek tekstu wcześniejszego, zatartego, skąd odczy- 
tano z dwóch pierwszych: 
Woyt. . .. P/I mrc 
Gerdrutd Prewserynne I/I mrc Pasch e, I/I mrc Michaelis. 
Bd Poniżej ślady dwóch linijek tekstu wcześniejszego, zatartego, skąd odczytano: 
. . . " mrc Michaelis 
. . .. 1/1 mrc Pasce redimendum, 1/1 mrc Michaelis. 
Be Poniżej ślady trzech linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
Michel SchoIcz...................... 
Michel ............................... 
Michel ............................... 
Br Poniżej ślady dwóch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego (?), skąd odczy- 
tano w dTugiej linijce: 
redimendum cum 12 mrc Michaelis ...... 
B& Poniżej ślady siedmiu linijek tekstu zatartego, wcześniejszego (?), skqd 
odczytano: 
Habet l mrc 2 Be. vom hawse [?] 
XV c 16 sc. von civitate 


ein mantel 1516 non dabit I/I mrc Pasce, I/I mrc Michaelis; resignavit 
Michaelis redimendum, prius 2 1 /1 mrc Pasce, 2 1 /1 mrc Michaelis. 
Bh Poniżej ślady dwóch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
mit her NicIas Schanult abgerechnet vor bir.......,............ 
so . . . . . . .. ... . . . . . .. von der roth nach.......... . . . . . . . . . . . . 
al Poniżej ślady czterech linijek tekstu zatartego, wczcśniejszego, skąd odczytano 
z dwóch ostatnich: 
. . . cum l jor ... nun ................. 
. . . .. continen [?] terUa fabule........... ............ 
aJ-Bj Ręką XV-wieczną, atramentem, na kartce papieru przyklejonej do lewej 
krawędzi ramki na wysokości nazwiska: Stenczel Meckler. 
lOk-ok Dziura w papierze. 
al Powyżej ślady trzech linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, zupełnie 
nieczytelnego. 
am Poniżej ślady dwóch linijek tekstu zataTtego, wcześniejszego, zupełnie nie- 
czytelnego. 
an Poniżej ślady dwóch linijek tekstu zatartego, wczdniejszego, zupełnie nie- 
czytelnego. 
aO Poniżej ślady siedmiu linijek tekstu zataTtego, wczdniejszego, skąd odczy- 
tano z dwóch ostatnich: 
. . .. 1/1 mrc Pasche, I/I mrc Michaelis 
. . . .. Michael 
Bp Poniżej ślady sześciu linijek tekstu zataTtego, wcześniejszego, skąd odcz1ltano 
z tTzech ostatnich: 
. . . . .. Martini 1519.
		

/Pomorze_030_11_251_0001.djvu

			177 


1525 
Item 6 mrc ..... .... 1526 
aQ Poniżej ślady jednej linijki tekstu zataTtego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
. . . .. buda 4 sc. ........ 
Br Poniżej ślady tTzech linijek tekstu zataTtego, wcześniejszego (?), skąd od- 
czytano: 
Bernt Sch.. eler II. mrc Pasce, II. mrc Michaelis 
. . . . . .. cum 12 mrc . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Pasce 
man hot .. .. czugesaget . .. Michaelis redimendum 
as Poniżej ślady czteTech linijek tekstu zataTtego, wcześniejszego, skqd odczy- 
tano jedynie z pieTwszej: 
. . " hot l jores wy . . . . 
at Poniżej jedna linijka tekstu zataTtego, wcześniejszego, skąd ze ślad6w 
odczytano: 
... redimendum ........ '" prius III. mrc Pasce, III. mrc Michaelis. 
BU Poniżej czteTy linijki tekstu zataTtego i zupelnie nieczytelnego. 
BV Nadpisane: Bolner. 
BW Powyżej ślady tekstu zataTtego, wcześniejszego, skąd odczytano jedynie: 
Steffan Redener. 
BX Poniżej ślady jednej linijki tekstu zataTtego, wczełniejszego, skąd odczytano: 
dy ..... infra .... Michaelis ............ 
BY Poniżej ok. III powieTzchni wosku wykTuszona - na ocalałej części ślad1l 
sześciu linijek tekstu zataTtego, z kt6Tego odczytano: 
Hans Groth [?] 3 sc. gering l den. von Michaelis 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ., . . . . . . .. Pasce .......... 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . '. Michaelis ........ 
a
 Nadpisane: promisit dar
. 
ba CyfTami aTabskimi W źT6dle; poniżej ślady tTzech linijek tekstu zataTtego, 
wcześniejszego, skąd w pieTwszej odczytano: ..' redimendum . . . 
bb Poniżej ślady jednej linijki tekstu zataTtego, wcześniejszego, skqd odczytano 
jedynie: .... Pasch e LXVo, resignavit .. . . . . . . . . . 
be Poniżej ślady tTzech linijek tekstu zataTtego, wcześnie1szego, skąd z dw6ch 
ostatnich odczytano: 
. . . . . .. redimendum 5 fird. de . .. LXIo 
Item tenetur l den. ". Pasce. .. LXIIIo. 
bd-bd Tekst pTzekTeślony; poniżej ślady dwóch linijek tekstu zataTtego, wcześniej- 
szego, skąd odczytano: 
Pavel ... ... von Remen '" 
5 fird. .,. 1 sc. .......... 
bB Ręką XV-wieczną, atTamentem, na pasku peTgaminu pTzylepionym woskiem 
na dTewnie g6TY Tamki. 
bl Powyżej ślady dziewięciu linijek tekstu zataTtegO, wcześniejszego, skąd 
z pieTwszych siedmiu odczytano: 
perpetue . .. ." dat inscribi et dat ........ 
resignavit censum 
. . . . . . . . . . . .. Pasce l fird. Michaelis redimendum 
prius ... ... .... et dicit se dedisse 
Pasce et Michaelis 
Bartuseh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , . . . . . . . . . 
terminus Michaelis 
be Poniżej ślady dw6ch linijek tekstu zataTtego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
Cristan Lewe II. mrc
		

/Pomorze_030_11_252_0001.djvu

			178 


redimendum cum placet; dat primum censum 
bit Poniże;, na przestrzeni dw6ch linijek tekstu, wosk wykruszony, gdzie na 
ocalalym fragmencie ślady, z kt6rych odczytano: 
...................... s 
................. Pasce 
bl Obok z tekstu wcześniejszego: beyde hoffstete. 
bj Poniżej ślady dw6ch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, gdzie z pierw- 
szej odczytano: Matcz ........... 
bk Poniżej jedna linijka tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano jedynie: 
. . . . .. I/I mrc ....... 
bl Poniżej trzy linijki tekstu wcześniejszego (?), zupelnie zatartego i nieczytel- 
nego. 
bm Powyżej trzy linijki tekstu zatartego, wcześniejszego, gdzie z dw6ch pierw- 
szych ze śladów odczytano: 
Mattis [?] ... .mut abgerechnet das obgeschriben gelt doruff 
mit zugerechnet, 50 bleybet her . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
bn Poniżej trzy linijki tekstu zatartego, wcześniejszego, gdzie ze śltldów od- 
czytano: 
dederunt sartores [?] 31/1 mrc [?]. Actum ............. . . 
N. Closterhin tenetur l lot. 
prius Laurentius Lobinczvirn 18, tenetur Michaelis 3 sc. 
bo Poniżej dwie linijki tekstu zatartego, wcześniejszego (?), gdzie ze ślad6w od- 
czytano: 
. . .. ........ I/I rorc 
ortyn ........ gering Michaelis LVII 
bp Poniżej ślady jednej linijki tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
. .. .... gut schil. Michaelis. 
bq Poniże; ślady dw6ch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego (?), skąd od- 
czytano: 
Nielas kinder tenentur I/I mrc intravit .,. LVIII z 
Andreas . . . . . .. .. . . . . . . . . . . . . . .. I/I Michaelis LVI 
br Poniżej ślady trzynastu linijek tekstu zatartego, wcześniejszego i przekreślo- 
nego, skąd odczytano: 
Niclas von Loe 9 sc. Pasche 9 sc. 
Michaelis . . . . . . . .. . . .. . . . . .. . . . . . .. gering Michaelis 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. gering Michaelis LIX 
Kobir ... prius alhir l?] . .. . . . . . .. . . .. . .. .. . .. .. . .. .... LIX 
Hans von Loh 17 ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Michaelis 
prius .......,...................................... LVI 
Cristel Messzunt l?] tenetur I/I mrc 
Peter Hoffmann [?] eym alden mrc . .. de ..... tores 
Katherina Lobinczwirgynne I/I mrc ... Joh......... LI 
.. . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .. . . ... Baptisti L 59 fird. 
Mathis [?] Freyszlybenn Pasche I/I mrc ... Michaelis 
. . . . . . . . . . . , . . . . . . . . . . . . .. platea 3 fird. ............. 
Actum anno 75. 
b. powyżej ślady dw6ch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
Marczin Vynd..... habitat. !tern l mrc gering Michaelis anno dedit LXXII. 
alias Margareta 
Poniżej trzy linijki tekstu zatartego, wcześniejszego, gdzie Ze ślad6w od- 
czytano: 
. . . . . . . . . . . . . . . . . .. gering der rathe hat ir ................... 


I 


l 
,
		

/Pomorze_030_11_253_0001.djvu

			179 


kouffen ". und den czins gebyn der s18th ...................... 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . .. und die fraw.... 
bt Poniżej Ilady trzech linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .. Pasehe .............. 
de propria hereditate ......... Pasce ................ 
vacat 
bu Poniżej Ilady dwóch linijek tekstu zatartego, wczelniejszego, skąd odczytano: 
an Montage noch Quasimodo geniti. Actum LIIo [15 V 1452] 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. gutes......... 
bv Poniżej jedna linijka tekstu zatartego, wczelniejszego, skąd ze Iladów 
odczytano: 
. . . Krodeck von Martini [?] ... ils bawsz [?] 
bw Poniżej ślady trzech linijek tekstu zatartego, wczdniejszego, skąd odczytano: 


.................... ................. 


pro eadem buda .......... censum 
Michaelis ......... . . . . . . . . . . . . .. .. 
b", Powyżej pięć linijek tekstu zatartego, wczdniejszego, gdzie ze śladów od- 
czytano: 
. . . . . . . . . .. mrc Pasce 2 mrc Michaelis 
. . " cum 12 mrc ........................ 
. . .. und 2 mrc Michaelis, und dy 
. .. sint in gancz dir lassen VI...... 
. " anno etc. 61. 
by-by Inną ręką. Poniżej wosk wykruszony, gdzie na ocalałych skrawkach ślady 
tekstu, z których odczytano: 
. . . . os ......... Pasce 
quondam ipsum Vogil 
bz Powyżej wosk wykruszony w znacznej częlci; na zachowanych fragmentach 
ślady tekstu zatartego, wcześniejszego (?), skąd odczytano: 
Mathis . . . tczyn 4 mrc terminus Pasce 2 mrc 
. . . . . . . . . . . . . . . . . .. 12 mrc ......... . . . . . . . . . . . . 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Michaelis ................... 
.......... ....................... .sc. Michaelis 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Michaelis LIX ... 
....................... wze PI. mrc Pasce III. mrc 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . .1. VIIII resignavit 
Poniżej ślady dwóch linijek tekstu zatartego, wcześniejszego, skąd odczytano: 
. . . . . . . . . . . . . . . . . .. mrc Michaelis .................. 
Mates Gintstch sol sibi pretorio ................ 
". Poniżej Alady dwóch linijek tekstu zupełnie zatartego, wcześniejszego (?) 
i nieczytelnego. 
"b Poniżej Alady pięciu linijek tekstu zatartego, wczeAniejszego, skąd odczytano: 
Item datur ad literarum 
d.........sd kaz.......... 
uff Symonis und V 
. . '. Bregannynne acceptavit do ... 
festo et Pasche et Michaelis 


l Wikaria Aw. Zofii byla przy kościele Aw. Jakuba _ We r n 1 c k e, t. 1, s. 336. 
· Paulergasse - obecnie ul. Most Pauliński.
		

/Pomorze_030_11_254_0001.djvu

			180 


1 Jakub Rackendorf, 1434 - KŁNM. 
4 Nonnengasse - ulica za kościołem św. Jakuba, dziś nie istnieje. 
1 Kaplica ŚW. Katarzyny istniała w rejonie obecnego kościoła garnizonowego. 
e Ulica nieznana. Na Nowym Mieście była rodzina Grolock (Grolog, Grolot, 
Grolek - KŁNM), od ktÓ7'ej może urobiono nazwę zaułka albo przejazdu między 
domami. 
7 Ulica za kościołem św. Jakuba - dzU nie istnieje. 
8 Vihegasse, Vigegasse - ul. Bydlęca, dziś ul. św. Katarzyny. Brama u jej wy- 
lotu nazywała się B'Udlęca. 
1 Ulica Prosta. 
10 Kościół św. Wawrzyńca, dziś nie istniejący, stał w rejonie obecnego Muzeum 
Etnograficznego. 
11 Her Canceler - osoba nie ustalona. 
II Ul. Sukiennicza. 
li Johann von Loe, III 1430-1460 - S e m r a u, Katalog, s. 69. 
14 Wikaria św. Marii Magdaleny w kościele św. Jakuba, ufundowana przez 
Jaszczurkowc6w. 
11 Ul. Garbary. 
1. Laurentius Lobinczvirn zmarł przed 1393 lub w t1lm roku - KŁNM. 
17 Hans von Loh - zob. wyżej, przypis 13. 
II Johann Rackendorf: I 1340, II 1363-1376, III 1456-1482 - S e m r a u, Ka- 
talog, s. 82-83. . 
II Smergasse _ ul. Sadlarska, dziś Królowej Jadwigi; platea lusta - ul. Prosta.
		

/Pomorze_030_11_255_0001.djvu

			POLIPTYK M 


[okładka górna] 


vicesimo 
Stodewesscher 1 
tenendum per annum 
habet ius civitatis Patrus 
. . . a festum Johannis a 
ius civitatis fideiussores Czepp[ener] la 
e habet ius civitatis fideiussores 
telle 
habet ius civitatis fideiussores ą--- 
mt 
habet ius civitatis fideiussores ad 
civitatis per annum Hebeler, Koppel 
ad portandum literam testimonialem festum 
[Micha]elis adveniente. 


HANNUS GRODE I habet ius civitatis fide[iussores) 
ad portandum literam te[stimonialem) 
per festum Michael bo 
stat fideiussit. 
JORGE CR et ius civitatis 
ad tenendum iu[s) civitatis Peter C 
CASPAR SUE WE RMILCH' habet ius civitatis 
MERTIN CUNOT habet ius civittatis fideiussores 
ad portandum literam testimonialem. 
CASPAR ROTHE ł JOHANNES SALEFELT I 
ebdomadas 
BARTUSCH SlD EL I habet ius civitatis 
ad tenendum ius civitatis d Jocob 
Czeppener 7 Hinricus Ph 


XIV [1] 


XIV [Iv.]
		

/Pomorze_030_11_256_0001.djvu

			182 


[XIVa] [1] PETER STOLCZE B habet ius civitatis, fideiussores 
[ad] tenendum ius civitatis per annum Andreas 


[BALT] ASAR habet ius civitatis de Goltsmit. 
EL ALTBIR habet ius civitatis. 
HANNUS BART habet ius civitatis ad tenendum 
ius civitatis per annum, Michel Kretzemer 
ius civitatis a . . . 
Getel a 
NICL habet ius civitatis 
dam 
habet ius civitatis 
habet dem 


HANNUS W ALEWECKE 9, PETIR DIRSA WIO, HANNUS 
STOLCZE pellifex 
HANNUS CLUGENSTEIN habet ius civitatis, fideiussores 
[Ni]clus Hase 11, Fryenwalt ad tenendum per annum 
[NI] CLUS BARTENSTEIN II habet ius civitatis ad 
[ten e]ndum ius civitatis per annum, Hogel ax. . . . 
Item dem 
[NIq LAS FRYE 
[ad] tenendum ius per 
- VEL FRAUWENSTETE 11 ius 
tenendum [ius] civitatis per annum 
E habet iu [
 
alt 


.. 
, 


habet 


ius civitatis, 
Jac 


fide [iussores]
		

/Pomorze_030_11_257_0001.djvu

			183 


[XIVa] [l v.] 


PER ha bet ius civitatis ad tenendum 
. . . . . . . fideiussores Niclus 
senberg 
[JA] COB HEY [NISCH ] 1ł habet ius civitatis, fideiussores ad tenendum 
per annum, testimonialem Lorens Stros 
frater eius carnalis Niclus Heynisch 
b 


. s............................. .......... ...... ......... 


[XIVa] [2] 


.............. ........ ........ .... ......... ......... .... 


......... ..... ... .......... ... ..... ...... ......... ...... 


. . . . . . . . . . . . . . . . , . . , . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , . ,. J orge . . . . . 
. . . .. ...... .... Geltwalt ius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
. . ... .. .. ... ....... Keuste ... habet 
.. . .. . . [civita]tis per annum, fide[iussores] 
. . . .. ..... Geferterth [?] 
. . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . .. ma 


. . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .1' 
 . 


. . . . . , . . . . . . . .. . . . . . . . . . . , . . '!lw testimonialem 
. . . . , . , . . . . . . . . . . . . . , . . . : . Wilhelm 
. . . . . . . . . . . . . " . . . . , . . . . . . . '. . . testi[monialem] 
.............................. ege... 
Michel Jung 15, fideiussores. 


................................... .8 


. . . . . . . . , . . . . " . . . . , . . . . . . . . . , . . , ribus 
W onnelyne ..... tis 
civitatis, fideiussores
		

/Pomorze_030_11_258_0001.djvu

			184 


[XIVa] [2v.] 


Mattis Sewrer c ...................... 
Belgart 18 ad per . . . . . . .. . . .................. 
terminus Martini ad ,. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
habet ius civitatis . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
nnberger .... ............ ............. 
Id habet ius ............ .............. 
testimonialem ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 


NICLAS 
ad por 
Frischin 


atis 
lyzal 


LINDENER 17 habet ius civitatis ad ........ 
fideiussores Jacob Out gesell . . . . . . . . . . . . . 
. . .. CHETESTEN habet ius ......... ............ 
[Mic]hel Kruczeborg 18, fideiussores . . . . . . . . . . . . . . 
[ad] 8 tenendum locum testimonialem 
. . . . . . . . Adventi Hannus 8 
. . . .. Kalvischer .............................. 


XIV [2] HANNUS BADER ID habet ius civitatis, fideiussit 
ad tenendum ius civitatis per annum Hase, Koppel. 


HANUS MELCZER 10 habet ius civitatis, fideiussit 
ad tenendum ius civitatis per ann um. 
Clauco, N[i]clus Hoffeman 11. 
PETER DR_G habet ius civitatis, fideiussores 
ad portandum literam testi:rp.onialem, 
Bawinhauw, Peter Worffler, Hannus Weysheupt 
terminus Agnete adveniente (21 I] 


MA TTIS OLANDE habet ius civitatis, fideiussores 
ad tenendum ius civitatis per annum Andreas 
Hertel ll , Clavko. 


N. ROEROCHSCHE habet ius civitatis, fideiussores 
Kregel ad portandum literam terminus Nativitatis Xristi.
		

/Pomorze_030_11_259_0001.djvu

			185 


NICLUS SCHYPER" Johan habet ius civitatis, 
fideiussores Niclus Hoffeman 1& ad tenendum 
ius civitatis per annum. 


CASPAR BREMIR d habet ius civitatis, fideiussor 
Andres ad tenendum ius civitatis per annum. 


ANDRIS BREM ER habet ius civitatis, fideiussores 
Vyergerichyn, Steffan Cleynsmit. 


MICHEL ADAM II habet ius civitatis, fideiussores 
Hanus l?] Koning 18, Niclus Ortike 17 ad tenendum 
ius civitatis per annum. 


JOHANN SWIDENICZ habet ius civitatis, 
fideiussores Jacob Czepener II, N. Rumppeler" 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. ius civitatis . 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. habet ius civitatis, fideiussores 
. . . . . . , . . . . . . . . . . . . . .. Blosius J o.. . . . . . . . . . . . . .' . . . . , . . . . . 


[okładka dolna] XIVa [2v.] 


a-a SkTe
lone. 
b Poniże; w dolnym polu wosk całkowicie WllkTUszony. ze 
ladamł tekstu na 
zachowanych skTawkach. 
" Lekc;a niepewna - może: Sewirer. 
d Lekc;a niepewna - może: Bremer. 


s Rodzina występująca na Nowym Mie
cie - KŁNM. 
Sn Czeppener, może Jakub, ławnik 1411-1431 - KŁNM. 
I Hannus Grode, Hannus Grodes, 1423 - KŁNM. 
· Kaspar Suermilch, 1428 - KŁNM. 
& Caspar Rothe, 1419-1450 - KŁNM. 
I Johannes Salefelt, 1411-1429 - KŁNM. 
8 Bartusch Sidel, Sydel, 1428 - KŁNM. 
7 Jocob Czeppener, ławnik 1417-1431 - KŁNM. 
I Peter Stolcze, 1431-1442 - KŁNM. 
I Hannus Walewecke, 1442 - KŁNM. 
so Petir Dirsaw, 1426-1428 - KŁNM. 
ss Niclus Haze, 1419-1444 - KŁNM. 
SI Niclus Bartenstein, 1428 - KŁNM. 
SI Frawenstete, 1391-1432 - KŁNM. 
Ił Jacob Heynisch, 1450 - KŁNM.
		

/Pomorze_030_11_260_0001.djvu

			186 


15 BTacia Jung, 1426 - KLNM. 
15 Jutte BelgaTtynne, 1432 - KLNM. 
17 Mikołaj LindeneT, 1438-1449, Jan 1437 - KLNM. 
18 Michel Kruczeborg - Todzina występująca na Nowym Mieście - KLNM 
19 Hannus Bader, 1450 - KLNM. 
20 Hanus Melczer, 1401 - KLNM. 
11 Niclus Hoffeman, 1408-1439 - KLNM. 
21 Andreas Hertel, 1426-1450 - KLNM. 
21 Niclus Schyper, 1438 - KLNM. 
.ł Zob. pTzyPis 21. 
u Michel Adam, 1442-1445 - KLNM. 
te Hanus Koning, 1445-1450 - KLNM. 
.7 Niclus Ortike, 1431-1439 - KLNM. 
IB Zob. przypis 7. 
29 Mikołaj RumpeleT, bratanek Mikołaja, sędziego 1415-1447, albo -sędzia 
1394-1419 - KLNM.
		

/Pomorze_030_11_261_0001.djvu

			STARE I NOWE MIASTO 
, 
TORUN
		

/Pomorze_030_11_263_0001.djvu

			POLIPTYK N 


AD EADEM REYSAM POMERANIE [1432/33 ?] 


VI [l) 


BOGINDORFFYNNE 
STENCZLA WYNNE 


dedit 4 mrc 
dedit 2 mrc, panczer 


AD · FUERANT EADEM REYSA a "........ 


· NICLAS vom HOFE. statknecht 
· NY[COLAUS] MOZANCZER a smeys 
a NY[COLAUS] CZIMMERMACHER a l?] Cruyczeberg 


a WALTER WALWERK · 
· PAULUS SCHOFGERSTE a 
HINRICUS SLUSENE 
LORENC Z et JORGE 
PECZENERYNNE 
_b ECZEVELT 
JOCOB PILSIN 
GLOCKINGISSER [?J 
JOCOB FRYENSTAT 
HENRICUS BEYL 
PETIR STORM 
WIL WECKE 
PE[TIR] CRUYCZEBERG I 
Civitas tenetur 18 mrc 


Swantke 
Ny[colaus] Noske suscepit 2 sc. 


II equos 
II equos 
I equum b 
I equum 
I equum 
I equum 
I equum 
I equum 
I equum 
II equos 
de panno
		

/Pomorze_030_11_264_0001.djvu

			190 


VI [Iv.] 


REYSA POLONIE ANNO DOMINI XIIIle XIXo [1419] 


Capitaneus Petir Doner. 
seyn kompan 
Stadtbote 
H. Koch 
Thabernatores 
Lanifices 
Cerdones 
Pistores 
Sutores et altbusser 
Carnifices et geisseler 
Sartores et menteler 
Pellifices 
Fraternitas Sancte Virginis ł 
Dy geisseler 
d Dy nichte]er f?] 


Hinrich Buersswynt 3 
cum equo 
cum equo 
cum equo 
IIII equos et III Vlros, volunt 
III equos et II viros, volunt 
II equos et II viros, volunt 
I equum et lvirem, volunt 
I equum et I armigerum 
II equos et II viros, volunt 
I equum et lvirum, volunt 
I equum et lvirum, volunt 
I equum tres viros, nolunt c 
I equum virum f?] 
I equum I armigerum d 


1 


VI [2] 


REYSA POMERANIE ANNO XO [1410] 


MERTIN FOGIL houptman cum III buS equis suis propriis 
MICH[AEL] ORTKE syn kumpan 
NY[COLAUS] FORSTE cum equo proprio 
NY[COLAUS] RUMPELER cum equo proprio 
SYMON GOBIL cum equo proprio 
KOTTEBORS et P A TE habent VIIlo virum 
DAVID et AUSTIN cum equo proprio 
Dy smede von der stat cum equo 
MATTS MOSANTZER cum equo proprio 
WESSIL GERWER cum equo proprio 
LENKENER cum equo proprio 
NY[COLAUS] KOPPEL cum equo proprio 
FRYSCHMUT cum equo proprio 
LORENCZ KYSCHE et gener cum equo proprio 
PEKENHAUT f?] cum filio equum proprio [sic] 
SEGEMUNT cum equo proprio 
BARTUSCH SA TELER cum equo proprio 
H. ROGA W cum equo proprio 
MICHIL ST ASTETE f?] 
ROCOS 
JUNGER 


.. 

 
ł\J
		

/Pomorze_030_11_265_0001.djvu

			PETER 
NITCZE KUENE 
Filius TYLEKONIS 


Penescitus 
carnifex 
fabri 


dedit 2 mrc 
dedit 3 mrc 
dedit 3 mrc 


ANNO DOMINI MCCCLXXXII [1382] HII IN REYSA 


STENCZLAW POLONUS 
HEYNRICH de ROGOW 
HANNUS de ROGOW 
JODOCUS 
HANNUS LOBINCZWIRN li 
HEYNRICH NUENTICH 
HANUS MALCOW 
BERTOLT MISENER 
CUNCZIL FRUCZKOW 
PE['fER] cursener 


capitaneus 
cum equo 
cum equo proprio 
cum equo 
cum equo 
cum equo proprio 
cum equo 
cum equo 
cum equo 
concessit equum 


ANNO DOMINI MOCCCLXXXIII [1383] HII 
FUERUNT IN REYSA ESTlVALI EQUITANDO 


capitaneus et e TICZE VURSTENO" 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
cum equo 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
cum [ eq]u o proprio 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
cum equo proprio 
concessit equum 


.. 

 
tli 


JOHANNES MUCKIR 
THOMAS RISCHKOV 
MACZKE BOGDAN 
PETIR SCHONEHERMAN 
JOHANES MARUSCH 
NICLOS VYOL 
JOHANES KORNER 
JOHANES NYSZER 
CLAUUS GROSCHE 
JOCOP FURMAN 
PETIR FURMAN 
CRACOV 
NICOL[AUS] COPIRSMIT 
PETIR KULHOEUPT 
NICLOS BRUNSWIG 
RUDIL COLMENZE 
PECZOLD SLESIER [1] 
ABECIERYNNE 
HEYNRICH BRUNSBERG 


concessit equum 
concessit equum 
concessit equum 
concessit equum 
concessit equum 


191 


VI [2v.] 


. 


VI [3]
		

/Pomorze_030_11_266_0001.djvu

			192 


HERMAN GROSSE 
ALDE KY 
ALDE ZY 
bSCHER 
Domina 


NDEKE 
SSERYNNE 


concessit equum 
con rcessit] equum 
concessit equum 
concessit equum b 
concessit equum 


E 


. 


VI [3v.] [wosk całkowicie wykruszony] 


a-a ZataTte, odczytane ze śladów. 
b-b Linijka tekstu skTeślona. 
c WyTaźnie n, a nie v. 
d-d Częściowo zataTte. 
- Dopisane niże;. 


l Petir Cruyczeberg, Gruczberg, 1443-1449 - KŁNM. 
I Petir Doner, 1394-1416 - KŁNM. 
· HenTyk GebueTfind, 1411-1421 - KŁNM. 
ł BTactwo to istniało PTZY kościele św. Jakuba od 1409 T. - A. S e m r a u, 
Kirchliches Urkundenbuch der Neustadt Thorn 1263-1455, Mitt. d. Cop. Ver., Bd. 
38: 1930, s. 70-71. 
I Hannus Lobinczwirn, zmaTłll pTzed 1393 T., miał dzieci - KŁNM. 



 


" 
,
		

/Pomorze_030_11_267_0001.djvu

			- 
NIEOKRESLONA 


POLIPTYK O 


Hirinne sint der [stadt] 
gewichts der stat wa[ge] 


[XIIIb] 



 


rf
		

/Pomorze_030_11_268_0001.djvu

			
		

/Pomorze_030_11_269_0001.djvu

			SŁOWNICZEK TRUDNIEJSZYCH WYRAZOW NIEMIECKICH 


altbusser - szewc naprawiający stare 
obuwie 
armen [?] teczlach = TischZaken - o- 
brus dla ubogich? 
beelen = Beile - siekiery 
bertyn = Barte - topór 
binde - wiązka 
bogellen - nieodgadnione, może rodzaj 
pieczywa? 
bosune = Posaune pl,lzon, trąba 
breter - deski 
buncze - punca? 
copalen, zob. kopalen 
eysenhut - hełm, może w kształcie ka- 
pelusza 
fawre - fura 
flacze - miecz o szerokim ostrzu 
flegel - cep 
fpyle, zob. pfyle 
gardian - gwardian (franciszkanów) 
gerone - zapewne ciek, strumyk (ge- 
ronnen?); por. K l u g e 8 Aufl. 1915, 
s. 368 
glefenye - glewia, kopia 
haeffel, może loeffel 
haus - zamek krzyżacki 
henczen - rękawice 
hendyschoe - rękawice 
heryn theczlach - obrus panów (Krzy- 
żaków) 
henthelle, hanthele - ręczniki, ścierki 
heymlichkeit - gdanisko, ustęp zam- 
kowy 
honigschneider woskownik (rze- 
mieślnik) 
hossyn, zob. kussyn 
hut - hełm 
kann - dzban 
kessel - kocioł 
kop - puchar (ciyn koppe - cynowy p.) 
kopalen, gopalen = KoppeZ - pas, albo 
KuppeZ - puchar. Były to przedmio- 
ty ze srebra: "II silbern gopalen" 
koppe. kappe - hełm 
koretis - korzec (do mierzenia objęto- 
ści; genetivus?) 
kosinne, hosinne, hossyn = Kissen - 
poduszka 


kottilhoff, gottilhoff - rzeźnia 
laden - skrzynia 
loffel = LoeffeZ - łyżka 
loschmuhle - kran, dźwig 
mussyserne - karwasze na przedramię 
male - mantelzaki 
nayl = NageZ - gwóźdź, sulber nayl- 
srebrny gwóźdź 
panne = P/anne - naczynie 
pfyle = P/eile - strzały 
pfynd = P/and? - zastawiona parcela 
platerer, platener - płatnerz 
podel = Poddente, PodempeZ [?] - kałuża, 
prowincjonalizm pruski (F r i s c h- 
b i e r, s. 164) 
regla - deska 
rote = Rute - pręt (do mierzenia 
gruntu, miara powierzchni) 
schabernack - kategoria gruntów miej- 
skich 
scharfrichter - kat 
schindel nagle - gwoździe do gontów 
seche - lemiesz do pługa albo motyka; 
może też Siicke - worki 
senn = Sehne - cięciwa 
spel = Speil - szpikulec, rożen 
spesse = Spiess - spisa, rożen 
stellyn flaczen - stalowe miecze o sze- 
rokim ostrzu 
tag - tog? = Tuch - sukno (zniekształ- 
cone) 
tacze = Ta[r]cze - tarcza 
teczlach. tyczlach = TischZaken - obrus 
teygnerynnen - kobiety, które zagnia- 
tały ciasto dla piekarzy 
tcllcn - tuleje, zapewne z grotami do 
oszczepów i strzał 
thellen - ręczniki, ścierki 
toczlech zapewne zniekształcone: 
teczlach = TischZaken - obrus 
vyle = FeiZe - pilnik 
worftollen - tuleje z grotem do sulic, 
czyli oszczepów do rzucania 
wynde - kołowrót do kuszy 
wyppe = ArmbrusthebeZ dźwignia 
do kuszy
		

/Pomorze_030_11_270_0001.djvu

			196 


SŁOWNICZEK SREDNIOWIECZNYCH TERMINÓW ŁACIŃSKICH 


acialis, in acie - narożny 
archillifodina - kopalnia gliny 
barbitonsor - balwierz 
beneficium manuale - prebenda z u- 
posażeniem wypłacanym okresowo 
braxator - piwowar 
campanacia, campanicia - dom dzwon- 
nika 
campanator - dzwonnik 
cantrifusor - konwisarz 
capetum, capecia - 60 sztuk drewna 
cerdo -- garbarz 
conductitius wydzierżawiany (np. 
dom) 
confector - cukiernik 
contubernium - cech, bractwo 
coriarius - rymarz 


exsuli - uchodźcy z Prus Krzyżackich, 
osiadli w Toruniu 
faber lignarius - stolarz, cieśla 
gaza - stajnia 
lanifex, laniator - sukiennik 
lanius - rzeźnik 
lutifigulus - garncarz 
pina liquida - sosny spławiane 
pretorium -- ratusz 
sartrix - krawcowa lub żona krawca 
sativus - zasiany, obsiewany? 
semitres - półtrzecia 
tonsor - balwierz 
vineator - winiarz, uprawiający win- 
nicę 
vitricus - świecki zarządca dochodów 
kościelnych
		

/Pomorze_030_11_271_0001.djvu

			INDEKS OSOB 


Indeksem objęto osoby występujące wyłącznie w tekście tr6dłowym oraz uzu- 
pełniających go przypisach tekstowych i rzeczowych. 
Hasło główne tworzą nazwisko bądź imię występujące samodzielnie w formie 
najczęściej spotykanej w tr6dle. Obok w nawiasie podano pozostałe formy, a wa- 
rianty, znacznie różniące się od przyjętych, umieszczono samodzielnie z odesła- 
niem do hasła gł6wnego. 
Osoby, których zapis zachował się tylko fragmentarycznie (ubytek wosku lub 
zatarcie jego powierzchni), podano pod nazwiskiem lub pod imieniem, w zależ- 
ności od tego, co zachowało się w pełniejszej postaci. Brakujące fragmenty zazna- 
czono kropkami: ich liczba odpowiada przypuszczalnej liczbie liter brakujących, 
jeśli jednak było ich więcej niż trzy, podawano tylko trzy kropki Całość tych 
zapisów wyróżniono kursywą. W wypadku gdy zachowały się tylko pojedyncze 
litery nie podano ich w indeksie. 
Hasła na literę C wymawiane jak K umieszczono pod literą K, a hasła na 
literę V ze względu na zbieżność fonetyczną włączono do litery F. Połączono też 
hasła rozpoczynające się od I i J. 
Cyfry przy zapisach oznaczają numery stron. W indeksie użyto skrótu: zob. - 
zobacz. 


A 


Abecierynne 191 
Adam Michel 185, 186 
- Peter 92 
Adamyne Margareta 43 
Agata, swester 95 
Agneth die buchszszenschulzyn 123 
Al . .. HeTman 70 
Alde Ky... 192 
Alde Zy... e 192 
Alke, Kristan der 35, 72 
Allen (Allin, Allyn), de 32, 40, 75 
- Albertus de 22, 38, 59 
- Bertram von 60, 64, 80 
- cappellanus domini de (capllan, ka- 
pelan Allen6w) 49, 72, 78 
- Gotke de (Gotcze) 10, 38, 47, 75, 78 
- Hermannus de (Hermanus, Herman) 
22-24, 26, 30, 31, 38-40, 59 
- - puer 26 
- Hinricus de (Henryk, Hei'nricus, Hei- 
nrich) 9, 38, 49, 78 
- Johannes de 29, 39, 68, 80 
- iunior, Girko de 26, 39 
- - Gotke de 29, 39 
- - Hans von 60, 61 



 


-- 


_. Longus, Girco de 23, 39 
- Tilemanus de (Tilo, Tileman) 31, 40, 
89, 99, 100 
- - córka Barbara zob. Bewtelyn 
Altbier (Altbir, Aldbier) 83, 109, 182 
- der platerer 154 
Althewpt 18 
- Nicolaus 6, 17, 21 
AItich Henricus 56 
AndTcas .'. nk 3 
AndTcas ... 136, 161 
Andreas 182, 185 
- murator 10 
Andriana (?) 3 
Andris Barbara 95 
Antholius 120 
Anthonius 67 
Armeschultis Nicolaus 33 
Armknechtinne (Armknechtowa, Arm- 
knechtynne) Dorothea 52, 56, 61, 79 
- - wdowa 79 
Armsch Olces (?) 4 
Arnt (Amdt) Hans 43, 112 
Arnold (Arnoldi) Nicolaus 33, 71 
- Petir 25 
Arnoldus scultetus 4, 33, 69, 71 
Arnoltine (?) Lorencz 47
		

/Pomorze_030_11_272_0001.djvu

			198 


Arnsdorf (Arnstorff) Lorencz (Lorens) 
65, 89 
Auerwasin (Antowssin) der barbirer 42, 
73 
Austin 190 
Awswicz Hans 45 


B 


Ba... Pawel 168 
Bal
k Jacop 135 
Bader Hannus 184, 186 
Baldoff Johannes 6 
Baltasar 182 
- Paul 116, 128 
Baltczen 171 
BaUzer Paul 115 
Balynta Lorencz 57 
Barankine Barbara 92 
Baratsch Johan 47 
- - vatir 47 
Bart Hannus 182 
Bartenstein Niclus 182, 185 
Bartholomebis, alde 11 
- junge 10 
Bartholomeus 94 
Bartholt Hans 90 
Bartisch Maritus 118 
Bartus 77, 82 
Bartusch der smit 157 
Bartusch ." ine 137 
Bartusch ... 148, 177 
Baumhard Hans 64 
Bawch Johannes 21 
Bawerfind (Bawe'rvynt, Bawirfint) zob 
Gebuerfind 
Bawhard 76 
Bawinhauw 184 
Bawirhewrynne Czine 50 
Bawmgaberynne Nele 24 
Bayer Bartusch 44 
Be . .. Hannos 137 
Beberern Nicolaus 20 
Becker 86 
- Bertelt 96 
- Dominicus (Dominie, Dominig) 45, 57, 
91, 95 
- Gotke 85, 93 
- Johan 45, 49, 78 
- Martinus 119 
Beder Michil 55 
Beheme . '. 128 


Beheme (Behme, Beme) Andris (Andri- 
co) 14, 111 
- Bertram 87, 91 
- Jocob 127 
- Johannes (Hannos, Hans) 12, 13, 15, 
96 
- Marcus 91 
- Mathis 64 
- Merten (Martin) 87, 96 
- Nicolaus 10, 11 
Behemerlant Niclos 61 
Behemyn, der 46 
Beier Hans 113 
Beimer Segemunt 44 
Beiuorlorn N. 174 
Belcho Franczke 45 
Belgart 49, 184 
Belgartynne Jutte 184 
Bergerynne P... l 109 
Berger Bartel 53 
- Hannus 139 
- Petrus 6 
Bergk 139 
Bergman, her Lorencz 49, 74 
Beringer (Berringer) Johannes 5, 60 
- Peter 41 
Bermwilde Herman 30 
Bernwalt (Berenwalt, Bermwalt) Augstin 
(Austyn) 95, 98 
- Mattz 98 
- Niclos 64 
- Thomas 92 
Bertold Petrus (Petir) 30, 32 
Bertoldynne Petir 4 
Bertsch Walten 45 
Beutel (Bewtel, Bewteler) Cuncze 11 
- her Johann (Johan) 69, 80, 130 
- Michil 11 
- Nicolaus 7 
Bewtel zob. Beutel 
Bewtelyn (?), fraw (Frau Beutelin) Bar- 
bara 97, 100 
Bey Hans 85 
Beyer Bartel (Barttz) 53, 58 
- czigilstreicher 24, 60 
- George 87 
- Jacob 66 
- Johannes (Johan, Hans) 4, 25, 34, 53, 
167 
- Mattis (Matcz) 86, 90, 91, 97 
- Petrus (Peter, Petir) 15, 35, 69, 72, 
92 
- Thomas 43
		

/Pomorze_030_11_273_0001.djvu

			Beyl Henricus 189 
Bicoln (Bikoln, Bykoln) Girko (Ger- 
chard) 22, 31, 38, 40, 59 
Binick Bartz 98 
Birken, Rutcher de 85, 88, 93, 99 
BirkhoIcz Henricus 8 
Birold Matis 29 
Birtreger Michel 112, 166 
Bischoff 3 
Bisschoffwerde Cuncze 6 
Blasianyn 51 
Blasius .,. s . .. 129 
Bleszkinne 57 
Blocker Johan 169 
Blorok Nicolaus 16 
Blosius J o. 185 
Blumenaw Gregor 170 
Blumenrod Johannes 71 
Blumental Liffardus 39, 65, 80 
Blyzeir Hanus 171 
Bock J orge 63 
Bockintus (Bokenthus) Johannes 31, 40, 
70 
Bogener Augstin 46 
Bogenerynne Katherina 13 
Bogindorffynne 189 
Bogisch 129 
Bogusch 9 
Bohemus Johannes 21 
BoIczen 91 
Bolmyn Bartusch 66 
Bolner 177 
Bomhewer Hans 168 
Bonkowfa Mascha 63 
Boor MerUn 8 
Borghard Petrus 17 
Bornhard 141 
Bornteik Nicolaus 10 
Bottener Gregor 50 
Botenerynne 14 
Boymgarth Niklas 82 
Bozegeist 86, 91 
Branderot (Branderoth) Hans 42, 113 
Bratischzon Michel 68 
Brauwer (Brawer) Mertin 171 
- Niclas 171 
- PeUr 61 
Brawpuerin (Grauppilerin), fraw Trauda 
49, 74 
Breel Hans 89 
Bregannynne 179 
Bremer (Bremir) Andris 185 
- Caspar 185 


199 


Brendler 98 
Brengensak (Brenginsak) Johannes 16, 
54 
Bresler Hans 136 
Bret . . . el Nyckil 145 
Bretsneider (Bretsneyder) Mertin 133, 
143, 161 
Brewer (Brewir, Brewn) 9, 36, 123, 1211 
- Bernko 9 
Briger Nicolaus 21 
Brisener (Brizener, Brysner) Hans 55, 68 
- Niclas 86, 93 
Broda Bartez 90 
Brona Jacob 119 
Bronisch Matcz 86 
Brast (Vrost) Martyn 145 
Broszeler 128 
Brucheis (?) Hannus 128 
Bruckener Bartusch 9 
Bruckenerynne Margarete 50 
Brunner Johannes 8, 11 
Brunsberg lIeynrich 191 
Brunswig Niclos 191 
Bruste Conrad 27 
Brutheler 136 
Buchil Staschke 21 
Budessin Petrus 15 
- Simon 15 
Buersswynt zob. Gebuerfind 
Buffchenynne (Bukschenynne) Franczke 
12 
Bugenschin (Lingenschin) 84 
Bukheym Johannes 19 
Buluntka Jandrzey 122 
Buncze, mester Henrich 81 
Burhardus (Burhardo, Burhardi) 147, 
161 
Buschin 38 
Buthars Katharina 112 
Buthner Matz 126 
Buttnnars Jon 167 


C, K 


C . .. Peter 181 
Cegella (Czegelka) Pawel (paul) 52, 57 
Chrame (?) Jahn 42 
Chunitcz der bader, Hans 55 
Cr. .. Jorge 181 
Czach ar Ambrosy 51 
Czacheritz Brosien 53 
Czan Nicolaus 8 
Czandziwoy Symon 6
		

/Pomorze_030_11_274_0001.djvu

			200 


Czape Nicolaus 21 
Czariassynne (Czariesynne) 34, 40, 72 
Czechtzin, Jan von 119 
Czedlicz Steffan 12 
Czegelka zob. Cegella 
Czegenbinder Hans 58 
Czeginhals Johannes 18 
- Petrus 17 
Czele Steske 123 
Czelner Peter 54 
Czeltschneidter Thomas 47 
Czeneker Niclas 41 
Czensky Jan 43 
Czensrychter Lorencz 52 
Czepe Mattis 169 
Czeppener (Czepener) Jacob (Jocob, Ja- 
kub) 181, 185 
Czepenerynne Soffke 47 
Czeppenrode N. 93 
Czerszke Hans 55 
Czesia (Czeszle, Czeslyn, Tschesla, 
Tscheszla, Tsteszla) Blasius 122 
- Matsthey 111 
- Pawel 119 
- Stefke 44 
- Steszke 46 
- Tomke (Thomas) 44, 122 
Czhelke Nyckil 146 
Czichobrostynne 118 
Czichos Mattis 163 
Czigeler Nicolaus 27, 65 
Czigelstreycherinne 58 
Czigenhals Jorge 68 
Cztke . . eruine 96 
Czimmermacher (?) Nycolaus 189 
Czina Peter 63 
Czinkere Sebastian 52 
Czippil Jacobus 15 
Czipsz Thome 149 
Cziras (Ciras, Czyras, Czir05, Cyros, 
Scheliga) Petrasch (petras, Petrus) 5, 
26, 37, 39, 41, 65, 68, 78, 80, 89, 99 
- iunior (der junge) 45, 80, 92 
Czirwonka Jacob 123 
Czodrindorff Johannes 11 
Czolner Baldasar 125 
- Peter 55 
Czuckernicht Hannos 137 
CzuIcz Nicolaus 13 
Czumpe 146 
Czwickob Nickies 145 
Czymmerman (Czimmermanne, Czym- 
mermanus, Czymmermanyn) 112, 119 


- Elizabeth (Else) 42, 51 
- Johannes (Hans) 19, 44 
- Jocob (Jocub) 116, 162 
- Jorge 50 
- Niclos 115 
- Ortey 42 
Czyn er Mertin 16 


D 


Dabrzinen (Dobrin) Jan (Hans) 106, 171 
Dancz, Lorencz de 146 
Danczke, Herman von 41 
Daniel 52 
Daul Gregor (Greger) 43, 78, 166 
David 47, 190 
- der gebawer 111 
Dawme Nicolaus 15 
Decker Henrico 155 
Deick Jon 163 
Dene Nitze 6 
Dewttz Hans 53 
Deyszka (?) Nicolaus 45 
Dirsaw 110 
- Petir 182, 185 
Diterich (Ditterich) Bartusch 24 
- N. 139 
Ditloff (Ditlowff) Caspar 125, 162 
Dluge Stentzel 63 
Dobel (Sobel?) Nickil 145, 148 
Dohr Jacob 111 
Dolman Nickil 53 
Doner petir 190, 192 
Donnis George 92 
Dorle Paul 95 
Dorre Mattys 111 
Dorrebecker Nicolaus 15 
Dorrefeld (Dorrevelt) Jacobus (Jocob) 
24, 61 
Dorresnabil Hannus 107 
- Niclus 46 
Dr . . . g Peter 184 
Drogusch Johannes 70 
Drosd, Franczke von 145 
Drotcziher Jacobus 12 
Dreybecher Heynemann 35, 72 
Drere, Tidemannus de 27 
Dreymark (Drymark) Hinricus (Hencze) 
17, 18 
- Jorge 17 
- Nicolaus 17, 18 
Dreyssig Johannes 6
		

/Pomorze_030_11_275_0001.djvu

			Dreissigmarkynne Katherina 14 
Dulmen Albertus 22, 24, 38, 39, 59, 70 
- Hermanus (Hermannus) 22, 38, 59 
Dunsen Tilman (Tideman, Tidman) 28, 
77 
Dwbal, Gregor von 118 
Dybaw, BarUsch von 46 


E 


Ebircka Michol 52 
Ebirhard Bartusch 18 
Echner, her Jorge 49 
Ecke, Petir us der 6 
EckebeTt . .. 32 
Eckil Janco (Johannes) 17, 18 
- Nicolaus 17, 18 
Eckehard Nicolaus 28 
Eckert Antonius 53 
Egerer Pawel 150 
Elbin Nicolaus 10 
Elbinge, Franczke vom 15 
Elbogen Hans 47 
Ende, Michel am 86, 93 
- Petir am 86 
Engelbrecht Gilge 16 
Engelhart (Engelhardt), her Ludwigk 41, 
78 
Engilsbergynne Barbara 12 
Eppyngen (Eppingen), her Willen (Wil- 
helm) von 156, 160 
Ermetraut Hans 97 
Ernst Conradi 66 
- Ulrych 112 
Esken, her Asmus 43, 78 
Essin, Henricus de 59 
- Hermanus de 22 
Ewerke Nicolaus 6 
Ewerman Thomas 53 
Eybenn Merten 174 
Eychelerynne Kathrina 50 
Eychhorn Nicolaus 12 
Eyner Hant, Heynrich mit 44 


F, V 


Falbrecht (Valbrecht, Walbert) 85, 92, 
115, 130 
- Jacob (Jocob, Jakob) 85, 88, 93, 99 
Valentino bawknecht 57 
Valewerkynne 119 
Falke, Casper 43 
- Laurentius 43 


. 


201 


Falkenberg lValkenberg) Andris 28, 77 
Valten 97 
Valtis 55 
Valter (Valtir), Kristan der 34, 72 
Vasan Gotke 69, 70, 80 
- Traude (Travde) 91, 94 
Fegenhelm (Fegenholin) Paul 60, 89, 99 
FeIck Jahn 113 
Felde, Henrich von 49, 78, 94 
Ferber czimermanne der stat, N. 67 
Vetter (Fettir) 147 
- Andreas 33, 34 
Fewchtner Jorge 53 
Vichen cursor 153 
Viger Hans 162 
Vinczentz . .. 74 
Findencle George 149 
Finke (Fincke) Michil 26 
- Stenczel 112 
Vinkenczagil Anna 13 
Finkenstein Nicolaus 11 
Virgenchin Johannes 10 
Firling Niclas 165 
Fischer (Visscher) MerUn 155, 160 
- Pavel 68 
Viweger Grita 4 
Flannyk Bartsch 48 
Vleischimhuse (Vleischirnhuse) Johan- 
nes 9 
Fleischer (Fleisser) Lucas 74 
- Niclas 117 
- N. 117 
Flisser (Flysere) 116 
- H. 112 
- Petir 116 
Vlo Dorothea 118 
Florian Matz 121 
Fochs Michil 30 
Vokinkus (Veykencus, Fokinkus, Foc- 
kenkus, Vockenkus) 84 
- Gerke 82 
- Hermannus (Hermanus) 23, 30, 39 
Fogel (Fogell, Fogil, Vogil) 179 
- Hans 124, 162 
- Merten (Mertin, Martin) 107, 173, 190 
- Petir 67 
Fogeler (Vogeler) 4 
- Jenchin 28, 77 
Fogelkyrk Petir 118 
Fogelstock Martes 114 
- Mats 168 
Fogler Jocob 68 
Vohszleger zob. Wachsleger
		

/Pomorze_030_11_276_0001.djvu

			202 


Volgenoch Michil 61 
Volger Wayn 107 
Volkmaris Niclas 172 
Vorkowfswol 30 
Vornkal Mattis 85 
Forste Johannes 136 
- Nycolaus 190 
Voyczig Peter 96 
Voyt (Voit, Voyth, Foyt) Michel 116, 120, 
125 
- Nickei 53 
- Lorentz 53 
Franch Hans 87 
Franckynne 94 
Franczke Michel 54 
- N. 169 
Franke Valthin 62 
Franko N. 164 
Frankenstein Nicolaus 6 
Frantzk Peter 54 
Vrouwenstad (Frauwenstete) Johannes 
28 
- Pavel (?) 182 
Fredecke Paul 88 
Fredewald (Fredewalt) Matis 25 
- Niclas 52 
Frescher Lorenttz 53 
Freudenrich Nicolaus 65 
Freyszlybenn Mathis (?) 178 
Freynwalt (Frienwald, Fridwalt) 115, 
182 
- Andrian 52 
- Nicolaus (Niclas) 25, 59 
Freytagk Jorge 61 
Fricze Nicolaus 15 
Friderych Hans 54 
Frien Jacobus 146 
Frischin 184 
Frisze (Frise) Caspar 53 
- Franczke 54 
- Niclis 44 
Frolich 90 
- Mats 62 
Vrome Franczke 13 
Vroncknecht Nicolaus 16 
Vrone Johan 119 
Frostil 18 
Vrouwenborg 10 
- Conrad 13 
Vrouwendorff Gotke 16, 53 
- Johannes 29 
Fruczkow Cunczil 191 
Frund Hans 67 


Frye. .. Niclas 182 
Fryenstat Jocob 189 
Fryschmut 190 
Fryse Petir 15 
Fule Matis 24, 25 
Furman Jocop 191 
- Matczke 96 
- PeUr 191 
- Stesky 63 
Furstenaw (Furstenau) Bartusch 5 
- Lauer 11 
- Lorentez 5 
- Peter 92 
Furstenhaws, her 105, 154 
- Hans 110 
Vursteno Ticze 191 
Vyergerichyn 185 
Vynd... Marczin 178 
Vynkeler zob. Winkeler 
Vyol Niclos 191 
Vyszgoda Stescko 45 


G 


Gabriel .., us 84 
Galianinne Gritte 123 
Gamba Scepan 113 
Garbotka Cristek 129 
Garnczugerynne 140 
Gasse, Andris bey der 90 
- Hans bei der 93 
Gbur Jan 46 
Gbwer Maczk 66 
Gebeler Johannes 25 
Gebner Nicolaus 21 
Gebuerfind (Bawirfint, Bawerfind, Bu- 
ersswynt, Bawervynt, Gbuerffind, 
Gebuerfinds, Gebuerfindt, Gebuers- 
vynt) 140 
- Henrich (Hinrich, Henryk) 13, 38, 190, 
192 
- Johan (Hans) 156, 160 
- N. 139 
- Nicolaus (Niclas, Mikołaj) 139, 140, 
143, 155, 159 
- Peter 139 
Geddenestemp zob. Jedenystemp 
G
ferterth (?) 183 
Gehan 60 
Geiseler (Geizeler) Johannes 18 
.- Jorominus 18 
- Paulus, senior 18, 19; iunior 19 
Gelarke Matczke 122 


,
		

/Pomorze_030_11_277_0001.djvu

			Gele Andirke 18 
Gelecz (Geletz) Michel 52 
Geltwalt 183 
Gelucke Johannes 14 
Gen.s Georgius 120 
George 52 
Gerlach (Girlach) 85 
- Berdth (?), ksiądz, (Berndt) 67, 80 
- Brosian 92 
- Lorencz 64 
Germusch Michel 56 
Gertner Hans 166 
- Matz 43 
- Symon 64 
Gerwer Wessil 190 
Geske (Gesken) Hermannus (Herman) 
23, 29, 69 
Getel 182 
GevaUr (Gevattir) Hannos (Hans) 27, 65 
Gewandsnider Clauco 25 
Gewnaw Jerominus 47 
Geyze 76 
Gintstch Mates 179 
Girsteter Franczke 139 
Glande Mattis 184 
Glaser (Glazer) Jacob 115, 138 
Gleichynne Katherina 12 
Gleser Paulus 13 
Glewicz (Gleywicz) Niclos 45 
- Petrus 9 
Glockener Johannes (Hanke) 17, 18 
Glockingisser (?) 189 
Glocz Johannes 19 
- Jorge 18 
- Segmund 17 
Glogaw (Gloger) H. 157 
- Johannes 14 
- Nicolaus 27 
Glyncka Stanislaus 65 
Gneisser Mertin 15 
Gnewcaw Hinricus 14 
Gnewcowynne 15 
Gnybke Stenczil 124 
Gobelynne Katherina 13 
Gobil 175 
- Conradus 28, 67 
- Hanus (Hans) 82, 84 
- Konrad 84 
- Lemko 11 
- Symon 190 
Gobin Nicolaus 34 
Goerer Nicolaus 25 
Goldek Niclus 164 


203 


Goldener Niclus 119 
Goldisz Urban 58 
Golius Urthey 48 
Goltberg (Goltperg) Jo. 60 
- Johannes 8, 10, 22, 23, 26, 39, 59 
-- Lorencz 4 
- Merten 115 
- Paulus 5 
Golthamer Johannes 15 
Goltke 124 
Goltkora Ditterich 13 
Goltslaer Nicolaus 28 
Goltsmit 182 
Goly Jan 123 
- Nicolai 
 
Gonczil 134 
Gondolff Hannos 134 
Gora Stesky 76 
Gorghe burgermeister 138, 143 
Gorlicz Conradus 24 
Gorner Paul 171 
Gorteler (Gortler) Andreas 11 
- Sander 60 
Gortlerin Katharina 48 
Gortlerynne Hedwig 63 
Gotcze 65 
- Jacobus 8, 18 
-- Nicolaus 16 
Gotland iunior, Johannes 9 
GotUeb...3 
Gradova Dorothia 63 
Gramatka 111 
Grampcze (Grampczn) Hans 95 
- Jocob 163 
Grampener Hans 115 
Grampke Valten 98 
Gramptke 97 
Gravelberg Jocup 134 
Greber Pavell 114 
Greberynne Margareta 50 
Gregarsch 92 
GTegoT ... bgeT 141, 142 
Gregor (Greger) 163, 172 
- gewandstreicher 10 
Greisaw Tilman 9 
Grenitcz (Grentcz) Gregor (Greger) 54, 
58 
Grer (?) Hans 76 
Gretz Mathis 126 
Gritte 123 
Grobatke Mathis 
Grobschmid Elze 51 
Grobschundin EIsze 62
		

/Pomorze_030_11_278_0001.djvu

			204 


Grocke 165 
Grocz Mats 126 
Grode (Grodes) Hannus 181, 185 
Grodeck kind 154 
Grolock (Grolak, Grolog, Grolot, Gro- 
lek) 180 
- Johannes 28 
- kind 105 
Grosche (Grossche) Claus 191 
- Lorencz 66, 76 
Grosse (Grose) Henricus 30 
- Herman 192 
- Johannes 28 
- Symon 17 
Groth (?) Hans 177 
Grotsch Andris 168 
Grszessack Jorge 43 
Grubener Michael 45 
Grude Michel 56 
Grulich 158 
- Petrus (Petir) 7, 9, 11, 12 
Grunenberge (Grunenberg) Hannus 151, 
159 
Grunenwalt Niclos 120 
Grunstchn Niclas 48 
Gruschke 52 
- sohn 52 
Grymmer (Grimmer) Nicolaus (Niclas), 
senior 24, 61; iunior 10, 28, 67 
Grys Jacobus 13 
Gunczil Guntherne 66 
- Hans 156 
Gurtelerynne Hedwig 51 
Gusmannynne 86 
Gut Jacob 184 
Gutirmut Margrith 12, 25 
Gutknecht 109, 137 
GutknechUn Cecilie 47 
Gutsiffrid Wessil 26 
Guttsmed J orge 7 
Gwregk Stanislaff 57 
Gymsa Michel 55 


H 


H. .. Hans 161 
H . . . g Pavel 173 
Hake Wenczil (Wenczilhake) 58 
Haldenhof (Haldenhoff) Conrad 8 
- Johannes 6 
- Merten 54 
Hamer Nyckil 146 
Hancke Bartel 170 


T 


- Merten 114, 115, 168 
- Niclas 111 
Hanczkenmecher Petrus 71 
Haneman Jorge 126 
Hank 153 
Hannos '" naw 139 
Hannoze 30 
Hannus 184 
Hans. .. 73, 74, 60, 110, 174 
Hanszynne, junge 49 
Hantil (?) 143 
Hantke Merten 171 
Hase (Haze) 184 
- Matz 43 
- Niclus (Niclas) 115, 182, 185 
- Steffan 14 
- Stenttzel 119 
Hassendorff Nicolaus 5 
Hebeler 181 
Hechtynne (Hechtyne) 171 
- Ortei 112 
Heckei Cristoff 53 
Hedwig (Hedewig) 42, 169 
Heidehan 135, 156 
Heinnchen Bartusch 60 
Heleman Greger 53 
- Hans 56 
Helfer Nicolaus 20 
Helt Martinus 67 
Hematisson (?) 71 
Hemn. .. Simon 96 
riempisch Hans 124 
Hempusch Valten 90 
Henchen Hans 55 
Hene Bartek 53 
Heneman Gunter 90 
Hengewegk 91 
Hengistberg Cezary 40 
- Gotschalcus (Gotko) 31, 40 
- Henricus (Hinricus) 29, 39, 68 
- Tideman (Tidmann, Tilo) 17, 19, 30, 
40 
Hennechyn Valtin 55 
Henricus 36 
Henschel 3 
Hensil Wenige 27 
Hensilions (?) Thomas 32 
Hentcze (Hentze) Andris 124 
- Peter 122 
Henzee Clementis 65 
Herbordi Johannes 31 
Herborn (Herborm) Tidemanus (Tide- 
mannus, Tydeman) 26, 64, 93
		

/Pomorze_030_11_279_0001.djvu

			Herder George 127 
- Lazarus 126 
Herken, Johannes de 28 
HeTm . " GTegoT 128 
Hermanus 41, 71 
Hersbrenger Johannes 15 
Hertil (Hertel, Hertill) Andreas 113, 120, 
130, 134, 143, 159, 184, 186 
- Hans 152, 159 
- Jacob 44 
- Steske 103 
Hertuch 25 
Hertwig Hans 47 
Hesze ...aw 96 
Hetvelt (Hitffeld, Hitfeld, Hitfelte) Got- 
schalk 64, 69 
- Henricus 23, 38, 59 
- Johannes 23, 24, 30, 33, 38-40, 60 
- Nicolaus 74 
- Tileman 96, 100 
Hewbinder Andreas (Andreus) 19 
Hewteler Franczke 163 
Heymzode Clemens 11, 38 
Heyneman Gunter 97 
Heynisch Jacob 183, 185 
- Niclus 183 
Heynneke Jacob 55 
Heynrich (?) 109 
Hikilman 30 
Hildeman Hans 87 
Hiliger 90 
Hillebraht Mattis (Mathis) 91, 126 
Hindenaws Nyclus 139 
Hinnczko cum fratre 4 
Hinricus sartor 6 
Hirken, J ohannis de 77 
Hiscoping .' beT. . is 71 
Hoenstein Gregor 157 
Hofe, Niclas vom 189 
Hofeman (Hoffeman, Hoffman, Hof- 
mann, Hoveman) Jocob 115 
- Johannes (Johan, Hans) 7, 27, 63, 97 
- Matis 112 
- Nicolaus (Niclus, Nickei) 6, 169, 184, 
185, 186 
- Paul 89 
- Peter 178 
- Thomas 46 
Hofesneider Johanes (Johans) 120, 165 
Hogel 182 
Holderbuse Nicolaus 6 
Holland Claus 25 
- Johannes 15 


205 


- Nicolaus 24 
Holt Vincentius (Vincencius) 16, 53 
Homut Hans 66 
Honeman Johannes 17 
Hongerynne Grithe 13 
Hoppe 137, 156 
- Johannes (Hannos, Hans) 5, 13, 106 
Hormecherynne Nickei 162 
Hornchen Thome 153 
Hornithker Jorge 111 
Hornsberg (Hornsberger, Hornszberg) 33, 
71, 90 
Hosesneider Johannes 138 
HostiI Nicolaus 6 
Hubener Hans 42 
Hunchynne (Hinichynne) Katherina 13, 
36 
Hunger N. 134 
- Pawel (PawI) 134, 143 
- Petrus 33 
Huppe Johannes (Johan) 65, 66, 139 
- - uxor 139 
Hut Johannes 33 
Huxer 92, 94 
- Johann (Johan) 60, 88, 89, 99 


I, J 


Jachynne (Jachennyne) Dorothea 85, 93 
Jacob ... 45, 110 
Iactor Jacob 92 
Jakobynne Katherina 137 
J anisch Symon 58 
Jarocz Nicolaus 21 
Jaszke Walten 91 
Jekel (Jeckei) Simon (Symon) 127, 167 
Jedenystemp (Geddenestemp) 86, 91 
Jegelke Niclas 163 
Jeger Valter 55 
Jelin (Jelyn) Johannes 22, 23, 38, 39, 59, 
79 
J eltcz Michel 56 
Jenchen Syrnon 74 
Jenoszt Mattis 91 
Jentusch Niclas 90 
Jeromini, doctor zob. Wildenberg 
Jersempk Jan 122 
J esch J ocob 48 
Jeske Valten 98 
Jesmen ." 4 
Jo. ... deT 111 
Jo... ... chtynne 111 
Jochino. .. 74
		

/Pomorze_030_11_280_0001.djvu

			206 


Jocob ... 148 
Jocobinen ... 175 
Jode Liborius 96 
Jodocus 191 
J odynne Elizabeth 27 
Joe plebanus 145 
J ohan 185 
Johan ... 161 
Johannes '" 36, 141 
Johannes apteker 11 
J okel Steffan 138 
Jon (Yon) Hensil 69 
- Matis 3 
- Niclas 86, 91, 95 
Jone (Yone) JocOIb 67 
- Niclas 86 
Jonsson Thomas 33, 70 
J onyn Dorothea 63 
J opil Dompnik 17 
J orge 189 
- der schuster 42 
JOTge ... 110, 128, 183 
Jost (Joste) 136 
- Gorge 166 
- Hannos 135 
- Henricus 164 
Jostinne 136 
Judenhut Hinrich 10 
Judeus Nicolaus 7 
Juncker pater 170 
Jung Michel 183 
- bracia 186 
Jungegotcze Nicolaus 15 
Jungehannos 6, 13 
Jungemeister Nicolaus 28 
Junger 190 
Jungeweise (Jungenweyse) 85, 93 
- Bertoldus (Bertoid) 26, 39, 88, 99 


K, C 


Kalckbwrner Lorencz 46 
Calden (Kalden), Clara von 13, 50 
Kale Mertin 92 
- Nicolaus (Nyclos) 27, 145 
- Petir 136 
Kalen Hanns 139 
Kalis (Calysz) 162 
- Caspar 30 
- de Nova Civitate, Johannes 6 
- Matis (Mathis) 11, 12 
- Raffahel 9 


Kalp (Calp) Hans 167 
- Pavel 146 
Kalvischer 184 
Camencz Nicolaus 23 
Caminata, Hinricus de 29 
- Tilo de 27, 35, 39, 40, 66, 80 
Kampoth Jacob 43 
Canceler 167, 180 
Kanegisserinne Barbara 47 
Canth, Nicolaus de 14 
Cantilberg Thomas 20 
Kartcz (Karcz, Kartz) 150 
- M. 164 
- Mattis 164 
- Stenczel 125, 170 
Cartczinne 164 
Kartzke Dominie 61 
Karrenmecher Jacobus 5 
Casper 155 
Casperynne 106 
Kaszel Steske 63 
Kaszka (Kaschka) Merten (Martschyn) 
43, 48 
Katburner Lorentz 44 
KatheTine '" 142 
Kawche 169 
Ke. . . ke NyckU 145 
Kebeler Michel 65 
Keck J onas 58 
Keil Nicolaus 120 
Keiser Nicolaus 11 
Keler Nicolaus 7 
Kemmer Kristil 6, 25 
- Petrus 15, 25 
Kempnath, Tile von der 46, 78 
Kepaczk Michel 175 
Kepcske (Kepaszke) Steske (Steszke) 164 
Kerker Bartisch 107 
Keselegynne 118 
Kesselhut 163 
Kethlicz Gregor 21 
KetUr Lorencz 7 
Keuste 183 
Kewtelynne Elizabet 50 
Keynke Johannes 65 
Keynman Simon 48 
Keyser Albertus 26 
Kezaw, Lorencz de 13 
Kezeling Merten 97 
- Petrus 11 
- Symon 46 
Kindermane Florian 115 



 
I.i 
ij
		

/Pomorze_030_11_281_0001.djvu

			I.i 
ij 


Kindernenne (?) Nicolaus 70 
Kirchayn Ma (?) 4 
Kirstanus Andris 140 
- Jocob 94 
- sutor 4 
Kiskofa (?) Katherina 51 
Kisschkaw Nicolaus 70 
Clauco 184 
Claukyn 152 
Claus (Claws) Nickil 34, 72, 94 
- Mattis 164 
Clavko 184 
Clavkyne 152 
CIeczchin (?) 
Clemens 170 
Klemens z Przeczna zob. Heymzode 
Clement der schuwert lU 
- Mertin 15 
Clementyn 51 
Klerner Jorge 168 
Kletczkaw 155 
Cleyben 168 
Kleyndinst Frantcz 125 
Kleyne Ticzyne 77 
Klyneken 154 
Kleynn (Cleynn) Bernhard 48 
- Mattz 123 
Cleynsmit (Cleynschmidt, CleYl1Smed) 
Conrad 7 
- Steffan 185 
- Vicentz 46 
Klinsor 95 
Klosil Johannes 28 
Klug Lorencz 92 
Cluge Nickil 33 
Cloch Greger 123 
Cloder Johannes 17 
CIosser Johannes 26 
Closerynne 107 
Closterchen (Closterhin) Niclas Ul, 178 
Closynne puer 139 
Closze Frantzke 120 
- Lorentez 120 
Cloze Franczke 168 
Clucka Michel 57 
Cluge Nickei 134 
Clugenstein Hannus 182 
Knappe Johannes 13 
Knebil Segmund 7, 18 
Kneip (Kneyp) Mattis 44 
- Urban 120 
Knoffinne 96 
Knorre Hans 43, 54, 60; deI' jung 74 


207 


- Michel 55 
- Nicolaus 17 
- Thomas 54 
- ValenUn (Valten) 43, 54 
- Valter 54 
Ko... Niclus der 82 
Kobel, Vallentin vom 113 
Kober Andris 167 
- Niclas 60 
Kobilhewpt Petrus 30 
Kobir 15, 16, 178 
- Nicolaus 15 
Koch Hans 51, 156, 160 
- H. 190 
Kochindorff Nicolaus 10 
Kochindorffynne Katherina 13 
Kochinne (Kochynne) 46 
- Barbara 12 
Koeniges Nicolaus 175 
Kohl (Kohll) Henrich lU 
Coiawy (Coyawy, Cuyavha) Hans 123 
- Nicolay 123 
- Wawersynecz 120 
Koklinkus Herman 21 
Kolatsch Mattis 56 
Kolberg Herman 29 
Kolbner Caspar 126 
Koler 140 
- Nicolaus 10 
Koleryn Peter 55 
Colmen 121 
- Johannes de 21 
- Nicolaus de 7 
- Segimunt von U 
Colmener (Kolmener, Kolmner) Casper 
(Caspar) 114, 124 
- Hannos 12 
Colmenscher Hans 93 
- Jacob 90, 92 
Colmenscherynne Barbara 94 
Colmense (Colmenze, Kolmensze) Matz 
127 
- Petir 34 
- Rudil 191 
Colmenzeer (Coimezer, Colmezeer) Hans 
95 
- Niclas 88 
Kolrutten 69 
Konicz (Konitz) 136 
- Daniel 58, 79 
- Johannes (Johann) 120 
- Petrus 5, 37 


I 
j
		

/Pomorze_030_11_282_0001.djvu

			208 


Konig (Koning) Johannes (Hanus, Hans) 
21, 125, 185, 186 
Konigswald Mathis 49 
Conrathi Traude 111 
Kopattz Mattes 47 
Kopernik Mikołaj 38, 100 
- Wawrzyniec zob. Koppirnik 
Kopirsmet (Copirsmit, Koppirsmet) Gre- 
gor 24 
- Ludeke 61 
- Nicolaus 191 
Koppel 181, 184 
- Nycolaus 190 
Koppetcz Symon 141 
Koppirnik (Kopernik) Laurentius (Wa- 
wrzyniec) 9, 36, 38 
Korber Bartusch 20 
- Petir 25 
Korczhener Peter 139 
Korczman Hans 162 
Kordelicz Johannes 22, 59 
Kordewan Gregor 20 
Korit 150 
Korlicza Niclas 172 
Korner Johanes 191 
Korsaw Jon 121 
Korsener (Korsner, Korszner) George 86, 
89 
- Johannes 25, 33, 35, 72 
- Nicolaus (Niclas) 25, 63, 87, 91 
Korsil 153 
Koschtschessza Woyteck 46 
Koseler (Coseler, Kozeler) 134 
- BaIczar 124 
- Gotke 5 
- Hans 50 
- Jacobus 15 
- Jorge 47 
- MarUnus 5 
Koselky Niclas 97 
Koszka Jocob 169 
Koszmider Stenttzel 57 
Kotebis (?) 143 
Kotewicz 158 
Kotman (Kotmann) Johannes (Johann) 
89, 93-95, 99 
Kotte... MaTtinus 156 
Kottebas Andris 135 
Kottebors 190 
Kottener Nicolaus 7, 7 
Kottewicz Andris 107 
Kotzeler (?) Hans 75 
Kowalyn Katherina 51 


Kowffman 115 
- Michel 165 
Kozener Nicolaus 68 
KTa ... Nicolas 145 
Crafa Peter 118 
Crafft Nicolaus 16 
Krafftin Barbara 42 
- Katharina 42 
Crapitz Hans 64 
Crapittzine Agnes 56 
Crawse (Krawse, Crause, Crawsz, 
Crawssz) 87, 154 
- Caspar 55, 91, 95, 96 
- N. 118 
- doctor Michel 119 
Crawsehopt (Crauszhopt) Jacob 55, 57 
Krebis Johannes 16 
Kregel 184 
Krekewicz 146 
Kremerynne Elizabet 50 
Cresse (Kresze) 156 
- Mats 57 
Kretschmer (Kreczemere, Kreczmer, 
Kretzemer, Kretzmer, Kretczmer) 52, 
120 
- Andris 115, 133, 143 
- Jocob 49 
- Lorentz 56 
- Mathis 52 
- Michel 182 
Kretczner BaIczer 46 
Kreys J orge 10 
Cristoferus (Cristoff) 163 
Crocaw (Cracov) 191 
- Nicolaus 6, 10, 17, 18 
Krodeck 179 
Krodin Petrus 17 
Cromars Voitack 51 
Kromendorff Mattis 120 
Kromer (Cromer) Jocob, gnyvensis 48 
- Micolay 173 
Cromme Michel 89 
Crommender Mattis (Matcz) 125 
Krommel Martinus 21 
Kromrey (1) Hans 173 
Kronwel 11 
Kropp Mertin 133, 143 
Crossen Niclas 149 
Krouwel (Krovel) 10, 11 
Kriger Michel 46 
Kruczeborg (Cruczeborg) Michel 184 
- Nicolaus 145 
Kruger Henrich 94 


t 


..; 

 
I<;
		

/Pomorze_030_11_283_0001.djvu

			Krult (Krink) Jacob 119 
Cru
'c (Cruze, Kruse) 30, 66 
- Janke (Hans) 20, (2 
- Michel 136 
- Niclos 57 
- Petrus 54 
Crust Andris 15 
Cruyczeberg (Gruczberg) 189 
- Petir 189, 192 
Krysze Hans 53 
Krzizan Mertin 65 

uchss Valtin 48 
Kuene Nitcze, carnifex 191 
Kuerynder Nicolaus 28 
Kufros Jorge 47 
Kuher Nicolaus 11 
Kulase (?) Jahn 171 
Kule Matis (Mathis) 25, 61 
Kulhoeupt Petir 191 
Kulieching (1) 175 
Kumpanhus Nicolaus 10 
KUl1cze (Cuncze, Cunczen, Kuntcze) 
Andris 60 
- Else (Elze) 85, 93 
- Laurentius 139 
Kunczil (Kuncz.ils) David 118, 133, 138, 
143 
_ Johannes (Hanus) 33, 70, 107 
Kune Henlin 17 
- Laurentius 11 
- Niclas 60 
Cunot Mertin 181 
Kursener (Kursner) Jorge 64, 76 
- Niclas 42 
Kursenynen Woyteck 121 
Kurynder, Alde 18 
- Nicolaus 17, 18 
Kusch (Kwsch) Thomas 48 
- Valten 61 
Kuschmider George 172 
Kusgerne (?) Johannes 24 
Kussil (?) Niclas 74 
Kustal Michel 121 
Kustil Johannes 11 
Kybe Godke 31 
- Hermanus 33 
Kybynne 22 
Kynast Johannes 11 
Kynke 105 
Kyns Heynrich 145 
Kysch Valten 61 
Kysche Lorencz UIO 



 
I<; 


.... 


209 


Kywe Hermannus 70 
Kywynne 59 


L 


L.. cke Hen7'ich 93 
Lafal Andris 63 
Lakensneider (Lakinsneider) Tidemanus 
(Tide) 23, 59 
Lame, Wenzel der 42 
Lampka Jan 63 
Lamprecht Anthonius 139 
Lange (Langer, Longus) Hans 45, 54 
- Jocob 95 
- Ludewig (Ludwig) 64 
- Michil 23 
_ Nicolaus (Niclas) 18, 19, 124 
Langenowynne Elisabeth 13 
Laurentius sartor 145 
Lauryn Petrus 8 
Lawbenen Laurentius 18 
Lawdemer Niclas 45 
Laza7'us . .. 49 
Lebartynne Katherine 15 
Lebelynde Johannes 152 
Ledewich Hermanus 9 
Legnicz Maternus 13 
Legniczynne Gele 13 
Leinpner Francz 53 
Leipczk Thyme 8 
Leissaw Johannes 15 
Lemberg Bertram 23 
- Johannes (Johann) 8, 28, 68 
Lembergynne 10 
Lemmichin (?) Niclis 46 
Lenkener (Lenckener, Lenekner, Len- 
keler) 190 
- Katherina 137 
- Marcus 133, 143 
- Niclas 86 
- Symon 121 
Lerpener Nicolaus 70 
Leser Jacobus 43 
Lessin, Steffan de 13 
Lewe Cristan 177 
Lewitch Nicolaus 25 
Lewpolt Jacob 60 
Leydenmel Johannes 7 
Leymhusynne Clara 13 
Leymklecker Michil 9 
Leyner George 128 
- Nicles 90 
Leyste Heynrich 119
		

/Pomorze_030_11_284_0001.djvu

			210 


Libenwald (Libenwalt) Nicolaus 24 
- Petir 139 
Libesherchin 33 
Libesowge Johannes 15 
Liborius 142 
- Georgius 135 
Lichtinberg Johannes 6 
Liebenmole (Libemole) Mertin (Martin) 
121, 134, 143 
Liepttz Andris 62 
Liffholcz Johannes 14 
Limberg (Limborg, Limburg) 29 
- Hans 47 
- Mertin 67 
- rodzina 78 
Linde (Linda, Lynde, Lynden), cappella- 
nus Klauken von der 49, 97 
- Clauco de 20, 29, 30, 39, 56, 68, 80, 
Nycles von der (Nici os von der) 
41, 78, Niclos von der (Niclas von 
der) 49, 78, Niclus de 147 
- Jocob 85, 88, Jocob de 86, Jocob de 
(Jacob de) 93, 99 
- Johan von der, (Johann von der) 
41, 78, Johan de 58, Hanus 146 
Lindener 184 
- Jan 186 
- Mikołaj 186 
Lindenerynne (Lyndener:rnne) Cyrsten 
164 
Linke Hans 172 
- Nicolaus (Nicze) 21 
- Petir 25 
Liseman (Liesman, Lisman, Lyzeman) 
- Caspar, ksiądz 92, 99 
- der junge, Hans 115, 125, 131 
- Hans 85, 88, 121, 131 
Liszke, Niclis von 171 
Litman Andris 168 
Litschen Petrus 14 
Litte Marczin 46 
- Petir 45 
Lo zob. Loe 
Lobde Jocob 46 
Lobensmet (Lobinsmid) Petrus (Petir) 
24, 61 
Lobin Nicolaus 25 
Lobinczwirn (Lobinczvirn) Hannus 191, 
192 
- Laurentius 178, 180 
Lobinczwirgynne Katherina 178 
Lobindine 93 
Loch 10 


- puer 27 
- - Conradi 10, 65 
Lochstetynne (?) 173 
Loe (Lo, Loh) Johannes de (Johann von, 
Hans von, Hanus von) 29. 30, 39, 40, 
68, 80, 105, 110, 169, 178, 180 
- Niclas von 17B 
- Phillipus de (Philippus de) 153, 158 
Loestemper Mattis 139 
Lodil Petrus 18 
Lodovig 108 
Lokczewa Gritta 57 
Lollemait Janusch 21 
Longus zob. Lange 
Lorencz 49, 74, 189 
- der alde bawknecht 73 
Lorenczynne 6, 12 
Losker Hans 127 
Losscheer Niclos 64 
Loubil Johannes 8 
Loufer Nicolaus 15 
Loye Jacup 171 
- Matis 121 
- Niclus (Niclas) 91, 135 
Loyenne 106 
Lozer Johannis 86, 93 
Lozikes 57 
Luban, de 151 
Lubeschaw 86, 93 
Lubicz Johannes 11 
Lubiczyne Michil 12 
Lubner N. 163 
Lucas, domius 145 
Ludowig 46 
Lunborg Nicolaus 30 
Lutke Henrich 86 
Lymbergk Andris 61 
Lynaw, Mattis von der 47 
Lynberg Merten 73 
Lynde zob. Linde 
Lyndenerynne zob. Lindenerynne 
Lysynne Elizabeth 14 


M 


Maczke Bogdan 191 
Maczkyn Urethe 62 
Magness (?), cappellanus 62, 79 
Malcow Hanus 191 
Male Greger 44 
Malerynne Andris 48 
Mamalka Mattis 122 
Mamatkin Anna 42
		

/Pomorze_030_11_285_0001.djvu

			Marcus... 161 
Marcus 134 
Margareta 178 
Markvalt Niclas 126 
Marschalk (?) Franczke 119 
Marter 91 
Martini (?)... 179 
Martinus (Merten, Mertin) 145, 168 
- barbirer 134 
- carpentarius 24 
- in der loschmuhle 75 
Marusch Johanes 191 
Masur Jocob 56 
Matcz... 178 
Maties. .. 128 
Mathey h... 73 
Mathis .., eger 146 
Mathis ... tczyn 179 
Matis ." 110 
Mattis (?) '" mut 178 
Mattis '.. 75 
Mattis im Closterchen 96 
- bey dem Mozanczer 96 
- sutor 149 
Mattischine Hedwiga 45 
Matz Lucas 127 
Mazer Bartisch 85, 86 
- Merten 93 
Mazow, Johannes de 14 
Mcbus Barthel 53 
Mechor (?) Mats 64 
Meckeler (Meckler, Mekeler
 Conrad 8 
- Hans 51 
- Stenczel 165, 176 
- Symon 51 
- Zoffka 51 
Meckelerynne Andres 51 
Meisen Andris 16 
- Johannes 16 
Meisener Peter 164 
- Rudil 27 
Melantz (Melantcz), Johannis de 34, 87, 
90 
Melczer (Meltzer, Melttzer) 71 
- Casper 123, 129 
- Hanus 184, 186 
- Michel 48, 56, 115, 122 
- Petrus 95 
Memelerynne Marger 13 
Menczil Niclos 164 
Menden (Mende, Mendin) fratres 3, 4 
- Hinrici de 62 
- Johannes de (Johann) 25, 33, 71 


211 


Merchewka Niczka 172 
Merer Hans 47 
Mergerchin (Wergerchin) Steffan 46 
Merkei Hinricus 3, 4 
Mersche (Merse) Johannes de (Johan) 
23, 26, 39, 54, 59, 74, 79, 81, 84 
Merseborg (lVIersseborg) Henricus (Hin- 
ricus) 5, 6 
Mertin ... 161 
Messze Hans 123 
Messzunt (?) Cristel 178 
Mesz Jacob 98 
Mettis '.' 'lI 
Meurerin Magdalena 51 
Mewrer (Mewer, Meuwerer, Mewerer, 
Milwerer) Andris (Andirts?) 17, 43 
- Greger 43 
- Jocob 64 
- Johan (Jahen, Hans) 55, 123, 133, 143 
- der junge, Hans 58 
- Nycolay 112 
Mewsenestinne 162 
Meyssner Greger 62 
Meyszener Peter 115 
Michael ... 166, 176 
Michel .., 176 
Michel ... mecher 110 
Michelaw Steffan 166 
Michelteil Jocob 169 
MichiZ '" 148 
MichiZ ... aczsteyn 145 
Michil czymmerman 104 
Michlaw 115 
Mickisch Thomas 97 
Milde Urbanus 11 
Mischala Stentzek 122 
Misener Bertold 191 
Mitczke Jocob 172 
Mitzka Peter 116 
Mockerer (Mocker) Augustynus 44 
- Steffan (Steffen) 119, 169 
Moder 4 
Moler 43 
Molner 120 
- Jorge 56, 57 
- Mertin 121, 172 
Monch Johannes 72 
- Martinus (Mertin) 15, 169 
- sartor 15 
Mordebir Greta 122 
Mordeholcz Nicolaus 20 
Mordehop 95 
Mordetzepe 64
		

/Pomorze_030_11_286_0001.djvu

			212 


Morts (?) Mats 91 
Moshke Hans 112 
Mozanczer (Mosanczer, Mossanczer, 
Mosantzer) Bartholomeus 75 
- Conradus (?) 45 
- Hans 53, 169 
- Jacob (Jocob) 85, 91, 93 
- Kaspar 85 
- Mattis 190 
- Nycolaus 189 
- Symon 53 
Muckewalts Niclas 98 
Muckir Johannes 191 
Muckysch (Mukytsch, Mykysch) Thomas 
(Tomes) 54, 55 
Mulner Thomas 44 
Murckro (?) Lorencz 1411 
Muschinszky 104 
Musing Arnd (Arnke) 8, 65 
Myly Pawel 65 
Myslaw Nicolaus 27 


N 


N. der bogener 95 
Nal... PeteT 62 
Naler 87 
Namslaw 18 
- Nicolaus 18 
Naroszny Mattis (Matts) 86, 92 
Nase Conradus 13, 27 
Nayweka Gregars 112 
Neczelein (?) 70 
Neczynne Czyne 15 
Neffe Niclas 124 
Neidecke Symon 12 
Neiser Nicolaus ll, 18 
Nela de Nova Civitate (Nele us der Nu- 
wenstad) 15, 16, 53 
N erebergynne Ortye 171 
Netherynne Dorothea 50 
Newe Niclas 126 
Newman (Nueman) Hans 49 
- Tilo 17 
Neythartyne Elizabet 43 
Nezewancz Johannes 26 
Nichte, .., ge vom 87 
Nichte, Jacob vom 90 
- Johannes de 4, 34, 40, 59, 80, 87 
- Lorencz von 112 
- Pavel von 63 
- Petrus de (petir) 24, 29, 39, 61 
NicZas ... 128, 184 


NicZas .. .lungk 111 
NicZos ... 81, 148 
NicZus ... 183 
Nicolaus ... 3, 32, 36, 37, 158, 168 
Nicolaus ... bgeT 141 
Nicolaus (Niclas, Niclos, Niclus, Nicolai) 
apteker 52 
- a valva infra 107 
- czigelstreicher 151 
- kinder 178 
- uff der Colmiscergasse 63 
Nikine Andreas 33 
Nischewicz Nicolaus 25 
Nitcze ... 73 
Nobeler Jacobus 15 
Noffke Johannes 20 
- Peter 53, 113 
Noldener Franczke 6 
- Jorge 6 
Noschen Mattis 55 
Noske Nycolaus 189 
Nowack Stenczel 164 
Nozel Niclus 137 
Nueman zob. Newman 
Nuentich Heynrich 191 
Nultkendorff (?) Merten 54 
Nure Andris 168 
Nusleger (Nasleger?) 32, 34 
- Bernhard 72 
Nyczendey 145 
Nyszer Johanes 191 


o 


Obraw, Petrus von 9 
Ogel Hans 44, 55 
Oland Mertin 163 
Olffen, Gotke de (Godke de) 23, 39, 59 
Olsen (Olssen) 39 
- Petrus de 6 
Olsener (Olszener) Bartisch 167 
- Nicolaus 6, 7 
Olsleger (Olschleger, Olsthleger), de No- 
va Civitate 11 
- Niclos 67 
- Simon 98 
- Steffann (Steffan, Steffen) 56, 57, 96 
Omchin Johannes 20 
Opeczko Clauco 5 
Orlov, Petir von 145 
Orlowffska Kachna 51 
Orsel Nickil 74 
- Stenttzel 54
		

/Pomorze_030_11_287_0001.djvu

			Orthlos Casper 120 
Ortke (Ortike) Michael 190 
- Nic1us 185, 186 
Ortlieb (Ortlipen) Caspar 121, 169 
Osschetzky Greger 121 
Ostirreicher Jorge 13 
Ostirtag Nicolaus 27 
Ostirwicz Nicolaus 25 
- Tilo 17 


p 


Paczkaw (Pacl.kow) Johannes 7, 17, 19 
- Lorencz 18 
- Thomas 26 
Palsath Ludkonis (Ludko) 60, 79 
Palthorast (?) Jacob 114 
Palyck Caspar 45 
Pampusch 20 
Pape Ewirke (Ewirko) 22, 26. 59 
- - iunior 22, 38, 59 
- Herman 23, 39, 59 
Parczefal 25 
Paris (Parys) Johannes 10, 34, 72 
Pasch. ., Hans 161 
Pate 136. 190 
- Hanus 165 
Paternoster Conrad 25 
Paul ". 168 
Pavel ... 171, 177 
Pawel carpentarius 156 
Pazeler Hans 66 
Peckyn Ursle 120, 167 
Peczenerynne 189 
Peisker Steffan 7, 10 
Pekenhaut (?) 190 
- filius 190 
Peluska (Peluske, Peluszka) 57 
- Voytack 57 
Pel... W oytack 52 
Penttzlowwskey Katherina 47 
Perlinberg Petrus 31 
Perncr (?) Niclas 49 
Persk 70 
- Nicolaus 72 
Peter ... 161, 172 
Peterman 113 
Petir (Petro) 109, 142, 191 
- cursener 191 
- der glazer 96 
- meister 95 


213 


l 


Petir '" 110, 146 
Petresschine 119 
Petrus ... 32, 37, 145 
Pewsynne 13 
Peyler Nicolaus 15 
Peyszer (Peysser) Bartisch 121 
- Marcus 134 
Pfaff Hans 51 
Pflicht N. 64 
- Niclos 64 
Pflug Mertin 64 
Pfowentrit 14 
Pful Andris 64 
- Hartwig 4 
Pfuleman 124 
Pfunder Petir 15 
Ph . .. Hinricus 181 
Pherknecht Hans 47 
Piczmer Johannes 25 
Pilsin Jocob 189 
Pinkus Petrus 6 
Pirchalka (?) Andris (?) 75 
Placzkofa Margaretha 62 
Pladrelynne Barbara 14 
Platte Herbordus 5. 17 
Plescher 147 
Pletczke Bartus 65 
Plunske (Plunssky, Plunszka) Petir (Pe- 
ter) 92, 98 
Plyszert Hannus 114 
Po. '. Andris 146 
Poczener Johannes 13 
Podle Woitke 65 
Polak zob. Polonus 
Polan Gorge 138 
Pole Nic1as 54 
- Valter 54 
Polen zob. Polonus 
Polenynne 9 
Polnisch zob. Polonus 
Poloch Paulus 7, 18 
Pollach Valtin 54 
Polkewicz Petrus 15 
Polkov Laurentius 146 
- Petir 146 
Polonus (polak, Polen, Polenische, Po- 
lenysche. Polnisch, Polnische, Polny- 
sche) Janusch 14 
- Johannes (Jan, Janko, Hans) 13, 15, 
21, 25, 45, 98 
- Lorencz (Lorentez) 43, 65 
- Nicolaus 9, 14, 87
		

/Pomorze_030_11_288_0001.djvu

			214 


- Stenczlaw 191 
- Zich 145 
Ponte, Gerso (Gerse) de 93, 94 
- Grita de 86 
Porren Anna 49 
Porsleger Conradus 10 
- Luder 8 
- Ludovicus 45 
Posenaw Nicolaus 6, 7 
Posener Peter 65 
Postelin 153 
Prakupil 6 
Prawsser zob. Prusse 
Preszky Jon 52 
Prettzell (?) Jon 56 
Prewschner Trawde 42 
Prewselynne Elizabet 12 
Prewserynne Gcrdrutd 176 
Prewsyne Urban 46 
Preysensten Jocob 138 
Preysner Pavel 75 
Pruschessen Agnes 44 
Prusinczynne Margrit 14 
Prusnicz Nicolaus 25 
Prusscheffsky Martschyn 164 
Prusse (Prawsser, Prews, Preuse, Prev- 
sze, Prewse, Prewsse, Prewssz, 
Prewsz, Prewsze) 140 
- Andris 43, 68, 93 
- Conradus 28 
- George 124, 125, 170 
- Hans 53, 90 
- Lorentz (Lorencz) 41, 61, 119 
- Niclas (Nicze) 7, 41, 78 
- Petrus 11, 138 
- Simon 126, 167 
Puchalko Andris 57 
Pukyendorff (?) Florentz 129 
Pulkasch Voytack 122 
Pultz '" as 137 
Pusdro Steske 122 
Pussynne 50 
Puteo (Putten), Johannes de 22, 23, 24, 
26, 27, 29, 33, 38, 39, 59', 69 
Pycziner Johannes 8 
Pyetczeck Jan 57 
Pyrskala (Pyrszkale) Michel 116, 170 
Pysler Michel 53 


Q 


Quedlinborg Godke 16 


R 


R... Matcz 170 
Rabatt Pauel 44 
Rabian Franczko 8, 13, 38 
Rackendorff (Rackendorf, Rackendorf- 
fynne, Rockendorff, Rockindorff, Ro- 
kendorff) 25, 88, 92 
- Jacobus (Jocob, Jocub, Jakob, Jakub) 
13, 38, 116, 130, 175, 179 
- Johannes (Johann, Johan) 13, 3R, 41, 
7R, 172, 180 
- Niclas (Niclos) 92, 119 
- Werner (Vernl:'r) 25, 63 
Racolner Hans 43 
Radom, Elizabet de 13 
Radzech Hans 45 
Rake Hanus 94 
Rakinsey Tylko 4 
Rakynne Agnes 52 
Rape Niclos 67 
Ratcherynne Kathcrine 12 
Ratmann Paul 67 
Rawmunczer Johannes 6 
Rawze (Rawse) Johannes 46, 78 
- Nicolaus 27, 66 
- Petrus (Peter) 106, 137, 158 
Rebber ... ar 71 
Rebber (Rebbir) Albertus (Albert) 16, 
34, 38, 40, 72 
- - iunior 16, 22, 23, 38, 39, 54, 59, 79 
- Conrad 70 
- Ditmar (Dittmer) 3, 4, 23, 39 
- Gotke (Gotze) 8, 10, 16, 22, 37, 38, 59. 
- Tidman 29, 39 
Reczkaw Nicolaus 19 
Reczke Nicolaus 20 
Redener (Redner) Andris 121, 133 
- Steffan 167, 177 
Redmer, Johannes junge 16 
Reder Merten 53 
Redissch Weynand 20 
Refeldinne Anne 65 
Reiche Petir 15 
Reichel Caspar 116 
Reichenaw (Rechenaw, Reichnaw, Rcy- 
chenaw) Jacob (Jocob) 103, 110, 151, 
153 159 
Reinschdorff Bartholomeus 153 
Reisiger Martinus 24 
Rek 106 
Renis Niczko 118 
Repesse Niclas 133
		

/Pomorze_030_11_289_0001.djvu

			Reryne Nyckil 146 
Resmborg Guntherus 5 
Resschil Laurentius 18 
Rete Jocub 119 
Retink 60 
Retske Nicolaus 34 
Reyman Friczcze 11 
- Mats 127 
Reynoff Ewird 22, 58 
Reyntsch (Reyncz) 14 
-- Johannes 9 
- Pctir 145 
Reysweckynne 14 
Rhesze Blask 43 
Ribnitz Asmus 42 
Richart Nicolaus 25 
Rimer zob. Rymer 
Risch Nicolay 57 
Rischkaw (Rischkov) Nicolaus 33 
- Thomas 191 
Riszke zob. Ryszke 
Robatke (Robatky) Hans 62 
Rocos 190 
Rodecke Michil 12 
Roden (Rode) Lorencz 25 
- Pelcan 23 
- Winko de (Winkonis, Wynero) 9, 22, 
23, 59 
Rodmacherynne Wilkowa 62 
Roerochsche N. 184 
Rogaw (Rogow), Hannus de 191 
- H. 190 
- Hinricus (Heynrich de) 14, 191 
Roge Nyckil 146 
Rogendorff Barthold 45 
Roger Bartusch 138 
- Peter 138, 143 
Roksent (?) Michel 119 
Rone Nickil 11 
Roschen Nicolaus 21 
Rosenberg Jacobus (Jacob) 6, 8 
Rosener J ocob 48 
- Nicolaus 28 
Rosenlocher Mattis 107 
Rosenstengil Ortloff 17 
Rosinfeld David 16 
Rosinham Nickil 26 
Rostewszer (Rostewsscher, Rozdajczer) 
Gregor 118, 130 
- - uxor 118 
- Hans 94 
Roszkynne Anna 63 


IL. _ 


Rote (Rothe) Casper (Caspar) 155, 181, 
185 
- Nicolaus 17 
- Wernherus 26, 29 
Rotgisser Matis 6, 8 
- Symon 6 
Rottersteyn (?) Hans 126 
Rubin Simon 44 
Rubyt (Rubit, Rublit, Rubith) 65 
- Gotcze (Gotze) 68, 80, 89, 99 
- Gregor 59 
- Herman 22, 38 
- Johannes 5, 16, 37, 38 
Rudel zob. Rudil 
Rudiger Hans 52 
- Vicencz 68 
Rudil (Rudel) Johannes 17 
- Nicolaus 18 
- Petrus (Peter) 152, 159 
Rudisch Pauel 169 
Rudolff Peter 4 
Ruenort Wilhelm 163 
Ruge Nicolaus 27 
Rumpeler (Rumppeler) Nycolaus (Miko- 
łaj) 185, 186, 190 
Rumpolt der wagner 62 
Runge Merten 124 
Rungynne Girdrud 13 
Rupeler Jorge 66 
Rusopp (Rusoppe) Conradus (Conrad, 
Konrad), 7, 10, 16, 23, 38, 39, 59 
- Hans 74 
- Herman 54, 69, 79 
Russe (Russen) Hincze 30, 39 
- Jacobus 33, 69 
- Johannes (Johan) 7, lO, 38 
- Lucas 22, 23, 26, 27, 31, 38, 39, 40, 59 
- Petrus 19, 31, 32, 38, 40 
Ruszter (?) Mattis 157 
Ruthe Hans 75 
Ruttigess 69 
Rybe, Grose Goetke 9 
- Johannes 9 
Rychart Nicolaus 8 
Rymer (Rimer, Riner) Gregor 136 
- Jekil (Jekei) 18, 27, 66 
- Johannes 27, 66 
Ryszke (Riszke) Mathis 50 
- Voitke 122 


S 


s . .. Catherina 112 
Sagynne (?) Anna 52, 74 


215
		

/Pomorze_030_11_290_0001.djvu

			216 


Salbe Johannes 35, 72 
Salcza Nicolaus 18 
Salefelt Johannes 181, 185 
Samynne 136 
San, Traude von 94 
Sassim Tidman 23 
Sateler zob. Zateler 
Savekin 51 
Sawer Bartel 127 
Scampe, Hans vom 44 
Sch.. eleT BeTnt 177 
Sch . .. LOTencz 77 
Schack Andris 97 
Schanult Niclas 176 
Scharaffe (Scharaff) Johannes (Jon) 14, 
43 
Scharaffka Merten 57 
Schedagk (?) Matze 122 
Scheffer (Schefer) Jocob 125, 162 
- Mattcz 125 
Scheid 67 
Schekirke George 48 
- Thomas 48 
Schekrek (?) Woyteck 56 
Scheliga zob. Cziras 
Schellindorfhynne Anna 50 
Schemelynne Elizabeth 12 
Schenckeryne Margareta 48 
Schendegematis 18 
Schenkenberg Lorencz 65 
ScheT . . . ndeke 192 
Scherer Augustinus (Augstyn, Austin) 
5, 10, 87, 90 
- Johan 95 
- Niclas 103 
- Simon 10 
- Ticze 145 
Schermann Jocob(?) 158 
Schertecht Matis 26 
Schertke Michel 46 
Schetzka Nicolay 43 
Schewneman (Schewnemansz?) 173 
- Jocub 136 
Schiban Johannes 15 
Schile Petir 20 
Schillmanus Lorentz 42 
Schiltknecht Johannes 30, 32, 39, 40 
- Nicolaus 25 
Schirmacher Peter 46 
Schlecz Urban 47 
Schlegel Simon 53 
Schmidt Hans 61 
- Mats 165 


- Thomas 48 
Schneider (Schneyder) Andris 169 
- Melcher 119 
- Merten 93 
- Valtin 97 
Schneiderin Bartusch 42 
Schneidersche Margrit 48 
Schneidmulner Valten 113 
Schneydert Andriss 51 
- Ortey 51 
Schneyderynne Katherina 51 
Schoczcze Nicolaus 11 
Schofgerste Paulus 189 
Scholcz (Scholcze, Scholtcz, _Scholtz) zob. 
Schulcz 
Schonbornynne Else 48 
Schoneborn (Schonenborn) Nicolaus 9, 
46 
Schoneherman (Schoeneherman) Petir 
145, 191 
Schonwalt (Schonwald) Matz 116, 126 
- Niclas (Niclos) 119, 120 
Schopcz Mertin 49 
- Nicolaus 7 
Schorman Niclas 49 
Schornhalsyne Anna 47 
Schorte Johannes 68 
SchotcloTjf ." tcze 94 
Schotdorff (Schottorf) Casper (Caspar) 
41, 78 
Schotczee (Schotcz) Lorencz 66, 76 
- Peter 74 
Schotte Johannes 16, 28, 31, 40, 53 
Schram Mats 55 
Schranecher (?) Matz 53 
Schrebirnikynne Dorothea 12 
Schreck (?) Caspar 110 
Schreger 133 
Schrifft Niclos 65 
Schrodel Bernt 112 
Schroderpfennig Jorge 16 
Schrowenhuser Conrad 13 
Schuchwert Nicolaus 70 
Schulcz (Scholcz, Scholcze, Scholtcz, 
Scholtz, Schulcze, Schultis, Schulttz) 
Cristoff (Crystoff) 51, 53, 54 
- George (Gregor, Jorge) 121, 125, 127 
- Gernhart 121 
- Johannes (Hans, Hanese) 15, 18, 121, 
169 
- Liffardus 23 
- Lorencz 112
		

/Pomorze_030_11_291_0001.djvu

			- Mattis (Mathis, Mats) 62, 118, 120, 
126, 165 
- Merten 53, 126, 127 
- Michel 44, 55, 96, 176 
- Niclas (Nicles) 54, 97, 112, 125 
- Simon 51, 53 
Schulczyn Katherina 51 
Schuler Johann 4 
Schulethor Hans 82 
Schumacher (Schumecher) Czimen 95 
- Hans 65 
- Matis (Matz) 7, 45 
Schuman Jorge 125 
Schusterin Jacuben (Jacobini) 112, 162 
Schuttelaw Hannos 15 
Schuwert (Schuwirt) 56 
- Clemens 125 
Schwartz (Schwarcz, Schwartzen) Balt- 
zar 98 . 
- Nicolaus (Niclas) 6, 63 
- Peter 97 
Schwatter Pauel 116 
Schwentke (Schwenke) 52, 57 
Schwettzke (Schwetzky, Szwetzka) Gre- 
gor (Greger) 44, 61, 125 
Schwoger Cristoff 126 
- Nickl 130 
Schwoltes (?) Gorge 166 
Schwreck Bartusch 63 
Schwyyszy Wawrszynecz 56 
Schyper Niclus 185, 186 
Sczeszny Jocob 44 
Sebir (?) Niclos 164 
Seczerat Michil 18 
Segemunt 190 
- husgenoss (?) 110 
Segil, Hans von der 137 
Seidermel 16 
Seitz zob. Zeitcz 
Selmanne Mertin 69 
Semilrokynne Katherina 12 
Senff zob. Zenff 
Senftelebin Nicolaus (Nicolai) 8, 26, 65 
Serwatka (Serwotka, Zerwatka) Matis 
122 
- Thomas 57 
- Valentin 55 
Sewrer (Sewirer) Mattis 184, 185 
Seydenhaffter Friderich 48 
Seydlo Nuwenstad Felca (?) 70 
Seyffridt (Seyffert, Seyffried) Andris 48 
- Hans 124, 126 
Seyo . .. Anna 112 


217 


Seyge (?) Lorencz 128 
Seyler 77 
- Greger 67 
- N. 67, 77 
Seyskrick Bonaventura 48 
Sgafronkyn 51 
Sidel (Sydel) Bartusch 181, 185 
Sigfrid Ebrard 52 
Silber Johannes 11 
Simon uff docters garten 96 
Sinnesnicht 10, 11 
- Johannes 11 
Sittaw Johannes 33 
- Mikołaj 159 
- Piotr 159 
Sittynne Ortye (Orthe) 105, 110, 154, 159 
Skurka Pauel 58 
Slamynske Jahn 122 
Slatyjan Hans 65 
Sleger Casper 3 
Slesier Hans 56 
- Niclas 55 
- Peczold 191 
Slitt Caspar 47 
Slodowi Lorencz 57 
Sionka Jacub 56 
Slusene Hinricus 189 
Smeit Franczke 112 
Smet (Smeth, Smit, Smidt, Smyde) Arnd 
68 
- Hinricus 14, 25 
- Nicolaus 9 
- Paul 62 
- Symon 119 
Smolle Johanne (Johani), 62, 67 
- Niclos 50 
Smuda Jan 44 
Sneider (Sneyder) Andris 135 
- Gregor 41 
- Hannos 134 
- Melcher 124 
- Stenczil 106 
- Symon 158 
Snellenberg Heynrich 56 
Soffeman Gregor 60 
Sollerbuch Johannes 21 
Somer Cristoff 125 
- Hans 115 
Someraw Johannes 5 
Soner Hensel 4 
Sonneschyne Margareta 48 
Sontag (Sontagk) 98 
- Antonius 115, 119, 129, 166
		

/Pomorze_030_11_292_0001.djvu

			218 


Soporn Jorge 125 
Sorge Michel 126 
Soruka (Svenka?) Andris 98 
Sost (Zost), Andris in 4 
- Henricus (Heinrich) 74, 79 
- Johannes (Johan) 27, 39, 66, 80 
- Nicolaus 33, 40 
- Petrus (Peter, Petir) 70, 80, 93, 94, 99 
Sostynne (Zostinne) 28, 34, 67, 72, 80, 88 
Sperhekil 65 
Sperling Burckartt (Burkard), 94, 98 
- Stenczel 170 
Sperlingine (SperIunginne) 165 
- Else 112 
Spiczkegil Bartusch 24 
Spilman Michael 111 
Sponer Andris 111 
Spremberg NicIos 60 
Springenberg 43, 78 
Sprottaw, puer 9 
Sprungil Nicolaus 13 
Sszylka Jorge 57 
Stabanker 96 
Stachora Stanislaw 57 
Standynne Hedwych 47 
Stane Janke 20 
Stanginwald Andris 25 
Starck (Starke) Conrad (Kunrad) 125 
Staschke (Stasche, Steske, Stesko, Sten- 
czel, Stenczil) 145, 151, 175 
- der becker 67 
- czigilstreicher 103 
- in der Honigsneidergasse 68 
- Nicolaus 28, 77 
Staske ... 129 
Stastete (?) Michil 190 
Statkneehtynne Anne 25 
Stawke Johannes 24 
Stebener 156 
Stecher Matis 18 
Steckenbogil Peter 60 
Steffan (Stephan) 77 
- Andris 53 
- Hans 98 
- J ocob 164 
Steintor 81 
Stenczil (Stenczel) zob. Staschke 
Stenczlawynne 189 
Stenkenbogel Peter 60 
Stephan zob. Steffan 
Stephan ... 161 
Stephanynne Agnite 117 
Sternberg Hinrich 26 


- Nicolaus 63 
Sternbergynne Katherina 20 
Sternogel 60 
Steszkyn Barbara 48 
Steyerer Conrad 13 
Steyn Marcus 111 
Steyner Jocob 16 
Steynweg (Steinweg) Johann 4 
StevelbTe... Hans 161 
Sticklin 117 
Stifelbretter (Stiffelbret) Lorencz 92 
- Pauel 92 
Stile Hans 92, 94 
Stodewesscher 181; rodzina. 185 
Stodolke Jocob 127 
Stolcze (Stolcz) 155 
- Hannus 182 
- Peter 182, 185 
Stolczwecke Petir 15 
Stolle J orge 41 
- Peter 133, 143 
Stolpe Conrat (Konrad) 134, 143 
Stolynne Grythe 50 
Storm Petir 189 
Stormer Tideman (Tidman) 27, 66 
Stormglocke Nicolaus 23 
Stos 169 
Stossynne Grithe 13 
Stoyanynne Katherina 13 
Stozeck Wafersynetz 123 
- Franczke (Francisco) 8, 17 
Strasburg zob. Strosberg 
Strattzwhufa (?) Andris 63 
Strauchman Andris 61 
Straws Greger (Gregor) 58, 79 
Stregener 18 
Streicher Lorentz 42 
Strenhil Petir 50 
Stritzkinne Elsze 57 
Strobynen Matsk 173 
Stronen Steffan 115 
Stras Lorens 183 
Strosberg (Strasberg, Strasburg) 
- George 91 
- Lorencz 46 
- Nicolaus 16 
- Paul 60, 69, 80 
- Petrus 30 
- Thomas 15 
Strubel (Struebil) Michael (Michil) 7, 10 
Strziczka Nicolay 56 
Stulttz Stenttzel 48 


J 
. 
\ 


--;""\..
		

/Pomorze_030_11_293_0001.djvu

			, 


Suewermilch (Suermilch) Caspar (Kas- 
par) 181, 185 
Sule Matis 73 
Sulke 11 
Suntentag (?) Hinricus 15 
Sutaw (?) Johannes 71 
Swantke 189 
Swarczbach 15 
- Johannes 15 
Swarcze (Swarczen) Albertus 33, 70, 92 
- Andrico 14 
- Johannes (Hans) 33, 68, 70 
- Lucas 10, 14 
- Nickil 17, 29 
Swarczeblasynne Andris 118 
- tochter 118 
Swarczendorff Nicolaus 24 
Swarczkopp Petrus 72 
Sweinchinne Barbara 117 
Swepogen, Steszke vom 45 
Swertfeger (Swerthfeger) Langenicze 17 
- Mattis 97 
Swertfegerynne Katherina 12 
Swidnicz (Swidenicz) Franczke 17 
- Johann 185 
Swoger Bartusch 126 
Sygfryd zob. Zegefrid 
Symo, Henricus de 21 
Symon pistor 146 
Symonyn Barbara 51 
Sysekynne (?) Dorothea 123 
Syt... PetiT 146 
Szafroneck 63 
Szaglofa Skoka 63 
Szeynhalss Ludwig 56 
Szezulka Mattis 57 
Szolowsszki Jacob 122 
Szwarezkop 95 
Szwetzka zob. Schwettzke 


T 


j 

 
I 
) 


Tasse Martinus 20 
Tatke Woytke 47 
Taubenheim Hans 164 
Tausentlist (Tawsentlist) Jorge (George) 
49, 96, 100 
Tczepel zob. Tschepil 
Tczuscze Paul 56 
Tegenheim Paul 44- 
Teilmessern 164 
Teitkenkus zob. Teudencus 


Lo- 


219 


Teneczerer 82 
Tenkil Pau el 11 
Tenkwsynne 93 
Tenner Mathis 164 
Tepper Hanns 67 
Teschner (Teschener, Tesschener) 80 
- kapelan Teschner6w 49, 78 
- Johan 120 
- Jorge 96 
- Martin 80 
- Mathis 66 
- Philip (Filip) 120, 131 
- Steffan 66, 80 
Teudencus (Toydenkus, Teitkenkus, To- 
tenkos) Conrad (Konrad, Cuneze, 
Kuntcze) 64, 79, 115, 119, 130 
- Johann (Johan) 86, 88, 93, 99 
Them (?) Jacob 55 
Thomas...ck 74 
Thomas Gorge 54 
Thomasynne 137 
Thomkawha 63 
Thomkine Else 62 
Thornisch Greger 42 
Thowa 118 
Tideman...born 86 
Tile Petir 4 
- Steffen 149 
- filius Tylekonis 191 
Tilemanni 64 
Tillch (Tissch?) Hinricus 6 
Tirgarthe Jacobus 9 
Tisscher Andreas 10 
Toffilmecher Nicolaus 6 
Topper 58, 64 
Topperer Nicolaus 66 
Topperyn Martusyn 63 
Torgau Niclas 157 
Toscheler Balczer 126 
Totenkos zob. Teudenkus 
Toydenkus zob. Teudenkus 
Trache Niclas 82 
Trattz Nicolay 98 
Treger Matis 19 
- Nicolaus 12 
Trewlewte 13 
Trewteln zob. Trutil 
Trewtil zob. Trutil 
Trippenmecher Franczke 27 
Troges (?) Czessel (?) 110 
Tropper J ocop 137 
Troyan Jahn 46
		

/Pomorze_030_11_294_0001.djvu

			220 


Trugescherer Johannes 21 
Truncklynyn 90 
Trutil (Trewteln, Trewtil) 29 
- Peter 139 
- Segemunt 156 
Tryputsch Pawel 171 
Tscharne Michel 62 
Tschech John (Jontsehech) 119, 129 
- Lorencz 163 
Tschenkus Bartusz 76 
Tschepil (Tczepel) Thomas 58, 134 
Tschesla zob. Czesia 
Tschirkola Lucas 42 
Tsteszla zob. Czesia 
Twarok Mattis 47 
Ty...Symon 145 
Tylitz Stenczil 118 
Tylman Mertin 67 
- pellifex 145 
Tzerte (?) George 43 


u 


Udlofy Petrusz 153 
Umme Bertel 3 
Unger Johannes (Hans) 9, 86, 91 
- Nicliss 96 
Ungers Eydem, Johannes 18 
Unworlorn 135 
Urban 52, 74, 135 
- Nicolaus 52 
Urbanynne Barbara 117 
Uregang (1) Michel 174 


V zob. F 


w 


Wabitez, Lucas vom 94 
Wachs...lor Andris 95 
Wachsleger (Wachssleger, Wachsloger. 
Weychsleger, Wachsloer, Vohszleger) 
8 46, 87, 95, 115 
- Andris 58, 59 
- Jacuba 65 
- Mattis (Matcz) 46, 58, 59 
Waczenrode (Watczenrode, Watczelrade, 
Watczelrode, Watczerode, Watzenro- 
de, Waczelrode), bracia 33, 70; ka- 
płan 67 
- Albertus (Albrecht, Albert) 7, 17, 27, 
28, 37, 38, 39, 66, 72, 80, 88, 99 
- Czarias 5, 28, 37 


- Fryderyk (Frederich) 40, 61, 79 
- Lucas (Łukasz) 47, 64, 65, 67, 76, 78, 
80, 92, 99, li5, 130, 131 
Wagnerynne Plone 163 
Walbert zob. Falbrecht 
Waldfurstyn zob. Waltforster 
Wale Ludko (Ludco, Lutko) 22, 59, 7C 
Walenten der weynschenke 120 
Walewecke Hannus 182, 185 
Walitez Lucas 88 
Walter Hans 60, 96, 100 
Waltforster (Waldfurstyn) 150 
- Jacobus 34, 71 
Waltknechtin 51 
Walwerk Walter 189 
Wantynne Dorothea 51 
Warchol Pawel 118 
Warschaw (Warsschaw) Johannes 5 
- Steffan 13 
Wattel Hans 92, 94 
- Jorge 92 
Wayner Contze 119 
- Raphael 93, 94, 95, 97, 99 
Waynknecht Jocub 107 
Waze Cuncze 146 
We. he Stenczel 115 
Weber Paul 54 
Wechter Lorentz 62 
Wechterynne Katherina 12 
Wege, Johan vom 96, 100 
- Tilo (Tileman) vom 105, 110 
Weger Nicolaus 17 
- Olbrecht 7 
Weiche Stenczel 164 
Weisburste Mathis 47 
Weise (Weiss e, Weyse, Weysze, Weize, 
Weyze, Wise, Wi2e) Andreas (Andir- 
co) 4, 7, 33 
- Mathias (Mathis, Mattis, Matthies, 
Matis) 3, 4, 9, 52, 58, 75, 79 
- NicIos (NicIaz) 50, 162 
Weisehenne Nicolaus 15 
Weishoupt (Weyshoup, Weysheupt) Han- 
nus 110, 184 
- Niclus 134 
Weitstich Conrad 13 
Welcker zob. Welker 
Weleweck:e Johannes 5, 23 
Welheld 166 
Welker (Welck.er) Caspar (Kas par) 90, 
91, 94, 95, 99 
- Merten 123 
Welser Johannes 11
		

/Pomorze_030_11_295_0001.djvu

			ł 
I 


Wenczil vater 138 
Wenczil ...nassengTabeT 129 
Wenczlaw 18 
- Steffan 16 
Wende Nicolaus 18 
Wendenraze (Wendenracze) Nicolaus 10, 
21 
,Wenke. Girlacus 24, 39, 71 
Wenkendich 85 
Wentzel der bader 150 
WeT... Nickil 37 
Wergerchin zob. Mergerchin 
Werle Hinricus 23, 39 
Wermisch 69 
- Petir 28 
Westande Johannes 29 
WestIal Georgio 149 
Weyde Peter 112 
Weykerth 120 
Weyman Segemunt (Sigmund) 119, 141 
Weynachte Nicclus 172 
Weyner Hans 58 
- Hinricus 9 
Weyngertner Hans 42 
Weys (Weyss) Baltzar (Balttzar) 98 
WeysgerbE'r Philip 51 
Weysheupt, Weyshoup zob. Weishoupt 
Weyssnest (Weysfurst) Mats 67, 77 
Wigenholczynne 24 
Wilde Cuncze 24 
Wildenberg Hieronim (doctor Jeroni- 
mus) 114, 130 
Wildermut Frenczik 11 
Wildersin (?) 25 
Wilhelm... 183 
Wilhelm 82 
- Petir 25 
Wilko Hinrich 26, 64 
Wilkowa Dorothea 63, zob. Rodmache- 
rynne 
Willin 174 
Wilwecke 189 
Winda, Albertus de 23, 39, 59 
Winer Hinke 4 
Winkeler (Vynkeler) Barthold 13 
- Heyncze 146 
- Petrus 6 
Winter Habundius 65, 80, 85, 88, 93, D9 
- Hans 86, 88, 91 
Wirt Hans 43 
Wiszner Hans 44 
Witchen Johannes 20 
Witte Henricus 44 


--- 


- 


221 


- Tilo 8 
Woiczech (Woyczach, Woytschech) 121 
- Jurga 65 
- Steffan 145 
Woytack KTe... 163 
Woitsch (?) 112 
Woitzke 118, 165 
Wola w Hannos 12 
Wolff Gregars 58 
- Johannes 18 
- Michel 113 
Wolffirch Marttczin 46 
Wolfram Niclus 50 
Wolgemut Hans 165 
- Jorghe 42 
Wolkenstein B. 65 
Woloffzick Jocob 122 
Wonnelyne 183 
Wonnenberg Jorge 18 
Worffler Peter 184 
Wunderlich Lucas 46, 48 
Wymeme Niclos 43 
Wynczonis Conrad 33, 70 
Wyner 97 
Wynsburg Jost 6 
Wynterynne 97 


y 


Yden Jone 62 
Ylaw Nicolaus 18 
Yordan 73 
Ysennbart Johannes 7 
Ysernhewpt (Iserkarst?) Hermannus 
(Hermanus) 21, 38, 58 


z 


Z... Hans 124 
Zagelky Pescke 56 
Zalich Hans 49 
Zantgasse Petrus 29 
Zarwechterynne Girdrud 12 
- Petir 13 
Zateler (Sateler) Bartusch 190 
- Hans 50 
- Ruther 4 
Zatelerynne M. 112 
Zawirpffefir Tilman 6 
Zaydeger (?) (Zandlege) Mattis 124 
Zcande, Niclas von der 123, 131 
Zcenszkychlep Loreck 57
		

/Pomorze_030_11_296_0001.djvu

			222 


Zegefrid (Sygfryd) Ewird (Ewerke) 23, 
60 
Zeiler (Zeyler) Jorge 162 
- Matis 25 
- Niclas 89 
Zeitcz (Seitz) swester 85, 93 
Zempky Stefky 123 
Zemeler Vicencz 127 
Zemisch 145 
Zenff (Senff) Clymke 21 
- Matis 21 
Zenger J ost 17 
Zennlrocke Johannes 12 
Zerwatka zob. Serwatka 


Zesulka Blask 57 
Zeydenhafter Hans 111 
Zeyffert Hans 174 
Zeyler zob. Zeiler 
Zezulcka Martczyn 57 
Znayn Traude 51 
Zoraw Petrus 18 
Zost zob. Sost 
Zostinne zob. Sostynne 
Zsack Matsthey lU 
Zuge Hanns 145 
Zybella Andris 162 
- schwester Traude HI2 
Zzcpke Dorothe 44
		

/Pomorze_030_11_297_0001.djvu

			INDEKS NAZW MIEJSCOWYCH 


Indeksem objęto nazwy miejscowe występujące wyłącznie w tekście tr6dłowym 
oraz uzupełniających go przypisach rzeczowych i tekstowych. Hasło główne tworzą 
nazwy w języku polskim. Niezależnie umieszczono też nazwy w brzmieniu oryginal- 
nym z podaniem torm występujących w tródle, odsyłając do hasła głównego. 
Wątpliwości zaznaczono znakiem zapytania. 
W indeksie użyto następujących skrótów: ul. - ulica, zob. - zobacz. Cyfry 
przy hasłach oznaczają numery stron. 


A 


Antiqui Thor zob. Toruń, Stare Miasto, 
Brama Starotoruńska 
aqua Bostolcz zob. Toruń, Stare Miasto 
patrimonium i przedmieścia, Posto- 
lec 
aquae transitus 7 


B 


badstobe, badstoben zob. Toruń, Nowe 
Miasto, łaźnie; Toruń, Stare Miasto, 
łaźnie 
balneum, balnei zob. Toruń, Nowe Mia- 
sto, łaźnie; Toruń, Stare Miasto, 
łaźnie 
Bosto1cz zob. Toruń, Stare Miasto, pa- 
trimonium i przedmieścia, Postolec 
brewhawsz zob. Toruń, Nowe Miasto, 
browar 
budae magnae zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, budy wielkie 
budae parvae zob. Toruń, Stare Miasto, 
budy małe 


, 


C 


canale zob. Toruń, Nowe Miasto, rowy 
Capitulum Culmensc zob. Chełmża, ka- 
pituła 
castrum zob. zamek 
census retro Cerdones 125 
Cerdonum platea zob. Toruń, Nowe 
Miasto, ul. Garbary 
Chełmża; kapituła 28, 33, 68, 90 
Circulus zob. Toruń, Nowe Miasto, ry- 
nek; Toruń, Stare Miasto, rynek 


cleyne buden zob. Toruń, Stare Miasto, 
budy małe 
Clostirchen zob. Kaszczorek 
Colmensehe zob. Chełmża, kapituła 
Colmische gasse zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, ul. Chełmińska 
Colmische weg zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, patrimonium i przedmieścia, 
droga chełmińska 
Colmischer thor zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, Brama Chełmińska 
Culmensis platea zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, ul. Chełmińska 
Culmensis porta zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, Brama Chełmińska 
Czegingasse zob. Toruń, Stare Miasto, 
ul. Kozia 
czigilheuser zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, cegiel- 
nie; Toruń, Nowe Miasto, cegielnia 


D 


Danczke zob. Gdańsk 
domus laterum zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, patrimonium i przedmieścia, 
cegielnie 


E 


ex opposito murls 117 


F 


fartorium zob. Toruń, Stare Miasto, 
rze:tnia 
Fergasse zob. Toruń, Stare Miasto, ul. 
Mostowa
		

/Pomorze_030_11_298_0001.djvu

			224 


Finkenau, może Finkental, osada zagi- 
niona na Bydg. Przedmieściu 31 
Fleischergasse, Fleischgasse zob. Toruń, 
Stare Miasto, patrimonium i przed- 
mieścia, ul. Rzeźnicza przy zamku 


G 


gazae zob. Toruń, Stare Miasto, stajnie 
Gdańsk 146, 155 
Gerber gasse, Gerbirgasse zob. Toruń, 
Nowe Miasto, ul. Garbary 
Gerberhof, Gerbhof, Gerberhus zob. To- 
ruń, Nowe Miasto, garbarnia; To- 
ruń, Stare Miasto, garbarnia 
Gerechte gasse, Gerechtingasse zob. To- 
ruń, Nowe Miasto, ul. Prosta 
gerone zob. Toruń, Nowe Miasto, ciek 
Gerstengasse zob. Toruń, Stare Miasto, 
ul. Jęczmienna 
gewandha wsz zob. Toruń, Stare Miasto, 
ratusz, sukiennice 
gewelbe zob. Toruń, Nowe Miasto, skle- 
pienie; Toruń, Stare Miasto, slde- 
pienia 
Glowschy Wasser zob. 
Miasto, patrimonium 
Woda Gł6wcza 
Gottelhof zob. Toruń, Nowe Miasto, rzeź- 
nia; Toruń, Stare Miasto, rzeźnia 
graben zob. Toruń, Nowe Miasto, ro- 
wy; Toruń, Stare Miasto, patrimo- 
nium i przedmieścia, rowy 
Gramttz, Grębocin zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i przedmieścia, 
droga do Grębocina 
granice między Starym i Nowym Mia- 
stem Toruń 58, 127 
Grelochyn gasse, Grolockyngasse, Toruń 
Nowe Miasto 164 
grosse buden zob. Toruń, Stare Miasto, 
budy wielkie 
grosse Convent zob. Toruń, Nowe Mia- 
sto, kości6ł św. Mikołaja i klasztor 
dominikan6w 
Grosse gasse zob. Toruń,' Stare Miasto, 
ul. Wielka 


Toruń, Stare 
i przedmieścia, 


H 


haus, hawz, hus. zob. zamek krzyżacki 
Heiligengeist thor: zob. . Toruń, Stare 
Miasto, Brama św. Ducha .'. 


herring und dorschkromen zob. Toruń, 
Stare Miasto, kramy rybne 
heymlichkeit zob. zamek krzyżacki, 
Gdanisko 
hinder dem gerichte zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i przedmieścia, 
sąd ławniczy przedmiejski. 
- der mawer 43 
- der Paul er gasse pforte obir 124 
- Sente Jacob 117, 130, 164 
- Unser Frawen 46 
Honigsneidergasse zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i .przedmieścia, 
ul. W oskownicza 
Horreum, horrea zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, spichrze 
Hospitale zob. Toruń, Stare Miasto, 
szpitale; Toruń, Nowe Miasto, szpi- 
tal 
Hundestobe zob. Toruń, Nowe Miasto, 
ul. Browarna 


I 


infra muros 7, 43 
lusta platea zob. Toruń, Nowe Miasto, 
ul. Prosta 


K 


Kaszczorek, Wles pod Toruniem 52, 56 
- grodzisko 96, 100 
Kelle zob. Parva Kelle 
keller zob. Toruń, Stare Miasto, piw- 
nice 
ken der mawer obir zob. ex opposito 
muris 
Korith, Corith zob. Koryto 
kornus zob. Toruń, Stare Miasto, spich- 
rze 
Koryto, wieś pod Toruniem 150, 153, 
159 
kottilhof, kuttelhof, gottelhoffe zob. To- 
ruń, Nowe Miasto, rzeźnia 
Kozelach zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, Łacha 
Kozia 
Kubrucke zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, Most 
Krowi 


L 


Lache 74, 79. 
laterum domus. zob. Toruń,- Stare Mia-
		

/Pomorze_030_11_299_0001.djvu

			sto, patrirnonium i przedmieścia, 
cegielnie; Toruń, Nowe Miasto, ce- 
gielnie 
Lewbittz zob. Toruń, Stare Miasto, pa- 
trimonium i przedmieścia, droga do 
Lubicza 
Lewiker weg zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, droga 
do Lulkowa 
Libertas Nova zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, patrimonium i przedmieścia, 
Wolność Nowa 
Lidzbark Welski, miasto 152 
loch zob. Toruń, Nowe Miasto, furta 
paulińska 
loschmuhle zob. Toruń, Stare Miasto, 
kran, dźwig 
Lutirberg zob. Lidzbark 


M 


melczhus zob. Toruń, Nowe Miasto, 
miclcuch 
rnercatorium zob: Toruń, Stare Miasto, 
ratusz; sukiennice 
Minores zob. Toruń, Stare Miasto, ko- 
ściół N. Marii Panny i klasztor 
- retro Minores 9, 10, 46 
Mockra, Mocker, . Mockri zob. Toruń, 
Stare Miasto, patrimonium i przed- 
mieścia, Mokre, wieś 
- flutrynne zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, Mokre, 
struga 
- Magm! zob. Toruń, Stare Miasto, pa- 
trimonium i przedmieścia, Mokre 
Wielkie 
- Parva zob. 
trimonium 
Małe 
mole zob. Toruń, Stare Miasto, młyn 
monchen ad S. Nicolaum zob.' Toruń, 
Nowe Miasto, kośCiół św. Mikołaja 
i klasztor dominikanów 


Toruń, Stare Miasto, pa- 
i przedmieścia, Mokre 


N 


Newdecke 92 
Ncwe Fryheit zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, Wol- 
ność Nowa 
Nonnengasse zob: Toruń, Nowe Miasto, 
ul. Panicńska 
Nonnenspedel zob. Toruń, Nowe Miasto, 
szpital zakonnic 


225 


o 


olhawsz zob. Toruń, Stare Miasto, ole". 
jarnia 


P 


,Parva Kelle 34, 87, 90 
Pauler Brucke zob. Toruń, Nowe Mia- 
sto, ul. Paulińska; Toruń, Stare 
Miasto, ul. Most Pauliński 
- under der Pauler Brucke 42, 78 
- gasse zob. Toruń, N owe Miasto, ul. 
Paulińska 
- - pforte 124 
Pfandgasse, Toruń, Nowe Miasto, 120, 131 
Podel zob. Toruń, Stare Miasto, patri- 
monium i przedmieścia, woda 
Pons novus Praedicatorum zob. Toruń, 
Stare Miasto, ul. Most Pauliński 
Porta Culmensis zob. Toruń, Stare Mia- 
. sto, Brama Ch€łmińska 
_. Scolae "zob. Toruń, Stare Miasto, 
Brama Szkolna 
Pozna w .157 
prata zob. Toruń, Stare Miasto, patri- 
monium i przedmieścia, łąki 
praetorium zob. Toruń, Nowe Miasto, 
ratusz; Toruń, Stare Miasto, ratusz 
- cellaria nova sub praetorio zob. To- 
ruń, Stare Miasto, ratusz, piwnice 
pod ratuszem 
- budcn umb das Rathus zob. Toruń, 
Stare Miasto, ratusz, budy 
- - under dem Rathus zob. Toruń, 
Nowe Miasto, ratusz, budy 


R 


Rorwezen, Rorwesin zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i przedmieścia, 
łąki 
- bey den graben 92 
rossmole zob. Toruń, Nowe Miasto, 
młyn koński 
ryng, am rynge zob. Toruń, Nowe Mia- 
sto, rynek 


S 


Sancta Katherina zob. Toruń, Nowe 
Miasto, kościół św. Katarzyny 
Sanctae Annae platea zob. Toruń, Sta- 
re Miasto, ul. św. Anny
		

/Pomorze_030_11_300_0001.djvu

			226 


Sanctus Georgius, zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i przedmieścia, 
kościół św. Jerzego 
- - capelle zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia. kościół 
św. Jerzego, kaplica 
- - prebesthey zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, patrimonium i przedmieścia, 
kościół św. Jerzego, probostwo 
- Jacobus zob. Toruń, Nowe Miasto, 
kościół św. Jakuba 
- Johannes zob. Toruń, Stare Miasto, 
kościół św. Jana 
- Laurentius zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, kościół 
św. Wawrzyńca 
- Nycolaus zob. Toruń, Nowe Miasto, 
kościół św. Mikołaja 
schabernack zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, szaber- 
naki 
schifsstange zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieśmia, przy- 
stań 
schiessgarten zob. Toruń, Stare Miasto, 
strzelnica 
schneidemole zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, tartak 
Schulctor, Schultor zob. Toruń, Stare 
Miasto, Brama Szkolna 
Scgcler badstobe zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, łaźnie, łatnia na Zeglarskiej 
Sinte Jacob zob. Toruń, Nowe Miasto, 
kościół św. Jakuba 
- Jorgen zob. Toruń, Stare Miasto, 
patrimonium i przedmieścia, kościół 
św. Jerzego 
- Katherin thor zob. Toruń, Nowe 
Miasto, Brama Bydlęca 
slosz zob. zamek 
Smagorsker Wasser zob. Toruń, Stare 
Miasto. patrimonium i przedmieścia, 
Woda 
Smeergasse, Smergasse zob. Toruń, No- 
we Miasto. ul. Sadlarska 
speicher zob. Toruń, Stare Miasto, 
spichrze 
spital, spittal, spedale zob. Toruń, Nowe 
Miasto, szpital; Toruń, Stare Miasto, 
szpital 
stabulum zob. Toruń, Stare Miasto, staj- 
nie 
stalle zob. Toru!}, Stare Miasto, stajnie 


Stentor zob. Toruń, Stare Miasto, Bra- 
ma Kamienna 
steynkrome zob. Toruń, Stare Miasto, 
kramy murowane 
Sutorum platea zob. Toruń, Stare Mia- 
sto. ul. Szewska 
swebogen, swebogin zob. Toruń. Stare 
Miasto, sklepienia 
Synte Jocob gasse zob. Toruń, Nowc 
Miasto, ul. św. Jakuba 


T 


testu do zob. Toruń, Stare Miasto, skle- 
pienia 
thorm, torm zob. Toru!}, Stare Miasto, 
wieże; Toruń, Nowc Miasto, wieżc 
Thornische Wasser zob. Toruń, Stare 
Miasto, patrimonium i przedmieścia, 
Woda Toruńska 
Toruń, Nowe Miasto passim 
- Brama Bydlęca (św. Katarzyny) 115 
- - Garbarska 116, 130, 156 
- - św. Jakuba 116, 117, 130 
- browar 165 
- cegielnia 103, 151 
- ciek wOdy 104, 126, 131 
- furta do młyna 126 
- - paulińska 124, 125 
- garbarnia 171 
- kościół św. Jakuba 117, 130, 149 
- - św. Katarzyny 115, 118, 127, 143 
- - św. Mikołaja i klasztor dominika- 
nów 93, 96, 111, 125, 130 
- łaźnia 149, 150, 157 
- mielcuch 116, 133, 136 
- młyń koński 172 
- ratusz Nowego Miasta 113. 136, 139, 
140 
- - budy pod ratuszem 122 
- - piwnice pod ratuszem 123 
- rowy, fosy, kanały 156, 158 
- rów rakarski 118, 120, 131, 154, 159 
- rynek Nowego Miasta 133 
- rzeźnia Nowego Miasta 127 
- sklepienie pod bramą (?) 107 
- szpital św. Piotra i Pawła 116, 117, 
128, 130, 147, 150 
- - zakonnic 117, 147 
- tama 126 
- ulica Browarna (Psia) 150, 159 
- - Bydlęca (św. Katarzyny) 166
		

/Pomorze_030_11_301_0001.djvu

			- - Garbary 109, 125, 131, 137, 169, 
172 ' 
- - św. Jakuba 163 
- - Panieńska (dziś nie istnieje) 111, 
113, 130, 162 
- - Paulińska (Most Pauliński?) 162 
- - Prosta 155, 166, 173, 180 
- - Sadlarska (dziś Królowej Jadwi- 
gi) 162, 163, 173, 180 
- - Sukiennicza 168 
- - Szpitalna 130 
- - Wenecka (dziś Strumykowa) 112, 
130 
- - Za św. Jakubem (dziś nie istnieje) 
117, 130, 164 
- - Zaułek Lisi (dziś Dominikańska) 
112, 130 
- wieże, baszty 112, 113, 116 
- winnica na górze 116 
- - przy kościele św. Katarzyny 121, 
127 
- - na Wolności Nowej 116 
Toruń, Stare Miasto passim 
- Brama Chełmińska 24, 38, 61 
- - św. Ducha 56 
- - Kamienna (Zamek) 81 
- - Starotoruńska 10, 37, 78 
- - Szkolna 19, 55, 79, 82, 84 
- budy małe 25, 62 
- - wielkie 24, 62 
- kościół św. Jana 20, 28, 56 
- - N. Marii Panny i klasztor fran- 
ciszkanów 9, 10, 46, 47, 60, 99 
- kramy murowane 52 
- - rybne 51 
- kran, dźwig 75 
- łaźnie 10, 19, 20, 56, 61 
- łaźnia na Zeglarskiej 56 
- młyn 45 
- olejarnia 57, 75 
- patrimonium i przedmieścia 
- - cegielnie 21, 22, 38, 58 
- - droga Chełmińska (dziś ul. No- 
wickiego) 96 
- - - do Grębocina 98 
- - - do Lubicza 98, 108 
- - - do Lulkowa 65 
- - garbarnia 56, 61, 66, 171 
- - KeIle (osada koło kościoła św. Je- 
rzego) 63 
- - kościół św. Jerzego 25, 27, 33, 35, 
63, 70, 72, 80, 89, 92 
- - - - kaplica 25, 63 


227 


- - - - probostwo 80, 89, 92, 97 
- - - - szpital 80 
- - - św. Wawrzyńca 62, 166 
- - Kozia Lacha 52, 79 
- - Lacha 74, 79 
- - łąki 22, 34, 59, 63, 71, 87, 89, 90, 
91, 92, 96, 97 
- - - Rorwezen 4, 33, 40, 69, 70, 71, 
80, 87, 95 
- - - - przy rowie 92 
- - Mokre Małe 28, 35, 69, 72, 97, 98 
- - - Wielkie 28, 34, 72, 88, 97 
- - - wieś 34, 49, 66, 71, 80, 85, 87, 
89, 90, 93, 97, 104, 114 
- - - struga na Mokrem 104 
- - Most Krowi 97, 100 
- - Newdecke 92 
- - Parva Kelle 34, 87, 90 
- - Polska Wieś 27, 28, 35, 40, 67, 80, 
89 
- - Postolec (struga) 21, 38, 75, 79 
- - przystań 66 
- - rowy 98, 156, 158 
- - sąd ławniczy przedmiejski 98 
- - szabernaki 33, 40, 90, 99 
- - tartak 95, 113, 114 
- - ulica Rzeźnicza (pod Zamkiem) 25, 
66, 76, 79, 80 
- - - Woskownic za 64, 68, 79 
- - Woda Główcza 52, 79 
- - - Panser? 52 
- - - Podel 57, 79 
- - - Smogórska 52, 79 
- - - Toruńska 52, 79 
- - Wolność Nowa 52, 79 
- piwnice 53, 74 
- ratusz Starego Miasta 16, 78 
- - budy dookoła 60 
- - izby kuśnierzy 50 
- - piwnice pod ratuszem 16, 54, 56, 
78 
- - sukiennice 5, 10, 41 
- rynek Starego Miasta 52 
- rzeźnia 19, 23, 36, 38, 55, 60, 79 
- sklepienia przy bramach 7, 9, lO, 12, 
37, 42, 45, 78 
- spichrze 23, 46, 57, 66, 92, 99 
- spichrz miejski 57 
- stajnie miejskie 8, 10, 37, 38, 44, 57, 
78 
- strzelnica 45 
- szpitale 21, 38, 58
		

/Pomorze_030_11_302_0001.djvu

			228 


- ulica Chełmińska (obecnie Dzierżyń- 
skiego) 10, 47, 63 
- - Jęczmienna (obecnie część Łazien- 
nej) 43, 78 
- - Kozia (obecnie część Piekar) 8 
- - Mostowa 43, 45 
- - Most Pauliński 6, 37, 42, 78 
- - Piekary 80 
- - Rabiańska 38 
- - Starotoruńska (obecnie część ul. 
Kopernika) 37 
- - Szewska 10 
- - św. Anny (obecnie część ul. Ko- 
pernika) 43 
- - Wielka (obecnie część ul. Szero- 
kiej) 47, 78 
- wieże (baszty) 9, 10, 35, 37, 40, 43, 
45, 46, 57, 78, 79 
transitus aestis, ciek na Strumykowej 7 
Trzcposz, Pripsposch, Tribsbuch, Trip- 
pusch, Tripspuch (młyn) 28, 32, 39, 
52, 68, 79, 80, 92, 99, 100 
turris, turres zob. Toruń, Nowe Miasto, 
wieże; Toruń, Stare Miasto, wieże 


v 


valva, valvae zob. Toruń, Nowe Miasto, 
sklepienie; Toruń, Stare Miasto, 
sklepienia 
- Antiqui Thor zob. Toruń, Stare Mia- 
sto, Brama Starotoruńska 
- Cerdonum zob. Toruń, Nowe Miasto, 
Brama Garbarska 
- S. Jacobi zob. Toruń, Nowe Miasto, 
Brama św. Jakuba 
Venediger gasse zob. Toruń, Nowe Mia- 
sto, ul. Wenecka 


Vihegasse zob. TorUll, Nowe Miasto, 
ul. Bydlęca .. 
Villa Polonicalis zob. ToruJl, Stare Mia- 
sto, patrimonium przedmieścia, 
Polska Wieś 
Vinea, vineae zob. winnice 
- civitatis 85, 93 
- Lubeschaw 86, 93 
- mensurata 29, 31, 66 
- super montem 162 
vleischirhus zob. Toruń, Nowe Mi'łsto, 
rzeźnia; Toruń, Stare Miasto, rzeź- 
nia 
Vochswynkcl zob. Toruń, Nowe Miasto, 
ul. Zaułek Lisi 


W 


Wassergang zob. Toruń, Nowe Miasto, 
ciek wody 
weingarth bei s. Kathryne zob. Toruń, 
Nowe Miasto, winnica przy kościele 
św. Katarzyny 
weszen, wyzen, wezewachs zob. Toruń, 
Stare Miasto, patrimonium i przed- 
mieścia, łąki 
wezcwachs by der Newdecke 92 
Winkenaw zob. Finkenau 
winnice 22, 29, 33, 59, 66, 90, 116, 119, 
121 
Wisła, rzeka 55 
WOllenwebergasse zob. Toruń, Nowe 
Miasto, ul. Sukiennicza 


Z 


zamek krzyżacki 121, 123, 126, 131 
- - Gdanisko 126, 131
		

/Pomorze_030_11_303_0001.djvu

			I 


DIE W ACHST AFELN DER ST ADT TORUŃ 
(VON CA 1350 BIS ZUR HALFTE DES XVI. JH.) 


Zusammenfassung 


Dic in Toruń erhaltcn gebliebcnen Wachstafeln aus dcn XI V.-XVI. Jh. stellen 
einen Quellenbestand dar, der die Stadtgeschichte, vorwiegend aber die Wirt- 
sChaftsIragcn, anbetrifft. Dicse Tafeln wurd£'n hier zum erstenmal herausgcgeben 
Es bcstehcn noch 128 Sti1ck davon, eingeteilt in 21 Bundcln. GewiB waren sie bis 
1525 im Gebrauch, d.h. bis zur EinIiihrung der neuen Gesellschaftsordnung dur ch 
óie Reformatio Sigismundi. Die seit dieser Zeit ausgebaute Kanzlei begann, neue 
Aklcnscrien anzulcgen, aber die TaIcIn wurden sieherlich bis zur H1ilfte des Jahr- 
hundcrts in der KanzIei aufbewahrt, bis man sie schlieBlich ins Archiv uberwies. 
Der Rathausbrand im Jahre 1703 hatte auch eine teilweisige Vernichtung der 
Akten zur Folge. An den Tafeln sind Spuren des Brandes in Form des geschmol- 
zenen Wachses und der Sintern vOl-handen, wodurch die SchriCt zum Teil ver- 
wischt wurdc. Dic Tafeln waren im XVIII. und Anfang dcs XIX. Jh. in verschie- 
denen Institutionen zcrsplittert, ein Teil sogar in Privath'inden. Man betrachtete 
sie u. a. fur "Ciceros Reden". Sie wurdcn abcrmals im Archiv vom Stadtsekrct1ir 
lInd verdienten "Betreuer" des Archivs Georg Bender gesammelt, der sie dann _ 
nieht ohne dcn Inhalt zu bcrucksichtigen - ordnete und in XV Gruppen einteilte. 
Man erfaBte sie im Archivverzeichnis 1879. Aus der Signaturmethode kann man 
den Schlul3 ziehen, daB die ursprunglich ganzen Polyptychen bereits zu dieser Zeit 
auseinandergerissen waren, wobei man diese losen Biindcln zusammenzulegen 
nicht vcrsucht hatte. Diese Bestandeinteilung blieb in der Mehrzahl bis in unsere 
Zcit erhalten. Im Jahre 1927 wurde 'von polnischen Behorden das Amt des Stad t- 
archivisten geschaffen, das vom Dr. K. Socha nie wic z und folglich von Dr. H. Pi- 
skorska bekIeidet wurde. Im II. Weltkrieg wurden die Tafeln mit anderen Archi- 
valien in die Salzgrube Grasleben (Westdeutschland) verschleppt, von wo man sie 
im erb:irmlichen Zustand wieder nach Toruń zuruckholte. Dr. Piskorska nahm sie 
mit groBter Sorgfalt in ihre Obhut. 1949 unternahm Prof. Dr. Karol Górski in 
seinem Seminar den Versuch, den Inhalt der Tafeln zu erortern, und 1953 - dank 
einer Initiative der Gesellschaft Iiir Wissenschaft in Toruń - vollIiihrte er ihre 
Kopicn, mit Ausnahme von sehr beschijdigten und verwischten Texten. Der Zu- 
stand der Tafeln laBt heute viel zu wiinschen ubrig wegen Ausbrockelung des 
Wachses. Im Jahre 1974 unternahm man wieder die Versuche, die Tafeln zu 
deuten und zu kollationieren, die inzwischen erneut vom Mgr. Witold Szczuczko 
abgesehrieben worden waren. Diese Kopie wurde mit dem Original und der Ab- 
schrift vom Jahre 1953 verglichen. 
Die TaIeln wurden in drei Gruppen cingeteilt: a) Die Altstadt und ihre Be- 
sitztumer (TafeIn: I-I c, II-lIc, III, IVa, VIIa, XIII, XIIIa) , b) Die Neustadt 
(Tafeln: IV, V, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIV, XIVa), c) Tafeln, welche die fUr 
beide St:idte geltenden Wehrdienstverzeichnisse anbetrefIen, weil beide St3dte 
ein gemeinsamcs Fahnlein aufstellten (Tafel VI). In diese Gruppe gehort auch eine
		

/Pomorze_030_11_304_0001.djvu

			230 


fUr unbestimmt anerkannte Tafel, die eine bruchartige Eintragung iiber die Stadt- 
waage enth...lt. 
Nachdem man eine Analyse von Holz, Schrift und Inhalt der Eintragungen 
durchgefiihrt hatte, wurden die Tafeln neu gruppiert, indem man die von dcn 
PolyptychE'n berE'its nach 1879 abgerissenen Teile zusammenlegte und jene Ta- 
feln trennte, die Bender, ohne Holz und Format zu untersuchen, zusammen- 
stelltc. Man setzte die Chronologie der TafcIn fest aufgrund der Namen, die aus 
datierten Bilrgerverzeiehnissen bekannt waren. Im allgemeinen konnte man die 
Chronologie im Rahmen zweier Jahrzehnte bestimmen. Dann folgte die genaue 
Bcstimmung des Anfangsdatums, das fur die Altstadt gewohnlich mit Kricgen und 
Verwiistungen verbunden war (1398, 1410-1414, nach 1422, nach 1433-1435, vor 
1454). Dic Einlragungen in die Tafcln wurden oft bis ins XVI. Jh. fortgesetzt. Die 
Reihenfolge der Biindeln konnte in manchcn Fallen aufgrund der Mietzinshohe 
fUr die Kramladen am Rathaus festgelegt werden. In anderen Fallen erfordern 
die Gebiihrenanderungen eine Untersuchung der Schoffengerichtsbilcher. Die 
Mietsgebilhrenerhtihung war nicht unbedingt mit der Geldabwerlung verbunden, 
den n die alten Besitzer waren bestrebt, die Mietzinse ohne Anderungen aufrecht- 
zuerhalten. 
Die durch die Herausgeber angewandte neue Einteilung in Polyptychen ist aber 
nicht mit einer neuen Nummerierung verbunden: die alten Signaturen nach 
Benders Inventar von 1879 sind respektiert worden und bleiben weiterhin 
aktuell. 


Die Altstadt Toruń 


Polyptychon A 
B 
C 
D 
E 
F 


" 


Tafeln XIII - um 1350 
II, lIa, IIb, II.;: - 1396-1398 mit Fortsetz. 
I, la, Ib, Ic - 1414-1417 
IVa - um 1410 
XIIla, VIIa - nach 1422? 
III - nach 1435 mit Fortsetz. 
bis ins XVI.Jh. 


" 


" 


" 


Die neustadtischen Tafeln sind in der Mehrzahl erhalten geblieben und konnen 
leichter im Rahmen der zwei Jahrzehnten datiert werden. 


Die Neustadl 


Polyptychon G 
H 


Tafeln VII, XI 
IV, V 


I 
J 
K 
L 
M 


" 


VIII 
IX 
X 
XII 
XIV, XIVa 


- um 1450 
- 1438-1450 mit Fortsetzung 
bis ins XVI.Jh. 
- 1430-1450 
- 1440-1450 
- 1430-1450 
- 1459-1473 
- 1420-1450 


" 


" 


Die Altstadt und dic Neustadt 
Hier wurde dic Tafel Nr. VI angerechnet, die bereits 1879 nieht vollstandig 
erhalten war und urspriinglich cin groOeres Polyptychon bildete. Jetzt fe hien 
mindestens zwei Deckelhrettchen. Zu dieser Gruppe gehort auch die Tafel XIIIb, 
cin Dcckel-Polyptychon mit Eintragungen iiber die Stadtwaage. 


Polyptychon N 
O 


" 


Tafeln VI 
XllIb 


" 


- 1382-1432/1433? 
- XV.Jh.?
		

/Pomorze_030_11_305_0001.djvu

			231 


l 


Die Einlcitung enthiilt dariiber hinaus die Beschreibung jeder Tafel. 
Dic hier angewandte Methode hat zum Ziel, in erster Reihe einen lesbaren 
Text zu liefern und folglich - wenn's moglich - die Eigenart der Tafeln wieder- 
herzustellen. Die Herausgeber sUltzten sieh auf die "Anleitung zur Herausgabe 
mittelalterlicher Geschichtsquellen" der Polnischen Akademie der Wissenschaften, 
zum Teil aber nutzten sie auch die Erfahrungen der lIerausgcber der Danziger 
Tafeln, Bertling und Galster, aus. 
In den meisten Tafeln sind zwei Schriftschichten enthalten _ die iiltcre, 
nieht genau abgewischte, und die neuere Schicht. Die Herausgeber waren bemuht, 
in jedem Fall auch den altercn Text abzulesen, der dann in den Fuf3noten wieder- 
gegeben wurde. Es wurden hier diesel ben Prinzipien angewandt. Der filrs Ablesen 
fUr unmoglich gehaltene Text wurde durch Auslassungspunkte vermerkt nach 
der vermutlichen Buchstabenanzahl. Die Ausbrockelungen wurden dagegen mit 
cincr ihrer Liinge entsprechenden ausgezogenen Linie vermerkt. 
Bei der Wiedcrherstdlung des Textes wandte man dieselben Grunds::tze filr 
Latein und Deutsch an, n"'mlich die Transliteration. Man bewahrte dic Buch- 
stabenverdoppelung in der Mitte und am Ende dcr Worter, abcr nicht am An- 
fang. Gctreu wurden die Buchstaben "u", "V", "w", "f" wiedergegeben, ohne 
Rilcksieht. auf ihre phonetische Bedeutung. Die Majuskeln wandte man am 
Anfang der Vornamen, Namen, Ortsnamen, Sonn- und Kirchenfeiertage ano Die 
bezweifelten Lektionen wurden mit dem Zeichen [?] vermerkt, die unbestreitbaren, 
aber Vorbehalte erregenden Lektionen vermerkte man mit dem Wort sic in 
Quadratklammern. Texte aus dem XVI.Jh. und handgeschrif'bene Texte aus die- 
ser Zeit wurden durch runde Klammern gekennzeichnet. 
Die Abktirzungen wurden aufgellist, ohne es im Druck anzudeuten. Man 
deutete auch in unbestreitbaren FaIlen die Vornamen, die mit dem Anfangsbuch- 
staben oder mit der ersten Silbe im Text angcgeben waren ("N y", "N", "Nicol", 
"Nico", "H", "Pc", Jo"), wobei aber die Ortographie des Schreibers bewahrt wurde. 
Die fast regelmiif3ig gebrauchten romischen Ziffern wurden nur bei der Mun- 
zcnanzahl-Angabe durch arabische Ziffcrn ersetzt. Dort, wo die Quelle eine 
arabische Ziffer besitzt, vermerkt man es mittels Textanmerkungen. Neben den 
queIlenmiiBigen Datenangaben wurden in Quadratklammern aquivalente Daten 
nach heutiger Zeitrechnung angegeben. Die Interpunktion und die Getrennt- oder 
Zusammenschreibung nach heutigen Regeln wurde dort angewandt, wo es fur die 
Lesbarkeit des Textes notwendig war. Im Druck wurden auch die Abst:.:nde 
bewahrt, die in der Quelle auftraten, auch diejenigen, die infolge der Brettchen- 
teilung in zwei Felder entstanden. 
Die Buchstaben- und Zahlenanmerkungen wurden gesondert f(1r jedes Polypt- 
chon bearbeitet. Personaldaten wurden dort angegeben, wo sie der Tafeldatierung 
dienen konnten. Die vom Rand oder einer anderen Stclle stammenden Texte 
wurden mit Buchstabenglossen, vor dem ersten und nach dem letzten Wort, 
vermerkt. 
Die Vermcrke wurden nieht nummeriert, weil darunter die Lesbarkcit der 
Texte lei den kannte. Der Namenindex enth'ilt keine biographischen Daten. Man 
hat auch einen Topographieindex, sowie ein kleines Lexikon der selten vorkommen- 
den lateinischen und deutschen Ausdrucke, beigefugt, und dariiber hinaus-Repro- 
duktionen einiger Tafeln, Abzeichnungen der Deckei und Gebindeschemen. 
Der Wert und die Bedeutung der Tafeln sind grof3. Sie ermaglichen es, die 
soziale Zusammensetzung und zum Teil die Herkunft der toruner Bevlilkerung 
zu untersuchen. Fur die Soziographie der Stadt bildcn die Tafeln eine erstklassige 
QueIle. Auch die Topographie der Vorstiidte und ihre Ansiedlung finden in den 
Tafeln ihre Widerspiegelung. In der Neustadt veranschaulichen die Tafeln die 
Kreditpolitik des Stadtrates, ihre Abhiingigkeit vom Deutschcn Orden, die Preise
		

/Pomorze_030_11_306_0001.djvu

			232 


der Dienstleistungen und die Liihne in den Jahren 1440-1450. Wir erfahrEin; was' 
man j hrlich fiirs Marktauskehren gezahlt hat, wieviel dre Dienstleistungen 
gekostet haben, wic sich das Verhaltnis des Stadtrates zu den Ziinften gestaltet 
hat, wie die Bereicherung und die Verarmung der einzelnen Biirgerfamilien und 
die Andcrungen in dcr Besitzergreifung und in den Immobilien verlaufen sind. 
Jnteressant ist die Geschichte der Wie sen, "Rorwezen" genannt, dic in 12 Parzellen 
je 10 Morgen geteilt, sich im Besitz des Patriziats befunden haben. Die Miete 
dafiir wurde erst nach dem 13-jahrigen Krieg erhtiht; wobei der Stadtrat den 
Beschlu13 fa/3te, die alt en Besitzer zu enteignen, faIls sie den erhohten Steuersatz 
nicht zahlen wollten. Ein eigenartiges Problem stellen die Testamente und die Scha- 
bernacke dar, die sich zum Teil im Besitz des Kapitels zu Chełmno befunden haben. 
Man kann auch den Weg festlegen, welchen der die Mieten vermerkcnde 
Schreibcr zuriicldegen mu13te. Aus den Tafcln geht hervor, dal3 "Testudo" und 
"Swebogen" zwei werschiedene Raumlichkeiten mit Kramen waren, wobel sich die 
erste sicherlich am AltsEdtischcn Tor und dic zweite an der Pauliner Briicke 
befand, dort, wo es unter dcr Briicke die "valva" gab. Stalle treten noch am 
Rathaus auf. Es gibt auch Jnformationen iiber Weingartcn, aber dle Ander.ungen 
dcr Mietshohe. wird mail erst untcrsuchen konneri; riachdem man allc zug';nglichcn 
Quellen, u.a. die Gerichtsbiicher, in Betracht. gezogen hat.. Die Tafcln ermoglichcn 

s auch, das Bestehen von Wegen und Gassen in dei: Ncustadt festzusteIlen, die 
e"s heute nicht mehr J:(ibt. Mit grol3eren. Schwierigkeitcn ist die Lokalisierung dcr 
Stra.nen in deń' VorsEdten verbunden. Die .Tafeln erithaIten auch Materialien 
lur Geschichte des Wehrwesens iri Toruń und ilocr die Ereignis.se rm Ja-hre. 1410 
CBesctzung der Burg durch die Stadtcr). 
Man hat keine Untcrsuchungen der chemischen Zusammensetzung des Wachses 
vorgenbmmen; es sei nur zu bemerken, daf3 das Wachs nicht iiberall gleich isi. 
Offen steht die Frage der zwei Wachsschichten, von denen die untere, diEi weiche, 
lE'ichter geschmolzen ist aIs die obere, auf deI1 die Schrift erhalten geblieben ist. 
Es konnte angenommen werden, dal3 man mehrmals mit erwarmten RitzsUft 
schrieb, nachdem man mittels desselben die vórigc Schriftschicht geltischt hatte. 
Das ausgezeichnete Werk Vom Wach s, herausgegeben von der Firma Hoechst AG 
in Frankfurt a/M, die uns htiflich den betreffenden Teil des Werkes zuganglich 
gemacht hat, bringt neue Elemente zum Problem der Tafelanfertigung-Technolo- 
gie. Dieses Problem iiberschreitet aber die Befugnisse der Herausgeber. 


Ubers. Edward Cichy 


--
		

/Pomorze_030_11_307_0001.djvu

			W AX TABLETS OF THE .TOWN OF TORUŃ - 
1350-THE 1ST HALF OF THE 16TH CENTURY 


.S u m m a r y 


The. wax tablets from tl:1e 14th-16th centuries, preserved in Toruń, constitute 
aIi. iniportant set of sources regarding the history of the town, especially the 
economic matters. The tablets are being edited here for the first time.. There 
are 128 slats grouped in 21 bundles. The tablets were probably used till 1523, 
Le. until the new system of government was introduced through the "Reformatio 
Sigismundi". New series of files were founded in the extended town archives, but 
lhe tablets were most probably kept in the registry until the middle of the 
ccntury, and then they were transferred to the Archives. The files were partly 
destroyed during the fire in the Toruń Hall in 1703. The fire affected the tablets; 
the wax melted and som e. swellings appeared, which partly destroyed the inscrip- 
tions. In the 18th and. early 19th centuries the tablets were scattcred in various 
institutions; some wei'e in the possession of private persons. They we.re mis- 
taken - among. others -,- .for "Cicero's speeches". The tablets were collected 
again in the town archivcs by Georg Bender, secretary <;If. the tO\Vn council and 
the Archives' curator of merit. He arranged the tablets according to their con- 
tents and divided them .into 15 groups. The tablets werc entered into the archives' 
inventory in 1879. The way in which they were signed suggests that originaIly the 
whole polyptychs had been broken up at that time and no attempt was made 
to put the bundles together. The 1879 arrangement has been prese.rved in its main 
form up to the present time. In 1927 the Polish authorities created the post of 
the town archivist, Iirst held by Dr K. Sochaniewicz and then by Dr H. Piskor- 
ska. During the Second World War the tablets, together with other archival 
materials, were taken away to the Grasleben salt-mine in West Germany, and 
they returned in bad condition. Dr Piskorska took good care of them. In 1949 
Prof. dr Karol Górski and his seminar group undertook decipherment of the 
inscriptions, and in 1953 - on the initiative of the Toruń Scientific Society - 
Prof. Górski made copies of"the tablets with exception of the deteriorated texts. 
At present the state of the tablets is extremely unsatisfactory, due to the 
crumblil1i of. the wax.. In 1974 decipherment and collation of the tablets were 
undertaken; thp inscriptions were copied again, this time by Witold Szczuczko, 
M. A. That copy was checked with the original and with the 1953 copy. 
The tablets were. divided into 3 groups: a) the Old Town and its possessions 
(tablets I-le, II-lIc, III, IVa, VIIa, XIII, XIIIa), b) the New Town (tablets IV, V, 
VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIV,' XIVa), c) the tablets with records of the military 
service, common for the two towns which raised one company (tablet VI). Also 
a tablet regarded a.s undefined was included in this group, namely the tab le t with 
a rudimentary record o
 the towu. scales. 
. . .On completion .of the analysis of the wood, the writing and contents. of the 
inscriptions a. new arrangement of. the table
s wa
 suggested... The portions
		

/Pomorze_030_11_308_0001.djvu

			234 


severed from the polyptychs after 1879 were put together, and the tablets put 
together by Bender (without his examining the wood and the format) were 
separated. Chronology of the tablets was detennined on the basis of the occurren- 
ce of names known from the dated lists of townspeople. Generally it was possible 
to detcrmine the chronology within two deca des, and then the inltial date was 
made precise. In the case ol the Old Town it was usuaIly associatcd with war:> 
and devastation (1398, 1410-1414, after 1422, after 1433-35, before 1454). Inscrip- 
tions on tablets were often made untn the end of the 16th century. The order 
of the bundles could be in some cases determined on the basis ot the sum s of 
rent paid for the stalls in the town hall. In other cases modifications ot the 
rents require an examination of the town aldermen's records. Increase ot rent 
is not necessarily associated with devaluation since the tormer proprietors were 
anxious to have the rents unchanged. 
A new division into pOlyptychs, employed by the editors, does i10t involve 
a renumbering; the old signatures (those trom Bender's inventory ot 1879) are 
stiU valid. 


The Ol d Town 


Polyptych A 
B 
C 
D 
E 
F 


tablet XIII 
II, lIa, IIb, 
" I, la, Ib, Ic 
" lVa 
XlIIa, VIIa 
" III 


" 


" 


" 


" 


- about 1350 
Ile - 1396-1398 with continuation 
- 1414-1417 
- about 1410 
- after 1422? 
- after 1435 with contlnuation 
tiU the 16th century 


Ot the New Town tablets a greater number has been preserved and they are 
easier to date within 20-year periods. 


Polypt).ch G 
H 


The New Town 


tablet VII, XI 
" IV, V 


" 


I 
J 
K 
L 
M 


.. 


.. 


VIII 
IX 
X 
XII 
XIV, XIVa 


.. 


" 


" 


.. 


- abou
 1450 
- 1438-1450 with contlnuation 
tiU the 16th century 
- 1430-1450 
- 1440-1450 
- 1430-1450 
- 1459-1473 
- 1420-1450 


The Old Town and the New Town 
Tablet VI, which even in 1879 was not preserved as a whole, has beeo 
included here (originally it constituted a larger polyptych). At present at least 
two slats (covers) are missing. Tablet XIlIb (cover of the polyptych with the 
town scales records) has been also included in this group. 


Polyptych N 
O 


tablet VI 
" XlIIb 


.. 


- 1382-1432/3? 
-- the 15th century? 


The introduction contains descriptions of aIl the tablets. 
The method employed by the editors aims flrst ol all at provldlng a legible 
text and then at making possible a reconstruction ot the tablets' speclflc features. 
The editors were working on the basis of the "Editorial Instructlons for Medieval 
Historical Sources" of the Pollsh Academy ol Learning, and they also made 
use ot the experiences of Bertling and Galster - editors ot the Gdańsk tabIets. 


.-..
		

/Pomorze_030_11_309_0001.djvu

			235 


In most tablets there are two strata of inscriptiolls: the older stratum 
incompletely effaced, and the newer one. In each case the editors were trying 
to decipher the older text as well (it has becn placed in the footnotes). The 
same editorial principles have been employed here. If it was impossible to decipher 
a text it was rendercd by dots, their number corresponding to the hypothetical 
number of letters. The losses have been marked by a continuous line correspond- 
ing to the length ol missing wax. 
When reconstructing the text the editors have employed transliteration both 
in the case of Latin and German words. Doubling of letters in the middle and 
at the end ol words has been preservcd, but not at the beginning. The letters 
"u", "v", "w", "f" have been rendered exactly, regardless of their phonetic 
meaning. Capital letters have been used as first letters of names, surnames, 
local names, Sundays and church holidays. Doubtful lections have been marked 
with the sign: [?]. The lections raising som e objections have been marked with 
"sic" in square brackets. The 16th century tcxts have been marked with round 
brackets. 
Abbreviations have been worked out without marking it in the printed text. 
Names in which the first lctters or syllables were given ("Ny", "N", "Nicol", 
"Nico", "H", "Pe", "Jo") have been resolved in indubitable cases, using the 
spelling of a given author. Generally used Roman numeraIs have been changed 
into Arabic numerais only when number ol coins has been indicated. Where 
an Arabic numeral occurs in the source it has been indicated in text footnotes. 
Apart from a source record of dates a solution resulting from the contemporary 
count of time has been given in square brackets. 
Punctuation and hyphened or unhyphened spelling of words have been 
employed according to the modern principles - where it was necessary in order 
to make the text legible. The spaces present in the source have been preserved 
in print, also those resulting from the division of a slat into two parts. 
Literai and numerical notes have been elaborated for each polyptych separa- 
tcly. Personal data have been given where they could be useful in dating 
a tablet. Texts inserted from margins or other places have been marked with 
literai notes - before the first and after the last word. 
The inscriptions have not been marked with numbers as it may have affected 
legibility of the text. The index of persons does not contain any biographical 
data. A topographical index have been attached, as well as aglossary of rare 
Latin and German words. Reproductions of some tablets have been attached, also 
with ultraviolet luminescence, presenting the text and copies of the covers as well 
as patterns of bindings. 
The tablets are of considerable importance. Owing to them it is possible to 
examine the social makeup and partly also the origin of the Toruń population. 
For the sociography of the town it is a source of primary importance. AIso 
topography of the suburbs and number of the inhabitants are reflected in the 
tablets. The tablets regarding the New Town reflect the credit policy ol the 
town council, its dependence on the Tcutonic Knights, prices of services, and 
wages in the years 1440-1450. We get to know the annual sum s of pay for 
sweeping of the market-square; we get information about the attitude ol the 
town council toward the guilds; we learn how particular families in the town 
became impoverished or rich, and how the immovables changed their proprietors. 
Of interest is the history af the meadows called "Rorwezen"; they were divided 
into 12 plots of 10 morga s (56000 sq m) each and were in the possession of the 
patriciate. The respective rent was raised only after the Thirteen-Year War, and 
the town council decided to expropriate the former owners if they refused to 
pay the increased rent. Testaments constitute a separate problem: the town
		

/Pomorze_030_11_310_0001.djvu

			236 


council collected rents for them. The so-called "Schabernack" (płots ol land with 
gardens, part of which was in the possession of the Chełmno Chapter) constitute 
another problem. 
It is possibłe to dctermine the route of clcrks noting thc ren ts. It can be 
inferred from the tablets that "Testudo" where stalls were situated and "Swe- 
bogen" were two different market places, the former having probabły been 
situated by the Old Toruń Gate, and the latter - on the Paulin Bridge where 
there was a "valva" under the bridge. Stables were situated close to the town 
hall. There is some information regarding vineyards; yet it will be possible to 
examine the changes of rent s onły after examining all the available sources. 
Thanks to the tablets it is also possible to state that in the New Town 
there had been some now non-existcnt bystreets and lanes. It is more difficult 
to localize strects in the suburbs. The tablets also provide materials regarding 
the military history of the town, and the events that took place in 1410. 
No chemical analysis of the wax has been carried out, the quality of thc 
wax being uneven. The question of the two strata of wax is still open _ the 
lower (softer) stratum was melted more easily than the shell on which the 
inscriptions have been prescrved. It seems that the inscriptions were often made 
using a hot graver, after having effaced the older stratum with the same graver. 
The valuable book Vom Wachs, published by the Hoechst AG in Frankfurt 
am Mein (the publishers have been so kind as to make available to us the relevant 
portion ol the book) provides new ełcments regarding the technology of making 
tablets. Yet, the problem does not belong to thc competences of the editors. 


Translated by Ewa Książek 


Biblioteka Główna UMK 


11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111I1111 


300002504900 


,,\.I 

. 
UNlW!1tD' . 
erOlUf'\\\,) 


-
		

/Pomorze_030_11_311_0001.djvu

			FONTES 
TOWARZYSTWA NAUKOWEGO W TORUNIU 


Wykaz Fontes 1-44 umieszczono w t. 34--48. 


45 


H e j n o II Z W., (ed.), ZródłR do dZiejÓw ekonomll malborskiej, t. I, 
s. XIX + 185 mapa. Toruń 1958 
L a b u d a G. (ed.), Inwentarze starostwa bytowskiego I łęborskiego z XVII 
i XVIII w., s. XXVIII + 199. Toruń 1959 
M I e n i c kiR. (ed.), Inwentarz d6br biskupstwa chełmińskiego z r. 1758, 
s. XVI + 416 + mapa. Toruń 1958 
H e j n o s z W. i G r o n o w s kiJ. (ed.), Zrbdła do dZiejów ekonomii mal- 
borskiej. t. II, s. XVI + 162. Toruń 1960 
P a w ł o w s k i B. (ed.), Protokoły Rady Stanu Księstwa warszawskiego, 
t. I, cz. l, s. XVIII + 375. Toruń 1860 
Gór s k I K., B i s k u P M. (ed.), Akta stanów Prus Królewskich, t. III, 
cz. l, s. LIV + 304. Toruń 1961 
P a w ł o w s k I B. (ed.), Protokoły Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 
t. I, cz. 2, s. 383. Toruń 1862 
H e j n o s z W. i G r o n o w s kiJ. (ed.). 2ródła do dziejów ekonomii mal- 
borskiej, t. III, s. XII + 156. Toruń 1963 
M a t u s z e w s kiJ. (ed.), lura Prutenorum, s. 79. Toruń 1963 
G 6 r s k i K., B i s k u P M. (ed.), Akta stan6w Prus KrÓlewskich, t. III, 
cz. 2, s. XLII + 306. Toruń 1964 
J a n o s z - B I s k u P o wal. I C I e s i e 1 s k a K. (ed.), Księga długów 
miasta Torunia z okresu wojny trzynastoletniej, II. XXX + 318. Toruń 1864 
P a w ł o w s k I B. I M e n c e l T. (ed.), Protokoły Rady Stanu Księstwa 
Warszawskiego, t. II, cz. l, s. XII + 332. Toruń 1965 
B I s k u P M., Gór s k I K. (ed.), Akta stanów Prus Królewskich, t. IV, 
cz. l, s. XLII + 234. Toruń 1966 
Hejnosz W. I W81uszewska J., 2ródła do dziejÓw ekonomii mal- 
borskiej, t. IV, s. XVIII + 314. Toruń 1967 
B I s k u P M., G 6 r s k I K., Akta stan6w Pruli Królewskich, t. IV, cz. 2, 
S. XXIV + 365. Toruń 1967 
P a w ł o w s k I B. I M e n c e I T., Protokoły Rady Stanu Księstwa War- 
szawskiego, t. II, cz. 2, S. 384. Toruń 1968 
C z a c h a r o w s k i A. (ed.), Księga tołdu ZWiązku Pruskiego z okresu 
wojny trzynastoletniej (1454-1466), s. XIV + 136 + 1 nlb. Toruń 1969 
H e j n o S Z W. (ed.), Zrbdła do dzlej6w ekonomll malborskiej, t. V, 
II. XI + 5 nlb. + 247. Toruń 1971 
C'I e s I e l s k a K. (ed.), Księga ławnicza Nowego Miasta Torunia, s. XX + 
+ 386. Toruń 1973 
B i s k u P M. (ed.), Akta stanów Prus KrÓlewskich, t. V, cz. l, s. XVIII + 
+ 334. Toruń 1873 
B I s k u P M. (ed.), Akta stanów Prus KrÓlewskich, t. V, cz. 2, II. XII + 
+ 358. Warszawa-Poznań 1974 
B I s k u P M. (ed.), Akta stanów Prus KrÓlewskich, t. V, cz. 3, s. X + 308. 
Warszawa-Poznań-Toruń 1875 
T o m c z a k A. (ed.), Lustracja wojew6dztw wielkopolskich i kujawskich 
1788. Cz. III: Województwa łęczyckie i brzesko-kujawskie, s. XIII + 246 + 
+ 3 mapy. War&zawa-Poznań-Toruń 1877 
B i s k u P M., J a n o s z - B I s k u P o wal. (ed.), Akta stan6w Prus Krółew- 
sklch, t. VI, s. XVIII + 340. Warszawa-Poznań-Toruń 1878 


46 


47 


48 


411 


50 


51 


52 


53 
54 


55 


56 


57 


51 


511 


110 


61 


62 


63 


84 


115 


66 


67 


61 


( l;! j 


zł 38,- 


zł 44,- 


zł 60,- 


zł 311,- 


zł 60,- 


zł 110,- 


zł 60,- 


zł 30,- 
zł 111,- 


zł 60,- 


zł 110,- 


zł 110.- 


zł 110,- 


zł 50,- 


zł 116,- 


zł 411.- 


zł 38.- 


zł 40,- 


zł 70,- 


zł 110.- 


zł 80,- 


zł 711,- 


zł 1111,- 


zł 100,-
		

/Pomorze_030_11_312_0001.djvu

			Cena zł 80,- 


ISBN 83-01-02741-X 
ISSN 0082-5506