/Czasopisma_044_03_001_0001.djvu

			i, '"'j: , 


,-.:. " _:
, .....-;:4H11łJ.o!; . '" .
. 







:ka O .z 0128/ 
UMK Toruń /493 '7 


,oli 


'IC 
JC y 
 
IL 
 S ,I 


-.
: 


o .. 


;: 


. J 


f 
'. 
.
 
, 


;l
 
", 


t , "ł4 
'WII..NO 


-' 
 
. "t 


, ' . 


.,. ?, 
. " .. 


l
rłu.:OS
1 .
		

/Czasopisma_044_03_002_0001.djvu

			3 


J
		

/Czasopisma_044_03_003_0001.djvu

			3
 


- O
1
/ 93f 


1<. 1 
..NCI 


Rok 1934 


ROC.ZNIK 


FEDERACJI POLSKICH ZWIĄZKÓW 
OBROŃCÓW OJCZYZNY 
WOJEWÓDZTW A WILEŃSKIEGO 


CD 


POD REDAKCJĄ 
Por. Rez. KAZIMIERZA WÓJCICKIEGO 
. 


WILNO - 1934 


NAKŁADEM ZARZĄDU WOJEWÓDZKIEGO FEDERACJI P.Z.O.O. w WILNIE
		

/Czasopisma_044_03_004_0001.djvu

			I 


Władze Federacji P. z. o. o. 


Protektor Federacji P.Z.O.O. - IGNACY MOŚCICKI. 
Dożywotni Pn'z('s Honorowy - .JOZEF PILSUDSKI, l Mar- 
szałek Polski. 
Kapłan Ohoźny Federacji - Ks. Bisk. Dr. W. BANDURSKI (t). 


Zarząd Główny Federacji p, Z. O. O. 


Prpzes Zarządu Głównego Federacji gen. dr. Roman Gurecki. 
\Viceprezesi: AleksaI/(lra Piłsudska, 
.J ó z e f R Y s z k i e w i c z, 
I a r j a n Koś c i a ł - 
kowski, Jan Karkoszka, Jerzy Trem- 
b i II ski. 
S('kretarz Gem'mlny W. S o ł t Y c ki. 
Skarbnik n. B u r h a r d t . 
Członkowie: \V. Dziadosz, J. Kościcki, Jan Malecki. 


Zarząd Wojewódzki Federacji P. Z. O, O. w Wilnie. 


Prezes Dr. E. Gór a. 
I Wice-Prpzes W i n c e n t y Ż In i g r o d z ki. 
II Wice-Prczt's S t a n. D o h o s z. 
III Wice-Prezes S t a n. C h u d y b a . 
Sekretarz M a r j a P o d o s k a . 
Skarbnik Kar o] P r z e g a] i ii s ki. 


Dokooptowani członkowie Prezydjum: 
Wł. D ł u g o w s ki, l\ljr. E" g e n j u s z K o z - 
ł o w s k (, porucżnik T a d l' U S z 1\'1 ł o d k o w s ki, 
por. K a z i lU i l' l' Z M ł Y n a r c z y k, N o r b e r t 
T r z a s k a - P o k r z e w i II s ki, por. rez. K a z i - 
mierz Wójcicki. 


aULIOTIM 
UN
HIU 


o
 e1 


2 


V, \ Ą 
 V) I &
		

/Czasopisma_044_03_005_0001.djvu

			WYSOKI PROTEKTOR FEDERACJI P. Z. O. O. 


. 
. 
. 
. 
.j 


r 
ł 


IGNACY MOŚCICKI 
PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. 


3
		

/Czasopisma_044_03_006_0001.djvu

			DOŻYWOTNI PREZES HONOROWY FEDERACJI P. Z. O. O. 


1'. 


'
{f
;'
 
::' 
-.:
. "'
1' 
.
:.' 
I : . :
(ffl' 
.' ..:'..

,,
;

 


,I 



.i 


'}- 


! ,
 
. ! 
. "I' 


."Y
 
 .' 


. -ł" I '.' \' 
.' .' 
. ..;,. 
. " ..
;.::::,; 

, ,J;

W
,;,:t.:/
 
i:;. ł .ł'",. 'rl:if\
.;
,

.y1.'ł-- . 
", . 

liir.ii

:..
 . 
 ' '

 
. [t., " ," 
.ff
 
, '''t r i' 
. , '2 " 
 
 \..
 
"I.,". ., :--o:.
 . 
.' . , '" 


.. 
.k' 


, 
"' 


. 


. "	
			

/Czasopisma_044_03_007_0001.djvu

			, , 


KAPELAN OBOŹNY FEDERACJI P.L O. O. 



., .' 




.' . 


. 


'-- 
=, 
,(
 
ł '6'
 '.
 
I 
.. . ( (I) 
:',. .. , 
.:10 
',. 
\ 
, 
'. 
'. 
...... 
..... 

. ,,- 
1 . - 'A" 
tl r 
, I 
) . "! 
); . 
o' t 
I - . .-r- 
. : 


,'
 


J, 


- 
 r"'
 


(t) Ks. Biskup WŁADYSŁAWBANDURSKI. 


. 


5
		

/Czasopisma_044_03_008_0001.djvu

			PREZES FIDAC'U 


:
 -, 


__f 
 
,. 
-.:;,' 


'. ..
, 


,), 



 r -"""'- 


.; ,. ''!t, ,,
:'- 


. 


.... 


......f.
 
. S. 
\.... -. 


Dr. WIKTOR CADERE 
Minister Pełnomocny i Poseł 
J. K. M. Króla RumuJlji w Polsce. 


6 


. ' 



 


.i,. 


.".: 


-
		

/Czasopisma_044_03_009_0001.djvu

			PREZES FEDERACJI P. Z. O. O. 


-;, 


-
 "'- '.
-. ....t......... 
. _ 1..1 l 
 



" . 


.. -I. 


" 
,-# 

"" 


. '. '," 


j-". 


, . 


" 
 
. ,. 
, \, . . 
:
\ \\. '. 
... ," , 
- ,,;,..ł 
 .' 
.,.' .. I' . 


",-I:" . 


" 


- . 
- . -
.- 



. t." 


.- ' 


) 
, . 



. I 
.' 


.. 
\, 


''-:.. 


Gen. Bryg. Dr. ROMAN GÓRECKI. 


7
		

/Czasopisma_044_03_010_0001.djvu

			WILNO 


Wilno - ten bezcenny klejnot Rzeczypospolitej, sto. 
lica dzielnicy, która dawała i daje Polsce najlepszych 
synów, najtęższe umysły, największe talenty i przykłady 
największej ofiarności, 


Wilno lat 1 794, 
lat 1 919 - 20 - czyż 


1863, okresu popowstaniowego, 
me jest symbolem największego 


b'ohaterstwa i .wytrwania} 
. 
My, sfederowani obrońcy Ojczyzny, mamy dla Wilna 
jeszcze jedno uczucie, uczucie wdzięczności, 
Z Wilna to przecież inicjatywa zespolenia nas, żoł- 
nierzy rezerwy, w jedną wielką rodzinę, 'w myśl hasła 
rzuconego przez Wodza Narodu: "Wszystko dla Państwa, 
jego rozwoju, bezpieczeństwa, mocarstwowego stano- 
wiska w świecie", 
Dlatego też Federacja w Wilnie jako nasz sza me c - 
wmna również przodować w pracy, która jest zarazem 
naszą wytyczną, sposobić rezerwy arm)1 czynne) Naj- 
jaśniejsze) Rzeczypospolitej. 


I 


(-) Gen, Br. D-r Roman Górecki. 


8
		

/Czasopisma_044_03_011_0001.djvu

			,
 


.,' 


-. 


L. 


., 


: ,'
' 


ił 


," 


v' . 


,>' 


'. 
,o 


-: i 


, . 


't 


._, 


:
 


aj 
Oj 
N 
U 
'" 
I: 
.... 
.... 
'0 
O 
E 
OJ 
'2 
'" 

 
'O 
UJ 
..: 
O 
E 
OJ 
II) 
OJ 
N 
OJ 
Q. 
N 
.
 

 

 
O 
O 
N 
c.: 


'u 
'" 
.... 
OJ 
'O 
OJ 
tI.. 
o 
CI) 
.
 
-" 
N 
'O 
'O 

 
OJ 
'C 

 
::> 
'O 
.... 

 
'" 
N 
;.-, 
N 
U 

 

 
(5 
..:.; 
:.-, 

 


- 
'" 
'N 
'O 
;. 

. 


9
		

/Czasopisma_044_03_012_0001.djvu

			1 


, 


Od Wydawnictwa. 


Rocznik l rodził się w ogniu pOŚIJiecllll. Clwdziło nam 
o to, by okazał się za wszelką cenę IW Zjazd OkI'. Z. O. R. 
i przyjazd Drogiclł Gości. 
Pominąwszy inne względy, jak nadesłanie sprawozdalr 
uzupełniajqcyclr w oslalniej chwili, zaważyły na formie zew- 
nętrznej i do pewl}ego stopnia i IW treści, również względy 
lecIllIiczne. 
Chcąc jednak wydać "Rocznik" IW 29 b. m. musieliśmy 
matnjał w ostatniej cluvili roulzit'lić IW dwie drukarnie, nadto 
drukować dla Z. O. R. odrębną odbitkę, wolJec czego panuje 
różnorodność kroju i układu czcionek, oraz zaszła konieczność 
podziału IW części z odrębną paginacją. 
Niecił w.,;zelkie niedostatki pokryje fakl iście "fronto- 
wego" pośpit'clw, gdyż niniejszy tom powstał IV przeciągu 
10 dni. 


REDAI{CJ A,. 


10
		

/Czasopisma_044_03_013_0001.djvu

			'. 


"Wszystko dla Państwa, Jego rozwoju, 
bezpieczeństwa i mocarstwowego stanowi- 
ska w świecie". 


CZĘŚĆ I. 


. 


11
		

/Czasopisma_044_03_014_0001.djvu

			.' 


Przedmowa. 


Wydajqc pierwszy "Rocznik" Federacji Polskich ZwiązkÓw 
Obrońców Ojczyzny w Wilnie, kierujemy się następującemi 
względami: 
Federacja, jako organizacja, zrzeszająca b. wojSkOWycJl 
i rezerwistów ma na celu skupienie wszystkich zwiqzkÓw 
rezerwistów i b. wojskowych (oficerów, podoficerów, szere- 
gowców rezerwy i pospolilego ruszenia, legjonistów, peowia- 
ków, inwalidów, emerytów, weteranów i t. -d.) w karną, twór- 
czą wielką organizację pod naczelnem hasłem: "Wszystko ella 
Państwa. Jego rozwoju, bezpieczeństwa i mocarstwowego sta- 
nowiska w świecie", przy równoczesnem rozwijaniu ducha 
koleżeństwa w
rÓd b. wojskowych, jaki istniał na polu watki 
i wykorzystania tego koleżeIlstwa JW rzecz pmcy pokojowej. 
Członkowie Związków sfederowanych rozrzuceni po 
obszernej ziemi wileńskiej i powiązani siecią organizacyjną, 
wzrastają jakością i ilością jedynie przez zrozumienie ceMw 
i zadań Organizacji, do której należą. czynni,. z nią współ- 
pracując i mając wgląd w jej prace. 
Zrozumienie żadań organizacyjnych i współpraca zależy 
od tężyzny charakterów jednostek sfederowanych, a w szcze- 
gólności od ofiarnej pracy członkÓw poszczególnych zarządów. 
Wgląd w pracę organizacyjną należy do zadań niniejszego rocz- 
nika, który jako słowo drukowane, winien dotrzeć do najmniej- 
szych komórek organizacyjnych, służąc jako propaganda naszej 
idei wśrÓd szerokiej rzeszy Armji Rezerwowcj przez analizę 
prac już dokonanyc1l. Mamy zamiar nie poprzestać IW wyda- 
niu drukiem tego pil'Tlvszego "Rocznika", lecz co roku skłm/(u: 
Iq drogą tak wszystkim naszym członkom, jak- róuJ11ież \-V ła- 
dzom ZWiąz,kowym i społeczeństwu sprawoulanie z naszej 
pmcy. 
Na najdalszych krwIeach Rzeczypospolilej wśród ludno.
ci 
jeszcze niedostatecznie pWlstwowo ze!
polonej żołnierz polski 
winien być przykładem tężyzny i rozsadniki
m idei państwo- 
wości polskiej, musi być wzorem poświęcenia i gotowości JW 
każdy rozkaz W odzl/. 
NiecJl t('n pierwszy rocznik będzie impuls('m dla Armji 
Rezerwowej Wi/('llszczyzny do dalszej pracy dla chwały i potęgi 
Pmlstwa. 


12 


Prezes Zarządu 
\Vojemódz/Ji('j Federacji P. Z. O. O. 
Dr. E. GÓRA.
		

/Czasopisma_044_03_015_0001.djvu

			F ederant polski. 


I 


Aby go poznać - zrozumieć i wskazanie dać - trz£'ba go 
obejrzeć z dostępnej już nam dziś perspektywy dziejowej. 
Dojrzał£' pokolenie współczesnej Polski przężyło katak- 
lizm dziejowy takich rozmiarów, jakich historja nic notuje. 
Miljony trupów, kalek, rzeki krwi, potop żelaza - mil- 
jardy pieniędzy. 
A potem waliły się trony; pallstwa i narody krajano, 
jak sukno na postawy mechanicznemi nożycami w fahrykadl 
olbrzymach; płonęły stosy rewolucyjne, rodząc frintaslyczne 
chinwry nowych idei. 
A wśród tych walców parowych, tłoczącyeh ziemię pol- 
skrl, wśród gigant:tcznych języków płomieni rewolucyj, oślinia- 
jących ziemice polskie - rozlega się szczęk oręża polskiego, 
jak "pacierz, co płacze, a czasem, jak piorun, co błyska", l) 
wątły, jak jęk samohwj struny w łomocie perkusyj - boha- 
tersko - ofiarnicza ('popea. 
Contra slwm, głową mur prZl'bity, przeciw wiatrowi 
dmuchanie - stała się niepodl{'głość. 
Gdy żołnierz innych pallstw, klóre miały niepodległość, 
wrócił do domu z matematycznych pól śmierci 2), z IJt'tonowa- 
nycll okopów, ział psychologją posłusznego czy wiernego psa, 
wrzuconego przez pana swego w płonący dom. "Nic chcę 
więcej takiego piekła, żniwa śmierci, należy mi się władza. 
nie hędzie przyznania, sam wezmę, zmienię stary ład" o' 
I stąd Rosja października 1917 r., shld faszyzm, socjal- 
nacjonalizm , wygnanie królÓw i t. p. 
l) S ł o w a c ki: Poema Piasta Dantyszka o piekle. 

) B l o c h: O wojnie. 


13
		

/Czasopisma_044_03_016_0001.djvu

			Ostatni powstani£'c Polski w kajdanach, gdy go ohudził 
świt nil'podll'głości, gdy poczuł się pil'wszym po 150 latach 
żołnierzl'm - ohywatell'm Polski wyzwolOlH'j - doznał uczucia 
skowronka, co się wzhił ponad niwy w pi('rwszy dzil'ii 


wiosenny. 
Spl'łniony ohowiązl'k 
radość rezurekcyjna w Kraju 
pazurami wojny n£'rwy. 
Ni£' czekając uznania od swoich, mi£'cz zamienił na pług 
i orał w pode czoła ten Cyncynat polski, 11'("Z dell'g
1('ja narodu 
nil' przyhyła. 
Nie myślał o sohie w okopie, nit' myśli o sohil', gdy 
jaskółka lepi gniazdko pod jego strzl'chą..., lęka się, by nie 
wrodła zmora rozhiorów, myśli znowu pług przl'kuć na oręż, 
myśli, hy z jego kości nie wylęgł się ino rohak, all' hy krew 
przl'lana stała się ziarnem Kory - hy nowe id
lce już wil'l- 
kil'mi krokami pokoll'nie było hartowne, jak "posąg z je(hH'j 
hryły, co w gromach wichur dziejowych nil' pęknie". 
Oto radjo - telegraficzny skrót myśli o fedl'rancie polskim 
i jl'go odręhności od komhatantów paJ}stw niep()(!ll'głych przed 
wojną, skrót, z którego można wysnuć długie studjum. 


ziszczom' llUlrz£'nia 5 pokoll'l} - 
-- ukoiły poszarpane stalowemi 


K. Wójcicki. 


14
		

/Czasopisma_044_03_017_0001.djvu

			Ramię przy ramieniu. 


SPRA WOZDANIE 


ZARZĄDU WOJEWÓDZKIEJ FEDERACJI P. Z, O. O. 
W WILNIE 


. 


15
		

/Czasopisma_044_03_018_0001.djvu

			RYS HISTORYCZNY. 


, 


Początków powstania Federacji na terenie \VileI1Szczyzny 
!o.zukać należy jeszcze w roku H127. Już z początkiem tego roku 
cały szereg organizacyj wojennych uchwalił deklaracjł:, wska- 
zuj:łC na konieczność połączenia wszystkich organizacyj i przy- 
st:rpił do pracy nad realizacją tego zamierzenia. 
Dzi
ki poparciu ówczesnego wojewody W. Raczkiewicza 
i energji ówczesnego naczelnika \Vydz. Bezpieczeilstwa Stef. Ki,r- 
tiklisa odbyło się kilka konferencyj z delegatami Zwi:łZków, " 
rezultacie czego w dniu 11 listopada 1927 r. w lokalu One. Ka- 

yna Garnizonowego w \Vilnie nast:łPiło uroczyste podpisani
 
uchwalonego statutu "Związku Organizacji ll. \Vojskowych \Yo- 
jewództwa \Vileilskiego". Do Związku przystąpiły z nielicznemi 
wyj:lt'kami wszystkie organizacje, istniejące na terenie \Vileil'iZ 
czyzny, a mianowicie: l) Zw. Legjonistów, 2) Stow. Dowborczy- 
ków,3) Zw. Hallerczyków, 4) Legja Inwalidów, 5) Zw. Ofic. Rez., 
(j) Zw. Oficerów Emerytów, 7) Podof. Rez., 8) Stow. Rez. i B. 
Wojskowych. 
Prace Związków Org. Wojsk. rozwijały się b. pomyślni
 
szczególnie dził:ki znacznym wpływom gotówki z koncesyj, uzy- 
skanych przez Związek Oficerów Emerytów, co umożliwiło Za- 
rządowi rozwinięcie szerokiej działalności i poibudzenia do żyw- 
szej pracy poszczególne organizacje. \Yynajł:to i urządzono ob- 
szerny lokal, w którym znalazły pomieszczenie prawie wszystkie 
Zwi:łzki. 
\V dziedzinie P. W. uruchomiono ,kurs insttuktorski i prze- 
prowadzono cały szereg zawodów strzeleckich i sportowych. 
Sekcja f)omocy Koleźeliski..j - mając do swej dyspozycli 
dość znaczne fundusze, zorganizowała dla wszystkich członków 
zrzeszonych organizacyj bezpłatną pomoc prawną i lekarską ora
 
udzielała poszczególnym członkom i organizacjom licznych za- I 
pomóg i pożyczek. W dziedzinie oświatowej założono bihljotekę 


. 


16
		

/Czasopisma_044_03_019_0001.djvu

			wojskową, obejmującą przeszło tysiąc dzieł treści. 'Przewazme 
wojskowej i historycznej, zbiorek cennych i rzadkich druków 
jak np. przedwojenne regulaminy Strzelca i Drużyn Bartoszo- 
wych, regulaminy Armji Polskiej we Francji, I Korpusu Polskie- 
go i t. p. - rozpoczęto wydawnictwo p. t. "Szlakiem Pradzia- 
dów", poświęcone dziejom walk o niepodległość i przeżyć żoł- 
mierskich oraz wspólnej ideologji Armji Rezerwowej. Wydano 
3 broszury: 1) prof. R. Mienickiego: "Wilno w polskim wysiłku 
zbrojnym", 2) Tadeusza Łopalewskiego: "Opowiadania wojenne" 
i 3) gen. Wejtki:. "Samoobrona Litwy i Białorusi". Wydawnictwo 
to, w którem współpracę przyrzekło wiele wybitnych osobistości 
z całej Polski, wsIało przerwane w marcu 1930 r., spowodu bra- 
Im odpowiednich funduszów. 
\V tym okresie czasu do Związku Org. Wojsk. przystąpiły 
nowe organizacje, a mianowicie: 1) Związek Inwalidów, 2) P. O. 
W., 3) Zwi
łzek Osadników i 4) Związek Uczestników Wojsk. 
Straży Kolejowej. 


:. ...., 


'- 


-\t" 
;.\ 


-, . 
\-,.' 


, 
 
..... . 
 


't,' 


Marsz. PIŁSUDSKI po defiladzie w dniu XIV rocznicy oswobodzenia Wilna. 


\V dniu 9 marca 1930 r. na zebraniu delegatów Związku 
Organ. Wojskowych po dłuższej dyskusji uchwalono przystąpić 
do Federacji P. Z. O. O. i utworzyć zamiast Związku Org. Wojsk. 
Wojew. Wileńsko - Wo.ił'wódzki Zarząd ł'ederacji. 


2 


17 


?1! ' t 
 
.,.l' 
.fI' 
U"'
 O_ol""'"
		

/Czasopisma_044_03_020_0001.djvu

			Uchwała ta wywO'łała pewne perturbacje wśród sfederowa- 
,nych związków i spowO'dowała wycofanie się z rO'dziny b. WO'j- 

kO'wych Związku Hallerczyków i StO'warzyszenia Oficerów Eme- 
.rytów. 
WyłO'm ten, jakkO'lwiek przykry, nie wpłymlł jednak na 
;rozwój Federacji w Wilnie - Zarząd wytężył wszystkie siły, aby 
wywalczyć zwycięstwo tych haseł i ideałów, jakie prO'wadziły 
.starszą 'generacj
 dO' walki Q niepodległość, wychO'dząc z załO'że- 
lIlia, że wychO'wanie obywatelskie i wO'jskO'we, rO'zPO'częte na ła- 
wie szkalnej, szerakO' rozwinięte PO'dczas O'dbywania obawiąz- 
,kowej służby wO'jskawej, winna być niemniej gar liwie prowa- 
dzone również nad rezerwistą. 
Federacja w Wilnie, O'pierając si
 na ideawych związkach 
,histarycznych, przystąpiła dO' pracy. 
Przełamać apatję mładega PO'kalenia, natchnąć je umiława- 
.niem pracy dla paIlstwa, wzmacnić jego sił
 abronną przez stwa- 
rzenie z licznej rzeszy rezerwistów macnej i zwartej O'rganizacji 
wojskowej - jest tO' pragram, jaki nakreśliła sobie Federacja na 
\Vileilszczyźnie. 
Zarząd Wajewódzki całkO'wicie przyjął kancepcj
 ówcze,,- 
negO' prezesa Stefana Kirtiklisa, że w O'becnych warunkach było- . 
by niecelO'we, a nawet szkO'dliwe rO'zbudO'wywanie sieci organi- 
zacyjnej wszystkich sfederO'wanych związków, że tylkO' Zwi:lzek 
J{ezerwistów i b. WO'jskO'wych, jako organizacja masO'wa, skupia- 
jąca wszystkich rezerwistów bez różnicy stapnia i przynależnO'ści 
dO' poszczególnych związków histO'rycznych, czy stanO'wych jest 
organizacją, -najbardziej O'dpO'wiadającą warunkO'm pracy w te- 
renie. Toteż w październiku 1931 r. Zarząd WO'jewódzki Fede. 
racji w Wilnie wydał rozkaz (Nr. 2), któregO' wyjątki podajemy; 
"Dla każdegO' dalej patrzącego w przyszłość jes.t rzeczą zu, 
'pełnie z'fO'zumiałą i jasną, że Federacja Polskich Związków Ob- 
rO'ilCÓW Ojczyzny jest tylkO' jednym z etapów na drO'dze da asiąg- 
ni
cia celu stwO'rzenia jednej wielkiej armirezerwowej. 
Jeśli nie chcemy zO'stać wO'dzami bez armji, a chcemy Wl- 
chO'wać dla Pailstwa zdyscyplinO'wanegO', świadO'megO' swych 
obawiązków żałnierza - O'bywatela, nie walnO' nam zasklepiać 
si
 w ciasnych PO'dwórkach poszczególnych związków. Musimy 
zdać sobie sprawę z tegO', że istnienie związków histO'rycznych 


18 


- 


, 


.....
		

/Czasopisma_044_03_021_0001.djvu

			, 


to tylko kwest ja czasu, jeszcze lat kilkadziesiąt, a ostatni legjo. 
nista, czy dowborczyk spocznie w ziemi, żegnany salwą ho- 
norową. 
Ideały, za które oni walczyli, poczucie żołnierskiego honoru 
oficera czy podoficera, który szedł w bój z myślą o 
olsce, nie 
mogą zniknąć. Musimy te ideały póki czas, póki żyją WŚTód nas 
ci wiarusi przeszczepić w duszę młodych żołnierzy, musimy ziar- 
.no zasiane w sercach ich przez naszych kolegów z armji czynnej 
dalej pielęgnować, musimy - jednem słowem - cały nasz wy- 
siłek pracy wychowawczej skierować na szary tłum armji rezer- 
wistów. 


......:=' - 


" 


.
 ''R
 ... . 

 " 

. 


, : "':": <>
,./
.:,
 <'.- ,.' ' 
.', 
..:
';.:
 ,: 
.:
 -:
& . 
." ,'t,', . 
 
, ';"" 
 ", - . ..."" t.,\.,." 
I, ,. . 
.
.'t,,;,\''4 .L \' 
.. ..;: 
 ,
. - . \. 
. t '\' ,.: 
-. 
 ,t . 
) " '. 


-., 
"'to:.' . 


/I 


. 


" 


. , 


,,,.. 
'
 
ło' 



 \ . 
, ."/ 


II 


.,.:,..

.- 

..;.1'<
 
'- ' 
 .

 .:-:'\ ""-." 
,
;
?'

c




t7 '.. 
..,.
 łJf'
.;...,,
.!' ł.."- -.........
-.. "" - .;.:.
 .
,' 
 
.,-..... "" .T.... 
it- ...r:..

.._-3
.....;....Io..Jf4.... ......
... 
<....."... ......v, ,:,,:

.'-. .... ..... -..'
 ,- 


."l" 


_.
 
:,->..:....'- 


r 
.: 
ł' 


< " 
- 
 ł... 


Kompania honorowa Związku Rezerwistów podczas obchodu 25-lecia 
Związku Strzeleckiego w 1933 r. 


Jedynym związkiem jednoczącym tę młodą brać żołnier. 
ską jest Związek Rezerwistów. 
Wojewódzki Zarząd Federacji w gł
bokiem poczuciu, że 
punkt ciężkości w pracy dla dobra Państwa ku stworzeniu jed- 
nej wielkiej armji rezerwowej żołnierzy - obywateli spoczywa 
dziś nie w poszczególnych związkach, lecz w Związku Rezerwi- 


19
		

/Czasopisma_044_03_022_0001.djvu

			stów, w tej Federacji przyszłości poleca wszystkie Związki, wcho- 
dzące w s.kład Federacji P. Z. O. O. spowodują, aby jak najwięk 
szą ilość ich członków o wybitnych zdolnościach organizator- 
skich i wychowawczych wstąpiła do Związku Rezerwistów i sta- 
nęła do pracy nad stworzeniem jednej wielkiej rodziny żołnie- 
rzy - obywateli, ożywianych w
pólną myślą "wszystko dla Pali. 
stwa". 


Wszystkie Związki wysłały jak największą ilość swych 
członków, o wybitnych zdolnościach organizatorskich i wycho- 
wawczych do Związ,ku Rez. i .b. \Vojsk. 
Związek Rezerwistów przyjęto, jako formę pracy Federacji. 
pracy organizacyjno - wojskowej i wychowawczo - obywatelskiej 
i na tej płaszczyźnie postanowiono skupić ws.zystkie siły, jftkie- 
mi dysponuje Federacja. W pracy tej związki sfederowane speł- 
niać winny rolę kadr zapasowych, zasilającyc'h Zw. Rez. facho- 
wemi siłami i kontrolujących ich działalność, a Zarząd Federacji 
rolę mózgu, koncentrującego zasady ideowe wszystkich związ- 
ków i przerabiającego te zasady na jednolity program działania. 
Zarząd Wojewódzki Federacji stanął na stanowisku, że ndj- 
niższą jednoS-Ikę organizacyjną Federacji winien być Zarząd Po.. 
wiatowej ,Federacji, gdyż na terenie miast powiatowych istnieją 
Zarządy ni.ekt6rych organizacyj sfederowonych. Dalszą organi- 
zację w głąb zlecił Zarząd Związkowi przystępując jednocześnie 
do gruntow,nej reorganizacji tego Związku. 
W dniu l lutego 1931 r. odbył się w Wilnie I Wojewódzki 
Zjazd Delegatów Zw. Rezer. -' Gminne Koła Federacji przeka- 
no ZwIązkowi Rezerwistów i polecono ich dalszą rozbudowę. 
\V dniu Zjazdu ukazał się pierwszy numer miesięcznika p. t. 
"Armja Rezerwowa" wydawany przez Zarząd Wojew., jaki) 
bezpłatny dodatek do dziennika "Słowa". 
Na dzieli 15 marca 1931 r. stan Federacji na terenie Woje- 
wództwa \Vilel\skiego przedstawia się nasię-pująco: 
Do F('d('ra('ji należało 13 związków z ogólną cyfrą człon- 
ków - 17.216. 


Biorąc pod uwagę, że wielu z kolegów należy równocześnie 
do kilku organizacyj, rzt'czywistą liczbę członków można okreś- 
lić na około 12.000. 


20
		

/Czasopisma_044_03_023_0001.djvu

			Na terenie WO'jewództwa WileilskięgO' istnieje 8 Zarządów 
PowiatO'wych Federacyj, 'którym w tym czasie PO'dlegałO' 107 Kół 
{jminnych i 68 drużyn wiejskich. 
ŚwietlicO'wą akcj
 prowadzonO' w tym O'kresie w PO'wieci"!; 
świ
ciańskim, brasławskim, pO'stawskim, dziśnieńskim i O'szmiail- 
,skim - uruchO'miono łącznie t t świetlic. 
Na Zjeździe Delegatów w dn:6 września 1931 r. uroczyście 
PO'żegnano ustępującego Prezesa Stefana Kirtiklisa i PO'wołanl' 
prezydjum w składzie następującym: Prezes - Dr. Edward Gó- 
ra, I-szy Wice-Prezes - Poseł Stanisław Dobosz, II-go \Vice- 
Prezes - Tadeusz Bruniewski, III-ci Wice-Prezes - Mjr. Kazi- 
mierz Bąbiński, Sekretarz - Wilhelm Popławski, Skarbnik 
- 
- Karol Przegaliński. Członkowie: Norbert Trzaska-Pokrzywiń- 
ski, Mjr. Stanisław Profic, Kazimierz Młynarczyk, Mjr. Eugen- 
jWlz Kozłowski, Młodkowski. 


'... 


.
 


-- " 


'1 


.... 


..' 


"''', ' 



 ...... 


f' 


] 


.. 


Defilada podczas Zjazdu Oficerów Rezerwy. 30.IV - 33 r. 


Nowoobrany Zarząd PO'stanowił kontynuować prace ro.l- 
pocz
te w PO'przednim O'kresie i d:łŻYĆ wytrwale do stworzenia 
.silnej liczbą i jakością Armji HezerwO'wej. RO'zbudO'wa sieci orga- 
nizacyjnej PO'st
PO'wała szybkO' naprzód. W krótkim czasie nie- 
tylkO' w każdej gminie załO'żO'nO' KO'ła Gminne Związku Rezenvi- 


21
		

/Czasopisma_044_03_024_0001.djvu

			stów, ale nawet we wszystkich większych wsiach. Szczególnie 
baczną uwagę zwrócił Zarząd \-Vojewódzki na pracę oświatow
,.. 
wymagającą od Zarządów powiatowych zakładania jaknajwięK- 
szej ilości świetlic żołnierskich, któreby były ośrodkami życi.\ 
towarzyskiego i placówkami wychowawczemi Federacji. Plan 
pracy świetlicowej został opracowany i ogłoszony w Nr. 7 mk.- 
sięcznika "Armja Hezerwowa". Akcja kulutraino - oświatowa 
rozwijała się pomyślnie. W czerwcu 19.32 r. na terenie woje- 
wództwa wile{lskiego istniało 36 własnych świetlic i 19 bibljotek. 
I 
Zdając sobie sprawę że wychowanie fizyczne nietylko pod- 
nosi sprawność bojową, ale w wysokim stopniu wpływa na sprę- 
żystość organizacyjną, Zarząd Wojewódzkiej Federacji polecił
 
. aby przy każdem Kole został zorganizowany klub sportowy z sek- 
cjami: l) siatkówki, 2) koszykówki, 3) lekko-atletycznej, 4) strze- 
leckiej, 5) piłki nożnej i 6) pływacko-wioślarskiej - w zależności 
od warunków lokalnych. 
Po należytem przepracowaniu terenów pod względem kul- 
tUTalno-oświatowym i wychowania fizycznego Zarząd \Voje- 
wódzki Federacji przystąpił do najważniejszego zagadnienia swe- 
go programu do organizacji Armji Rezerwowej. 
. 
Nawiązujqc do instrukcji, ogłoszonej w artykule p. t. "Or- 
ganizacja dowództw i podział terytorjalny armji rezerwowej" 
 
umie
zczony w miesięczniku Federacji \Vile{lskiej "Armja Re- 
zerwowa", Zar,ząd Wojewódzki rozkazem Nr. 15 z dn. 14 stycz- 
nia 1932 r. 'Polecił Zarządowi Okręgowemu Związku Rezerwi- 
stów przystąpić do organizacji dowództw zwartych jednostek 
taktycznych według następującego schematu: 
l) każdy powiat tworzy jednostkę taktyczną w sile jednego 
bataljonu, 
a) w skład bataljonu wchodzą kompanje, złożone z poszcze- 
gólnych lokalnych oddziałów, których il-ość zależna jest 
od liczebności członków, 
b) w skład kompanji wchodzą: l) drużyny piechoty, 2) 
sekcje kawalerji, i 3) sekcje artylerji, 
w razie sprzyjających warunków lokalnych należy tworzyć 
os:obne plutony względnie szwadrony kawalerji. 


22
		

/Czasopisma_044_03_025_0001.djvu

			a czele wszystkich oddziałów \Vojewództwa stoi Komen- 
dant Okręgu, który automatycznie wchodzi do Zarządu Okręgu 
Związku Rezerwistów oraz do Prezydjum Zarządu Wojewódzkit'j 
Federacji, jako kierownik referatu P. W. i W. F. 
Komendantowi Okręgu podlegają: 
l) Sztab w składzie: szef sztabu, oficer wyszkolenia, oficer 
ewidencyjny, oficer zaopatrzenia, oficer do zleceń, 
2) dowódcy bataljonów - którzy posiadają po l zastępcy 
i adjutancie, 
3) dowódcy kompanij. którym podlegają dowódcy posz- 
czególnych oddziałów lokalnych, wchodzący w skład kompanji. 


:--.... 


;,;.:- 


1 


... 
.. 
, 


"!o . ' 
... 
,I 


."f
, 
"'j '" 


I . .. 


'. ., '; , ;: ' . :-:;

.

, /" : 
'f
..:: . '- I I "" 
"\i.. · , II 
" . _c-:. "'
"" .,.

 ," 
 '\. ':
 

l ił 
 \ I ". '
; ...... 
" 
, . ':! 
'¥}.l:' \', :
 ':1 
-. · 

\ .:\.\,' 
 - 


,I' 


..... 


,;. 


, 


"ł'a:I-a -..:... '.-. .
, 
 ".' I 
. .......... 

 ...."0 
'... 
...",--:..- 
-. ,
 «",:
,,-""
' , 
 
-..
 .' ".

" 
.
"'
::
'-"..l 


Poczty sztandarowe podczas obchodu 15-tej Rocznicy Niepodległości 
w 1933 roku. 


\V wyniku wyzeJ wspomnianego rozkazu zorganizowano 
j£:dnostki taktyczne w \ViInie oraz w powiatach. 
Stan organizacyjny i liczebny zwartych jednostek taktyc
- 
nych na tereni.e WileilszczyZ:UY z początkiem roku 1933 przed- 
stawiał się następująco: 34 kompanij, 6 szwadronów, 5 oddz. cy- 
klistów, 2 orkiestry łącznie 2.221 ćwiczących. 


23 


.
		

/Czasopisma_044_03_026_0001.djvu

			Rozwijając energiczną działalność na polu kulutraino - oświa- 
łowem i przysposobienia rezerw, Wojewódzki Zarząd Federacji 
nie zapomniał o obowiązkach rozwinięcia należytej opieki nad 
członkami wszystkich sfederowanych Związków. Z braku odpo- 
wiednich funduszów Zarząd Federacji zmuszony był ograniczyć 
udzielanie doraźnych zapomóg swym członkom do wyjątkowych 
wypadków, starał się natomiast w inny sposób przyjść z pomoc:} 
swym członkom. Przy Zarządzie zorganizowano pomoc prawną; 
9-ciu adwokatów, s'pecjalistów różnych dziedzin. zobowiązało ..ię 
udzielać pomocy prawnej według następującej taksy: a) za pora- 
d«: prawmł - 5 zł., b) za poradę prawną z napisaniem podania 


:
: .
" \..;' 
. '
"'. 
 I): 
. . . . 
. 
I _ 
 .. ! 
h
 -:Jj , 


.
:?. 


.' ł ': 


.
 . 
:f'l", 
. .' , o1 Jr 
,<
łH. ,:.::':,. .
 


. ':'l ";, 
.

 
". " \ 
'- .<,' 


_O,. c- 
" ,;1 


': .....'\;l 
.", 

, 


..... 


; i" ' 


.' 
 


" 


'. 


- "1'" . 


--t. . 


.,.... 


, ....... 
....'!' 


"\ -.... ;. 



.,,- 


. 
 -:-.
 :" ..
.;; 


,_o 
... '
 


:
"'" 


.
.;' ..... 


Przed defiladą Federacji. Raport z całości. 


- 10 zł., c) za prowadzenie sprawy - wynagrodzenia ustalon
 
taksą adwokacką. Na zaświadczenia odnośnego Zarządu powiato- 
wej Federacji względnie Zarządu Koła sfederowanego Związkt:, 
stwieidzaj
łcego niezamożność pomoc prawna udzielana jest be!- 
płatnie. Ponadto Zarząd Federacji prowadził rokowania z kilku- 
nastu lekarzami oraz Izbą Lekarską i Związkiem Farmaceutów 
wcelu zorganizowania pomocy lekarskiej i aptekarskiej. które 
j{'dnak nie zostały zakończone pomyślnie. 


24
		

/Czasopisma_044_03_027_0001.djvu

			Nie można ppminąć działalności Federacji Wilei-łskiej w dzi('- 
czinie zwalczania bezrobo
ia. - Zanim jeszcze powołano do ży- 
cia \Vojewódzki Komitet dla Spraw Bezrobocia, przy Zarządzi£" 
Federacji utworzono tymczasowy komitet niesienia pomocy hez- 
robotnym, którego zadaniem było pośrednictwo w wyszukaniu 
pracy. - Z chwilą powstania \Vojewódzkiego Komitetu dla Spraw 
Bezrobocia Zarząd 'Wojewódzki Federacji wydelegował do pracy 
w tym Komitecie kilku członków, którzy z całem poświęceniem 
bezpłatnie pracowali, jako kierownicy poszczególnych sekcyj Ko 
mitetu, zarządzając składami żywnościowemi, opałowemi, odzie. 
żowemi i t. p. wskutek czego interesy wszystkich członków zrze- 
szonych Związków były należycie chronione. 
Z ważniejszych wy.łarzeń tego okresu sprawozdawczego 
należy podkreślić następujące: 
\V dniu 19 listopada 1931 r. Federacja wzięła udział w oh- 
chodzie i defiladzie w rocznicę odzyskania nit'podległości. 


.
 


.w 


. , 


..' 


'. 


Zło.tenie wieńca na grobie ś; p. Biskupa BANDURSKIEGO podczas Zjazdu 
Oficerów Rezerwy 30.lV 1933 r. 


\V dniu 8. III. 1932 r. Federacja uczestniczyła w uroczy- 
stym pogrzebie swego nieodżałowanej pamięci Kapelana Oboźne, 
go Ks. Biskupa D-ra \Vładyśława Bandurskiego. Federacja wy- 
stawiła bataljon honorowy. Wszystkie Zarządy powiatowe Fede. 


25
		

/Czasopisma_044_03_028_0001.djvu

			racji oraz wszystkie sfederowane Związki przysłały poczty sztan- 
darowe oraz wieilce, na których czele niesiony był wieniec od 
Federacji P. Z. O. O. 
Dzień Imienin Marszałka Piłsudskiego był obchodzony przez 
Federację na całej Wileńszczyźnie ze szczególnym pietyzmem we 
wszystkich miejscowościach. W Wilnie Oddziały Federacji i pocz- 
ty sztandarowe uczestniczyły w capstrzyku orkiestr wojskowych, 
w uroczystem nabożeństwie, defiladzie oraz w Akademji, urzą- 
dzanej przez Komitet Obywatelski. W dniu 20 marca b. r. Fede
 
racja wspólnie ze Związkiem Strzeleckim urządziła uroczystą 
Akademję popularną na cześć Wielkiego SolenizanIa w sali Miej- 
skiej. W tymże dniu wydano specjalny numer "Armji Rezerwo- 
wej" wraz z dodatkiem, opracowanym 'przez Związek Inwalidów 
Wojennych p. t. "Głos Inwalidy". 
W dniu 12 kwietnia Federacja wzięła udział w pogrzebie 
Prezesa b. Związku Organizacyj Wojskowych w \Vilnie ś. p. ge. 
nerała Stefana Mokrzeckiego, wysyłając kompanję honorową. 
poczty sztandarowe oraz składając wieńce. 
W dniu 17 kwietnia b. r. odbył się w Wilnie drugi Zjazd 
Delegatów Związku Rezerwistów oraz uroczystości lO-ciolecia 
powstania Związku Uczestników B. I Korpusu Pol. na Wschodzie, 
podczas której dokonano poświęcenia chorągwi Okręgu \Vileil- 
skiego tegoż Związku. 
Sprawa zbiorowego ubezpieczenia członków w P. K. O. na 
terenie Wileńszczyzny przedstawia się b. słabo, spowodu zuboże. 
nia członków Federacji. 
Na dzień 15 czerwca 1932 r. stan organizacyjny Federacji 
Wileńskiej był następuj
łCY: 112 Kół Zw. Rezerwistów oraz 
5 sztandarów. 
Zarząd Wojewód7ki Federacji P. Z. O. O. w Wilnie.wybrany 
na Zjeździe \Valnym Delegatów w dniu 6. IX. 31 r. pracuje do 
chwili obecnej w nieco zmienionym składzie wskutek ustąpienia 
kilku członków Prezydjllm i zmian powstałych na stanowiskach 
prezesów poszczególnych Związków sfederowanych oraz Zarzą. 
dów Powiatowych Federacji P. Z. O. O. 
Korzystając z uchwały \Valnego Zjazdu z dnia 6. XI. 31 r. 
luki personalne w Zarządzie, powstałe wskutek llshłpienia nie 
których Kolegów zostały wypełnione drogą kooptacji. W..kutek 


26
		

/Czasopisma_044_03_029_0001.djvu

			polecenia Zarządu Głównego Federacji P. Z. O. O. oraz uchwały 
Zarządu \Vojcwódzkiego z dn. 26 kwietnia 1933 r., zapowiedziany 
Walny Zjazd Delegatów nie został zwołany, a to ze względów 
oszczędnościowych. W tcn sposób Zarząd Wojewódzki pracuje 
bez przerwy już 3-ci rok bez Zjazdu Delegatów. Pominięcie okreś. 
lonego przez statut terminu rocznych Zjazdów D{'legatów w ni.. 


ft 


'\ 


.
 


.'9 \ 
II 


>- 


" 


'. 


i, 


, I 


.- ). 


. -ł ' 


'I/, 


.: 


C h w i l a c i s z y. Poczty sztandarowe Federacji P. Z. O. O. Zło!enie wieńca 
na tablicy pamiątkowej ku czci poległych powstańców 1863/4 r. 


czem nie uchybia prawomocności uchwał powziętych przez Za- 
rząd Woj. Federacji, który powstaje drogą nie wyborów, lecz 
delegowania przez Związki sfederowane i Zarządy Powiatowe 
swych Prezesów i v. Prczesów do Zarządu Wojewódzkiego. 
Z chwilą zmiany na stanowiskach poszczególnych prezesur auto- 
matycznie następuje zmiana na stanowisku członka Zarządu \Vo- 
jewódzkiego. Oczywiście, że niezwoływanie Walnych Zjazdów ro 
cznych jest anomalją, która w praktyce powinna być usunięta, 
lecz biorąc pod uwagę wymienione względy oszczędnościowe a w 
związku z tern niemożność dostatecznego obesłania Zjazdu Dt'lega- 
tów, szczególnie jeśli chodzi o powiaty, ciągłość pracy Zarz
!du, 
zmieniającego się drogą statutowego delegowania Prezesów posz- 


27
		

/Czasopisma_044_03_030_0001.djvu

			czególnych Związków i Zarządów Powiatowych była drogą kore- 
spondencji utrzymaną. O najbliższym Zjeździe Delegatów zade, 
cyduje plenarne posiedzenie Zarządu Wojewódzkiego Federacji 
P. Z. O. O. w dniu 28 kwietnia 193-1 roku. 
Skład Zarządu W'Ojewódzkiego, Komisji Rewizyjnej i Sądu 
Rozjemczego przy uwzględnieniu zmian personalnych przedsta 
wia się obecnie następująco: 


ZJ\oRZĄD WOJEWÓDZKI. 


Prezes - Dr. Edward Góra, I v. Prezes - Wincenty Zmigro- 
dzJ..-i, II v. Prezes - Stanislaw Dobosz, iIl v. Prezes Mjr. Stanis- 
law Chudyba (przedstawiciel wojska), Sekretarz - Maria Podo- 
ska, Skarbnik - Karol Przegaliński. Członkowie Prezydjum: - 
Jan Czystowski, Mjr. Wladyslaw Dlugow.'1ki, Mjr. Jan GÓr", Ell' 
geniusz Kozlowski, Kazimif'rz MlynQl'czyk, Norbert Trzaska-]Jok- 
rzewiński, Tadeusz Mlodkowski. 
Spowodu zrzeczenia się względnie wyjazdu z \Vilna ustąpili. 
I v. Prezes - Tadeusz Bruniewski, III v. 'Prezes - Mjr. BąbilIski 
sekretarz Wilhelm Popławski, cdonkowie Prczydjum - mjr. 
Stanisław Profic. 
W s pół p l' a c o w n i cy: Przewodniczący Komisji Odzna. 
czeniowej - ppłk. Iwo Giżycki, Bibljotekarz - Edmund Biwan, 
Redaktor 
,Armji w Rezerwie" - Zygmunt Klaczyński, Sekretarz 
Redakcji - T. Ratkowski, Redaktor "Rocznika" - Kazimierz 
Wóicicld. 
P l' a c o w n i c y: Kierownik Sekretarjatu Kazimierz 
Antoniewiez" kapelmistrz orkiestry - Rutkowski. 


. DELEGACI ZWIĄZK()W. 


l. Związek Legjonistów - Tadeusz Topór- Wąsowski, Wac- 
law WalczykOlV!;ki, później gen. Stanislaw Skwarczyli.dd, mjr. 
Eugen]usz Kozlowski. 
2. Związek Peowiaków - Aleksander Budrys-Budrewicz, 
Norbert Trwska-Pokrzewiński, później Witold Staniewicz i Teo- 
dor Nagurski. 
3. Związek Uczestników I Korpusu na \Vschodzie - Alek- 
sander Zelio, \Vladyslaw Śmilgiewicz, później Wladyslaw Śmil- 
giewicz, kpt. Witold Paszy'c. 


28
		

/Czasopisma_044_03_031_0001.djvu

			4. Związek Kaniowczyków i Zeligowczyków - Jan Ant- 
czak, Mieczysław Trzeciak, później ppłk. Stanisław Woropaj, Jan 
Budrewicz. 
5. Związek Inwalidów \Vojennych - Michał Borysewicz
 
Jan Wojciechowski, później Czesław Iwanicki, Stanisław Chry. 
stowski. 
6. Legja Inwalidów Wojennych \Vojsk Polskich - Zygmunt 
Christa, Jan Wroński, później Mjr. Eugenjusz Kozłow.
ki, Micllal 
Fiłon. 


---.ry--" 


.' 


..:- 
. -" 1- 
", j 


i. ' ':.ll' l f1 
ilf'", 
ł
 1,.. 
o,. II f 


.j 

 .:' 


'ł 


'" 


" 


'; 


, ' 


:
. 


-, 


it..... 


Jl ł 
\. 


- .J."o 


., l 



 


- , . 
. 


....I. 


.,J 


Akademja Wileńskiej Federacji w 70 rocznicę powstania styczniowego. 


7. Związek Sybiraków - Antoni Aleksandrowicz, Ignacy 
Mackiewicz. 
8. Związek Osadników - \Vladysław Kamiń.
ki, Gustaw Ro- 
kos, później poseł Włady.
law KamilIski, Józef Fela. 
9. Związek b. Uczestników Wojsk. Straży Kolejowej - Wla- 
dyslmv Henrych, Teofil Pieniążek. 
10. Związek Oficerów Rezerwy - Michał Obiezierski" Kazi- 
mierz Młynarczyk. 
11. Związek Podoficerów Rezerwy - Karol Przegrtlilłski
 
IIlarja Podoska, później Jlieczysław Gniadkowski 
'Marla Po- 
doska. 


....t 


29 


.
		

/Czasopisma_044_03_032_0001.djvu

			12. Związek Rezerwistów i B. \Vojskowych - Tadeusz 
Bruniewski, Stanisław Dobosz, później Wincenty Zmigrodzki, 
Stanisław Dobosz. 
13. Związek Legjonistek - Klara Zatorska, Marja Jano- 
wicz-Turłowa, później mgr. Stanisława Smotero/lJa, Dr. Matylda 
Chorzelska. 
14. Związek Oficerów w s1. sp. - Aleksander Zelio, Kazi. 
mierz Dembillski, później płk. Władysław Tomaszewicz, ppłk. 
Iwo Giżycki. 
15. Stow. Podoficerów w st. sp. - Ludwik Kostecki, Sta- 
nisłmv Tyburski, później Lysakowski Edwcud i Stanislaw Ty- 
burski. 


DELEGACI ZARZĄDÓW POWIATOWYCH FEDERACYJ. 


Brasław - Roman Sila-Nowicki, Ignacy Dusiacki-Rudo. 
mino, później Roman Sila-Nowicki, Tarasiewicz Olgierd. 
Mołodeczno - Jerzy Tramecourt, Stanisław Lukaszewr'cz, 
później Mirosław Olszewski, Lysak Marjan. 
Głębokie - Józef Chrapowicki, Gustaw Szwigier, później 
Erazm Stefanus, Stanisław Kowalewski. 
Oszmiana - Wiktor Suszyński, WiIlw/m Popławski, póź- 
niej 'Wiktor Suszyński, Bronisław Halicki. 
Postawy - Kazimierz Protasewicz, Kazimierz Bqbillski, 
później Kazimierz Protasewicz, Franciszek Bobowski. 
Święciany - Wacław Jeśnwn, Mirosław Gajewski. 
Wilejka Pow. - Jerzy Neugebauer, Wacław Klem, później 
Zygmunt Przepałkowski, Andrzej Zalipko. 
Wilno- Troki - Norbert Trzaska-Pokrzewillski, Bronis- 
ław Wędziagol.
ki, później Norbert Trzaska-Pokrzewiński, Józef 
Byczkowski. 


KOMISJA REWIZYJNA. 


Przewodniczący - Miclwł Obiezierski i Członkowie - Ta- 
deusz Biński i Czesław Iwonicki. Ushu>ili: Karol Zuchowicz 
i Marja Podoska. 


SĄD ROZJEMCZY. 


Przew'odniczący - Aleksander Zelio, Członkowie - Wła- 
dyslaw Henrych, Jan Tyszkiewicz, Zastępcy - Norbert Trzaska- 
Pokrzewiński, Wojciechowski Jan (zmarł). 


30
		

/Czasopisma_044_03_033_0001.djvu

			Składy Zarządów Związków sfederowanych i Zarządów 
Powiatowych Federacyj będą wykazane przy omawianiu dzia- 
łalności poszczególnych Związków i Zarządów. 
W skład Wojewódzkiej Federacji P. Z. O. O. wchodzi 16 . 
Związków oraz 8 Zarządów Powiatowych Federacji, 6 Związ 
ków i 6 Federacyj Powiatowych posiada sztandary, ponadto jest 
sztandar \Vojewódzkiej Federacji. Razem 13 sztandarów. Po- 
nadto Federacja \Vojewódzka i Związek Ucz. B. I Korpusu na 
Wschodzie posiadają swe orkiestry. Własne bibljoteki posiada 
Wileilska Federacja \Vojewódzka oraz 6 Związków. Ponadto 
powiatowe Federacje posiadają liczne, aczkolwiek szczupłe bi. 
bljoteczki rozrzucone w terenie. Własne lokale posiada 6 Zwią- 
. 
zków, a Związek Osadników dwa domy własne. 


OGÓLNE ZESTA WIEf'i1E LICZBOWE ZWIĄZKÓW 


Związek Legjonistów 
P. O. W. 


441 


l. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. 
10. 
Ił. 
12. 
13. 
14. 
15. 
16. 


:'JO:; 


" 


4
;
 
i-ł 
67 
88 
1805 
2H) 
62 
i2U 
156! 
5;) 
706 
9052 
3199 


Ucz. B. I Korpusu na \\'schodzic 
" Kaniowczyków i Żcligowczyków 
" Sybiraków 
" Ucz. B. Wojsk. Straży Kolejowej 
" Inwalidów \Vojennych 
Legja Inwalidów Wojsk Polskich 
Związek Legjonisłck 
" Oficerów przeniesionych w sł. sp. 
" Oficerów Rezerwy. . . 
Stowarzyszenie Podoficerów prz. w sł. sp. . 
Związek Podoficerów Rezerwy. 
Rezerwistów 
Osadników 
Żydów Uczestników Walk o Niepodległość 
Polski w stadjum organizacji 


" 


" 


. 


Razem . 


18247 


31
		

/Czasopisma_044_03_034_0001.djvu

			ZARZĄD WOJEWÓDZKI. 


. 


Zarząd \Vojewódzki Federacji P. Z. O. O'. ze swą' siedzibą 
w Wilnie przy ul. Mickiewicza 22-a m. 4 - składający się z przed 
stawicieli 16 Związków sfederowanych i 8 Zarządów Powiato- 
wych Federacji w pełnym swym składzie od 6 września H»31 r. 
odbył jedno plenarne posiedzenie w dniu 28-go lutego 1932 r.; 
naświetlając sprawy organizacyjne i dając wytyczne w pracy. 
Ze względów oszczędnościowych częstsze zwoływanie plenarnego 
posiedzenia, co kwartał, jak to było w programie, nie było mo- 
żliwe. 


WYDZIAŁ WYKONAWCZY. 


Spowodu niemożności częstszego zwoływania plenarnych 
posiedzeń Zarządu, powołano \\'ydział \Vykonawczy Zarządu 
Woj. Federacji, który składał się z Prezydjum oraz prezesów po- 
szczególnych Zarządów Związków sfederowanych. Zadaniem 
Wydziału \Vykonawczego jest załatwianie spraw, dotyczących 
związków sfederowanych i nakreślenia wytycznych dla prac Pre- 
zydjum. 
Potrzeby Zw. Rezl'rwistów danego powiatu poznawano pod. 
czas inspekcyj Prezesa lub członków Prezydjum ora'Z przyjazdów 
przedstawicieli Zarządów Powiatowych do \Vilna. \V ten sposób 
Prezydjum Zarządu \Vojewódzkiego utrzymywało ścisły kontakt 
z plenarnym Zarządem Wojewódzkim. \Vydział \Vykonawczy od- 
był od 6 września 1931 r. - 8 posiedzeń. 


PHEZYDJUM. 


Z ramienia Zarządu \Vojcwódzkiego bieżące prace prowa, 
dziło Prezydjum Zarządu \Vojewódzkiego. - Prezydjum posia- 
dało następujące d7iały prac: 
l) Wydział organizacyjny z referatami: organizacji p.racy, 
statutowo-regulaminowym, raportów kwartalnych i statystyczny. 
2) Wydział P. W .i W. F. z referatami: wyszkolenia i wy- 
chowania wojskowego, wychowania fizycznego, umundurowania, 
zaofatrzcl) w sprzęty wyszkoleniowe. 
3) Sekretarjat z referatami: r('prezentacyjnym, koresponden- 
cyjnym, protokółów, rozkazów i komunikatów, zjazdowym. 


32
		

/Czasopisma_044_03_035_0001.djvu

			4) \\'!Id:iał (;o'\;podarc:y, do ktÓrego kompetencji należało 
prowadzcnil' kasy, sporz:łdzanie preliminarzy budżelowych bilan 
sÓw i sprawozdaii kasowych, księgowości, sprawy pracownikÓw, 
sprawy lokalu i inwentarza. 
5) Pomocy kołe:.eńskiej z refl'ralami: inll'rwencyjnym, po- 
mo('y prawl1l'j, pomocy lekarskil'j, do spraw bezrobocia. 
l» Wydział (J.r;zczędno.
ciowo-Vb(l::pieczeninwy ostatnio zor
 
ganizowany na wniosl'k Zarz:łdu "'o]ewÓdzkil'go przez Zarząd 
GłÓwny. 
7) Komisja Odznaczeniowa. 
X) lrydział Kulturałno-Społec:ny. 
U) \\'yd:iał Pra.r;owo-Propagwułowy. 


;.. "ł'\'. " t. 
_ .:
 ';
 "'

 -I> X I" t,. . 
'.l " 


" łł 


r ' 
j.: : 
t III 
I. '/ 



. ,- 


... 


I 
'J 


-;:t:.... 


-..:' 


" 


" 


. ....... 

< 


',I 


... :' 


ł. 


4. 


"' 


,. I 


I "f 


. j 



 .. 


. 

 


, 
. ..' 


:" 


-- .- 



 -
.:s-.. - 
\ '--i- ._".... 
 . '. 
;. 
 ---
 ___ ;..
r: . . i oL:;; .. _ , 
 
.___ "............
:.- _J
. _ ....;r 
 
<łi. t1C 
......
 
..
. --- 
 


. ' 


. 


Poczet sztandarowy federacji P. Z. O. O. podczas defilady 
w 15-tą rocznicę oswobodzenia Wilna (r. 1934, kwiecień). 


Na skutek poh'('('nia Zarządu Gł(
wnego \Vydziały: Kultu- 
ralno-Społl'czny i Prasowo-Propagandowy zoslały połączone w je. 
dWł Komisję KuIturalno-Społl'czną, która w dniu l marca 1934 r. 
ukonstytuowała się w sposÓb nastęlmj:łcy: 
Przewodnic7:łcy - Czy:,to/lJ.r;ki Jan, v. Przewodniczący -. 
Kazimierz iłIłYllarcz!lk, Sekrl'tarz - Kazimierz Wó,;cicki, Zastęp- 
C3 sekretarza - Piotr Gułewicz, Skarbnik - Smoterowu Stnisl. 


3 


33 


--
		

/Czasopisma_044_03_036_0001.djvu

			oraz powołała do życia 7 Sl'kcyj: 1) Obchodów i Uroczystości, 
2) Odczytów i Konferencyj. :-J) Świetlic. 4) Bihljotl'k i Czytt'lni, 
5) Wycieczek, 6) Kursów i Kolportażu i 7) Prasy i Propagandy. , 
Członkom Prl'zydjum przydzil'lono pracp doraźne wzgl
d- 
nie na pewien okres czasu przez Zarz
łd \\'ojew()dzki. Do tych 
prac należały sprawy POlllOCY koleŻl'llskiej. 1
()Jnisji Odznacze- 
niowej, prasy i propag
ndy, kulturalno-oświatowe, ohchody 
i uroczystości i t. p. 


WYTYCZNE PRACY. 


Podstaw
ł naszych prac było dążenie do !>Iworzenia ze sfe 
cerowanych Związków wielkiej rodziny b. wojskowych o mocnej 
spójni koleżellskiej i świadomej swych szczytnych hasd: ,.\Vszy- 
stko dla Pallstwa, jego rozwoju, bezpi
czeństwa i mocarstwowegó 
stanowiska w świecie". 
Dla 16-tu Związków tak historycznych, jak i stanowych 
o specjalnych celach i zadaniach, posiadaj
łcych nieprzemijaj
łC(', 
cenne tradycje związkowe należało znaleźć wspólny język polskie- 
go federanta, j
zyk szczerego, koleżellskiego porozumienia towa- 
rzyszy broni i pracować nad codziennemi sprawami, hlczącenll 
wszystkich w jedną mocną organizację. 
Mózg i serce Federacji Wilellskiej, - to Zwi
lZki historyczne 
o sile tradycji, zahartowanej w czasie walk o :\Iiepodległość. Teren 
pracy - to zwi
lZki stanowe, łączące wszystldch h. wojskowych 
w jedną karną, świadomą swych zadali Armję Rezerwową. \V 
tym też kierunku szły wszelkie zarządzenia. 
Przez wychowanie obywatelskie, przysposobienie wojskowe 
i pracę organizacyjną staraliśmy się nietylko przepoić Wileńsz- 
czyznę naszą ideą federacyjną, lecz dawać realne przykłady na 
szych prac w postaci świadomych swych zadali członków związ, 
ków sfederowanych. Docieraliśmy sW
ł pracą głęboko w tl'n
n, 
opierając się w powiatach na gminnych Kołach Rezerwistów, w 
miastach zaś na silnych i sprężystych Zwhlzkach ideowych i sta- 
nowych. 
Rozumiej
łc polrn'bę pomocy koleżellskiej slraliśmy się w 
miarę naszych możliwości nieść tę pomoc koleżellską jaknajsze. 
rzej, szeczególnie w dzisiejszej dobie kryzysu gospodarczego. 
Drogą prowadzenia i propagowania akcji oszczędnościowo
 
ubezpieczeniowej staraliśmy się wyrobić wśród naszych kolegow 


34
		

/Czasopisma_044_03_037_0001.djvu

			świadomą potrzeb
 oszcz
dności, tej podwaliny naszego pałłstw,ł. 
Nie wszystko dało si
 wykonać. Stały brak środków na szer- 
.szy rozpęd organizaćyjny, brak ludzi wyłącznie oddanych pracy 
fedl'racyjnej, zmiany na stanowiskach członków Prezydj!-łm i t. p. 
były najwi
kszemi przeszkodami w naszej pracy. 
Z ważniejszych uchwał i prac podjętych przez 'Vilcll.ską 
Federację P. Z. O. O. wymienić należy: 
l) przystąpienie do ścisłej współpracy z Radą 'Vojcw{)d7.k
i 
B. B. W. R. wychodząc z założełł, iż Wilcll.ska Federacja P_Z.O.O. 
pracuje na podstawie ideologji Pienyszego Marszałka Polski Jó 
zefa Piłsudskiego; 
2) przyjęcie w poczet członków Wojewódzkiej Federacji P. 
Z. O. O.. Związku Legjonistek, Stowarzyszenia Podoficerów Przen. 
w Stan Spoczynku, oraz Związku Zyd{)w Ucz. 'Valk o Niepodleg- 
łośĆ" Polski; 
:J) uchwall'nie projektu zmiany stntutu i przl'słanie go do 
Zarządu Głównego; 
. 4) zainicjowanie' oraz dokonnnie wstępnych prac, ceh'm po 
wołania Komitetu Budowy Domu Organizacyj 'Vojskowych i Spo- 
łecznych w 'Viłnie; 
5) zorganizownnie obchodu powstania styczniowego i listo 
pad owego, "Świ
ta Rl'zerwisty", imienin Marszałka, wzięcie 
udziału w pogrzl'bie ś. p. Biskupa Bandurskiego i t. p.; 
6) utrzymanie ścisłego kontaktu z miejscowem społeczeń- 
stwem oraz organizacjami społecznemi. a szczególnie z jl'dnosł- 
kami P. 'V. i \V. F. i ZwitlZkit'm Strzeleckim, z którym łączność 
szczeg{,łnie była akcentowana ze względu na uzupełniaj
lce się sta. 
nowisko w zakresie szkolenia i wychowywnnia obywatelsko-żoł 
nierskiego; łączność ze Zwi:lzkiem Strzeleckim win!1a być w dal 
szym citlgu gruntowana szczególnie na powialach drogą przepro ' 
wadzania wspólnej akcji świetlicowej i ćwiczeń w terenie. \V dniu 
święta 25-lecia ZwitlZku Strzeleckiego i 10 września 19:i3 r. \Vi, 
leńska Federacja uczestniczyła w uroczystościach strzcll'ckich; 
w dniu tym odhyłn się w \Vilnie koncentracja Oddziałów Zwi
lZ- 
ków sfederowanych. \Vspólna defilada, obiad żołnierski, udział 
w Akademji i Ognisku Słrzeleckiem podkreśliły więź, łączącą Fe 
der;cj
 'Vileńską ze Związkiem Strzeleckim. 'Yszelkie wyst:!pie, 
nia nazewmltrz jak również praca orgnnizacyjna była uzgodniana 
na wspólnych konferencjach i posiedzeniach; 


35 


-
		

/Czasopisma_044_03_038_0001.djvu

			. 


... 


,.
. 
.'1.' 
./;.........' 


" .,. 


.""-,-- 


. 




.. 


.... 


.' 


.; 


....... ' 


.
 


,
 


:''',' 



. "'. 


- . 
... . 

.............."-
 


,- 


" 
4, 


......;. 


:'" 


-"\'". 




 


,,' 


.-,,!, 


"':;" 


"'.1' . 


.' 
111! - ..... 


- re .- 



.". ..' - 


c: 


):- 


- 
... 


" 


- 


" 


Obiad 10łnierski \V czasie ohchodu 25-ej rocznicy Związku Strzeleckiego 
1933 r. - 2 fragmenty. 


36
		

/Czasopisma_044_03_039_0001.djvu

			7) w myśl koncppcji przyjętej przez Zarz:łu \Vojt'wÓdzki. 
Związek ReZt.'rwistów był podstawą i łl'renem pracy or
aniza 
cyjnej. 
Zarząd \VojewÓuzki ustalił, iż naJl1Izszą jednostką organ i 
zacyjn:ł Federacji winien być powiat.' 
Jpdnostki niższe (jak gminy i osiedla wiejskie) pozostawiono 
do wyłącznych prac organizacyjnych Związkowi Hezerwistów, 
który tworząc po wsiach i miasteczkach zwarte jednostki na czele 
z instruktorami, rekrutuj:łcymi się ze szkilł oficerskich i podofi- 
cerskich, a więc ('Iementu o wyrobieniu pmlstwowem. \\T t('n spo' 
sób praca łączenia wszystkich Związków w jedn:l or
anizację woj 
skową miała iść oddołu. od KÓł gminnych i wiejskich Związku 
Rezerwistów. \V miastach, gdzie istnieją zarządy organizacyj sfe- 
derowanych przestrzegano, aby w dziedzinie wychowania obywa 
telskiego zasadniczo pracowali członkowie zwi:}zków idl'owych, 
natomiast w dziedzine P. \V. i \V. F. starano si
 wciągną(' do pra- 
cy jako instruktorilw członkilw Związku OficeriIw Hezerwy i Po 
doficerów ReZ('nvy młodych roczników. 
.Ogólne wytyczne 1l:tszych prac odzwierciadla Rozkaz Nr. 4. 
który poniżej podajemy. 


ROZKAZ Nr. 4. 


J. Podstawą zabezpieczenia pokojowego i rozkwitu potęgi 
nasze
o paJlstwa jest dzisiaj bezspornie sprawa dostatecznego zor- 
ganizow:mia z masy obywateli wielkiej siły moralnej i fizycznej. 
któraby była zuolna nasz organizm PaJlstwowy w każdej sytuacji 
i czasie należycil' ochronić i obronić. 
Nastroje powojl'nnej Europy, mimo istnienia Ligi l\'arodów, 
wydawanych haseł kollaboracji paneurop
'jskiej - kształtują się 
w ten niedwuznaczny zupełnie sposób, ż(' pailstwa i narody jaw- 
nie lub potajemnie - usilnie przygotowuj:} swoje siły zbrojnl', 
widząc w nich dziś jak i w wiekach uhiegłych, jl'dyne gwarancjl' 
swojego bytu. Ludzkoś(' na święta i uroczystości wysuwa wspa- 
niałe hasła wiecznego pokoju, zgodnego współżycia narodów, lecz 
twarde życie codzienne przechodzi obok tych wzniosłych haseł. 
Zmęczone morZl'm wylanej krwi obecne pokolenie całego 
świata wzdry
a się przed wojną, ale idą młode, powojenne poko- 
lenia i w tej mierze nasi s:}siedzi ze wschodu i zachodu ni£' zasy- 


37
		

/Czasopisma_044_03_040_0001.djvu

			piaj:1 sprawy. ll'cZ unlacnwj:l psychikę tych pokol('11 do wiado 
mych sobie celÓw, niczawsze zgodnych z hasłami międzynarodo 
Wl'j zgody. 
\\'ypływa z h'go konieczność działania i z naszej strony
 
gdyż nit, umowy międzynarodowe, lecz w większej mierze pru'ja- 
wy naszt'j siły odpornej zabezpit'czą pokój naszemu paJlstwu. 
Urzeczywistnienil' idei armji rezerwowej, którąśmy poslawili przed 
Fedl'racją P. Z. O. O. spt'łnia w ogromnl'j mierze to właśnie do- 
nioslt, zadanie utrzymania pokoju. 
II. Nawi:lzuj:lC do rozkazu własnego Nr. 2 należy uJąc 
zagadnienie istoty pracy nad montowaniem i scaleniem się armji 
rezerwowej w ten sposÓb, że ma ona obj:IĆ w pierwszym rzędzie 
tych młodych oficerów, podoficerów i szeregowców rezerwy, któ- 
rzy wzrośli i przeszli swą szkołę wojskową już po ukończeniu 
wojny. 
Jest wil'lce korzystnym fakt, że pracę tę my zrobimy, żoł- 
nierze z wil'lkiej wojny i polskiej, więc doświadczeniem silni i świa- 
domi najzupl'łnil'j swych celów. Przed członkami związków, 
wchodzących w skład Federacji, a więc legjonistami, dowborczy- 
kami, peowiakami i innymi wiarusami wil'lkiej i polskiej wojny 
leży zadanie przt'lania posiadanych wartości na zastępy młodych 
pl'łnych sił miljonowych rzesz n'zerwistów. Zwi:łZki te i poszcze 
gólni ludzie maj:ł być sercem i mózgiem pracy organizacyjnej, 
ale t
'relll'
u pracy - młodzi rezer,,:iści. 
HI. "'ychodząc z założenia, że zmęczeni fizycznie, często- 
kroć półinwalidzi, chociaż oficjalnie nimi nic S:I, członkowie zwią- 
zków i organizacyj z wojny nie mogliby stanowić aparatu bez po- I 
średnit'j pracy w terenie - Zarząd poleca jaknajusilniej przerzu- 
n.lć ciężar pracy bezpośredniej w h'renie, w gminach i osiedlach 
na zastępy młodych szarż oficerskich rezerwy. Pracę w gminach 
nakży 0P-ł'Zl'ć na podchorążych n'zerwy, w braku ich, na wycho- 
wankach szkół podoficerskich czasu pokojowego. nzecz zrozu: 
miała, że aparat ten będzie aparatem wykonawczym, potrzebują- 
cym slałej kontroli, dozoru życzliwl'j i serdl'cznej rady i pomocy. 
z drugiej struuy nic należy krępować inicjatywy młodych podofi.. 
cerów, ujawniaj:lcej się w ramach prac, nakreślonych przez wła- 
dze powiatowe Federacji pzaa. 
IV. Obowiązkiem Zarządów Powiatowych Federacji pzao 
będzie, aby iSłni('jące luh nowopowstałe kola gminne Stowarzy",ze- 


38
		

/Czasopisma_044_03_041_0001.djvu

			Hia Hezerwistów i h. \\'ojskowych uczynii' jak najszybciej żywot- 
lU'mi i stale żywotnośl
 tę ujawniającemi rzeczywishl pract}. 

ajskułecznit'j wiodącym do celu środkiem jest stały kontakt 
władzy powiatowej z kołami. Kontakt len winien się ujawniać w 
jaknajlepszl'm zurj('ntowaniu się zarządów powiatowych Federa- 
cji w warunkach lokalnych. możliwościach pracy w gminach itp. 
Koła gminne bl:dą się składały siłą rzeczy z poszczególnych dru- 
żyn wiejskich rezerwistów, a życie samo wykaże, że realna praca 
ohejmie te drużyny wiejskie. prowadzące prace same w sobie, 
jako części składowe koła gminnego. 
Zjawiskiem tym pracy drużyn wiejskich. chociaż sama naz- 
wa drużyny wiejskiej statutowo nie jest przewidziana, - należy 
iśi
 jaknajwyżej z pomoc
l, a rola zarządów kół gminnych Stow. 
Hl'zerwistów ma duże możliwości inicjalywy. 
ie wyklucza tł) 
oczywiścit' bezpośn'dniej kontroli Zarz
ldu Powiatowego Fed
- 
racji P. Z. O. O. 
V. Jako syslem siałego używotnienia kół gminnych (drużyn 
wipjskich) należy przyjąć: 
Z
łfz
ldy Powiatowe Federacji PZOO opierając się na wyty- 
cznych Zarz
łdu \Yojl'wódzkil'go Federacji P.Z.O.O., jak{)leż prze- 
pruwadzaj
lc własny wl'wnęlrzny program ustanowią plan pracy 
dla poszczpgólnych kół. Plan ten w ża(
nym wypadku nie może 
być suchym programem P. \\T i \Y. F. i oświaty, podzielonym 
i rozesłanym "do wykonania". Plan ogólny pracy pozustaje jako 
wytycznt' dla zarz
ldu powiatowego Federacji. Zamierzenia i po- 
lt'cl'nia pracy dla kół n'zerwist{)w, wysyłane z zarządów powiato- 
wych Federacji na powiat maj
ł nosić racZl'j charakter krótkich, 
lecz częstych dyspozycyj. Dyspozycje te winne liczyć się z inoź. 
liw9ściami wykonania przez koło polecell. :Xależy pamiętać, że 
jedna dyspozycja nie wykonana dyskredytuje. niszczy uzyskane 
zaufanil'. Z drugiej strony wydane polt'cenie ma hyć bezwzględnie 
wykonane w terminie, który zgóry należy okrl'Ślii'. 
\'1. \Yyznaczanie prac dla kół gminnych lub poszczegól- 
nych drużyn wiejslddl winne stanowić zakres: 
l) pracy oświatowo-propagandowej, 
2) pracy wychowania fizycznego (sporty), 
3) pracy p. w., ćwiczell. 


Odnośnie do punki u t -go Jlależy wykorzyslać obecność na 
miejscu IUmczycil'lslwa (pogadauki), a gfównil' pokazy objaz- 


39
		

/Czasopisma_044_03_042_0001.djvu

			dowe. Jako tematy naldy wybierai' wszelkie interesujące rezer. 
wistów zagadnienia. nie zapominając przytem o krzewieniu na- 
szej idei pmlstwow{'j. Dział ten specjalnie polecam uwadze i kon- 
troli odnośnie doboru ludzi. Odnośnie punktu 2-go wykorzysty- 
wać instruktorów strzeleckich, aparat wojskowy P. \V., policję, 
wychowanków szkfłł podoficerskich. Główny wysił{'k położyć na 
zaopatrzenie w sprz«:t sportowy, poczynaj:lc od najł:lllszych a ko- 
niecznych, jak kula, granat (atrap), dysk. tyczka, piłka nożna, 
koszykowa, siatkowa. Specjalną uwagę zwrócić na zaopatn:enie 
w karabinki małokalihrowe. Odnośnie punktu ił-go wyjd:ł spe- 
cjalne instrukcje. 


"..... 


- . 
...
,
 


.. 
.....--. 


t 


, ,I 


........; 


. ": 


I "'\
 


-1.1 


" 
, 
'- '\ 'j 
,\"', 
r 


a.. 


., 


'i 


..
, ..
.-:.
r

_;r:
.I" 


lilii" 


l 


,ut 



" . 


iI 


ł 
'h 


-- - 


i. 



. , 
':.:._,r 
"{
;:
 "
 
. ił'.. 
. . t
-:. 
,,,- 


Propaganda akcji oszczędn.-ubezpieczeniowej Wileńskiej Federacji P. Z. O. O. 
Stoisko Federacji na III Targach Północnych \V Wilnie 1933 r. 


8) Ohok prac zwi:17anych z P\V. i \YF. oraz wychowaw- 
czo - o1Jywatplsldch Zarz:łd \Vojcw6dzki tuł. Federacji w ostat- 
nich czasach poświ«:cił szczególn:ł uwa
«: ożywieniu akcji osz- 
czędnościowo - uhezpiecz('niowej. \Y tym cplu wydano zarzą- 
dzenia do Zwi:IZków sfpderow:lI1ych oraz rozwini«:lo szeroką 
propagand«:. I tak w czasie lIdhywaj:lcych si«: III Targ{",; Pół- 
nocnych w \Vilnie Zarząd tut. Federacji urządził właslIl' stOl- 


40
		

/Czasopisma_044_03_043_0001.djvu

			ko, propaguj:IC wśród społccleiistwa i sfederowanych członków 
ubczpicczenia jednostkowe i grupowe Fcderacji. 
Na skutek przeprowadzonych rozmów oraz koresponden- 
cyj przyj
to nową zasadt: akcji ubczpicczeniowej na \\'i1elisz- 
czyźni('. Dotychczas prace t(, prowadził lwzpośrednio Zarzqmu Fe- 
deracji P. Z. O. O., koncentruj:łc w tcn sposc'Ih cał:ł akck osz- 
cz
dnościowo - ubezpieczeniową na \\'ih'llszczyźnie hezpośred- 
uio w \\'ilnie. 


_ '.,. ' 
: _ . . ., . ': 
 , 
.
; 
 ł .;. . 
"'
 l- '.. :- 
 4.: ::.p
.. 
" .ł., , łi . 
--._"
: :
 
>. ,.' '. 'i. ..,. 
...;" JI. ł t "'
 
,.. ; -
 - \" ( II. 


,,- .. "
 - 
, . 


C,'
' 
I 


.r 


'1 . 


.'.1. 


.-,. 


'.. -I. 


., ,. 


--::> 


) 


'.". :.. 


.1" ""'ł-.' . .
..-. 


-. '. 



 '.ł 


L' 



 : 



. 





 - 


r::t 1 (.


 
 . 
l '- -;
_ , 


'ił - ..-" )-..:..-;. . -. .:"- -" 
'- 
..
. . 
4. 
t.", -:7' 
 "'\..... ,,'.7;?-.. - 
- . .,.' ;J.'{
.:..r-. .ł' . 
-.
. ",I. 
-

' :.


 . 4
-
 _"5


 ..
;..

 


Orkiestra Federacji P. Z. O. O. podczas defilady w 15-tą rocznicę 
, Oswobodzeuia Wilna. 1934 r. 



J) \V dniu 27 września 1 U:ł:ł r. Fed('racja \Yil('Jiska zgod. 
nie z poleceniem Zarządu Głównego zorganizowała pochód pro, 
pagandowy Pożyczki NUTodowej, wzywając ohywatt'li na front 
gospodarczy. Oprócz Związków sfederowanych w pochodzie ma- 
szerowały: Zwi:łzek Strzelecki, P. \\'. Pocztowe i Kol('jowe. Przy 
dźwięku 5-ciu orkiestr (:-ł związkowe i 2 wojskowe) Zł' sztanda- 
rami, przy świetle pochodni, przy dwu udekorowanych sama- 

hodach propagowali obrOJicy Ojczyzny Pożyczkt: 
3rodową. 
10) \\' akcji na 
zecz ludności dotknił:tej klęsk:ł nieuro- 
dzaju na \\'il(
Jiszczyźnic Zarząd \Voj('wódzki hieru' czynny 


. 


41
		

/Czasopisma_044_03_044_0001.djvu

			udział. Została rozpisana odezwa do wszystkich Zarządów \\-'0- 
jewódzkich Federacyj P. Z. O. O. na rzecz zbió-rki na głodnych. 
Myśl nasza została przychylnie przyjt:ta przez poszczególne \Vo- 
jewództwa. Akcja w toku. 
1) Zarz:ld \Vojewódzki rozbudował pomoc koleżc(lsk:l w 
formie pOlTIOCY prawJH'j. lekarskiej i roztoczył opiekę nad człon- 
kami Związków sfederowanych pozbawionych ,wjt:cia. 
12) Prace Komisji Odznaczeniowej ograniczały sit: do za- 
opinjQwania wniosków na odznaczenia i przesłania ich do odnoś 
nych kapituł. 
13) Nie obce też były Zarządowi \\'ojewódzkiemu prace w 
kit'runku podniesienia poziomu wyshlpie(1 Fed. nazewnątrz. 
\V tym celu Zarząd \Vojewódzki zorganizował orkiestr
 Federa.. 
cyjmt. zakupuj:tC inslrumenty oraz ulllundurowanie dla człon- 
ków orkiestry. 
14) \\' zwi:IZku z potrzebą skoncentrowania prac federa- 
cyjnych w odpowiednim lokalu Zarz:td \Vojew()dzki przeniósł 
swą siedzih<: z ul. 2c1igowskicgo 4 do lokalu przy ul. Mickiewi- 
cza 22a m. -l, mieszcz:tcego się w centrum miasta. 
\V skład Federacji na terenie województwa wile(lskiego 
wchodzi 16 Związków sfederowanych, oraL 8 powiatowych Fe- 
deracyj z ł:lczną i'lością członków 18225 plus 728 członków 
,lwi:lzków poza województwem. 
Jeżeli wzi:tć pod uwagę właściwości lutejszego terenu i wa- 
run.ki pracy to jest to rezultat świadczący o nieprzecit:tnym wy- 
siłku organizacyjnym. 
Praca organizacyjna Federacji \Vile(lskiej od 7-miu lat 
swego istnienia ulegała ci:tgłym ewolucjom w kierunku jaknaj- 
racjonalniejszego i najhardziej j)mistwowym interesom odpo- 
wiadaj:tcego rozwiązania tego zagadnienia, które postawiły so- 
bie Związki Obrollców Ojczyzny, aż wreszcie przybrała formy.. 
które między innemi sIały się 'podstawą do definitywnego usta- 
lenia w porozulllieniu z władzami wojskowemi zasad organiza- 
cy jnych oraz wytycznych wyszkoh'nia i wychowania rezerwi- 
sh)w. 


Forma organizacyjna Fedt'racji \\Tojewódzkiej już w roku 
1932-m skrystalizowała się ostatecznie i poszła prawie że bez 
.. Zllllall po linji dzisiaj obowi:t7ujących zasad. 


42
		

/Czasopisma_044_03_045_0001.djvu

			a) SPR.\WA ZMIANY STATUTU. 


Zarząd Główny Federacji P. Z_ O. O. szukając ze swej 
strony dróg rnzwi
łzania kapitalnych zagadniełi Federacji ł. j. 
skupienia wszy!;tkich b. wojskowych w jednej organizacji, do- 
cieraj
łcej do najmniejszych osiedli i objęcia pracą P .\V. sze- 
rokiej masy n'zerwistów rozesłał w 'październiku 1932 r. do 
wszystkich wojewódzkich zarządów O'kólnik. 
\V okólniku tym wyłuszczył idee 'przl'wodnie zanlJerzo- 
nych zmian statutowych i struktury organizacyjnej Federacji. 
ż
łdając wypowiedzenia si
 w tej materji. 
Zasadniczemi tezami lego okólnika było: 
l) w terenie znajduje się wielu b. wojskowych i Tezerwi- 
sI ÓW, którzy rozsiani pojedY{lczo, czy małemi 
rupkami po gmi- 
nach. wsiach i osiedlach nie maj
ł możności utworzenia oddziału 
udpowiedniego związku, z samem i związkami nie mają łącz- 
ności, wskutek czego praca wśród h. wojskowych odbywa się 
jedynie w ośrodkach miejskich, masa zaś znajduje sil: poza na- 
wiasem ruchu organizacyjnego - zatcm ujęcie tej masy w ra, 
my organizacyjne i przyst
lPienie do przeszkolania ich winno 
hyć zdaniem F£'deracji; 
2) w tym celu przekształcenie 'struktury Federacji powinno 
pójść stopniowo w kierunku: skupienia członków b. wojsko- 
\"ych na szczehlu gminy i mniejszym ł. zn. na terenie nieobję- 
tym działalnością sfederowanych zwi:łzków, nash:pnie jedno- 
czenie wszyslIdch b. wojskowych, należących do odr
hnych 
zwi:łzków w jedno stowarzyszenie pod nazw.ł "Polski Legjon 
. b. \Vojskowych" lub "Armja Rez£'rwowa", obejmujące wspólnie 
oficerów, podoficerów i szeregowców rez., któremu 
ostałoby 
powierzone przeszkolenic całego zapasu ludzkiego. 
Praca opa-rta hyłaby na sicci komórek organizacyjuo - 
h'rytorjalnych, sama zaś organizacja posiadałaby hierarchiczny 
ustrój oparty na podporządkowaniu jej przez poszczególnych 
komen
antów, aż od szczehla komcndanta główn£'go Ministrowi 
Spraw \Yojskowych. 
3) przez okres czasu istnienia, jako odrt:bnych organiza- 
cyj, obecnych zwi:łzków, Federacja istniałahy od szczebla po- 
wiatu wgórę w formie dotychczasowt'j bl'Z zwężania działal- 


43 


.
		

/Czasopisma_044_03_046_0001.djvu

			!. 


noscl poszczególnych związkbw, al£' uzup£'łniona prz£'z własną 
wewn
trzną organizację Polski£'go Legjonu B. \\'. wLgl. Armji 
Rezerwowej. 
4) Federacja \V len sposóh uzupełniona organizacyjnie, 
posługuj
łc si
 wszystkiemi związkami miałahy zwielokrotnione 
możliwości materjalne i finansowe. 
Zarz
łd \Voj. Federacji poddał analizie wymit.'nione lezy 
i w porozumieniu ze wszystkiemi związ'kami przedstawił Zarzą- 
dowi GJ{)\\'lwmu nastt:IHlj:łce wnioski: 
l) że Zarząd podzipJa zdanie Zarz
łdu Głównego o koniecz- 
ności uj
cia pracy organizacyjnej i P. \V. w ten'ni£' w ramy jed- 
lI£'j organizacji, klbra jest żywotna i najlicznit.'jsza i może sta- 
tutowo oraz faktycznie ogarnąć wszystkich r£'z£'rwistÓw i b. 
wojskowych, 
2) że prac
 w ter£'nie należy oprzeć na najniższych ko- 
mÓrkach organizacyjnych - gmina. osiedle, 
3) że najniższym szczphlt.'m Federacji winien by('
 powiato- 
wy Zarząd Federacji. ktbremu podlt.'gałyhy niższp komÓrki orga. 
nizacji, a wi
c koła, o
działy o jednolitej strukturze bez po- 
działu przynależności do różnych związków. 
4) że powinno by('" wprowadzone rozgralliczt.'nit. akcji orga 
nizacyjnt'j od pracy P. 'V., .. 
5) że sprawy .P. \\'. podlt.'gać winny kompetencji I
omell- 
dantów Federacji od 2 szczebla komendy koła (drużyny) do 
szcu'bla I
onU'ndanh.l GłÓwnego Ft'deracji, konwndanci zaś win- 
ni wchodzić w skład zarz
!du odnośnego szczebla. 
6) że istnieje już z\\:i
łzek w ramach Federacji. mający 
wszystki£' warunki do ogarnięcia wszystkich b. wojskowych 
i rezerwistów bez różnicy stopnia, stale żywotny, na którego te 
renit> można skoncenlrować pracę szkolną rezerw - t. j. Zwią- 
zek Rezerwistów, na ter£'nach zaś zachodnich Związek PIIW- 
stallców i \\Tojaków, 
7) że na terenie \\'ilellski£'j Federacji Wojew. Związek R
- 
zerwistów stał si
 rpodsta wowym warsztatem pracy federacyj- 
nej. przez który zasi
g jej w t£'ren dochodzi do najniższych ko- 
mórek, że zasady wyżej wyłuszczone stały się już fomuł pracy 
tutejszej Ft.'deracji i że forma ta po szeregu ewolucyj i dłu- 
gich studjach zdała tloskonalc egzamin życiowy i że wobec 


44 


. 


.
		

/Czasopisma_044_03_047_0001.djvu

			tego tworzenie nowPj organizacji, identycznej co do celów ze 
Zw. Rez, jest szkodliwe, obciążaj
łce Federację jeszcze jedną 
zbyteczną dohudówką, 
8) że Federacja winna być czynnikiem nadrzędnym w sto- 
sunku do wszyst,kich Zwi
łZków w prawach organizacyjno . 
wyszkoleniowych, regulującym i wspierającym akcję P. \V. ua 
terenie Związku Hezerwistów. 
Proponowane zmiany stalutu dotychczas jeszcze się nie 
ukazały, weszly natomiast w życic w roku 1933: Statut Zw. Rez., 
Instrukcja organizacyjno - wyszkoleniowa, oraz Zasady pracy 
wyszkoleniowo - wychowawczej rezerwistów, ustalone w poro- 
zumieniu z ,Prezydjum Federacji P. Z. O. O. i Prezydjum Związ- 
ku Rezerwistów oraz z 
1. S. 'Yojsk., które uwzgl
dniły wnio- 
ski i postulaty, przepracowane pTZez Federacj
 'Vi-łeilską, oraz 
potwierdziły omal w całej rozch,głości wypróbowane życiowo. 
na terenie tutpjszej Federacji zasady. 


b) HOZW<'>.J PRAC W ROKU SPRAWOZDAWCZYl\I. 


Dalszy wysiłek s,kierowany był ku udoskonalaniu oraz rOL- 
wojowi wgłąb i wszerz wypróbowanej życiowo formy, jakoteż 
ku wypełnieniu jpj treścią t. zn. pracą nad wychowaniem oby- 
watelskiem oraz wyszkoleniem członków Federacji, a przedew- 
szystkiem członków ZwhłZkU Rezerwistów. 
Jeszcze z początkiem roku 1933-go Zarząd 'Voj. Fed. od- 
był szereg konferencyj z przedstawicielami władz wojskowych: 
p. Insp. Armji gen. I>
,b - Biernackim i Dow. 1 Dyw. p. Leg. na 
temat pracy Federacji nad przysposobieniem rezerw przedpoboro- 
wych i współpracę z organizacjami P. 'V., a przedewszyst- 
kil'm ze Zwi
łzkiem Strzeleckim. Odhyto szereg konferencyj z 
tymże Związkiem w celu ustalenia zasad współpracy oraz l)l'zc- 
prowadzono kilka wspólnych inspekcyj oddziałów Zw. Strzel. 
i Zw. Hez. dla stwierdzenia istotnego stanu rzeczy w terenie 
i wydania na miejscu zatzqdzeil. Pozatem wydano rozkazy wszy- 
stkhu Powiatowym Federacjom z wytycznemi współpracy ze 
Zw. Strzel. i z pokrewnemi organizacjami oraz zreferowano te 
wytyczne na zjeździe Zw. Of. Rew. 
Wskutek wym. starań Zarządu i poszczególnych Fed. 
Pow. współżycie i współpraca danych organizacyj w terenie 
zaczl:ła się układać harmonijnie ku obopólnemu pożytkowi. 


45
		

/Czasopisma_044_03_048_0001.djvu

			\V akcji P. "T. położono nacisk przedewszystkiem na wy 
chowanie obywatelsko-wojskowe, jako na pierwszy etap pracy, 
mającej na celu przygotowanie i urobienie świadomego swych 
obowi:łZków żołnierskich i obywatelskich I'l'Z('rwisty, z ktÓQ'Ill' 
by później można przyslqpić do dalszego etapu t. j. do rzeczy- 
wistego szkolenia i doskonalenia fachowego, odci:łżającego w 
ten sposób wzgl. uzupełniającego pracę wojska. Ponadto cho- 
	
			

/Czasopisma_044_03_049_0001.djvu

			Kontakt z Komendaniami P. \V., a szczególnie z Inspekto- 
rem P. \Y. 1 i H) Dyw. Piech. już dawniej nawi;łzany przez Ko- 
mendanta Fed. "'oj. obecnie przybrał form
 ścish'j współpracy 
i zaczyna wydawać konkretne rezullaty. . 


c) ZAMIERZENIA NA NAJBLIŻSZ,\ PRZYSZLOŚ(:. 


Najbliższemi zmui('rzeniami Zarządu Fedcracji odnośnie 
	
			

/Czasopisma_044_03_050_0001.djvu

			3. KH('yrJiA CłIAHAKTERYSTYKA FEDEIUCJI 
W POWIATACH. 


l. Bwsław - Federacja obejmuje 4 zwi
IZki z ł:lczną ilu- 
SCHl członków - 1()()7. Praca postawiona dość dobrze. Widać 
współpracę mit,:dzy poszcZŁ'gólnemi zwi
lzkami jak i ze Zw. StrzeL 
oraz lokalną Lig
l 
I()rską i Kol.. co ujawnia się przedewszystkiem 
w korz:(staniu ze wspólnych świetlic i sprzętu sportowego. "Vidać 
ożywienie w pracy PW. i \V. F. w postaci sformowanych zwar- 
Iych oddziałÓw picszych i :1 konnych. w zdobytych stukilkudzie. 
sięciu odznak strzcleckich. udziału Zw. Rez. w zawodach strze- 
leckich oraz zorg:mizow:.IIIych sckcyj sportowych. 
Siedem świl'łlic własnych i jedenaście użyczonych. chór 
i orkiestra oraz (j bihljotck własnych świadczy o pewlll'j planowo- 
ści pracy wychowawczcj. \\'ysuwa się konieczność wciągnięcia 
nowych ludzi do pracy kierowniczej wolwc przeci:lżcnia pos
cze- 
gólnych jednostek. Powial posiada sztandar. 
2. Głębokip - członków w 4 związkach i U kołach 101 L 
Posiada oddziały zwartc przy kołach, 3 oddziały konne, jedną 
drużynę cyklistów. Ćwiczt'llia jeden do dwóch razy w mies. zim, 
Bibljott'kę posiada 1 Koło. Czapki mundurowt' posiadają 
prawic wszyscy. - Konicczne wzmożenic akcji świetlicowej. 
:'1. Mołodt'C=no - w 6 związkach 10 kołach członków 
1015. \\' zarz:ldzt'niach Konwndanta wida{' pewH:l planowość pra 
cy i kontakt z tl'n'nem oraz wyczucit' potrzt'h aklualnych kół. 
Widać tt'ndcncjt,: ścisłe.i współpracy z Obwodt'm P. ,\'. Xłł p. p. 
oraz z oddziałami I\. O. P. Należy tl:lŻYĆ jt'szcze do pogłębienia 
wspMpracy przt'dt'wszystkit'm ze Zwi:lzkit'm Podof. Hez. i Zw. 
Strzel. szczególnic, jeżeli idzie o organizację świetlicową. 
Powiat posi:uJa l-ną własną świt'tlicę, :1 użyczone oraz 
sztandar. 
4. Us=miw/fI - 'V 4 związkach i H kołach członków 1285. 
Nalcży podnieść organizację w kołach. 'Vidać pewne wysiłki 
organizacyjne. które jt'dnak w ostatnim czasie obniż}ły się, oraz 
tendencje do współpracy ze Zw. Strzt'l., Świetlic własnych 2. 
wsp{)lnych l. użyczonyc,h 4. Stan umundurow:mia dość dobry. 
Powiat posinda sztandar. 


48
		

/Czasopisma_044_03_051_0001.djvu

			5. Po.
/mIJY - w 7 zwi:łzlweh i l-II,;oła('h członkÓw -,1757. 
\\'ymit'nioJl:ł Fedt.'r:wję cechujt' spręży
lość organizacyjna uraz 
planllwośi' i inh'nsywność pracy. Posiada zw:nle oddziały w S ko- 
łach, z kl{lr
'('h 5 odhywa {'wiez('nia 111':11. 5 klllhÓw sporlowydl 


" ,_ . 
T. 
, t:.: 


, , 


" 


_,i 


';'), 


.
... !\- . 


", - ... 


.. 


.....11 


.. , 
,\ 


T .' " 
t 


- ;") 


,'- 


'\ 


01J 


\:. 
. . 


'. 


'- ;' 


" . 


.. 


Zarządy Wojewódzkie i Po\\'iiltowe ZWiązl,ów Sfederowanych 
podczas 25-lecia Związku Strzeleckiego. 


l l świt'l\ic własnych i 57 użyczonych oraz 5 własnych 
hihljolek świauczy o znlzUluieniu ważności tej akcji. Umundu- 
rowanie posiada w całości 2Hf) członkÓw, częściowe 8:H. \Vidac 
h'ndencje do szyhkiego i ścisłego wprow:Hlzenia w życie nowych 
\vylycznych i instrukcyj, a prŻt'ut'wszystkiem dokładnego i prze. 
pi sim' ego ujęcia w ('widt.
ncję wszystkich członków. \Y zamierze- 
niach na przyszło
ć stawi:H1t' s:ł konkretne i realne <:dt.'. Powiat 
posi:ula sztanuar. 
(j, Św;ęc;any - w (j zwi:!zkach i 22 kołach członków 18;14. 
Zarz:łd Federacji zdekomplt'towany, co odhija się na ciągłości 
i sprawności pracy. Od kwielnia l 
):ł:i r. nie nadesłano raportu 
kW:lI'lahwgo. Praca, która rozwija się dość intensywnie, str:u
iła 
na rozpędzie. Zaehodzi konieczność jak najszyhszej reorganizacjI 
Powiat posiada sztandar. 


4 


49
		

/Czasopisma_044_03_052_0001.djvu

			7. \Vi/llo- Troki - w 15 kołach członk(Jw MO. Posiada 2 
oddziały zwarte. Brak kumendanta powiatowego. Świetlic 15 łą- 
cznie Zl' Zw. Strzel. Potrzelmy ścisły kontakt z Kom. Ob. P. 'V. 
I) p. p. Le/-{. oraz ożywienie pmcy, kh"Jnł w ostatnim okresie pra 
wie zupl'lnie ,wmarła, wskutek bmlw inicjatywy ze strony 
Zarz:t du . 
S. H'i/ej/m - w 1:
 kołach członkÓw 2(Jl
. \V tem ćwiczą- 
cych :
5(J. Świellica własna w l kol(', w I>ołhinowie, reszta uży.. 
czone. Oddziały zwarte w 3 kołacJł. Zachodzi potrz
ba ożywienia 
pracy, wykorzystania kontaktu z oddziałami K. O. P. oraz strzel. 
nicy miejsld('/-{o I\omitl'tu P. \V. i \V. F. 
H. \\'i/cllskie Kolo Związku R{'zerwi.'iIÓw. Efektywna 
praca Iwła rozhija się o brak świdlicy, któraby ściągała człon- 
ków. Usunięciem tt'g«> hraku zaj:lł się zarząd '''oj. Fed. Praca Za. 
rządu mało wydajna ze względu na ustawiczne zaobsorbowame 
pn'zesa pmc:I 7awodową. ZarJ::td naldy uzupełnić nowymi ludź' 
mi. Konieczne wyznaezenie przez Z. O. H. odpowiedniego komen. 
-<.Ianta. 
Odnośnie do Zarządu Okręgowego Związku Hezerwistów_ 
wysuwa się konil'czność wyznaczenia komendantowi podokręgu 
adjutanta, któryhy zmontował apamt Konwndy i udciążył od prar. 
kancelaryjnych Komendanta Podokręgu. 
Zarząd Fedemcji shvierdza. że praca komendanta Podokr. 
majora w sI. spocz. JJll/yu/IJ.'iki{'yo, mimo ciężkich warunków pra- 
cy prowadzona jest celowo i intensywnie. 
Powyższe uwagi sporz:ldzone zostały na podstawie be7po- 
średnil'j ohserwacji i częściowu na podstawie raportów kwartal- 
nych. Jeśli znajdują się nil'Ścisłości. to wypływaj:} one z nieści- 
słości tychże raportÓw, cze/-{o winę ponosz:} już odnośne zarządy. 
Zarząd Fedemeji wyraża nadzieję, że wobec zmil'nionych 
wydatnie na Iq)sze wanmk6w przez wprowadzl'nie w życie no. 
wych wytycznych, prnca w poszczególnych powiatowych Fed('- 
mcjach przyhil'rz(' na sile i planowości. 
Zwłaszcza powi{'rzenie realncj opi('ki nad pracą w P. ,,,. 
Zw. Ih.z. wojskowym Komendom P. \V. i \V. F. - rozwiąże spr3- 
wę fachowej kontroli, cZe/-{o Zarząd Fedl'racji nic mógł uskutecz- 
nilo w całej pełni woh('c bardzo ograniczonych środków. 
Szczegółowy obraz pracy w ten'nie przedstawią w sWYLh 
sprawozdaniach Federacje Powiatowe. 


50
		

/Czasopisma_044_03_053_0001.djvu

			SPRAWOZDANIE SZCZEGÓŁOWE. 


Sekretarjat. 
W okresie sprawozdawczym obowiązki sekretarza pełnili 
kol. Wilhelm Popławski, po jego zaś rezygnacji w dniu tS.VI. t 933 r. 
Marja Podoska. która została dokooptowana przez Prezydjum 
Zarządu Wojewódzkiego Federacji w Wilnie. 
Kierownikiem Sekretarjatu był pracownik ppor. rez. Kazi- 
mierz Antoniewicz. 
Do kompetencji sekretarza należało prowadzenie i sprawo- 
wanie nadzoru nad Sekretarjatem Federacji oraz jego poszcze- 
gólnemi referatami. 
Sekretarjat urz
dował codziennie z wyjątkiem świąt i za- 
łatwiLlł interesantów w godz. od t8 - do 20 w lokalu własnym 
przy ul. Żeligowskiego 4, p6źniej przy ul. Mickiewicza 22.a 
m. 4 w lokalu Związku Oficerów Rezerwy. 
Co piątki zbierało si
 ścisłe Prezydjum Federacji w skła- 
dzie: prezes E. Góra, sekretarz-Marja Podoska, oraz skarbnik- 
Karol Przegaliński. celem omówienia i załatwienia spraw bie- 
żących. 
W okresie sprawozdawczym odbyto 28 posiedzeń Prezy- 
djum-8 posiedzeń Wydziału Wykonawczego oraz jedno posie- 
dzenie plenarnego Zarządu Wojewódzkiego. 
. Referat rozkazów i komunikatów opracował I rozesłał 42 
rozkazy, oraz 8 komunikatów do Zarządów Okręgowych i Po- 
wiatowych Związków sfederowanych. 
Referat raportów kwartalnycb opracował nowy wzór ra- 
portów. Na podstawie raportów kwartalnych Zarządów Powiato- 
wych i Okr
gowych Związków sfederowanych. referat opraco- 
wywał wnioski na plenum Prezydjum i Wydziału Wykonawczego 
Zarządu Wojewódzkiego. Niestety nie wszystkie organizacyjnie 
podległe jednostki nadsyłały w terminie pomienione raporty. 
Referat korespondencyjny załatwił 20S0 numerów dzien- 


51
		

/Czasopisma_044_03_054_0001.djvu

			nika podawczego. UjmUjąc całą korespondencj
 w 20 trwałych 
teczek. 
Przystąpiono równieź do uporządkowania arcbiwum i udo- 
st
pnienia zawartego tam cennego materjału historycznego. 
Referat Reprezentacyjny przyjmował 
 szelkie zaproszenia 
oraz stawiał wnioski co do delegowania przedstawicieli Zarządu 
Federacji na wszelkie uroczystości, urządzane przez władze pań- 
stwowe i organizacje społeczne oraz związki sfederowane jak 
również miał nadzór i pieczę nad sztandarem i pocztem sztan- 
darowym Wojewódzkiej Federacji. Do referatu należała r0wnież 
nowozorganizowana orkiestra federacyjna pod batutą kapelmistrza 
Rutkowskiego. 
Sekretarjat prowadzi: dziennik podawczy, księgi protokó- 
łów. księgę rozchodową pocztową oraz teczk
 koresponden- 
cyjną. 


Wydział gospodarczy. 
W okresie sprawozdawczym Wydział Gospodarczy prowa- 
dził kol. Karol Przegaliński. 
Do kompetencji Wydziału Gospodarczego należało: 
Zarządzanie kasowością Zarządu Wojewódzkiego. prowa- 
dzenie księgi kasowej, kwitów rozchodowo-przy. hodowych, spo- 
rządzanie budżetów oraz zestawień kasowych, zawieranie umów 
gotówkowych, zarządzania kontem czekO\
'em PKO i Banku 
Związku Spółek Zarobkowych - sprawy pracowników. sprawy 
inwentarza i lokali. 
Względy oszczędnościowe, zmniejszone wpływy skierowały 
cały wysiłek Wydziału Gospodarczego na ograniczenie wydatków 
do minimum. 
Zarząd Wojewódzki. Federacji czerpie swe wpływy jedynie 
z procentów przyznanych przez PKO na prowadzenie akcji ubez- 
pieczeniowej na życie. 
Od wysokości przyznanych sum, od ich regularnych wpłat 
zależy cały budżet Wojewódzkiej Federacji. To też Wydział kil- 
kakrotnie interwenjo\\ał w Zarządzie Głównym Federacji, celem 
zapewnienia Zarządowi Wojewódzkiemu pewnego regularnego 
minimum miesięcznego oraz dania możności układania budżetu 
na okres dłuższy. , 
Wydział Qospodarczy utrzymuje płatnego kierownika se- 


52
		

/Czasopisma_044_03_055_0001.djvu

			kretarjatu i woźnego Federacji, pokrywa koszty utrzymania lokalu 
i kancelarji, koszty wydawnictw federacyjnych. jak "Armja w Re- 
zerwie", "Rocznik" i t. p. oraz spłaca ciążące zaległości gotów- 
kowe. Dzięki oszczędnej gospodarce kol. skarbnika Przegaliń- 
skiego. Zarząd Wojewódzki mógł spłacić najpilniejsze zadłużenia 
oraz służyć małemi doraźnemi zapomogami słabym finansowo 
Związkom sfederowanym. 


Wydział Pomocy Koleżeńskiej. 


Pracami Wydziału kierowali: kol. kol. Norbert Trzaska- 
Pokrzewiński, mjr. Eugenjusz Kozłowski, Karol Przegaliński, 
Marja Podoska i Zygmunt Christa. 
Ze względu na brak czasu praca kolegów ogranilzała się 
do dania ogólnych wyty.:znych i doraźnych interwencyj, Zasad- 
niczo pomoc koleżeńską prowadził sekretarjat. 
Do kompetencji Wydziału należało: opieka nad bezrobot- 
nymi członkami Związków sfederowanych, opinjowanie i popie- 
ranie podań o pracę, interwencja u władz, pracodawców w spra- 
wie zatrudnień, interwencja na rzecz Związków. niesienie pomocy 
prawnej i lekarskiej. 
Doceniając akcję pomocy koleżeńskiej, Zarząd Wojewódzki 
Fediracji czynnie i ściśle współpracował z Wojewódzkim Komi- 
tetem do Spraw Bezrobocia, gdzie z ramienia Federacji praco- 
wali prezes Dr. Edward Góra, Stan. Dobosz. Marja Podoska, 
Karol Przegaliński, mjr. Eugenjusz Kozłowski, por. Zygmunt 
Christa, Marceli Horoszek, Wroński oraz Głuchowski. Zgod- 
nie z założeniami Wojewódzkiego Komitetu do Spraw Bezrobo_ 
cia Wydział Pomocy Koleżeńskiej kładł szczególny nacisk na 
niesienie pomocy najbarddej potrzebującym członkom Związków 
sfederowanych. W tym celu został zorganizowany referat wywia- 
dowczy oraz przeprowadzono akcję doraźnej pomocy tym bez- 
robotnym. których zatrudnić nie można było. W tern miejscu 
należy podkreślić bezinteresowną pracę kol. Przegalińskiego w Ku- 
misji Odzieżowej oraz kol. Zygmunta Christy w Komisji Bono- 
wej Woj. Komitetu. 
. Dzięki staraniom Zarządu Wojew. Federacji udało się uzy- 
skać czynną współpracę adwokatów wileńskich, któr7Y w/g ulgo- 
wej taryfy, przeważnie bezinteresownie nieśli pomoc prawną 
obrońcom ojczyzny. Do współpracy z Federacją zgłosili akces 


53 


.....
		

/Czasopisma_044_03_056_0001.djvu

			p.p. adwokaci: t) Kazimierz Florczak, 2) Witold jankowski, 
3) Bronisław Krasowski, 4) Witold Lityński, S) Mieczysław Engiel, 
6) jaromir Matyasz, 7) Bronisław Olechnowicz, 8) józef So- 
poćko, 9) Bolesław Szy
zkowski, tO) Roman Turczyński, 1 t) 
Zbigniew Turski, 12) Jadwiga Kowalska, t 3) Włodzimierz. Wisz- 
niewski. 
Z pomocy prawnej skorzystało S2 członków Związków sfe- 
derowanych. Dzięki staraniom sekretarza Marji Podoskiej-zo- 
stała zorganizowana pomoc lekarska. Następujący lekarze zade- 
klarowali swą przeważnie bezpłatną pomoc lekarską: D-r Kisiel, 
D-r Dobrzański, D-r Czarnowski, D-r janowicz. D-r Erdmanowa. 
D-r Sokołowska. D-r Milewska, D-r Malinowski, D-r Umia- 
stowski. 
Z nowej zorganizowanej pomocy lekarskiej skorzystało 
9 kolegów. Zarząd Wojewódzki. zwrócił się do aptekarzy wileń- 
skich i jest nadzieja uzyskania 2S% zniżki na lekarstwa dla 
kolegów. 
Wydział kilkakrotnie interwenjował u władz i pracodaw- 
ców, wcelu zapewnienia pracy kolegom, a to wskutek próśb 
zarządów związkowych. 
Interwencje i poparcia Zarządu Wojewódzkiego jedynie 
w wyjątkowych wypadkach nie zostały uwzględnione. 
lnterwenjowano na rzecz t t2 kolegów oraz załatwiono t4 
podań związkowych. 


Wydział Oszczęd nościowo-U bezpieczeniowy. 


W myśl okólnika Prezydjum z dnia 24.VIII.t933 roku Za- 
rząd Wojewódzki Federacji P. Z. O. O. zorganizował Wydział 
Ubezpiel'zeniowo-Oszczędnościowy. 
Wydział Oszczędnościowo - Ubezpieczeniowy w Warszawie 
wskutek pisma Wojewódzkiej Federacji P. Z. O. O. powierzył 
kierownictwo Referatu Oszczędnościowo - Ubezpieczeniowego na 
terenie województwa wileńskiego p. pułkownikowi Iwonowi Giżyc- 
kiemu, mianując równocześnie zastępcą tegoż ppor. Mikołaja 
Kondratowicza. Referentami ubezpieczeniowymi zamianowani zo- 
stali: pp. Zygmunt Steczkowski i kpt. Mieczysław Chmielewski. 
Na tych samych zasadach zorganizowana została akcja 
ubezpieczeniowo-oszczędnościowa i na terenie powiatów. 


54 


......
		

/Czasopisma_044_03_057_0001.djvu

			Wskutek takiej organizacji pra
a Wojewódzkiej Federacji 
nie dawała należytego wyniku, albowiem zarządy powiatowe, 
a nawet Zarząd Wojewódzki Wydziału Oszczędnośdowo - Ubez- 
pieczeniowego podporządkowany został bezpośrednio Zarządowi 
Głównemu w Warszawie i tern samem Zarząd Wojewódzki Fe- 
deracji został odsunięty od bezpośredniego kierowania akcją na 
terenie tut. województwa. . 
Wkutek pisma z dnia 13. XII. 1933 r. L. 1527/33 oraz 
rezygnacji dotychczasowego Zarządu Wojewódzkiego - Zarząd 
Główny Wydziału Oszczędnościowo - Ubezpieczeniowego w War- 
szawie polecił Zarządowi Wojewódzkiemu zo'rganizowanie akcji 
ubezpieczeniowej tak w wojewódzkim jak i w powiatowych za- 
rządach na podstawach instrukcyj technicznych i okólników. 
W wyniku tego zarządzenia powołany został n'a kierownika 
Referatu Oszczędnościowo-Ubezpieczeniowego przy Wojewódzkiej 
Federacji P. Z. O. O. w Wilnie major w stanie spoczynku Jan 
Góra, na referentów zaś kol. Antoniewicz Kazimierz por. rez. 
i p. Stanisław Łuczyński. 
Przy 8 powiatowych Zarządach Federacji P. Z. O. O. utwo- 
rzone zostały stanowiska akwizytorów. 
W okresie sprawozdaw,;zym uskuteczniono 1560 ubezpie- 
czeń na ogólną kwotę około 100,000 zł. Tak stosunkowo nie- 
wielka kwota i mały pęd do ubezpieczeń na życie w organiza- 
cjach sfederowanych tłumaczy się znaczne m zubożeniem ludności 
w województwie wileńskiem. 
Nowopowołany Wydział Oszczędnościowo-Ubezpieczeniowy 
przy Wojewódzkiej Federacji P. Z. O. O. w Wilnie organizuje 
od podstaw akcję oszczędnościowo-ubezpieczeniową, przystępując 
do pracy z szeroko nakreślonym planem. Jest nadzieja, że Wy- 
dział ten zależny bezpośrednio od Wojewódzkiej Federacji P. Z. 
0.'0. w Wilnie, a nie jak poprleElnio wprost od Zarządu Głów. 
nego Oszczędnościowo-Ubezpieczeniowego w Warszawie da wy- 
niki swej pracy takie. jakie nakreślił twórca i propagator akcji 
Oszczędnościowo - Ubezpieczeniowej Federacji P. Z. O. O. gen. 
Górecki. 


55 


........
		

/Czasopisma_044_03_058_0001.djvu

			Wydział K
lturalno-Oświatowy. 
Pracami Wydziału Kulturalno- Oświatowego kierował po- 
czątkowo mjr. 
tanisław Profk. po jego zaś ustąpieniu por. rez. 
Kazimierz Młynarczyk. 
Do kompetencji Wydziału należało: opract>wanie wytycznyh 
i program prac kulturalno - oświatowych. organizowanie świetlic 
i bibljotek, organizowanie obchodów związanych z życiem Federacji. 
W okresie sprawozdawczym Wydział Kult.-Oświat. zorgani- 
zował obchody rocznic powstania 'styczniowego. listopadowego. 
Święta Federacji. imienin Marszałka, rocznic oswobodzenia Wil- 
na i święta Niepodległości. 
Zorganizowanie Jubileuszu 25-lecia pracy dla Państwa ś. p. 
Kapelana Oboźnego Federacji Biskupa Bandurskiego nie doszło 
do skutku spowodu śmierci Jubilata. Wileńska Federacja wzięła 
udział wraz z całą Polską w pogrzebie swego Oboźnego Kapela- 
na, składając wieńce na jego grobie. 
Wytyczne prac i sposób zorganizowania świetlic były po- 
dawane Związkom sfederowanym oraz Zarządom Powiatowym 
Federacji drogą rozkazów. . 
Wydział wystąpił do Wojskowego Instytutu w Warszawie 
z prośbą o przydzielenie Zarządom Powiatowym Federacji kom- 
pletu bibljoteczek dla celów prac świetlicowych. Rozwój pracy 
świetlicowej jest hamowany brakiem odpowiednich funduszów 
oraz lokali. 
Sprawą akcji świetlicowej zainteresował się ostatnio Zarząd 
Główny Federacji, przyznając narazie niewielkie subsydja na po- 
wyższy cel. Wskutek poleceń Głównego Zarządu, Wydział Kul- 
turalno-Oświatowy został zmieniony na Komisję Kulturalno-Spo- 
łaczną. której głównem zadaniem będzie przeprowadzenie szero- 
kiej akcji świetlicowej tak na terenie Związków, jak też szcze- 
gólnie na powiatach. 


Bibljoteka. 
Bibljoteką Federacji początkowo kierował kol. Dobrzyński, 
pÓźniej Edmund Biwan. Bibljoteka mieści się w lokalu przy ul. 
Żeligowskiego 4 i czynna jest 3 razy tygodniowo, w poniedziałki, 
środy i piątki od godz. 18 do 20. Księgozbiór liczy 1259 dzieł, 
wliczając w tę sumę 175 książek, otrzymanych od Związku Ofi- 
cerów Rezerwy w Wilnie. 
W okresie sprawozdawczym początkowo przy .Słowie", 


S6
		

/Czasopisma_044_03_059_0001.djvu

			a następnie przy .Kurjerze Wileńskim" wychodzilo czasopismo 
Wojewódzkiej Fedaracji p. t. .Armja Rezerwowa.. a póżniej 
. Armja w Rezerwie". którego redaktorami byli kolejno Aleksan- 
der Budrys - Budrewicz, a następnie Zygmunt Klaczyński. Ze 
względów oszczędno
ciowych i z racji nienadsyłania należności 
za prenumeratę przez niektóre Zarządy Okręgowe i Powiatowe 
Federacji za otrzymywane egzemplarze czasopisma musiano za- 
niechać wydawnictwa do czasu zebrania funduszu wydawniczego. 


Komisja Odznaczeniowa. 
I	
			

/Czasopisma_044_03_060_0001.djvu

			NIEPRZERWALNY ŁAŃCUCH 


W I L N O. 


ZARZĄD PODOKRĘGU ZWIĄZKU REZERWISTÓW. 


Związek Rezerwistów pOCZ:lł się formować na terenie Ziemi 
Wilellsldej w r. 1927, inicjatywę dał ppłk. Zyndrw1ł - /(ościal- 
kow.
ki . 
\\T pracach POCZ:ltkowych Zwi:lZku uczestniczyli prócz ini. 
cjatora wiceprezydent miasta Czy:, red. Święcicki, p. Zadwrzcw- 
ski, p. Krwil.:owsld i inni. 
Działalność Okręgu \Vikńskiego Związku Rezerwi<;lów 
w okresie od 1. IV. 19:12 do t. IV. 19:.m da się podzielić na ,twa 
zasadnicze działy, a mianowicie: działahlo
ć Zarzqdu Ol,;r
gu 
i praca Komendy Okręgu. 
Jak:kolwiek praca elementów składowych ciał kierowni- 
czych Związku Hezerwistów na tereni<' \Vileńszczyzny j{'st na- 
leżycie skoordynowana i wzaj('mnie się uzupełnia. to jt
dnal
 
ciężar pracy związkowej został przerzucony na Komendę Okręgu 
w słusznem zrozumieniu. że Zwi:lzek Rezerwistów przcdewszyst- 
kiem jest powołany do tworzenia armji rezerwowej. · 
Wychodząc z tcgo założenia punkh'm wyjścia dla naszego 
sprawozdania będzie omówi£'nie wpierw działalności Komenuy 
Okręgu. 
l. DZIALALNOŚĆ KOMENDY OKHI
GU. 
Kreowanie stanowisku Komendanta Okr
gu pozwoliło do- 
tychczasowe prace Zwi:lzku uj:lć wc właściwe ramy oraz prze- 
prowadzić właściwy podział pracy i nadać odpowiednie formy 
organizacyjn£', To też zagadnienie organizacji dowództw stało się 
najważnit'jszą czynnością Komendy Okręgu. Zagadnienie to zo- 
słało ni{'hawem szczęśliwie rozwiązane. 


58 


--
		

/Czasopisma_044_03_061_0001.djvu

			, 
Dla właściwego uJęcIa pracy PW i WF Komenda Okręgu 
nawiązała ścisły kontakt z Komendantem PW i WF l i 19 Dywi- 
zji Pi£'choty oraz Komendanta PW. i WF. Wileńskiej Brygady 
KOP., polecając dowódcom bataljonów nawiązanie kontaktu 
z miejscowymi Komendantami P\V i WF. 
Powyższy kontakt został nawiązany w postaci konferencyj 
protokólarnych, które odbywają się w miarę potrzeby. 
Konferencyj takich Komendant Okręgu przeprowadził 7. 
\Vspółpracując ze wspomnianemi wyżej Komendami PW 
i \\'F przeprowadzono organizację w terl'nie, a to w ten sposób. 
że każdy powiat oraz miasto \\'ilno stanowią pod względcm 
taktyczno-organizacyjnym - bataljon. 
\V bataljonie (powiecie) zostały stworzon
 kompanje, lub 
samodzielne plutony i drużyny, w zalcżności od ilości rezerwi- 
stów, zamieszkałych razem w danej miejsc	
			

/Czasopisma_044_03_062_0001.djvu

			plutom:ch i drużynach pod kicrownictwem in
truktor6w włas- 
nych lub delegowanych pr
cz Komcndantów P\Y i \YF w okrco;ie 
letnim n
ljmniej -ł razy na mie!>i
łc, w zimowym zaś jcden, dwa 
ra.zy na miesiąc. 
Ponadto o.ohyly się 4 ćwiczcnia polowe kilku skoacentro. 
wanyd1 oddziałów. 
\\T dnie świąt narodowych (3 
laja, imienin 
larszałka Pił 
sudskicgo, 11 listopada, święto rczerwistów ck.) wszysiki{' od- 
działy hrały udział w micjscu postoju w ogólnej dcfiladzie. 
\V dnie świ
ltccznc nicktÓrc oddziały, posi:l{laj
lcc całkowite 
umundurowanic, w szyku zwartym udawały się do kościoła lub 
innych świ
ltyń na nauożci1stwa. 
1\a sprawność fiz
'czmł KonH'nda Okr,;gu kladła szcz{'gólny 
nacisk, w wyniku czego oddziały Zwi
łZku Heu'rwistów hrały 
udział w zawodach sportowych i strzeleckich, organizowanych 
pru'z ośrodki \VF., organizacje sportowe i t. p. luh też same orga' 
nizowały. 
Rczultat pracy w tcj dziedzinie pru'dslawia się naslępuj
ICO: 
1) odznakę strzcl('cką otrzymało II klasy - -1\1, III klasy 
- 242, 
2) odzonak
 P. O. S. - 61. 
Ponadto liczni członkowic w rozmaitych zawodach sporto- 
wY'ch zdohyli szereg nagród w postad ci'nny('h przpdmiolów, 
żcton6w, dyplomów. .Jednak dotychczasowe w
'niki sportow(' nip. 
zadowolaj:ł Komendy Okręgu, totcż po rocznPj pral{tyce KonH'n- 
da Okręgu w okrcsie hieżącym położyła spccjalny nacisk na zdo 
bycie odznaki P.O.S. 
Zamykając t('n dział sprawozd:lwczy, naldy podkrcślić, że 
w szcrokich kołach rczerwistów panuje szcz('ry zapał do sportu. 
czego dowodem jest organizowanic lduhów sportowych, ktÓrych 
na tcrcnie Okręgu posiadmny 14. 
\V tych powiatach, gdzie kluhów sportowyd\ nie zorgani 
zowano, sport prowadwn
 jest Pfl.Y P\V luh kluhaeh sportowych 
pokrewnych organizacyj alllO też uprawiany indywidualnie prz('z 
naszyd1 członków. 


... 


* 


* 



l usim\, zaznaczyć, że na ogólną ilość qłonkÓw Związku 
Rezerwistów ohecny stan ćwiczehny nie jest zadowolaj
lcy. lecz 
bez porównania wyższy od roku poprzedniego. 


60
		

/Czasopisma_044_03_063_0001.djvu

			\V nit,kl{lrych halaljona('h stan or

lI1iza('yjny wymaga po. 
nownego prz{'prowadu'nia organiza{'ji dowództw, co 'zoo;tanie 
uskutecznione w następnym okn'sic sprawozdawczym. 
Stan umundurowania nit' przt'dstawia się zadowolająco, 
a to ze wzglt:du na trudności t'inansowt' Zwi:1Zku oraz zubożenie 
członkÓw. km niplllnit'j zarz:ldy powiatowe Zwi:lZku. w miarę 
:swoich sił i zasohów, d:lhl stalc do należytego ulllundurowania 
członków. 
\Yedług ostatnich raportów stan ulllUiHlurowania przedsta- 
wia się nasłt:pująco: czapt'k - 720, kompl. umund. 348. 


PH.ACE KUL TUHAL
O - OŚWIATOWE. 


Praca w świetlicach, stanowiąca najw
żniejszy prohlem wy- 
chowawczy, rozwiązana jest, jak na warunki \Yileńszczyzny, 
o tyle pomyślnie ,że tam gdzie nic stać na założenie własnych 
świetlic korzystamy ze świetlic Związku Strzdeckiego; PW., 
oświaty pozaszkolnej i t. p. Jak wiadomo świetlice odgrywajq 
rolę powszechnych uniwersytetów kulturalno 
 oświatowych, to 
też dobór odpowiedniego kierownictwa i metody wychowawczej 
staje się pierwszonędnem zagadnieniem. Tego zagadnienia w zu- 
pełności Zwi
lZpk nasz nic rozwiąże dopóki nic zostaną stworzone 
spt'cjalne kursy dla kit'wwników świetlic z jednej strony, 
 świet. 
lice zaopatrzonc w potrzebny sprzęt i bihljoteki z drugiej stro- 
ny. Naszem zdaniem praca świetlicow
, jak i wszystko to, co ze 
świetlicami związane - winno być otoczone opieką moralną 
i materjalną pallstwa. 
Dotychczasowa praca w nas7ych świetlicach wykazała da- 
leko idącą specjalizację w dziedzinie kultury i oś
iaty, 

dź to 
w zakn'sil' ogólno - kształcącym. bądź tpż specjaln):m - jak 
przysposohienie rolnicze. To wszystko wymaga spocjalistÓw kie- 
rowników, hy świetlica dała właściwy pożylek rezerwiście. 
\\Tłasnych świellic posiadamy oH, hihljotek :i, orkiestr 2 
(dęta i smyczkowa). 
Przy świetlicach istnieją koła amatorskie. teatralll(', ch61')' 


etc. 


INSPEKCJA OKH.ĘGU I ODPHA WY. . 
Komendant Okręgu przeprowadził inspekcje w tcrenie 6 
dowództw ha on ów oraz 2 kompanij, :i samodzielnych plutonów, 
2 samodzielnych drużyn. \Y czasie insp<,kcji odhył odprawy: 


61 


....... 


...
		

/Czasopisma_044_03_064_0001.djvu

			dwie z oficerami, 2 z podoficerami oraz 3 pogadanki z rezerwi- 
stami. 


2. DZIAŁALNOŚĆ ZARZĄDU OKiRĘGU. 


Praca Zarządu Okręgu po przeprowadzeniu organizacji 
dowództw i organizacji Komendy Okręgu polegała na instruowa- 
niu ł nadzorze Komendy Okręgu i zarządów powiatowych. :J\.kcja 
organizacyjno - samopomocowa, akcja kulturalno- - oświatowa, 
wreszcie gospodarcza - oto najważnil'jsze działy, jakie Zarz
łd 
Okręgu sam opra1cowywał. 
Przedstawiony rozwój Związku Hezcrwistów w dziale po- 
przednim najzupełniej ilustruje pracę dokonaną. Jednak Za 
rząd Okręgu nie jest zadowolony z osiągniętych wyników. 
By nalt'Źycie sprostać zadaniu, które zostało włożone na 
Związek Rezerwistów, niezbędne są środki materjalne. Tej hm- 
damentalnej podstawy dla wykonania w zakresie minimalnym 
pracy zupełnie brak. Budżet Komendy Okręgu za czas prze<;zło 
S-miesięczny został zamknięty kwotą 196 zł. 70 gr., czyli ohrót 
miesięczny wynosił dwadzieścia kilka złotych, gdy najskrom- 
niejszy preliminarz miesięczny wynosi okolo 300 zł. (utrzyma- 
nie lokalu, stworzenie oddziału reprezentacyjne{o{o, jl'gO stopnio- 
we umundurowanie, prowadzenie kancelarji, inspekcjl' terenów 
i inne najniezbędniejsze wydatki. 
To, cZego dokonaliśmy - jest to wysiłl'k wszystkich ogniw 
organizacyjnych Związku, lecz taki stan rzeczy 1-rwać dalej nie 
może. 


Zarząd Okręgu J1faCC organizacyjne w roku sprawozdaw- 
czym zakończył. \Y !'Oku bieżącym znkres pracy Zarządu Okrf(- 
gu idzit' w kif'funku dozoru i instruowania prac ogniw ()rg
łIliza- 
cyjnych oraz zdobycia środków materjalnych do rozwoju Związ, 
ku i planowych prac w dziedzinie wojskowości, wychowania 
obywatelskiego i kulturalno - oświatowej, dalej do wzmożenia 
tempa szkolenia, rozszerzenia akcji kulturalno - oświatowej, za- 
kładanie hi'hljott'k, akcji samopomocowej, umundurowania <,te. 
Należy jeszcze zaznaczyć, że w okresie sprawozdawczYlli 
straszliwe zubożenie członków i bezrobocie zmusiło Zarząd Okr
 
gu do zajęcia się akcją samopomocową w postaci udzielania dn- 
. rażnych zapomóg, interwpncji, porad prawnych i lekarskich, zni. 
żek opłat za lekarstwa etc. 


62
		

/Czasopisma_044_03_065_0001.djvu

			Związek posiada jesz.cze kilkuset bezrobotnych, korzysta- 
jących z doraźnej pomocy ogniw organizacyjnych Związku. 
Szyhka i stała pomoc pi{'niężna umożliwiłaby Zarządowi 
Okręgu wykonać ci
łżące na nim obowiązki, wychodzimy bowiem 
z założenia. że jak żołnierz, dla sprawności swojej musi być wszak- 
że uzbrojony, odziany i odżywiany, łak rezerwista, przystępujący 
do zwi:IZku tylko z poczucia obowiązku obywatelskiego, tembar- 
dziej musi być postawiony w takież analogiczne, a sprzyjając
 
warunki. 


Sprawozdania Zarządów Federacyj 
Powiatowych P. Z. o. o. 


B R A S ŁAW. 
Zarząd Powiatow
 Federacji P. Z. o. O. (Zw. Rez.). 


1. Sprawozdanie opisowe. 
Zarząd Powiat Federacji P. Z. O. Q. powiatu brasław- 
skiego ukonstytuował się z dawnego Zarz2łdu Pow. Z. O. W. 
i odbył pierwsze posiedzenie w dniu 7. IV. 1930 r. 
Zarząd obecny, wybrany na Walnym Zjezdzie Delegatów 
w dniu 11.111. 34 r., reprezentują: prezes A. Klikowicz, ppłk. 
w st. sp.. wiceprezes
Wł. Górski, sekretarz-B. Kończakowski. 
skarbnik - A. Wojciechowicz, inspekcyjny-P. Andrzejewski, 
członkowie zarządu: I. Rudomino, M. Domaradzki, M. NawoI- 
ski, I. Mazurkiewicz iWarzecha. 
Federacja Powiatowa posiada sztandar ufundowany włas- 
nemi środkami i poświęcony w dniu 15.VIII. 1931 r. podczas 
koncentracji oddziałów zwartych Z. R. z całego powiatu bras- 
ławskiego. 
Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. O. O. początkowo 
przedstawiał odrębną jednostkę. później na polecenie władz 
organizacyjnych połączył się z Zarządem Powiatowym Związku 
Rezerw. i odtąd reprezentuje oba te Zarządy. 
W skład Federacji Powiatowej wchodzą następujące or- 
ganizacje: 
1) Związek Oficerów Rezerwy-członków 42. 2) Związek 
Rezerwistów-983, 3) Związek Inwalidów Wojennych - 206, 
4) Związek Osadników-31O. Praca Zarz2łdu Powiatowego Fe- 
deracji w dziedzinie P. W. i W. F., oraz wychowania obywa- 


....... 


. 


63 


\ 


....
		

/Czasopisma_044_03_066_0001.djvu

			łelskiego i akcja świetlicowa ześrodkowały si
 prawie wyłącz. 
nie w Związku Rezerwistów. który prac
 t
 intensywnie pro- 
wadzi i rozwija. 
Związek Rezerwistów posiada w powiecie 15 kół. 


t." 



 


'1 


f ;' c -; . 
". 



;f- 


, 


l
\'. . 
",. ""." 
, ',t '- '1 t. 
, 
 ,I.. .. 


:"" II 


" .'.1'-" . 


., " 
 


-' 
 .
 - 
. 


i_, 


J 


,) -; 
\ .. 
; 
',' 
-- l' 
..,-' - 
" 
l .' '. 
. .
 
.. ,o, 
'.' 


., 
.t.. 


, }/ 


,,' , 


,
 


r '. 
") 


. .' , 


.. :.:;. 


I 
Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. O. O. w Brasławiu. 


2. Działa'nośt og6lna. 
A) Zjazdy.. 
Delegaci zarządu powiatowego uczestniczyli we wszyst- 
kich zjazdach wojewódzkokh i powiatowych własnych i po- 
krewnych organizacyj. Mi
Qzy inJllemi w państwowym zjeździe 
Z. R. w Krakowie w roku 1931. Oddział brasławski współ- 
działał nadto w koncentracji oddziałów Z. R. w Wilnie lO.łX. 
1933 r: 


64 


l" 


- 


--
		

/Czasopisma_044_03_067_0001.djvu

			, . . 
B) Obchody świąt narodowych, święta żołnierza polsk. i innych 
uroczystośc(. 
Organizacje sfederowane, a w pierwszym rz
dzie Z. R. 
brał zawsze czynny udział w obchodach świąt narodowych. 
Każde Koło Z. R. posiada oddziały zwarte, umunduro- 
wane; przeci
tnie 40% członków Z. R. posiada czapki i ko- 
szulki. 
Najuroczyściej były obchodzone dzień 19.m ł 11.XI we 
wszystkich kołach Z. R. w powiecie. Poza defiladami i 
akademjami w tych dniach przygotowano nadzwyczajne at- 
rakcje, jak odsloni
cie pomników Marsz. Piłsudskiego w Dry- 
światach, Miorach i Slobódce. odsłoniE:cie tablicy pamiątko- 
wej Marsz. Piłsudskiego w Braslawiu i inne. Na akademjach 


f 
ł 


>- 


, ., 
_P_ ..........-
 l 
- 


."...; 



. 'Ii 



;J 
..... .,.. 



 
..
 .::- 
.,-'-:,..4.." . 
--"":f' -. 
.::.'r'.- . 


Regaty Związku Rezerwi!ltów w Br8sławiu. 


w Brasławiu wyst
powal chór i orkiestra miejscowego Koła Z. R 
Obchód .dnia rezerwisty" 15.Vm był dniem wyczynów 
sportowych zawodników z calego powiatu i ćwiczeń polowych 
oddzialów Z. R. W .dniu rezerwisty" urządza siE: corocznie 
zawody sportowe i ćwiczenia polowe, po których przy ognis- 
ku nasłE::puje teoretyczne omówienie ćwiczeń. 
Federacja Powiatowa zaopiekowala siE: grobami poleg- 
łych żołnierzy polskich. 
C) Udzial w pracy obywatelskiej. 
Członkowie Federacji na całym terenie powiatu. jako 
osoby prywatne, brali żywy udział w wyborach do Sejmu 


65. 


-- 


...
		

/Czasopisma_044_03_068_0001.djvu

			I Senatu w roku 1930 I do władz samorządowych w r. J933 
i 34. W akcję tę włożono. wiele inicjatywy i pracy ze strony 
poszczególnych członków. 
3. Dział P. W. i W. F. 


Powiat jest podzielony na 5 kompanji Z. R. 
W dziedzinie P. W. najwięcej pracy przejawiły Koła Z. R. 
w Jodach. Widzach. Rymszanach i ostatnio w Druji. pozatern 
we wszystkich Kołach są urządzane odczyty i wykłady z dzie- 
dziny wojskowości obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej 
urozmaicane przeźroczami. 
Wszystkie Koła Z. R. uprawiają strzelectwo i pod tym 


. 
I I Ij" r 
. .. 
'. .. 
:--J
 ., 
1-.' 
:' , 


-r. . .,,
 _ 
, 
.. 

:r;:'.f.:l
 


l.'. 


- 
.. 


\;'ii
.."" 



 .
 


..; 


.1 ::. 


..... 
 .. .'" 


Fragment świetlicy Powiatowego Zarządu FI deracji w Brasławiu. 


względem Związki sfederowane stoją na przodującem miej. 
scu w powiecie. Corocznie zdobywa się przeciętnie do 150 
odznak strzeleckich; Z. R. również licznie uczestniczył w za- 
wodach strzeleckich powiatowych. organizowanych przez Ko- 
mendę P. W. i W. F. w Brasławiu. 
W dziedzinie sportu największem powodzeniem cieszy 
się gra w siatkówkę. 
Największą przeszkodą w rozwoju sportu jest brak od- 
powiednich przyrządów. 
Dla rozwoju P. W. i. sportu konieczne jest unormowanie 
ulg w powinności wojsk. dla ćwiczqcych rezerwistów oraz po- 
mocy od wojska i Komitetu P. W. i W. F. 


66
		

/Czasopisma_044_03_069_0001.djvu

			4. Praca świetlicowa I wychowawczo-obywatelska. 
Wszystkie Koła posiadają świ
tlice bądź wiasne, bądź 
wspólne z innemi organizacjami. Swietlice te posiadają wy- 
starczające urządzenia i przeważnie zapoczątkowane małe bi- 
bljoteczki. Zarząd Powiatowy posiada świetlic
 roprezentacyj- 
ną w Brasławiu, zaopatrzoną w sprz
t. gry. czasopisma i bi- 
bljoteczk
. Koło Z. R. Brasław ma chór i orkiestr
, wyposa- 
żoną w instrumenty, zakupione z własnych funduszów Koła. 
5. Samopomoc i ubezpi'eczenie członk6w. 
Zarząd powiatowy i zarządy poszczeg. kół dopomagały 
w miar
 możności członkom w uzyskaniu pracy przy pomia- 
. rach granicy, przy budowie kolei Druja - Woropajewo, przy 
budowie koszar w Słobódce itp. Również dopomaga si
 w pi- 
saniu podań i otrzymywaniu zezwoleń na wyjazd
,do pracy na 
Łotw
. Zarządy Kół czynnie pracują' przy niesieniu pomocy 
ludności dotkni
tei kl
sk
mi żywiołowemi. 
Zarząd Powiatowy ubezpieczył na życie 86 osób, liczba 
ta jednak spowodu ci
żkich warunków materjalnych zmalała 
i obecnie jest zastój. w tej pracy. 
Federacja propagowała czynnie subskrypcj
 Pożyczki 
Narodowej wśród członków, jak również Zarządy Powiat. i Koło 
Z. R. w Brasławiu zakupiły po jednej obligacji P. N. 


GŁĘBOKIE. 


Zarząd powiatowy Federacji P. Z. o. O. (Zw. Rez.). 


I 


Po przt'prowadzeniu reorganizacji w kierunku zlania Za- 
rzqdu Powiatowego Federacji P. Z. O. O. i Zarzqdu powiatowego 
Zw. HezerwistÓw pod wzgl
dem pl'rsonalnym i po przeprowa- 
dZt'niu wyhorów nowego Zarzqdu Powiatm\'l'go na wahll'm zjeź- 
dzit, w dniu 5. VIII. H}:-ł2 r. przysl:lpiono do reorgnnizacji kół 
gminnYl'h Zw. Hl'z. na terenie powiatu. Hl'organizacja została 
przeprowadzona stosunkowo w niedługim czasie. 
\Ve wszystkich kołach odh
'ły się dość liczne zebrania re- 
organizacyjne, na których wyhral
) nowe wład7e, oraz omówio- 
no zasadniczq działalność t. j. rozhudowę .,Armji Hezerwowej". 
\V listopadzie 19:J2 r. powiat tul. wydelegował na Zjazd 
Zw. Rezerwistów w Białymstoku dohrze pr£'zclltujący się i wy- 
ćwiczony oddział skład
ljqcy się z 20 umundurowanych człon 
k6w Związku Rezerwist6w. 


67
		

/Czasopisma_044_03_070_0001.djvu

			Stopniowo inicjatywa zakładania kół Z. R. zaczęła prze- 
nikać w teren. \V styczniu r. b. zostało założone Koło w Królew- 
szczyźnie, gdzie inicjatywa założenia powstała wśród miejsco- 
wych kol{'jarzy. Drugiem nowozałożonem kołem - również 
w styczniu h. r. jest Koło w Kwaczach, liczące 35 członkÓw. 
Ohecnie kół Z. H. w powiecie istnieje 15 z ilością człon, 
ków 7£i7. 
Zwi:lzek Hezerwist{lw uczestniczy czynnie w pracy spo- 
łecznej na tcrenie powiatu. Do komitetÓw ohchodów i wszelkich 
lII'oczyslości powoływani są człunkowit. Zwi:łZku. \" nicktórych 
miejscowuścia('h, jak np. w 
likołajewit', IInłuhiczach i Ht'rma- 
nIJwiczach ko:a Z. H. są naj('zynnil'jszemi komórkami społ.
cznc- 
mi. howit'm wzit:ły w swoje l'I
ce całkowit:l inicjatywę w urządza- 
niu ohchodów. uroczystości, akcji społt'cznych i ł. p. 
Zwi:ł zek Hezerwisł{lw urządził nastt:puj:lce ohchody: rocz 
nicy 11 listopada, rocznicy powstania styczniowego, uroczystą 
akadc'mję ku czci ś. p. Pn'zydenta I\arutowicza. rocznicę .tO-lecia 
pracy puhlicystyczn{'j 
larszałka Piłsudskiego. POIladto w okre- 
sip Świ:lt Bożego Narodzpnia we wszystkich Kołach zostały zor- 
ganizowaue wspólne "opłatki" dla członków Związku i ich ro- 
dzin oraz dla zaproszonych gości - członków innych miejsco- 
wych organizacyj społecznych i przedstawicieli władz i urzędów. 
Trzeha zaznaczyć, że impreza ta znakomicie przysłużyła się do 
zacieśnit'nia slosunków Z. R. ze społeczeństwem oraz z pokrew- 
nemi organizacjami. ". niektórych miejscowościach urządzenie 
opłatkÓw odhyło się wspólnic ze Związkicm Pracy Ohywatelskiej 
]
ohipt. Na tych imprezach -- ze względu na ich wagę - hył ohec. 
ny osobiście prezes ew. wiceprezes Zarządu Powiatowego. 
Sekretm'jat Zarządu Powiatowego Zwi:lZku Rezerwisłc)w 
mieści się w gmachu Starostwa. \V prowadzeniu kanccIarji za. 
stosowano syslt'm hezdziennikowy - akla Z'JŚ grupuj:l si
 w tecz- 
kach z podziah'm rzeczowym. 


P. W. i W. F. 
Prace P. \". i \V. F. pro1\'adzone są w każdem kole Z. H. 
Ćwiczcnia odhywają się dwa razy micsięcznic. Podziału na rejony 
kompanijne nie dokonano zc względu na nit'dawno przeprowa- 
dzoną rt'or
anizaC'jt:. \" K.., łach istniej:l oddziały piesze, w Po.... 
pliszczu, Plisie, Zalesiu i Łużkach utworzono nadto oddziały 
konne po jednej drużynie każdy. 


6S:
		

/Czasopisma_044_03_071_0001.djvu

			Czapki posiadają wszyscy członkowi.e organizacji, całko- 
wicie umundurowaną jest większa część członków. \Vedług 
ostatniego raportu członków ćwiczących jest 2;W. Zdobyto od- 
znak strzeleckich 12. 
Ze względu na ciężkie położenie wsi prezes Zarządu powia- 
towego zainicjował w kołach szycie mundurów i czapek z miej- 
scowego płótna lnianego - mając na uwadze - propagandę wy- 
robów lnianych. Część delegacji na zjazd w Białymstoku była 
w mundurach z płótna lnianego. Akcja ta jest na terenie Kół bar- 
dzo popularna. 


AKCJA ŚWIETLICOWA. 
\Vłasne świetlice posiadają koła w Dziśnie, Łużkach i Por- 
pliszczu, reszta kół korzysta ze świPłlic Związku Strzeleckiego. 
Do świetlic uczęszczają wszyscy czlonk
)wie. Pogadanki i odczy- 
ty odbywają się.w każdem kole dwa razy miesięcznie na tematy 
ogólno-wojskowe, rolniczo-hodowlane, ponadto poru!>zane są te. 
maty, interesujące rolników: jak podatkowe, nowej ustawy samo- 
rządowej i t. p. 
Większa część członków Zw. Hez. należy do kółek rolni. 
cŻych i jako tacy prowadzą wzorowe gospodarstwa rolne. Dla 
nich organizuje się zebrania, na ktÓrych wygłaszane są odczyty na 
tematy rolnicze. 
Przy każdem kole istnieją teatralne zespoły amatorskie, 
wykazujące dużą ruchliwość. Przedstawień teatralnych odhyło 
się 13-cie. 
10. X. 1932 r. Koło Z. H. w Prozorokach wystawiło: "Gwiaz- 
da Syherji"; 17. Xl. 1932 r. Koło Z. H. Lużki - "Jak Kapral 
Szczapa wykiwał śmierć"; 6. XII. 1932 r. Koło Z. R. Gł
bokie - 
,.\Vil.'<.'zÓr humoru i rewja"; 22. XII. 19:12 r. l
oło Z. H. I[crmano- 
wicze - "X Pawiljon" i "Majster i cz('ladnik"; in. XII. 1932 r. 
Koło Z. H. l\Iikołajewo - "Cyganie"; 9. I. 1933 r. Koło Z. H. 
łh'rmanowicze - "X PawiIjon"; 14. I. 19:13 r. Koło Z. H. Prozoro- 
ki - "Gwiazda Syberji
'; 7. H. 1933 r. Koło Z. R. Par:1fjanów --- 
,,\Verbel domowy"; 5. 11. 19:1:1 r. Koło Z. H. Dzisna - "Cyganie"; 
10. 11. 1933 r. Koło Z. H. Paraf janów - "Werbel domowy"; 
14. II. 19:13 r. Koło Z. H. Głębokie - "Rew ja"; 14. 11. 1933 r. Koło 
Z. R. Lużki - "Szaleilcy" i "Zyd w beczce"; 21. II. 1933 r. Koło 
Z. H. Mikołajewo - "Lobzowianie". 
Bibljotek własnych Związek Hezerwistów nie posiada. 


69
		

/Czasopisma_044_03_072_0001.djvu

			Koło Związku Rezerwistów w Prozorokach posiada orkie- 
strę ut:tą oraz własne instrumenty - wartości 2000 złotych. 
SPORT. 
\Vłasnych kluhów sportowych i wła.-;nego sprz
tu sporto- 
wego Zwi:lzek nic posiaua - woJwc czego członkowie Zw. korzy- 
stają ze sprzęlÓw Policyjnego Klubu Sportowego lub też gmin 
nych komitetów P. \V. i \V. F. 
S.A
lO PO 
JOC. 
Iluść . bezrohotnych członków na tcrl'nic - 3:ł. 
Dzięki staraniom Zwi:}zku bezrobotni zatrudniani są uo 
rywczo przy łauowaniu urzewa na stacjach koll'jowych, Pl'l.Y l'I,-- 
spJoatacji iasu, przy splawie lasu na rzecz
 Dźwinic i t. p. 


STA
 GOSPOD.\RCZY. 
Dochouy Koła Zw. Hezerwistów czerpi:} Zl' sl\.łauck człon- 
kowskich oraz z urz:łuzanych imprez. Koło Z. H. w Parafjano- 
wic z urz:IU.lOncgo przeustawicnia ,,\\T erb el domowy" uzyskało 
dochodu 57 zł., KoJo ZwhlZku Rezerwbtów w l\likoławie z ur.lą- 
dzonego przedstawienia "Cyganic" uzyskało 120 złotych; suma ta 
została przekazana Komilclowi Buuowy Domu Ludowego w Mi, 
kołajewie. 
KOŁA ZWL\ZKl; HEZEH\\'ISTÓ\\' \\' POWIECIE: 
1) Koło Paraf janów - członków - :12, prezes Sadowski 
kil'rownik ruchu. KonH'ndant P. \\T. Gl/lwr, przodownik P. P. 
2) Koło Szarkowszczyzna - Prczes \Vielic:ko, ppur. rezer- 
wy, członków 52. 
:i) l
nlo Zalesie - prezes Kupiec, nauczyciel, - człon- 
ków 52. 
4) Kuło I>okszycc - prezes Slcd::, wachm. rez., - człon- 
ków [,(j. 


5) Koło l\likołajl'wo 
członków 27. 


prezes Jakowieki, rtm. rez., - 


.... 


6) Koło }>orplisu'ze Pfl'';CS S:(fd:iew.
ki, wójt gmi- 
ny, - c.llonków 56, przy koJe drużyna kawalerzystów. 
7) Koło Hołubicze - preze
 Arcimiofl('k, ppor. rez,- 
członków In. 
8) Koło Dzisna - prezes Węckowski, ppłk. emer., człon. 
kow 77, należy podkreślić intensywną pracę Koła w Dziśnip 
w kierunku pr7ysp0'iobienia wojskowego. 


70
		

/Czasopisma_044_03_073_0001.djvu

			MOŁODECZNO 
Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. O. O. (Zw. Rez.). 


1. Dział organizacyjny. 
Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. O. O. działa na tere- 
nie całego powiatu mołodeczańskiego i rlJztacza opiek
 nad 
13 organizacjami byłych wojskowych. 
Razem sfederowanych członków na terenie powiatu mo- 
łodeczańskiego jest 1403. 


... 


II" . 


-"'-. 


':. 


j. 


;.-- 


1..._, 
'r 
_ L _ 
..4..
 :.
;" : 


ł ;' 


, .'
:
lJIL 



-- 


. I ' 
. v. 
. -'.10,' 


\ 


--
 


. .
. 


.-:. 


-'f" ( 


Ćw;cz.:nia Zwi4:/.ku Rczcrwishiw w MołLdecznic. 


Prezesem Zarządu Federacji jest p. Olszewski Mirosław. 
starosta, l-wiceprezesem M. Łysak, li-wiceprezesem M. Szy- 
menkiewicz. sekretarzem L. Michalski. sk'arbnikiem M. Siuch- 
ta. członkowie: Dubowski, Hrynkiewicz, Gołost. Banel. 
Na terenie są następujące placówki: 
1) Zw. Rez. w Molodecznie został założony dnia 15. XII. 
1929 r. 2) Kolo Zw. Rez. w Rakowie założono 31. V. 1930 r. 
J) Kolo Zw. Rez. w Olecbnowiczacb założono 17. IV. 1932 r. 
(pododdział łącznie z Zarządem Koła Zw. Re? w Kraśn.em). 
4) Kolo Zw. Rez. w Poloczanacb założono 21.111.1932 r.; 5) Ko- 
lo Zw. Rez. w Bienicy założono 19.11.1932 r. 6) Kolo Zw. Rez.' 
w Lebiedziewie założono 10.X1.1930 r.; 7) Kolo Zw. Rez. 
w Kraśnem założono 23.lI 31 r.; 8) Kolo Zw. Rez. w Qródku 
założono 25.X.1930 r.; g) Kolo Zw. Rez. w Rado
zkowicacb 


71
		

/Czasopisma_044_03_074_0001.djvu

			założono 24.V.1931 r.: 10) K% Zw. Rez. w Jarszewiczacb: 
11) Pow. Zwiqzek Osadników; 12) Kolo Pow. Zw. Legjonistów; 
1J) Zw. lnwalidów Wojennycb; 14) Zw. Podoficerów Rezerwy 
i 15) Zwiqzek Peowiaków. 
Z objęciem prezesury Zarządu Pow. Federacji P. Z. O. O. 
przez p. iitarostę Miroslawa Olszewskiego praca organizacyjna 
i kulturalno-oświatowa pocz
ła rozwijać się w szybkiem tem- 
pie. Przy Zarządzie Federacji zostały zorganizowane: 
a) Sekcja Pomocy Koleżeńskiej (kier. fl. Urbański). Do 
Sekcji tej weszli koledzy. którzy ofiarowali się udzielać po- 
mocy i porad dla członków Federacji. Porad w sprawach ad- 


i. . 
' 
,'",,, . 


. . 
-
: .....
..:;

.
..- '.ł !....., . 
..ł{ 1."'-' -, 
;

fJi 
 "'I"
 : ',," :ft. ł 
'...."ł'.. :.. _ .,....., 
J:I .,'; J;.".';; « J.,..,
I '\", .' 
c ,:.
'..,,-ł.. .
. o ':':: t;--, '.,'''>'",: 
.
.:

. 
f'
':;'''' ....-
 j""'\"!{qt-t:x. "4" , ;- 
l
 "dl 

-:.
;".,


,>
( 1 o 

. o '
,ę:
, 
 
. ' ... 
,'H.'Y 
r;.łi.

 ..0. 
",;,
, 
 ';t '.\ 
-
I . ..... r 
.. :-. ,
 j. 't .... 
,
 
. - . 


.., a 
." . 
 




t 


:-ł._ . 
\\' 
,', o " 


'. 
\ 'o _ o'
' 
o£"" 7-/,' 
, 
r< ':
;i , 
0_. 
 '" 
."':.- 


. I' 


I 


. 
 - , 





 :::,:
 

,
.
. , 
. o. 


1-'\: 


LI. 


., '. . 
P" . .;. -': ," . l 
..' '. 


. - . -.r' \ 


o. 
. 
u.
':'JJ-".'._ 
- . . e.'" 


." .to- . " 't 
". 
...r '-\..J' 

'
"'- 


. .. 


,,' ,.i!;::- ".. .. ' , . 0 0. , 0 , '-;: -,..- 
"........ 


.- tM'°, , 


Koło Związku Rezerwistów w Krllsnem, pow. Mołodeczański. 


ministracyjnych udziela kol. Pietraszko. w sprawach cywilnych 
.i karnych' kol. fllfred Urbański - adwokat. porad lekarskich 
udziela lekarz pow. Dr. Stasiewicz Witold. pozatem został 
utworzony referat ubezpieczeniowy pod kierownictwem kol. 
Gołosta flleksandra. 
Sekcja Finansowa - kierownik Pietraszko fldam. 
Sekcja Kulturalno - Oświatowa - kierownik Łukaszewicz 
Stanisław. 


2. Z działu W. F. I P. W. 


Na terenie powiatu mołodeckiego został zorganizowany 
bataljon rezerwistów, składający się z 4 kompanij i 5 pluto- 
nów samodzielnych. D-cą bataljonu jest ppor. rez. Dubowski 
f\leksander. Liczebny stan bataljonu przedstawia się nastę- 


72 


-
		

/Czasopisma_044_03_075_0001.djvu

			pująco: oficerów 23, chorążych 6, podoficerów 143, strzelców 
417, razem 589. 
Koło Zw. Rez. w Mołodecznie posiada klub sportowy. 
Członkowie Federacji biorą .udział we wszystkich imprezach 
sportowych i stają do zawodów sportowych. W dniu świe;:ta 
rezerwisty na zawodach członkowie Związku Rezerwistów zdo- 
byli naste;:pujące odznaki: 150 zdobyło odznake;: strzelecką łll 
kl., 30 zdobyło odznake;: strzelecką Ił kl., 232 zdobyło odznak«: 
P. O. S. 


I 


3. Z działalności kulturalno-oświatowej. 
Zarząd Federacji posiada świetlice;: wspólną z Od dz. Zw. 
Strzeleckiego. Zw. Rezerwistów w Radoszkowicach posiada 
5 własnych świetlic. Inne Koła na terenie powiatu własnych 
świetlic nie posiadają. natomiast korzystają ze świetlic Związ- 
ku Strzeleckiego. W świetlicach odbywają sie;: pogadanki i od- 
czyty na tematy wychow.-obyw., P. W. i W. F. i t. p. 
Koło Zw. Rez. w Mołodecznie ma zorganizowaną Sekcje;: 
Kult'..Oświatową, którą tworzą nauczyciele Gimnazjum i Szkół 
Powszechnych. Zadaniem Sekcji jest systematyczne szerzenie 
oświaty pośród członków Zw. Rez. przez odczyty, pogadanki 
i t. p. Prace;: kult.-ośw. prowadzi s i e;: w świetlicy, gdzie człon- 
kowie mogą czytać gazety, grać w szachy i urządzać zabawy. 
W świetlicy odbywają sie;: także wykłady i ćwiczenia wojskowe. 
Inne koła na terenie powiatu organizują u siebie od- 
czyty i pogadanki. Intensywną prace;: oświatową przejawiają 
koła: w Rakowie, w Kraśnem, w Gródku i Radoszkowicach. 
Oddziały Zw. Rez. biorą zawsze czynny udział we wszystkich 
uroczystościach państwowych i narodowych. 


IV. Dział gospodarczy. 
Składki członkowskie uchwalają poszczególne Koła. wo- 
bec czego wysokość składek na terenie Federacji nie jest 
równa i waha sie;: od 10 gr. do 25 gr. miesie;:cznie. Sumy otrzy- 
mywane ze składek całkowicie idą na własne potrzeby Kół. 
Zarząd Powiatowy Federacji nie otrzymuje żadnych procentów 
ze składek. 
Federacja dąży obecnie do stworzenia silnej kadry. armji 
rezerwowej. szerząc te;: idee;: w stowarzyszeniach i wśród spo- 
łeczeństwa. 


13 


'-
		

/Czasopisma_044_03_076_0001.djvu

			OSZMIAHA. ' 


Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. o. O. (Zw. Rez.). 


. . 
Przed dniem 22.X.1930 r. na terenie powiatu oszmiań- 
skiego nie była zorganizowana Federacja P. Z. O. O.. a po- 
szczególne stowarzyszenia. wchodzące obecnie w skład Federacji. 
prowadziły byt i działalność samoistnie. uzależnione jedynie 
od hierarchicznie wyższego rzt:du jednostek tego samego ro- 
dzaju organizacji. 
W dniu 23.X. :930 r. odbyło sit: organizacyjne zebranie 
Federacji P. Z. O. O. powiatu oszmiańskiego i wybór Zarządu 
Powiatowego Federacji. 
Zarząd Federacji od początku swego istnienia brał i bie- 
rze czynny udział we wszystkich uroczystościach. jakie odby- 
wają sit: na terenie powiatu oszmiańskiego. 
Obchód imienin Marszałka Józefa Piłsudskieg'o odbył .się 
w Oszmianie w tym roku dnia 18 marca. 
W przeddzień t.j. 17 marca capstrzyk przy udziale miej- 
scowej Orkiestry Straży Ogniowej. Oddziały Związku Strzelec- 
kiego oraz P.W. konnego "Krakus" w zwartym szyku z pocho- 
dniami przemaszerowały przez ulice miasta. ktróre były ude- 
korowane chorągwiami i rzt:siście oświetlone. 
W dniu 18 marca o godz. 11 uroczyste nabożeństwo 
w miejscowym kościele katolickim i w świątyniach innych wyz- 
nań. Po nabożeństwie odbyłc:: sit: dekoracja krzyżami zasługi 
osób odznaczonych orc:z defiłada organiz<:cyj P. W.. Związku 
Strzeleckiego. P. W. konnego "Krakus.. Federacji. Hufca Szkol- 
nego. Straży Ogniowej i innych. O godz. 14 urządzona została 
uroczysta bezpłatna akademja na cześć Dostojnego Soleni- 
zanta. 
Dzień imienin Marszałka Józefa Piłsudskiego na terenie 
powiatu obchodziły wszystkie lokalne koła Związku Rezer- 
wistów. ' 
Kół Zwziązku Rezerwistów na terenie powiatu oszmiań- 
skiego jest 9. a mianowicie: w Oszmianie, Smorgoniach. Hol- 
szanach. Sołach, Krewie. Graużyszkach. Kucewiczach. Polanach 
i Dziewieniszkach oraz powiatowe Związki Oficerów Rezerwy. 
Osadników i Inwalidów. . 
Ilość wszystkich członków-1485. w czem: oficerów-93. 
podoficerów 222 i szeregowych 1170. 
Przy Kole Związku Rezerwistów w Smorgoniach istnieje 
wlasne kino. dobrze prosperujące. 
Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. O. O. powiatu oszmiań- 
skiego ufundował sztpndar powiatowy Federacji, którego [:0- 
świt:cenie odbyło sit: w dniu 15 sierpnia 193 i r.. t. j. w dniu 


74 


- ......-..
		

/Czasopisma_044_03_077_0001.djvu

			.
wif:ta Żołnierza". przyclem koszt ogólny tegoż sztandaru 
wyniósł 2000 zł. 
Członkowie Federacji P.Z.O.O. pow. oszmiańskiego uczes- 
tniczyli gremjalnie w akcji przedwyborczej podczas ostatnich 
wyborów do Sejmu i Senatu. stwarzając jednolity front na 
rzecz listy Nr. L 
P.onadto Federacja P. Z. O. O. pow. oszmiańskiego wził;:ła 
ostatnio gremjalny udział w subskrybowaniu Pożyczki Naro- 
wej w 1933 r. 
Dzialalność Sekcji Kulturalno-Oświatowej Zarządu Fe- 
deracji P. Z. O. O.. przejawia sił:: w organizowaniu szeregu od- 
czytów i pogadanek okolicznościowych. na temat ideologji ar- 
mji rezerwowej oraz spraw gospodarczych. 
Sekcja P. W. i W. F" która jednocześnje obejmuje dzia- 
łalność sekcji sportowej Zarządu Pow. Federacji P.Z.O.O.. pro- 
wadzi swą akcjł:: przez organizowanie wykładów z dziedziny 
wojskowości. 
Bataljon oszmiański składa sił:: z 5 kompanij oraz 1 sa- 
modzielnego plutonu w Krewie. 
Ogólna cyfra ćwiczących członków naszego Związku na 
terenie powiatu wynosi 496. z czego umundurowanych 81 
oraz posiadających tylko czapki 159. 
Sport. 
f\kcjł:: wychowania fizycznego prowadzi sił:: przez specjal- 
ne podsekcje. istniejące przy sekcji P. W. i W. F. Jedynie 
w Sołach zawiązane zostały 2 kluby sportowe. jako jednostki 
autonomiczne: wioślarski i narciarski. 


SamopomoC'. 
Członkowie naszego Związku za okazaniem legitymacji. 
korzystają z ulgowej pomocy przy nabywaniu środKów leczni- 
czych za opłatą 75 procent lub 50 procent.: 
Pozatem w ogólnej akcji społecznej niesienia pomocy 
bezrobotnym nasz Związek nie pozostaje wtyle. 
Pomnik w Polanach. 
W drugiej polowi e roku ubiegłego Koło Związku Rezerwi- 
stów w Polanach podjł::ło akcjł:: ufundowania pomnika poległym 
bohaterom w walkach z bolszewikami o niepodległość Polski. 
Projekt pomnika w chwili obecnej oczekuje zatwierdzenia 
władz właściwych. 
Ogólny koszt pomnika wyniesie 1600 zł. przy gospodar- 
czem obliczeniu bez prac. wykonanych we własnym zakresie 
bezpłatnie przez członków naszego Stowarzyszenia. Na pomni- 
ku bł::dą wmurowane tablice pamiątkowe z nazwiskami pole- 
głych oraz podobizna Wodza Narodu Józefa Piłsudskiego. 


75
		

/Czasopisma_044_03_078_0001.djvu

			POSTAWY. 


Zarząd Powiatowy Federacji. P. Z. o. O. (Zw. Rez.). 
Federacja P. Z. O. O. w Postawach powsta
a 13 maja 
1933 r. Na czele Federacji Powiatowej stoi Zarząd w nastE:- 
pującym składzie: prezez - Kazimierz Protasewicz, l wic:::e- 
prezes - Franciszek Bobowski, Ił wiceprezes - Rleksander 
Wąsowicz. sekretarz - Bolesław Fijołkowski, zastępca - Józef 
Kiszkurno, skarbnik - Rleksander Wąsowicz, komendant PW 
i WF - Rndrzej Niemczynowicz. kier. Wydz. Kult. Oświat. _ 
Jerzy Surwiłło. kier. Wydz. Sarnopoc. - Czesław Mikucki. ref. 
ubezp. oszczE:dn.- Janina Ciundziewicka, członkowie Zarządu: 
mjr. dypl. K:. Bobiński. Wincenty Hoffman. W. Oszmiański. 
J. Dagiel. Cz. Jaroszewicz. J. Wiltowski, J. Szykowiec. inspek- 
cyjni - L. Mańkiewicz i S. Sadkowski. członek - Mieczysław 
Doda. 
Na terenie powiatu istnieją nastE:pujące Koła Związku 
Rezerwistów: 1) w Kozłowszczyźnie. 2) w Duniłowiczach. 3) w 
Słobodzie Zośniańskiej. 4) w Kobylniku, 5) w Hruzdowie. 
6) w Postawach, 7) w Woropajewie, 8) w Miadziole. 9) w Woł- 
kołacie. . 
Zarząd Powiatowy Federacji urządził szereg obchodów 
obecnie czyni p'rzygotowania do budowy pomnika na grobie 
Bezimiennego Zołnierza w Postawach. 
Terenem pracy Powiatowego Zarządu Federacji są koła 
Związku Rezerwistów oraz Rodzina Rezerwistów. 
Zwarte jednostki taktyczne posiadają Koła Związku Re- 
zerwistów w Postawach, w Woropajewie, w Kozłowszczyźnie. 
Miadziole. w Hruzdowle. w Wołkołacie, w Łasicy i Słobodzie 
Zośniańskiej. 
W kołach tych odbywają siE: systematycznie prowadzone 
przez dowództwa kompanij ćwiczenia wojskowe. , 
Kluby sportowe posiadają Zarząd Powiatowy Związku 
Podoficerów Rezerwy i Koło Z. R. w Woropajewie, w Kozłow- 
szczyźnie, w Hruzdowie i Miadziole. SprzE:t ćwiczebny otrzy- 
mują Koła z Komendy Powiatowej PW. Związek Podoficerów 
posiada trzy pary nart, łódź na 10 osób i 2 kajaki. 
Na terenie Federacji tut. powiatu jest 305 członków cał- 
kowicie umundurowanych i 934 cZE:ściowo. 
W bieżącym roku przeprowadzono inspekcjE: w 5-ciu 
Kołach Z. R. 
W świetlicach Zarządów Kół Z. R. i placówek Z. R. od- 
bywają siE: aktualne odczyty oraz liczne obchody
 
Własne bibljoteki o ogólnej ilości 300 tomów posiadają: 
Związek Legjonistów, Związek Podoficerów, Związek Osadni- 
ków. Koła Z. R. posiadają małe bibljoteczki składające siE; 
z kilku tomików. 


76 


-
		

/Czasopisma_044_03_079_0001.djvu

			.: , 


.' 



. 


'. 


.,!' 


." :, 


"I' 


, ... ' 


';.\ 


-:, 


.j, 


. 


, , 


.. 


.... 


.. 


. ''''' 


. .' -;;>7'\ ...... ' ' 
" 
":-I'" ..' 



. 


,. .,; ..'- 


..,- 


:. 


Zarząd Powiatowy Federacji w PostawIIch z prez. Protasęwiczem na czele. 


T \l,.,t 
'r;i.\
' 


-ł' 



::
;it. 
 u r i . 
. .
.' -. .., . "
R- 
I 
,I 


_L 


..,..; 
'!:"'- 


... 



l 


.IŁ. 


4 


ił.. 


)\'1' . 
f .:'
' , _ 


'7 
I . ł '=
"- 
. . .\"1 1 T-"''ł- 


..'1__ 


;
- ---


;.-
 

"
'

.':',

 

; .,_. ' 

 , '4-
f'<-' 
 - 

 .;- 
- 


Postawy. Obchód imienin Marszałka w dniu 19 marca 1932. 


77
		

/Czasopisma_044_03_080_0001.djvu

			, . 


. 
 . 


:
 17 


......' 
. . ."",,ł.... 
.. , 


\ 


J 


.t 


f 
I 


.-t , 



\ 


[ 


.. 


, 
 


, 
"," 


\. 



.
 .
! 


.1 


,,, 
t 


.'. 


I

 


. 
...... 
'. .. 
t, 


I' 


-.
.. 
,\ -
 


-. . 


. ....... 



, 

. 


.' 


-'.'
...- 


'
 
/
 ...>,' ::.
: ,>
'''i' 


" 
-' .... -=- -' 
. _ _ - - -_ _---:.;ł.':::,..- 
 
.,
:
:: -.

; <:.
 ':
 



 


....., - 


Postawy. Defilada w dniunimienin:Mdrs
ilłka 19 marca 1932 r. 


, , 
." 


, ; 
l 



 
" l " 
. ", 

 - '. 


.' , 


! 


", - -.: - 
 


- Ir,' 
,:1r 


........ 


, r 
'O<' 



 ., 
.. 
-
 . 


'd 
:' ,.. 


'.. 


...,.- 
<- 


, " 
!, 1.1 
; , 



-. -: 
". . 


. .. 'o' 


\
 



 


"1, 
, ' 


-
 -1, 


l 


.. 
, 


I 


., 


.it 


Postawy. Oddział konny rezerwistów podczas defilady. 


78 


---------...
		

/Czasopisma_044_03_081_0001.djvu

			Dochody czerpie Federacja ze składek oraz z różnych 
imprez dochodowych. Zarząd Koła Z. R. w Postawach i Duni- 
łowicza ch wyświetla 2 razy w tygodniu obrazy filmowe. 
Wobec rozpoczE:cia siE: robót przy budowie koszar w Po- 
stawach oraz przy remoncie dróg komunikacyjnych zatrudnio- 
no znaczną ilość bezrobotnych członków Federacji. 
Około 26% członków pracuje w organizacjach społecz- 
nych. jako to: L. O. P. P.. P. C. K., Banki Ludowe. Koła Gos- 
podyń Wiejskich, Towarzystwo Dobroczynności, Kasa Stefczyka. 
Spółdzielnie Rolniczo-Handlowe i Kółka Rolnicze. 
Dział Ubezpieczeniowo-OszczE:dnościowy rozwija SiE: po- 
myślnie. 
W okresie zimowym zorganizowano zespoły przysposo. 
bienia rolnego. 
Jak już nadmieniono zamierzone..są roboty na cmentarzu 
przy budowie pomnika Bezimiennego Zołnierza. Według stanu 
n:J dzień 1.IV.1934 roku ogólna ilość członków wynosiła 24 20 . 
w tern 17 oficerów. 503 podoficerów. 1843 szeregowych. Cwi- 
czących było 288 osób. instruktorów 184. klubów sportowych 4. 
przeprowadzono 6 ćwiczeń wojskowych i 6 sportowych. 
Federacja Powiatowa posiada 14 własnych świetlic i ko- 
rzysta z 58 użyczonych. bibljotek jest 
. 
Ilość ubezpieczonych na życie wynosi 149 osób. społe- 
czenie pracuje 342 członków. 
Bezrobotnych jest 16. w tern 10 umysłowo pracujących. 
Za pośrednictwem naszej organizacji zatrudniono tylko 2 osoby. 


)WIĘCIANY. 


Z3rząd Pow. Federacji P. Z. O. O. (Zw. Rez.). 
Federacja P. Z. O. O. i Związek Rezerwistów w ŚwiE:cia. 
nach powstały w roku 1930. 
Na ostatnjem Walnem . Zebraniu w dniu 30 listopada 
1933 r. wybrano Zarząd. na czele którego stoi .prezes: W. Jeś- 
mant I zastE:pca - M. Gajewski. II zastE:pca - M. Mamczyk. 
sekretarz - J. Wanago. skarbnik - H. Bilsza. komendant - 
M. Gajewski. kierownik Wydz. Kult. Ośw. - M. Chomicki. 
kierowo samopocy - B. Gośłinowski, ref. ubezp. - L. Jonak. 
Według stanu na dzień l.IV.1934 r. na terenie powiatu 
było 1864 członków, w tern - 49 oficerów 337 - podofic.. 
i 894 - szeregowych. ćwiczących było 548. 
Klubów sportowych na terenie jest 5 z 9 sekcjami, Prze- 
prowadzono 30 ćwiczeń wojskowych. Świetlic własnych jest 8. 
Ubezpieczyło się na życie 24 członków. 
Społecznie pracuje 268 członków. 


79
		

/Czasopisma_044_03_082_0001.djvu

			Bez pracy pozostaje 33 umysłowo pracujących i 125 fi- 
zycznie pracujących. Przez organizacjE: otrzymało zajE:cie -.' 
6 członków. 
Na terenie powiatu istnieje 22 kół Związku Rezerwistów. 
Składki członkowskie opłaca 35% członków. 
Kompletnie umundurowanych w drelich jest 164 człon- 
ków, czapki zaś posiada 370. 
W poszcególnych kołach Związków Rezerwistów odbyły 
siE: odczyty na tematy ogólnokształcące oraz wojskowe z dzie- 


.. I 


l, 


" 


. 
..". .. . to 


'r- 


......,,:..: ... -- : 


.' 


, .' 


. . 
 


{' ,:' 


i.-'! 
_ 


, . 


'.- . 1. 


." .', 


-
 r. 



'-;<..



 


:.:-;'
 


Świccciany. Oddzial Związku Rezerwisków jadący do Gdyni 
na dworcu w Wilnie. 


dziny przeciwlotnictwa i obrony gazowej w ogólnej liczbie 28. 
Zarząd. obchodził uroczyście rocznicE: powstania stycznio- 
wego oraz dzień imienin Marszałka 19 marca. 
Kółko dramatyczne odegrało 12 sztuk amatorskich, Za- 
rząd zorganizował w styczniu zabawE: towarzyska.. 
Zarząd wydaje we własnym zakresie komunikaty informa- 
cyjne. których wyszło już 21 numerów. 
Na najbliższy kwartał zamierzona jest organizacja pluto- 
nów konnych Z. R. oraz praca w kierunku uzyskiwania od- 
znak P. O. S. przez członków Z. R. 


80 


-
		

/Czasopisma_044_03_083_0001.djvu

			.,..;
 
r'
. "' .f\, /\ 
'1'1 t o T W p.. J ( /' ,.
 11.::!).,r
---!.jJ 1 

 4I7'- p 
 -...,.-9; "- /' \ \.j'-" 1 
1
 L
 
 L
-ł-,S
 --"
.
'_.i/'\ .j.-...--t \_>, 
· "'OJ&VldD1.T'oI'k "'IL

SI(lr;.GO- ,k.:-<, 1'__)'--, 
..
?
..t.:: ,(....) . 
I IIItM1n ',: . 'lo ! I JW ...... -- - {' \ ...- 
..) " 
 '.... .. - 
 '-. '. 
A 'tO". t9 J J" .".-..... . I ._' I '-
""'-:.-'
 \ lit l.., a_ /'" .. ': 
/"
 '.I, /" ..... ( f \ 
 
 
 ,- _.J .' --! ) . 
".OOl,'
c.y .:)Qt!"OO
 '" V f \ .... j .
 ) 
 )...-.-........,/ '- 
-- ł " I ',- 
: 
r- ":-."._..f__ )___ ::...._ )1 j. - '" I r -; '; r 5
.r7'-" 

 
 ) ,>
-l t- .-,;...._) t. / 't:L-...."'
--'"_.. '-..
.<. - '-).
 
 7 
..
 '- 
 ,_ '-- 
_.__j
 _ \ ,_ J-_
r ,fI - ) 
" -< Q--.......1 I .r---? I ." ,-., 
 r ) "-'"Y'-
' I : I ( 
/ _
r 


y .!-'.r',,_ 
 l ( \. ': _.r., 
 
 .:-
) 
'\, AJ. 
/ /__ 
ft.... \ 
/ I ,
 .-..t.J ...-.",ł -' ( \.,J 
J' /' }....._ .--_..J 1./ I iii' , : f )"Iił 
J) r' i 'tiL
BOMl -ort \ r 

 <"" f_J - \ r r _{ b \ 
 'JlI"'" 
-,.; 
;;:: - l/'-ił ."J -,:",v':"'-' \ 
\ \ ......--...
i. 1:,. "f....,) - \ ....1 =_ --L-:::\-- 

-\..... 
/"""'J5-' // l 
\ f_ (',I ...
 _
 (
 ( '_J., f rfi 
7 i/' q;;
 '-.;-_J l \ 
 '{ ( J 
li \ J ,'_ .,..........'\ .....-.-.-. Jt......
...... \ J ( /. I.. r { ;\ L"", I ,'),J/ 
.. ',' ], -, ". -"'t' ..- // - \ ,
,. _,,,",....-ł 
ł - ! 
-..-'I/} r.
IU..( L...\: 
::.... ;
c--)r./
 !::...o¥'( \ --l rr.-:- \.L ': , ' 
l,!') . t' 
 '" ( I \, - ,,,....."',, ,-> :; ''''I \. . v-".\ 
.J 
 
f-'... ) ,..-..) -.."h,....."-- ,....' \. -( 
.. r.! I -< r \ {f"' -ł;' 
r t..'(/ .". '\. ," ../ \ '.... ". ".
 / ..../, " \ 
 
/' '\ 
 ) '.tL.r.:-..i-., f-' l_ {.... --':"--/1-"': v .'..-." ._,/....-/'. 
{ o.. :.1'......... 3 L 
\. r. \ re...... \ '.... / t }.. ,- I 
l . 

 f: G......... ,
.I. .., -- .. _J/ '.J '1 ......... '\. ,,,,,""'--) 
 :"-"t.... ... I '-.../ 
, . ,"", 
'''7 J 




"'Y
:: li ...(:::......___... (J f---r...- 
.. / C'r ')--../"\..._ 
 r'" L 
r 
\ /. ) .._, 'G f : ---, -< fi' r ..... fi' -/ 
I . IO"-'''
, I ., (-( I ..\ \ G \ ".. n. i._ .,J 
d........'-...----, ,', -- 
 ( \. / - 
/ r". I. ( 
/ . '-v ...............j-_.....---"..) 
 t ..
/ i - 
 -
"-...J' 1', (. 
. i ł fi' l I'O
." .,........ 
,,) '.'",--......".)... I ) 
{ ...----....,_--. ( \ ......... ] . . .., .I :ł ( ,j lO łi--';;----- 
---:} . vi 
I .r. \ \ f
..:..'). 
 t ..-.\./'-_.
.. » )
"'''''ft fit -- j '''''<'--'''_' f \;-.....,.....;' l
' t. .<:.S ::
: 
::.- : --" 

 -'. J' , - " I t..... \,/ r / \, 
 :) ! ....' ,,; "\ 
/ !-I.-J'- \'"\ / _"' _
 ł 7 ..-........ Iił ( _; 
 \. 
...- f ---- .. -.... · 
,.-/! 
., 
 _
 
 I:.- -'r '- )--r
'" /--".1; - \Ii .:.:.:-- .:.. -.:.::= 
,.. - ./ '"' ; f. C" - 
 
. t.-.J' ( r. \ _"_'-f..J t..... '\......'ł" I\i 
. . -'- r: . ..MA.m.. I -_ 
,.,-.
 ( / , L, ..........) ,-' \__ 
 '. -.- J rą .... I'" . . '_Ml--.' 
,_.......j __ 
 '-.'\,......-J 'C: t::
....'L .,_r
 r .. -
= pr a . -.. -,,- 
....Q l:"'\... I W OJ. N O W O G R Ć D Z ł<.. I E l....) / ......r:..<; ,.. .. _,_1% ..- 

8""t -- --.-.___.' '\ f i 3 '
 ... .. ___" F .. -.-- 

 ' 
. Q('",,
 '-r:;>..J -r"- 
 a .--.". r- .. ...--_.
 
"-I F: . .-:=: 


A 


"'.......;tJtc.........IIIiIrw
.........IIIIj......... 
. .at.,... 
 .....
....... ........ ....,.."....... 
.-..ł. ;,Z..ł..,,........ -.................\....-.M.. 



 


..........N&&e 


10M _ --.....ł..I.... 
1..11 a..J.... ......... _ ............... 
1....... 
a..... ..........J.., .. Bw',..,...."'oJO. 
l.q. ł...-Bo,...._,..........,.......... 
4r...................,. ."..., 



 


...... 


-J 



. 


OZNA\%NI
'
		

/Czasopisma_044_03_084_0001.djvu

			
		

/Czasopisma_044_03_085_0001.djvu

			\VILEJKA 


Zarząd Powiatowy Federacji (Zw. Rez.). 


W skład Powiatowej Federacji wchodzą następujące or- 
ganizacje: I) Związek Rezerwistów R. P. 2) Związek Oficerów 
Rezerwy. 3) Związek Legjonistów, 4) Związek Peowiaków 
i 5) Związek Osadników. Te organizacje z wyjątkiem Związ- 
ku Rezerwistów w okresie sprawozdawczym samodzielnej 
działalności nie przejawiały, całkowicie bowiem poświęciły się 
pracy w Związku Rezerwistów. 
Do połowy listopada 1932 r. obok Zarządu Powiatowego 
Federacji istniał Zarząd Powiatowy Związku Rezerwistów, któ- 
ry z dniem 17 listopada 1932 r. został zreorganizowany, spowo- 
du całkowitego zespolenia się z Zarządem Powiatowym Fe- 
deracji. 
Kół Z. R. na terenie powiatu jest obecnie - J3 z cyfrą 
2038 nłonków. 


. 
P. W. i W. F. Z chwilą przeprowadzenia reorganizacji 
władz powiatowych Federacja P. Z. O. O. i 'Związek Rezer- 
wistów przystąpiły do pracy nad rozbudową armji rezerwowej. 
Oddziały Związku Rezerwistów istnieją w następujących 
miejscowościach: w Wilejce J kompanja -67 czł ,w Budsła- 
wiu 2 komp.-200 czł, w Chocieńczycach J samodzielny plu- 
ton-58 czl., w Dołhinowie J baon, w skład którego wchodzą 
4 kompanje-657 czl., w IIji J sąm. pluton- 50 czl., w Koście- 
niewiczach 1 komp.-95 czt.,. w Zodziszkach 1 komp.-135 czl.. 
w Wiazyniu 1 komp. - 278 czl.. w Krzywiczach l komp. - 
180 czl., w Wojstomiu 2 komp. 407 - czl. 
Samopomoc. Staraniem Zarządu Powiatowego uzyskano 
zgodę p.p. lekarzy rejonowych i wolno praktykujących na bez- 
płatne udzielanie porad lekarskich dla wszystkich człenków 
Federacji, jak również uzyskano 25 proc. zniżki cen na lekar- 
stwa w aptekach. 
Nadto uruchomiono specjalne biuro porad. 
W sporadycznych wypadkach wyjednywano pracę naj- 
bardziej potrzebującym bezrobotnym członkom Związku. 
Stan finansowy. Obecnie budżet roczny Powiatowego Za- 
rządu zamyka się sumą-1115 złotych. pochodzącą z su bwen- 
cyj samorządu gminnego i powiatoJJego i wystarcza na za- 
spokojenie najniezbędniejszych potrzeb organizacyjnych. Na 
dzień 3. maja b. r. zamierzona jest koncentracja oddziałów 
Zw. Rez. w Wilejce. 


81
		

/Czasopisma_044_03_086_0001.djvu

			WILNO-TROKI 


Zarząd Powiatowy Federacji P. Z. o. O. (Zw. Rez.). 
Skład Zarządu: prezes - Norbert Trzaska-Pokrzewiński. 
l wice-prezes - Józef Byczkowski, II wice-prezes - Jan Fi- 
jałkowski. sekretarz - Ryszard Podziunas. skarbnik - Michał 
Wojewódzki, członkowie: Bolesław Polkowski, Romuald Gin- 
towt. Edward f\luchno. Stefan Wasilewski, Józef Rzepiela. 
Zarząd ten jest jednocześnie Zarządem Rezerwistów 


Działalnośt Zarządu Powiatowego. 
W skład Powiatowej Federacji wchodzą Związki komba- 
tantów. Związek Podoficerów Rezerwy. posiadający dwa koła. 
w Trokach i N.-Wilejce i Związek Rezerwistów. 
Zdrząd Powiatowy obrał sobie jako cel - zorganizować 
na odpowiednio dostatecznym poziomie wychowanie fi- 
zyczne i przysposobienie wojskowe członków Związku Rezer- 
wistów. W tym celu utworzono na terenie powiatu bataljon, 
składający si
 z 10 jednostek wyszkoleniowo - taktycznych. 
zorganizowanych w kompanje i samodzielne plutony. 


I 


P. W. i W. F. 
Skład Dowództwa Bataljonu: d-ca por. rez. B. PoIkow- 
ski. zast. d-cy por. rez. M. Wojewódzki. adjut. ppor. rez. R. 
Podziunas. 
B3taljon składa si
 'z; 1) kompanji obejmującej koła 
gminne w Rudziszkach. 3) komp-anji obejmującej gminy Mej- 
szagoła i Podbrzezie, 4) kompanji obejmującej gminy Turgie- 
le i Soleczniki. 5) kompanji obejmującej gminy Rudomino 
i Szumsk. 6) kompanji obejmującej gmin
 Mickuny. 7) kom- 
panji obejmujacej gminy Worniany i Gierwiaty. 8) plutonu 
samodzielnego obejmującego gmin
 Niemenczyn. 9) plutonu 
samodzielnego. obejmującego gmin
 Rzesza. 10) plutonu sa
 
modzielnego obejmującego m. Nową Wilejk
. 
W niektórych jednostkach wyszkoleniowych przystąpio- 
no już do ćwiczeń strzeleckich z karabinów. Broni i amunicji 
dostarcza Powiatowa Komenda P. W. i W. F. Pozatern odby- 
wają si
 ćwiczenia polowe tylko 'Z dziedziny walki piechoty. 


Przysposobienie rolnicze. 
Również Zarząd Powiatowy nie zaniedbywa pracy w dzia- 
le przysposobienia rolniczego swych członków. Prowadzono 
3 konkursy rolnicze w Mickunach. Rudominie i Rzeszy. Do 
każdego konkursu zgłosiło si
 po 12 członków. 


82
		

/Czasopisma_044_03_087_0001.djvu

			NastE:pnie koła gminne brały czynny udział we wszyst- 
kich uroczystościach narodowych. Na te uroczystuści wysta- 
wiały zwarte oddziały do defilady. 



 


Akcja świetlicowa. 
.. 
fikcję kulturalno-oświatową prow8dzi się w świetlicach 
wspólnie ze Związkiem Strzeleckim w Szumsku, Kowalczu- 
kach, Trokach, Rudziszkach, Olkienikach,Oranach. Nowej Wi- 
lejce. Rzeszy. Mickunach. Wornianach i Małych Solecznikach. 
W świetłicach zostały wygłoszone odczyty na tematy 
o Polsce współczesnej. o obronie przeciwgazowej i przeciwlot- 
niczej. o ostatnich walkach o niepodległość oraz na tematy 
gospodarczo. rolnicze. w poszczególnych miejscowościach. 
a mianowicie w Rzeszy-lO odczytów, w Rudziszkach - 15, 
w Olkienikach - 10. w Oranach 15. w Mickunach - 5. w Tro- 
kach - 15. w Szumsku - 2. w Podbrzeziu - 18 i w Solecz- 
nikach - 10. 
W okresie sprawozdawczym Zarząd powiatowy zwrócił 
baczną uwagę na uaktywnienie zarządów gminnych na swym 
terenie oraz na założenie dokładnej ewidencji członków. 
Skład Zarządu nie uległ zmianie. 
Na terenie powiatu we wszystkich ośrodkach obchodzo- 
no imieniny Marszałka J. Piłsudskiego i t. p. 
Liczba członków wynosi 640 osób, zgrupowanych w '5 
kołach gminnych. w tern ćwiczących - 221. 


SKŁAD FARB 
F RANCISZKA RYMASZEWSKIECiO 
Wilno, ul. Adama Mickiewicza 35 
p o I e c a najróżMrodniej!lze farby, pokost. lakiery. pędzle i szczotki. 
Dyplom Pot. Nar. Nr. 475615. - Konto czekowe P. 1\. O. l';r. 141-948. 


83
		

/Czasopisma_044_03_088_0001.djvu

			WILEŃSKI BANK 
prvwatntł!


y 
a

7
o
v SP. R. TOWARZYSTW SPÓŁDZIELCZYCH 
CENTRI\LA: Wilno, Mickiewicza 
. Sp. Akc. 
Telefony: 3.16. 4-08. 4-45. 8-16. ODDZIAŁ W WILNIE 
ODDZ: Warszawa, Lida, Suwałki. 
Załatwia wszelkie operacje wcho. Mickiewicza 29 Dom własny 
dZlice w zakres bankowości.-Przyj- Telefony: 4.11,1-10. 
muje wkłady na oprocentowanie. 
Uskutecznia przekazy krajowe i za- Załatwia wszelkie operacje w zakres 
graniczne oraz do Litwy i Rosji. bankowości wchodzlice. 
Wynajmuje kasetki (safes) w pod- 
ziemnym skarbcu stalowym. WŁASNE SKŁADY TOWAROWE. 


BANK 
ZWiqzkU Spółek Zarobkowych 
Spólka Akcyjna 
ODDZIAŁ WILEŃSKI W WILNIE 
przy ul: Mickiewicza Nr. 19. 


Najpowatniejszą spółdzielczą insty- 
tucją bankową w Polsce jest 
SPÓŁEK ROLNICZYCH 
CENTRALNA KASA 


istniejl1ca od r. 190
 i działająca 
na całym obszarze Rzeczpospolitej. 
I C. KASĄ daje całkowitą pewność zwrotu 
Załatwia wszelkie czynności. wchodzące wkładów i najwyższe oprocentowanie. 
w ukres bankowości przyjmuje wkłady C. Kasa zużytkowuje wkłady z wielką 
w zlotych w złocie i innych walutach korzyścil1 dla interesów kraju, adyż 
I przy oprocentowaniu do 6 i pól proc, wspiera kredytem naj liczniejszą rzeszę 
w stosunku rocznym. wyfwórców-drobnych rolników, li tem 
Bank oparty jest wyłącznie na ka- samem łag
dzi skutki kryz. rolniczego. 
pIta le krajowym. Składa!ą c swe o8Zcz

ności.w 
.. . Centralnej Kasie, otrzymulemy me- 
P
slllda Oddzla!y w 17-tu wlęhzych tylko korzyść dla siebie, ale służymy 
mlastac
 Pol
kl oraz kore.sPl!nd. we I także i sprawie p\Jblicznej. 
wszystkIch miastach w kralu I zagra- . " 
nicą. Banie czynny od godz. 9-14 i dla Oszcze;dzal w Centralnel Kaslei 
wpłat od 181/2do 19 1 /!! w. Wilno. Mickiewicza 28. Tel. 13.65. 


Sklep Wędlin 
L. KNAPIK 


Firma nagrodzona 3-ma l-szemi 
nagrodam!. 
WILNO, Wileńska 2. 


. 
Feliks ebrowski 
pod firml1 
Warszawski Spółka 
Ieczarska 
WILNO. UL. ZAMKOWA 3. 
Najwie;kszy wybór produktów wiejskich. 


Res tau racja BAR 
"BUKIET" 
Fllja restauracji "z R C I S Z E U 
Wilno, Ad. Mickiewicza 7. 
Telef. 17-93. 
W czasie obiadów i kolacyj przygrywll 
kwartet koncertowo.dancingowy. 


OBUWIE 
Stanisław Kaźmiersk i 
WILNO, Mickiewicza 4. 
Telefon 4-80.
		

/Czasopisma_044_03_089_0001.djvu

			C I! L " Warsztaty Mechaniczne Sprzętu 
ff aJ Wyszkolenia Strzeleckiego 
JÓZEFA TOMASZEWSKIEGO 
Wilno, ul. Lipowa 4. Telefon 13-92. 
Pierwszem źródłem zakupu wyżej wymienionego sprzętu jest firma 
"CEL". 
Katalogi wysyłamy bezpłatnie. 


DOM BANKOWY T. BUNIMOWICZ 
Wilno, Telefony: 2-57, 2-70, 8-30. 
Wielka 44. Dyr. 10-65. 
Załatwia wszelkie operacje bankowe. 
Wynajem skarbczyków opancerzonych (safes). 
WŁASNA BOCZN ICA KOLEJOWA 
ul. Słowackiego t 7. Telefon 8-79. 


ZWIQZHK SPÓtOZIELnl nLHCZARSKICH I JRJCZRRSKICH 
w Warszawie 
ODDZIAŁ W WilNIE, Końska 12. Telef. 4-91 
jest największą w kraju Centralą Handlową Spółdzielni 
Mleczarskich. 
Przyjmuje do sprzedaży wszelkie ilości masła serów, jaj i miodu 
i jest najlepszem źródłem zakupu tych artykułów. 
HURT. DETAL. 


Pierwszorzędna 
Restauracja 
"BRISTOL" 


Wilno, Mickiewicza 22. 
Wyśmienita kuchnia. Obfity 
wybór trunków. - Gabinety. 
Latem - weranda. 


DOM BANKOWY 
n. Kleck i J. Lewin 


Wilno - ul. Wielka 14. 
Tel. NrNr 3-39 i 9-52. 


Załatwia wszelkie operacje 
w zakresie bankowości.
		

/Czasopisma_044_03_090_0001.djvu

			LEONARD SIEMASZKO 
ARTYSTA - FOTOGRAF 
ODZNACZONY za artyst}czne prace wielkim zloty m medalem oraz podził.- 
kowaniami od najwyższych dostojnikłSw R. P. 
WILNO, UL. WIELKA NR. 44.. 
WYKONUJE ZDJĘCIA: pojedyńcze, grupowe. portrety artystY
(I;ne. albumy 
pamiątkowe, reprodukcje planów i obrazów. 
" CENY PRZYSTĘPNE. - WARUNKI DOGODNE. '_' 
UWAGA: Z:skład mój nie posiada żadnych agentów i nie upoważnia do zbie- 
rania zamówień. 


Zakład Krawiecki 
A. STOŁOW 


Wilno. Wielka 19. Tel. 15-83. 
Konto P. K. O. 153.640 
Poleca wykwintne wykonanie 
ubiorów wojskowych i cywil- 
nych z towarów własnych 
i powierzonych. 


DOM HANDLOWY 
Stanisław Banel i S-ka 
Wilno, Mickiewicza 22-a. 
Własna pal.rnia kawy. Import i rozlew 
win. Towary kołonjalno.spożywcze. 


w. BORKOWSKI 
Wilno, Mickiewicza 5. Tel. 3-72. 
Papier, materjały piśmienne, galanterja 
biurowe. Działy: kreślarsko - malarski. 
zabawkarski i ramiarski. 
Dostawa do biur. - Ceny niskie. 


Restauracja i Kawiarnia 
"Nowa Gospoda" 
Niemiecka 1 róg Trockiej. 
"Spieszcie wszyscy do gospody". 


KLINIKA CHORÓB SKÓRNYCH i 
WENERYCZNYCH U. S. B. NA AN- 
TOKOLU: przyjmuje chorych Idących. 
Przychodnia czynna codziennie (prócz 
świąt) od godz. 9 - 11 rano. Zabiegi 
światłolecznicze: Finzen. d'Arsonval, 
Rentgen, Rad i t. p. 


PIWA 
SZOPEN" 
II 
NAJLEPSZE. 
HOTEL 
"ST.-GEORGES" 
Wilno, Ad. Mickiewicza 20. 
70 pokojów, na każde m pił.trze telefony 
i lazienki. ceny od 4-ch zł. za dobł.. 
- 
Akumulatory, bat. anodowe. radjo 
i częścI N A J T A N I E J w firmie: 
MICHAŁ GIRDA 
Zamkowa 20. Tel 16-28. 
Fachowe ładowanie i naprawa akumu- 
latorów i słuchawek. 


Tow. Exploat. Browaru Sp. Akc. 
"E. LIPSKI W WILNIE" 
ul. Popławska 31. TeJ. Nr. 16.19, 
poleca swoje piwl': dubeltowe - pilz- 
neńskie (jasne) i marcowe (ciemne). 
piwa pełne: lal!rowe, ciemne i ji\sne. 


Kliniko Chirurgiczno USD no Rnfokolu 


f\mbulatorjum udziela porad bezpłatnie chorym niezamożnym 
codziennie (prócz niedziel i świąt) od godz. 9 -12.
		

/Czasopisma_044_03_091_0001.djvu

			HONuftRLftR HRsR ISZCZ
DftOŚCI 


m. Wilna 


Sala oper. teJ. 17-73. 


UL. ADAMA MICKIEWICZA 11 


Dyrekcja tel. 15-70 i 15-71. 


ZAŁATWIA OPERACJE WCHODZĄCE W ZAKRES . 
BANKOWOŚCI 


Przyjmuje wkłady oszczędnościowe i czekowe w złotych i dola- 
rach na wysokie oprocentowanie 
Za wkłady miasto ręczy całym swoim majątkiem 


RESTAURACJA DOM HANDLOWY 
uZ I E M I A Ń S K AU ..BRACIA CHOLEM" 


Spółka z og1'ankz. odpowiedzialnością 
Wilno, uJ. Ad. Mickiewicza Nr 9. 


Wileńskie przedsiębiorstwo 
"KLUCZE" spółka z ogr. odp. 
Ochrona mienia od kradzleiy w nocy 
Wilno, Trocka 11m. 7. Tel. q-76. 


Biuro Sprzedaży, i Składy 
Materjał6w Budowlanych 
J. LEWIN 
Wilno, Zawalna 37. Telefon ą-74 
Cement, wapno. kafle. płytki terrak 
i głaz.. płyty budowo "Suprema" i t. P: 


Mleczarnia - Owocarnia 
"PARYŻANKA" 
Wilno, MickiewIcza 23. Tel. 19.70. 
Poleca pierwszorzędnej jakości: mleko 
z majątku U. S. B.. codziennie świeże 
pieczywo, owoce, cukry. delikatesy. 


Wilno. Kwiatowa 5. 
Istnieje od 1846 roku. 
Poleca ze składu lub wprost z fa- 
bryk: żelazo, belki, blachy, cement, 
papę, rury wodociągowe i kanaliza- 
cyjne, wanny, klozety, okucia bu- 
dowlane, gwoździe, druty i śruby 
oraz narzędzia rolnicze. 


SUKNO I BŁAWAT 
n. NaCkowiak i T. Romańczuk 
WIlno. Wielka 47 (vis a vis kośc. 
w' 
Kazimierza). Wybór duły. Nowość se. 
zonu. Ceny niskie. 


Ceny n!ljniższe. Towary wyborowe. 
Skhd fl!rb i chemikalij 
"POLSKA FARBA" 
JÓZEF TOMASZEWICZ 
Wilno. Dominikańska 11, tel, 11.36. 
Upraszl! się sfery wojskowe o poparcie.
		

/Czasopisma_044_03_092_0001.djvu

			RADJO najlep!'ze nowoczesne odbior- 
niki radjowe do sieci i baterji oraz 
sprzęty radjowe poleca 
JAN SZALASIŃSKI 
Wilno. Wileńska 25. Tel 19-01. 


"CENTROOPAŁU 
Spólka z ogr. odp. 
WILNO, Zamkowa 18/12. 
Telefon 17.90. 


F;brYka Papieru 
arafinDlIIan£go I R e 
,




I: j a 
M. CHANEZON Wilno, NiemIecka 35. Tel. 8.71. 
I Dancing-kabaret 
ul. 
omiers
a 28 otwarty do 4.ej rano. 
TOWARZYSTWO I CUKIERNIA - KAWIARNIA 
ZBK
ROÓW %YRORODWSKICH B., SZTRALLA 
Spółka Akcyjna I W " I I ai l ' k " . 14 
SKŁAD Wilno, Niemiecka 35. I no, u . I. IC lewlcza , 
Tel. 182. Skrzynka poczt. 117. Tel. 4.51. _ 
Chrześcijański Bank Spółdzielczy "PRPIHR" SPO
KR AKCYJnO 
na Antokolu w Wilnie 
UL. ZAMKOWA 18. 
Udziela k'redytów swoim członkom 
i przyjmuje wkłady. 


Hurtownia Papieru 
i Materjałów Piśmiennych 
Wilno, ul. Zawalna Nr. 13. 
Telefon 501. 


KABARET. DANCING. WILEŃSKI SPÓŁDZIELCZY 
E U R O P A SYNDYKAT ROLNICZY 
DOMINIKAŃSKA 1. Sp. z oar. odp. 
Codziennie od godz. 22-ej do 4-ej rano. W Wilnie, Zawalna 9. 
Restauracja czynna od godz. 8-ej rano. Adrc!I tel. .Rolnicze". Telef. 3-23 
Wileński Lombard I Najlepsze maszyny do pisania 
..Remington" Diesięcioklawi- 
KRESO '
 VJA " szowe piszące maszyny do rac ho- 
V wania ..Dalton" i ..Monarch" 
poleca 
Towarzystwo Przern. . Handlowe 
BLOCK BRUN S.A. 
Warszawa - Hotel Bristol 
Oddział w Wilnie. ul. Mickiewicza 31. 
. Tel. 3-75. 


" 


WILNO, HETMAŃSKA 1 
(r6g Wielkiej). 
Tel. 7-22. 
WYDAJE. potyczki oraz PRZYJMUJE 
potyczki na dogodnych warunIlach pod 
zastaw wszelkiego rodzaju przedmiotów. 


Akc. T -wo Kurlandzkiej Olejarni w Wilnie 
Sp. Akc. Egzystuje od r. 1898. 
Zarząd: ul. SłowackIego 28. tel. 6-02. Fabryka ul. Kurlandzka 3. tel. 6-03. 
O L E J E: lniany, słonecznikowy. rzepakowy i konopny. Oleje rafinowane. 
M A K U C H Y: w płytach, tarte na orzech oraz mielone. P O K O S TY. 


... 


.......
		

/Czasopisma_044_03_093_0001.djvu

			Na skrzydłach historji - do sławy - 
przez ofiarną krew. 


, 


CZĘŚĆ II. 


Sprawozdania sfederowanych Związków. 


........ 


...
		

/Czasopisma_044_03_094_0001.djvu

			. 


..
		

/Czasopisma_044_03_095_0001.djvu

			ZWIĄZEK LEGJONISTÓW POLSKICH. 


Aby sprawozdanie nasze nie było suchym, nic 
niemówiącym scllematem cyfr i nazwisk, należy so- 
bie uświadomić, jaki charakter posiada Związek Le- 
gjonistów i jaka jego rola w federacji P. Z. O. O, 
Związek Legjonistów, to pokojowa forma daw- 
nych Legjonów Polskich, które stały się kadrą Armji 
Narodowej. 
, W okresie wojny światowej i wojen polskich 
Legjony były wyrazem świadomej woli, dążącej do 
zdobycia niepodległości narodu i jej współczesnej 
formy - formy państwa nowoczesnego. 
Skończył s:ę okres zdobywania warunków bytu 
narodu, okres walk o niepodległość. Weszliśmy w 
nową fazę historji. 
Nie skończyła się jednak rola Legjonistów. By- 
liśmy a w a n g a r d ą narodu w jego zapasach o nie- 
podległość. Staramy się być w dnlszym ciągu awan- 
gardą, torującą drogę narodowi i państwu do całko- 
witej niezależności j niezawisłości politycznej na te- 
renie międzynarodowym, do ekonomicznej samowy- 
starczalności, do wła
notwórczej przebudowy spo. 
łecznej i co najważniejsze - do wychowania w mło- 
dem, nowem pokoleniu godnych następców. 
Rola naszego Związku w federacji musi być ana- 
logiczną do roli naszej w społeczeństwie. Związek 
nasz dążył do tego, aby być pionem w twórczej pracy 


3
		

/Czasopisma_044_03_096_0001.djvu

			Federacji i jej komórek składowych. Zasięg ideowego 
promieniowania Związku nieraz przekraczał rilmy 
Federacji, obejmując nowe dziedziny, jak współpracę 
z organizacjami zawodowemi. To też praca nasza 
wytworzyła, jakgdyby wiry dośrodkowe, które spowo- 
dowały dopływ nowych członków, szczególnie tych 
rozrzuconych na głuchej prowincji. 


"10.;. 


.
: ,...... 


.... 


-r 


. 
.. 


.. 
.. 


..0 


.' 


.. 


.. 
.c. 


.... 
4> 


;. .. 


-
 . " . 
. ". ł
 - .. 


. '. 
_' .. 
iI!. I 
, 
 . 


.. 

:. "- i- 


Zarz
d O;"re;gowy Związku Legionbtów z Prezesem Geneułem Skwarczyń!>kjm 
no czele. 


Związek Legjonistów na terenie okręgu wileń- 
skiego, obejmującego wojew. wileńskie i nowogródz. 
kie, postawił sobie za zadanie skupienie wszystkich 
kolegów, rozrzuconych dotychczas po najdalszych za- 
kątkach tych ziem, zorjentowanie się w kapitale po- 
siadanych sił, zdolnych do pracy na eksponowanych 
placówkach państwowych, społecznych, politycznych 
i ogólno-organizacyjnych zgodnie z wymaganiami na- 
szej ideologji i państwowej racji stanu. 
Wszyscy koledzy stanęli do apelu karnie i zgod- 
nie, oddani - jak zawsze - z zapałem pracy związ- 


4 


L 


......
		

/Czasopisma_044_03_097_0001.djvu

			kowej i państwowo-tw6rczej. Jednym z pierwszych 
był ks. Biskup D-r Władysław Ba ndurski, naj- 
znakomitszy Pasterz Polski Odrodzonej, naj czystszy 
symbol prawdziwego katolika - Pomazańca Bożego 
i niezmordowanego herolda swej glęboko umiłowanej 
Ojczyzny. 
Związek Legjonistów odczuł śmierć Jego nie- 
zmiernie boleśnie. ale postać Jego pozostanie wśród 
nas zawsze jako najidealniejszy symbol dosko- 
nałej miłości Ojczyzny. a wielkie Jego wskazania 



 


- 



 





'. 
r. 


... 


'.': 


. 
" 


--I ::-, 

 . 
, 


'" 


.\'". . 
. . 


..... 


:
... . 


! '. 


'. 


, , 
. , 


.
:-'
 


. . 
"_, -. . ,ł,,_ 


" 


";\ . _0- 


Legjoniści na czele z Panem Generalem Skwarczyńskim. 


4 
ideowe świecić będą nam jako najświętsze hasła pań- 
stwowe i narodowe. Grobowiec Jego w katedrze wi- 
leńskiej jest dla nas tern sanktuarjum, gdzie czerpać 
będziemy siły i umacniać wiarę w powołanie i przy- 
szłość Polski, a rocznica śmierci Jego jest i będzje 
dla nas jednym z największych dni narodowych. 
Pierwszą rocznicę śmierci Jego uczcił tut. Związek 
Leg. przez urządzenie wielkiej i wspaniałej akademji 
w teatrze na Pohulance, w której wzięło udział spo- 
łeczeństwo Wilna bez r6żnicy stan6w i narodowości. 
Co do pracy nad skonsolidowaniem społeczeń- 
stwa polskiego zaznaczyć należy, że tut. Związek Leg. 


s
		

/Czasopisma_044_03_098_0001.djvu

			był jednym z pierwszych, który przyczynił się wydat- 
nie do powstania na Ziemi Wileńskiej wielkiej orga- 
nizacji byłych wojskowych pod nazwą "Związktr Or- 
ganizacyj Wojskowych", który niebawem stał się fun- 
damentem dzisiejszej .Federacji P. Z. O. 0:-. 
Celem pogłębienia związkowego życia koleżeń- 
skiego i publicznego zamanifestowania ideologji na- 
szej, zorganizowano z inicjatywy tut. Związku Leg. 
wielki Zjazd Legjonistów z całej Polski w Wilnie. 
Zjazd ten był nietylke wielkim dniem dla Wilna i 
Ziemi Wileńskie(, ale pod względem ilości uczestni- 
ków był jednym z najwięcej reprezentowanych przez 
najwyższych dostojników państwowych i szerokiego 
ogółu społeczeństwa. 
Nadto często zjazdy Delegatów Oddziałów tut. 
Okręgu w okresie komisarjatu ob. gen. S k w a r- 
c z y ń s k i e g o pogłębiły silnie wewnętrzne współży- 
cie, wykaza,y tężyznę związkową i solidarną gotowość 
do dalszej pracy nad umocnieniem mocarstwowej po- 
tęgi Polski. 
Ostatni Zjazd Legjonistów, odbyty w czerwcu 
b. r. wyraził ob. gen. S k war c z y ń s k i e m u swoje 
pełne uznanie i w poczuciu zasług, położonych dla 
Związku, wybrał Go jednomyślnie, wśród ogólnego 
entuzjazmu prezesem Okręgu Wileńskiego. Obyw. pre- 
zes po skompletowaniu Zarządu przystąpił energicz- 
nie do dalszej odpowiedzialnej pracy organizacyjnej 
i ideowej. 
Obecnie Związek liczy około 450 czlonków, a 
więc o kilkudziesięciu więcej, niż w poprzednim okre- 
sie, pozatem powstało parę nowych oddziałów; jak 
w Słonimie i Wilejce. 
Zarząd Oddziału Wileńskiego przedstawia nastę- 
pujący skład: Prezes Oddziału Ob. Gen Bryg. Sta- 
nisław Skwarczyńeki, I. V.-Prezes Ob. EugenIusz 
Kozłowski, II V.-Prezes Ob. Dr. Stanisław Wr6ń- 
ski, Sekretarz Ob. Tadeusz Binski, Skarbnik Ob. 
Tadeusz Pazowskl, członkowie Zarządu: Ob. Kazi- 
mierz Krzyszkowski, Bronisław $niechowski. Ed- 
ward Łysakowski, Marceli Horoszek, Inż. $tefan 


6
		

/Czasopisma_044_03_099_0001.djvu

			Jankowski, ZacharIasz Mazur, Kazimierz Grodzickl. 
Jan Czystowski. ref. pras. Ob. K. Wójcicki. 
Zarząd Oddziału Wileńskiego jest zarazem Za- 
rządem całego Okręgu, obejmującego teren woje- 
wództwa wileńskiego i nowogródzkiego. 
1) Na pierwszy plan w pracy wysuwa się Oddział 
Wileński, liczący 1 S4 legjonistów. 
2) Najliczniejszym skolei oddziałem będą Bara- 
nowicze. liczące 48 członków na czele z prezesem 
Zarządu Ob. inż. MaksymilIanem Jarmolińskim, bur- 
mistrzem miasta. . 


.. ..j 


.;,.'-
;':i..,. ..,' 
.... - -..,. .1" . oL r
' 
. 
 .... ,. - f,. -. 
")i 

fl?'i.'., . .',
":';
';,?" .' 
 
r ,
"

J.t..{. "', .:' t". -: 


:;. 


:
:..4 
,....... ,:

.
;' f. 
" 1>of, o' . . 


la,;,. 

 ( 


_..,
. 


.. 



 
I
:' 


::'
.-. 


. 


Tablica pamiątkowa wmurowana przez Legjonistów w domu gdzie przebywal 
Marszałek Józef Piłsudsld. 


3) Następnie idzie Oddział Nowogródzki z liczbą 
43 członków, preze
em Zarządu jest Ob. Ludwik 
Majcher. Oddział posiada własny lokal. 
4) Oddział Lida liczy 37 członków. Na czele Za- 
rządu stoi Ob. Józef Zadurski, burmistrz m. Lidy. 
Oddział posiada własny lokal. 
S) Oddział w Mołodecznie liczy 30 członków. 
Prezesem Zarządu jest Ob. dypl. ppułk. Władysław 
Smolarski. 
6) Oddział w Wilejce liczy 26 członków,' preze- 
sem Zarządu jest Ob. Zygmunt Przepałkowski, - 
starosta. 
7) Oddział w Postawach łiczy 21 członków. ko- 


7 


.......
		

/Czasopisma_044_03_100_0001.djvu

			rzysta z lokala Federacji pow. Prezesem jest Ob. 
Stanisław Boczoń. 
8) Oddział Głębocki - 24 członków; na czele 
Oddziału stoi Ob. inż. Józef Kierwiński. 
9) Oddzjał w Słonimie liczy 46 członków. Pre- 
zesem jest Ob. insp. szk. Adolf Sarneckl. 
Ogólne wpływy kasowe Zarządu Okręgu Wileń- 
skiego wynosiły w ubiegłym roku budżetowym 2.730 zł. 
Zarząd Okręgowy i Oddziału Wileńskiego mieści 
się we własnym lokalu, przy ul. Dominikańskiej 8. 
W r. b. Zarząd zainicjował powstanie Komisji 
Porozumiewawczej 3 związków: Legjonistów, Peowia. 
ków j Osadników. 
W dniu 19 marca 1934 r. nastąpiło odsłonięcie 
tablicy pamiątkowej na kamienicy przy ul. św. Anny, 
gdzie mieszkał w latach 1877-8 Marszałek Piłsudski, 
Tablica, której kliszę zamieszczamy, została ufundo. 
wana ze składek wyłącznie Legjonistów i oddana 
Miastu pod pieczę. 


. 


Armja Podziemna. 


P. o. w. Wileńsko-Nowogr6dzkie. 
Polska Organizacja Wojskowa powstała z rozkazu Ko- 
mendanta Piłsudskiego w Warszawie w 1914 r., z celem wy- 
walczenia niepodległości Polski or
żem w ścisłym kontakcie 
z Legjonami Polskiemi. 
Nieco później, bo w październiku 1914 r., organizuje si
 
P. O. W. w Wilnie, Kownie i Mińsku. 
W r. 1918 powstaje Komenda Naczelna P. O. W.III Wschód, 
obejmująca Wołyń i Podole. 
Na czele P. O. W. Okr
gu Litwa i Białoruś pracowali 
kolejno ob. ob. ppłk. d.r Dobaczewski E. i ś. p. Januszko. 
W tych czasach P. 0, W. obj
ło najbardziej czynną i zde- 
cydowaną cZE:ŚĆ społeczeństwa, stojącego na gruncie ideologji 
Komenc!anta Piłsudskiego. 
P. O. W. tych ziem miało za zadanie przedewszystkiem 
zwalczanie ugodowości w społeczeństwie, szkolenie wojskowe 
swych członków, przeprowadzanie wywiadu i dywersji na ty- 
łach armij zaborczych. 


8 


I 
....
		

/Czasopisma_044_03_101_0001.djvu

			Praca ta. zwalczana bezwzg:
dnie przez wrogich nam oku- 
pantów jak Rosjanie. Niemcy. Litwini i wreszcie bolszewicy. 
pociągn
ła za sobą duże ilości krwawych ofiar ze strony 
peowiaków. 
Ponatdo cz
ść peowiaków zmuszona była z tych powo- 
dów do porzucenia swych rodzinnych stron i warsztatów pracy. 
aby ujść prześladowań, które spadły także na Kowieńszczyzn
 
i na Mińszczyzn
. 
Ore;:żna walka P. O. W. zakończ<;>na została dopiero w r. 1922 
(w Kowieńszczyżnie i na Górnym Sląsku). 
Bez realizowania w znaczeniu doczesnem swych zasług 
dla Ojczyzny szara' masa peowiaków utwierdza obecnie, już 
w czasie pokoju, swe naczelne hasło cementowania społe- 
czeństwa. 
Liczba peowiaków na Wileńszczyźnie w porównaniu z in- 
nemi .połaciami Rzplitej jest skromna. 
Smierć na polu chwały lub też w wic;zieniach, rozpró- 
szenie wskutek konieczności życiowych, pozostanie dużej ilości 
peowiaków w armji. nieuniknione dotkni
cie poszczególnych 
jednostek marazmem - przerzedziło znacznie szeregi czynnych 
peowiaków. Konsolidowanie siC;. rozpocze;:te od niedawna. wy- 
magające siłą rzeczy pewnych nakładów 'środków, napotkało 
na duże trudności finansowe. wobec ogólnej niezamożności 
peowiaków i związanych z tern niskich składek członkowskich 
(25 gr. miesie;:cznie). 
Tylko dzie;:ki hojnemu szafowaniu osobistą pracą przez 
swych członków w roku bieżącym zakończona zostanie. roz- 
pocze;:ta w r. 1931, organizacja Okre;:gu Wileńsko-Nowogródz- 
kiego. 
Praca Związku d:deli si
 na dwie zasadnicze cze;:ści: 
1) prace;: historyc no-wspomnieniową i 2) pracę dla przyszłości. 
Prace historyczne polegają na a) wygłaszania na zebra- 
niach Kół referatów. dotyczących dawnej pracy poszczegól- 
nych placewek P. O. W.. b) ujmowania wymienionego ma- 
terjału w ramy opracowań przeznaczonych do druku. 
Prace przyszłościowe polegają na: a) wygłaszanie refera- 
tów. mających na celu pogłe;:bienie ideologji i ustosunkowanie 
się do nowych zjawisk, jakie bieżące życie wysuwa. - dła 
wykuwania przyszłości. b) prace na odcinku P. W. i W. F. 
Prócz wymjenionych prac o charakterze zasadniczym - 
ma miejsce szeroka działalność w kierunku zatrudnienia bez- 
robotnych peowiaków oraz działalność samopomocowa. 
Zarząd Okręgu wespół z Zarządem Koła Wilno urządza 
co miesiąc herbatki, które poza towarzyskim kontaktem człon- 
ków zawierają normalnie w swym programie dwa referaty 
dyskusyjne: jeden dotyczący przeszłości P. O. W. - drugi 
przyszłych prac i nowych zadań. 
Od r. 1931 odbyło się ogółem 12 herbatek. 


9 


....... 


.....
		

/Czasopisma_044_03_102_0001.djvu

			. 


Z pośród ciekawszych referatów, wygłoszonych na nich, 
należy wymienić: ob. W. Staniewicza- "P. O. W. w powiecie 
Trockim". ob. B. Podoskiego "Charakterystyka obecnej sy- 
tuacji politycznej" i "Najważniejsze prace Izb Ustawodawczych 
za okres ostatni", p. WI. Studnickiego "PracaJ ideowo-niepod- 
ległościowa w Wilnie na tle ówczesnej sytuacji", ob. Top6r- 
Wqsowskiego "O Strzelcach Nadniemeńskich" p. Wie/borskiego 
WI. "Stosunki polityczne na Litwie Kowieńskiej", ob. $wia- 
niewicza St. "Zagadnienie współżycia z mniejszościami na 
ziemiach północno-wschodnich", ob. Wysloucba Sew. "Szkol- 
nictwo na terenach wschodnich za czasów niewoli rosyjskiej 
i obecnie", ob. Qiecewicza K. "O tajnem szkolnictwie w Wilnie" 
i "Przeszłość a przyszłość b. Wielkiego Ksie;stwa L+t:ewskiego", 
ob. Nagurskiego T. "Postulaty ideowe". "O federalizmie" 
i "Najważniejsze zadania pracy społecznej na naszym terenie", 
ob. Zabie/skiego H. "O kowieńskiem P. O. W.", ob. Wyszyń- 
skiego "Łomżyńskie P. O. W.... 
Prócz tego Związek uczestniczy w obchodach rocznic, 
w defiladach wojskowych, urządza ,.opłatki" i "świe;cone" dla 
członków. 
Wie;kszość członków bierze cZY:1ny udział w różnorodnych 
organizacjach życia społecznego. 
Z działu P. W; są w organizacji kursy obrony przeciw- 
gazowej i broni maszynowej. 
Sprawozdanie Koła Wilno za r. 1932 wykazuje po stronie 
przychodu zł. 443.-, po stronie rozchodu zł. 334.-, przyczem 
wszystkie środki organizacji przeznaczane są na samopomoc. 
W roku bieżącym Związek poczynił kroki do zrealizowa- 
nia ufundowaniR sztandaru i umundurowania pocztu. 
Personalny skład obecnego Związku składa sie; przede- 
wszystkiem z P. O. W. Kowieńskiego. Wileńskiego, Mińskiego 
i Wschód oraz z peowiaków ze wszystkich b. dzielnic Polski. 
Poniżej wymieniony stan ewidencyjny członków stanowi 
w przybliżeniu około 40% stanu faktycznego. 
Organizacja nosi nazwe; "Związek Peowiaków - Okre;g 
Wilno" i obejmuje. tereny Wileńszczyzny i Nowogródczyzny" 
z siedzibą w Wilnie. liczba członków 348. 
1) Zarząd Okre;gowy: Prezes-Ob. Pułk. Zygmunt Wenda, 
v. Prezes - Kazimierz Szelągowski. II V. Prezes - Nagurski 
Teodor. sekretarz- Eug. Rusek, skarbnik-Teresa Jurgielewi- 
czowa, czlonkowie Zarządu: Teresa Zanowa. Wacław Kowalski, 
Franc. Pianko. Stefan Burhardt, 2) Koło w Wilnie p. o. pre2es- 
Pudło f\leksander, sekr
tarz R. Charciarek, skarbnik J. Be- 
saraba, członkowie: W. Zmigrodzki i f\ntczak, 3) Placówka 
w Nowogródku: mąż zaufania Downar-Zapolski, 4) Placówka 
w Mołodecznie: mąż zaufania - Robaszkiewicz, 5) Placówka 
w Wilejce: mąż zaufania-Lublewicz, 6) Placówka w Postawach: 
Mąż zaufania-Protasewicz, 7) Placówka w Lidzie: mąż zaufa- 


10 


--
		

/Czasopisma_044_03_103_0001.djvu

			nia - Letowt. 8) Placówka w Dzisnie: mąż zaufania-Kowąlew- 
ski, 9) Placówka w Oszmianie: mąż zaufania - Narkiewicz, 
10) Placówka w Święcianach: mąż zaufania - Maszczyk, 11) 
Placówka w Brasławiu: mąż zaufania-Za nowa. 
Ilość członków na terenie województwa według Kół po- 
wiatowych 


Koło w Wilnie . . . . 164 
Placówka w Nowogródku 16 
.. w Mołodecznie 33 
.. w Wilejce pow. 7 
.. w Postawach 2'1 
.. w Lidzie 32 
.. w Dziśnie 6. 
" w Oszmianie 5 
.. w Swięcianach 3 
.. w Brasławiu 13 
Koło Wilno - miescl się we własnym lokalu przy ulicy 
Ostrobramskiej Nr. 16. 
Placówki-w lokalach prywatnych mężów zaufania. 


Obchody. 
Pochód na groby poległych Peowiaków dn. 1/X1.33 r. 
Obchód Święta Niepodległości - 11 listopada r. ub. 
Doraźniej pomocy udzielono w przedsiębiorstwie Bratniej 
Pomocy Koła Wilno-5 osbom, w różnych przedsiębiorstwach 
4 o5iobom. W planie jest zakończenie zbierania funduszów 
na sztandar, dalszy ciąg prac organizacyjnych na tere'nie wo- 
ewódzwa wileńskiego i Nowogródzkiego. 


,I 


W wirze fal dziejowych. 


Związek Uczestnik6w I Korpusu W. P. na Wschodzie. 
Związek powstał dnia 1 kwietnia 1930 r. w Wilnie przez 
odłączenie się olbrzymiej większości członków od Stowarzysze- 
nia Dowborczyków. 
Przyczyną tego były względy ideowe. a mianowicie przy- 
chylne stanowisko wobec tworzenia Związku Organizacji 
Wojskowych. 
Założyciele nowego Lwiązku uznali, że w interesie siły 
Państwa leży bezwzględna konsolidacja wszystkich b. woj- 
skowych. 
Na czele Związku w ub. roku stał następujący' Zarząd: 
1) prezespor. rez. Wł. Smiglewicz,.1I wiceprezes kpt. rez. 


11 


-- 


.....
		

/Czasopisma_044_03_104_0001.djvu

			W. Paszyc, sekretarz por. rez. Wł. Radziuk, 
astępca B. M. Czyż 
skarbnik por. rez. W. Krzemiński, ksiE:gowy rtm. M. Sielanko. 
komendant PW_ i WF. por. rez. W. Krzemiński, kier. Wydz. 
Kult. Oświat. B. M. Czyż, ref Ubezp. OszczE:dn. K. Smilgewi- 
Czowa. Członkowie Zarządu, Z. Ptaszyński, S. Grontkowski. 
K. Ptasznik._ 
Związek posiada sztandar, poświęcony w dniu 17 kwiet- 
nia 1932 r. 
Związek liczy 5 oddziałów: 1) Oddział Wileński - 360 
członków. 2) Oddział Białostocki - 27. 3) Oddział Brzeski-22, 
4) Oddział Grodzieński - 38, 5) Oddział Nowowilejski - 18. 
Razem 570 członków. 
Wszystkie oddziały posiadają drużyny i plutony repre- 
zentacyjne umundurowane w sile 235 ludzi. 
5 członków pracuje w charakterze instruktorów PW i WF 
w 5 szkołach. Czynnie w PW pracuje - 227 członków. 
W dniu 6 sierpnia 1932 r. obchodził Związe
 15 lecie 
powstania I Korpusu Wojsk Polskich na Wschodzie. 
W dziale samopomocy zatrudniono we własnym zakresie 
7 członków bezrobotnych. 
103 członków jest ubezpieczonych na życie w P. K. O. 
Związek zamierza w najbliższym czasie skompletować 
orkiestr€; d€;Łą. 


Borem, lasem... 


Związek Kaniowczyk6w i Żeligowczyk6w. 


W październiku 1930 r. utworzył si€; w Wilnie Komitet 
O
ganizacyjny Wileńskiego Oddziału Związku Kaniowczyków 
i Zeligowczyków i przystąpił niezwłocznie do pracy nad stwo
 
rzeniem Oddziału Związku. 


I Walne Zebranie WiI. Oddz. Zw. Kan. Żelig. 
I Walne Zebranie WiJ. Oddz. Zw. Kan. i Żelig. odbyło si€; 
26. IV. 1931 r.; stawiło si€; 16 członków na ogólną liczb€; 55. 
Wybrano władze związku i powziE:to szereg uchwał. 
Zarząd Oddziału przystąpił do organizacji urządzenia 
obchodu 13-ej rocznicy bitwy pod Kaniowem w dniu 11 maja. 
Ze wzgl€;du na brak środków materjalnych ograniczono siE: 
jedynie do uroczy
tego nabożeństwa żałobnego za poległych 
l5 anio wczyków i Zeligowczyków w kościele garl)izonowym 
Sw. Ignacego. Na nabożeństwie byli obecni: p. gen. Zeligowski, 
władze wojskowe, rządowe i samorządowe, delegacje stacjo- 


12
		

/Czasopisma_044_03_105_0001.djvu

			nowanych w Wilnie pułków, poczty sztandarowe s
ederowanych 
związków b. wojskowych oraz !iczne rzesze publiczności. 
Do mszy ,św. przygrywała orkiestra 6 p. p. Leg. Kazanie wy- 
głosił Ks. Sledziewski. Nadto przez radjo przemówienie na temat 
"Wspomnienie o bitwie pod Kaniowem" wygłosił p. p'ułk. 
Kruk-Szuster. drugie zaś na temat ..Dzieje 4 Dyw. Gen. Zeli- 
gowskiego" - wygłosił p. mjr. Korczyński. 
Niezależnie od powyższego w dniu tym ukazały si
 
w prasie tut.. artykuły na temat bitwy pod Kaniowem oraz 
4 Dyw. Gen. Zeligowskiego. 


Przystąpienie Oddziału Zw. do Federacji P. Z. O.. O 
W dniu 28-go kwietnia r. b. Zarząd Oddziału Zw. zgłosił 
przystąpienie do Federacji P. Z. O. O. i wydelegował Dr. Trze- 
ciaka i f\ntczuka do Zarządu Woj. federacji. 
Wysiłek Zarządu został skierowany przedewszystkiem 
ku skaptowaniu jaknajwi
kszej ilości członków Związku, któ- 
rych cyfra doszła do 72. 
Mimo skromnych środków finansowych Związek ofiarował 
dla najbardziej potrzebujących członków Związku 50 złotych 
zapomogi bezzwrotnej. 
W rocznic
 śmierci ś. p. Barty de Waydentbala odpra- 
wione zostało nabożeństwo żałobne. 
Zarząd zajął si
 sprawą odznaczeń członków Związku 
orderem Niepodległości. 
Dla ułatwienia członkom zamiejscowym wpłacania składek 
zostało otwarte konto czekowe Nr. 62200 w P. K. O. 
Obecny Zarząd stanowią: 1) prezes-ppłk. w s/s Woropaj 
Stanisław, 2) wiceprezes - p. Budrewicz Jan, 3) skarbnik- 
p. Sobolewski f\ntoni, 4) kasjer - p. Kościukiewicz Józef. 
5) sekretarz - kpt. w s/s Chmielewski Mieczysław. 


. 


Kobieta - żołnierz. 


Związek Legjonistek Polskich w Wilnie. 
Walki o Niepodległość Polski daly kobietom polskim 
możnośĆ wykazania czynem swego patrjotyzmu. Cz
ść kobiet 
pragn
ła podjąć pract!: w biurach, szwalniach, pełnić służb
 
kurjerek, czy sanitarjuszek, ideałem zaś drugich stała się bo-, 
haterska postać Emilji Plater. Te odrzuciły konwenans, a zdo" 
były si
 na odwagę działania, godną kobiety-obywatelki. 
W tych obu kierunkach rozwin
ła działalność Ochotnicza 
Legja Kobiet. Pod szarym żołnierskim mundurem legjonistki 


13
		

/Czasopisma_044_03_106_0001.djvu

			biły najgorł:tsze serca dziewcz
ce dumą, że los pozwolił im 
od marzeń przejść do czynu. 
Za przykładem Lwowa poczE:ła siE: formować w Wilnie 
..Druga Wileńska Ochotnicza Legja Kobiet". Organizatorkami 
jej były Hanna Orleńska-Paszkiewicz, Klara Zatorska i Ludwi- 
ka Markowska. 
Niebezpieczeństwo, zagrażające Wilnu, wpłynE:ło wyraźnie 
na przyśpieszenie rozwoju Legji. Z lO-ciu legjonistek obec- 
nych na pierwsze m zebraniu w dniu 26. V. 1919 r. już w lu- 
tym 1920 r. stan Legji wzrósł do 585 osób. czt:ściowo pełnią- 
cych służbt: wartowniczą, cZE:ściowo zatrudnionych w szwalniach, 
w biurach. w służbie gospodarczej i t. p. 
Wkrótce dla Legji Wileńskiej wybiła godzina próby. 
W lipcu 1920 r. Bolszewicy rozpocz
1i ofenzywE: na WarszawE:. 
Korzystając z niebezpieczeństwa, w ja'kiem znalazła si
 Polska. 
Litwini postanowili sit:gnąć po Wilno. W tej krytycznej chwili 
Dowództwo Polskie w celu obrony miasta wysunt:ło na po- 
zycje wszystkie oddziaty zdolne do noszenia broni. Również 
O. L. K. Wileńska nie została pomini
ta. Z 250 ochotniczek 
utworzono bataljon linjowy, który niezwłocznie zajął wyzna- 
czoną pozycj
. Dowódcą Bataljonu linjowego był por. Olejni- 
czakowski. jego zast
pczynią ppor. U,anda Qertzówna. W oko- 
licach Wilna otrzymały legjonistki pierwszy chrzest ogniowy, 
nastt:pny przy wycofaniu siE: wojsk polskich pod Grodnem 
i Białystokiem. 
Bataljon linjowy O. L. K. wchodził niejednokrotnie w sty- 
czność z nieprzyjacielem oraz pełnił do ostatniej chwili służ- 
bE: wartowniczą na wyznaczonych sobie posterunkach. 
O postawie bojowej legjonistek wymownie świadczy 
krótka wzmianka dowódcy 4-ej armji sowieckiej Siergjejewa, 
który oceniając wyni
i walk. pisze w swej pracy: "Szczególną 
zaciekłością odznaczał sit: bój na przedmieściach i w najbliższej 
okolicy Wilna; wśród jeńców polskich znalady się nawet ko- 
biety-legjonistki, zapamiętale walczqce o ostoję polskiego wla- 
dania na Litwie - jej starodawnq stolicę -'- Wilno. 
Wreszcie brały Wilnianki udział w obronie Warszawy, 
tworząc oddzielną kompanjE: pod dowództwem ppor. Gortzów- 
ny, w warszawskim bataljonie linjowym Och. Legji Koł?iet, 
a w parE: miesiE:cy później w październiku z armją gen Ze Ii- 
gowskiego wróciły resztki Baonu Wileńskiego do rodzinnego 
miasta. Legjonistki objt:ły z powrotem swe dawne obowiązki, 
pełniąc je do czasu ogólnej demobilizacji O. L. K. 
W zrozumieniu prawdy, że służba dld Ojczyzny nigdy 
nie może siE: skończyć, członkinie Ochotniczej Legji Kobiet 
zaczł:ły tworzyć związki legjonistek najpierw w Warszawie. 
a później i w innych miastach Polski. W Wilnie Związek Legjo- 
nistek Polskich powstał w r. 1931. Pierwszą pr
zeską jego 
była p. Hoffer-Woźniakowa. 


14
		

/Czasopisma_044_03_107_0001.djvu

			W krótkim jednak czasie prezeska Oddziału Wileńskiego 
oraz kilka osób, wchodzących w skład zarządu, wyjechało 
z Wilna. 
W dniu 19. VI. 1932 r. odbyło się więc ponownie organi- 
zacyjne zebranie członkiń Związku, na które przybyła z War- 
szawy komendantka O. L. K. p. pułk. Rleksandra Zagórska. 
Wybrany na tern zebraniu Zarząd Związku Legjonistek z p. Kla- 
rą Zatorską. jako prezeską naczele rozpoczął pra,cę organiza- 
cyjną i prowadził ją do dnia 8. X. 1933 roku. Związek w myśl 
statutu rozwijał swą działalność w następujących sekcjach: 
a) Sekcji Samopomocy, b) Sekcji kulturalno - oświatowej, 


nr' "< < ''?'.. 


. 
 
." 
.0." A" 



. ,. 


"""= ... 


.. 


;..c- 


-." 


" 


" '.
 ','- 


. .,
,,;.:.,)-:. 



,' f". .,' . 


'J 


... 
.. .> 
-- 


: :.:
::.,. . > 

!:f';l 
 -_-. 
._a O!;. . .{II 


>' +'. 
o' 


_' -!ił 

 .i"' 'fil. . 




. 


4ł' 


.. 


.... 


,+-, 
 


L'
.:'
.

 
.'..
'. 


1\ 


, 
- ":t- 


.... - 


':. ---o 


,;'J 


Zarząd Związku Legjonh,tek z Pre1eską Xmoterową na czele. 


c) Sekcji Wychowania Fizycznego, d) Sekcji Obnny Przeciw- 
gazowej. 
Staraniem Sekcji Samopomocy przy poparciu Wojew. 
Komitetu dla Bezrobotnych uzyskano kilkanaście posad dla 
bezrobotnych legjonistek. Podjęte w celu zatrudnienia poszu- 
kujących pracy członkiń Związku - próby założenia szwalni 
i sklepu - nie powiodły się. 
Sekcja kulturalno-oświatowa prowadziła świetlicę 
wiązku 
która i nadal znajduje się w lokalu przy ulicy Zeligow- 
skiego 4. Zebrania świetlicowe odbywały się raz w ty- 
godniu we wtorki od godz. 18 do 20-ej. Podczas tych zebr"ń 

ierowniczka świetlicy przeprowadziła cykl pogadanek z dzie- 


15
		

/Czasopisma_044_03_108_0001.djvu

			dziny nauki obywatelskiej. Program zajE:c świetlicowych wy- 
pełniły nadto referaty aktualne, czytanie i omawianie gazet 
t. zw. kącik literacki, gry towarzyskie i śpiewy. 
Przypadające rocznice narodowe uwzględniano również 
w programach zebrań świetlicowych, wypełniając je od po- 
wiedniemi prlemówieniami, deklamacjami i lekturą. 
W okresie ,Świąt Bożego Narodzenia zorganizowano 
"opłatek" . 
Członkinie Sekcji kulturalno. oświatowej przystąpiły do 
współpracy w prowadzeniu Bibljoteki Federacji P. Z. O. O., 
pełniąc dwa razy tygodniowo dyżury po dwie godziny. 
W dniu 9. II. 1933 r. staraniem Zarządu odbyło się uro- 
czyste nabożeństwo żałobne za duszę Ś. p. por. Olgi Stawcc- 
kiej, której pamięć uczczono również we wspomnieniach na 
zebraniach świetlicowych. Por. Stawecka była dowódcą 2-ej 
wileńskiej kompanji. Fakt ten ściśle wiąże jej pamięć z Legją 
Wileńską. 
Sekcja Wychowania Fizycznego zorganizowała kurs gi- 
mnastyki. prowadzony w sali Ośrodka Wychowania Fizycz- 
nego. Prócz celów zdrowotnych ćwiczenia miały za zadanie 
przygotowanie legjonistek do zdobycia Państwowej Odznaki 
Sportowej. 
Sekcję Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w mie- 
siącu maju i czerwcu 1933 r. zorganizowały informacyjny Kurs 
Obrony Przeciwgazowej dla członkiń Związku. Kurs ten pro- 
wadził instruktor Kom. Woj. L O. P. P. p. major Kamiński. 
Na Walnem Zebraniu w dniu 8. X. 1933 r. wybrano nowy 
Zarząd Zw. Leg. Pol. W skład tego, obecnie urzędującego Za- 
rządu wchodzą: p. mgl'. Stanislawa Filipek - Smotel'owa, jako 
prezeska, jako viceprezeski: pp. dr. Matylda Chorzelska i Mar- 
ja Janowicz- Turłłowa, jako skarbniczka p. Marja Jeleńska, jako 
sekretarka p. Julja Tatomir i jako członkinie Zarządu: pp. 1\n- 
czukowiczowa, St. Bartoszewiczowa, H. Czerniawska, S. Gry- 
giańć, 1\. Janowiczowa i 1\. Lenkiewiczowa. 
Na jednem z pierwszych swych zebrań przeprewadził 
Zarząd Zw. Leg. podział funkcyj i zakreślił ogólne wytyczne 
swej pracy. Kierownictwo Sekcji Samopomocy obj-:ły: pp. J. 
1\nczukowiczowa i H. Czerniawska, SekcjE:
 kulturalno - oświa- 
tową w dalszym ciągu prowadzi p. mgr. Smoterowa, SekcjE: 
Obrony Przeciwgazowej p. dr. Chorzelska. 
Poszczególne Sekcje. nawiązując do działalności swej 
w ub. roku sprawozdawczym, dążą do pogłębienia jej i roz- 
szerzenia. 
Sekcja Kulturalno-Oświatowa oprócz pracy świetlicowej, 
uwzglE:dniającej rocznice narodowe, prócz dyżurów w Bibljo- 
tece Federacji P. Z. O. O., silniejszy nacisk położyła na roz- 
wój życie towarzyskiego i przystąpiła do zbierania osobistych 
wspomnień legjonistek z okresu walk o wolność. 


16 


J 
. 


---
		

/Czasopisma_044_03_109_0001.djvu

			Podobnie więc jak w ubiegłym roku sprawozdawczym 
raz w tygodniu w środy od godziny 18 - 20-ej odbywają się 
w Świetlicy zebrania o programie wypełnionym referatami. 
dyskusjami, czytaniem czasopism, nowelek i t. p. W b. roku 
kierowniczka Świetlicy prowadzi cykl pogadanek p. t. . Wilno 
w przeszłości i tera1niejsześci-. Na tematy aktualne wygło 
szono dotychczas następujące referaty: 
1) Dzień Oszczędności - p. mgr. Smoterowa. 
2) f\ktualne zagadnienia samorządu terytorjalnego- 
p. mgr. Smoterowa. 
3) Stanowisko Związku Legjonistek w stosunku do in- 
nych organizacyj - p. mgr. Smoterowa. 
4) .Sytuacja polityczna i praca obozu prorządowego- - 
p. Budrys - Budrewicz. 
5) Twórczość literacka J. Piłsudskiego o latach dziecin- 
nych - p. dr. Chorzelska. 
6) Nowa konstytucja polska, jej geneza i najważniejsze 
zagadnienia - p. mgr. Smoterowa. 
W okresie świąt Bożego Narodzenia zorganizowano 
w świetlicy .Opłatek-, w karnawale doroczną zabawę tanecz- 
ną, ostatnio - .Święcone-. Wzrastająca frekwencja na tych 
imprezach świadczy dodatnio o ich sprawnej organizacji 
i o miłym nastroju wśród zebranych. 
Sekcja Samopomocy oprócz udzielania interwencyj 
w sprawie posad zajęła si
 pomocą doraźną. Zorgąnizowano 
loterję towarzyską. z której dochód przeznaczono na Fundusz 
Samopomocy. Z wymienionego funduszu udzielono 9 bezzwrot- 
nych pożyczek i 3 pożyczki zwrotne. Na .gwiazdkę-: roz- 
dano podarunki dla dzieci bezrobotnych członkiń Związku. 
Z Wojew. Komitetu Funduszu Pracy uzyskała Sekcja całkowi- 
tą odzież dla kilkunastu bezrobotnych legjonistek, wskutek 
porozumienia z innemi organizacjami uzyskała dla nich do- 
rywczą pracę. Czasowo dożywiono 10-ro dzieci. 
Sekcja Ochrony Przeciwgazowej w dalszym ciągu pro- 
wadziła kurs Ochrony Przeciwgazowej. Kurs ten zakończono 
egzaminem słuchaczek. Dla utrwalenia nabytych wiadomości 
z dziedziny obrony przeciwgazowej kierowniczka Sekcji raz 
w miesiącu prowadzi pogadanki z tej dziedziny. 
Od dnia 25/1. 34 Zw. Leg. prowadzi Herbaciarni.ę Fede- 
racjj P. Z. O. O., która mieści się w lokalu przy ul. Zeligow- 
ski ego 4. Herbaciarnia czynna jest codziennIe od godz. 17 
do 21-ej z wyjątkiem niedziel i świąt. Korzystając z miesięcz. 
nego subsydjum Federacji w wysokości 30 zł. 1f Zarząd Herba- 
ciarni dożywia w niej bezpłatnie 25 bezrobotnych członków 
Federacji. Kierownictwo Herbaciarni obj
ła p. Julja Tatomir. 
Dyżury w Herbaciarni pełnią bezinteresownie członkinie 
Zarządu Zw. Leg. 
Związek Legjonistek Polskich obecnie liczy 68 członkiń 


17 


ł 
, 


---
		

/Czasopisma_044_03_110_0001.djvu

			, 


Walne zebrania Związku odbywaj2ł sic: raz na kwartał. Zebrania 
Zarządu co miesiąc.. ' I 
Członkowie Zw. Leg. PoJ. biorą czynny udział w organi- 
zacjach o pokrewnym przekroju ideologicznym, jak B. B. W. R.. 
P. W. K., Kom. Zblok. Org. Kob. Z. N. P., L. O. P. P., ostatnio 
do Komisji Społ. Kult. Federacji P. Z. O.' O. weszły 4 człon- 
kinie Związku. 
Związek Legjonistek Polskich 
 pełną świado
ością 
zadań, jakie nakłada nań tradycja dni dawnych, przyst
puje 
do pracy. Celem wi
c jest nietylko praca wewnątrz Związku 
nad wytworzeniem sJ::ójni duchowej, nad uformowaniem zwar- 
tego frontu wobec zagadnień aktualnych, ale też w miar
 
możności pragnie Związek rozszerzyć swą działalnośt i przy- 
stąpić do realizowania wielkiej idei pracy obywatelskiej 
w szerszych warstwach społeczeń
twa. 


Związek Inwalidów Wojennych R.P, wWilnię 


Pierwszego grudnia 1921 roku odbyło si
 w Wilnie ogólne 
zebranie inwalidów wojennych, na które m delegat Zarządu 
Głównego Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Pol- 
skiej, Stanislaw Dziak założył Zw. Inwalidów Woj. R. P. 
Jak wszystkie organizacje, tak też i Koło Okr
gowe ktO- 
re było kolebką Związku na terenie województwa wileńskiego, 
przechodziło cidkie próby. zanim zdołało ukształtować si
 
oraz rozwinąć działalność. by pr'!ynajmniej W pewnej cz
ści 
przyjść z pomocą ofiarom wojny. 
W 1928 roku władze Związku zmuszone były wyznaczyć 
Komisj
 Rdministracyjną. 
Czas ten należy zaliczyć do okresu bardzo trudnego, bo- 
wiem przedewszystkiem należało uporządkować agendy Związku. 
W końcu Wydział Wykonawczy Zarządu Głównego na- 
dał Okr
gowemu Kolu pełne prawa i atrybucje Zarządu Wo- 
jewódzkiego. 
. Po jednorocznej kadencji Zarząd Wojewódzki przystąpił 
do dalszj pracy organizacyjnej, zakładając koła powiatowe. 
Prócz sekcji samopomocowej, został zorganizawany refe- 
rat kulturalno-oświatowy i wychowania obywatelskiego, któ- 
rego kierowniczką była p. H. Proticowa, pozatern prowadzi 
si
 akcj
 ubezpieczeniową w P.K.O. 
W okresie sprawozdawczym zrzeszonych w Związku Inwa- 
lidów jest 1912. członków, opłacających regularnie składki 
członkowskie. 
Związek posiada sztandar, poświ
cony w d
iu 2-go maja 
1926 roku, udekorowany Krzyżem Wojsk Litwy Srodkowej. 


18
		

/Czasopisma_044_03_111_0001.djvu

			.... 


" ;
.
 
I'
.
 
 

: 
: .'.<
'::,_. 
, ,\ 


.; 


i 
I 


. ._, 


I 
I 
"'1 


Związek Inwalidów Wojennych w hołdzie p. Generałowi Żeligowskiemu. 


ł-
		

/Czasopisma_044_03_112_0001.djvu

			Funkcje Zarządu Wojewódzkiego sprawuje obecnie Ko- 
misja Administracyjna w osobach kol. kol. Iwanickiego, C!Jry- 
8towsk;ego i lIcew;cza. 
Stan członków na terenie Województwa przedstawia siE: 
nasl«:pująco: 


sedero- ubezpie- 
w/mych czonych 
1. Koło Powiatowe Brasławskie . . 983 53 
2. .. lO Dziśnieńskie . 379 30 
3. lO .. Głębockle . . 664 17 
4. .. lO Mołodeckie 474 17 
S. lO lO Oszmiańskie 843 
6. .' .. Postawskie . 1757 8 
7. " " ŚWiE:ciańskie 1199 
8. .. " Wilejskie . . . 2018 
9. " Wil.-Trockie . 640 15 
tO. n " Wileńskie . . 474 
Razem . 9431 140 


Związek Inwalidów w bieżącym roku liczył jedno koło 
okrE:gowe. 7 kół powiatowych i 1 grup«: z łączną cyfrą-1805. 
Związek jest koncesjonarjuszem Hurtowni Tytoniowej 
przy ul. Ostrobramskiej z jedną filją przy ul. Zawalnej. 


Legja Inwalidów im. gen. J. Sowińskiego. 


Legja Inwalidów Woj. W. P. powstała w roku 1926. zało- 
żona przez grono inwalidów flrmji Polskiej. 
W Wilnie .Legja- tworzy t. zw. Zarząd Wojewódzki. 
na którego czele stoi mjr. Kozłowski Eugenjusz. Zarządowi. 
Wojewódzkiemu podlegają na tutejszym terenie trzy ko!"panje. 
stanowiące lokalne komórki organizacyjne w Wilnie. Swi«:cia- 
nach i Postawach. 
Trzeba zaznaczyć. że wobec braku u nas odpowiednich 
instytucyj. opiekujących siE: okaleczonym na wojnie żołnierzem. 
Legja Inwalidów ci«:żar ten zmuszona był'! również wziąć 
i na swoje barki i te okoliczności musiały wpłynąć na struk- 
turE: samej organizacji. 
Główną troską Organizacji jest zabezpieczenie warsztatów 
pracy swoim członkom i obowiązek ten został wykonany 
całkowicie. Udało siE: uzyskać dla CZłO:lków szereg koncesyj 
i posad w różnych instytucjach. 
Do końca 1932 r. "Legja- wileńska. posiadając wiE:kszy 
lokal. prGwadziła własną świetlic«:. która obecnie wskutek 


20 


I 
- 


1-.
		

/Czasopisma_044_03_113_0001.djvu

			I 
zmiany lokalu na jednopokojowy została zlikwidowana. Przy 
sekretarjacie kompanji istnieje bibljoteka, składająca sit: 
ze 198 tomów dzieł 
Najważniejszym sukcesem Legji Wileńskiej w dziedzinie 
samopomocy było uzyskanie koncesji na hurtownię tytoniowq 
w Wilnie z jednoczesnem odstąpieniem jej zorganizowanej 
przez siebie spółdzielni, która sit: zn
komicie rozwija, istniejąc 
dotychczas pod Firmą: Spółdzielnia Inwalidów Detalistów 
Tytoniowych w Wilnie. Przy Spóldzielni istnieje kolektura 
Loterji Państwowej. Jednocześnie zorganizowano drug«:: Spól- 
dzielnill Sprzedawców Gazet. 


Z kraju Anhellego. 


Związek Syblrak6w. 
Związek Sybiraków powstał w Wilnie 23 lutego 1928 r. 
Zarząd Okr«::gowy: inż Sobolewski prezes, J. Dowgiele- 
wicz v.-prezes, W. Woronicz - Skarbnik, dr. fi. Wierciński- 
sekretarz. J. Piotrowska. K. Berezowski, J. Gogolewski i W. 
Pieślak - członkowie. 
Związek Okrągowy liczy 75 członków. 
Członkowie uczestniczą w pracy Federacji P. Z. O. O. 
w Wilnie, w Związkach Oficerów i Podoficerów Rezerwy oraz 
w innych organiZacjach społecznych. 
Z prac Związku na pierwszy plan wysuwa si«:: pomoc 
koleżeńska dla początkujących członków. J interwencja przy 
uzyskaniu pracy dla bezrobotnych i t. p.. 
Ostatnio Związek przystąpił do uruchomienia w}twórni 
nart na szerszą skal
. 
Dużo uwagi poświ
ca si
 również ożywieniu 'życia to- 
warzyskiego wśród członków w drodze urządzania zabaw i t.p. 
imprez, w tej liczbie tradycyjnego kuligu. 


Związek b. uczestników Wojskowej Straty 
Kolejowej R. P. 


Ogólna działalność Zarządu Okrt:gowego w okresie spra- 
wozdawczym polegała na zgrupowaniu w Związku b. Uczest- 
ników Straży Kolejowej z lal 1918-19((1, organizowan;u od- 
działów na terenie Rzeczyposrolitej, a w szczególności w obr«::- 
bie Wileńskiej Dyre:	
			

/Czasopisma_044_03_114_0001.djvu

			- 


W stadjum organizacji znajdują sięj2 oddziały: w Brześ- . 
ciu n.-R. i w Bialymstoku
 Okręg Wileński liczy 77 członków, 
w tej liczbie 2 członków honorowych dożywotnich, wybranych 
jednomyślnie na Walnym Zjeździe w dniu 2 lutego 1933 r. 
a mianowicie: Prezes Wł. Henrych i kol. Wacław Wyszomirski. 
OkrE:g bierze czynny udzieł w pracach Federacji P.Z.O:O. 
i w' Związku Rezerwistów, oraz w pracach PW. i WF. 
Praca w dziedzinie PW. i WF. odbywa siE: na terenie 
Kolejowego Przysposobienia Wojskowego, do którego wszys- 
cy członkowie WSK. należą łącznie z K. P. W. Związek pro- 
wadzi prace kulturalno-oświatowe. sportowe i t. p. Świetlica 
i bibljoteka znajdują siE: przy Ognisku K. P. W. 
Prowadzona akcja ubezpieczeniowa w P. K. O. dotych- 
czas dała wyniki w iloścł 15 ubezpieczonych członków, regu- 
larnie płacących składki. 
Samopomoc koleżeńską prowadzi si
 doraźnie t. j. w na- 
głych wypadkach. OkrE:9 udziela członkom zwrotnych za- 
pomóg. 
Zarząd OkrE:gu przystąpił do ufundowania własnego 
sztandaru i na ten cel zebral już 5 
o zł. 
Zarząd OkrE:gu przedstawia siE: naslE:pująco: prezydjum - 
Henrych Władysław - prezes i zalożyciel OkrE:gu, dożywot- 
ni czlonek honorowy OkrE:gu Wileńskiego. Pieniążek Teofil 
v. prezes, Radziszewski Feliks - skarbnik, Kozłowski Miko- 
łaj - Sekretarz. Czlonkowie Zarządu - Wróblewski Tadeusz, 
Perz Stanisław, Januszkiewicz Józef, Kowalewski Wacław.. 
I{omisja Rewizyjna: Wyszomirski Wc.cław - dożywotni 
członek honorowy OkrE:gu Wilenskiego, Skowroński f\dolf. 
Kupść Józefa. Wróblewsk.i Kazimierz. 


.. 


Żołnierz przy pługu. 


Związek Osadnik6w na Wileńszczyźnie. 
Ogólny Związek Osadników istnieje od przeszło 12 lat. 
W skład .zwją
ku Osadników wchodzą: osadnicy wojskowi.. 
cywilni i kandydaci.' w. . 
Na czele Rady Wojewódzkiej w Wilnie stoi poseł Wla- 
dyslaw Kamiński. jako Prezes, zastE:pca jego jest nacz. Józef 
Fela, sekretarzem Jan Paniak. Rada Wojewódzka nie prowa- 
dzi we własnym zakresie PW. i WF. Prace kulturalno-oświa- 
towe prowadzone są dorywczo przez instruktorów delegowa- 
nych przez CentralE:: ' 
f\kcja samopomocowa ma charakter wzajemnych usług 
sąsiedzkich. W skład Rady wchodzą oprócz wymienionego 


{ 
22"
		

/Czasopisma_044_03_115_0001.djvu

			. 


Prezydjum - .Jan Pawlicki, Rqczycki, Szymankiewicz i rry. 
zicki. Związek Osadników na Wileńszczyźnie powstał w r. 1933. 
Z<\rządy Powiatowe są trzyosobowe. Istnieją nast«:pują- 
ce związki powiatowe: w Brasławiu - Prezes Mazurkiewicz, 
w GiE;bokiem - Romuald Fryzicki, w Mołodecznie-M. Szym- 
kiewicz, w Oszmianie - kpt. K. Leśniewski, w Postawach -. 
Wincenty Oszmiański. w Świ
cianach - kpt. P. Głuszanin. 
w Wilejce - B. Polański, w pow. Wilno - Troki mjr. Do- 
maradzki. 
Związek w Brasławiu liczy 128 osadników wojskowych. 
a 293 cywilnych, w Gł
bokiem . 243 wojsk. i 300 cyw.. w Mo- 
łodecznie - 79 wojsk. i 285 cyw., w Postawach 139 wojsk. 
i .:.8 cyw., Zw. Wileńsko-Trocki 231 .wojsk. i 267 cywilnych. 
w Wjlej
e 169 wojsk. i 385 CYW' f w Swie:cianach - 25 wojsk. 
i w Oszmianie 130 wojsk i 486 cywilnych-razem 1135 osad- 
ników wojsk. i 2064 cywilnvcb.-Iqcznie 3199 -czlonków. 
Związek Osadników posiada w Wilne przy ul. Zygmun- 
towskiej 16-2 własne domy wraz z wewne:trznem urządze- 
niem. Czynione ,są przygotowania do budowy domu osadni- 
czego w G/
bokiem, na który to cel członkowie opodatkowali 
sie: dobrowolnie i wnieśli po 3 pudy zboża każdy, pozatem 
gotówke: w miare: możności. 
Rada Wojewódzka prowadzi na terenie Wilna zakłady 
wychowawcze tak zwane ogniska w których zamieszkują dzie- 
ci osadników i inne, ucze:szczające do wileńskich szkół za- 
wodowych. 
W powiatach na terenie Kół prowadzona jest praca kul- 
turalno-oświatowa drogą wspólnej prenumeraty czasopism fa- 
chowych i innych. przez odcz.yty na tematy gospodarcze, nad- 
to Związek Osadników utrzymuje na terenie Wilna dwie bur- 
sy (Ogniska) m
ską i żeńską. w których zamieszkuje około 
120 osób młodzieży obojga p/ci i wśród tej młodzieży prowa- 
dzi si
 .prac
 wychowawczą o charakterze społecznym drogą 
o
czytów, biesiad i t. p. 
W powiatowych oddziałach bibljoteki są w stadjum or- 
ganizacji. w Wilnie zaŚ jest komplet książek, podlegający 
stałej wymianie z centrali. 
W marcu urządzono uroczysty obchód imienin Marszał- 
ka Piłsudskiego, na który złożyły si
 akademje, inscenizacje. 
deklamacje i t. p.; stale urządzane są wycieczki z młodzieżą 
do kulturalno-oswiatowych urządzeń miejskich i innych. ma- 
jących pewną wartość. 
Pozatem z terenu wszystkich powiatowych związków 
osadników zorganizowano kilkanaście wycieczek na III Targi 
Wileńskie. w których uczestniczyło około 1500 rod7in. Zwią- 
zek Osadników w Wilnie wydaje t. zw. Biuletyn, w którym 
podawane są do wiadomości członków sprawy organizacyjne, 
z .dziedziny ,ustawodawstwa i inne. 


23
		

/Czasopisma_044_03_116_0001.djvu

			Prenumerujemy też dla 5wietiicy uc:zniowskiej nasłf:pu- 
jące pisma: l. K. C. (Krakowski Kurjer Wileński). Słowo. Ku- 
rjer Poranny. Wiadomości Literackie oraz kilka innych tygod- 
ników i miesit:czników. 
Ilość pożyczek udzielonych w zakresie poruczonym 32 
na łączną sumt: 19500.i 
Wykończamy akcjt: konwersyjną pożyczek krótkotermi- 
nowych i t. p.. przystt:pujemy do regulacji hipotek działek 
osadniczych. 


Koło Wileńskie Związku Oficerów Rezerwy 
w Stanie Spoczynku. 


W roku 1922-gim z inicjatywy grupy oFicerów przenie- 
sionych w stan spoczynku zawiązało sit: Stowarzyszenie Eme- 
rytów Wojska Polskiego w Wilnie. 
Stowarzyszenie przy niewielkiej ilości członków. prawa- 
dząc suchotniczy żywot. pod koniec 1925 roku prawie zc
marło. 
W dniu 10 czerwca 1926 roku w hotelu Georges'a od- 
było sit: pierwsze Walne Zebranie oFicerów w s/s zamieszkałych 
w Wilnie. na którem dokonano wyborów władz Stowarzysze- 
, nia. ustalono składkt: członkowską i właściwie na tern Zebra- 
niu założony został Formalnie Związek pod nazwą: .Stowa- 
rzyszenie Oficerów Przeniesionycb w Stan Spoczynku, Oddzial 
Wileński" . 
Po rezygnacji gen. br. Orłowskiego prezesem Stowarzy- 
szenia został wybrany dotychczasowy wiceprezes gen. Osi- 
kowski. pod którego przewodnictwem Zarząd postanowił przy- 
łączyć się do Związku Organizacji Wojskowych Wojew..ództwa 
Wileńskiego (Z. O. W.). 
W r. 1928 Stowarzyszeniu udało się uzyskać koncesjt: 
na prowadzenie gry świetlno-kolorowej. Z dochodów odda- 
wano 50°/ 0 na rzecz Z. O. W. i 10 % na cele dobroczynne. 
Pod koniec roku 1929-go koncesja na prowadzenie gry 
świetlno-kolorowej została przez Gen. Dyr. Loter- Państwowej 
coFnięta. W tym czasie założono Kasę Pożyczkową dla człon- 
ków Stowarzyszenia na zasadach spółdzielczych. 
W paźdz!erniku 1930 roku Stowarzyszenie mianowało ge- 
nerała broni Zeligowskiego Łucjana swym członkiem hono- 
rowym. 
W 1932 roku działalność Stowarzyszenia posunt:ła się 
rainie naprzód. 
Została założona ,bibljoteka z zakupionych i oFiarowa- 
nych przez członków Stowarzyszenia książek, urządzano wię- 


24 


.r- 


. 


I 


L....
		

/Czasopisma_044_03_117_0001.djvu

			I 


tej wieczorków towarzyskich. frekwencja goŚci zwiE:kszyła si
, 
przysparzając tern samem dochodów Stowarzyszeniu. 
Zorganizowano w tym czasie cykl odczytów, uzyskano 
zniżki w aptekach dla stowarzyszonych, poszukiwano posad 
dla niezamożnych członków. 
Na dzień l stycznia 1933 roku Stowarzyszenie liczyło 
131 członków. 
Rok 1933-ci można uważać za okres rozkwitu S10warzy- 
szenia pod względem dzialalności kulturalnej, towarzyskiej i 
społecznej. 
W tym roku Stow. przystąpiło do ogólno-polskiego Związ- 
ku Oficerów w Stanie Spoczynku R. P. . 
Skupienie oficerów w stanie spoczynku w jec'nym ogól- 
no-polskim Związku umożliwiło jednocześnie wyjednanie róż- 
nych ulg i ulatwień dla oficerów w s/s w ki runku polepsze- 
nia ich sytuacji materjalnej. jak leczenie rodzin w szpitalech, 
zniżki w opłacie czesnego w średnich zakładach naukowych 
i t. p., co prawda niezawsze realne i życiowe są te korzyści. 
jednak Związek ma możność czynienia dalszych starań w tym 
kierunku. 
fikcja odczytowo-propagandowa postawiona w Kole Wi. 
leńskim na wysokim poziomie. przyczem każda' rocznica na- 
rodowa. każde święto pańc;lwowe obchodzone jest uroczyście. 
Związek Oficerów w St. Spocz. skupiający w swych sze- 
regach naogół starszych z natury rzeczy. nie mógł rozwinąć 
wic;kszej działGIr ości na 
olu P. W. i W. F., jednakże wielu 
oficerów młodszych. członków Związku brało czynny udział w 
organizacjach jak Strzelec, L. O. P. P.. Związek Rezerwistów 
i t. p. w charakterze bądź kierowników, instruktorów, bądź 
wykładowców. 
Na cele filantropijne nie żałowano środków w miarc; moż- 
ności. 
Związek udziela zapomóg niezamożnym nlonkom Koła 
i ich rodzinom. 
Starania Zarządu Koła w kierunku wyszukania pracy 
członkom Związku, pobierającym mizerne emerytury. niestety 
nie zawsze odnosiły skutki, ponieważ kryzys ekonomiczny 
stawiał pod tym wzglc;dem trudności nie do przezwycic;żenia. 
f\pel Rządu do społeczeństwa w sprawie Pożyczki Narodowej 
znalazł gorące przyjc;cie u członl(ów Związku, którzy uchwalili 
gremjalny akces do subskrypcji. 
Rok 1934-ty Koło Wileńskie Związku OFicerów w Stanie 
Spoczynku Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczc;ło ożywioną dziC!- 
łalność towarzysko-społeczną pod przewod
ictwem ponownie 
obranego Prezesa Koła Wileńskiego, pułkownika Tomaszewi- 
cza Władysława. 


25 


L
		

/Czasopisma_044_03_118_0001.djvu

			"W polskich lasach". 


Związek Żyd6w Uczestnik6w Walk o Niepodległoś
 
Polski, Oddział w Wilnie, Mickiewicza Nr. 22/9. 
Związek Żydów Uczestników o Niepodległość Polski, 
którego oddział w Wilnie powstał w dniu 5 listopada 1933 r. 
liczy dziś po kilkumiesięcznej pracy organizacyjnej około 
100 członków, posiada własny lokal przy ul. Mickiewicza 
Nr. 22/8, gdzie też mieści się świetlica Związku. \V stadjum 
organizacji znajduje się 5 oddziałów w wOj. wileńskiem i no- 
wogródzkiem. . 


d 



. 
lo,. 


.
 


'6. 


:;.. 


. -
. 



 .' \. 


.. to"' 


.... .\ 


ł;
 


.:{:
 ,:..-.:..
,,; IF. i "-",... 
,
 '
i.;'A .
:>." .. 


r. ...
 ł 
" , 


. .

: 


\ 
.;, '.' 


:.., .. 
.'"' .f . 


"O.-:" 
..,-4. 


s 


Zarząd Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Po
ski. 


- 
Odbywają sią odczyty i urocżystości, utrzymujące człon- 
ków w Ciągłem nastawieniu pracy dla państwa. 
Zjazd w czerwcu 1933 r. w Warszawie położył podwaliny 
pod ideową pracę tego Związku, był gorącą manifestacją 
b. żołnierzy Komendanta Piłsudskiego i ich uroczystem' przy- 
rzeczeniem usilnej pracy w czasie pokoju, a udział w tym 
zjeździe najwybitniejszych przedstawicieli społeczeństwa ży- 


26 


l 


--..
		

/Czasopisma_044_03_119_0001.djvu

			dowskiego i oficjalnych reprezentacyj gmin żydowskich był 
dowodem, że społeczeństwo żydowskie dumne jest ze swo- 
.ich żołnierzy przeszłości. . 
Skład Zarządu Związku Zydów Uczestników Walk O Nie- 
podległość Polski: . 
Prezes - por. rez. Szaffer Jakób, Wice-Prezes - Kasz- 
tański f\dolf, Sekretarz - Hajman Włodzimierz, Skarbnik- 
Zusman Henryk. CzłonkoNie: por. rez. Sternberg Juljan, dr. 
Krum Marek. Rotsztajn Leon. 


Stowarzyszenie Podoficerów Przeniesio- 
nych w Stan Spoczynku-w Wilnie. 


I 


W dn. 27 marca 1931 r., glównie dzi
ki inicjatywie i po- 
parciu p. mjra Ossowskiego - powstał Komitet Organ. Pod- 
oficerów w s.. sp. w składzie kol. E. Łysakowski. chor. w s. s., 
Olszewskiego. sierż. w s. s. i H. Rutkowski, sierż. w s. s. 
Komitet Organizacyjny zajqł si
 przedewszystkiem na- 
wiązaniem kontaktu z kolegami podoFicerami. przeniesionymi 
w st. sp. zewidencjonowaniem ich, a nasl
pnie zwołaniem 
ogólnego zebrania, na które m wszelkie swoJe agendy oddał 
nowoobranemu Zarządowi Wojewódzkiemu, który energicznie 
przystąpił do prac organizacyjnych w kierunku skupienia 
w ogólno-krajową organizacj
 podoFicerów przeniesionych 
w stan spoczynku. 
Za pośrednictwem prasy nawiązano kontakt z kolegami, 
zamieszkałymi na terenie innych województw, a to w celu 
zorganizowania kół lokalnych. Praca ta dała wyniki dodatnie, 
na apel bowiem Wileńskiego Związku utworzono szereg kół, 
j2lk np. w Krakowie i t. d. 
Dzi
ki pracy prezesa Stowarzyszenia kol. Kodeckiego. 
nadano Stowarzyszeniu właściwy kierunek działania, urządzono 
lokal, zakupiono najniezb
dniejsze sprz
ty i t. p. 
W chwili obecnej Stowarzyszenie liczy 52 członków. 
Obecny Zarząd, wybrany na Walnem Zebraniu w dniu 
29.VIII.1933 r., składa si
 z nast
pujących osób: prezes- 
E. Łysakowski. wice-prezes - S. Tyburski, sekretarz- R. Dziu- 
rzyński skarbnik - F. Jerzewski. 
Należy zaznaczyć, że Stowarzyszenie Podoficerów Prze- 
niesio,nych w Stan Spoczynku powstało w okresie najci
ższym- 
bo podczas kryzysu gospodarczego i zmuszone było od sa- 
mego początku borykać si
 z trudnościami materjalnemi 
zwłaszcza, że wśród członków p2lnuje ogromne zubożenie. 


27. 


l 


---
		

/Czasopisma_044_03_120_0001.djvu

			Wzmagające się bezrobocie zmuszało Zarząd skierować 
swe wysiłki do obrony interesów materjalnych kolegów, co 
oczywiście musiało odbić się ujemnie na innych dziedzinach 
prac Stowarzy
zenja. 


Buława w tornistrze. 
Ogólny Związek Podoficerów Rezerwy R. P. - Wiino. 
Na terenie województwa wileńskiego założony został 
w r. 1928 Związek Podoficerów Rezerwy R. P. 
Zgodnie ze statutem założyciele Związku postawili sobie 
za zadanie skupić podoficerów rez. w jedną organizację, pr7Y- 
gotować ich do pracy w P. W. i W. F. jako wyszkolonych in- 


.. 
, 



 



 

 
 


.. 


-1 
 


.. 


Zarz<}d Kola Wileńskiego Podoficcrów RtZc! wy z Preze!>em 
MlIrcelim Horoszkiem-Hor05zkiewiczem. 


struktorów. utrzymać w należytej gotowości materjał na niż- 
szych dowódców oddziałów, podnieść poziom kulturalny i umy- 
słowy podoficerów rez., rozwinąć pomiędzy stowarzyszonymi 
szeroko pojętą akcję samopomocową. 
Założycielami Związku w woj. wileńskiem byli: kol. ś. p. 
Zygmunt Szukiel i ś. p. kol. Jan Kamiński. 


Stan organizacyjny. 
Okręg Wileński O. Z. P. R. liczy 7 kół: Wilno - prezes 
kol. Marceli Horoszek, N. Wilejka - prezes kol. Stanisław 
lada, N. Troki - prezes kol. Stanisław Mickiewicz, Postawy- 


2B 


J.'-.
		

/Czasopisma_044_03_121_0001.djvu

			prezes kol. F\leksander Wąsowicz. Święciany - prezes kol. 
Kazimierz Piasecki. Mołodeczno - prezes kol. Piotr Hrynkie- 
wicz i Głębokie - prezes kol. Marjusz Danilecki. 
Koła te liczą 803 członków. pozatem w miejscowościach. 
gdzie niema placówek organizacyjnych OZPR. zamieszkuje 
144 członków. 
Koło Wileńskie posiada własną świetlice i bibljoteke. 
powstałą wyłącznie z ofiar członków Koła. Jednocześnie Koło 
Wileńskie prowadzi planową akcję odczytową, urządza sobót- 
ki koleżeńskie. 
Koło w Postawach wystawiło kilka sztuk scenicznych. 



: 
'.I 
 I 
I
 iJ . 
" 

.
!J 
 . 


1-' 


, . 


" ' 
, 
, . 


. -"
' " 



\l 
:C#,. 


\ . " 
.,. "'7- .
 
.",.
 

 ,':- 
\ ., 
\. - .. 
r .... }
 
- 
:.. .\" 


.....' 


''''t .. 

., 
, " ł
 
',\t
'. ... 
". - 
 
,,,,-, 
.. 



 ..'- 


. . 

 ' 


" 


-=3....
 


Poświł.cenie Sztandaru Okrł.
u Związilu Podoficerów Rezerwy - Ks. Biskup 
Bandurski odprawia msze; polową. 


Samopomoc. 
W dziedzinie samopomocy Zarząd Okręgu dokonał 17 
interwencyj. z czego z wynikiem pozytywnym 14. Interwencyj 
pośrednich przez Zarząd Gl. O. Z. P. R. i Woj. Zarząd Fede- 
racji dokonano 11. z czego pozytywnych 7. 
Według nieścisłych danych obecnie na terenie Okręgu 
jest bezrobotnych kolegów: pracowników umysłowych 21. pra- 
cowników fizycznych 72. W okresie sprawozdawczym zatrud- 
niono: pracowników umysłowych 29 i pracowników fizycz- 
nych 62. 


29
		

/Czasopisma_044_03_122_0001.djvu

			P. W. i W. F. 


W obecnej chwili OkrE:g na swoim terenie liczy 536 
członków ćwiczących. w tern 86 instruktorów PW. i WF., oraz 
OPG. Przeprowadzono w Kołach - 29 treningów strzeleckich. 
brano udział w 11 zawodach strzeleckich. W 4 Kołach 43 
.cżłonków ukończyło kurs obrony przeciwgazowej. 
Dnia 2 października w zawodach marszowych w mas- 
kach gazowych drużyny OZPR uzyskały 2 miejsce. 
Pr7eprowadzono 13 ćwiczeń polowych. 39 ćwiczeń na 
stołach plastycznych. 
Związek bierze udział we wszystkich uroczystościach. 
wespół z Federacją PZOO. wystawiając zwarte od.iziały umun- 
durowanych członków, Sztandar posiada tyiko Zarząd OkrE:- 
gu. Oprócz tego Związek bierze udział w różnego rodzaju 
akcji społecznej, pozbawionej zZlbarwienia partyjnc-pclitycz- 
nE:go, jak np. powszechny spis ludności, ogólna zbiórka na 
bezrobotnych i t. p. 
Na Walnem Zebraniu dnia 1O.lX.1933 r. wybrano Zarząd 
w nastE:pującym składzie: Mieczysław Gniadkowski _ prezes. 
Jan Kamiński {t)-I wiceprezes. Mafja Podoska - II wicepre- 
zes, S. Masaiski - sekretarz. Z. Kalistowski - skarbnik, 
S. Łada, B. Pikur, 1\. Pancerzycki, M. Danilewskl- członkowie 
Zarządu. Zatrudniono przez P. U. P. P. 8-iu członków bez- 
robotnych 
Stan członków na dzień 1 stycznia 1934 r. wynosił w 7-iu 
Kołach wraz z przydziałem do okręgu-706. Wtem 395 - ćwi- 
czących i 89 instruktorów. Przeprowadzono 5 ćwiczeń wojsko- 
wych: na terenie działalności Związku .istnieją dwie własne 
świetlice. 



i 


30 


.-.
		

/Czasopisma_044_03_123_0001.djvu

			ADMINISTRACJA DZIENNIKA 
" E X , R E S S' W I L E 8 S K I u 


Wilno. ul. A. Mickiewicza 11 - a 
Konto: w O. K. O. 80.358 


.'. 



." 


Najdokładniejsze i najiyczliw- 
sze oświetlenie spraw ArmIi 
w Rezerwie znajdziecie zawsze 
w ..EXPRESSIE WilEŃSKIM"
		

/Czasopisma_044_03_124_0001.djvu

			BRnK GOSPODRRSTWR KRRJOWEGO 
w WILNIE 
ul. Śniadeckich Nr. 8 


wykonuje wszelkie czynności bankowe. 


Bank posiada 19 Oddziałów w kraju oraz 
korespondentów we wszystkich wh;kszych 
miejscowościach w kraju i ważniejszych 
miastach zagranicą. 


Przyjm'Jje wkłady płatne natychmiast, jak również 
terminowo oraz na książeczki oszczędności. 


Wkłady oszczędnościowe w Banku Gospodarstwa 
Krajowego gwarantowane są przez Skarb Państwa 


MAGAZYN 


przvborów wojskowych, policyj- 
nych. przysposob. wojskowego. 
urzł.dnjczych. strzeleckich, har- 
cerskich. studenckich i kolejow. 


DOM HANDL. P. LECH 
Sp. z o. o. WIELKA 24. WILNO. 
Szczegółowe cenniki na tłdanie. 


STANI;JARD-NOBEL W Polsce 
Sperka Akcyjna 
BIURO SPRZEDAŻY W WILNIE 
Sadowa 21. 
NAFTA - BENZYNA - OLEJE. 


Sebastjan Rudnick i 
Trocka Nr. I. Tel. 12 22. 
Mickiewicza Nr. 1. Tel. 12-70. 
CUKIERNIE. 


. 


TOWARZYSTWO PAROWEJ 
FABRYKI KONSERW 


"BAŁ TYK" 


W I L N O, 
ul. Beliny Nr. 7. 


KSIĘCiARNIA 
DOBBT""BR I "'BLP I S-kB 


W I L N O. 


Tartak parowy ..SZĄPIRO" 
Wilno. ul. Bagatela 23. Tel. 4-13 
Wyrób desek sosnowych, stolarsk!ch 
i ciesielskich dC;bowych i jesionowych. 
Filja W. Pohulanka 4. Tel. 12.V7. 
Sprzedat desek. opału, węgla i dycht.
		

/Czasopisma_044_03_125_0001.djvu

			l 


- 


. 


\ CZĘŚĆ .111.
		

/Czasopisma_044_03_126_0001.djvu

			"" 


-- 


. 


. \
		

/Czasopisma_044_03_127_0001.djvu

			Sprawozdanie Okręgu Wileńskiego 
Z wiązku Oficerów Rez. Rzptej Polskiej. 


I. CELE Z. O. R. 


Cele, do których zreaHzowania powstał Związek Oficerów 
Rezerwy są ogólnie znane, a dokładnie uj
te w ramki statutu 
Z, O. H., zatwierdzonego przez 1\-1. S. "Vew. jeszcze w dniu Hi. 
VI. 1922 r01m. 
Najściślej i najdohitniej sprecyzował je Prezes Zarządu 
Głównego Z. O. R. w artykule "Cele Zwh!zku Oficerów Rezerwy" 
w numerze jubileuszowym "Polski Zbrojnej" z dnia 7 październi. 
ka 192;\ roku. ujmując w te słowa: "Organi:acja Jl(I.
z(I ma by(: 
lącznikiem pomirdzy wOJsJdel1l a spoleczeństwem. \V .
poleczeJi- 
stwie, z kturem mamy cod:ienn
J i bli:.'1zy związek ni: armja, 
winniśmy być heroldami pogotowia wojennego nie w il1lir "imlJer- 
jali
l1lu", ale /li il1lif samoobrony. Z drugiej strony pragniemy 
być ID styczności z armją, aby wraz z nią postrpować w facho- 
IDem wyksztalceniu i przy wcieleniu w jej szeref/i być jej pomocą 
fI nie cifŻarel1l. 
BędziemfJ pamirtać o lmpuldzialaniu z innemi ZwiązkamI 
wojskowych, czy to podoficerÓw rezerwy, czy żolnierzy... J obce 
nom są wszelkie cele polityczne i obojętne przekonania partyjne 
lw.'1zycll czlonkÓw". 
Ideologja Z. O. H. w ten sposób uj
ta, jak wspomniano wy. 
żej jeszcze 10 lat temu, jest i dotychczas ralmowym programem 
dziaałlności tak Z. O. R. R. Pol. w całości, jak i 'poszczególnych 
Okr
gów Z. O. H.. nic wyłączając. a może przedewszystkiem, Wi- 
leńskiego. 


3
		

/Czasopisma_044_03_128_0001.djvu

			II. RYS HISTORYCZNY OKRĘGU WILEŃSKIEGO Z. O. R. 


A. Od roku 1922 do 27. IV. 1930 roku. 


Próbę utworzenia w \Vilnie Związku Oficerów Rezerwy pod- 
jęto jeszcze w roku 1922. Wtedy to z inicjatywy grupy zdemobi. 
lizowanych oficerów rezerwy z p. kp1. rez. St. Stokiem na czele. 
grono oficerów rezerwy, skupionych w jednej z placówek ekono- 
micznych b. wojskowych pod firmą "Zrzeszenie Pracy", zwołało 
"Zjazd 'Oficerów Rezerwy" wcelu ułworzenia w \Viłnie Zwiqzku 
Oficerów 'Rezerwy. Na tym Zjeździe. od/bytym w dniu 20.VIII. 
1922 r. wybrany zarząd z mjr. rez. W. RądzYIlskim na czele, przy 
stąpił do pracy organizacyjnej, lecz wobec obojętności ogółu ofi- 
cerów rezerwy, zajętych po demobilizacji swojemi sprawami oso- 
bistcmi, zmuszony był zawiesić swoje czynności. 
I dopiero drugi Zjazd, zwołany w dniu 27. VI. 1925 r. z te- 
renu całego O. K. III przy ud,liale przeszło 300 oficerów rezerwy, 
jest fakty,cznym momentem wyjściowym dla powstania w \Vilnie 
Związku Oficerów Rezerwy. 
Tymczasowy Zarząd z mjr. rez. E. FQlkowskim na czele, 
wyłoniony na powyższym Zjeździe, rozpoczął owocną pracę. 
W następnym 1926 r. na Zjeździe Delegałów Okręgu Wio 
lelIskiego, skupiającego już 
) Kół Powiatowych Z. O. R., wybrano 
nowy zarząd, z por. rez. T. Bobińskim na czele. Tworzą się sekcje 
przy Zarządzie Okręgu. Członkowie Związku biorą udział w ćwi- 
czeniach i manewrach 6 p. p. Leg. - Zarząd wydajc propagando. 
wą jednodniówkę Okręgu p. t. "Na Szlaku Batorego". Nabywa 
dwa udziały perjodycznego wydawnictwa Z. O. R.-u "Znak" we 
Lwowie. Zakłada początki własnej bihljoteki. 
W roku 1926 Okręg Wileński przysłl:puje do Związku Orga- 
nizacyj Wojskowych Wojcwództwa Wilcńskiego (Z. O. W.), już 
przedtem czynnie współpracuje z innemi organizacjami b. woj. 
skowych nad możliwością i sposohami skoordynowania działal, 
ności poszczególnych Zwiqzków b. \Vojskowych, a swoim auto- 
rytetem w dużej mierze przyczynia się do opracowania i sfina, 
Hzowania statutu Z. O. \V., tcgo proł'Olypu 'późnicjszej Fede. 
racji P. Z. O. O., który najwcześniej powstał właśnie w \Vilnip.- 
i na terenie Okręgu Wileńskiego. 
N.ajpomyślniejszym pod wzglt:dC'm organizacyjnym był rok 
1929, w kłórym powstało 5 nowych Kół Powiatowych, wslmtek 


4 


...
		

/Czasopisma_044_03_129_0001.djvu

			czego teren działalności Okręgu \Vileńskiego Z. O. H., pokrył si
 
prawie całkowicie z terenem całego D. O. K. III. - Statystycznie 
rozwój liczebny Okręgu w tym czasie przedstawił się w sposóh 
nash:plljący: w roku H)26 - członków 4()9; rok 1927 - członków' 
-556; rok 1928 - członków 481 (zmniejszenie ilości członków na. 
stqpiło z powodu odejścia KÓł: Nowogródzkiego i Stołpeckiego do 
nowopowstałegoOkręgu Z. O. H. w Brześciu; rok 1929 - człon- 
ków 527; rok 19:łO - członków 672. 


'f 


-I. 


" . 


.. 


'.:iI 


> 


";.. 


.
 


Zarząd Związku Oficerów Rezerwy Okręgu Wileńskiego 1927 r. 


Jakkolwiek powolny, lecz stały, systematyczny wzrost orga- 
nizacji należy zawdzięczać energji i wysiłkom kolejnych ZarJ:ą- 
<łów Okręgu, na czele których stali początkowo por rez. Tademz 
Bobiński, następnie zaś por. rez. Stani.'1ław Cio:ul" i por. rez. Zbig- 
niew Turski. 
Trzeba zaznaczyć jednak, że nie zawsze Zarząd spotykał się 
z należytem zainteresowaniem oraz zrozumieniem potrzeb Zwią- 
z'ku, zarówno w poszczególnych Kołach własnej organizacji, jak 
i w społeczellstwie, u czynników miarodajnych, w szczególności 
zaś wojskowych. 


5 


.....
		

/Czasopisma_044_03_130_0001.djvu

			Ogólnie biorąc cnły ten okres możnn scharakteryzować jako 
okres pracy wewnętrzno-orgnnizncyjnej. oraz działalności korpo- 
racyjnej, zmierzaj:łcej do wzmocnienia podstawy organizacji 
a także więzi ideowej, ł:}CZ:łcej zrzeszonych i niezrzeszonych jesz- 
cze oficerów rezerwy. 


B. Od kwietnia 19!JO r. do 6. IX. 1931 roku. 
(liczba członków wzrnsta do 855). 


Okres poniższy ce
huje przełom w nastawieniach ogólno- 
organizacyjnych Okręgu, przedewszystkiem zaś zmiana metod 
ujmowanin zagadnień, sla.nowiących przedmiot zainteresowania 
Z. O. R. Okres ten można byłoby nazwać okresem pracy przygo- 
towawczej w kierunku wysł:lPienia Związku naZeWH:łtrz, poza 
ścisłe i zamknięte ramki samej tylko organizacji. 
Już.od dnia 8 czerwca 1930 r., jako rezultat ogólno-polskie- 
go Walnego Zjazdu Delegatów Zwi:łZkU Oficerów Rezerwy, odby- 
tego w Wilnie sł:mmiem Okręgu Wileńskiego - Okręg ten poczuł 
z jednej strony twardy i trwały grunt pod nogami. z drugiej zaś 
strony: uświadomił konieczność rozpoczęcia propagandy celów 
i ideologji Z. O. R., oraz pracy społeczno-obywatelskiej nazew- 
nątrz organizacji, w drodze skoordynowania swoich wysiłk6w 
z pokrewnemi organizacjami 'b. wojskowych i wszelkicmi in- 
nemi, mającemi za zadanie utrzymanie całości granic Rzeczypo- 
spolitej oraz Jej dobro. 
Wyłoniony w dniu 27. IV. H}30 roku przez V Zjazd Dclega- 
Mw Okręgu Wileńskiego nowy Zarz:ld z prezesem ppor. rez. Ja. 
nt'm Tyszkiewiczem na czele, przystąpił do śmiałej a gruntownej 
reorgnnizacji Okl'ęgu, wprowadzając nowe, radylmłne metody 
pracy Związkowej, kt6rych szczeg6łowem omówiŁ'niem zajmie- 
my się ni"żej w p. Hl ni'lliejszego sprawozdania, gdyż działalność 
Zarządów następnych kadencyj aż do bi£'Żącej wł:}cznie pod ciąg- 
łem przewodnictwem nowoohranego prezesa Zarz:łdu -Okręgu 
w osobie dawnego viceprezesa, kpI. K. S. rez. dr. Edwarda Góry, 
jest dalszem rozwinięciem planów nakreślonych w tym o'kresie 
przygotowawczym, realiz,owanych zaś i wprowadzonych konse- 
kwentnie w życie w okresie hieżącym. 


6 


.... 


---
		

/Czasopisma_044_03_131_0001.djvu

			, 


--- 


III. OKRES SPHA WOZDA WCZY. 


Od 6./X. 1931.r. do 1. V. 1934 r. - (ilość członków: 1253-1400), 
A. OgÓlna c1wrakterystyka. 
Okres ten jest. czasem właściwej pracy organicznej Okręgu 
Wilej'lskiego oraz wzmożonej działalności Zarządu tegoż. \V tym 
okresie Okręg doszedł do niebywałej przedtem liczebności l potę- 
gi OTganizacyjnej. Liczba Kół-H, Delegatur-2, liczba członków 
sięga 1.,100 osób. 
Pomimo takiego, wprost imponującego wzrostu ilości człon- 
ków, Zarząd uważając za bezwzględną koniecznośĆ zrzeszenia 
pod znakiem Z. O. R.-u wszystkich oficerów rezerwy zamieszka- 
łych na terenie O. K. lU. szuka nowych środków do ich zespole- 
nia i zorganizowania w karbach dyscypliny Związkowej. W tym 
celu Pr.zyshlpił, na podstawie nadesłanych na mocy rozkazu D. O. 
K. Ul przez poszczególnc P. K. U. do dyspozycji Zarządu Okręgu 
ścisłych imiennych wykazów oficerów i 'podchorążychrezcrwy, 
zamieszkałych na tcrenie całego O. K., do zewidencjonowonia 
tych wszystkich osób bez względu.na to czy już należą do Z.O.R.. 
czy też nie; do opracowania odczwy i wysłania jej, łącznie z od- 
powiednim kwestjonarjuszcm. do wszystkich oficerów i podcho- 
rążych rezerwy, znajdujących się na terenie Okręgu, z propozyc- 
j:ł natychmiastowego, masowego wstąpienia do Związku. 
\Y dziedzinic programu działalności Zarząd znacznie roz- 
szerzył pojęcia poszczeg61nych zagadni€lI, stojących do rozwią- 
zania i zrealizowania przed oficerem rezerwy w czasie pokoju, 
idąc po linji wystąpienia nazewn:ltrz, poza ciasne ramki własnej 
tylko organizacji i krocząc w kicrunku ścisłej i realnej współpracy 
z inncrni Związkami Ib. \\
ojskowych jak Federacją, ze Związ- 
kiem Podooficerów Rezerwy i Związkiem Rezerwistów i fi. \Yoj- 
skowy ch w pierwszym rzędzie, jako też "Strzelca" oraz t. p. orga- 
nizacjami społecznemi, powołanemi do krzewienia i realizacji idei 
.,Pogotowia Bojowcgo Państwa i Przysposobienia Wojennego 
Narodu". 


B. Dane szczegółowe. 
1. Siedziba w1adz Okręgu. 
\V omawianym okresie Zarząd zdobył sobie materjalną hazę 
dla swej działalności w postaci własnego lokalu (wspólnie z Ko- 


7
		

/Czasopisma_044_03_132_0001.djvu

			łem \Vileńskiem Z. O. R.), co znacznie ułatwiło mu pracę. Z. O. R. 
odnajmuje część lokalu Klubu Stowarzyszenia Techników przy ul. 
iWle'lskiej Nr. 33 z prawem korzystania z dużej sali, nie przesta- 
jąc jednakże myśleć o zdobyciu zupełnie samodzielnego i pod 
każdym wzgl
dem odpowiedniego lokalu. 


r'>. . 
'. ,.., r: - 
, !I..-4 -ii. 
. -o -liio..i 
"'" . -J 


. 
. 



 ":::
;':;
"
. 
-;. 
(-, ........ 


. ,-"'J 


.. 


:
' 


-, 


.., 



 


"" 


Grupa delegatów Kół Okręgu Wileńskiego Z. O. R. i Prezydjum Zarządu Okr. 
z Prezesem d-rem Edwardem Górą na czele. 


2. Władze Okręgu. 
a) Imienny skład Zarz
ldu: 
p r e z y d j u m: Prezes dr. Góra Edward, kpt. K. S. n'z 
v. prezesi: I - mgr. Młynarczyk Kazimierz, por. rez., II - Mi- 
chaluk Tadeusz, ppor. rez., III - Obiezierski Michal, kpt. p. r.. 
skarbnik - Pożaryski Kazimierz, por. p. r., sekretarz - Gulewicz 
Piotr, ppor. rez., z-pca sekretarza Kondratowicz Mikolaj, por. rez. 


KOMISJE: 


O r g a n i z a c y j n a: Dr. Gńra Edward, kpt. K. S, rez. 
Obiezierski Michał, kpt. p. r., Profic Stanislaw, mjr. em., Jaku- 
biszyn Dominik, ppor. rez., Alksnin Mieczysław, ppor. lek. rez., 
inż. Glatman Juljusz, por. rez. Szmidt Józef, ppor. rez., Kowalski 


8 


..... 


...
		

/Czasopisma_044_03_133_0001.djvu

			Henryk, kpt. rez., Tresenberg Franciszek, ppor. rez., Acllmldo- 
wicz Aleksander, por. rez., Suszyliski "Viktor, por. rez., Mieszkow- 
.'iki Zygmunt, ppor. rez. 
P. W. i W. F.: Mirski Witold, ppłk. eOl., Dunin-Borkow- 
ski Piotr, kpt. dypl. rez., Sokołowski Władysłwv, mjr. rez., Mi- 


.\ 


'''- 
l"
 


'" ., \ 
.,t." K ' 
:, I "':J- 
.ł ..... 
J. .
 
'. I. 
'\i 


. !: 


'J . I 


. 


. \ 


, 
11 . 
". 
'o' 


I '. ': . 
J,'-:.:. 



 - -- ,. 



 ,
-1 


" n 


. " 
,,':. -
 



. .'{! 


..' 


l \."'7 


'.'. 


::..-.-.... 


. '
J<- , .. 
'!I -::.... 
 
...-.-- 


, 
. 
. .,
.:::--
 "'-o . 
A.;. .... _ 



 
:. 


.-:- 
 


, 
.Święto oficera i podchorątego rezerwy. - w dniu 30 kwietnia 1933 r. - 
grupa członków Koła Wileńskiego Z. O. R. 


ellaluk Tadeusz, ppor. rez., Ha/dul Kazimierz, por. rez., Piszczek 
Ludwik, ppor. rez., Domaradzki Antoni, por. rez. Zawadzki Leo", 
ppor. rez. 
I n t e r wen c y j n a: Fela Józef, kpt. rez., Erdman An.. 
loni, por. rez., Kozłowski I
ugenjusz, mjr. em., Brokowski Stefan, 
mjr. lek. rez., Sawicki Apolonjusz, por. rez. 
p r o p a g a n d y: Mgr. lIIłynarczyk Kazimierz, por. rCL., 
Gulewicz Piotr, ppor. rez., Mackiewicz Stanisław, por. rez.. ClIar, 
kiewicz Walerjan, por. rez., Jaworski Iwo, por. rez., Batorowie:. 
Józef, ppor. rez., Jobell Kazimierz, b. urz. wojsk. 
G o s P o d a r c z a: Pożaryski Kazimierz, por. p. r., \Val.. 
czykowski Waclaw, ppor. rez., Gąssowski Zygmunt, ppor. rez., 
Zawadzki \Hadysław, por. rez., Bronakowski Włmlysław, ppor. 
rez. 


9 


---
		

/Czasopisma_044_03_134_0001.djvu

			b) Komisja Hewizyjna Okręgu
 
Przewodniczący - Dommiski Bronisław, płk. cm., człon- 
kowie - Mgr. Ostrowski Wincenty, por. rez., "Voynicki Edward, 
por. rez., zastępcy - Paszyc Witold, por. rez., Kwiatkowski Hen- 
ryk, ppor. rez. J 
c) S:łd Koleżeński: 
Przewodniczący - PluciIl.
ki Mieczysław, kpt. K. S. rez. 
Z-pca przew. - Wierzbiński Wojciech, por. rez., członkowie -- 
\Volsl.:i Tadeusz, ppor. rez., Sekretarz - Martyszewski Jarosław 
- ppor. rez., z-pca - Korecki Mieczysław, ppor. rez. 
3) P,odział czynności. 
Obecny Zarz:łd, o ile chodzi o jego prezydjum i funkcje 
kierownicze, pracuje w tym składzie już od lat paru (od 1mB 1'), 
bez większych zmian personalnych, co miało tę dodatnią stronę, 
iż pozwoliło utrzymać ciągłość pracy i konsekwentnie wprowa- 
dzać w życie wytyczne planów nakreślonych za poprzednich 
kadencyj. \V okresie kadencji Zarządu zrezygnowali z godnoścI 
członków Zarządu koledzy: Profic Stanisław, Szmidt Józef 
i Piszczek Ludwik. - W skład Komisji Rewizyjnej Okręgu, 
wskutek wyjazdu z \Vilna mgra. Ostrowskiego wszedł zastępca 
koL Paszyc Witold. 
4) Działalność Zarządu. 
Zarząd w okresie sprawozdawczym rozwinął ożywioną 
działalność: 
o) \V dziedzinie organizacyjnej. 
\Vespół z Zarz:tdem Koła Wileńskiego Zarząd Okręgu, 
wcelu skuteczniejszego dotarcia do poszczególnych oficerów 
i podchorążych rezerwy rozsianych na terenie całego O. K. III, 
a pracujących w rozmaitych dziedzinach życia publicznego, przy- 
stąpił do organizowania Sekcyj Zawodowych przy poszczegól- 
nych insty.tucjach pm'istw-owych i samorz:tdowych, jako w miej- 
!'cach skupienia oficerów i podchorążych rezerwy, zatrudnionych 
w danym resorcie. 
\V ten sposób utworzył 7 Sekcyj Zawodowych przy Zarzw 
dzie Okręgu \\Tilcl'iskiego, a mianowicie: 1) Kolejową, 2) Poczto- 
W:t, 3) Samorządową, 4) Szkolnictwa, 5) Skarbową, 6) Okręgo- 
wego Urzędu Ziemskiego i P:u'istwowcgo Banku Rolnego i 7) In- 
stytucji Ubezpieczell Społecznych (Kasy Chorych), co w wyniku 


10 


.............
		

/Czasopisma_044_03_135_0001.djvu

			r- 


dało wspaniałe rezultaty, gdyż zapewnił
 tak 100% należenia za- 
trudnionych w tych instytucjach oficerów i podchorążych rezer- 
wy d
 Z. O. R., jak i spowodowało 100% ściągalności z tych 
zorganizowanych w Sekcjach Zawodowych członków składek 
a zarazem wzmocniło więź ideologiczną i organizacyjną wśród 
zorganizowanych. 


, . 
,. 
 \ , 
I 


:.:, ,. 
I ,r . 
\ \ 
... . .---;..- I
 




)ff i 


.
 1 1 1:
:" 

 I 
. ,I ....ł- 



.', ,) 


\ . 


,

' 
" 
. 


_ "T. 


..... 


..
 "- 


:. 


. ...., : '
Il
' .' - 
.
 -> 
. 


.\ '. 
_.-

. 
 
, '. 


. " 


'II 
".. t 
',' 


ł 


ł 


w:'." 


,"" 



.... 


Obchód Imienin Marsz. J. Piłsudskiego w Wilnie w dniu 19.m 1934 r. - 
grupa Koła Wileńskiego Z. O. R. w drodze na defiladę. 


Uważając ryzykowny eksperyment tworzenia Sekcyj Zawo- 
dowych w swym kO{lcowym wynilku'za absolutnie udały i celowy. 
Zarząd Okręgu Wile{lskieg-o wystąpił przez swych delegatów na 
ogólno-polskim Zjeździe Oficerów Rezerwy w Gdyni w roku 1933. 
z wnioskiem treśd nast
pującej: . 


"Mocal'Stwowa Polska jużlo ze wzgl«:du na położenie geograficzne, jUl- 
to ze wzglt,,'	
			

/Czasopisma_044_03_136_0001.djvu

			aby dwutorowQoŚć cywila i wojskowego nic były krzyżo'waniem kierunku, lecz 
równoległym zgodnym biegjem ku jednemu celowi obrony pmist
\'a. Dł'Oga wi'l- 
dąca do tego celu leży w zamianie dotychczasowych, centralistycznych metod 
pracy Z. O. R., na pracę w Se.kcjach Zawodowych, gdyiŻ tyLko przez s'kupien!c 
oficerów rezerwy w pra'cy nad ohroną w !poszczególnych Sekcjach na bliskim 
i znanym terenie, uda się Z. O. R. owocnie działać we "\\1Szystkich dziedzinac
' 
ZwiąZlk:u, a 'więc: 
rzY$pO'sobiC'llia \Vojskowego, Ku.lluralno-Oś	
			

/Czasopisma_044_03_137_0001.djvu

			stwowy oraz manifestacyjny, jako ,też w celu podkreś- 
lenia t
żyzny organizacyjnej Związku naprzykład: 
"Dziel} Święta Oficera Rezerwy" i szczególnie ważne 
obchody państwowe o wyjąłkowem znaczeniu. 
Rozkazy w tym punkcie wymienione wydaje Zarząd jedy- 
nie na podstawie specjalnej swej uchwały, stwierdzającej ko- 
nieczność stawiennictwa wszystkich członków Koła. 


-,"; 


.. 



. 


-.;., 


..... - 



 --
 
:' .:l- 
:; >J-: 


.' 


- 
. 


-' 
.' 
. 


_J, . 



 ,,". ,. 


.;...!._ .ł 


'H:-
 


;;: 
'
1Ij 


Wycieczka Z. O R. Koła Wileńskiego na lotnisku W Porubanku. 


Rozkaz taki powinien być don
czony każdemu członkowi 
Koła za pdkwitowaniclll za pośrednictwem Sekcyj Zawodo- 
wych względnie przez specjalnego posłallca. 

 3. Niezasłosowanie si
 członka do polecenia Zarządu w 
wypadkach wymienionych w pk. b. 
 2 .niniejszego regulaminu 
powinno być usprawiedliwione na piśmie po każdym wypadku, 
niestawienie się zaś na "rozkaz" 
 2 pkt. cj powinno być zgóry 
usprawiedliwione na piśmie z podaniem dostatecznych przy- 
czyn niestawiennictwa. 

 4. Dla dopilnowania wykonania powyższych postano- 
wiell. Zarząd powoła slałą Komisję Dyscyplinarną przy Zarzą- 
dzie, w składzie 3-ch członków i 2-ch zast
pców, zadaniem któ- 
rejb
dzie: l) rozpatrywanie zgłoszonych przez Zarząd Koła 


13
		

/Czasopisma_044_03_138_0001.djvu

			wypadków niez.astosowania się członków Z. O. R-u do zarz:}- 
dzeil Władz Związku wyszczególnionych w punktach b) i c) 
 2 
niniejszego postanowienia oraz 2) ,przedstawienia Zarządowi 
wniosków w przedmiacie pociągnięcia winnych da adpawie- 
dzialności. 

 5. Nieusprawidliwiane, wzgli;dnie uZ,J13ne przez Komisj
 
Dyscyplinarną za niedostatecznie usprawiedliwione, niezasto:iio- 
wanie .się poszczególnegi członka do zarządzeil władz związ- 
kowych wyszczególnionych w punktach h) i c) 
 2 niniejszego 
regulaminu paciąga za sabą następujące sankcje karne wed- 
ług wY.boru i uznania Zarządu: 
l) upomnienie na 'piśmie winnego członka przez Zarząd, 
2) 'Ostrzeżenie wtórne z wniesieniem do specjalnie w tym 
celu zaprowadzonej przez I\:omisji; Dyscyplinarną Zarządu Ksii;- 
gi Dyscyplinarnej Koła z jednoczesnel11 ewentualnem pozbawie- 
niem danego członka prawa do korzystania z pomocy, interwen- 
cji i opieki Zwi:łZku na 'Okres czasu do 1 raku. 
3) Zawieszenie w :prawach człanka, zgadnie z 
 9 pkt. 

tatutu Z. O. R. i przekazanie sprawy Związkawemu Sądowi 
Koleżeilskiemu ewentualnie z podaniem nazwiska zawiesza 
iBego w Komunikatach Związku oraz w perjodycznej prasie 
związkawej ("Znak" i t. p.). 

 6. Nawet jcdnOl'uzowe nil'usprawiedliwione niczastoso- 
wunie si
 do rozkazu władz związkowy eh. wymh'nionego w 
pkt. e) 
 2 niniejszego regulaminu. może poeią
nąć za sobą skut- 
ki przewidziane w pkt. 3 
 5 re
uluminu. 
B) W dziedzinie P. W. i W. F. 
Zarząd Okn;gu wspólnie z Zarządem I\:ała Wilellskiego 
'Opracował memorjał w sprawie uzgodnienia prac Z. O. R. z 
Federacj:ł P. Z. O. O., oraz innych pokrewnych Zwi:lZl,ów w za- 
kresie P. \\T. i W. F., kt6ra ta dziedzina dała dobre wyniki pra- 
cy na lerenie poszczególnych Kół. 'l\lasowej akcji przysposobie- 
nia rezerw przez Z. O. R. nie udało się d'Otychczas zorganiz'Ować, 
pomimo wie'lu starali i wysiłków Zarz:1du Okręgu, a to ze wzglę- 
dów niezależnych od Związku ofic. rez. w Wilnie. 
Kilkakrotne konferencje 'przeprowadzone na powyższy 
temat z mial'odajnemi czynnikami .na tut. terenie, jak datych- 
Czas nie dały wyników pozytywnych w zakresie szerszym, mo- 


14
		

/Czasopisma_044_03_139_0001.djvu

			gącym zaspokoić aspi:racje i słuszne. szlachetne ambicje Z. O. R., 
jako organizacji w pierwszym rz
dzie powołanej do realizacji 
haseł pogotowia obronnego narodu i ochrony granic Rzeczy- 
pospolitej. 
Fakt uruchomienia i przeprowadzenia z inicjatywy Okrę- 
gu przez poszczególne Koła powiatowe Z. O. R., a w pierw- 
szym rzędzie w Wilnie, kilku kursów tak instruktorów P. W. 


:" 
.'. .. 


.;łIł.i. 


- 
-.. 


, . 


., . 
'-c"': I.,;;;i.: 
 
" ,,.. .- "
1.
' : 
... /"'--.' 
. 
'\.'.]0"' - 
..... " 


.. 


... - 


.0 '1
 ..... 
--... '1 


-::. 

-:...t. 
	
			

/Czasopisma_044_03_140_0001.djvu

			rez. Dunin-Rorkowskicgo po szczegółowem przedyskuk1w:miu 
i uzgodnicniu wysłany został do G. I. S. Z. na ręce p. gen. Sosn- 
kowskiego. 
Celem ujednostajnicnia i odpowiedniego nasilenia prac 
P.W. na terenie całego Okręgu Komisja P.\". wysłała opracowa- 
ny w porozumicniu z władzami wojskowemi program wyszkole- 
nia dla ofic. 'rez. na okres zimowy i letni 1933-34 i wskazała Za- 
rządowi każdego K.oła do klórego z oddziałów wojskowych ma 
się zwrócić 'O pomoc 'przy organizowaniu wykładów i ćwiczeJi. 
\V wyniku odprawy Prezesów i Sekretarzy poszczcgól- 
nych I\:ół IP'Owiatowych Okręgu, przcprowadzonej w dniu 8-go 
grudnia HI33 r., uchwalono: 
a) w dzicdzinie wyrobienia obywatelskiego: 
, zważywszy, iż 'Poczucie 'Patrjotyzmu oraz wyrobienie ohy- 
watelskie wśród najszerszych warst społeczciistwa, w tej licz- 
bie przedewszystkiem wśród oficerów i podchorążych rezcrwy, 
jako clity tego społeczcJistwa, powołancj w decydującym mo- 
mencie do obrony własną krwią i życiem h'Onoru Narodu oraz 
nietykalności granic Pałlstwa, jest podstawowym czynnikiem 
i warunkiem obronności Pałlstwa, Zarząd Okręgu \Vilellskiego 
Z. O. R. nakazuje poszczególnym ,Kołom Powiatowym wszczęcie 
najcnergicznicjszej akcji propagandy w kicrunku uświadomie- 
nia obywatelskiego wszystkich członków ZwhlZku a pośn'dnio 
poprzez zrzeszonych oficcrów rezerwy szerszych warstw spo- 
łcczellstwa, a to w drodze czynnej pracy wszystkich członków 
Związku na tcrenic rozmaitych organizacyj społecznych w te- 
renie. 
h) w dziedzinic pogotowia bojowcgo i Iprzysposohienia woj- 
skowego: 
bior:!c pod uwagę, iż na wypadek cwentualnej wojny naj- 
ważniejszym warunkiem zwycięstwa jest .odpowiednie przcszko- 
lcnie rezerw, w pierwszym rzędzie doskonałe wyszkolenie ofi- 
cerów rczcrwy, jako kadry dowódców, Zarząd Okręgu \\'ileJi- 
ski ego nakazuje wszystkini Zarządom Kół Powiatowych Okrę- 
gu Z. O. H. rozpoczęcic natychmiastowej akcji w kierunku sa- 
mokształccnia się i szkolcnia wojskowego w-g ogólnych zasad 
i wytycznych podanych w wyczerpującym programie, opra- 
cowanym przez Komisję P. W. i W. F. Okręgu Le spccjalncm 
uwzględnieniem dwóch metod tej pracy: 


16
		

/Czasopisma_044_03_141_0001.djvu

			l) w drodze nawi:}zania jak najściślejszl'Ho kontaktu z 
micjscowemi władzami wojskowemi w celu otrzymania niez
 
hł:dnych fachowych wskazówek, instruktorów, sprzętu oraz po- 
mocy technicznej, 
2) w drodze uruchomienia kursów korespondencyjnych; 
tkóre umożliwi:} za pośrednictwcm ro-zsyłanych przez referen- 
tów wyszkolenia poszczególnych Kół ,Powiatowych odpowied
 


,. ._...... .6-:.: 


\ 
,.
;\ 


" ł 
; :.: 
.. !- . . 


1- 


-4.
 .+
:
 
 
- . 
" 
: --=-"'- 


, . \ 
. ' 
.. 


'"' 


,- , 


-, 
;:-
.
 _..' ,- =... ':=-. :-... 


':" 


,: 
 
.'\ 
"'\i 
,,
ł 


-:: 


--Ił". . 


". , 


".f. 


Obchód imienin Marsz. J. Piłsudskiego w dniu 19.111 34 r. - członkowie 
Koła Wileńskiego Z. O. R. podczas naboteństwa. 


nich zadaJ. aplikacyjnych z dziedJ;iny taktyki, organizacji oraz 
terenoznawstwa jak i wogóle wiedzy wojskowej dotrzeć do każ- 
dego z oficerów i podchonlżych rezerwy, rzuconych nieraz 
do najdalej położonych zał--ątków danego powiatu. 
c) Pomoc KoleżeJlska: 
w dzi('()Zinic pomocy koleżeJlskil'j Zarz
ld Okręgu inter
. 
we'l1jował nil'jednokrotnie (zawsze ze skutkil
m dodatnim) na 
Icrenie poszczególnych urz
dów i instytucyj bezpośrednio oraz. 
przcz Centralt: Związku w \Varszawie, staraj
łc się przeciw- 
działać grożącej redukcji swoich członków i śpieszył z doraź- 
n:} 'pomocą matcrjaln:ł potrzebuj
lcym jej członkom organi- 
zacji. 


2 


..-.. 


. 


1'7
		

/Czasopisma_044_03_142_0001.djvu

			Aby ujednostajnić działaIność Zwi:łzku w dziedzinie sa- 
mopomocy, Zarząd Okręgu opracował i rozesłał wszystkim Ko- 
łom ".Regulamin Sekcji Pomocy I\.oleżeńskiej" z poleceniem 

cisłego przestrzegania, zawartych w tym regulaminie posta- 
nowień. 
Zastanawiajqc się nad ogólH:1 klęską bezrohocia. która ho- 
leśnie dotyka licz'l1e rzesze byłych wojskowych a wśród nich 
rówliid oficer. rez., Komisja Interwencyjna Okrł:gu opracowała 
memorjał, który Zarz. Okręgu skierował do Zarz. Gl. z prośb:ł 
.(1 przedłożenie czynnikom miarodajnym: 
..Ciężkie położenie gospodarcze P:uistwa zlllusza Hząd Hz('- 
-czypospol'itej do przeprowadzenia koniecznych dla równowa- 

; hudżetu oszczędności w drodze redykcyj osobowych i rzt'- 
-czowych; w ZWhłZku z h'lII coraz to nowe falangi zostaj:ł poz- 
bawione pracy, wśród których niestety poważny odsetek 'ita- 
nowi:ł ci, którzy brali czynny udział w watkach o Nicpodleg- 
ł-ość, oraz o całość granic PaJI'stwa. 
Rząd Rzeczypospolitej kilkakrotnie przez usta swych 
plZedstawicieli dawał zapewnienia, że praca w P3Iistwie mUSt 
znaleźć się przedewszyslkiem dla tych, którzy o wolnośl
 PaJ'l- 
,stwa i Jego całość walczyli. 
Związek Oficerów Hezcrwy Rzeczypospolit('j Polskiej, gru 
jJuj:lcy w swych szeregach kilkanaście tysięcy byłych i przysz
 
łych obrOliców Ojczyzny, uważa za swój, jako zespołu dowód- 
.ców w rezerwie, obowiązek wyst:łpić w obliczu grożących no- 
wych redukcyj, w obronie w<;zystkich, bez różnicy stopnia: ran- 
gI, h. wojskowych - kombatantów, którym grozi utrata pracy, 
tego jedynego środka egzystencji i znal('zi('nie się na hruku. 
nieraz z całą rodzimł. 
W wyniku powyi.szego Zarułd Okręgu Wileliskiego Związ- 
ku Oficerów Rezerwy Hzeczypospolitcj Polskiej, powołuj:łC sił:: 
J) na przytoczone wyż('j oświadczenia przedstawicieli HZ:ł 
du i 


2) na zasługi, położone przez hyłych żołni('rzy, którzy nie- 
raz krwią własn:ł zadokumentowali swoj:1 szczeni a bezintere- 
sowną chęć służenia Ojczyźnie w najkrytyczniejszych dla Niej 
chwilach, zwraca się uiniejszem do czynników llliarodajnych 
z prośbą o pominięcie -przy ewentualnych redukcjach byłych 


18
		

/Czasopisma_044_03_143_0001.djvu

			wojskowych ohroilców O jczyzny; uwzgłędniaj
lc tak. zasługi 
każdcgo z nich, jak i ofiary przez nich poniesione. 
Zarząd Okręgu Wilcńskiego Z. O. R., uznając w zasadzie 
-elemcntarne prawo wszystkich ludzi do pracy, do tego najwyż- 
szego dobra, jakiem jest możność zarobkowania, tem niemniej, 
wobec coraz to więcej zwężajqcego się rynku pracy, uważa, iż 
<>bowiązkicm Państwa i społeczeństwa, a przedewszystkiem czyn- 


.. ił \'".'. .- 


. 

 


" \ 

 l 
.... I 
'.. 
 
 I 


. 

: f'." lo- 
'. 
:'4" 
. ., 
. ł
 . 


'-" 



. 


: 


.
 ,

,'. 


" 
 
.. .., 


.. 
o, 
. ..t 


.- 
. 



.... 


. 


........ 


. .- 
..

 
. 

. .
 .:: ' , ' .J 
l- -. -:;. 1 "I ...... 
ł..;...;. . ....: ..... . 
. ...
,... :" 


""'
:"'ł 


.. -ł.

 
-.-. 


.10.. ;. 


Święto oficera i podchorątego rezerwy w dniu 30 kwietuia 1933 r. delega- 
cja składa wieniec na grobie ś. p. Biskupa Władysława Bandurskiego. 


ników do tego powołanych jest przeprowadzenie odpowiedniej 
selekcji - niezbędne a sprawiedliwe zróżniczkowanie w sensie 
podzielenia kandydatów .na bezrobotnych: na więcej potrzebu- 
jących pracy i na ludzi, mających takie lub inne źródła egzysten- 
cji i środki utrzymania. 
Wychodząc z tego założenia, Zarząd Okręgu Wilcllskiego 
Z O. R., zdając sobie dokładnie sprawę z tego, że przeprowadzane 
redukcje są nieraz bezwzględną koniecznością PaIlstwa, jako 
środki zaradcze w 'kierunku odciążenia rynku pracy, proponuj"e 
-co następuje: 
l) niedopuszczenie do zajmowania przez jedną osobę kil- 
ku intratnie płatnych stanowisk jednocześnie, o ile jedno z nich 


19
		

/Czasopisma_044_03_144_0001.djvu

			zabezpiecza w zupełności minimum egzystencji tej jednostce 
wraz z jego rodziną; 
2) zwolnienie m
żatek, których m
żowie zajmują stanowi- 
'Ska, zapewniające byt danej rodzinie; 
3) zwolnienie z pracy zarohkowej wszystkich emerytów. 
pobierających zaopatrzenie emerytalne, dostateczne do zapew- 
nienia danej rodzinie minimum egzystencji; 
4) skasowanie w przedsiębiorstwach państwowych i samo- 
rządowych, urzędach i inslytucjach wygórowanych uposażell po- 
szczególnych jednostek w postaci gratyfikacji, bilansówek i t. p. 
ora.z określenie pewnego łącznego dochodu jednostki pracującej. 
jako dopuszczalnego maksimum wynagrodzenia za pracę; 
5) wydanie przez Prezydjum Rady Ministrów wszystkim 
resor10m i podwładnym organom polecenia o przeprowadzenie 
ankiety wśród wszystk'ich, tak zatrudnionych obecnie, jak i przyj- 
mowanych na przyszłość pracowników we wszystkich urzędach, 
instylucjach i pr,zedsięhiorstwach. w celu zaprowadzenia przez 
dany urząd (inslytucję i t. p.) ścisłej ewidencji personalnej, opa1'- 
tt'j na wspomnianej wyżej ankiecie, a to w drodze wypełnienia 
przez kai.dcgo z pracownik(nv specjalnego, bardzo szczegółowego 
i przejrzystego k westjonarjusza, odzwierciadlającego stosunek 
każdego z pracownikóów do ,Pailsłwa Polskiego w okresie walk 
o Kiepodległość Of3
 stopiell spełnionego ohowiązku względem 
OjczyZllY. 
Za przykładem doceniania i wyróżniania w życiu i pracy 
pokojow
'j tych, którzy IH'ali udział w wojnie światowej, .niech 
służy nam jedno z silniejszych i kulturalniejszych pallsłw Euro- 
py., jakit'm jest A,nglja. Każdy komhatant angielski posiada tam 
specjalne zaświadczenit, wojskowe z oznaczeniem przebiegu służ- 
by na froncie. Przy uzyslwniu pracy w instytucjach pailstwo- 
wych. przy jednakowych kwalifikacjach z 'konkurentami, powyż- 
sze zaświadczenie, ze wzmiank
ł, że 'przehieg służhy był "dohry'" 
dla decyduj
łce znaczenie. 

'laj;łc niezłomną wiarę, iż słuszne. a zarazem nader skrom- 
i1£' poslulały b. obrońców Ojczyzny znajdą zrozumienie u RZ
łdu 
Najjaśnit'jszC'j Hzt'czypospolilPj oraz masowe poparcie wśród 
hratnich org3.nizacyj, przesyłamy powyższy nH'morjał do rozpa- 
Irzenia i decyzji. 


20
		

/Czasopisma_044_03_145_0001.djvu

			VII. KOMISJA ZAGADNIEŃ GOSPODARCZYCH PUZ\' 
ZARZ.\DZIE OKRĘGO\V\'
1. 


Uchwałą Zarz
łdu Okr
gowego Z. O. H. w \Viłnie, w dniu 
8 Igrudnia 1933 r., postanowiono powołać w ramach Zarządu 
Okręgowego Z. O. R.. J
omisję dla Badał"l Zagadnieli Gospodar- 
czych z odpowi('dniemi sekcjami przy Zarz:}dach poszczegól- 
nych Kół, oraz referatami w poszczególnych g'Ill'inach. 
Konieczność zaznajomienia oficera n'zerwy 'ze sposobami 
zaopat.rzenia armji w czasie pokoju i wojny tak w niezbędny 
sprzęt, jak i w środki żywności z jednej strony, z drugiej zas 
umiejętność współdziałania z czynnikami rządowemi i samorz
ł- 
dowemi nad zwalczaniem kryzysu i bierności wśród społeczeli- 
stwa stworzyły potrzebę powołania Komisji, któraby zaznaja- 
miała kolegów ze wszystkimlli zjawiskami życia gospodarczego. 
\Ycale nie obojętn:} jest rzecz:} dla oficera zorjentowanie się 
w jakiel-{o rodzaju ośrodku gospodarczym znajduj
ł się jego for- 
macje, które warsztaty wytwórcze na wypadek wojny w naj- 
krótszym czasie będ
ł mogły być zastosowane do celów wojen- 
nych, jakiemi etapami hędzie mogło odhywać się dostarczanie 
żywności i broni. 
Pmistwa s
lsiednie, jakkolwiek znajdują się w lepszych od 
nas warunkach ze względu na układ sił politycznych, ustawicz- 
nie czyni
ł przygotowania, hy na wypadek wojny zapewnić swe- 
mu krajowi c:lłkowitą samowystarczalność. (j nas, niestety, pra- 
wie nic w tej dziedzinie się nie robi" jakkolwiek świeżo jeszcze 
w pamięci tkwić winny wypadki ostatniej wojny, kiedy począw- 
szy od armat do puszek konserw, wszystko musieliśmy z zagra- 
nicy sprowadzać; skutki tego w formie ogTOmnycil długów pail- 
stwowych długo jeszcze odczuwać b
dziemy. 
To też Ipowołana do życia Komisja .ma nacelu przygotowa- 
nie idei samowystarczalności za pośrednictwem kolegów w ca- 
łem społeczeilstwie lwIskiem; już dziś winny iść przygotowania 
przemysłu, rzemiosła 'i rolnictwa tak, by na pierwszy zcw cały 
naród stanął w obronnym szyku: jedni w okopach, drudzy w war- 
sztatach. Szczegółowy program działalności Komisji w kierunku 
przysposobienia go!>podarczego podany zosłanil' w specjalnym 
komunikacie. 
d) \Yspółpraca z pukrewnemi organizacjami. 


..b.... 


\ 


21
		

/Czasopisma_044_03_146_0001.djvu

			Specjalną uwagę Zarząd Okręgu poświęcał współpracy z 
pokrewnemi organizacjami b. wojskowych, zrzeszonych w Fe- 
deracji \Vojewódzkiej przez systemat,yczne i stałe delegowanie 
swoich przedstawicieli tak na kolejne 'posiedzenie Zarządu Fe- 
deracji, jak i na specjalne konferencje, poświęcone poszczegól- 
nym zagadnieniom, a w tej Iicz'bie i w pierwszym rzędzie: 
1) Sprawie akcji niesienia pomocy bezrobolnym, 
2) ,Akcji odznaczeniowej w zwi:}zku z nad
miem Orderu 
Niepodległości, 
3) Przedewszystkiem zaś kwestji przysposobienia wojsko- 
wego rezerwistów. 
Sprawa zmiany statutu Federacji P.Z.O.O. była przedmio 
tem gorącej i wszechstronnej dyskusji zainteresowanych zwią- 
zl.ów, wchodzących w skład Federacji Wojewódzkiej, w tej Iicz- 
Lie w pierwszym rzędzie Związku Oficerów Rezerwy Okręgu 
Wileilskiego. 
Pierwotnie podawane koncepcje utworzenia nowego kon- 
glomeratu w formie t. zw. "Legjonu Polskiego" upadły, nato- 
miast zwyciężył punkt widzenia Okręgu \Yileilskiego Z.O.R. 
slwierdzaj:lcy, że Zarz:}d Okręgu \Yih""lskiego Z.O.R. uważa za 
niewskazalle tworzenie jakichkolwiek b:}dź nowych organizacyj, 
nalomiast uważa za jedynie celowe dokonać wyeliminowania ze- 
wszystkich istniejących Związków i Stowarzyszeil oddziałów 
taklycznych, zorganizowanych na wzór armji czynnej i podpo- 
rządkowanych Komendzie Głównej przy Federacji P.Z.O.O. 
w \Varszawie. Powyższa uwaga Zarz
łduOkręgu została pru'z 
czynniki kO'\llpcłentne przyjęta do wi
ldomości, jako 'podstawa 
do dalszych rozważalI nad sprawą zreorganizowania Federacji. 
Ułatwieniem w płaszczyźnie współpracy Okręgu Z. O. R. 
w Wilnie z ZarL:}dem \Vojewódzkicj Federacji była ta okolicz- 
ność, iż slanowisko Prezesa Zarządu Federacji w \Viłnie piasto- 
wał i nadal piastuje Prezes Zarządu Okręgu Wileńskiego Z.O.H. 
- kpI. rez. dr. Edward Góra. 
Szczególny nacisk kładł Zarząd Okręgu na współpracę 
Z.O.R., ze Związkiem Rezerwistów i h. \Vojskowych, widn}c 
w tym ostalnim przyszłą formę ogólnego związku b. wojskowych, 
ohcjmuj:lcego trzy zasadnicze grupy: 'Oficerów, podoficerów i sze- 
regowych rezerwy. 


22
		

/Czasopisma_044_03_147_0001.djvu

			""'-- 


, 


Wychodząc z tego założenia Okręg Wileilski wystąpił prze/: 
swych delegatów na Walnym Zjeździe Oficerów Rezerwy w Gdy, 
ni z daleko idącym wnioskiem treści następującej: 
"Walny Zjazd Delegalów Z.O.R., TOlUmeijąc, że jedyną o,s,loją 
wolności i niepodległości pańsiwa jest silna i jednolila a.rmja rezer- 
wowa, że pracę nad stworzeniem tej armji, jej wojsokowem i obyw.\- 
telskiem wychowaniem, w pierwszym rzędzie podjąć winien Z.O.H 
i zdając sobie spraw
. iż Federacja P.Z.O.O., w obecnej swej fO'l'mie, 


. """"'!:' 


., 
. . 
""- 



. 


t., 
- ..
 
;,,' 


.... 
''''. "- 


, 
 -t 


\ 
 ,i..' 
..
 \ - ,'./
 "- 
'., -, 1\.. .- 
_ ".. ,- . 
\
 


'" 


',-. 
.' 
)- 
"\ " 



 

 


..O}'.. 



:\.. ł
 


r \ . 

: . 
 T 
.;1''' 


'- 


"" 



. 
.. 


., 


-,..... 


Zdjęcie z ćwiczeń w terenie ofic. rez. Koła Grodzieńskiego 4.VlI,l932 r. 


luźnie t
'lko łącząca samodzielne Związki b. Wojskowych, nie moźł!' 
być tpodwaliną do pows,lania wielkiej armji rezerwowej. jednoczącej 
już podczas pokoju wszy.slkich b. wojskowych, że przeto dąźeniem 
naszem winno być zlanie się wszystkich Zwią2Jków w jedną organi- 
czną całość, .stwierdzając, źe jedynym Związkiem wchodzącym " 
skład Federacji, klóry jednoczy W1szysllkich b. wojskowych, bez róż. 
nicy stO;pnia, jest Związek Hezerwi.sl6w - poslanawia: Z.O.R. wslt;. 
puje do Związku Rezerwisl6w jako Sekcja Oficerska i przyslh;pul
 
do pracy II ad wojskowem i obywaleiskiem wychowaniem miljono- 
wej masy rezerwi'sI6w". 


.. 


\Vniosek tcn jednak nie uzyskał wi
kszości na \Yalnym 
Zjeździe a to ze wzgl
du na podane Zjazdowi przez czynniki 
miarodajne nadzieje i zapewnienia co do uporządkowania i de- 
finitywnego załatwienia w skali ogc,)lno-pailstwowcj palącej kwe- 


23
		

/Czasopisma_044_03_148_0001.djvu

			filji przysposobienia rezerw w porozumieniu z powołanemi Tążymi, gdyż poczucie to zależy nietylko od dy- 
scypliny, lecz .także od kultury; 
7) życie organizacyjne związków. obok czynników natury wu-j 
skowej, zawiera 1a'kże czynniki wychowawcze, ideow!' 
i obywa'lelskie: . 
istnienie dWfkh odrębnych związ,ków absorbuje ni
potrzcL- 
nic energję na \Sprawy organizacyjno-techniczne _ 
VII Zjazd Delegatów KM Wiileilskiego Okręgu I)oleca deleg:.- 
!tom swym na Walny Zjazd Delegatów Z.O.R''U w Gdyni wystąpić 
z wnio,skiem w sprawie zmiany Sta,lutu, w sensie 'Przyjmowania 11.. 
członków Z.O.R.'u także i podchorążych rezeTwy". 


24 


r 


I 


I 


I
		

/Czasopisma_044_03_149_0001.djvu

			I 


\\'niosek ten, jakkolwiek nit'znaczną większością \\'alnego 
Zjazdu, został odrzucony, jednak mimo to są wszelkie dane by 
twierdzić. iż na przyszłym \Valnym Zjeździe, 111aj
łcym si
 odbyć 
w f'oku 1934 w Lublinie zostanie przyjęty. 
f) Propaganda Zwi
łzku. 
Zarząd Okręgu nic zaniedbał rÓwnież sprawy propagandy 
organizacji przeciwnie, kładł na nią specjalny nacisk. Poza "y- 
slematycznem umi('szczaniem w pcrjodycznem wydawnictwie 


,L 


'.
 


et r 

 
" .\ 
.{; , ;.. ;ł 
. 

 .,. 
T 
........ .......-0..-- 
- 


c' 


,I 


I 
. . 
, 


-r.' '';' 'J 
..; \
'" J, 


- ł:..t
 
 ,; .' 
. 'łlr' f -"\o- 
 <Ą: 
.' 
.' '
;
'. 
. 
'... '. 
. - 7.:-,_> 
.. 
 
;.

,. ," .' 


,.".J-' : 


Zdjęcie z ćwiczeń w terenie ofic. rez. Koła Grodzieńsltlego 28.V. 1932 r. 


I 


I"ederacji w Wilnie p. t. "Armja Hezerwowa ' (później "Armja w 
R.ezerwie"), szeregu artykułów, poświęconych Związkowi Oficf-- 
rów R.ezerwy i jego działalności. umieścił szereg artykułów i 
sprawozdall w wydawnictwie Z.O.H. "Znak" we Lwowie, "Biu- 
letynie Federacji P.Z.O.O." w \Varszawie, w ,,'Polsce Zbrojnej' 
oraz w .miejscowej prasie codzicllIl£'j wszystkich kit'runków, obli- 

zonej na szersze grono czytelników; wydał kilkanaście komun i- 
Jiatów, w tej liczbie Nr. Nr. 3 i 10, poświęcone wyf:}cznie spra- 
wom organizacyjnym ](M na len'nic Okr
gu. Hcprezentował Z. 
O.H., na wszelkiego rodzaju konferencjach i komisjac.h, poświi:- 

onylll poszczególnym zagadnieniom jycia społecznego w \Vil. 
nic i na prowincji. Przyjmował czynny udział w akcji L.O.P.P., 


25
		

/Czasopisma_044_03_150_0001.djvu

			powołuj
lc do życ'ia z własn('j inicjatywy i uruchamiając przy po- 
mocy Zarz
du L.O. P. P., kursy obrony przeciwlolniczej i prze- 
ciwgazowej tak dla członków, jak i nieczł{)nków Z. O. R. Przyj- 
mował udział w propagandzie Ligi Morskiej i Kolonjalnej,. 
,.Święta :\Iorza". Poświl:cił dużo uwagi oraz wysiłków akcjl 
Iniarskil'j, propagowanej przez gen. Lucjana 2eligowskiego. 
zwołujqc w tym ostatnim celu, sepcjalny Zjazd Oficerów Rezer- 
wy - rolnik6w, z terenu całego \Vojewódzlwa Wileńskiego, na 
klórym to Zjeździe przez fachowe siły były wygłoszone referaty 
na l('mat przydalności rodzimych wyrobów włókienniczych dLł 
potrzeb obrony pailsłwa oraz dla celów samowystarczalności 
gospodarcu'j. \Y wyniku lego Zjazdu została wyłoniona Sekcja 
zawodowa Z. O. H., a mianowicie - SI'kcja Rolnicza. 
Propagowano również III Targi Północne w \Vilnie przeL. 
wysłanie do poszczeg6lnych Kół Okręgu oraz do innych Okrę- 
gów Z.O.R., zaproszeJI do zorganizowania zbiorowych wycieczek 
oficerów rezerwy na te Targi, oraz wezwania do dalszego ze 
swej strony propagowania tychże. 
Kulminacyjnym punkiem, propaguj
lcym naszą Organiza- 
cję na terenie Wilna i całego Okręgu Wileilskiego, jego siłę or.\Z 
lężyznę organizacyjn
l i dyscyplinę wewnętrzmł był obchód 
"Święta Oficera Rezerwy", połączony z VII Zjazdem Delegatów 
Kół Okręgu Wilellskiego Z. O. R. w Wilnie, w dniach 29 i 30 
kwietnia 19;-ł3 rCJku. 
Uroczysla Akad('mja, któnł zapocz
łłkowane zoslało "Świ
- 
lo O. R.", a która odhyła się w salonach Oficerskiego Kasyn
ł 
Garnizonowego w ohecności przedstawicieli wyższych miejsco- 
wych władż cywilnych i wojskowych, skupiła, poza olhrzymią 
masą zaproszonych gości, do tysiąca oficerów rezerwy. 
Specjalnie opracowany oraz ustalony również i na przy- 
szłoś(
 ceremOlljał olwarcia uroczystości "Dnia Oficera Rezerwy'" 
rozpoczęly złożeniem hołdu Hetmanom i \\'odzom Narodu oraz. 
ślubowaniem wierności tradycjom rycerskim i wytrwałości w 
służbie Ojczyźnie, wypadł nad wyraz imponująco i pozostaw;ł 
po sobie niezatarłe wrażenie li wszystkich obecnych na Aka- 
demji. 


26
		

/Czasopisma_044_03_151_0001.djvu

			r 


Hola tego hołdu-ślubowania brzmi następująco: 
Niech Będą uczczeni: 
JAN TARNOWSKI - hetman wielki koronny - zwycięzca 
\Vołochów, JIm;kali, Turków i Tatarów z pod Obertyna, Orszy 
i Tarnopola, pewna ostoja tronu Zygmunta Starego wśród niesla.. 
wnej WOJIlY kokoszej i Zygmunta Augustawol)ec oszczerczej kam. 
p(lllji przeciw małżeństwu z Barbarą. 
KONST ANTY WiTROWiKI - lletmllll wielki litewski - 
zwycięzca z pod Orszy; Rusin szczery i najwierniejszy zarazem 
przeciw mongolskiemu barbarzyństwu Tatarów i Moskali - Rze- 
czypospolitej obrońca. 
JAN ZA2UOYSKI - hetman wielki koronny i kanclerz-towa- 
rzysz Stefana Batorego z pod Połocka, \\-'ielkicll Luk i Pslwwa,. 
ukróciciel warcllolstwa Zborowskicll, pogromca l\Iaksymiljanu 
Rakuskiego, podpora tronu Zygmunta III, protektor Jeremjasza 
lI/ollily na tron wołoski - fundator akmlemji zalJlojsl.:iej. 
ST AN/SŁA W ZÓŁKIE\VSKI - hetman wielki koronny - 
poskromiciel Kozaków i Tatarów, zwycięzca rokoszan z poll Gu- 
zowa i /JO.
rednik między Królem Z
1fJIJIl/lltem /II a zwyciężonym 
buntownikinn Zebrzydowskim; zwycięzca z pod Kłuszyna, zdo- 
bywca JIIod.:wy i jej całoroczny ku ogÓlnemu szacunkowi Moskali 
wielkorzwIca, Cara lVasyla Szujskiego z braćmi do niewoli wziąw- 
szy, w triumfie do Krakowa wprowadził; brak zgody na sejmie 
i zrozumienia niebezpieczeiłstwa tureckiego śmiercią bollaterską 
pod Cecorą przepłacił. 
J
łN KAROL CHODKIEWICZ - lIetman widki litewski - 
przesławny zwycięzca Szwedów pod Kircllolmem, obrońca In- 
flant, zwycięstwem Clwcimskiem zmył plamę klęski cecorskieJ. 
lecz sam w obozie sterane życie zakoiiczył clmmlebnie. 
LEW SAP/EllA, - lletnwn wielki litewski - obywatef 
i urzędnik, któremu równego zarazem w nauce, cnocie i zasłudze 
nie miała pewnie Ojczyzna i za którym jakby za murem bezpiecz- 
nie stała. Stf/tut litewski po rusku ułożył, pracując niemniej nmf 
zaprowadzeniem trybunału w Litwie. \V wyprawie Smoleńskie],. 
burzące się o żołd zaległy wojsko litewskie własnym majątkiem 
zaspolwil. Bronił mężnie Inflant od napaści SzwedÓw, odniosłszy 
znaczne zwycięstwo pod zamkiem LewelJl, odbijając zajrte przez 


'O
		

/Czasopisma_044_03_152_0001.djvu

			Gustawa Adolfa Dyneburg, Kryzburg, Awikszt, Lutzen, Retzen 
i Marilwuzen. 
STANISŁAW POTOCKI - przezwiskiem Rewera - lIet. 
man wielki 
koronny, ucz('stnik 46 bitew przeciw Szwedom, Wo- 
lochom, Mo.
kuli, Turkom, Tatarom i Kozakom, obrOllca Rzeczy- 
pospolitej za czmów "potopu" Ojczyzny. 
PAWEŁ SAPIEHA - lIetman wiell.:i litewski -- mąż Cllót 
najwyższyclI, Junowi Kazimierzowi w nujcięższycll terminach 
wierny, słynny poświęceniem całej swej fortuny; ziem \r. ]('
ię.. 
stwa Litewskiego od kilkoletniego najazdu moskiewskiego wy- 
hawca. 
STEFAN CZANIECKI - Iletl1UIll polll1/ koronny - niestru. 
dzony tejże epoki bollater, SzwedÓw niezrówllany pogromca, pod 
którego wodzą żołnierz polski zaniósł swą chwałę, aż do D(Ill/i 
dalekiej. 
JAN SORIESKI - hetlllan wielki korolIIlU - po świetnem 
zwycirstwie cllOcimskiem do godności królew.
kiej przez naród po. 
dnie.
ionu, postracll islalllu, krzyża niezwycir:ollY obroiica, \Vie- 
dnia prze.
lawny z rąk niewiernych wyl>awicid. 
Książe JÓZEF PON/A.1'U\\'SI\J - ostatlli wódz naczelny 
w ostatniej wojnie RzeczYPO!ipolitej - mini.
ter WOjllY Księstwa 
Warszawskiego; wzór honoru i cnót rycer.
kich. 
TADEUSZ KOŚCIUSZ/\O - Naczelnik Narodu i obrOllca 
ostatnich duvil jego niepodh'yło.ki, który cały lud polski podnió.
' 
do godności olJywatela pmlstwa. 
JAN IIENRY/\ [).1JJROWSKI - generał. J\'ie dał umrzeć idei 
niepodległości i imieniowi żo/nit'rza pol.
kiego, tworząc bo/wtl'rskie 
pulki legjonów na obczy::nie i wypisując na sztandarze szcz
Jtne 
Ilasła: "Wszyscy ludzie wolni są braćmi". 
ROMUALD TRAU(;UTT - ostatni w okresie niewoli z orę- 
żem w ręku o sprawr 1.liepodleglo.
ci bojownik; Rządu Narodowe- 
go w powstllniu styczniowem prezes; w cytmieli warszmlJ!ikit'j 
śmiercią męczel/.
twa na stryczku niezniszczalność wolnego ducha 
polskiego zadokumentował. 


Chwalebnemu życiu i śmierci wodzów naszych cześć/ 
Pamirci ich wiecznie słynąć - a poczynaniom naszym win- 
llie iść w ich śladu. 


28 


j
		

/Czasopisma_044_03_153_0001.djvu

			ł, 


Dla charaktcrystyki wrażcń odniesionych z tcj Akadcmji. 
podajemy jedcn z wielu głosów prasy wilellskiej: 
"Gdy na otwarciu Zjazdu Oficerów Rezerwy zabrzmiała n3Kl
 
.trąhka i, po kró4kiej deklaracji prezesa Związku, najmłodszy of:rer 
rezerwy ,począł odczytywać slawne imiona najstarszych \Vodzów. 
a w.szyscy obecni wyprężyli się na baczność razem z imionami be, 
hater,skich hetmanów, załopotaly w duszach zwycięskie szta
ldary 
polskie z pod Orszy, Smoleń'ska, Pskowa, Mo.skwy, Kircholmu. 
Chodma, \Viednia j iylu, iylu miejsc. gdzie- lała sl jej rola w budowaniu przyszłości..... 
("Słowo" z dnia l maja 1933 roku). 


J 


Przemarsz nash:pncgo dnia (30.IV. 33 r.) kilkusct oficcrów 
rczerwy w karnych szcrcgach, wywołał powszechne zdumicnie 
co do ilości zorganizowanych oficerów rezerwy i zachwyt nad 
ich karności:ł i dyscypliną. 
\\'ilno po raz pierwszy zobaczyło blizko tysi:lczną gromad.; 
oficerów rczcrwy, zda'Yałoby si
 chodz:rcych luzem, lecz jednak. 
gdy t-rzcba, zorganizowanych w karną kolumnę i gotowych do 
każd{'j akcji obywatelskiej. Ujrzano uporządkowane sz;yki żoł- 
nierzy-dowódców, oficerów rczerwy, maszerujących miarowym 
krokiem w wyrównanych szeregach, niezalcżnie od rangi. wieku 
i zajmowanych stanowisk w społeczclislwie: stary pułkownik 
obok młode
o 'podchof:lżego; przcłożony obok swego podwładne- 
go w życiu codzicnnem. \Vspólna ich myśl ł:łczyła, wspólna idea. 
wspólny obowhłzek... 
g) Komisje Zarządu Okręgu. 
\Vohcc nawału rozmaitego rodzaju zagadni£'ll, stojących 
przed Zarządcm Okręgu, Zarząd w celu uporząkowania metod 
swej działalności, zdecydował podzielić pracę pomit,:dzy poszcze- 
gólnc wyłonione Komisje: 
1) Organizacyjna, pod przewodnictwem Pn'zesa Zarządu 
l,pl. K. S. rcz. Dr. Edwarda GÓry. 
2) P. \V. i \V. F.. pod przewodnictwem płk. cm. \\'ilolda 
:lfir.
kiego. 
3) Propagandową. pod przewodnictwem \\'iceprezl'sa pur. 
n'z. Mgr. Kazimierza Młunarczykn. · 
4) Interwencyjna (Pomocy Koleżellskicj), pod przewodnict 
w£'m kpI. rcz. JÓ=e/" Feli. 


29 


.Jb.....
		

/Czasopisma_044_03_154_0001.djvu

			5) Finansowo-Gospodarcza, pod przcwodnictwem 
karlml 
ka Zarządu, por. p. r. Kazimierza Pożaryskiego. 
Zakres kompentencji tych Komisyj oraz sposÓb ich działal- 
ności został określony specjalnic w tym cclu opracowanym re- 
guhuuinem. W celu ujednostajnienia metod pracy na terenie całe- 
go Okręgu, Zarząd polecił 'poszcz£'gólnym Kołom zreorganizowai
 
swoje Zarządy na podstawie powyższych zasad, powołuj11c z po- 
śród członków tych Zarządów odpowiednich referentów do pro- 
wadzenia każdego z wyżej wyszczcgÓl'llionych resortów. 
h) Sekn'larjat. 
Kierownictwo Sekretarjatu powierzonu por. rez. Mikoła;()wi 
Kondmtowiczowi, zastępcy Sckr£'larza Zarządu Okręgu zarazcm 
Sekretarzowi Zarządu Koła \Vileilskit'go Z. O. R. - SeJ,retarjat 
zatrudnia jedną siłę pomocniczą (maszynistka). 
Praca Sckretarjatu: SPlixdarjat Okręgu prowadzi dzi£'lmik 
podawczo-odhiorczy. przeprowadza bieżącą lwre!>pond£'ncję z Za.. 
rządem Głównym, Zarządami Kół wchodzących w skład Okręgu 
Wileilskicgo, oraz z \Vładzami PaiIstwowemi i \Vojskow£'mi, 
Zwhlzkami i Stowarzyszcniami b. \Yujskowych. - Protokułuj{' 
przebieg 'posiedzełi Zarządu, rozsyłaj11c nast
pnie odpis takowych 
na 14 dni przcd nowym posicdzenicm do wiadomości poszczegól- 
nych Zarządów Kół Okręgu wraz z dołączonym dOlI porZ11dkiem 
dziennym przyszłcgo posiedzcnia Zarządu. Rcdaguje Komunika. 
ty Zarządu Okręgowego. Prowadzi szczegółową ewidencję człon. 
ków Z. O. R.-u z tcrcnu całego Okręgu uaktualniając takową 
w miarę zaszłych zmian. ]{orespondencję wpływającą do Zarzą. 
du przedkłada do decyzji Prezesa, 'poczcm rozdziela pomiędzy 
poszczególnych referentów i przewodniczących Komisyj ogólnych 
Zarządu. Układa materjał sprawozdawczy kwartalnie - do Za. 
rządu 'Głównego Z. O. R. w \\
arszawie i Zarządu \\'ilellskiego 
Fed£'racji P. Z. O. O. w Wilnie. ,Przyjmuje i załatwia codziennie 
interesantów przybywających do Zarządu Okręgow£'go. 


5. POSZCZEGÓLNE KOLA OKRT
GlJ. 


Teren działalności Okręgu \VileiIskiego obecni{
 całkowicie 
pokrywa się z terenem Okręgu Korpusu Nr. III, obejmując 14 KM 
Powiatowych i 2 Delegatury, a mianowicie: l) \Vilcllskie, 2) Gro- 
dzieńskie, 3) Białostockie, 4) Wołkowyskie, 5) Lidzkie, 6) Szczu. 


30
		

/Czasopisma_044_03_155_0001.djvu

			zyńskie k/Lidy, 7) WołożYłiskie, 8) Oszmialłskie, n) Święcialł- 
skie, 10) Poslawskie, 11) Wilejskie, 12) Głębockie, 13) Brasław- 
.skie i 14) 'Mołodeckie, Delegatury: l) Suwałki, 2) Grajewo. 
O ile chodzi o działalność poszczeg()lnych K{,ł, to poza Ko 
lem \Yileńskiem, które tak ze 'Względu na swoją liczebność. jak 
i z uwagi na swoj
ł siedzibę w mieście Wilnie, jest najczynniej- 
szem . z innych Kół największą ruchliwość przejawia Koło Po- 


.",. 


,"' 



 


., 


" 


" 


. ' 


- 

. -.:- 



 


". 
 
 \ "' 
-.:
- = 
-- . 


'. < 


. , 


..... 
- ...... 


_ 

 ;. .....; '"..; _" (e:. 
 . 
.J '_' -
..
-::... '\."- 


't.:. 



 


..
;.. 


.' 
;o'."-T" . 


" 


łri' '. 
.::- 
. _..
 
 - 
 ..s
.:- 


. " 


, '. 


Koło Grodzieńskie Z. O. K. ćwiczenia w terenie - omówienie zadania. 


wiatowe w Grodnie. Okoliczność, że Koło Grodzieilskie jest poło 
żone w siedzibie Dowództwa Okręgu Korpusu III, jak również 
piecza, jaką specjalnie otacza tanll. Koło Generał Kleeberg, Do- 
wódca Dywizji stacjonowanej w Grodnie, daje temu Kołu wyjąt- 
kowe warunki pracy i rozwoju. Zaś energja i zapał zarówno 
Zarządu jak i całego Koła Grodzieńskiego mogą służyć za przyk- 
ład do naśladownictwa dla innych Kół Powiatowych Okręgu 
W pobieżnych szczegółach działalność Kół przedstawia się 
w sposób następujący: 
a) W dziedzinie P. W. i W. F.: 
Kolo Wilellskie: prowadzi planową akcję doskonalenia ofi 
(:erów i podchorążych rezerwy, studja poszczególnych bitew zeza, 


31
		

/Czasopisma_044_03_156_0001.djvu

			"\ 


sÓw wojny światowej i polsko-rosyjski('j, oraz ćwiczenia aplika 
cyjne na planie, w ramkach od plutonu do bataljonu piechoty. 
z oddziałami artylerji, w różnych fazach walki. Kierownikiem 
doskonalenia j('st p. kpt. Konig Henryk, Komendant Ośrodka P. 
W. i \V. F. 5 p. p. Leg. - Wykładowcami są oficerowie służby 
czynnej. Ćwiczenia aplikacyjne prowadzi p. ppłk. dypl. Gr
dziIi
 
...ki Juljan z 5 p. p. Leg. 
 Panadto prowadzone są systematycz. 
ne treningi strzeleckie i odbywają się zawody o odznaki strzelec- 
kie I, II i III klasy. - Członkowie Koła uczęszczają na wykłady 
i odczyty Towarzystwa \Viedzy Wojskowej. Wykłady, odczyty 
i ćwiczenia aplikacyjne odbywają się co tydzie)} przez 2 1 / 2 godziny_ 
W dziedzinie nrydlOwania Fizycznego Zarząd Koła w porozu- 
mieniu z p. kpt. Ostrowskim, Kierownikiem Ośrodka W. F., dąży 
do uruchomienia kursów: gimnastycznego, narciarskiego, bokser- 
skiego, szermierki oraz treningówoP. O. S. - Zarząd w okresie 
sprawozdawczym uruchomił kursy inst
uktorskie obrony prze- 
ciwgazowej i lotniczej drugiej i trzeciej katl'gorji na terenie Sek. 
cyj Zawodowych Koła a mianowicie: Sekcji akr. Urz. Ziem. 
i Pallstw. Banku Rolnego (słuchaczy 40-tu), Sekcji Samorządowej 
- Magistrackiej (słuchaczy 60-ciu), Sekcji Szkolnej -- Kurator- 
jum Okręgu Szkolnego (słuchaczy 53-ch), Sądów: Applacyjnego, 
Okręgowego i Grodzidego (słuchaczy 165). -- Zarząd Koła dyspo' 
nuje obecnie 24 instruktorami II-giej kategorji O. P. L. Gaz., ofi- 
cerami rezerwy, którzy kurs z wynikiem dobrym ukOlIczyli jesz- 
cze w kwietniu 1930 roku. Biorą oni udział w charakterze instruk- 
torów wprowadzonych obecnie przez Koło Z. O. R. w porozumie. 
niu z Ligą O. P. P., w kursach O. P. L. Gaz. 
Kolo Grod::it'll...kie: Zarząd Koła prowadzi systematycznie
 
według programu nal;;reślonego przez p. g('n. Kleeberf/a, wykłady 
i ćwiczenia z taktyki na temaly: nataroie, pościg, marsz ubezpie
 
czony, marsz zhliżania. marsz spotkaniowy. współdziałanie broni, 
tulział lotnictwa w walce naziemniej i t. d. \Vykłady odhywają 
się co tydziell. Ponadto Zarząd Koła GrodzielIskiego, w myśl pole- 
cenia Zarządu Okręgowego, opiekuje się dziedziną doskonalenia 
oficerów i podchor:tżyl'ł1 rezerwy z Delegatury Koła w Suwał- 
kaelI. Zorganizowane tam wykłady z taktyki i nauki o hroni 
. w porozumieniu z miejscowym Komendantem Garnizonu. 
Koło Białostockie: \V porozumieniu z ]{omendantem Garni- 
zonu oraz Zarządpm Tow. \Vicdzy \Vojskowcj prowadzi wykłady 


32
		

/Czasopisma_044_03_157_0001.djvu

			odczyty i zajęcia aplikacyjne na mapie dla członków Koła. Ponad- 
to prowadzone są systematyczne treningi strzeleckie na własnej 
. strzelnicy, zbudowanej.w swoim czasie kosztem blisko dziesięciu 
tysięcy złotych. 
Kolo Swięciańskie: W porozumieniu z Komendantem Kadry 
Instruktorskiej 5 p. p. Leg. przeprowadza ćwiczenia na stole pla- 
stycznym, tudzież treningi strzeleckie. \V początkach lipca b. r. 
odbył się Walny Zjazd Oficerów i Podchorążych Rezerwy z tere. 
nu całego powiatu w obecności delegatów Zarządu Okręgu, na 
którym zostały wygłoszone referaty: organizacyjny oraz poświę- 
cony zagadnieniom p. W. 
Kolo Wolkowyskie: W porozumieniu z Dowódcą 3 pułku 
strzelców konnych prowadzi systematycznie doskonalenie człon- 
ków w dziedzinie wiedzy wojskowej przez urządzanie wykładów 
z taktyki, odczytów z historji wojen 1 ćwiczeń na stole plastycz- 
nym i mapie. 
Kolo Lidzkie: W porozumieniu z Komendantem Garnizonu 
prowadzi systematycznie wykłady i odczyty z dziedziny wiedzy 
wojskowcj oraz ćwiczenia aplikacyjne. Ponadto prowadzone są 
treningi strzeleckie i narciarskie. 
Kola: Wilejskie, Postawskie, Glębockie, Molodeckie i Wolo- 
żyńskie: Akcja na tcrenie tych Kół jest nader utrudniona 
ze względu na wielkie rozrzuccnie członków w terenie, natomiast 
małe skupicnie w siedzibach Zarządów Kół. Zarząd Okręgowy 
przywiązuje jednak wielką wagę do akcji P. \V. na terenie powyż, 
szych Kół i dąży wszclkiemi siłami do urzeczywistnienia swych 
zamiarów co do ożywienia takowych. W tym celu poczynił już 
;tarania u \Vładz \Vojskowych K. O. P., a również w Okręgowym 
Urzędzie P. W. i \V. F. Okręgu Korpusu w Grodnie w kierunku 
uruchomienia planowej akcji doskonalcnia człouków wyżej wy- 
mienionych Kół w dziedzinie wojskowości czy to drogą korespon- 
dencyjną, czy też przez delegowanie do większych skupień ofice. 
rów rezerwy instruktorów -- oficerów służby czynncj. Ostatnio 
daje się zaobserwować ożywioną działalność Koła SzczuczYli- 
skiego k/Lidy. 
Kola: Rra.'ilaw!i1.:ie i Oszmiańskie: Po reorganizacji zarzą- 
dzonej przez Zarząd Okręgu i dokonaniu wyborów nowych Za. 
rządów, akcja przysposobienia wojskowego czasowo przerwana 
została zalecona nowym Zarz
ldom do ponownego jcj ożywienia 


33 


.....
		

/Czasopisma_044_03_158_0001.djvu

			według wskazÓwek Okręgu. \\' tmkcie tej reorganizacji odhył się 
w Oszmianie w dniu 11 czerwca 1933 roku, okazały co do licZl'b. 
ności i uroczysty co do formy Zjazd Oficerów i Podchorążych 
H.czerw
 z całego powiatu, poh}czony z dniem "Święta Przyspo 
sobienia \Vojskowego". Na Zjazd, który się odbył w obecności 
władz administmcyjnych, przcdstawicil'li Zarz
}du Okręgu \VI' 
lelIskiego Z. O. H.. , wojska i zaproszonych gości z pośród mit;j 
scowego społeczellstwa, stawiło się przcszło 60-ciu oficerów i pod 
choJ':}żych rezerwy. Zostały wygłoszone 3 refem ty. 
b) Akcja Kulturalno-Oświatowa: 
Zarządy Kół w \\'ilnie, Grodnie, Białymstoku i Lidzie posia- 
daj:} własne lokale Związkowe, co im znakomicic ułatwia Ur.l
ł- 
dZ
lIlie odczytów, zabaw koleżeńskich i t. d. -- Inne Zarządy 
w miarę możności dążą do uzyskania własnych lokali, w braku 
zaś takowych micszczą się tymczasowo przy powiatowych Zarzą 
dach Federacji P. Z. O. O. - Koło Wileńskie posiada hibljotekę, 
ktÓrą połączyło z bibljoteką Zarz
ldu Wojewódzkiego Federacji 
P. Z. O. O. w Wilnie. Bibljotckę prowadzi członek Sekcji Szkolnej 
Z. O. H. - por. rez. Edmund Biwul/. Inne Koła Z. O. R., wcho, 
dUlce w skład Okręgu, posiadają przeważnie małe hibljoteczki, 
składające się z książek o treści fachowo-wojskowej jak to: kom- 
plety "llihljoteki Rezerwy" omz wydawnictwa Głównej I\:sięgar- 
ni \Vojskowej: "llellona", "Przegląd Piechoty", "Przegląd Art y 
lery jski" i t. d. 
c) S P o I' t : 
Na terenie poszczególnych Kół Okręgu pozostawiony hył 
dotychc
as do kompetencji poszczególnych Kół oraz uznania posz 
czególnych członków Związku. \V sierpniu 1932 roku Zarz:łd 
Koła Grodzieńskiego Z. O. R., na skutek porozumienia się z Klu, 
bem Sportowym "Cresovia" w Grodnie przystąpił za ryczałtową 
opłatą roczną w charakterze członka do tego Klubu z tem, że 
wszyscy członkowie Koła mają takic prawa do korzystania ze 
sprzętu. jakie przysługują zwyczajnym członkom wspomniancgo 
Klubu. Za'rząd Koła \Vile"1skiego -natomiast 'Prowadzi obecuic 
pcrtraktacje w .kierunku uzys'kania tychże warunków w \\'ojsko- 
wym Klubie Sportowym "POgOlI" w ""ilujc. Obecnie Zarząd Okr. 
stara się należycie załatwić sprawę sportu na tcrenie wsz'ystkich 
Kół Okręgu WileIlskiego, uzaldniając plan poszczcgólnych gałt;zi 
sportu od warunków miejscowych na tcrenie Kół. 


34
		

/Czasopisma_044_03_159_0001.djvu

			d) Akcja zhiorowego uhezpieczenia P. K. O.: 
Jest przl'prowadzaną od roku 1931 w ramkach \Vojewódz. 
kiej Federacji P. Z. O. O. i przy współudziale Zarządu tejże, na 
terenie wszystkich podległych Okręgowi Kół Z. O. R. 
e) Samopomoc KoleżelIska : 
Na terenie Okręgu prowadzona jest przez Zarządy Kół Po- 
wiatowych i wyraża się przl'ważnie w udzielaniu, w miarę posia 


1 


.. 


, r 


.... 


",' --: 


:' 


'- 


,- 
-
 - 


'o 



 - 




 
.. 


Ćwiczenia polowe Koła Wileńskiego Z. O. R. 


,dania środków pi£'niężnych. pożyczek krótkoterminowych zwrot 
nych lub też w wypadkach wyj:ltkowych - bezzwrotnych. - 
Fundusze na tę akcję, na t£'renie większych Kół Z:UZ:ldy czerpią 
z urządzanych imprez jak: doroczne bale, herhatki towąrzy- 
skie. loterje i t. p. 


{j. STAN GOSPODAHCZY OKHĘGU. 


Fundusze na pracę organizacyjną zarówno w centrali Okrę- 
gu jak td na tl'renie powiatów, na lustrację Zarządów Kół Powia- 
towych, koszt prowadz£'nia kancelarji, porto, komorne, opłacanie 
ryczałtu na rzecz Zarządu Głównego Z. O. R. i t. p., Zarz:ld Okrę 
-Bu cz£'rpie z nadsyłanych przez Zarządy poszczególnych Kół Po, 
'wiatowych składek, ostałnio ujętych w kwoty ryczałtów mipsię- 


35 


---
		

/Czasopisma_044_03_160_0001.djvu

			cznych. Ryczałty te, zależnie od ilości członków w' danym Kole- 
i opłacanych przez nich składek na rzecz Koła, po uwzględnieniu 
stanu finansowego Zarządów, wahają się od 5-ciu do I80-ciu zło- 
tych miesięcznie dla poszczególnego Koła. Ogólna kwota strony 
dochodów Zarządu Okręgu z preliminowanych ryczałtów od po. 
szczególnych Kół w teorji wynosi złotych 365 miesięcznie; w pra- 
klyce zaś, wobec zalegania z opłatą należnych .ryczałtów przez 
większość Kół, kwota ta ogranicza się d'O 'złotych plus minus 200- 
miesięcznie, wobec czego wydatki Okręgu muszą być odpowied- 
nio kompresowane. - Należy z naciskiem podkTeślić, że żadnych 
subwencyj ,Okręg Wileó"ki Z. O. R. nie otrzymuje natomiast od- 
wrotnie tak Okręg, jak i poszczególne Koła niejednokrotnie przyj 
mują udział w akcjach dobroczynnych i imprezach na rzecz roz 
maitych organizacyj. 
Przy sposobności wypada przyznać, że powszechnie prze- 
żywany w dobie 'Obecnej kryzys gospodarczy daje się odczuć w 
swoich skutkach również i gospodarce pieniężnej Okręgu 'Vileń. 
skiego Z. O. R., gdyż, wobec ogólnego zubożenia kraju a w szcze. 
gól noś ci sfer inteligenckich, do których należą oficerowie rezer- 
wy, ściaganie składek przez poszczególne Koła od swych człon, 
ków a temsamem i przez Okręg z Kół, natrafia na poważne trud- 
ności, mimo energicznie prowadzonej akcji ściągania należności 
oraz specjalnych rygorów i sankcyj, stosowanych wobec opiesza- 
nych członków. Jednak niezależnie od powyższego Okręg Wilell- 
ski finansowo był zawsze samowystarczalny i o żadną pomoc do 
innych organizacyj luh jakichko
wiek bądź źródeł nigdy się nie 
zwracał. Należy nadmienić, iż zarówno w celu natężenia akcji 
ściągania składek, jako też usprawnienia gospodarki oraz uzdro. 
wienia finansów Z. O. R., a przedewszystkiem w celu zracjona, 
lizowania wydatków poszczególnych Kół zostały utworzone tak 
przy Okręgu, jak i przy Zarządach większości Kół powiatowych 
specjalne Komisje finansowo-gospodarcze, mające za zadanie czu-, 
wać nad powyższemi sprawami. 
Okręg posiada własne konto P. K. O. Nr. 81.732. 


36
		

/Czasopisma_044_03_161_0001.djvu

			7. UCHWAŁY OSTATNIEGO, VIU ZJAZDU DELEGATO\V 
KOŁ OKHĘGU WILEŃSKIEGO I ICH WYKONANIE. 


Na czoło uchwał powziętych przez ostatni VIII Zjazd Dele- 
gatów Okręgu Wilellskiego Z. O. R., wysuwają się dwie najważ- 
niejsze: 
a) wystrtpić wobec \Valnego Zjazdu Z. O. R., z wnioskiem 
ustalenia na terenie całej Rzeczypospolitej dla wszyst- 
kich Okręgów Zwi:}Zku uroczystego "Dnia Of.icera He- 
zerwy", jako dnlia ,przeglądu własnych sił, tężyzny 
i sprawności organizacyjnej Z. O. R. 
'b) \Yysł:llpić 'z wnioskiem wprowadzenia do Statutu Z. 
O.R., klauzuli. ustalającej rygory dla członków Związ- 
ku oraz sankcje karne dla opornych i opieszałych, a to 
w celu spotęgowani-a dyscypliny i karnośai organiza- 
cyjnej. przez powołanie do życia specjalnych Komisyj 
Dyscyplinarnych przy Kołach ZOR. na wzór Koła \Vi- 
leńskiego, gdzie taka Komisja -powstała samorzutnie 
z inicjatywy i na mocy uchwały \Valnego Zgromadze- 
nia Koła. 


8. IMPREZY ZWL,\ZKU. 


Poza herbatkami towarzyskiemi i zabawami tanecznemi 
urządzanemi na mniejszą skalę przez poszczególne Koła Z. O. R., 
w pierwszym rzędzie należy wspomnieć o reprezentacyjnych 
balach Okręgu \Vilellskiego Związku Oficerów Rezerwy jakie 
tradycyjnem zwyczajem rok rocznie już od 1926 roku odbywa- 
ją się w karnawale (w początkach lutego każdego roku) w salo- 
nach Garnizonowego Kasyna Oficerskieg'o w \Yilnie. 
Doborowe towarzystwo, skala wysiłków ze strony Zaruldu 
i powoływanych specjalnie w tym celu Kom'itetów Balowych, 
.zdobyte od lat doświadczenrie w urządzaniu podobnych imprez, 
miły i niefrasobliwy nastrój na balu, pierwszorzędne a stylowe 
dekoracje sal. umiejętna a subtelna reklama a przedewszyst- 
kiem firma Związku Oficerów Rezerwy, - wszystko to razem 
wzit
te czyni, iż wspomniane bale są pierwszorzę d1u l atrak- 
-cją dla \Vilna i okolic w okresie karnawału i będąc clou sez'onu. 
ściągają elitę miejscowego społeczellstwa wobec czego wszyst-. 


37
		

/Czasopisma_044_03_162_0001.djvu

			kie dotychczasowe bale Z. O. R-u w \Vilnie były udane oj przy- 
nosiły dochód na rzecz specjalnego funduszu Z. O. R., od 5U()I 
do 1500 złotych netto każdorazowo: 


9. pnACE STATYSTYCZNE. 


Uważajqc za nieodzowne posiadanie ścisłych a wyczerpu- 
j
łcych danych, dolycZłlcych oficerów i podchor:łżych rezerwy.. 
zamieszkałych na terenie Okręgu \YHellsk-iego Z. O. H., tak już 
należących do Związku, jak też i nie będących jego członkami, 
Sekrehujat Okręgu przyst:łPił ostalinio do dokładnego zewiden- 
cjonowania wszyslkich oficerów li podchorążych rezerwy, zwra- 
caj:lc się w tym celu do poszczególnych P. K U. z prośbą o po- 
nowne nadesłanie imiennych wykazów tychże, zarazem wysy- 
łajqc według posiadanych adresów do wszystkich oficerów 
i podchorążych rezerwy kwestjonarjusze do wypełnienia a to 
w celu przeprowadzenia podziału według zawodów, stanu za- 
trudnienia, stopnia odbytych przeszkolell wojskowych, cenzusu 
naukowego, kwalifikacyj wojskowych i zawodowych i t. d. - 
Akcja powyższa jest na ukollCzeniu, zdobyte zaś materjały 
w kOllcowem opracowaniu. 


10. S
lIEnĆ WYBITNIEJSZYCH CZŁO
KÓ\V. 


nok rocznie z szeregów Z. O. H. ubywa kilku kole
ów 
w mniejszym lub w:i
kszym stopniu zasłużonych tak w wal- 
kach o Niepodległość, jak i w pracy organizacyjnej Związku. 
Szczególnie dotkliwą strat
 poniósł Okręg Wileński Zw_ 
Oficerów Rezerwy przez śmierć ś. p. por. rez. Stanisława Cioz- 
dy, długoletniego członka Zarzqdu Okręgu \Vilcllskiego zaś. 
w ciągu jednej kadencji Prezesa tegoż Zarządu i członka Rady 
Głównej Z. O. R., zasłużonego żołnierza, prawego obywatela, 
czynnego działacza społecznego oraz świetnego organi'zatora,. 
który niejednokrotnie reprezentował Okręg Wilellski na Ogól- 
n04Polskich Zjazdach Delegatów Z. O. H. zawsze z pożytkiem, 
tak dla Okręgu Wilel'iskiego, jak i dla c3łego Zwi:łZku Oficerów 
Rezerwy. 
Niech te krótkie wspomnienie o Nim będzie oddaniem czci 
Jego pamięci! 


38
		

/Czasopisma_044_03_163_0001.djvu

			C. PODS(;
IO\YAl'iIE WY
IK()W. 


Reasumując działalnoś" Zarządu 'Okr.;gu za okres spra 
wozdawczy (6. IX. lH3t - t V. tH34 r.) wypada stwierdzić, iż, 
jakkolwiek nic osiągni<:to nadzwyczajnych wyników, jednako- 
woż zrobione zostało nimało. 
Dokonano zasadniczych przeobraże(l zarówno w dziedzi- 
nie celów, stanowiących przedmiot zainteresowania Z. O. R. U , 


r-:,- , .' . 'p 
I 
l 
".i ""j ... 
., . . 

. 
y r 
-, ,. " " 
. - 
...., 
l 
-, \ ;-., 
"1 
'- ... 

 
, -! 


l\. 


.,-.... 


..... 


"lI"" . 


9" 


-.. 


-- 


\. 


r 


II 


l- 
I 


"". 


'.! 


L- 


.. 
,. 


- 


Wykład w Kole Grodzieńskiem Z. O. R. 


I'ozszerzaj:łc te cele znacznie poza w:lskie ramki statutu. jak też 
w dzit'dzinie metod podejścia do poszczególnych zagadnień oraz 
kh rozwi:!zania w sposób skuteczny. 
Kaczelnemi i aktualnemi zadaniami Okręgu w tym okre. 
sle są: 
1) wzmocnienie organizacji: z jednej strony ilościowo 
(przez werbowanie nowych członków, czy to za pośrednictwem 
Sekcyj Zawodowych czy to drogą propagandy pomyślnej jak 
najszerzej i docierającej jaknajgł<:hiej), z drugiej zaś strony - 
jakościowo, przez wzmocnienie więzi organizacyjnej wśród 


39
		

/Czasopisma_044_03_164_0001.djvu

			członków oraz dalsze podniesienie powagi i autorytetu. \V tym 
celu Zarząd obrał dwie drogi, zbiieżnie prowadzące do zamie- 
rzonych wyników a mianowicie: 
a) drogę karności organizacyjnej, sankcjonowanej prero- 
gatywami Komisji Dyscyplinarnej posiadającej rozlc- 
głe kom potencje, 
b) drog
 czynnego udziału Z. O. R-u jako całości w pracy 
społecmej nazew.nątrz Związku, jednak w imieniu 
ostatniego i pod jego Z. O. R. firmą. 
2) O ile chodzi o zagadnienie karności i dyscypliny orga- 
nizacyjnej, to takowe zostało omówione szczegółowo w jednym 
z poprzednich punktów niniejszego sprawozdania; zagadnienie 
t(
 jest dopiero w stadjum eksperymentu oraz dalszyoh nad niem 
rozważaj.. 
3) Praca społeczna prowadzona przez Z. O. R. w szer- 
szym 'zakresie jest 'rozumiana przez Zarząd w ten sposób, że 
żadna akcja obywatelska, żaden wysiłek społeczny, nawet, po- 
zornie rzecz bior:łc, b
dący poza Z. O. R, nie może się obejść 
bez czynnego w JlIim udziału Związku Oficerów Rezerwy. 



 


ł 


IV. PLAN DZIAŁALNOŚCI NA PRZYSZŁOŚĆ. 


Trudno jest mówić o jakichś konkretnych planach na naj- 
bliższą nawet przy,,'złość w pracy tak żywej organizacji, jak 
Związek Oficerów Rezerwy specjalnie w czasach, \ kiedy życie 
wysuwa w tempie Wlprost zawr.otnem, z dnia na d
icll, coraz to 
nowe i nowe zagadnienia i zadania do spełnienia. To co było 
aktuall1e wczoraj, błahcm się staje dziś; to co jest pilne dzisiaj. 
jest przcżytkiem jutro. 
Z. O. R przechodził różne fazy: - od zadaj. początkowo 
natury ściśle korporacyjnej po przez sprawy samopomocy ko- 
leżejlskiej i dokształcania się wojskowego obecnie od lat paru 
Z. O. R. wkroczył w następną fazę najintensywniejsZl'j działal- 
ności i realizacjI najpoważniejS'zych zad:ul o znaczeniu ogólno- 
państwowem. 
Rozumiemy wszyscy, iż żyjemy obecnie w czasach, gdy 
wojnę prowadzi cały naród a przecież wszyslkie dziedziny ży- 
cia społecznego, z])iegając się nawzajem, zahaczają o podstawo- 
wy problem obronności Pallsiwa, przeto żadna dziedzina tego 


I 


40
		

/Czasopisma_044_03_165_0001.djvu

			życia nie możc ujść uwagi myśląccgo i zorga.nizowanego spo- 
łeczeństwa a przedcwszystkicm, czujnego i świadomego swych 
zada)1. i obowiązków oficera rezf'rwy. 
Prawda, że o ilc chodzi o wyraźne wskazówki, porzebne 
do ułatwienia Związkowi Of. Rcz. wypełnienia jego zada i) tv, 
pomimo istnienia tej organizacji już od Ił-tu lat, niestety, nie 
mamy od paIl.stwowyeh czynników miarodajnych żadnych po- 
trzebnych dyrektyw, jednak ta okoliczność bynajmniej' nas 
oficerów rezerwy nic zwalnia 'Od troski o dobro Narodu i odpo- 
wiedzialności za losy paIlstwa. 
Przyjąwszy za podstawę, za punkt wyjścia swej działal. 
ności potrzebę dalszego poglt:hianaa wiedzy wojskowej oficcra 
rezerwy na poszczególnych terenach i w zalcżności od miejsco- 
wych warunków (jak posiadanie garnizonu na miejscu, odpo- 
wiednich instruktorów, lokali i t. p.), Z. O. R., szuka i tinnych 
płaszczyzn pracy, którchy tWOI'/:yły nowtł więź organizacyjną, 
łtłCZąCą Z. O. R., nie tylko z poszczególnymi kolegami - ofice- 
rami rczerwy, rozrzuconymi na rozlcgłych powiatach i zajmu- 
jących rozmaitc stanowiska społeczne, lecz również łtłCZąCą go 
i z resztą społecze)l'stwa. 
\V tym celu Okręg \Yilellski Z. O. R. zamierza przysl:wić 
do tworzenia dalszych Sekcyj Zawodowych, zarazem ożywiając 
działalność już istn,iejących poto, ahy w tcn sposób nie tylko 
zorganizować kolegów zatrudnionych w danym resJrcie, lecz 
ażeby jednoczcśnie dolrzeć ze swoj:ł ideologją do środowiska, 
w którym pracujq ci kolcdzy, inaczcj mówiqc, ażeby okazać swo- 
jł' ohlicze ideologicznc nazcwnątrz i również naZeWTItłtrz szukać 
możliwości ws-półpracy z ludimi dobrych clH:ci w kierunku spo- 
tęgowania obronności pailstwa. 
\Yspółpraca Z.O.H.. z Federacją P.Z.O.O., ze zrzeszonemi 
w nicj Związkami byłych wojskowych, jak najśoiśleszy kontakt 
ze Związkiem Strzeleckim, a także praca w tych wszystkich orga- 
nizacjach wszystkich oficerów rczerwy jcst kateg.orycznyrn na- 
kazem chwili dzisiejszcj. 
Akcja Ligii Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w naJ- 
drobniejszych nawet miejscowościach powinna zainleresować 
wszystkich bez wyjqtku oficcrów rezerwy i wciągnąć do swoich 
szeregów. 


ł 


I 


41 


-A.........
		

/Czasopisma_044_03_166_0001.djvu

			ależelliie do organizacji ,polskiego Czerwonego Krzyża 
j('st podslawowym obowiązkiem l,ażdego oficera rezerwy. 
Idea Ligi l\lorskiej i Kolonjalnej powinna znaleźć wśród ofi- 
cerów n'zerwy jaknajgorliwszych orędowników i propagatorów. 
Idea samowystarczalności gospodarczej w dzie(lzinie prze- 
mysłu zaopatrzenia wojennego, propagowana przez p. gen. Żeli- 
gowskiego, a połączona z tak zwaną akcją lniarską, podj
tą ostat- 
nio również przez Związek Oficerów rezerwy w \Vilnie, powinna 
specjalnie na terenach powiatów znaleźć gorących zwolenników 
i realizatorów wśród oficerów rezerwy, zaś przez nich być propa, 
gowaną dalej w szerokich masach: u rolników - jako produ- 
cenIów, zaś u reszty - jako konsumenlów tych wyrobów. 
\Vszyslko to są kwest je, które nie mog:} hyć obce nam ofi- 
cerom rezerwy, gdyż każdy z nich na bezpośredni lub pośredni 
zwhlzek ze sprawą pot
gi Pał'istwa i obronności Narodu. od por- 
llości i wytrzymałości jego na wypadek wojny a w swej realizacji 
zbliża nas, oficerów rezerwy, do res.zty społeczeilstwa, daj:ł c moż. 
n(lść bHż('j się poznać wzajemnie i lepJiej się ocenić nawzajem, 
zaś w ostatecznej konsekwencji da konkretny efekt naszych i ca- 
ł('go społeczel'istwa wysiłków. 

ie oghldając się i nie czekając rozkazów, gdyż niestety 
zbyt cz
sto przychodzą one zapóźno, Zarzqd Okręgu stawia sobie 
za zadanie: urządzać gdzie się da odczyty, ćwiczenia, pogłębiać 
wiedzę wojskową swoją i innych; pracować we wszystkich kie- 
runkach życia społecznego; docierać do wszyslki-ch komórek ży- 
cia publicznego i po mocnem zcementowaniu się wewn
trznem 
Z. ,0. R. organizować społeczellstwo do przyszł('j ewentualnej 
wojny - 010 są nasze zadania zgodnie z myśhł przewodnią wy- 
powiedzianą przez ś. p. Tadeusza Bołówkę w słowach: "Oficer 
Polski winien być duchem czujnym i wsz
dzie obecnym, przebie- 
gać cał:ł Polskę wzdłuż i wszerz, wzniecać zarzewia płomiennej 
i ofiarnej miłości Ojczyzny. Musi On zagl:ldać do chat wiejskich, 
domów rohotniczych, musi być domownikiem w strażach ogniu- 
wych, w organizacjach sportowych i kulturalno-oświatowych. 
:\1"usi hyć wsz
d'zie i budzić czujność. wytwarzal' we wszystkich 
warszlatach ducha odpornośc1 i gotowości ohrony sw('j ziemi Oj, 
czystej. ujmować tę odporność i gotowość w organizacyjne nJmy 
powszechnego uzbrojenia". 
Oto nasza ideologj3 3 zaraz('m nasze plany. 


l 
J 


42
		

/Czasopisma_044_03_167_0001.djvu

			II. SKŁAD ORGAKIZACYDIY I LICZ.EBNY OI 
I ' 
I 


.. 



-:-I 


...
 .. . 


.;"..,. 


-- ... 


("\ 
'. 


. } 


L 


"". 


" 


, 
I- 


,
 


.. 


'. . 



 


. 
Walne Zebranie Koła Wił. Z. O. R. marzec 1933 r. 


7) .. Lida 51 
H) .. Wołożyn 11 
9) "Brasław 44 
1 O) .. Głęhokie 2(i 
l l) Postawy :-\7 
12) l\Iołodeczno 17 
1:3) .. Oszmiana im 
U) .. Szezuczyn k/Lidy 49 
15) Delegatura Z. O. H. w Suwałkach. 15 
Liczha członków Z. O. R. z terenu Okręgu w okresie spra- 
wozdawczym wzrosła o 252 i ohecnie wynosi 15li4. 


43
		

/Czasopisma_044_03_168_0001.djvu

			III. PRACE ZABL\DU ()KRf
'GOWEGO KADENCJI 19:13-34. 


Miesiąc maj 1933 r. Po ukonstytuowaniu się Zarz
łdu Okrę. 
gu ustalono podział pracy pomiędzy poszczególne Komisje Za 
rZ
łdll z uwzględnieniem lich wał powziętych na VIII Zjeździe De- 
legatów Kół w dniu 30 kwietnia 19:13 r. Ustalono terminy posie. 
dzeil Zarządu i poszczególnych Komisyj Zarządu Okręgowego 
Z. O. H. 
Mie.
iąc czerwic c 1933 ,T. Ustalono ryczałly dla poszczegól- 
nych Kół na rzecz Okręgu \Vilcilskiego Z. O. R., uwzględniaj
lc 
dane projektu budżelu Okręgu na rok 1933/34, oraz możliwości 
płatnicze Kół. Zlecono Komisji Gospodarcz{'j Okręgu ustaIenie 
możliwości i źródeł dochodów stałych i niestałych celem powięk- 
.:szl'nia kasy Zarządu Okręgowego. Uchwalono rozłożenie procen- 
:towo na poszczeg6lne Zarządy Kół zadłużenie Okręgu w fundu- 
szu albumowym Koła \Vileńskiego Z. O. R., które powstało 
wskutek: 
1) Pokrycia przez Zarząd Okręgowy długów byłego Zarządu 
.Okregowego kadl'ncji 1926/27, 1927/28, w związku z niepowodze- 
,niem wydawnictwa p. t. "Szlakiem Batorego" (415 złotych). 
2) Wydatków poniesionych przez Zarząd Okręgu przy or- 
ganizowaniu VIII Zjazdu Delegatów Kół połączonego ze "Świ
tem 
Oficera Rezerwy" (398 złolych). 
Zapoczątkowano opracowanie programu prac Zarządu Ok. 
ręgu i poszczególnych Kół w dziedzinie Przysposohienia \Vojsko- 
wego i Wychowania Fizycznego, tudzież zewidencjonowanie ofi.. 
cerów rezerwy, p. r. i podchonłżych rezerwy zamieszkałych na 
h'renie Okręgu WilC'l1skiego Z. O. H.. w celu podjęcia akcji zwięk- 
szenia liczby członków Z. O. H. na tefl'nie Okręgu. - Zlecono 
Komisji Interwencyjnej opracowanie regulaminu Sekcji Pomocy 
. Koll'Żeńskiej dla Kół, wzorując się na regularnie opracowanym 
już przez Koło Grodzil'l1skie Z. O. R. - Polecono Zarządom posz- 
czególnych Kół Okręgu wzięcia czymll'go udziału w "Święcie 1\10 
rza". Delegowano na Zjazd Oficerów Hezerwy z terenu pow. Osz- 
miatlskiego w Oszmianie w dniu 10. VI. :.m r. kol. LJllnin-BoTkow- 
skiego Piotra, Kowlratowicw Mikołaja i Glllewicw Piotro, którzy 
wygłosili odczyty: 1) Plan pracy wyszkoleniowej w dziedzinie 
P. \V., 2) Oficer rezerwy a społeczeilstwo i armja, 3) \Vskazówki 
organizacyjne dla Kół. 


44 



.........
		

/Czasopisma_044_03_169_0001.djvu

			Miesiąc lipiec 1933 r. Ustalono nowy wzór raportu miesięcz- 
nego. do wypełnienia przez Zarządy Kół w celu informowania 
Zarządu Okręgowego o pracy w poszczególnych dziedzinach oraz 
finansach Koła. Delegowano przedstawicieli Zarządu kpI. Dl1nin- 
Borkowskiego i por. rez. Kondratowicza Mikolaja na Zjazd Ofi- 
cerów rezerwy, p. r. i pdchor. rez., z terenu pow. święciallskiego 
w Święcianach w dniu 9 lipca, którzy wygłosili referaty: l) Z dzie- 
dziny P. W. i W. F., 2) Oficer rezerwy a społeczeństwo i armja. 


I; 

! 
) 
.

 
--i 
] 
, 
I ; 
.' 
.,. 
 .. L 
. 
, 
I 
I '
 , I 
I :\ J 
'J 
-, 
.... 


., 


. 
j 


ł 


-. 


, ' 


,. 


- 
.". 


Zakończenie Kursn Instruktorskiego P. W. Koła Wił. Z. O. R. 1932 r. 


Ustalono delegację Okręgu Wileńskiego Z. O. R. na mający 
się odbyć W październiku lU:-ł:J roku Zjazd Prezesów i Kierowni. 
ków P. W. i W. F. Zarządów Okręgowych Z. O. R. w sldadzie; 
Prezes dr. Edward Góra kpI. K. S. rez., Mirski Witold ppłk. p. r. 
i Dl1nin-Borkowski Piotr kpI. dypl. rez. - Jednocześnie poruczo- 
no kol. kpI. dypl. rez. Dunin-Borkowskiemu opracowanie postu- 
I 
latów -wniosków Zarządu na Zjazd w Toruniu. Przyjęto do wia- 
domości opracowany przez I{omitet P. \V. i W. F. program prac 
w dziedzinie P. \V. i W. F. i rozesłano poszczególnym Zarządom 
Kół Okręgu Wileńskiego'do wiadomości i wykonania. Zwrócono 
się do Zarządów Kół o propagandę pośród szerszego ogółu społe- 


. 


45
		

/Czasopisma_044_03_170_0001.djvu

			U(,llstwa II l Targów Półnoonych mających s4ę odhyć w Wilnie 
w sit'rpniu-wrześniu r. b. Jednocześnie spowodowano zaopa- 
trzenie Zarządów l(ół pru'z Biuro Propagandowe III Targów Pół- 
nocnych w materjały propagandowe. 
W sierpniu 1933 roku. Zatwierdzono Kierowników Sekcyj 
P. \V. i W. F. zgłoszonych przez poszczególne Koła Okręgu 
\Vilpllskiego, z uwzględnit'ni<,m przydatności tychże do prac w tt'j 
dzi('dzinie. Przyjęto do wiadomości i przedyskutowano opraco 
wane przez kol. JJtlllin-Rorkoll1skiego Piotra postulaty i wnioski 
na Zjazd Z. O. H. w Toruniu w październiku lmł:i roku, polf>caj:}c 
poczynienie poprawek i uzupełniell wynikłych podczas dyskusji. 
Nasilono akcję ści:}gania zal<'głości poszczegblnych Kół na rzecz 
Okręgu Wileńskiego w celu zwiększenia funduszów Okręgu. Pod- 
jęto starania w Dyrekcji Polskiego Radja w \Vilnie w kierunku 
uzyskania zgody na wygłaszanie raz w tygodniu radjo-komuni- 
katu Związku Oficerów Rezerwy Okręgu Wileriskiego. 
We wrześniu 193iJ roku. Względem Zarządów Kół opie- 
sw łych z płacl'niem uieżącego i zaległego ryczałtu uchwalono 
rygO)' zouowiązujący Prezesów tychże Kół do stawienia się w Za- 
rz:}dzie Okręgowym, względnie nadesłania wycu'rpuj:}cych wy 
jaśnieli o stanie finansowym Kół. 
Przyjęto do wiadomości wnioscl. kol. Jobella Ka:imierza 
w sprawie utworzenia "Związku Obrony Paristwa", odstępuj:lC 
tl'nże do dalszego urzędowania Komisji P. \V. i \V. F. Okręgu 
z poleceniem wykorzystania i powi:}zania z opracowanymi postu- 
latami na Zjazd Z. O. H. w Toruniu. Zwrócono się do Zarz:ldu 
Głównego Z. O. H. o nadesłanie szczegółowych danych dotyczą 
cych Z.jazdu Z. O. R. w Toruniu w dniu B.X. HI33 roku. \VezwantJ 
Zarz:}dy Kół do przedstawienia programu jesiennych zajęć z dzie- 
dziny P. W. i W. F., tudzież programu odczytów. Uchwalono 
i rozesłano treść odezwy wzywającej Zarządy Kół Z. O. H. Okn:gu 
\Vih'llskiego do propagandy subskrypcji wewnęłrzlwj Pożyczki 
Narodowej i popierania tygodnia L. O. P. P. 
Zarządzono rozpoczęcie zbiórki na cele Challt'Jl1-{p' 
, w Polsce. Przyjęło do wiadomości częściowy materjał mający być 
umieszczony w Komunikacie Okręgu a opracowany przez Pre- 
zesa dr. Edwarda Gór('. 
W październiku 1933 roku. Zaznnjomiono się z treści:, 
wniosku członków Zarządu kol. kol. Jobella Kazimierza, Za- 


. 


46
		

/Czasopisma_044_03_171_0001.djvu

			wad::kiego Leona w sprawie utworzenia ,.Powszechnego Związku 
Obrony Pmistwa", w ramach którego zdanil'm wnioskodawców 
należałohy poł'ICZYĆ prace i zamil'rzl'nia w dziedzinie P. ,Y. 
'V. F. wszystkich istnil'j'lcych obecnip Zwi'IZków i Stowarzyszeli 
b. \Vojskowych, które z czasem ult'głyhy zlikwidowaniu na rzecz 
tegoż "Związku Ohrony Pallstwa". Po dłuższej dyslmsji Zarządu 
i głosowania wniosku większościq głosów nil' przyjęto, natomiasi 
zll'cono Komisji P. ,y i"'. F. zaznajomienie się z treściq wnio- 


.... 


- ("':.
" 


r:. __: 


'. " 
, . 


...
 .,... . 



, ,r. 


t: 



..,.... ' 


... 


,:.. 


",' 


'. 


Zjazd Sekcji Kolejowej Z. O. R. Wilno - 1931 r. 


sku i uwzględnienie przy opracowaniu postulatów 'Vih'llsldego 
Okn
gu na Zjazd Z. O. R. w Toruniu. Ustalono termin dorocznego 
balu Z. O. R. na dzieli l-go lulego 1934 roku. Uchwalono prosić 
Związkowy S
d Koleżcllski o przyśpieszenie rozpatrzenia spraw 
znajduj'lcych się w urzędowaniu S
ldu Koleżeliskiego. Lokal 
Związkowy i biuro Zarządu Okręgu przenil'siono do domu Nr. 22 
m. 4 przy ul. :\lickiewicza. 
n' li."top"d::ie 1933 roku. l'chwalono, że trykrotna nieu- 
sprawiedliwiona nieobecność członka Zaruldu powoduje au 
toma tyczne skreślenie z listy Zarz
ldu Okręgu i skil'rowanie spra- 
wy do Związkowego S
ldu Koll'Żeliskiego. Lchwalono podwyższe 


47
		

/Czasopisma_044_03_172_0001.djvu

			nie wysokości komornego wpłaconego za wynajęci c lokalu do 
80 złotych zamiast dotychczasowych 70 złotych. Na wniosek Ko- 
misji Organizacyjnej Zarząd po dyskusji uchwalił na dzień 8, XlI_ 
I n:i3 roku zwołać do Wilna Zjazd Prezesów i Sckrctarzy poszcze, 
gólnych Kół Okręgu Wileńskiego Z. O. R. w celu uzgodnienia 
i usprawnienia działalności Zarządu Okręgu w tercnie i odbudo- 
wy poszczególnych Kół nicprzcjawiających działalności. Delego- 
wano na Walne Zgromadzenie Koła Z.O.R. w Wołożynie w dmu 
19. XI. 1933 roku członka Zarządu Okręgowego kol. lobella Kaz., 
który wygłosił rcferat z dziedziny wyszkolenia oficera rezerwy. 
W grudniu 1933 roku. Uchwalono opracowanie memor. 
jału do \\Tładz w sprawie zaprzestania redukcji oficerów re. 
zerwy uczestników walk o Niepodległość i zapewnienia im bytu. 
powołując w tym cclu specjalną Komisję. Odbyto w dniu 8. XII. 
1933 roku Zjazd Prezesów i Sekretarzy Kół Z. O. Ił. Okręgu Wi. 
leńskiego w wyniku którego uchwalono: l) Zawieszcnie Zarządów 
Kół Z. O. R. w Mołodecznie i Głębokiem za bezczynność z odda. 
niem sprawy tychże do rozstrzygnięcia Związkowemu Sądowi Ko 
leżeńskiemu, 2) Wszczęcie akcji propagandowej w kicrun
,m uś- 
wiadomienia obywatelskiego wszystkich członków Związku a po- 
średnio przez nich i szerszych warstw społeczeństwa w drodze 
czynnej pracy członków Związku na terenie rozmaitych Organi- 
zacyj Społecznych. 3) W dziedzinie pogotowia bojowego i przy- 
sposobienia wojskowego nakazano Zarządom Kół rozpoczęcie na- 
tychmiastowej akcji w kierunku samokształcenia się i szkolenia 
wojskowego wIg zasad opracowanych przez Komisję P.\V. i W.F 
Okręgu w drodze nawiązania najściślejszego kontaktu z miejsco 
wemi władzami wojskowemi w cclu otrzymania instruktorów. 
sprzętu, oraz pomocy technicznej i w drodze uruchomienia kur- 
sów korespondencyjnych. 4) Dalszą rozbudowę Sekcyj Zawodo 
wyoh w kierunku objęcia siecią organizacyjną całego tcrenu dzia- 
łalności Okręgu Wileilskiego Z. O. Ił. 5) Utworzenie przy Zarzą-- 
dzie Okręgowym spccjalnej Komisji zagadnieJ) gospodarczych 
i polecenie Kołom uwzględnienia w ich działalności w tcrenie mo- 
mentów natury ogólno-gospodarcz£'j kraju, oraz wynalezienie 
płaszczyzn współpracy Koła w tym ki£'runku z odllośnemi czyn- 
nikami gospodarczcmi w terenie, a to celem propagowania i Tf'ali- 
zacji samowystarczalności gospodarczej NaTodu. \\' realizacji 
uchwał Zjazdu wysunięto kandydatów na tymczasowych admi- 


48
		

/Czasopisma_044_03_173_0001.djvu

			nistratorÓw zawi<,szonych Kół Z. O. H.: (a
hocl;,jego koł. B"nio 
.lnton;ł'go ppor. rez.; llołod('('ki('go - kol. IIc::lI/m St(/11;.../o,,)(I 
por. rez., zawiadamiaj
lc ich o uchwale Zarz'ldu. Skierow31lO 
sprawy zawieszonych Kilł przez l\.omisj<: Dyscyplinarnii do Zwi'l/. 
kowt'go Sqdll Kolt'żel!.ski('go. - Zlecono poszczególnym Zarzq 
dom Kół wykouanie powzi
ty('h uchwał Zarz
ldu z dnia K XII. 
ln:łił roku. jak rÓwnit'ż uchwalono ulUieści(' takowe w wydanym 



 


....\ - 'ł....._ 
" h ,
 


;;;-;.." 



, 


_7-
- ........
. 
'*' ....- 
---I . 

. 


"". 
1-. 


-.;. I\.. 011 
'':. _
. r< . 
"'" - ..... . -)

"-,: 
. 
 
;-'
 
.
 ' 


,>' 


,...:o' . 
,,' , '. .-. 
:... I,. . " 
. '.' . 
. 


., ' 


i
 
 


-::- 


') 


". 
 . 
; . 


t, 


'.... 
'. 


, , 


. ...... 
.-. 

- 


...- 


'\:.
. !
'- 

...
.
 
.:;


. 

 ..
- ., ---; 
 
.....
1. . 


_ -_ .....
..."""-i 
..	
			

/Czasopisma_044_03_174_0001.djvu

			duszu aIlHlmuwym Koła \Vileilskil'gu; jak r()wnież pwś}'y o zmia 
nę wymiaru ryczałtu mi'esięcznego i .uchwalono sprawy powyższe 
umieścić na PorZ:łdku dzil'nnym IX Zjazdu Delcgalt,w Kl,ł Ok 
n.;gu Wilciiskiego Z. O. n. 
Prezes Zarządu Okr
gowego brał udział w ohradach \Val- 
nego Zgromadzenia Koła (jrodzielłskiego Z. O. n. w dniu 7 -go 
stycznia 1 U33 roku. 
Komisja wyłoniona przez Zarz:łd w grudniu 19:
:J roku 
dla opracowania memorjału do \Yładz w sprawie zaprzestania 
redukcji oficerów rezl'rwy uczestników waJk o Nicpodległoś(' i za- 
pewnil'nia im bytu, przedstawił do uchwalenia op-racowany mć- 
morjał, po zapoznaniu się z treścią klórego Zarz:ld uchwalił wy. 
słanie tegu memorjału do Zarządu Głównego Z. O. H. celem dal 
szego skierowania d'O Prezydjum nady :\linislTów i 
I. S. Wojsk. 
Tenże memorjał uchwalono umieści{: w wydawanym Komunika- 
cie Zarz:łdu Okręgowego Nr. 5 do wiadomości członków Z. O. n. 
Po otrzymaniu zgody objęcia tymczasowego administrowania Kół 
Głęhockil'go i Mołudcckiego Z. O. n., nadl'słanych przez kol. kol. 
Banio Antoniego i llc::uJ.:a .stllni.
/aw(( opracowano wytyczne dzia ' 
łalności i wysłano w/w do wiadomości i zastosowania się. lich 
walonu odbyć IX Zjazd Dcłegatów Kół Okręgu Wilellskiego z.o.n. 
i ohchÓd ".-\I)('lu Oficera i Podchorążego Hl'zerwy" w dniach 28 
i 2H kwielnia i wyslosowano do Prezl'sa Zarz:ldu Gł{)wnego Z. 
O. H. p. Gen. Dr. ROllulIla (;ÓrecJ.:il'(Jo proś hę o zaszczycl'nie Zja- 
zdu swoją obecności:l. 
\\' [u/ym WiU roku. t:rz:łd'zono doroczny Tradycyjny Bal 
Z. O. H. w dniu l. Ił. lH:
4 r. Z osiągnięh'go dochodu przez- 
naczono na cele P. \V. i\V. F. 10U złolych, wpłacaj:lc lakowe do 
funduszu Żelaznego P. \Y. i \Y. F. Z. O. H., z pozosIałości pokr)'to 
zadłużl'nie w funduszu alhumowym Koła 'Yilellskiego Z. O. n. 
Delegowano kol. Erdmww AIl/onieyo na \Yalne Zgromadzenie 
Koła llrasławskiego Z. O. n., które się odbyło w uniu 2 lutego 
lH:
4 roku. Celem uzgodnil'nia z Kuratorem Okręgu \\Tilellskiego 
Szkolnego spraw związanych z rozszerzeniem działalności Sekcji 
Szkolnej przy Kole \Vih'llskicm Z. O. H. na Il'renie całego Okręgu 
\Yilcllskiego Z. O. H.,- dl'legowano kol. kol. Prezesa Okręgu GÓrę 
1
'dll1arda i ()/Jiezier.
kieyo Micha/a. Uchwalono zwróei{' się do 
wszyslkich Zarz:ld()w Okręgowych Z. O. H. Hzeczypospolitej Pol. 
z prośbą o delegowanie na \Valne Zgromadzenie Okręgowej Sekcji 


50
		

/Czasopisma_044_03_175_0001.djvu

			Zawodowej Kolejowej Z. O. R. przedstawiciela z pośród członków 
Z O. H. - kolejarzy. Uchwalono wystąpić do Zarządu Głów.JH'go 
z prośbą o spowodowanie odbycia nil'doszłego do skutku Zjazdu 
Pn'zcsów i Kierowników Komisji P .\Y. i \V. F. Zarządów Okr
' 
gowych Z. O. R. Hz. Pol., a to ze wzgl
du na potrzeb
 uzgodnie- 
nia jalmajśpieszniejszego sprawy P. \Y .i \Y. F. na terenie Z. 
O.H. i Organizacji pokrewnych b. wojskowych jak to: Zwhlzck 


.. 


Okładka albumu ofiarowanego Marszałkowi Piłsudskiemu w dniu Imienin 1931 r. 


. 
POuoficl'rów Rezerwy, Związt.'k Rezerwistów i h. \Yojskowych. 
Przyjt:to uo wiadomości program prac Komisji badania Zagad, 
niell Go
pouarczych w ramach Okręgu i w terenie, zlecaj:lc reali 
zację il'goż kol. Młynarczykowi Kazimicrzuwi. 
\\' zwi:lZku z faktami tl'rroru stosowanego przez Hz:!d Lit- 
wy Kowil'ilskiej w 
tosullku do mniejszo,;d polskiej na Litwie, 
w)'rażaj:lcego się w maSOWl'm art'sztow)'waniu działacz)' społe- 
cznych i oświatowych na Liłwil', w zamykaniu szk()ł polskich i in- 
nych aktach gwałtu, Zarz:ld Okręgowy powzi:t ł n
u;tępuj:lCą 
n'zolucję: 


51 


,
		

/Czasopisma_044_03_176_0001.djvu

			"Dwa tysiące oficerów rezerwy \V. P. zrzeszonych w Okręgu 
\Vill.ńskim Z. O. R. proh'stuje kategorycznie' przcciwko nielud1 
IdenuI traktowaniu prz('z HZ
ld Kowit'llski naszych hraei ,- rod.. 
ków z poza bliższego konloHu i zarazem si<: zwraca do HZ
ldu l\aj- 
jaśni{'jszej Hzeczypospolih'j z prośh:1 o poczynienie wsz('lIdch kro, 
ków w kierunku ohrony godności l\arodu Polski('l;(o i w celu ul 
żenia doli Polaków na Litwie". 
\V IlIaTCU 19:U TokLI. l'chwalono jako stały punki po 
rządku dzielllwgo posiedzenia Zarz:ldu Okn:gO\\'('go ullli('s1cza(' 
sprawozdanie dd('gata Okr<:gu w Zarz:ldzie Głównym Z. O. H. 
z działalności Zarz:ldu Głównego Z. O. H. i Bady Związkowej. 
Odhyto w dniu 11 marca lU:ł-l r. \\'alm' Zgromadz('nie członldlw 
. Okr<:gow{'j Sekcji Zawodow('j Kolt'jowej Z. O. H. przy udziale . 
20ł członk(Jw z \\'ilna i z linji 1>. K. P. \\'ilno. Xowowyhranych 
ł:lczników Sekcji z linji na t {'I'l'ni{' 1>. K. P. \\'ilno polecono Za. 
rZ
ldom K(lł dolwoptować na ci'łonków Zarz
ldu. Polecono Okrę- 
gOW{'j Zawodowe.i Sekcji KolejO\\'('j Z. O. le złożenie wniosku na 
\"alne Zgromadzenie' Koła \\'il{'llski{.gtl Z. O. H. a w nash:pstwk 
i IX Zjazd Bell'gatów Kół Ol;,r<:gu 'Vilt'IIskiego w sprawie rozsz{'- 
rzenia działalności Sekcji Zawodowej Kolt'jow{'j na h'n'nic WSi'yst- 
kich Okr<:gcJw Z. O. H. Rz. Pol. - Uchwalono wezwa(-. poszcz{'- 
g(lhw Zarz
ld
' Kół Okręgu \YiI('IIsld('go Z. O. H. do zapewnil'nia 
miejsca dla Pl'zl'dstawiciela Z. O. H. w Komiletach Powiatowy('h 
P. \V. i \V. F.. w Zar1:ld:u'h i Komitl'!:łch Powiatowych LOPP.. 
P. C. K. i Ligi Morski('.i i I\:olonjahll'j - jeślihy Zarz:ldy dolych- 
czas przedstawicida tam nil' posiadały. 
\Vydano ,Komunikat Nr. 5 Okn:gu 'Yilt'I',skil'go Z. O. H. 
wraz 	
			

/Czasopisma_044_03_177_0001.djvu

			...... 


.. 
- 
- , 
I 
I 
, "' 
 
> ., 
... 
'ol \ 
;.--- 


;.łi 
l. 
.
. 
fł i.
ł 

 
r.- r ..' 
.. 
.' 

 .1- 
" - 
ł;łl 


l. 


(: 


,., 


u... 


:. 


..;. 
C';> 

 
c.; 


.
 
.,' 


:... 


Ć 
'O 


- (
. 


'i: 
,8 
V> 
UJ 


. 
..._4' - 



.. 
.., .li) 


N 


.-i- 



 
:s 
(;j 
'O 
::I 
- 
V> 


" 

 


I" 


h 



 
'e 
OJ 
.
 
'O 


'u 
'V> 
o 
::..o 


-c 
.... 
t: 
o 
N 
V> 
o 
i5.. 
'" 
N 


E 

 
'" 
'N 
'O 


N 


02 
Ó 
N 
o 
b.(I 
.
 
..:.:: 
V> 
.c 

 

 


'" 
"O 
:.::: 


o:; 
: 
'" 
-e 
OJ 
:r:: 


53
		

/Czasopisma_044_03_178_0001.djvu

			Polecono Zarutdowi Koła 'Yilciiskicgo Z. O. H. wydanie roz, 
kazu do członkÓw Koła stawil'llllicłwa na ohchód apelu. 
tudzil'Ż zorganizowania dOl'Ocznego święconego w dniu 2!ł-go 
kwil'łnia 1934 roku. 
\Vyasygnowano na świellicę i orkiestrę fedl'racyjmł p, Z. 
O. O. w '\'ilnie 35 złotych mil'sięcznil' z km, że orkiestra hęd
ie 
służyć Zw. Ofic. Hez. przy wysh!)lieniach nazewnqtrz. 
\V kll1il'tniu 1934 roku. Przl'prowadzono czynności przy- 
gotowawcze do IX Zjazdu DelegatÓw i apelu, tudzież przyję- 
cia przyhywaj:tcego Prezesa Zarz:tdll GłÓwnego Z. O. H. Dr. Ro- 
IWIII" Gtll'('c],-i('f/o. Skompll'łowano i przepracowano wnioski na 
IX zjazd dell'gatÓw kół. - lTzyskano w wyniku zahiegÓw rozpo- 
czętych w mil'si:tl'u styczniu r. h. sllhsydjum na cl'le doszkalania 
uficerÓw rezerwy w kwocie .łOO złol
'('h z IdÓrych 250 złotych 
lh'cyzJ:t O. K. HI wsiały wypł:.lcoJll' dla Koła (jrodzierlskicgo zon. 


Sekrcłarz 


Pn'zl's 


(_) .ł. (illlt'wit.z, ppor. rez. (-) Dr. E. (iiu'at, kpi. KS. rez. ""'- 


54
		

/Czasopisma_044_03_179_0001.djvu

			1 0">00 
C'I (j') 
 
ooCł5 
M 


: ; 1 ' 
- I 

i 


I 
00 
C'I C';) 
- 00 


N .v 
OJ .- 
.. s:: 
00== 
.
 

 
.... 
 
c:>. 
.:.: . 

 

 . 
...0 

 . 
e,:, N 
. ::J 


 
. .:.: 
"'0 
C) CI> 
OJ 
I
 
'- o.. 


...: 
C';) 

 
(j') 


. 
G.1' 
. 'fi 
V) 


E 
Q) 
N 
ClI 
... 


a.: 
ol 

 

 

 
- 



 
 
>. Q) 

 t:: 
... ClI 

 N>. 
Q) .
 
 
C::' 
 ... 
Q) 
CII N
 
t:: 
 .
 Qj :.;;; 
 
Q) .
 '0 U U _ 

 ......... ta "- et! ro 
.s 
 :::; 
 C O "O... 

 
 
 
 '2 
 ClI 
 
.
 
E- o t::bD::IQ)"G).u"- 
< en ClI 
 E ... .- >. ClI O 
Q o Qj ':'::Q)Oo..
'Nt:: 
"-- "O Q) o. "O.:.::
.C/)o E 
...-- .- o. ClI 
:3: .:.:: E >"
':':: >. .:.:: Q) 
0- CII- ClI N-Q) 
-g E 
 .g 
 
 " " r: 
.
 t:: 

ooo>'o --.
 
eJ) 
 
 c... :3: 
 J5" N C::' 


o 
bLi 
Q) 
t:: 

 
-o 
a 


..:.:: 
- 
CI! 
"'O 
>.
 
:3: C';) 


> 
---- 
- 


...: 


o 
'C 
UJ a.: 

 
 
o g; 
rJ) - 
 
---- 


::I 
"O 
 ._ 

.5 
.,;
 
o 
c:>.
 

cG 
c:>. 
o 

. 
C') N 
c-::J 
c::s 
 
'ł-,j .. 
c.:.: 
0.. 0 
.:.: 

 'c 
.&> 
I': 
,-CI) 


I I I I I I I I I I 
oc3ooCł5ooooL1'5 
C'lC'I-ł'OO-Li.)OOl!:)(j')
 
0:.C';)- - 


Q) 
N 


N 
o 
bD 
.
 
.::.:: 
(I) 
-t:: 

 

 


::I 
- 
>. 
.
 
..... . 
Q) 
"'O 


.
 >. 
u 
 ::s 

...... = c; 
;;
-.c 



 N 
. . 
 
CI!.
 O >. 
Co .0- 
- Q 
 
'0 ClI 

- ClI >. 
.
'U 
 

 t:: o 
..::: -en Q) 'u Q) 
ClI 
 -en t:: 
o.. .o Q)"N 
:3: c55 U 
 


..: 


>. 
"O 
.:.:3 
---- 
;;.: ..!<: ...!<: 
Q ClI ClI t:: >.en 
t:: ..:.:: t:: >. t:: >. t:: 
O .:.: 0.B 
 .
 
.
 
 >. 
:r: :
'OOt::en.s E ::IU

 
U 0 ../ t:: "1:J >. UJ CI! N G.1' _ _ 
O _w;..:::: O 
 CI! "O N u'- O O 
ClI ._"> ....- ....- O en N 
 
 "> 
Q 1n .:.:::;>OCO::a.....1 C/) ')?:;> 
0"0 
. N 
 
O..!<: 
c... C/) 


C';) 
C';) 


::s 
bD 
ar 
lo. 
.::.:: 
O 


> 
---- 
- 


55 


.......
		

/Czasopisma_044_03_180_0001.djvu

			UJ 
:o<" 
El) 
o- 
::s 
:0<"","", 

, 
0"- 


 
b;c 
:o<" ł\j. 
.... 
 
0!8
 
c c" 

 ?t 
:E 
;;. 



1' 

"- 
"'t) 

:" 

t'r:I 

. 
Na 
. o. 
9
 

:r. 
''Q 

:* 
7: 
:E' 
_. UJ 
[
 
!b .N 


56 


o 
- 
s:: 
r UJ':E c:tI o N. 
o: 
 o Q;' (3 2. 

 ;D' :;;:« o.. 
 
(') o UJ ::3 .. 
Q;' :E O- o 
ą,< :>;'. 
UJ 

 


- WCo.J 
I>.:>I>.:>WOoo 
00000 
" '1 " '1 " 



"=E8'O 
_. o o 
 UJ 
r;-cn....cnN 
;o 
. 
 o - 3 

 
.., No 
 
N 
-c:;'<

 
[3 '<::3 
 


I I :- 
: - 
w 
, C> 
i I 


:E 
'< 
UJ 
N 
(') 
N 
rt> 
aq 
O. 

 
. 
N 
 ::3 

 N rt> 
N
 

 _. 
o..
 
O
 
- 
o. 

 
::3 
'< 


t-.:)t-.:)-t-.:) 

P?1P?' 
I I 


ilf 


o' 
00 
p 
I 


o 7; 
- lU 
s:: UJ 
N. .
 
:::I , 
(S. 
'< 


I
 
 ;, 


:E ;p 
(t;. ::3 
... o.. 
N s:: 
'< UJ 
(') N 
(t;. 
(t;" g. 
.., 
o 
O- 

 
'< 


'1 1 i 
 
 
,)O 00 
ICJl <:1l 


- 


UJ 
-:! 
:J> 
Z 
(") 
N 
....:: 
Z 
Z 
....o:: 


N 
I» 
... 
N 

 
e- 
c 
o 
:>;' 
., 
.rt> 

 
o . 
:E 
l'tI 

 
o 
N 
9 
:::c te 
:E - 

 r- 
::s > 
;;. z 
::s 
= V> 
e- 
N 
(D' 
::S. 


UJ 
-:! 

 
Z 
c:o 
["Ij 
;o 
Z 
....:: 



 
o 

 
:E 
l'tI 
.... 
::s 
- 
I» 



 

 
oł;o. 
:ł
		

/Czasopisma_044_03_181_0001.djvu

			, 
..1 


PRELIMINARZ 


dochodów I wydatków Okręgu Wileńskiego Z. O. R. 
na 1934/1935 r. 


DOCHODY 
Ryczałt Kół miesięcznie j. n. . 
Nieprzewidziane . . . . . . 


. 365 X 12 = 4,380.- 
620.- 
5,000.- 


Miesięczny ryczałt Kół 
Koło Wilno . 180.- Koło Mołodeczno 5.- 
.. Grodno 60.- .. Os zmiana . 5.- 
.. Białystok 40.- .. Głębokie 5.- 
.. Lida. . 15. --,- .. Brasław 10.- 
.. W ołkowysk 10.- " Wołożyn 5.- 
.. Święciany . 10.- .. Wilejka. 5.- 
.. Szczuczyn kjLidy 10.- .. Postawy 5- 
Razem . 365.- 


WYDATKI 


Miesięczne: Komorne . . . . 
Personalne. .'. . 
Składki do Zarz. Gl. 
Porto i kancelaryj. 
Delegacje 
Różne . . . . 


80.- 
120.- 
60.- 
35.- 
. 25.- 
10.- 


330 X 12 = 3,960.- 
300.- 
200.-. 
100.- 
440.- 
5,000.- 


Komunikaty . . . . . . . 
Koszty Święta Ofic. Rezerwy 
Reprezentacja 
Spłata długu. . . . . . . 


(-) K. Pożaryski 
Skarbnik Okr. Z. O. R. w Wilnie. 


(-) Dr. E. Góra kpt. K. S. rez. 
Prezes Okręgu Z. O. R. w Wilnie. 


l 


.....
		

/Czasopisma_044_03_182_0001.djvu

			I,
		

/Czasopisma_044_03_183_0001.djvu

			HANDEL, PRZEMYSŁ, ZAKŁADY i PRACOWNIE SPECJALNE. 
Skorowidz adresów w Wilnie. 


Prywatna Szkoła Powszechua F. Komlsarowej I F. Szwarcówny - Wilno, Uni- 
wersytecka l.. " 
"Optyka" - Wilno, Niemiecka 4, sklep Optyczno-Fotograficzny Edwarda Arcl- 
chowsklego. 
Klno- Teatr" Wir" 
 Wilno, Wielka N2 25. 


A. Połońskl, Fabryka Cukrów i Czekolady - Wilno, Wiłkomierska l, tel. 12-36. 
Fabryka Cukrów i Czekolady J. Charmac - Wilno, ul. Bazyljańska 6. 
Fabryka Cukrów i Czekolady "Extrans" - Wilno, Zawalna N2 43. 
Skład Cukru i Mąki R. Jospe 
 Wilno, ul. Zawalna 37, tel. 7.66. 
Fabryka Mal,aronu "Neapol" - Wilno, Nowogródzka 18. 
Sklep Win i Wódek Sz. Akse1rod i R. Szwarc .-:.. Wilno, Niemiecka 22. 
Hurtowy skład Masła i Serów M. i J. Deul l S-ka - Wilno, Rudnicka 13, zaułek 
Dziśnieńskl 2. 
Dom Handlowy St. Bletińskl - sklep win i wódek oraz tow. spoZywcz. - Wilno, 
Mickiewicza 24, tel. 18.98. Poleca Wina Krymskie, Kaukaskie, Francuskie 
i Węgierskie, Róz. Delikatesy. - Ceny przystępne. - Towary Kolonjalne. 
Arluk Salomon przedstawicielstwo: Herbata W. Wysocki I S-ka, czekolada I kakao 
.Anglas" - Sadowa 23, tel. 13-99. 
Icek Brewlacki - Towary Kolonjalne -, Wilno, Zawalna 68. 


I. 


Najwykwintniejszy Zakład Fryzjerski "Carmen". Salony: damski, męski i gabinet 
kosmetyczny, Oraz trwałe ondulacje wszelkiemi aparatami. 
Zakład Fryzjerski A. Borowika - Wielka 46. Salon męski l damski, przyjmuje 
wszelkie prace wchodzące w zakres fryzjerstwa. Wieczna ondulacja naj- 
nowszemi aparatami. Wella". 
Pierwszorzędny Zakład Fryzjerski Michał Mura'. Wilno, Mickiewicza l, tel. 10-71 
i Wielka 51. 


Naum Wolfowskl - Wilno, ul. St. Szlachturna 6. - Wyrób skór chromowych. 
Firma "Skóropol" - Wilno, ul. Szeroka 11, tel. 16-51. - Skup skór surowych, 
jelit i Zołądków. 
Wytwórnia rękawiczek skórkowych. Hurt - Detal. Dla członków Federacji- 
rabat. Trocka l, m. 1. 
Polski Zakład RymarskiPawła Kozłowskiego, ut. Wileńska N2 25. - Wszelkie arty- 
kuły rymarskie i sportowe. Ceny konkurencyjne. 
Sklep skór p. f. B-cia Breuer -, Wilno, Rudnicka 9, m. 11, tel. 11-67, K-to P. 
K. O. 81.504. . . . 
Pierwszorzędny magazyn obuwia Pawła Bialomlejskiego -, Wilno, Zamkowa 7. 
Zakład szewcki E. Lipiński przy ut. Wileńskiej N2 36. 


Chrześć. Pierwszorzędna Pracownia Krawiecka Wojskowa p. f. Andrzej 2mujdzln. 
Wilno, Wielka 12, tet. 10-24. Ceny konkurencyjne. ' 
Zakład Krawiecki Michał Plech I Syn w Wilnie, ul. Zamkowa N2 10, tel. 10-04. 
Krawiec męski Br. Ławrynowicz. Wilno, Tatarska 1, m. 10. róg Mickiewicza 12. 
Zakład Krawiecki St. Krauze - ul. Wileńska 32, m. 2, tel. 15-51 - otrzymał świeZy 
transport sezon. mat. w wielkim wyborze i wykonywa zamówienia ze 
swoich i, powierzonych materjałów podług ostatn. fasonów. Ceny bardzo 
dostępne. . . . . 


..ł.....
		

/Czasopisma_044_03_184_0001.djvu

			Międzynarodowy Dom Ekspedycyjny G. Pirockl - Wilno, Niemiecka 35, tel. 2-16. 
f'oto-skład M. Rabinowicz - Wilno, Wielka 8. tel. 7-59. 
"M. Gordon Sp. Akc." - Wilno, ul. Niemiecka 26, tel. 306 - sprzedat sukna 
i manufaktury. 
G. Arkuskl - Wilno, Niemiecka 7, tel. 7-11. Drukarnia. Fabryka stempli, Mater. 
piśmienne. 
Kolektura Loterji Państwowej A. Fajnsztejn - Wilno, Zawalna 15, tel. 12-73. 
Kwartac Borys - Wilno, Piłsudskiego 24. 
Cemach Chonowicz - Wilno, Niemiecka 21. 
Skład Fuler Ch. Fajn - Wilno, Niemiecka 26, tel. 251. Wielki wybór futer dam- 
skich i męskich. Dogodne warunki. Sprzedat na raty. Najnowsze modele. 
Przy składzie pracownia kuśnierska. 
Salomon Smuszkin - Wił. Skład Fabr. Szkła, Fajansu, Porcelany i Lamp. Wilno, 
ul. Bazyljańska 6. 
S. H. Kulesza - Sklep Towarów Żelaznych i Naczyń Gospodarczych - Wilno, 
ul. Zamkowa N
 3. 
Hotel Szlachecki - Wilno, ul. Ostrobramska 4. 
Amdurski I Mechanik. Fabryka .Champignons', Wiino, Szopena 1, tel. 10-73, 18-11, 
Skład Apteczny i Perfumeryjny J. Szambedał - Wilno, W. Pohulanka 14. 
Skład Materjałów Leśnych i Dykt Klejonych B. I M. Lederman - Wilno, ul. Te- 
atralna 7, tel. 18-39. 
Odlewnia telaz3 i warsztaty mechaniczne B-cia Beker - - Wilno, Węglowa 9, tel. 10-41. 
Dom Handlowo-Komisowy "Towgal", spółka firmowa - Wilno, ul. Kwaszelna 19. 
tel. 4-12, P. K. O. 82.200. 
Przedstawicielstwo Fabryki Wyrobów Gumowych "Brage" w Warszawie. - 
Fabryka Gilz "Świat" B. FIszkin egz. od 1906 r. - Superfin, Kongo, Primawatki. 
Pasza -, Wilno, Zawalna 33. 
Hurtowy skład Papieru i Mat. Piśmiennych Mejer Lewln-Wilno, Kwiatowa 3. 
Zakład Mechaniczno-Ślusarski i Wodociągowy J. Stawiarsklego i S-ka - Wilno. 
Plac Katedralny 4. 
Dom Handlowy p. f. P. Kalita, L. Zabłocki I S-ka - Wilno, Wielka 17. 
Hurt. Skład Apteczny i Kosmet. M. Pumplański sp. firm. - Wilno, uJ. Niemiecka 23, 
tel. 8-77, P. K. O. 81.707. 
Z. I F. Borodzlccy - Tartak Parowy - Wilno, Fabryczna 14. tel. 7-91. 
J. Oruch, Zakretowa 7. 
Przedsięhiorstwo Leśne Mones Jochelson - Wilno, Ad. Mickiewicza 62a, tel. 14-83. 
Zakład Cynkograficzny F. Zaniewskl ' - Wilno, Wielka N
 3. 
Wytwórnia pieczęci gum. i metal. oraz drukarnia A. Woźnicki I syn, - Wilno, 
Młynowa 5/7. 
Introligatornia Z. Lewlna'- Wilno, ul. Dominikańska 17. 
Pracownia Bednarska Franciszka Pleślaka - Szeptyckiego 18. 
Hurtowy skład skór Baranich - Mozes Korn - Tyśmienica (Małopolska) oddział 
w Warszawie, Franciszkańska 30(18. 
Sklep Piśmienno-Galanteryjny E. Macewlczowa - Wilno, uJ. V. ileńska 22. 


Ł. GiIerowlcz, Wilno, Kolejowa 1 - Dostawca Wojskowy. 
Abel Nlson, Ponarska 3 - Dostawca Wojskomy. 
M. Gordon, Zarzecze 19 - Dostawca Wojskowy. 
Szeplerskl, Zarzecze 21 - Dostawca Wojskowy. 
SInluk Jakób, Zarzecze 38 - Dostawca Wojskowy. 


lntynier M. Uciechowski -- Wilno, ul. Szopena 1, III. 10. tel. 8.20. 
In lynier Krakowski - Wilno, Piłsudskiego 2.
		

/Czasopisma_044_03_185_0001.djvu

			W Grodnie. 


Aras-Auto sp. z o. o. - Grodno, Dominikańska 19, leI. 235. - Opony i części 
samochodowe. Motocykle. Rowery. 
Emilja Rojewska-Gutowska - Lekarz Dentysta - Grodno, ul. Orzeszkowej N
 28. 
Jedyne Pismo Żydowskie na Grodzieńszczyźnie "Grodner Moment" - Grodno, 
Hoovera I, tel. 198. 
Syndyka l Emigracyjny Sp. z o. o. Agentura w Grodnie, ul. Hoovera 5, telef. 80. 
Załatwia wszelkie sprawy emigracyjne. 
Zakłady Graficzne Ł. Mejłachowicza - Grodno, Horodniczańska 3, tel. 14. 
Biuro Ekspedycyjno-przewozowe N. Fajn w Grodnie. 
Biuro Pisania Podań do Władz Administracyjnych i Sądowych Lejby Załuskiego, 
Grodno, Dominikańska 30, m. 3. 
Skład Materjałów Aptecznych Jana Malinowskiego - Grodno, Dominikańska 13. 


W Białymstoku. 
R. Orłowski, B. Kane I S-ka - Białystok, Nowy Świat 9. 
Garbarnia Chackiela Finkielsztejna - Białystok, ul. Ralińska N2 15. Dom własny. 
Tel. N
 405. 
A. Sokół i J. Zylberfenlg w Białymstoku. 
Juljan Glass - Składy 
elaza w Warszawie Oddział w Białymstoku, ul. Artyle- 
ryjska 9, tel. 6.19 - poleca 
elazo handlowe, betonowe, blachy telazne 
oraz belki. 
"Drago" Spółka Akcyjna w Warszawie - oddział w Białymstoku, ul. Sienkiewicza 
53, tel. 1-24. Najoszczędniejsze paliwo samochodowe. 
Radjoaparaty i 
yrandole poleca L. Mowszowski - Białystok, ul. Marsz. Piłsud- 
skiego 22, tel. 2-14. 
C. Berdyczewski -=- Białystok, ul. Giełdowa 1, tel. 3-86. - Skład szyb, luster 
i ram. Wyłączna sprzeda
 szkła maszynowego. 


ŚWIATOWEJ SŁAWY 
ANGIELSKIE MOTOCYKLE 
B. S. 1\. 


liGAZY ZIEMNE II I 
SP. AKC. 
DLA PRlEM. NAfT. 
WE LWOWIE 
NAFTA, BENZYNA, 
OLEJE SMAROWE 


Tanie! Trwale! Oszczędne! 
Najdogodniejsze warunki kupna 


PRZEDSTAWICIELSTWO 
Wilno. ul. Mickiewicza 9, tel. 767. 


SKŁAD w WILNIE, 
Ponarska 67, tel. 10-03, 749. 


POPIERAJCIE 
WILEŃSKI OGRÓD ZOOLOGICZNY 
(M. p O h U l a fi k a l) 
przez zwiedzanie go i ofiarowywanie żywych okazów. 


. I 
......
		

/Czasopisma_044_03_186_0001.djvu

			DYREKCJA 
, , 
lA11W PAn1IW
WY[D 
W WILNIE 


POSIADA COROCZNIE DO SPRZEDAŻY 
OKOŁO 800,000 ID 
 DREWNA 


, . . 


użytkowego w stanie okrągłym i tartym, 
drewna 'opałowego i karpiny, różnych 
rodzajów i gatunków. Sprzedaje również 
nasiona leśne, sadzonki, drzewka owo- 
cowe i dekoracyjne, wydzierżawia 
tereny łowieckie, rybackie i inne. 
"*' 


'. 


Informacji udziela: 


. '. 


DYREKCJA LASÓW. PAŃSTWOWYCH W WILNIE, 
UL. WIELKA 66 
oraz wszystkie podległe Nadleśnictwa i tartak 
w J e z i o r a c h
 


.' 



 

 
 
 


,I 


. . 
I 


. .
		

/Czasopisma_044_03_187_0001.djvu

			, . 


W. PAWILONIS i J. GAPANOWICZ 
MECHANICZNE WARSZTATY 
STOLARSKIE 

i1no, Rydza Śmigłego Nr. 22 


MISTRZ CECHOWY 
MECHANICZNY ZAKŁAD BEDNARSKI 
T. BETCHER 
Wilno, Piłsudskiego Nr. 11 
firma el(zystuje 40 lat. 


ZAKŁAD INTROLIGATORSKI 
i passe - partout 
ŁUKASZOK i ŻYLIN 


Wilno, ul. Ś-to .Jańska Nr. 1 


. .' 


D05T A W A dla WOJSKA ARTYKUŁÓW 
ŻYWNOŚCIOWYCH i PASZ 
M. Sznkstulski i l. Klot 
Sp. Firmowa Makowa 16. 


KILIMY GLINIAŃSKIE 
wytwórni 
L. WĄSICKIEGO W GLINIANACH 
SZTUKA LUDOWA 
ROBOTA RĘCZNA 
ZAKŁAD 
STOLARSKO - MECHANICZNY 
Michał Oszurko 
. Wilno, ul. Ludwisarka Nr. 8. 
Nagrodzony srebrnym medalem w 1909 roku 
I złotym \\' 1924 r. 


LECZNICA DLA ZWIERZĄT 
T. BAKU NA 


Ostrobramska 16, tel. 694. 
Przyjęcie chorych od g.9-2 i 11-19. 


LEClNICA ZWIERZĄT 
SEJMIKU 
WILENSKO - TROCKIEGO 


Wilno, Wileńska 12. 


RESTAURACJA 
K O M E T A" 
" . 
Wilno, Kolejowa 15. 
M.GOLDSZYND 
M. MIECZKOWSKI 
PRACOWNIA WYROBÓW STALOWYCH 
I INSTRUMENTÓW CHIRURGICZNYCH 
Wilno, Uniwersytecka 4. 


RESTAURACJA 
"MAZOWIECKA" 
WŁADYSŁAWA KIELlSZClYKA 


Wilno, Jagiellońska 2-a. 


WILBŃSKIE ZAKŁADY WULKANIZACYJNE 
na aparatach 
J. PIQUERA, Varis Sp. Z ogr. odp, 
Wilno, Mostowa 29. m. 26. (róg Wileńskiej). 
Przyjmuje wszelkie roboty w zakres wulkani- 
zacji, po cenacb niskich. IlIstytucje państwo- 
we otrzymują rabat. 


ZAKŁAD FRYZJERSKI .BORYS. I HURTOWY SKŁAD SKÓR BARANICH 
Salony: Męski I Damski. MOSES KORN 
Farbowanie włosów, ,brwi I rzęs. TVŚMIENICA (Małopolska) 
- 
PR CO N ERUKARSKA ODDZIAŁ w WARSZAWIE 
A W lA P . Franciszkańska 3D/Uj. BIB ROLE. OPOSETV, 
MANICIURIE BORYS CEJ KINSKI NUTRIETY,2YRASSY, 
Wilno, Bakozta 1. KO:2:USZKI Zakopiańskie 


, J 


ZAKŁAD 
ŚLUSARSKO - MECHANICZNY 
JAN MICHAŁ.OWSKI 
Wilno, Dobroczynny 8. 


A.. 


NAJSTARSn ARTYSTYCZNY ZAKŁAD 
SZYLDÓW 
i ROBÓT MA LARSK O - D BK OR ACY J NYCB 
B. '" A B L O N O W S K I 
firma odznaczolla srebrneml medalami 
110 3-ch wystawch W r. '1!):!5, 1928 I 1932 
lotniej.. od 1875 loku ,Wilno, Wielka 12.
		

/Czasopisma_044_03_188_0001.djvu

			LABORATORJUM WETERYNARY JNO - ROZPOZNA W CZE 
Ministerstwa Rolnictwa. Wilno. ul. Zygmuntowska 12. 
-000- 
Pracownia Weter. Rozpoznawcza przeprowadza takZe badania bakterjologiczne 
prywatnie według taryfy ustalonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych 
Wasilkowska wykończaJnla sukna Karol Jankowski i Syn 
"Szapedef" Fabryka sukna Bielsko 
Oddział w Wilnie, Mickiewicza 21. 
WASILKÓW. POLECA 
Nadrzeczna 30. Telefon 1-89. materjaly sezonowe w wielkim wyborze. 
, 
ZWIĄZEK PRZEMYSŁOWCOW FABRYKA W ATOLlNY "ENEROJA" 
W BIAŁYMSTOKU f. Hurwicz i C. Gr}nberg 
ul. Sienkiewicza 38-a, telef. 1-66. 
Zrzeszone przemysły: włókienniczy, gar- BIAŁYSTOK 
barski. chemiczny, ceramiczny, budowlany, ul. ,",urowlecka 14. 
metolowy I elektryczny. 
GARBARNIA RESTAURACJA 
G. PRUZAŃSKI "CENTRAL" 
BIAŁ YSTOK Ryn. - Kościuszki 32, telef. 969. 
ul. Fabryczna 61. T e l e f o n 724. Codziennie dancing. Zakład otwarty do S g. 
w nocy. Orkiestrn dobuc.kuchnia wykwintna 
- 
RESTAURAC JA DANCING - KABARET przy Hotelu "RITZ" 
Białystok -, Telefon 11. eo. 

 
Najlepszy lokal w Białymstoku znany w całej Polsce. Codziennie Dancing - Kabaret 
z występami artystów. Wykwintna kuchnia. - Bufet obficie zaopatrzony w trunki krajowe 
I zagranIczne. Szybka I elegancka obsługa. Miejsce spotkań wylworne
o towarzystwa 
Kom unalna Kasa Oszczędności Fabryka Makaronów ,,1 T A L JA" 
Biał".tok, ul. R6:iań.ka9. tel.2-17. t. m.4.25 
Pow. Grodzieńskiego w Grodnie, Poleca gatunki naj lep. Jakości: Wermiszel 
ul. Orzeszkowej 3. telef. 2-81 N.N. l, 2 I S, Muszle: N.N. l, 2, S I 4, 
Rurkowy: l, 2 I :1, raiki: l, 2. Krajanki 
Konto P.K. O. Nr. 80.965. w skrzyniach dyktowych iI 10 kg. wagi 
netto I w opalcowaniu tekturowem po '1. kg. 
B-ela W. i S. Hepner SKŁAD FABRYCZNY 
B i a ł " . t o k. ul. Br. Piarac:kie.o 20 obi t papierowych I tektury 
IWarszawska). T e I e f o 11 4-10. J. CHAJET 
Przedstawiciele Akc. Towarzystw Ubezpie- 
czeń: "POLONIA" I "ASSICURAZIONI BiałYełok. Ż"dow.ka 2 (ról: Sienkiewicza) 
OENERALI TRIESTE" przyjmują ubezple- Tel. 16-56. (Mieszk. -- Rynek KośclusJkl25) 
czenla: tyciowe. od ognia, kradzidy. ra- Konto czekowe w P.K.O. 61.675. 
bunku, transportów, od odpowiedzialności Wyłączna sprzedat Częstochowskiej Fa- 
cywilnej I 5zyb wystawowych. hrykl Obić Papierowych w Częstochowie. 
Włoska Spółka Akcyjna ZAKŁAD POGRZEBOWY 
RIUNIONE ADRIA TICA Dl SlCURTA ORAZ 
Inspektor H. KARCZ PRZEDMIOTY DEWOCYJNE 
Biały.tok. ul. Br. Pieracki..o 34 
Przyjmuje ubezpieczenia: na tycie, od A. KNEF.EL 
nast"J:stw nieszczęślIwych wypadków, 
od o powiedziolnoścl cywilnej, od ognia I BIAŁYSTOK, Rynek Kościuszki \I, tel. 16-23 
I kradzidy z włamaniem. 5krz. poczt. 151. Konto czekowe 143.501. 
-- 


I.
		

/Czasopisma_044_03_189_0001.djvu

			HUTA SZKLANA 
w GRODNIE 
:8J 
Różne butelki, szyby i inne wyroby szklane 
B I A Ł o S T o C K A 80. TELEF. 103, 107,220 i 143. 


EDWARD KlEIN 


BIAŁYSTOK 
ul. Br. Pieracklego 45, tel. 10-91. 
Przedsta\\lcielstwo samochodów 
"POLSKI FIAT" 


SALON WYSTAWOWY 
ul. Sienkiewicza ó3 
Akcesorja samocbodowe, opony i smary. 
Pracownia szczotek i pendzli 
M. SZLACHTER 
Biały.tok. Maraz. Pihud.kiea-o (Lipowa) l 
T ..Ief. 4-70. 
Wykonywa wszelkie obstalunki w zakres 
szczotkarstwa wchodzące. Polecamy wy- 
kwintne pendzle malarskie I fryzjerskie. 
---- Firma Istnieje ort 1861 rokn. --- 


FABRYKA 
kafli i budowa pieców 
8 - [i iol. A. i A. Ł U [ 
 J K 
 


Białystok, ul. Grun'.\'aldzka 28. 


FABRYKA SKÓR 
Ch. Oekker i Synowie 
BIAŁ YSTOK SPÓŁKA F1RMOW
 



 \1) 1-9 i - 3'2 -
 
z 
 
N C? 

. ::r: 
. o 

 B-STOK 
 
oMARKAFABRu 


Kolektura Polskiej Lotł\rJi Państw. 
Ł. CUKIERMAN 
Białystok, Marsz. Piłsudskiego 1 l 
tel. 11-62. - P. K. O. Nr. 64773. 


Dotychczas padły u nas następujące 
wygrane: 
1 - 80.000 2 po 10.000 
3 po 15.000 - 8 po 5.000 
i dużo po 
3000, 2.500, 2.000 i 1.000 zł. 


SKŁAD SZYB, LUSTER i DYKT 
PRACOWNIA RAM 
M. F AJ N S O D i S-ka 


B I A Ł V S T o K, ul. Giełdowa l l 
Telef. 481. P. K. O. Nr. 69.081. 


FABRYKA KAFLI 
Jana Ku[hanki
gD 

ynDwie 


Spółka firmowa 


= 


B I AŁ YSTOK 
ul. Grunwaldzka 41. 


PrzemY,sł-.S kór galanteryjnY,c,b J. ALEKSAN DROWI CZ 
Białystok, ul. Kijowska 9, tel. 4-61 mieszko pryw. ul. Sjońska 4 


Firma nagrodzona na wystawie ruchomej w Białymstoku 1932 r. 
Pod protektoratem Ministerstwa Przemysłu i Handlu 
n a j w y 
 s z ą n a g r o d ą D Y P L O M E M U Z N A N l A. 


......
		

/Czasopisma_044_03_190_0001.djvu

			Towar} białe i bielizna stołowa lniana i bawełniana. Materjały wełniane, Jedwabne i bawełniane. 
Palta i ubrania męskie; Płaszcze, kostjumy, suknie, bluski i szlafroki damskie; 
Galanterja i bielizna damska i męska; Mundurki szkolne i konfekcja dziecięca; 
Ł6tka, materace, kołdry i bielizna pościel.; Walizki, pledy, chodniki, firanki I Lp. 
C. I. D. - w podziemiu 
Przybory szkolne i tysiące artykułów codzienne] potrzeby. 
w cenie od 25 groszy do 3 zlotych. 
Zlecenia listowne wysyłamy za zaliczeniem pooztowem 
B-cia JABŁKOWSCY WILNO, Mickiewicza 18, tel. 733. 
- 
Dr. MIECZYSLA W ALKSNIN 
GABINET HYDROTERMICZNEJ REFLEKSOTERAPJI (wiJ!. metody 
D-ra ZNINIEWICZA) i PORADNIA PRZYRODOLECZNICZA 
w I L N O. WIWULSKIEGO e m. 2. 
Godz. przyjęć 1 - 3 i 5 -7. 
Wyroby koszykarskie niewidomych 
WIELKI MEDAL ZŁOTY - Wilno ]993 r. MAŁY MEDAL ZŁOTY - Wlln" 1930 f. 
"Kuratorjum nad Ociemniałymi w Wilnie" 
WARSZTATY mieszczą sIę przy ul. Mała Pohulanka 20 I W. Pohulanka 21. 
S K L E P - przy ul. Gdańskiej 2 (róg Wileńskiej). 
Robota s o I I d n a. Ceny bardzo prz J stępne. 
- 
Prywatna Powszecbna Szkoła CUKIERNIA ł KAWIARNIA 
"LEONARDA" 
B.Jankow
ki
i Ma [b[ewiuowei Mickiewicza -n Zamkowa 4 
Poleca doskonale wlasne wyroby cukier- 
nicze i piekarniane, oraz śniadania, obiady 
W W II n i e. I kolacie. Wyborowe piwo na kufle. 
Ceny niskIe. Codziennie radjo - koncerly. 
- 
PRACOWNIA UBRAŃ DAMSKICH Wytwórnia cukrów i czekolady 
p. f. "MARJA" ul. Trocka 1. 
(Nad Cukierni, RudnickicIrOi uE M Z E T" 
WYKONYWA 
. FUTRA, PLASZCZE 
oraz wszystko co wchodzi' w zakres W I L N O, Rudnicka 6. 
damskiego krawiectwa 
- 
PRZEMYSŁ LEŚNY HOTEL 
SlAJA BAJKOWICZ "SOKOŁOWSKI" 
WILNO, Portowa 23. W i l n o. Niemiecka I. 
- 
Koncesjonowane przez Kuratorium O,S. WiI. RESTAURACJA 
Prywatne Koedukacyjne Kursy Kroju "SIELANKA" 
dla krawiectwa damskiego i męskiego 
ADAMA' DUSZY Właśc.icid PIOTR ABRAMOWICZ 
w WILNIE, teIigowsklego 5. Blalystol(, KiIińsklego 12, tel. 16-68 


'.
		

/Czasopisma_044_03_191_0001.djvu

			BEZ ELEKTRYCZNOŚCI 


NIEMA 


DOBROBYTU! 


Używajcie taniego prądu gospodarczego do celów 
gospodarstwa domowego (gotowanie, prasowanie i t.d.) 
Cena tylko 25 groszy za kilowatgodzinę 
Tani prąd przemysłowy 
mozna pobierać po cenach następujących: 
1) na Czas wieczorny: 32 gr./kwg 
2) na czas nocny i dzienny: od 25 gr./kwg 
przy zużyciu rocznem ponad 300000 kwg. 
Bliższych informacyj udziela w godzinach urzędowych Biuro Sprzeddy 
prądu Elektrowni Miejskiej w W i I n i e, ul. D e r e w n i c k a Nr. 2. 
ZARZĄD MIEJSKI M. WILNA. 
A EJSUROWICZ WILNO. Tel. 8-10. Konto P.K.O. 143.35
. 
. Ad res d I a I l(s;tJó:w : skrytka pocztowa Nr. 211. 
PRZEDSTAWICIELSTWA: 
"HUTA POKÓJ" ŚLĄSKIE ZAKŁADY GÓRNICZO-HUTNICZE Sp.Akc. w KATOWICACH 
PIERWSZA FABRYKA LOKOMOTYW W POLSCE Sp. Akc. W Chrzanowie 
T-WO SOSNOWIECKICH FABRYK RUR i ŻELAZA Sp. Akc. W Sosnowcu 
"ERNEST -ERBE" Fabryka Łączników i Wyrobów Lano-Kutych W Zawierciu 


GAZOWNIA 


w WILNIE 


ul. Cicha 5. Telef. Nr. 7-13. 


Poleca smołę gazową i węgiel drzewny po niskiej cenie. 


Zrzeszenie Producentów Nabiału w Wilnie 
. ul. Piłsudskiego 13. Telef. Nr. Nr. 20-33 i 22-22. 
Pośredniczy przy lokacie mleka świeżego bezpośrednio od pro- 
ducentów z gwarancją za jakość i terminowość dostaw. 


POMOC INZ . YN IERS II A " 
arszt
ty EleUro :.lIIec
ani,cz.ne 
" n l StaCja reperaCji IICZDlkow 
prowadzone przez Int.ynierów specjalistów. 
W I L N O, Zauł. LITERACKI 15. Telef. 17.48. 
Produkują: translurmatnry do 5 KW., oporniki. 
aparaty regulujące: przekatnikowe sygnałłzacyjne. radjowe I t. p. 
Zakładają Instalacje: do siły I swtatla radjowe I t. p. 
R"p..rtlj
: ,fi nikł ,,, ktr}'rzn.. "",'Ikh- Op3roty rl..ktrydn... aparat}' radjowe, licznIkI.
		

/Czasopisma_044_03_192_0001.djvu

			H U R T DETAL 
SKLAD FUTER 
"D E Z E T" 
Wilno, ul. Wielka 39' Telefon 13-79. 
WŁASNA WYTWÓRNIA NAJNOWSZB M O D BL B 
FUTBR DAMSKICH. CBNY KONKURB
CYJNB 
HURT DETAL 
FUTRA 
M. ZŁA TKOWICZ 
Wilno. Niemiecka 33. Tel. 906. 


IlUI{T 


U f:TA l. 


SKŁAD FUTER 
B-cia Trachtenberg 
Wilno, ul. Wielka Nr. 37. Tel. 7-12. 
Własna wytwórnia Najnowsze mudel.. 
Inter damskich Ceny konknrencyjn... 


Rafinerja Terpentyny" TERPENTYNA" 
B-cia Macbtej i Grzegorz Berlin 
Spółka firmowa 
Wilno, Rydza Śmigłego 24. 
Gatunki: 
medyczne, wyborowa, technicz na. 


Sprzedaż farb, nafty i smarów 
"NAFTOCHEM" Spółka firmowa 


J. KRYWISKI i Sz. GALPERIN 
WILNO. SZEROKA 1. TEL. 645. 
. 
Firma "L E N" 
SKUP ZAWODOWY LNU 
i innych produktów rolnych 
W 1 L N O, S A D O W A Nr. 4 m. 4 
TEL. 179. P. K. O. 142.219. 
KRESO W A CENTRALA 
SPRZEDAŻY SZKŁA TAFLOWEGO 
"SZKŁ-OKRES" 
S p. z o. o. 
WilNO. TROCKA 7. 
Telefon 827. P. K. O. Nr. 100.216. 
EGZYSTUJE OU IIU,4 r
. 
ODZNACZONY 13-tu "'AORODAMI 
"Ch.. Łaskow i Syn" 
ZAKŁAD GRAFICZNY 
Wilno, ul. Subocz 9. 


M. SALIT i Syn 
WIELKA 52/54. 
SKLEP GOTOWYCH 
UBRAŃ I FUTER 
- 
FABRYKA 
WYRABIANIA I FARBOWANIA FUTER 
M. GELFELD 
w I L N O, POPŁAWSKA 30. 
Miesz. Wielka 39-3. - Telefon 13-79. 
- 
I'II{II\A ISTNIEJE NAGI{OUZONA 
OD ROKU 1893 ZŁOTE ilU MEDAl.AMI 
SKŁAD I WYTWÓRNIA FUTER 
B-cia P O R U D O M I Ń S C Y 
WIl.NO, NIE
dECKA 28. TEl.EF. 13.72. 
Wykw Intna konfekcja futrzana. Lisy srebrne, 
niebieskie I 
lIne. Karakuły, n6rkl. błamy et c, 
Pracownia kuśnierska pod włos. kierown. 


! 


Przedstawicielstwo jedynej polskiej 
fabryki opon s a m o c h o d o w y c h 
" S T O M I L" 
sp. akc. w Poznaniu 
Wilno, Mickiewi
za 9, tel. 7-57. 
FABRYKA KLEJU SKÓRNEGO 
"VISCOZA" 
W II n o. Szeszklna G6ra 6. 
Bluro-Wlngry 25/4. tel. 17-9'. 


T-lo Handlowe "STANDART" 
s. Z o. o. 
Wilno, Gościnna 1, tel. 1902 
Adres tel. ::,tandart ien 
E k S P O r t, oraz dostawa do fabryk 
kr
jowych lnll i siemienia lnianego. 


Fabryka tutek ,,0 T T O M A NI' 
Wilno, Rydza Śmigłego 36-a, tel. 13-64 
Poleca tutki: 
Arabskie, Eksportowe, 
Gospodarskie. Teatralne 
- 
TYGODNIK 
ŻYDOWSKI ORTODOKSYJNY 
IIDOS WORY" 
WILNO, WIELKA 47. 
Istnieje od 1924 roku.
		

/Czasopisma_044_03_193_0001.djvu

			JÓZEF KŁODECKI 
ZAMKOWA 17. 
Krawaty, bielizna damska i męska, 
pończochy damskie i męskie. 
Po cenach niskich w największym 
w
horzt.'. 
SKŁADY 
MATE R J ALO W BLEKTROTBCHNICZNYCH 
Rowery, maszyny do szycia, patefony I KONCESJONOWANE BIURO 
i płyty, oraz instrumenty muzyczne INSTALACYJNE 
, w wielkim wyborze. Z. KACEW, Wilno 
--: CE
Y DOSTĘPNE. -. I ul. Stefańska 8, m. 5, w podwórzu 
UdzIela SH
 sprzeda"y na raty. Tl'!efnn Nr. 1I-11
. - Kontn P K.O, Nr. 1
I.HR1. 
DOM 
ANDLOWY I WILEŃSKA ŻYDOWSKA KASA 
Sz RUDOMJNSKI w WILNIE Pożyczkowo-Oszczędnościowa 
· Zawalna Nr. 28 dla Rzemieślników i drobnych 
Telef. 7-32 i 16-08. Handlowców z roku 1898 
SKŁADY ZELAZA, MASZYN załatwia wszelkie operacje 
I B I U R O TECHNICZNE. w zakres bankowości wchodzące. 
Sprzeda! po cenach fabrycznych. SpółdzielnIa z ograniczoną odpowiedzlalnoAclą 


DOM SPORTOWY 
DINCES 
WIELKA 15, TEL. 10-46 
HURTOWNIA I WYTWÓRNIA 
artykułów sportowych 
UNIWERSAŁ 

\

9 


DOM',HANDLOWY 
J. WIRSZUBSKI i prow. farm. SZ. CZESLI egz. od 1904 roku 
Hurtowa sprzedat: towarów aptecznych, drogeryjn'ych, opatrunkowych 
i środków dezynfekcyjnych. 
WILNO, Niemiecka 22, tel. 10-99. -:- P_ K O. - 80.875. 
Uwaga: Instytucjom państwowym i komunalnYI)1 spC'cjahw rahaty. 


I 


Bank Spółdzielczy Związków Kupców 
i Przemysłowców w Wilnie 
z ograno od pow. 
Niemiecka 22. 
I) Przyimuje wkłady oszczędnościowe. 
2) Załatwi a Inkaso w kraju I zagranicą. 
!II Kupnie I sprzedaje waluty. 


FABRYKA MYDŁA "E K O N O M JA" 
M. GOLBERGA 
WILNO, Wiłkomierska 84, tel. 4.33. 
Skład fabryczny Zawalna 4ł. 
Poleca 'rMne galunkl mydła z najlepsz)'ch 
!'Ourn\
l'(lW. 


lIdziela na raty na dUl(udnych warunkach 
Sklep ubiorów męskich i damskich oraz futer 
C. CHONOWICZ 
WILNO. NiemIecka Nr. 2 (front I 
Tel. 6-80; Konto czek. P. K. O. 82.007. 
Przyjmuje rótne obstalunki z własnego 
mat
rjałl1 i I. lIIah'r.
ntów. 


Fabryka garbarska "A P O L L O" 
ŁAZARA KAHANA Gr:dnie 


folecu swoje wyroby jak to: chromy czu.le 
I kolorowe oraz wszystkie gatunki skóry pr. 
deszwowej. Skład fabryczny w WILNIE 
ul. Kwiatowa .i m. 11. telef. 244. 


Kolektura Loterji Państwowej 
LICHTLOS 
DROGA DO SZCZĘŚCIA 
WILNO, Wielka 44, tel. 425 
Ad. Mickiewicza 10, tel. 1358 
Oddział: Gdynia. S-to Jańska 10. 


CENTRALNY BANK LUDOWY 
Spółdzielni Żydowskich w W j l n j e 
Spółdzielnia z ogr. odpowiedzialnością 
WILNO, W. Pohulanka Nr. 5. 
Tel. 5-79 i 4-29. 


sp. firmowa 
Skup papierówki na eksport 
WILNO, Szop
na 10/5. 
Telefony 12-04; 18-57. 


P. KACENELSON i A. KRONIK JULJUSZ i JÓZEF LEWIN 
WILNO 
Ul. Kolejowa Nr. 15. 
Telefon Nr. 704.
		

/Czasopisma_044_03_194_0001.djvu

			BOGUSŁAW ŚWIECIMSKI INŻYNIER ARCHITEKT 
wykonywa 
Prrjekty j roboty budowlane: plany budowlane, kosztorysy, budowa i prze- 
budowa, remonty. Izolacje od wody I wilgoci: usuwanie i zabezpieczeuie 
ścian od wilgQci, krycie i reperacja dachów materjałami azbestowymi, ceny 
nltsze nit innego krycia. 
owoczesne urządzenia sklepów: budowa 
i przebudowa lokali handlowych. cukierni, restauracyj, sklepów. 
WILNO ZAMKOWA 26 M, 6 TEL. 20-25 
Zjednoczenie Rolniczo-Handlowe w Grodnie 
Spółdzielnia z odpowiedzialnością udz. 
ODDZIAŁY: Grodno: ul. Jal(lellońska 12, tel. 9.';; Narutowicza 19. tel. 300; Indurska 14, tel. 82. 
Brzostowlca - Dworzec, tel. Cieclerówka l; Mońkl - pow. Bialostockl. 
Skup I sprzedat ziemiopłodów I nasion. trzody chlewnej f bydła. płótna I In. art. rolnicze. 
Na składzfe posiada: Maszyny I narzędzia rolnicze, nawozy sztuczne. mater. budowlane 
I epałowe I Inne artyk. w zakres ROsP. roln. wchodząc
. 
""- 


Sprzedaf materjałów O p a ł o w Y c h 
I budowlanych 
L . M fi . U 
p. f." . 1 . OrnlCCY 
GRODNO, ul. Jagiellońska 58, tel. 217. 


FIRMA "Emalja" GRODNO 
Plac Batorego 2, tel. 208 
Naczynia emaljowane; ocynkowane. 
ocynowane i aluminjowe. 
Blacha do krycia dachów ocynkowana I czaro 
Owoidzie. drut I t
l3Ziwa, 


"A Z K A N U Spółka Flr,r.owa 
skup i sprzedat skór surowych. 
Współwłaściciel.: 
Krupnik, Abramowic 
 i Zabrowskl 
B i u r o: Kwaszelna 13, tel. 11-63. 
S kła d: Meczeto\\';) 9. Wilno. 


Biuro Transportowo - Ekspedycyjne 
..REKORDU 
GRODNO, PL. BATOREGO 12 
Tel. 210. 


BANK LUDOWY W GRODNIE 
(SPOŁKA Z 00 pow. OGRA N.) 
6 R O D N O. Z A M K O W A 12 ( d O m w ł a s n y ) 
ZAŁA TWIA W S Z E L K I E C Z Y N N O Ś C I 
W ZAKRES BANKOWOŚCI WCHODZĄCE. 
Pierwszorzędna Pracownia F II t e r r . l&ln i,,: _ 
Mowsza Lides 
 ---.
 
Wilno, Niemiecka 19 - 4, tel. 4-49. , 
Wielki wybór gotowych futer · 
w ł a s n c go w y r o b u. 
. ."" 


ZAKŁADY OGRODNICZE 
J. MOCZULAKA 
Wilno. ul. Słowackieao 5{7. 
SKLEP KWIATÓW ul. Wileń.k.. 36. 
Posiadamy stale w wielkim wyborze: roślin}' 
dekoracyjne, ozdobne. kwitnące. oraz wyro'" 
z kwiatów, bukiety. kosze. wieńce, dekorac," 
kościołów, mieszkań i t. p. oraz byliny, kłącz . 
rehu1ki. flanre kwiatowe I WRfZYWJJł'. 


I. CHELEM Spadkobiercy 
Wilno, ul. Końska 16, tel. 2-91. 
BLACHA OCYNKOWANA 
Reprezentacja i Skład Fabryczny 
S. A. ŚLĄSKI PRZEMYSŁ CYNKOWY 
W KOSTUCHNIF. ' 


" . 
:,' 

 1 ',' 
" 

..r 


łłT 


d 1 a o d b i n r n i k.'ó w r a d j o w y c h 
E L E K T R I T Co.
		

/Czasopisma_044_03_195_0001.djvu

			PAŃSTWOWE 
Seminarjum Nauczycielskie Męskie 
im. T. ZANA 
WILNO, ul. Ostrobramska Nr. 29. 


fo 


SHELLEY'S INSTłTUTE 
POLANO 
WILNO 


DOM BANl\.OWY 
M. Ryndziuński 
i K. Kaufmans 
WILNO, Niemiecka 37. Tel. 170 I 440. 


SZKOŁA OOZIEŻOW A 
im. "PROMIENISTY<;H" 
Pols. T-w. Pracy Oindatowej .SWIATŁO' 
WILNO, W. Pohulanka H. 
Przyjmuje do wykon. wszelkiego rodzaju ol. 
stalunki wchod7ąC
 w zakres: mundurów 
szkolnych, wojskowych, ubrań cywilnych I 
kostjumów stylowych. 
W\"knnanił" snlidnt' ł t'1eg,lnckie. 


Galanterja, trykotaże. pończochy, 
chustki i perfumerja 
B-cia SEGAL 
WILNO, Rudnicka 16, tel 10-50. 
Konto PK.O. 80-808. Skrytka Poczt. 3. 
Wyroby skórzane, cerata, linoleum. 


LOSY Polskiej Loterji Państwowej należy kupować tylko 
w naj szczęśliwszej koleturze 
A. WOLAŃSKA UI.W
T

6 
Zamiejscowe zamówienia załatwiamy odwrotną pocztą. 


N. ZŁATIN 
WILNO, ul. Straszuna Nr. 12. 
Przedsiębiorstwo wyrobów włukienni- 
czej S-ki Akc. Ejtingon i S-ka W Łodzi 
oraz wyrobów widzewskiej m-ry. 
Galanterja, materjały gorsetowe i 
przybory do rybołówstwa 
. R. OSZMIAN 
WILNO, Rudnicka '3, tel 7-64. 
HURT i DETAL. 


DRUKARNIA 
Sl. RYNDZIUŃSKIEOO 
WILNO, ul. Wielka 39, tel. 821. 
Przyjmuje zamówienia . we wszystkich 
językach europejskich. 


s. H. KULESZA 
WILNO, Zamkowa 3, tel. 14-06 
POLECA: Naczynia kuchenne, alumlnjowe, 
emaliowe, wyroby 
elazne I stalowe, Kuchen- 
ki .Prlmus', szczotki, wagi, miary, piły. sie- 
kiery, gwotdzle, lodownie pokojowe, kotły 
telnzne. 
- r.
NY DOSTr;PN
. - 


w y da w ni et w o "OGNIWOU 
WILNO, Teatralna 11. - Tel. 5-17. 
Poleca tarcze strzeleckie wszelkiego 
r6dzaju, oraz przyrządy do nauki 
celowania. 

 p r7l,'t sportowv i gimn:lstyczny. 
SIMON IDELSON 
WILNO, ut Niemiecka 20, tel. 16-18. 
Skład pokryć meblowych. dywanów. chodni 
kÓw, firanek port jer. ceraty I linoleum. po- 
krycia na autobusy. brezentów, płótna ma- 
tracowego, surowego I białego trawy morskiej 
i spre
yn. oraz przyborów tapicerskich 
i dekorac\"jnyd1. 


..RUCH" Sp, Z O. O. 
DRUKARNIA - Wilno, Tatarska 6. 
Wykonuje wszelkie zamówienia w za- 
kres drukarstwa wchodzące, szybko, sta- 
rannie po cenach umiarkowanych. 


WYTWÓRNIA ozdób wojskowych, 
policyjnych i uczniowskich, haftów 
i galonów różnych oraz rzeczy podr. 
"OszczędnośG Wojskowa" 
WILNO. ul. Niemiecka 8. 
Plerwszor7 p doa pracownia cz"pek uniform. 
OI1SI.l'GA fACHOWA I SI1
\IE!l:Jl:A,
		

/Czasopisma_044_03_196_0001.djvu

			SKŁAD LEŚNY S K l.A D DRZEWA 
" GERSZONA GERSZTEJNA" A. GURWICZ 
w WILNIE WILNO, ul. Łukiska 8 
SKŁAD: Z,waln3 19-b. - Tel. 706 telef. 18-04. 
mieszko Arsenalska 4. m. 3. - Tel. 10-01. 
B. i f. Cukierman Kalwaryjski sklad desek 
SZ. FURMAN 
WILNO. W. Pohulanka 8-a. 
Sprzeda! materiałów budowlanych ' 
SKŁAD materjałów budowl.-Ieśnych drzewa opałowego i w
gla kamiennego 
Tel. 32.5. WILNO, Kalwaryjsk:l 63. te1. lR-tl6. 
K, OERSZA TER Wilno ŁAtNIE I TARTAK 
TARTAKI PAROWE: Abrama Kuzensztala 
WILNO. ul. Antokolska 116. T
I. 7-29. 
PRZEDSIĘBIORSTWO LEŚNE 
adres dla kor
spClndellcii: WilIlo ul. AlltokoI- WILNO, Popławska 3. 
ska 116. KOllto P. 1(. (t. 112.1 !12. 
T
1. pryw. 11-70. 
Skład mater. budowlanych RUBIN ORLIN 
. Sprzeda! drzewa i węgla kamiennego WILNO, 3-go Maja 1.6/18. 
MOTEL. DACH 
 Exploatacja leśna 
WILNO, Sierakowskiego 33, tel. 19.89. Dostawa papierówki. 
POLSKI SKLEP FARB Fabryka farb olejnych, lakierów, 
-emalji kolorowych i pokostów- 
"C A R M I NU "Z O L I N" 
WILNO. ul. WILENSKA Nr.12 Inż. Chem. Z. SŁUCHOCKA 
w domu Sejmiku WiI.-Trockiego Wilno, ul. Szeptyckiego 1.0, tel. 7-47. 
- 
FABRYKA i SKLEP NARZĘDZI C e n t r a I n y Tartak Parowy 
COIRUROICZNYCH i APARATÓW I Fabryka Woliny 
ORTOPEDYCZNYCH Z. łlp6rowic
 i J. Soseński 
D. BANCEWICZ 
SPOŁI(A 
Wilno, ul. Dominikańska 7. Wilno, Pijarska 8/15. 
- 
Sz.. . J. BAM DA S POlski Sklep Materiałów PUrnlenoJ[b 
I 
WILNO, UL. NIEMIECKA 37. "ELEONORA" 
Hurtowa i detaliczna sprzedaż WILNO, ŚW. Jańska 1. 
p R Z li D Z Y bawełnianej i welnianej Wszelkie papiery, materjałybiurowe, ma- 
oraz NICI D. M. C. l:1fskie. kreśl:1fskie. hilety wizytowe i 'Lp. 
Ceny dostępn.. - - Gatunki doborowe. 
HURTOWY i DETALICZNY Juljusz i Józef Lewin 
SKUD TOWARÓW GALANTERYJNYCH 
Wulf Zajdsznur i I. Frejdman 
w I L N O, Kolejowa 15. 
WILNO, Rudnicka iii? Telet. 11i1.ee. Telefon Nr. 7 - 04. 
1(0 n to 
 z 
kowe P. 1(. O. Nr. 141718.
		

/Czasopisma_044_03_197_0001.djvu

			I 


"W. Ajzensztat" P.H,K 
WILNO, Zawalna 45. 
arlykuły chemol.chnlczne, gazy przemysło- 
we: tlen, kwas węglowy, urzlldzenla do spa- 
wania melall, 
Surowce I półprodukty dla fabryk cuklernl- 

zych. wód IInzowych mydła I(arhn rnl I I. p. 


SKŁAD APTECZNY j PERFUMERY JNY 
"A R X" 
dawniej T-wo I. B. SEOAL. 
WILNO, Mickiewicza 5. Tel. 8-73. 
Perfumerja i kosmetyka. Artykuły 
gospodarstwa domowego. 
Bogato 7 :w p atrzony rtział pndrł-Ij,v i SkfJ rZ
IIIY. 


SKŁAD MANUFAKTURY 
Wulf Gurwicz 
WILNO, Zawalna 58. Telef. 
O-Ol. 
ISlnleje od roku 1!103. 
Skrzynka poczt. 81. Konto P.K.O. 63786. 


Uwarlzc SZaIHJ\\"II)ch Pdi.: 
ZAKŁAD FRYZJERSKI 
"ELI SA BET H" 
WILNO, ul. Trocka JI, leI. 6-64. 
Zawiadamia Sz. Panie, 
e posiada aparaty 
najnowszej konslrukcjl do trwałej ondu- 
lacji elektrycznej I parowej. = Wykonanie 
plerwszorz,!dne i fachowe. - Ceny dostępne. 


SKŁAD HURTOWY 
TOWARÓW SUKIENNYCH 
J. SZCZY BUK, syn 
i L. INDURSKI 
WILNO, Niemiecka Nr. 28. 
(Wcj
cle frontowc 2 plętro1- 


BIURO TRANSPORTOWE 
"EKSPEDYCJA MIEJSKA" 
WILNO, DomInIkańska Nr. 17-5. Telefon 987. 
Ekspedycja, przeprowadzki, opakowa- 
nie i przechowywanie mehli. 


BIURO EKSPEDYCYJNE 
J. WILEŃCZYK 
WILNO, Rndnicka 2. tel. ,-44. 
WAR.SZAWA. Nalewki 23. tel. 1149-36. 
PRZEDSTAWICIELSTW A: 
'5. BIR! IM. MOREJNE II CENTRAL 
Łóllt.. Piotrkowska 44. Bi:l/ystnk. Kuplec- 
Tc'.,f,m 101,8(;. II ka 
3. tel. 3-1('- 


M. IZRAELIT 
BIURO 
TARYFOWO-REKLAMACYJNE 
Ul. Trocka 13. Telefon 17-63. 


..... 


- 


DOM HANDLOWO - KOMISOWY 
ERKA " Sp. 
" firmowa 
WILNO, Stefańska 7, tel. 19-50. 
Polec O wszelkIe galunkl milki, kaszy I wy- 
twory od
ywcze. po cenoch hurtowych. 


Skład hurtowy mąki I kasz 
Z. BERKON i S-ka 
WILNO, Zawalna 48. 
Telefon Nr. 9-91. 


Ch. Klaczkin 
i J. Tajtelbaum 
WILNO, W. Stefańaka 2. 


PIER.WSZORZI; D
Y ZAKŁAD fRYZJERSKI 
Firma .Warszawscy Fryżjerzy \\iac/aw, Józef. 
I Mieczysław' Wileńska 42. tcl. 20-06, dom 
OlIcera PolskIego poleca swoje staranne wy- 
konanie: ondulację 
elazkow". wodnll i trwałll 
aparatem nowoczesnym parowym, nawet wło- 
sów farbowanych I tlenionych. Farboł..anie 
I rozjaśnIanie włosów nojIepszemI a nleszko. 
dlIweml preparatami. Mycie głowy wod" bie- 
t.ąrą filtrowaną. 


Zakład fryzjerski" TRIO". 
WU--NO. MICKIEWICZA 29. 
Wykonuje się t r wał ą o Ił d u I a ej ę 
aparatem parowym lub dektrycznym. 
. Właściciel - KANIOWCZYK, 
bojownik o niepodległość Polski. 


BIURO EKSPEDYCYJNE 
A. SZLAOMAN 
Wilno, Rudnicka Nr. 11, tel. 3-70. 
Załotwla ku zadowoleniu klIjenteli wsz.,lkh. 
czynnnści wchodz"ce w zakres ekspedycil. 


EGZYSTUJE OD 1903 ROKU. 
Dom Handlowo-Komisowy 
"GALMA" 
N. P. AJZENBERG i Syn 
R.EP
EZENTACJE FIR.M KRAJOWYCH 
Tel. 11-96. Wilno, Wirlkll 52. 


DOM EKSPEDYCYJNY 
L. . Kopelowicz 
daw. "EKSPORT" 
WILNO, Kwiatowa 4. Tel. 8-39.
		

/Czasopisma_044_03_198_0001.djvu

			SKLEP WĘDLIN 
P I E T R O W, MICKIEWICZA 
Wielki wybór. - Wyroby 
Ceny konkurencyjne. 


E. 


10 
własnej pracowni. - Sprzedaż hurtem. 
Proszę się przekonal'. 


Zakła,d Opieki Nad Dziewczętami 
SW. Józefa 
BiskupIa Nr. 11. 
Przy zakładzie z d r o w e o b i a d y 


Reprezentacja Browaru Okocim9lciego 
JANA GOTZA W Okocimie 
i 
Fabr
ka Napojów 
.,N E K T A R" W Wilnie 
Lelewela I, te I. 4.60. 


OBIADY DOMOWE ZDROWE 
przy zakładzie 
ŚW. Kazimierza 


Wilno, Mostowa 10. 


DRUKARNIA ARCHIDIECEZJALNA 
Wilno, Metropolitalna I. Telefon 14-49. 
Katolicki Dom Ludowy. 
KIerowana fachowo, zaopatrzona w naino- 
wsze kroie czcionek, wykonywa wszelkie 
roboty drukarskie starannie I dokładnie. 
Ceny umiarkowane. Wykonanie punktualne. 


'WYTWÓRNIA WIN OWOCOWYCH 
WŁADYSŁAW OSMOŁOWSKI 
Wilno, Kazimierzowski zaul. 9. 
WINA STARE, LEŻAŁE I MOCNE. - POLSKI SZAMPAN "ŚMIGŁY". 
Do nabycia w powa2niejszych handlach win. 


Fabryka Napojów Owocowych 
T -w O Patasznik 
p
.o. 
poleca napoje naturalne: 
Ananas, oranżada, cytronada i t. d. 
WILNO, JAGIELLOŃSKA 9, Tel. 5-44 


Naturalny ocet spirytusowy. 
F ABRYKA OCTU SPIRYTUSOWEGO 
D. B O R O W S K I 
Wilno, uJ. Makowa 22. - Tel. 1756. 
Ocet ten zawiera 5 u kwasu octowe
o i wyr.lbi,iI 
,"ę ze spirytusu za zezwoleniem Min. Skarbu 
Z8 Nr. 31
/2łH9. 


HURTOWY SKŁAD PIWA I W E K S L E R 
FABRYKA WÓD GAZOWYCH . 
Ul. Piwna Nr. 6. -- Telefon: 39-70. 
Poleca piwo Browaru .SZOPEN" gatunki: Jasne Dubelt., Ciemne Dubelt. 
oraz Napoje Chłodzące: .Zórawina" - naturalny napój orzeźwiający, 
Lemoniadę i Synalko jakości pierwszorzędnej. 


Hurtowa I Detaliczna Sprzeda:! 
DROŻDŻY 
Izaak Himelfarb 
Wilno, ul. Zawalna 35, tel. 13-40. 


Dom Handlowo-Komisowy 
NEUTRAŁ " W I L N O, 
" Kwiatowa 4 
Tel. 7-28. 
S p r z e d a t. h u r t o w a MĄKI, RYZU 
i rMnych OLEJÓW. 


Hurtowa i detal. sprzedaż papieru, 
szpagatu i drożdzy 
"W. EPSZTEJN" 
spółka firmowa 
W. EPSZTEJN I J. 00 MO WSK I 
Wilno. Wielka 37, tel. 13-29. 
CUKIERNIA TU RA ' N " 
I PIEKARNIA " 
wlak CH. W AJSOW 
Wilno, A. Mickiewicza 42, tel. 14-67' 1 
Oddziały: Zawalna 7 i 21, Zarzeczna 10, 
Zamkowa R. Mickiewicza 10.
		

/Czasopisma_044_03_199_0001.djvu

			, 


K. BOROWSKI WARSZTATY MECHANICZNE 
w I L N O, ul. Mostowa 3-b. 
Specjalność firmy naprawa samochodów, wszelkich maszyn oraz silników 
spalinowych ściśle na gaz opalane drzewem, torfem lub węglem. Naprawa 
maszyn innych. Wykonanie solidne I fachowe. Wszelkie tokarskie roboty. 


L. SKIERSKI 


Inż. S. WYSPIAŃSKI 


Koncesjonowana zbiórka i sprzedal przedmiotów pochodzenia wojennego: 
szyn kolejowych, belek letaznych, drutu kolczastego i t. p. 
WILNO, ul. lawąlna 8 m. 8, tel. 876.. 


SAMUEL KARKLIŃSKI 
Fabryczny Skład Tektury 
i f-ka wyrobów papierowych 
Wilno. ul. Niemiecka 22, tel. 16-76. 


Pierwszorzędna Pracownia FUTER 
MOWSZA LIDES 
Wilno, Niemiecka 19---4, tel. 4-49. 
Wielki wybór 
l1otowych futer własnel10 wyrobu. 


Wilp,ńska Fabryka M A S Z Y N 
i Wyrobów Żelaznych 
APOLI NARY Ś LU SAR S K I 


W i I n o, Ja.i.lloń.ka 11 (róg Portowej) 
Wykonywa roboty mechaniczne, tokarskie, 
kotlarskie I remont wszelkich maszyn. 


II A Z K A N" SPÓŁKA FIRMOWA 
Skup i sprzedd skór surowych 
WSPÓŁWŁAŚCICIELE: 
Krupnik, AbramowIcz ł Zabrowsił 
BIURO: Wilno, Kwaozelna 13. tel. 11-63 
SKŁAD: W i I D o, M. c z . t o w a 9. 


Wytwórnia sztucznych wód 
mineralnych 
napojów chłodzących 
pod fi rmą 
..E. TROM
l[ZYń
HI" 


w Wilnie 
pod kierownictwem 
współ\\łaścicieła mag. 
W. WRZEŚNIOWSKłEGO 
poleca: sztuczne wody mi- 
neralne (tIlchy. Ems, Karls- 
bad i Inne) I napoje chło- 
dzące, przyrządz.wyłącznle 
na cukrze. 
Zakład - Piwna J 
Magazyn - W I e I k II SD 


Skup i sprzeda
 jelit solonych oraz 
ołądk6w cielęcych 
C H A C K I E L K A S S E L Wilno, Kijowska 42 m. 3. telef. 19-42. 


TA P R a T rO A WY K . MŁYtł BR
CIR P: i CH. CUWOLea 
I \"hlno, PI6romont Nr. 6. 


GIMNAZJUM 
C. Epszfejnft i I. Szpftjzerft W Wilnie, 


Archanielska tłr. 11. 


.....
		

/Czasopisma_044_03_200_0001.djvu

			ELEKTRO\VNIA 


MIEJSKA W GRODNIE 


jako Instytucja 
Główny Urząd 


Upoważniona 


przez 


urzędowego 


Miar przyjm Uje do 
wzorcowama I ocecho- 


wama (legalizacja) 


elektrycznej: 


liczniki energJI 


1. Prądu stałego o napIęcIU do 440 Volt I natężeniu 
prądu do 75 A. 
2. Prądu jedno i trójfazowego do 600 Volt I 100 A. 


Najtańsze ŹRÓDŁO ZAKUPU fUTER 
w dutym wyborze 
Skład futer "Central" 
właściciel Ch. SNARSKI 
Grodno, Dominikańska 3, telefon 361. 


OkręRowa SPÓŁDZIELNIA Spotywców 
. . "JUTRZENKA" W Grodnie 
Zarząd I Biuro: ul. Orzeszkowej fi, telefon bl 
Sklepy w Grudnie: ul. Orzeszkowej fi, AI.3-go 
Maja 2, WItoldowa 16, Lipowa 4, Objazdowa 12. 
w Drusklenlkach ul. Piłsudskiego l. w Sapo- 
chlniach ul. B. Chrobrego 2. 


!:.lektrylikacja radjoodbiorników, prostowuiki 
anodowe do prądu stalego i zmiennego oraz 
do ładowania akumulatorów. Naprawa I prze- 
wiJanie maszyn elektcycznych (prądulce, sll- 
ulki, aparaty elektro-medyczne I t. p.), Ro- 
boty elektrotechniczne. Ładowanie akumula- 
tor6w. ZAI(ŁAD ELEI	
			

/Czasopisma_044_03_201_0001.djvu

			. . , 
. 


l'\ajwytworniejszy Kino-Teatr w Wilnie 
,
HELIOS" 
ul. Wileńska 38, tel. 9-26 
Największe przeboje sezonu polskie 
i zagraniczne. 


WYTWÓRNIA SODY KRYSTALICZNEJ 
i PROSZKÓW DO PRANIA 
I. Świrski 


Wilno, ul. Nikodema 4, telefon 13-04 



 .' 


Telefon 19-76 


NOWO- WILEJSKA 
Fabryka MASY DRZEWnEJ I PAPIERU S. A. 
Kuczkuryszki, pow. Wil.-Trocki 
Zarząd w Wilnie, W. Pohulanka 15/15. 


Zakłady Przemysłowe lO Vitrum" 
w Warszawie, Orla 6, tel. 260-98 
Oddział: Huta Szklana" VITRU" M 
Wilno, Rossa 9, tel. 18-97. 
Wyrób BUTELEK wszelkiego rodzaju. 


BYŁVMAJSTE
FI
MY PA W El. BURE 
Witold 
urewicz 
WILNO. MIckle\\ Icza 4 


8. Symonowiu 
Wilno, 
Ś-to Jańska 2 
Miotełki, 
Trzepaczki, 
Wyci('raczki, 
Pióropusze. 
Wyroby 
własne. . 
Ceny niski!'. 


I . . 


BIURO POGRZEBOWE 
P. DOWBOR 
Wilno, ul. Wielka 6, telefon 17-19 
Trumny metalowe, dę- 
bowe I zwyczajne oraz 
specjalne do ekshuma- 
cji, wieńce metalowe, 
tywe I wszelkIe art y- 

 kuły. tałobne damskIe 
stroje, krepy. grenadi- 
ny. s'zylony, od najtań- 
. szych do najwytszych 
gatunków. 
Karawany, całkowite 
zorganizowanie pogrze- 
bów. ekshumacje I prze- 
wozy. 


ZAKŁAD 
BIAŁOSKÓRNICZO - FARBIARSKI 
Szymona Pietryka 
Wilno, ul. Staro-Szlachturna 6c. 


FABRYKA 
RĘKAWICZEK SKÓRZANYCH 
H. J eruzalimski 
. Wilno, Trocka 5. 


': 


I-: 


p O L E. C A 
najrozmaitsze i najleps
e 
zegarki oraz blfuterję po 
cenach przystępnych. Na- 
prawa z długoterminowq 
gwarancją. Filji nie posiada. 


ZAKŁAD 
BIAŁOSKÓRNICZY I FARBIARSKI 
B-cia H. i M. Rzewuscy 
Wilno, Podgórna 7. 


BIURO POGRZEBOWE 
M. KACZYŃSKA 
właśc. M. i N. Woronicz 
Wilno, ul. Arsenalska 4, telefon 7-18 
TRUMNY METALOWE 


Jewno Boruchowicz 
ZAKŁAD 
BIAŁOSKÓRNICZY 
Tartaki 4. 


S. i S. Zyskowicz 
p. t. "SORA KLOK" 


Wilno, ul. Niemiecka 23.
		

/Czasopisma_044_03_202_0001.djvu

			E - 
E 
I
 
Ł 
' .- 
E 
f (" 
. 

 
E 
t 
. 

 
E 
. 

 

 
. 

 

 
. 

 
. 
t 
. 
. 
t 
. 
. 
. 

 
. 
. 
. 

 
. 
. 
. 
. 


] 


",I 
'" 


..
 


1fID 

1IDi 


. ,. .
 I 
:
 



 

 


BacznośC !! Uwaga!! 
Pamiętajmy, 2e meble kupuje 
się nie na rok lecz na całe 
2ycie... Są one w naszych mie- 
szkaniach codziennym i mi- 
łym naszym towarzyszem - 
ale, 2ebyśmy się czuli szczę- 
śliwymi. muszą być one 
wytworne, stylowe. 
wygodne I trwałe! 


Firma nasza daje gwarancję, 
2e zaspokoi najbardziej wy- 
hrednvch. 
Nie szukajcie 
gdzlelndzlel. 
gdy mo2ecie znaleść najpięk- 
niejsze mehle po najni2szych 
cenach i na naj hardziej do- 
godnych warunkach w firmie 
B. ŁOKUCIEWSKI 
SKLAD MEBLI 
Wilno, ul. Wileńska 
a. 


fr--ql,'" 


 



> 

. 

 


) 
Dj 


1] 
, 

 



J, 
"
rna. 


II 

. 


"' 
... 
... 
... 
... 
... 
... 
... 
... 
... 
I 
... 
... 
... 

 

 
... 
... 
... 
... 

 
3 
3 
... 
... 
3 
3 
3 
... 
I 
... 

 
... 

 
... 
... 
... 
... 
3 
... 

 
... 
... 
... 

 

 

 


Fabryka Makaronu 
Ił N E A P O L l' 
LEJBA TRAKlENISKI 
w I L N O, ul. Nowogródzka 18. 


SKŁAD DRZEWA i DESEK 
M. G O R D O N 
Firma M. GORDON I S-wie 
Wilno, ul. I BaterII 1;1-11, tel. 18-44. 


KSIĘOARNIA i ANTYKWARNIA 
"ALfA" 
W I L N 0, ul. Wielka 16. I 


Ksl-:garnla liK U L T U R Ali 
WILNO. ul. Trocka 3 
PODRĘCZNIKI SZKOLNE din wszystkich 
znkłndow naukowych. !\owoścl beletrys- 
tyczne, kslą
kl dla dzieci i mlodzldy. 
Kupno I sprzeda
 
n
y\\' onych kslą
ek szkolnych.
		

/Czasopisma_044_03_203_0001.djvu

			Klinika Wewnetrzna U.!. R. 
ADtokol, ul. Sapleiyńska tel. 42 i 246 
AmbuiatorJum I OddzIał Radjologlczny 


PRZYCHODNIA 
Kliniki Chorób Dziecięcych U,8.B. 
na Antokolu - Szpital Wojskowy 
Czynna codzień oprócz świąt od 9-11 r. 


Klinika Oczna U. S. B. 
na Antokolu 
Ambulatorjum udziela porad bezpłatnie 
chorym niezamo2nym cQdziennie (próc7 
niedziel i świątj od godz. 9 -12. 


II 
I 

 
II 


LECZNICA 
Położniczo- Ginekologiczna 
D.rów 
Glecowa, Sad.isa, Gawroilskiej, Lopatto I Pappa 
w I L N O. Mała Pohulanka 15. Tel.f, 14-71. 


:1- 
;1 
i: I 
l. 
l 
f 


KLINIKA OTOLARYNGOLOGICZNA U.S.B. 
Antokol - Szpital Wojskowy 
Przyjmuje chorych stacjonowanych i ambolatoryjnych. Przychodnia Kliniki 
czynna dla chcrych na nos, gardło, krtań i ucho od 10 do 12, dla wad mowy i głosu 
od 13 do 14 prócz niedziel i świąt. Dla chorych niezam02nych przyjęcie bezpłatne. 


L E C Z N I C A LITEWSKIEGO STOW. POMOCY SANITARNEJ 
w I L N O, Mickiewicza aa - a, telef. S.46 i 17-77. (Dawniej Wileilska 
I!j 
Kierownik Lecznicy Dr. W. LEGlEJKO. - ODDZIAŁY AMBULATORYJNE: Wewnętrzny, 
Chirurł:iczny. Ginekulogiczny, NHwowy. Oczny, Otolarynllologiczny. Skórny. Moczoplclowy, 
Urologiczny I Denlystyczny. GABINET ROENTGENA: leczenie promlenl"mi, fotografuwanie, 
prześwietlanie. elektroterapja, diatermia, sollux. lonlzacja. DLA OBŁOŻNIE CHORYCH 
oddzialy ogól ne i seperatki urządzone z komfortem. sygnallzacj a ilwietln a, radjolnstalacja, 
dopływ cieplej I zimnej wody. Wykonanie wszelkich operacyj chirurgicznych. Leczenie 
astmatyków nowoczesneml metodamI. W O D O L E C Z N f C A z nowoczesną Instalacją. 
Laboratorjum Analityczne. Przyjęcia chorych w przychodni codziennie od 9 do 2 p. p. 
i 0(1 S-ej (tu 7-t'j wh'l'1.ort'f11. Przyj
cfe ohł0:t.nff' choryrh o kat.c1Pj 
 dni3 ł nnry. 


.t 


STOWARZYSZENIE "MISZMERES.CHO JLIM" 
W I L N O, Kijowska 9, tel. 6-14. 
Szpital, przychodnia, apteka i inne zakłady lecznicze. Oddziały wewn
trZ1lY, 
dziecięcy, chirurgiczny, nerwowy, uro!ogiczny. Roentgen, Laboratorjum, Dio- 
termja, Kwarcowa lampa. Przy szpitalu - lekarz intern. 


Klinika Położniczo-Ginekologiczna U.S.B. 
ul. Bogusławska 3, tel. 61. 
p r z y c h o d n i a K l i n i k i udziela porad codziennie prócz niedziel. I świąt 
od godz. IOli2 do godz. 12-ej. 
HOTEL B RISTOL " I Zw iązak 
ła
cici
1i Autobusów KoąlUni
acji 
" ZamleJskl8J WOJew
dztwa Wllenskl8lgo 
WILNO, Mickiewicza 22. tel. 7-64. WILNO. Mickiewicza 9 m. 8 
Centrum miasta. obok sądów, banków, Izby (wejście z ul. Śniadeckich I, tele!. 111- 67. 
PrzemY8łowo - Handlowej. Załatwia wszelkiego rodzaju w y n aj ę c I a 
Winda, wanny. telefony garate hezpłaln' a II lob u s ó w w celach wycieczkuwych. 
Cena pokni oLI 4 zł. za dob.... IIluro czynne od I:nd.. 9-)1, 


R. M O Z E S 
LEKARZ DENTVSTA 
Wilno, Wielka 13, tel. 13-41. 


Optyk Rubin 
Wilno, Dominikańska 17, tel, 1o.es 
:'ajstarsza firma w kraju załotolla w 1840 r. 
Wielki wybór artykułów oplycznych. lotogra- 
flcznych. 
Dobór szklel według przep. lekarzy okulistów. 


,j 
. 


:1 
" 


;1 


'. 


, 
i 
J 
, '\ 


. 
'I
		

/Czasopisma_044_03_204_0001.djvu

			Kra

w!
ie IowauY!łwo 

el
ie[leń ,Jlorjan
a al 
SPÓŁKA AKCYJNA 
ISTNIEJE 00 1B150 'lOKU. 
Zawiern na bardzo kh:rjl Państwowej W I L N O, Staro - Szlachturna 6 
Wileńska 4:a (Uom Oficera Polsklef/:o) Chrześcijański Zakład pod firmą Pomoc Inżynierska" 
:


 
" 
Wykonuje wszelkie roboty wchodzące' W zakres Elektrotechniki prądów 
silnych i słabych.. Zakład jest prowadzony przez fachowców ln
ynieróW, 
Elektryków. Dla instytucyj państwowych R A B A T. 
Zaułek Literacki 5-14 W I L N O Telefon 17 - 48 
Najstarsze i najpOczytniejsze codzienne pismo 
ydowskie w Wilnie 
i Kresach Wschodnich 
Załotone przez Sto\\,arzyszenie Wileńskich Knpców i 
rzemysłowców Zydowskich 
C A J. T 
NAJLEPSZY ORGAN OGŁOSZENIOWY 
Allres'R
dakcJI I AdminIstracji: WILNO, Wielka i., tel. 1-21. Skrz. poczt. 42. P.K.O. 80533.
		

/Czasopisma_044_03_205_0001.djvu

			. I 


HURTOWY SKLAD PIWA 
I. WEKSLER 
WILNO, Piwna 6. Telefon 3 - 97. 
ZAKŁAD 81 AŁOSKÓRNICZY FABRYKA 
Jewno Boruchowicz Cukrów, Czekolady i Wafli 
SZ. RUCZf\ŃSKI 
w Il N O, Tartaki 4. w I L N 0, Zawalna e7. 
- 
KSIĘGARNIA A. ICKOWICIA Księgarnia i materjały piśmienne 
J Gl k' g WILNO 
WILNO. .ó. Wielkiej i Literackiej 6:2 . r S Z O W S 18 O Zamkowa B 
tel. księgo i mieszko 8-211. P. K. O. 81860 (EI(zystuje od r. 1894). 
Skrzynka pocztowa 241. Działy specjalne: medycyna. technika. 
Egzystuje od 188M r. prawo, rolnictwo I Inne z róźnych dzle- 
Posiada kslą
ki w ró
nych językach. dzln wiedzy w językach polskim i obcych. 
Kupno I sprzedat nowych I u
ywanych Podręczniki dla szkół średnich I wyUzych 
oraz zamówienia. Prowadzi dzIał anty- nowe I u
ywane. Katalogi nn 
ądanie. 
,kwarjatn, udziela fachowych Informacyj. Wielki wybór materiałów kancelaryjnych. 
DOM HANDLOWY M. Kn[I
OWI
i . 
yn 
K. RYMKIEWICZ I 
WILNO. Ad. Mlcklewlcze I 
Skład obić papierowych. wyroby gumowe. - 
Przedmioty podrótne. Linoleum. ceraty. GRODNO, Dominikańska 2. 
D u 
 y w y h ó r. - Ceuy dostępne. 
HURTOWY SKŁAD APTECZNY SZPITAL 
Dypl. drogista Gminy Wyzo. Żydowskiej 
H. SZAPIRO W GRODNIE 
GRODNO, PI. Batorego 5. tel. 134. Jagiellońska 32. Telefon 6. 
Zakład Garbarski "KA W A TOMA" 
"APOLLO" Fabryka snroglt
w ! konserw kawowych 
ŁAlAR KAHAN 
GRODNO. Wapienna GRODNO, Północna 6, tel. 7. 
Chromy. hukaty Ilaszety cznrne i kolorowe. WARSIA W A, Środkowa 11, tel. 10-24-36 
HURTOWNIA PRYWATNA Kawiarnia Europejska 
WyrObÓW Państw. Monop, Spirytusowego GRODNO, Dominikańska 20, tel. 350 
w GRODNIE Codziennie od godz. 6-ej do H-ej 
Monopolowa 1. Telefon 338. przygrywa orkiestra. 
KINO DŹWIĘKOWE REST AURACJA 
"APOLLO" "Europejska" 
Grodno, Dominikańska 26, tel. 214. Grodno, Dominikańska 24, tel. 169 
Jest najwytworniejsze oraz wyró
nia się Właściciel WACŁAW KUJAWIŃSKI. 
swym doborowym plerwsz. repertuarem. 


" 
l 


. i ł
		

/Czasopisma_044_03_206_0001.djvu

			A. O. LIFSZYC, GRODNO BONI



;Ri:A 18, 
EKSPORT ZBOZA i NASION. CUKIER Banku Cukrownictwa w Poznaniu. 
WĘGIEL i KOKS: Koncernu .Robur., Warszawskiego T-wa Kopalń Węgla 
i Zakładów Hutniczych Grodzieckiego T-wa, . Wepetona". SODA Zakładów 
Solway w Polsce. CEMENT oraz OLEJE jadallie. 


KRESOWA FABRYKA 
ROWERÓW i MOTOCYKLI 
"NIEMEN" 
N. Starowolski i S-ka GRODNO 


I. Kapliński i S-ka 
dzier1:. SOSNA " w 
tart. " Grodnie 
Krucza 3, telefon 100. 


APTEKA FARNA 
Adamowicza 
Grodno, Plac Batorego 8, telefon 297 
Dz. Edw. Stępniewski. 


UbezpIeczalnIa Społeczna w LIdzIe 
Dyrekcja - ul. Suwalska 83, tel. 72 i 111 
Przychodnie: ul. Piłsudskiego 19, tel. 82 
Konto w P. K. O. Nr. 81.099 
. w K. K. O. w Lidzie Nr. 45 


LABORA TOIUUM 
CHEMICZNO - BAKTERJOLOGICZNE 
Magistra A. MATUSA, Grodno 
Dominikańska 26 (w podwórzu Kina Apollo, 
naprzeciw Sądu Okręgowe\(o). Tel. 282. 
Analizy lekarskie, produktów spotywczych 
oraz techniczno-Iarm. 


Kupujcie LOSY Loterji Państwowej 
w szczęśliwej kolekturze 
O. MAREJNE 
Grodno, ul. Dominikańska 13, tel. 207 
Konto P.K.O. Nr. 80.679. 


Z. GOLDW AS SER 
LIDA, SUWALSKA 42 
SKŁAD MASZYN, ROWERÓW 
i INSTRUMENTÓW muzycznych 


ODLEWNIA ŻELAZA 
i FABRYKA MASZYN ROLNICZYCH 
Br. J akó ba i Ebera Szapiro 
w LIDZIE, telefon 75, P.K.O. Nr. 80.962 


L udowy Bank Spółdzielczy 
dn


,


: W Lidzie 
ul. Suwalska 19, telefon 43. Rachunek 1:yrowy w Banku Polskim w Wilnie 
Konto w P.K.O, w Warszawie Nr. 80.294. Załatwia wszelkie operacje, przewidziane sta- 
tutem, a mianowicie: I) przyjmuj... wkłady na oprocentowanie. 2) udziela członkom poty- 
czek, 3) przyjmuje do zainkasowania weksle I listy przewozowe, 4) załatwia Inne czyn- 
ności wchodzące w zakres bankowości. Od wkładów Bank płaci od 4 do 6'1. rocznie za- 
Idnle od terminu wypowiedzenia. Za wkłady I Inne zobowiązania Bank odpowiada całym 
majątkiem, którego wartość wynosI około 10.000.000.- złotych. 


K. K. o. 
Komunalna Kasa Oszczędności 
POWIATU LIDZKIEGO 
Lida, ul. 3-go Maja 13. Telefon 95. Konto w P.K.O. Nr. 81.024. 
Załatwia wszelkie czynności bJllkowe, przewidziane statutem. Przyjmuje 
wkłady oszczędnościowe na warunkach dogodnych, płacąc do 6 i pół proc. 
w stosunku rocznym. Otwiera rachunki czekowe. Za wkłady oraz za wszel- 
kie zobowiązania odpowiada Komunalna Kasa Oszczędności i Powiatowy 
Związek Komunalny całym swoim majątkiem i dochodami. 
TAJEMNICA WKŁADÓW USTAWOWO ZASTRZEZONA.
		

/Czasopisma_044_03_207_0001.djvu

			: I 


6 


I. . 
I' 


K URJE 
 W ILENSKI 


dziennik polityczny. gospodarczy i społeczny 
WILNO. BISKUPIA 4 
Tel. Redakc)1 19 - Tel. Admlnlstrac)1 99 
EgzystuJe od roku 1924 


NAJPOCZYTNIEJSZY NA TERENIE WOJEWÓDZTW A 
WILEŃSKIEGO I NOWOGRÓDZKIEGO 
UKAZUJE SIĘ CODZIENNIE 
W OBJĘTOŚCI 


10 stron 


i 
t. 
I' 
, 
, 
, 
f 
I. 
I 


Każdy prenumerator "Kurjera Wileńskiego" po opłace- 
niu należności zgóry. otrzyma co miesiąc 
bezpłatnie 1 tom powieści 


" 


i. 


w pięknem wydaniu książkowem, 
Kto chce mieć codzień szybkie i naj obfitsze wiadomości 
z Polski i ze świata. 
Kto chce mieć najlepsze oświetlenie zagadnień politycznych. 
gospodarczych. społecznych 
Kto chce mieć poważnego i dobrego przyjaciela w domu 
Kto wreszcie chce mieć wkrótce bezpłatnie własną bibljo- 
teczkę domową 
Ten prenumeruje "Kurjer Wileński". Cena pojedyńczego 
egzemplarza 15 gr., prenumerata miesięczna z dodat- 
kami i przesyłką pocztową lub odnoszeniem do domu 
wynosi tylko 3 złote. 
Wpłaty należy uskuteczniać na konto czekowe P. K. 0.80750, 
bezpośrednio w Administracji, lub przekazem pocztowym. 


I 
I.. 


WŁASNE ZAKŁADY GRAFICZNE 
"ZNICZ" 
BISKUPIA 4, TEL. 340. 


ł' 
i 
I 
I. 
" 


,. 
:... 
I 
i 
l. 
i 
" 


I 
I. 


.....
		

/Czasopisma_044_03_208_0001.djvu

			I Pierwszorzędny HOTEL PENSJONAT 
"Grand Hotel" 
WILNO, ul. TROCKA Nr. 2. Tel. "-58. J. CYWIŃSKIEJ 
Centrum miasta w pobili. Instytucyj państw, I komun. w Wlluie, ul. l\IickiewiczalD, tel. 17-03. 
p o I e c a wykwintne p" k o J e słoneczne z
 
wS/elkiem; urz'ldzenlaml i komfortem. Pokoje od 3 zł., z utrzymaniem od 7 zł. 
Posłaniec st"l
 II:' dworcu dla spotkania goi;cl. - 
P'ERWSZORZ_ONV I ITALJA 
H OTEL°ctr:rT''AYL I Ali Kestauracia 
WILNO, UL. WIELKA 4Q, tel. 2.1515. J 
C
l1trum mlast
. H t I ITF\LJF\" 
Połączenie dla rozmów międzymiastowych. I przy o e u .. 
Pokoje luksusowo umeblowane od zl. 3. I .y'1 W' k 49 t l 13 61 
P:'::.!II

o:


"I
o




,
,rrt
u 
1

E;:

J,


A

)

i. I no, leI a '. e. - . 
Restauracja "GEORGES" 
MICKIEWICZA 20, TELEFO
 4-84. 
Najstarsza restauracja w Wilnie. - Kuchnia wyborowa. 
W czasie obiadów przygrywa kwartet smycżkowy. 
DRiJSKIENIKI RADJO najlepsze nowoczesne odbior- 
Cafe Dancing "OAZA", Wileńska 14, niki radjowe do sieci i baterji, oraz 
po gruntownym remoncie, pod kierow- sprzęty radjowe p o l e c a 
nictwem Piętosa. na sezon letni 1934 r. 
AN SAl-ASIŃSKI 
została otwarta. 
Orkiestra Hoffmana 7 osób. Wilno, Wileńska 25. Tel. 19-01. 
N. BERMAN Towarzystwo do Handlu Aptecznemi 
I Perfumeryjneml Towarami 
Apteczny Dom Komisowo - Handlowy I B S ' , 
, , 
Wilno, Ostrobramska 25, spółka z ogr. odp. 
tel. 13-12. WILNO, ul. Trocka 7, telefon 5-42. 
-;;;;MA J. PRUŻAN I Fryzjernia "ANNA" 
MICKIEWICZA 115 
v........ n_.. Go'
M. .... .. ... .., Salony: MĘSI(I I DAMSI(l 
Poleca: wykwintne. praktyczne, gustowne 
PREZENTY IMIENI.. OWE Farbowanie włosów, oraz m a n i c u re 
Kryształy, Perfumy. Nesesery etc. . 
Specj"lnie n..jmodniejne torebki d..m.kie. ul. Mlloslerna Nr. 2, telefon 8-95. 
- 
PARFUMERIE "COST A" 
, 
Wilno, ul. Rydza Smigłego 22, telef. 19-59. 
Poleca perfumy, woda kwiatową, woda kolońską, proszek 
I pasta do zabów, krem, pudry, oraz środki do włosów. 
Cenniki wysyłamy na ż
danle. 
APTEKA APTEKA $WIĘTOJAŃSKA 
W DRUSKIENIKACH . Wilno, ;ś-to Jańska 2, tel. 7-62. 
Stefana Jachimowicza Skład IpteczDycb, perfumer. i kosm et. towar6w 
Działy bogato zaopatrzone. Wilno, ś-to Jańska 11, tel. 4.72. 
Poleca uw.dze kuracju.:r.:y. ProwJarm.WŁADYSŁAWA NARBUTA 


"
		

/Czasopisma_044_03_209_0001.djvu

			DRUSKIENIKI 
ZDROJOWISKO NAD NIEMNEM 
0:$:>0' 
MOCNA 5 % SOLANKA Z NOWEGO ŹRÓDŁA 
DO KĄPIELI. SOLANKA LECZNICZA DO PICIA. 
PIERWSZORZĘDNA BOROWINA. INHALA TORJUM. 
DRUSKOL TABLETKI DO KĄPIELI. 
KĄP I E L E : solankowe, boro
inbwe, kwaso- 
węglowe. tlenowe l piankowe. 
ZAKŁAD leczniczego stosowania 
słońca, powietrza l ruchu. 
- PLAŻA NA NIEMNIE'- 
S e z o n y: letni od t6.V. do 30.lX., zimowy Bporlowo- Wypoczynkowy od tUli. do 28.11. 
BIURO INFORMACYJNE KOMISJI ZDROJOWEJ 
udziela wszelkich informacji bezpłatnie. 


. . 


Sanatorjum dla p/uono-chorych "T O Z" I 
Wilno -, Antokol, ul. Letni. 3. tel. 1032 
Przyjmuje chorych I1a w
zystki" postaci 
chorób pluc. I 
N a j n o w s I:'" m e t {) d Y I e' C z e n i a. . 


LEKARZ-DENTYSTA 
FRYDMAN 


Wilno, Zawalna 24 
Przy gabinecie praoownia zębów sztucznych 
-; KORONY. PORCELANOWE- - 
- 


.' 


LABORATORJUM 
D-ra A. ROM MA 


. I 


W i l n o. ul. Wileń.k. 22. Telef. 949. 


ANALIZY LEKARSKIE. 


LEKARZ - DENTYSTA 
Marja, Oiyńska.- Smolsta 
przyjmuje od 9...,.. 12 i od 4.- 6. 
Wilno, Ofiarna 4 m: 5, tel. 15-08. 


LECZNICA OCZNA S - J Ó Z E F A otwa,ta 
g O w 1864 r. 
Z Oddz. Ocznym, Chirurgicznym I Wewnętrznym 
P r z y j ę c i a c h o r y c II od godz. 8-ej do t5-ej I od g()l1z. 17-ej do 20-ej na mIejscu'. 
L e kar z e: Dr. Dr. Prof. K. MlcheJda. ..J. Kucharski. W. Dunln. 
Horkawlcz, K. KuleJewaka byla le!:juntstka lekarz. miejscu"}'. 
WILNO. UL. TYZENHAUZOWSr(A 16. T .,L. 7-311. - Ceny znacznte znltone - przystępne. 


Dr. Med. H. B R Y Z M A N I 
Druskienikl, ul. Poznańska 11. 


Specjalista chorób wewnęłr7.uych 
i nerwowych. 


L e cz n iCI p % in i c zo-gin ekolog icz n a 
D-rów M. BLOCHA, 
Prof. W. JAKOWICKIEGO 
I A. WASZKIEWICZA 


W i I n o, Teatralna a, telef. 7815.
		

/Czasopisma_044_03_210_0001.djvu

			I TOWARZYSTWO MET ALUROICZNE 
I B-cia CZERNIAK i S-ka 
H P RU DO W s KI ODDZIAł. WILEŃSKI: uJ. Bazyljańska 6, tel. 273. 
· Konto czekowe P. K. O. Nr. 80-595. 
GRODNO, UL. PROCHOWA l. CENTRALA W WARSZAWIE: 
elazna Brama 2. 
Konto czekowe P. K. O. Nr. 10-104. 
J
neralne przedstawicielstwo cynkowni .Kró- 
lewska Huta.. Polskich Zakładów Przemysłu 
Cynkowego Sp. Akc. w Będziilie. 
Skład F.bryczny blachy i wiader oq'nkowa- 
nych w Warszawie i Wilnie. 
Składy telaza, blachy, gwoździ, osi, odlewy, 
Inne wyroby telazne i naczyniu emaljowane. 
C p m p n t I P a P a fi a c h " w a. 
- 


PRZEDSIĘBIORSTWO 
ROBÓT BUDOWLANYCH 


"Flaxtow" 


Wilno, ul. Kwiatowa 7. 


Sklep Papieru, Szpagatu 
I Materjałów Pisarsko - Kreślarskich 
M. RODZIEWICZ 
WILNO, UL. WIELKA 9. TEL. 6-2;, 
p o I e c a: Papiery Rysunkowe, Szablony, 
Cyrkle. Papiery łwiatłoczule. Matryce. 
Dle Szkoł ; Urzędow Rebet. 


EKSPLOATACJA TORFU 
J. Pesiuk- Possek 


przy st. kol. Kien.. pow. Wlleńskle
o, 
, poczta Kowalczuki. 
Adres wileński: .Jagiellońska 115. m. 1. 
Tel. 7-915. 


Jakób Kalmanowicz, Wilno 
Sadowa 23. - Telefon Nr. 6-16. 
Adr. tel.: "IKAL., Wilno. 
HURTOWY SKŁAD PAPIERU. 


"Tygodnik Rolniczy" 
REDAKCJA i ADMINISTRACJA 
Wilno, ul. Dominikańska 13, tel. 14-10. 


Centrala Spółdzielni Rolniczo - Uandlowych 
w Wilnie, ul. Adama Mickiewicza 19, tel. 2-56. Filja w Oszmlanle. 
Skup i sprzedaZ wszelkiego rodzaju zbóZ w partjach mniejszych i wagonowo. 
Dostarcza w workach lnianych z wileńskiego lnu. 
Wszelkie nawozy sztuezne dostareza na warunkaeh lIajdo
ł)dniejszy('h. 


c. PŁOTNIK -SMORGOŃSKI 
Wilno, ul. Kwiatowa 3. 
Telefon Nr. 8-24. 
SprzedaZ przyborów, maszyn młyńskich 
i artykułów technicznych. 
DOM EKSPEDYCYJNY 
I. L. LIBERMAN 


Wilno, Rudnicka, 27, tel. 6-56. 
Reprezentacja: BENINSON,BRODOCKI 
I S-ka, Łódź, ul. Piotrkowska 59. 


Przeds'ębiorstwo Handlowo-Przemyslowe 
M. DEULL W Wilnie 


Polec.: WĘGIEL. KOKS, CEMENT. 
i BLAl.HĘ OCYNKOWANĄ. 
BIURO: Jeg;ellońok e 3-6. tel. 8.11. 
SKŁADY: Kijowok.. 8. tel. 9-99; Zew..lne 14-4. 


Biuro Tecbniczno-Budowlane 


. . 


E. LANGE 


IDZ. 


Wilno, M. Pohulanka 6, tel. 11-03. 


MIĘDZYNARODOWI EKSPEDYTORZY 
C. H A R T W 1 G S p. A k c. 
ODDZIAL w WILNIE, zauł. Rossa Nr. 3, telefon 14-40. 
załatwia wszelkie czynności w zakres ekspedycji i clenia wchodzące 
oraz przeprowadzki we własnych wozach meblowych. 


, 


-
		

/Czasopisma_044_03_211_0001.djvu

			SKLAD APTECZNY I PERFUMERY
NY 
E. K U D R E W I C Z i S-ka AD. !lUCK

I
Z
 
,. t
1. 710 


Spółdzielczy Bank RzemUlników 
I Kupców PolskIch w Wilnie 
Spółdzielnia z ogr. odp. 
W i I n o, Niemiecka 215, tel. ?-S? 
Załatwia wszelkie operacje w zakres I 
bankowości wcbodzące. 


KOMUNALNA KASA 
OSZCZĘDNOŚCI 
M. D R U S K I E N I K 


Drusklenlki, ul. 11 Listopada 4. 


Przedstawicielstwo R .. Ad . t . d . S . t WIl I 
Włoskiej Spółki Akcyjnej lUnlOne rla Ica l lcur a W n e 
L. Z A 
 D E L - WIELKA 26 m. 2. TELEFON 4-93. 



OWlle[
ny la
ła
 U
eIJie[leń Wlai
mny[
 
Siedziba Dyrekcji: WARSZAWA, KOPER
IKA 36/40 dom własny 
lospektorWojewódzki w WILNIE. MICKIEWICZA 18, tel. 108, 1905,1906,1907 
W miastach powiatowych Inspektorzy Powiatowi i technicy szacunkowi 
Zakład przyjmuje ubezpieczenia: 
1) Od ognia: budynków zwykłych i fabrycznych, maszyn, 
ruchomości domowych, rolnych, towarów i samochodów. 
2) O d g ra d u: ziemiopłody wszelkiego rodzaj u. 
Zakład przyjmuje ubezpieczenia bezpośrednio w Wilnie 
oraz za pośrednictwem Inspektorów Powiatowych. 
w Wilnie objął ajenturę Zakładu 
Związek Przemysłu Polskiego Ziem Wschodnich 
(Ul. DOMINIKAŃSKA 1 - Hotel Europejski) w dziale ubezp. fabrycznych. 


TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ "P O R T" Spółka akcyjna 
Dyrekcja centralna I Zarząd: - WAR.SZAWA, Krakowskie Przedmieście ,.9 (dom wiosny) 
O D D Z I A Ł Y: Kraków, ul. aasztowa 24, Lwów. ul. Kraszewskiego l, Poznań, ul. Ad. 
Mickiewicza 28, Katowice, ul. Sw. J,lOa 12. Cieszyn. ul. Głęboka. 15, Łódt., ul. Piotrkowska 
154, Wilno, ul. A. Mickiewicza 12. DZIAŁY UBEZPIECZEN: ogniowy, kradzletowy, 
Iransportowy, wypadkowy I odpow. prawno - cyw.. szkód mdszynowycb I gradowy. 
- R.eprezentacje i ajentury we wszystkich większych mlnstarb Rzeczypospolllt'j. _ 
- 


WŁOSKA SPÓŁKA AKCYJNA- POWSZECHNA ASEKURACJ \ W Tryjeacle 
A . .. G l . T . t oddział w W l L N I E 
SS1CuraZ10nl enera l rtes a 1'1. A. MICKIEWICZA 9. TEl. 340 


Polski Spółdzielczy Bank Rzemieślniczy w Wilnie 
Spółdzielnia z ogr. odpow. 
ul. P O r t O W a 28, tel. 8 - 22 
B a n k p rz J j m u je drobnI! oszczędności I wIększe wkłady Da solidne 
I oprocentowllnle; wydaje swym członk.om p3życzki na cele produkcyjne. 
. Czynny codzień od 9 -11 rano i od 5 -7 wlecz.
		

/Czasopisma_044_03_212_0001.djvu

			M. HESEL II. 60LUln6. Wilno. ol. Wielka 29 
D Z J A Ł Y: 
Ozdób wojskowych Artykułów podróty j sportu 
PrzYJmuj" się zamówienia na: czapki i hafty 
wojskowe. ubranie dreli. howe harcerskie i P.W. 
oraz wszelkie pnedmioty .w zakres umundu- 
rowania wchodzące. . CellY umiarkowane. 


WYROBY GUMOWE 
i ARTYKUŁY SPORTU 
fi rme 
ART-RUBBER 


Wilno, ul. Trocka 20. Tel. 18-e7. 


SKŁADY ELEKTRO i RADJO-TECHNICZNE 
"D Z W O N" 
L.. WAJMAN, WILNO 
ul. Wileńska 21. Tel. 6-55. 


Firma istnieje oc! r. 1903. 


Składy Elektru I Radio- Te[hn:une 
D. W AJMAN 


Wilno, ul. Trocka 17, tel. 7-81. 


"ELEKT ROPO L" 


Sp6rka . olfraniczon. odpowiedzialao 'ci. 


WILNO, UL. TROCKA 6. 


Pierwsza Wileńska Fabryka Kafli p o I e e a 
KAFLE biał.. majolikowo.kolorowe I tern- 
R. MALCZYK I . J. CHAJKIN kotowe w Dajrozmaitn:"eh deoeDiaeh. 
CEGŁĘ czerwon.. i oaniotrw.ł.. 
WILNO. ul. Chocim.k. 1. Kraku..ka 1
.. PIECYKt
PKUwćH.ENKit;;;:'no'ne wazelkich 
Tel. 18.72. rozmiarów. 
Najnowsze wzory. Wielki wybór. Warunki spnedaty dogodne. Porad fachowych udzielamy 
hezpłatnie. Z.mówienia wykonujemy fachowo ł bezzwłoczni... 


Najstarsza W kraju 
wytwórnia suszonych owoc6w i jarzyn 
oraz racjonalna kwaszalnia kapusty 
K. cSienkiewicza' 
Wilno. ul. Saska Kępa l. Tel. 8-94. 


Konserwy "UNIWERSAL" 
Fabryki konserw A. WĘGROWSKI 
Wilno, Nikodema 6. Telefon 17-66. 
NAJLEPSZE. 


FABRYKA WÓD OAZOWYCH, 
LEMONIADY i RÓŻNYCH NAPOJÓW 
M. BERGIER . . 
Wilno, ul. K waszelna 17, tel. 14-95 


.. 


, REPREZENTACJA 
ARCYKSIĄŻĘCEOO BROWARU 
w.' ŻYWCU 
na Woj. Wileńskie, Grodno, Lida i WDłotyn. 
Wilno, ul. Zarzeczna 19. Tel. 18-62. 


;' 


Fc1bryka Konserw Kawowych ł Kawy Zbożowej 
"WIT AMINA" 
Spółdzielni Rulniczej Przemysłowo-Handlowej w Wilnie 
Zarząd: Wileńska 31, m. 6. Fabryka: W. Pohulanka 8. 
Fabryka produkuje konserwy kawowe (kawę z cukrem) dla woj- 
ska i prywatnej konsumcji, oraz kawę zbo
ową "Witamina", jak 
równie
 wyrabia kawę i kakao z soji. 


, ' 


" 


...-.
		

/Czasopisma_044_03_213_0001.djvu

			S-ka Bracia KIRZNER i D. MIC
UN Włlno 
(Rok załotenła 1922). 
FABRYKA WYPRAWIANIA i FARBO
ANIA FUTER "F U R S" 
Pierwsze na kresach układy garbowania. farbowania i usz'achetniania wszelkiego rodzaju futer 
l) ul. Meczetowa Nr. 14. Tel. Nr. 11-98. 2) ul. Zwłerzynle
ka Nr. 18. Tel. Nr. 11-97. 
SKŁADY KONSYGNACYJNE WE WSZYSTlClCH WięKSZYCH MIASTACH KRAJU. 


Rachunki biet'lce: 
Bank Handlowy w Warszawie 
Oddział w Wilnie 
Wileński Prywatny Bank 
Handlowy 
Dom Handlowy T. Bnnlmo.lez 
Wilno 
P. 1(. O. 61.000. 


FABRYKA GARBARSKA TelelOny{BIUrn 0-36 
I. SALMAN _ :: 
::'.e 
WILNO, MECZETOWA 9 O A RB A RH I A SA LM A H 


IZAAK SALMAN 
FABRYKA GARBARSKA 
WILNO, MECZETOWA 9. 
- 
SKLAD SKÓR 
BERlAK CHONON 


Wilno, Rudnicka 9--11, telef. 11-69. 
Istnieje od 1901 r. 


. . 


Mikołaj Epsztejn 
BIALOSKÓRNIA 
Wilno. Tartaki 2 
PRZEOST A WICIELSTWO 
"DUNLOP" 
wl. .J. Szaffer 
Wilno, ul. Gdańska 6, tel. 4-21. 
Wyroby gumowe. Części rowerowe. 
Artykuły sportowe. 


.. 


Gf\RBf\RNłF\ 
Sztejn . i Szturman 
WILNO, Tf\RTf\KI 4. 
T-WG GARBARNI 
"UNION" 
Wilno, ul. Tartaki 2, telefon 6-23. 
Skład fabryczny, Warszawa, 
Franciszkańska 30. 


Farbiarnia, pralnia chemiczna 
i prasownia maszynowa 
"EXPRESS" tel. 17-00 
wł. Z. SOlONOJC 
Wilno, ul. Wielka 31. 


Największa na W1I"ńszczyźme 
Polska Składnica 6alanteryjna 
FRANCISZEK FRLICZKA 
Zamkowa 9 W I L N O Telefon 6-46 


BIALOSKÓRNIA ,,(3 L O V E S K I N" 


Sp. z o. o. 
WILNO, PODGÓRNA 5-a. TELEFON 1-14. 
P. K. Q. Nr. 144.746. 
Wyrabia wszelkie gatunki skór do rąkawlczek I kurtek. 


Fabryka Wyprawiania i Farbowania Futer 
Sp. z Ollr. odp. "S E A L" Sp. z ogr. odp. 
Wilno, ul. Popławska 30. Telefon 4-87. 
Adres telegraficzny .SEAL" Wilno. ---,' Konto czekowe P. K.'O. 144.178. 
Wypr.wl., I.rbuje I uszl.chetnl. wszelkiego rOdz.ju SUROWCE FUTRZANI!. 
Posl.de ne skl.dzle wielki wyb6r GOTOWYCH WYROBÓW.
		

/Czasopisma_044_03_214_0001.djvu

			Polski Sklep Galanteryj i Trykotarzy 
"JANUSZEK" 
Wł. JAN FRLlCZKA - WILNO, UL. ŚW. JAŃSKA 6 


lakłady Pnemnłowe ft. M D l E R i 
-wie nOwa Wilejka 
FABRYKA HAFTÓW, ODLEWNIA, 
FABRYKA MASZYN, SZWALNIA 
Nowa-Wilejka, ul. Połocka 35, tel. 14-48. Poczta rNowa-WiI. tel. Nr. 12 



lmuel Jankielewiu i 
-wie F a bryka Pończoch 
L. BLOCH 


Wilno, Rudnicka 13 
SKLEP BŁAWATNY 


Włodzimierz Pikiet 
Wilno, Wielka 7, tel. 11-55. 
SUKNO i BŁf\Wf\T. 


ZAKŁAD KRA WlECKI DAMSKI 
w. RACHMAN 


WILNO, WILEŃSKA 32-1. 


Wykonuj.. wszt'lkh' okr,'ciu dnmskit'. 


Wilno, Szawelska 1. Egz. od 1885 r. 


POGOTOWIE KRf\WIECKIE 
"POLONJA" 


Wilno. ul. Zawalna 8. Tel. 6-98. 


"NAFTOCHKM" Spółka firmowa 
H. Krywiski i Sz. Galperin 
Wilno, Szeroka 1. 
Produkty n ił f t o w e I chemiczne. 
Telefon 6-45. 


FABRYKA MYDŁA i-ŚWIEC I RF\TNER i SMERLIN 
Sz. Fejgelson.,
 S-wie WILNO, KWf\SZELNF\ 3. 
Znak ,.Pogon I Przetwory chemiczne, nahowe 
Wilno, Rudnicka 27. i farbiarskie. - 
SKLEP MEBLI 
K. RABINOWICZ 
"KONKURENCJA" 
Wilno. ul. Końska 3. 


SKLEP MEBLI 
Naj Rf\BINOWICZ 
WILNO. KOŃSKA 5. 
Sprzeda2: na raty. 


ZAKŁAD ZASTAWNICZY - L O m b a r d 
Komunalnej Kasy Oszczędności m. Wilna 
ul. Trocka 14 (mury po - Franciszkańskie). Telefon 7 - 27 
udziela potyczek na dogodnych warunkach; procenty oraz opiaty uboczne pobierane 
są zdołu. Przyjmuje przedmioty na przechowanie. Przeprowadza Komisową sprzeda!. 
C.ynny od I(odz. 8'/, do 2-ej. w sohoty do I(odz. 1
 ,',. 


--
		

/Czasopisma_044_03_215_0001.djvu

			.,SLOWO" 


N a j w i ę k s z e pismo wileńskie. 
Centralny 
wileński organ ogłoszeniowy. 
Wychodzi 7 razy tygodniowo, 
zawiera najświezsze i najobfitsze 
i n f o r"m a c j e z całego świata. 


Mutacje: 


Kurier nowogródzki 
Wieczorny Kurier 6rodzieński 
Słowo Polesiu 


WILno - ZAMKOWA 2. 
Tel. 17-82. 2-28. 


K o n t o c z e k o w e wP. K. O. 80259.
		

/Czasopisma_044_03_216_0001.djvu

			I 


KONSERW A TORJUM MUZYCZNE 
w WILNIE, ul. Wielka 47 (wejście. z ul. Końskiej). 
Nauka gry na instrumentach solowych i orkiestrowych. - Spiew solowy. - 
Klasa organowa. Przedmioty teoretyczne. - Zespoły (chóralny, orkiestrowy 
i kameralny). - Pierwszorzędne siły nauczycielskie. - Nowootworzony kurs 
wstępny dla dzieci od lat 6 na warunkach najdogodniejszych. - Zapisy 
przyjmuje i informacji udziela sekretarjat Konserwatorjum od g. 4 do 7 po poło 


PAŃSTWOWA SZKOŁA RZEMIOSŁ BU DOWLANYCH 
w Wilnie, ul. Kopanica 5. - Tel. 9-43. 
Wykonywa wszelkIe prace wcbudzące w zakres całokształtu robót Intynleryjno-budowlanycb, 
ziemnych, naziemnych wodnych. ustroi zelazo-betonowych. - Porody, projekty, kosztorysy, 
WYKONANIE TERMINOWE. obliczanie konstr. ROBOTA DOKŁADNA. 
Szkołn posiada 2 wydziały: muraroki z oddziałem zduńskim I betoniarskim oraz deoieloki. 
Szkoła ma na celu przygotowan.le wykwalifikowanych czdadników murarskich I clesielsklcb 
(podmajstrzych budowlanych',. - WarunkI przyjf,'dn f)
'rpkcjn Szkoły wysyła na t"dante. 


PAŃSTWOWA 
SZKOŁA RlEMIEUnl£lO-PRlEMYSŁOWA 
11 Wilnie. ul. Kopanica 6. - Tel. 9-29. 
Wydziały: ślusarsko-mechaniczny, 
elektromonterski 
i stolarski. 
Przyjmuje uczniów po ukończeniu 
6 oddziałów szkoły powszechnej. - 
Opłala roczna 90 złotych. 
Wykonuje zamówienia w zakresie 
wymienionych wy
ej działów. 


6IMNAZJUM HUMANISTYCZNE 
Ferdynanda Wellera 
W WILNIE 
z prawami gimnazjÓw p'aństwowych. 
Dąbrowskiego 5, tel. 2-65. 


SZKOŁA ZAWODOWA 
S. S. S a ł 6 Z j IL n 6 k 
Słefańska 37 w Wilnie. 


Pryw. męska 3-kl. szkoła handlowa 
z 4.t, klao, opecjaln, o kierunku op6łdz. 
Im. Stan sława St
slyca 
w Wilnie, ul. Wileńska 28, - tel. 14-31 
z prawami 4-letn. państw. szkół handlowych. 
Przyjęcie do szkoły nn podstawie ukończenia 
VII-oddz. szk. powsz. lub 3 klas I(lmnazJum. 
K.II1CelarJB czynna codziennie od 
. 10-14. 
- 


INSTYTUT NAUKOWO. BADA wezy 
EUROPY WSCHODNIEJ W WILNIE 


poleca następujące wydawnictwa: 
St. Swianit'Wicz: Lenin Jako ekonomista zł. 6,- 
J. OtTębski: Przyczynki slowlańsko- 
litewskie . . . . . . . . . . 4,20 
E. KoschmjedeT: Przyczynki do cho-. 
monjl w hirmosBcb rosyjskich . .25,- 
Rocznik Instytutu. T. I.. . . . . . . 8,..- 
B. Jasinowski: Wschodnie chrześcijBń- 
stwo a RosJa. . . . . . . . 
 6,- 
Rocznik Instytutu. T. II. ZagadnienIa 
gospodarcze ZSRR. . . 10,-'- 
Biuletyn .Baltlcoslavica" T. I. . ,. 8,- 
OQ nahyclB we wszystkl
h ksif,'Rarnlach. . 


GIMNf\ZJUM 


WILNO, ULICA KOŃSKA 3. 


PAŃSTWOWA SZKOŁA 
PRZEMYSŁOWO - HANDLOWA 
ŻEŃSKA 
Im. Emmy Dmochowskiej 
w Wilnie, ul. Wileńska tO. 


I 
. 


INSTYTUT 
Nauk Ifandlowo-Oospodarczych 
Polskiego T-wa Krzewienia Wiedzy 
Handlowo - Ekonomicznej w Wilnie 
ul. Mickiewicza 18. 



 


LICEUM HANDLOWE i LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE 
IM. FILOMATÓW W WILNIE 
ul. ŻeIigowskiego 1-2.. 
Warunki przyjęcia - II Przyjmuje uczenice 
świadectwo ukończenia 6.c1U klas do kI l I II ghnnazj:łlneJ nowego 
szkoly średnieJ. typu - V i VI licealneJ.
		

/Czasopisma_044_03_217_0001.djvu

			POLSKIE BIURO PODRÓŻY 
" O R B I S" 
ODDZIAŁ W WILNIE 
UL. MICKIEWICZA ll-A (RÓG ŚNIADECKICH). TELEF. 8.83 


. . 


... 


Sprzedaje bilety kolejowe, krajowe, zagraniczne, 
okręgowe, wojskowe, ulgowe i zniżkowe 
Bez żadnfj dopłatv po cenach j 
k na dworcu 


Dla wygody P. T. publiczności na 7 dni przed wyjazdem 
wyrabia wizy paszportowe, ubezpiecza pasażerów I bagaż 
Organizuje wycieczki krajowe i zagraniczne 


INFORMACJE BEZPŁATNIE 


R. B I K N E R PRACOW
IA RlEŹB.-K4MlfNURSK' 
W WILNIE, UL. ROSSA 15 - vis a vis bramy cmentarnej 
Rok założenia 1885 
Gotowe pomniki, nagrobki i płyty pamiątkowe z granitów 
szwedzkich i krajowych, labradorita, marmurów kieleckich i carrara. 
Budowa grobowców 1:elbetonowych na wszystkich cmentarzach 
wileńskich i na prowincji. 


Projekty na żądanie 


ZAKŁAD 
INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH 
E.. P A C A K 


WILNO, UL. .JAGIELLO"'SKA 9 


Przyjmuj" zam6wlenla na Instrumenty 
muzyczne dęte oraz reparację takowych. 
Specjalny dział korekty ID9trumentów. 
strunnych. . Udziela wszelkich Informa- 
cyj na, kupno fortepianów I pianin 
krajowej fabryki ,,i. rnolda FiblRlera. 
Wykonanie solidne. Ceny kalkulacyjne. 


Projekty na żądanie 


B
 U. I L. RIWKES 
w i I n o. ZawalDa 14. tel.foD 17. 69 
Konto P. K. O. Nr. s1.0!!9 
H U rto WD i a instrumentów muzycznyoh 
W J t wór n i a gramofonów I patefunów 
"URLERI" 
Wielki \\}'bór. Najnltsze ceny. . 


Zakład GRA WERSKO-JUBILERSKI 
Z. LIWSZYC 
w i I D o. Dl. Wielka 44 (w podw6,.u) 
Wykonuje nagrody sportowe, 2elony pa- 
mllllkowe. oraz na skIadzie posIada odzna- 
kI wszystkich pułków. Rytowanie herbów 
na kamieniach, wzoryprzesyłam na t4danle.
		

/Czasopisma_044_03_218_0001.djvu

			. 


Mleczarnia parowa JOZEFA HEJBERA 
w Wilnie ul. Mostowa 11! 1 
poleca w swych magazynach w KAWIARNI-MLECZARNI przy ul. Mickiewicza 9 
oraz w filjach: Ostrobramska 5 (PasaZ), Ludwisarska I. Zamkowa 14, Szopena 6, 
Stara 1, Kalwaryjska 9, Pohulanka 15 - mleko śWlete pasteryzowane. śmietankQ 
pasteryzewaną, śmletanQ, ma
lo desercwe. serki śmietankowe, i L. P produkty mleczne. 
- 
SKŁF\D ŚLEDZI Skład towarów kolonjalnych 
"DO BROŚLEDŹ" oraz .sprzedat wyrobów 
Zakładów Solvay w Polsce 
WILNO, Sz. Gordon i M, lIutowicz 
W. STEFAŃSKA 21- - TEL. 884. WILNO, Stefańska 10 
T"I"f. 13-24 P. K. O. 140.930 
- 
Skład towarów kolonjalnych TOWF\RY KOLONJRLNE 
= i różnych farb = 
" PROGRESS" R. KISSIN 
Wilno, ul. Stefańska Nr. I. Tel. 12-71 Wilno - Końska 8. 
Konto f...kowe P. K. O. Nr. IfiO.JM. 
- 
SKLEP WĘDLIN Koncesjonowane 
JAN WASlAK Biuro Taryfllwo- Reklamacyjne 
A. BORKOWSKI i S-ka 
Wilno, ul. Mickiewicza 49. Wilno. Trocka 13. - Tel. 17-63. 
S-ka "W I L Z A P II Narzędzia chirurgiczne 
wl. I. Lurje, B. Joselzon I I. Kaufman i przybory lekarskie 
KOMISOWA SPRlł-.DAŻ ZAPAŁEK M. CUKIERMAN 
Sp. Akc. do ekspl. Państw. Monopolu 
Zapałczanego w Polsce. Wilno, ul. Wielka 26. 
Badaj swOj wzrok III 
"O PT V K A" Wilno, ul. Niemiecka 4 
-- SKLEP OPTYCZNO - FOTOGRAFICZNY 
właściciel EDWARD ARCJCHOWSKJ. 
Poleca: OKULARY, BINOKLE i SZKŁA najlepszej jakości po cenach najniZszych. 
Specjalny rabat dla WP. urzędników i wojskowych. - Proszę się przekonać. 
== OSOBLIWOSĆ ZIBMI WILEŃSKIEJ - HURTOWY SKŁAD 
Jedyne zdrowe I potywne CUKRU 
w szczeg6ln,9ścI dla dzieci 
KARMELKI SMIETANKOWE (KRYSZTAŁ, KOSTKA i PUDER) 
znane z dobroci "BRZEŹNISZKI" M. Blach I I. Izraełit 
wyt\\órni Antoni, go Głowińskiego 
WILNO. WILEŃSKA 27. Wilno, ul. Zawalna Nr. 48, tel. 13-57. 
- 
CUKIERNIA-KA WIARNIA- CUKIERNIE 
PIEKARNIA "K. SZTRAL" 
S. ALPEROWICZ Wielka 2, Mickiewicza 22 
Wilno, Wileńska 20. - Telef. 18-29. W WILNIE
		

/Czasopisma_044_03_219_0001.djvu

			J. FERNAND CHALOS - Paryż I 
' Generalna Reprezentacja na Polskę 
w Wilnie, ul. Teatralna 9. Tel. 15-84 
kupuje wszelkie materjały tarte jak: 
S O S N Ę i J O D Ł Ę, 
pochodzące z terenu 
Wileńskiej Izby PrzemysłowoHandlowej. 


Ł. PEREWOSKI 
Kalwaryjska 29. -.- Tel. 14-30 
SKŁAD 
MATERJAL BUDOWLANYCH 
, LEŚNYCH i INNYCH BUD. 


TOWARZYSTWO EKSPLOATACJI 
WYDZIERŻA WJONEGO 
TARTAKU PAROWEGO 
w WIELKICH SOLECZNIKACH 
KAROLA WAGNERA. 


PRZEMYSŁ LEŚNY 


s. MARK 


Wilno, Mickiewicz2I 41. 


Fjrma L. Romm i L. Lewin 
WILNO 
Hf\NDEL LEŚNY 
Telefony: NNr. Nr. 866 i 891. 


Zjednoczone Zakłady Włókiennicze 
K. Scheiblera i L. Grohmana 
s. A. w ŁODZI 
ODDZIAŁ SPRZEDAlY w WILNIE 
ul. Wielka 53, tel. 12-98. 


P £/g{5lL 
'liJfJ£fNf) 
ulica 
ickiewicza 15. 


TARTAK PAROWY 
"DĘBINA" 
JAKÓBA GlNSBURGA . 
Wilno. ul. Kijowska 26, tel. 16-03 
WSZELKIE MATERJAŁY DRlŁWNE 
POSADZKA DĘBOWA. 


"OSIKA" Spółka z ogr. odpow. 
Wilno, Zakretowa l l 
telef. 15.52. 
SKUP OSIKI 
ZAPAŁCZANEJ. 


SKŁAD MATERJAŁÓW BUDOWLANYCH 
SPRZEDAŻ DRZEWA 
I WĘGI.A OPAŁOWEGO 
ŁAZARZ PEREWOSKI 
Wilno, ul. Kalwaryjska 29, tel. 14-30. 


Zf\KŁf\DY PRZEMYSŁOWE 
Bracia Oeutsch 
BIELSK() 
Oddział w Wilnie, ul. Wileńska 7. 


Spółka Akcyina Wyrobów Bawełnianych 
I. K. POZNAŃSKIEGO 
W ŁODil 
SKŁAD FABRYCZNY w WILNIE 
Wielka 68. - Tel. 5-61. 


Calel Noz - Wilno 
Niemiecka 19. telef. 8-90 
SUKNO, 
WEŁNA i JEDWAB.
		

/Czasopisma_044_03_220_0001.djvu

			.. 


DYREKCJA 
Państwowej Średniej KoedukacYJ- 
nej Szkoły Ogrodniczej w Wilnie 


przyjmuje zapisy w pierwszym terminie 
od l. V' do 15. VI. w, drugim terminie 
do 15. VIII katdego roku. 
Kandydaci winni przedł01ył świadectwo 
uk0!1czenia 7' klasowej (7 oddziałoweJ) 
azkoły powsz. I zł01yć egzamin .spraw- 
dzajllcy. A d r 
 s : Wilno. Sohaniaka 50. 


KURSY SAMOCHODOWE 
ZA WODOWE i AMATORSKIE 


I 
! 


T -wa Kursów Technicznych 
w Wilnie 


Nauczanie teoretyczne I praktyczne,,: za- 
kresie wiedzy .0 samochodach. Zajęcia 
praktyczne pizy remoncie samochodów. 
I n I li r m a c Je: HOLENDERNIA 12 
(Iokał Szkoły Technicznej). 


ZAKŁADY OGRODNICZE I P O L S K I F I A T 
Skład nasion i szkółki drzew owocowych . 
- W a wY:: s
o
 
 R. I 
C e n n! k I na tądanle bezpłatnie. 
6Ielda l
nio\Ya i lu: allka I Cz"" i ;p
 Ł S
':"hOdOWY'h 
MICkl
:;
.;'Za 32. I 
:'.N'Y
££

E

! 
-- 


SKŁAD 
aparatów ł materjal6l1 fotograficznych 
"CH. KOŁYSZ" 
Wilno, Mickiewicza 4, telef. 11-29. 


SKŁADNICA FARB 
i PRZETWORÓW CHEMICZNYCH 


. M. J A N K O W S KI 
W i l n o, Św. 'Jańska 9.. Telef. 396. 


Przedstawicielstwo w W i I n i e 
ul. Ad. 'Micklewlcta '24. tel. 18-12. 
Sta.cja Obsługi I Garat.e Kalwaryjska 6. t. 't-i)! 
Agentury: Grodno. Nowogródek. Suwałki. 


I I 
'
 

 


p O L F O T" 
" 
ARrYl	
			

/Czasopisma_044_03_221_0001.djvu

			I: 
I 
!- 


NRJWIĘKSZR 
NR WilEŃSZCZYŹNIE 


POLSKA 
SKŁf\DNICF\ Gf\Lf\NTERY JNf\ 


FRf\NCISZEK FRllCZKR 


l 


Zamkowa 9 


WILNO 


T elef. 6-46 


SZa N O Z 


Wilno, Niemiecka 29, tel. 10-95 
POLECA 
OKRYCIA MĘSKIE i DAMSKIE 
oraz FUTRA w NAJWIĘKSZYM WYBORZE 
O
T A TNIE NOWOŚCI SEZONOWE. 


SKLEP WĘDLINIARSKI 
M. ŻVTKIEWICZA 
w Wilnie, Mickiewicza 22. 
Spr1:edat wędlin wszelkiego rodzaju przewatnie litewskich najlepszej jakości. 
Wykonanie obstalunków sumienne i natychmiastowe. - 
Urżądzenie według nowoczesnych urządzeń mechanicznych. 
Firma ,nagrodzona na Targach Północnych złotym medalem. 


ftBAŁTPOL" 
PAROWA FABRYKA KONSERW RYBNYCH 
. \\, ilno, Zarzecze 23, tel. 11-50 
Poleca: 
SZPROTY, SKUMBRJĘ, BYCZKI I KILKI 
U W AG A. Przy kupnie konserw zwracać 
uwagę na etykietę T-wa .B.Upol", 
za dobroć których gwarantujemy. 


Gimnazjum 8umanistyczne Koeduk. 
TO N ARlYSTW A PEDAGOGÓW 
z pcłnemi prawami Gimn. Państwowo 
w Wilnie 
ul. Benedyktyńska 2, tel. 14-91.
		

/Czasopisma_044_03_222_0001.djvu

			SPIS TREŚCI 


1. Wilno - aen. dr. R. Górecki. . . . . . . . 
2. Od Wydawnictwa ............ 


.stf'. 
8 
. 10 


CZĘŚĆ I. WSZYSTKO DLA PAŃSTWA... 
3. Przedmowa - dr. E. Góra .". . . . . . . . . . . . . 12 
4. Federant polski - K. Wójcicki. . . . . . . . . . . . 13 
5. Sprawozdanie Zarządu Wc.jewódz
iej Federacji w Wilnie 15 
fi. . . Podokrttgu Związku Rezerwistów 58 
7. Powiatowego (Z. R.) w Brasławiu . 64 
8. w Głc;bokiem 67 
9. w Mołodecznie 71 
10. .. w Oszmianie . . 74 
11. w Postawach . 76 
12. w Święcianach 79 
13. . w Wilejce" . . 81 
14.. . Wilno-Troki 82 


CZĘŚĆ II. NA SKRZYDŁACH HISTORJI... 
15. Sprawozdanie Związku Legjonistów r olskich ... . . 


1 fi. 
17. 
18. 
19. 
20. 
21. 
22. 
23. 
24. 
25. 
2fi. 
27. 
28. 


. 


3 
P. O. W. Wileńsko. Nowogródzkiego . . . . . . .... 8 
Zwil1zku Uczestników I Korpusu W. P. na Wschodzie. 11 
. Kl\niowczyków i ŻeIigownyków . 12 
Legjonistek Polskich. . . . . . 13 
Inwalidów Wojennych R. P. . . 18 
Legji Inwalidów im. gen. J. Sowińskiego 20 
Związku Sybiraków. . . . . . . . . . . 21 
B. Uczestników Wojsk. Straży Kolejowej R. P. 21 
Osadników . . . . . . . . . . . . . . 22 
Koła WIJ. Zw. Oficerów w Stanie Spoczynku .... 24 
Związku Żydów Uczestn. Walk o Niepodl. Polski. . . 26 
Stowarzyszenia Podoficerów Przeniesionych w St. Sp. 27 
Ogólnego Zwil)zku Podofic. Rezerwy - Wilno. . 28 


. 


CZĘŚĆ m. 
29. Sprawozdanie Okr. Wileńsk. Zw. Ofic. Rezerwy R. P. r. 1933/4 . 1 


Tekst zawiera 60 ilustracyj. 


Biblioteka Główna UMK 
1111111111111111111111111111111111111111111111111111111 
300044363876 


..-.", 
,'Ił\.\ C:AA 
ON1V roll.u,,1U
		

/Czasopisma_044_03_223_0001.djvu

			\ 


,-
		

/Czasopisma_044_03_224_0001.djvu

			... 
_.; 'I:a'-
"'-....- _ 


;.",.".,.. .:;.0 ':-'. "'. .' 


- . -.-'1,'.'. 


Biblioteka Główna UMK 
111"1111111111111111111111111"1111111111"""1111111 
300044363876 


,. - 
.":" . 



. :-. - ._: . . - I -:'_ 'r ., 

 
-.r::.;: 
.1:' 
; 
 :... 
r. 
.--:
 



 


" 
1:""' 


, ł 


. 
, 
1'.- , 
, : 
r 


I . 
:. r 


- 
,.., 
,. 


. " 
.
 . I" 


',I: 'n 
. , 


',:",- 


..r, 
. __ i 
,-
 ł'! 
-- -:'1 


',,', 
" i 
, 


.t 


I 
. t, 
. !' 
-, . . 


,
 
 


_-
 ł; 


- 
 :t! ". 


" . 
I. ,l. 
:> 
,. 


,- Ij 


-1' ,. 
-= . ;
I 
"o 
! 
. 
I 
I., 
. !
; 
-':; " 
_ 
:f:. "