Słowo Pomorskie 1930.08.15 R.10 nr 188

pzl...1 16 stro 
 , PIetek. dnia lS sierpnia I.H. Cena 20 &r0SQ 
, 
---- 
, . -ł t . . 
. j . . 't' . , , . , 
. . . . . . . 
. , . ' ' , . . . . 
, ł . . . , ' . . . . 
 . . . 
, . . , . , , . , . . . . 
. . . . . , , . . . . . . . 
't' ...... . . . . . . . . . . . . 
 
. . . . . , . . . . . A . . . 
. . . , . . . . . , . " 
 
. . . . . , . 
. , . . . . . . . 
. . . . . . . . 
. . . . . . . . . . . . 
, . : A 
. . . , . . . . 
 
. . '. , , . t . , A 
. , ' . 


DzfepnDt Toru.6ak.1 Dodatki: Zycie _ Mestwln _ Dom Rodzinny _ Siła I Zdrowie. Gazeta Torubata 
ABO"AME"T . OOLOSZE"IA 
- ot.,..,cJI I " ..,.eJ I aI'J,c""'J 1.00 Ił. .. Ir'IIC/'cII .....ualeJ.c. 3.. -ł, "... / "JHłI .... al Itr. 7-ł..... 36 rr. ...11:1. II łeb... re4Uc. .. .tr. ł-ł,m. 110 rr, r.lI:'aml 
. oc.lł lał I odllOlIo a,ae II. Prl.1I rOlaoslel.1I ..1'I.ł. a,ao .1, pOIO.I,/ac. 1,411 .r, .. t.kk.. , I a otroale 100 Er. dl'u, .troll,. 85 rr. III I .tr. u;o rr. Zl orł,n.DJI 
p 4 opl'''' " Pol.cl 4,00 al. Z'rr,lIlc" 8,1iO .ł. W Odl6.kll 2.21 r d .. . ło.tNc..lIl_ .1:0IDJI1u' I . ...Irod. DlI'IOCI 20 proc. II&4W,.tk!. »rob...: ..I,n. Dlpl.. ao Er, htd. 

 ł4..
,::::.:,J'PD
k:;p:=

':" ':

I;::ł


'
':::I
 ,'::
ID


 :':: ;' ;::
 .'::::. 

I

. 


.
::ł
 :::;t
D:
:
:ł:,
 :;:
 .

lie
.O:'




,


 

":. dO.lr lĆ .It III&401I"UOD. 1111..6". od..lI:04..l' lub .wrola lboD_tll. Dl. pu,.J" odpow. .. ewaL blęd,.. Z. lerm. druk I przepll mle/. OftłOI'- Dle o4powl.dl 
Konto CIekowe. P. K. O. Poznań ł1I'. 200695. - Konto bankowc: Bank Związku Sp. Zarobk. w Toruniu. 
_ Oddz. W Grlldzllldz.a Mickiewicz. 22. Tel. a07, Oddz. w Chelmły: III. Torulisk. 38. Telef. 64. 



 
-Rok 10. 


--- 
. :Rnpoup .. qlod6. JtOlłtfel' 
"reb wypra.w& kł)Clwaka rozwijała sio 
poczłtkowo niemal w prótnt. ArmJa 
rOllYjska świadomie ait cofała, ust
pu- 
Jł t póla napleraJ..c)"ID dywizjom pol 

kim. Wi,:uze ut&rezki i bitwy przed- 

tawl&n9. łPRl
eńsłwu polskiem. Ja.k 
I tlec,dUj,ce ""yd
twa, wywołujf.e po- 
110ry naNtwyc Jnyeh I trwałych trium- 
f6w. W aju .
q.4rano UcznI ft
" 
,+,Ycił xców -_ 
A tymczasem \H6ł ,rom&dzil pota- 
Jemnie IIcme WOjska na północy. . 
obrtbl. uw. "br"rBY .mole68tiej". 
Wetępne uderzenia ros,.jsk.ie odparto, 
1&eS dow6dcy, znaJtcY połoienIe na tym 
froncie (północnym), przeczuwali. te 
nasttpił tu niebawem wainleJsze wy- 
padki. Dopominali siO o zasiłki Na- 
czelne dowództwo odpowiedziało jedna.k 
rozkazem z dnia 27 czerwca 1920 r.. w 
którym zawiadamia dowódców front6w 
t armij. że; 
- ..(dowódcy) mu!zł liczy6 jedy- 
nie na własne siły przy odpieraniu 
,,'szystkich ataków nieprzyjaclelskich. 
gdyż Naczelne Dowództwo n i e po- 
siada żadnych rezerw". - 
Chełt Jakot\ dagodzić ten nietJoko- 
Jtey brak rezerw, naczelne dow6dztwo 
przekonywało dowódcO, że "na. froncie 
pÓłnocnym s il n e o et r u ł o w a n i e I 
EtV\orzenie. gęs,teJ sieci obronnej da nam 
pewność utrzymania pozycyj". 
- Były to rady nlewykonalhe ze w%gło- 
du na SZC2upłość sił bojowych i spót- 
Mone. 
Dnia , lipca 1920 r. rozpoczęła 1110 
wielka bitwa na północy. zakończona 
przełamaniem I odwrotem polskich 
wojsk. Dywizje rosyjskie, licznie JBro- 
madzone i uzbrojone, pchały przed so- 
b
 słabsze pułki polskie, a na pomoc nie 
Przyszedł nikt, poniewAŻ r e z e r w n t e 
bYło. 
Na dobitk,: złego zjawiła slO na Po- 
dOlu i Wołyniu konna armJa Budien- 
nego,. która, przedostawszy się na tyły 
POlskich oddziałów, siała popłoch i za- 
mę,t. Nie mOŻna jej było zniazczyć lub 
ullieszkodli wi6. 
Po łatwych triumfach spadła nagle 
8J'oza I obawa o losy kraju. Zw.tplenle 
ogarniało nie tylko żołnierz y ale także 
- dowód ' 
Wód ców. Już dnia l lipca naczelny 
z J. p I la u d a k i zwraca aię do 
len. S z e p t Y c k i e g o z zapowiedzi,,: 
;ój,Nlech Pan będzie przygotowany na 
lb te
egram przybyć de Warszawy. 
Y obJłć naczelne dowództwo". - 
les Póżnlej upadek ducha pogłębił się 
do:
ze. Społeczeństwo nie wtednało 
'ku ad.nle o tem, co się dzieje w woJ- 
czel II 
akle bYły zamiary politycme na- 
11 o n ka państwa, ponieważ u kry wa- 
Do f\r?(I(I niem prawdziwy 
tan rt'eczy. 
plero w lipcu zasłona slO rozdarła 


Centrala: TonII', ul. 'WI KatarzYny 4. Telefony: 57.300, 888 


=:! 


Nr. 188 


Cud ii_d Wisi. W 1920 r. 


.... - .... -
; 
..' , t ' .' .l' 
'. . , .. :.., "';"
 . 
. . .'......... r?, '.
' 
 . ....... 

 '. .- . '. .,
-,." 

 ." . 
.,.,. . . 
..........'\:.' 


":'\'-t ; 


.' 
'-,.. ' '
1 - .. 
':'1; , , ,
 

 ( 
.' 
...
.., y 
;'i}, \
-; 
r"ł-'
 ' 
I,o ł=- .' 
. 
 
" r,

. " 
, '. "

,y"
. 
.,.,..... . '..,.. ,., 
, , .
.
 
'. ' .;,. T 
 ',,
_ 
'.
 -, 
. (' . 
'.
 ..: 
Tt ...., "" .. :
'-,.,.- 

, "". . ,t, . 
 
. . 
 .. , '. , '" l , ' , . J.
-." . ' , : ;j" 
" ..,,:;.., 'r ..... ł fi" _ _ - 
'. .

' \,. 
 '
I:,i . ,,'.
'; . .

"" 
, 
 \. \' \ '\. ,",. f
 . ..,
_ -ł\' 
 
--
 .:.
 ..'
 .", .... . 


 i: 
"'\'-.' ,-,. , ., ','j. 
'" .: . 
. 
 , .ot .
r, '.; .

."', 
." . .. '
"$ ..... 
.;.

 --ł-. ,,::. "J" 
, ' ' 
,. ł 
.. 
 -
\.
 .-
 
. illit '.:J ;,
. 
-: . ,.,;. 
'
"..:t"...." . ". ,. -ł"
..... 

 . . . . 


t oczom na.rodu ukazal& ,i, 1"'OIna. "e. 
czywistość; Rezerw ni. bYło! Wojeka 
110 co[aj..ł , ..v . 
Chciano oddać Wił- I,.itwił\om. 
w)'fiłano do Spa pręmJen. Gr&blldeso. 
aby prosił zagranico o pomoc, Wiem I 
jak sio ta misja skończył&. 
Dzięki naleganiom życzliwIlO n..m 
manz. F o c h a mianowano .Ief,m 
Iztabu generalnego gen. R o z w a. d D w- 
I k te g o. Dnia. 19 lipa zgłosił siO 'ł p- 
cJ.lnego wodza J. PiłS11dskiego, a dnia 

 lipca objłł urzędowanie. Odttd inny 
fucb powiał w 
elnem dJwództwie. 
Nie odraru jednaJt.
 
GeB. L a t i 111 -. d"ow6dq. 6wueSftej 
l-ej armjł.. bronltcej Warszawy. przy- 
tacza rozmowę a"oJ. z gen. Rozwadow- 
skim. który stwierdził (patrz.: "Gen. 
Rozwadowski" - s.... 198): 
- "Sam naczelny wódz (J. Pił- 
sudski) przeko-ł11 był, poworUjQ.C 
mnie (gen. Rozwadowskiego) na szefa 
sztabu generalnego, o sytuacJi b e z 
w y j' c ia, w której mu nic nie po- 
lOstaje, Jak trik. IOlIie i y c l. o d e- 
brat. 
łlam,. na to czas. podMZ)'hm 1'0, 
ale wprzód musimy .h
lki. środki 
wJ'euJrp&ć, by aytuacjo uratoW&
.....- 


Wn1ebowzitcle 11, IlarJI P&JUłJ. 
i 
W 
W 
" 
I 
i
 

'" 

. 

w 
ww 

w 
;
w 
Iww 
w,,
w 
www 
www 
ww
 
ww
 
www 
.w
w 
,
w W 
ww
 
www 

ww 
www 
"'''fi 


;; 


,,: 
 
........ . 

:.." . "" -\ . 
.:\ "ł' 

c- , 

. 
 
y 


........... 
y 


, 
...
 T".'
 


. 
, '. 
. --:.,,'
 

'
. 
. . t-' c: 
C. .. 


;.. 


.. ....,.... 
...; 


-'" 



" 


,.,. 
, '

 
'. 


. 'fi;. 


., . 


'" 


,. 


-. 


) 


I l'ozpoczęła 
ię pl"Jca na dobre. po- 
wołano do niej gen. Józefa Hallwa, mia- 
pujłoc go inspektorem arQljl ochotnklej 
l dowódcł frontu północnego. Tworzo- 
no naprędce oddziały ochotnicze. orga- 
,1Izowano rezerwy. 
N a l' Ó d p o ł . k i nie zw..tpił. Wy- 
ttŻył wszystkie siły. Dywizje polskie 
były wpra wdz1e w roniejszośd, albo- 
wiem bollZewicka Rosja w
'stawiła ich 
przeciwko nam aż 36, gdy po naszeJ 
,tronie mieliśmy tylko 29 - w dodatku 
osłabionych i przetrzebionych. Taki 
mn - nawet po uzupełnieniach - pa- 
oowal na fronCie podczas bitwy pod 
W&l"IIAW". 
Gdy nuncjusz papieski R a t t i (dzl- 
slej8zy Ojciec św. Pius XI) pytał w 
PTZededniu bitwy gen. W e y g a n d a, 

y Uczy na zwycięstwo, ten mu odpo- 
wiedział; 
.. 
- ..Dziś pomóc mog" witcej wa- 
aze m o d I i t w y, aniżeli nasza s z t u- 
ka wojenna".- 
I nie omylił się katolicki generał 
Francji. W kościołach polskich groma- 
dziły się zastępy wiernych. proazf.C B- 
Sa, ażeby sił'ł niebios wzmocnił mniej 
liczne szeregi naszych żołnierzy, ażeby 


Słynny obraz MurnIa. 



 


. 
W 
W 

 
\f
 
\,
 
\P 
.:.) w 
", W 
\,
 W 
,,
 
 
WW 
WW 
,,
 \'1 
\tI \,
 
 
'f' \tI W 
'fi \fI 
 
,'j W '" 
WWW 
\I
 W W 
WWW 
,t
 ,fi 
 
\t
 "I \tI 
," \f
 W 
\'j \11 \tI 
'fi "j \fi 
,fi \fI \f
 
\Ii W W 
\fi \.1 ,,
 
"''''''' 


. 
. 


/ . : . '"' 
I . "j. 
. "?!.f" 
!  ( 
I 


. 
Bogurodzica dziewica. 
, Bogiem ,lawie na Maryja! 
Twego Syna Qospodzina,' 
Matko zwolena Maryja. 
ZYSZCZy nam. sp ul ci nam I 
, '
 K y r i e e I e j s o n ! 
Twego dzlela Krzcicitlla Bożyce 
Uslysz glosy, naptllń myMi cz/owiecze / 
SIY8Z modIitwf. jąż nosimy. 
To dat raczy. jegoż prosimy 
A na Iwiecitl zbożny pobyt. \ 
Po żywocitl rQ iski pr
ebyt! t' 
J. Kyrie eltlJsonl 


"C' . 


pokrzepił ich ::.łabość, ażeby natchn1}. 
ich męstwem, wiar" i otuchQ- 
W pierwszych linjach zjawili się 
duchowni. którzy z krzyżem w ręku 
pro\\adzili polskich rycerzy_ Padł 0.1 
kul ks. S kor u p k a, lecz pozostał po 
nim duch zapału i gorliwości. W dzień 
Wniebowzięcia )Iatki Boskiej przeła- 
mano wroga na froncie północnym. a 
pod Warszaw'ł odparto wszystkie jego 
uderzenia. Rozpęd nieprzyjacf
lskieł1 
hord zosta.ł w s t r z y m a n y. a gdzie 
niegdzie pobite pułki so\\.ieckie poczęly 
się już cofać. 
Stał się "cud nad Wisł"... :\ar6d pol- 
liki znalazł najpewniejszego i najsil- 
niejszego s p r z y ID i e r z e ń c a. Zor- 
ganizował obronę bardzo prędko, ro- 
bię,c, co b)'ło w jego mocy, a ukońC7rw- 
szy przygotowanię. materjalne, wezwał 
Boga na pomoc i z w y c i ę żył. Słusz- 
nie też nawołuje slRwny kaznodzieja, 
1. E. arcybiskup T e o d o r o w i c z, aże- 
byśmy zawsze z BOIdem podnosili "cbo- 
rfł,giew nasz,," (patrz: .,
a przełomie" 
- str. 248): 
- "Z B o g i e ID \\ ięc, przed któ- 
rym uciec nie możemy, z B o g i e m. 
który ta.k cudownie splótł wybawie- 
nie nasze z losami moralnemi świata, 
z B o g i e m, który si
 okazał zbawcą 
naszym, ale którego ręka w każdej 
chwili zaciężyć możE' nad nami 
 
u c z y ń m y p r z y ni i e r z e i \V 1 ego 
imieniu i. znaku podnieśmy c h o r fł,- 
g i e w n a s z ę,". - 
Były. niestety, takie wysiłki w Pol- 
sce, ażeby pominąć zupełnie rol
 Boga 
w ..cudzie nad \\'isłę,... a prz)'pisać zwy- 
cięstwo jed)rnie ..genjuszowi wod7ów". 
O tych małych pni bach wyraia si
 bar- 
dzo mądrze wspomniany arcypasterz 
,str. 255): 


- "Tylko tym. co "i
 mienię, ..bo- 
gami" na ziemi. w
'daje się Bóg i le- 
go moc i Jego ła;:.ka jakę,ś k o n k u- 
r e n c j" niepożądanę" która z zasług 
ich odziera. 

ie za sługi Pańskie, ale za wcie- 
lone ..bóstwa" uważaj" się ci, którzy 
w śmiesznej i zuchwalej n a d ': t o- 
ś c i tak mówi"... - 
Mamy wiarf,'. że roli Boga nikt już 
umniejszać nie b
dzie. tern bardziej, że 
obok 
iego stanę,ć może cały naród i ci 
WSZ}-scy. co w Jego imieniu ..,podnosz'ł 
chorągiew". Obyśmy, jako naród, po- 
gł
bili i uszlachetnili to p r z y m i e- 
r z e. jakie Bóg 2:8.warł z Polsk'ł prlez 
.cud nad Wisł
". 
Ten ",'ła8nle Sprzymierzeniec i Pani 
nasza, Królowa Korony Poh::kif'j. nio?'- 
cbaj zawsze majfł, \\ Swej opiece kraj 

;z i naród.
>>>
Str. 2:1 


, 
.IILOWO ro.UIIBICIIP - -..... lIIda II II1erpDła l.. z 


K , Polskiej ' ..KroIowo KOI'OIlY polskiej" szepCl\ usta skie brzegi, by jako ,.Maria 
\eUa' pod- 
KróloWI aron połskie od roku 1656 w litanji loretańskiej. nie6t .erca upudłych. 
TY której berł8 ł.d I mo. a ReciD& PokIoiae, 01'& pro DOtlI" ..o Gwi&lllio morza I o święta Dziewico I 
słucha. Rok 1815. Lwów oło:zony chmarą armji Nadsieł naezych niebieska kotwico I" .t 
.' _ . tutecko-t&tank1ej pod wodsą Naradyna. 
 w r. 1906 u atóp tronu papieia Piu- 
papit't PIUS Xl, pl'Zychyla
 !Ilę do Na eaełe nielics:nej garstki król Jan Sobi. sa. X --.nęła pielgn:ymka polek&, w prze- 
pndłott'n Episkopatu PoI
iego .. dn. te ski W k
ele NajświętsUj Panny La.- mowie S&.róta kluC!Ów Piotrowych padl0 
liswpada 1
 r. dzień 3 maJa podni6llł do ska
 i Marji Panny Sniebej tłumy mo- po na pierwszy, wyraienie ..Kroiowa ho- 

i'dn;scl swil:t.a K r 6 I o w e j Kor o n l' dlących się. W decydującej chwili husarja rony pobkiej". . 
l' ( I :;. ki p j, z8Świadcz.ając tl'm samem wo- polska łamie wojsko pglLńskle - niebo Rok 1920, Dzień 15 sierpnia. Do dziś 
lIt'c calpl!"o świat.a szczegolnl' nabołemtwo sypie piorunami, ucit'kłijących przygnlat.a bnmią sio\\'8 przepowiedni ksil:dza kap&- 
r(la.hc
w do :Iolatki Chr)'StuS&, pr2.)pomina- straszliwa ull'wa. Salve Regin.a - gw:Iasdo lana Skorupki, pOll'głego bohatersko na po 
ląC t'Ownoczt'snie łaski, jakie w biegu hi- Lwowa. lacb bitwy pod \Varuawą: , 
"Iorli splywaly na pań"two i n&r6d pOlski. Pned sztandarami polskieml pod Wled- - ,.Najświęt6Z& Panna Patronka i Kró. 
l zai:,te _ nie masz kraju. w którymby niem lida Królowa Korony polskiej, kieru- lowa ludu polakiego nie dopułci, by naród 

al
\\'I
t"za Panienka otoczona była &ak j
 ręką, mieczami i kopjami naszych hu- zginął, lecs lY10dlitwą swą i prośbą uzyska 
!;:0rąCą czcią ,iak w Pol;;c& i &o od zarania &&ny _ s)'nów 
farji. . . . u Boga łaskę cudu:' - 
na.".zyc.h dzll'JOw. Koronacja obraro Yatkl BoskIej w r. Słowa te zaDOtował kapral Seweryn 
Już Dąbr6wka. tona :\tieC%yslawa I-go 1117 b)'ła ostatnim narodow)'1Il holdem dla Dzik a 235 pułku piechoty armjl ochOUli- 
na progu naszpg.: pochodu his\()rycmego I Któlowej Polskil'j - a odt
d sza]e
 poczę- czej. naoczny świadek Amlerci ks. SkOrup- 
katolicki£lgo bUduje w Gnietnie, w kołebce ła zaraza SlL"ka_ Od czasu do czasu y,raca ki. Unia 15 sierpnia Polacy przestali atę co- 
paH:;lwa L£lchitow, pit'rw&ą, katedrę pod naród do s\\'ej Królowej - wrBoCa do li:iej lać - dnia 15 8ierpnia roapoczęły .ię dni 
,.t'zwanit'm Wniebowzięcia Naj.śwlewl'j Konfederacja Barska - ..pada jednak przy triumfu polskiego. 

flirJi Panny. trzasku VI-alącPj sil: budo\\ y państwa..... ale W trzy lata p6tnlej Cbarln Sarolea, 
Bolesław Chrobry pod opil'ką ..Wiel- nieszczę6cia s9.e i bóle składa narod u sl.óp profesor uniwersytetu w Edynburgu pisał: 
kiPj :;.WPJ Pani.. rozozer
 granice państwa Przt'czystej - na sztandarach Kościuszki, - ..Nie bedz.ie przesadą twlerdJenle, te 
p01skiPgD, utrwalając w niem y,'iarę kato- na p\,,-,porcach ułano w r. 1831, na cho
- zwYcięetwo połakie et&ło .ię w d0810wnem 
licką. wiach r. I
 J£lj obraz, w ręku ró:łaniec, znaczeniu zbawieniem Europy. Niema w"t 
Hymn na J£lj chwalę, uło!any ..Bogaro- na piprs.iach szkaplerz. pliwości, te gd)'by nie op6r rzekomo ,.mUi- 
dZKIł Dziewica" staje na czele nuzvch l...!zie narod na tułaczkę, upokorzenie. tarystycznych Polak6w
 w tej chwili kry- 
huf6w zbrojn)'Cb i statut6w społecZD):ch, idzie w nie\\'olę, na cięikie prace w kopal- tycmej, dyktatura proletarjatu byłaby u- 
zapewniając im poy,odzenie i porządek. niach Sybiru, na 
agania 
ię z zaborcami. twierdzona dziś od brł e g 6w OCe&DU Spokoj 
Pod Jej płasscz łaskawy oddaje Bwe kró IIpż cudo\\", natcbnleń, nadziei. nego at po granice Beigji:' - 
ll'stwo Wład)"sław Lokietek, Jej za ZW)'- Kroiowa ł.askawa kieruje czynami pol. Królowo Korony Polskiej - apełnlliśmy 
('11:;;1"'0 grunwaldzkie dzi
kuje Władysław skipmi na katdrm kroktL Tam wysoko w śluby, słotone przez naszego króla lana 
Jagiełło, fundując kościol Marji Panny gOl'ach brzmi ku Jej czci - A\'e :\tarła - Kazimierza w r. 16;;6. 
Zwrci
skiej w Lublinip. !!!Chodzi do wio.sek - Pod Twoj" obronę - \" pokorze. w dzieelęciolecie Twego Cu- 
Przed Jej majl':5tatem i u stóp Je-j łask siada w pracowni robotnika, kupca, rze- I du zginamy kolana i szepcemy śladem na- 
korzą się
 królowa Jadwiga, Władysla w mieślnika, poety. Romantyzm polski skla- szych ojców: 
Jagit'lIo. Zbignipw OI'Śnicki, - Jt'j opIece da Bog

ic.
 i;rzepiękne kwiaty hołdu - "Przed Twe ołtarze zanoalm błaganie 
porucza swe mysli i mury Akadpmja kra- - schodzI 
aJs'Hętsza Panienka nad pol- Ojczyznę wolną sachow8,J nam Panll" - 
kowska - u Jpj oUal'Z)- składa w ofierze 
..wt' prace 
enjalny astronom polski }likO- 
llij Kopt'rnik. 
Po kl
sce cecorskiej złamany naród pod- 
nosi błagalne oczy ku Bogarodzicy, by pod 
Jej sztandarami pod Chocimem odnieś
 
walne zwycil:stwo nad Osmano"'ą poten- 
cj", Dzieil triumfu nad p6łk8iętyeem z po 
ilerenia papieta Grzegorza XV obchodzony 
I bywa przez naBze kościoły W"OCZYkie a 
i b!mn ..Te Deum" składa boIdy Orodow- 
, nlC&Ce łask. 
Rok 1656. Rok kIęski i bańby - Karol 
I Gustaw, kroi szwedzki zalewa kraJ nasi 
ł ..potopem
, 
ar6d Damany. król na wy- 
\ gneniu. Bramy t"ierdz otworzyły alę do- 
browolnie przed najetdf
. Jedynie "kur- 
t nik" - klasztor' jasnogórski odmawia 
,po4!dania się 8z\\-edom. Załoga nieliezna 
, lIa jej caele mnisi paull
y, a ks. prseorem 
I Kcrdeckim w pierwszych Heregach, przez 
, pięć cięikich tygodni odpiera ataki armji 
'generała Millera. Nad kJasz\()rem cudow- 
na opieka 
ajś\\-il:tszej Panny Marji 
, l na nic się zdadzą wybiegi pomnleJuy- 
deli łask Królowej Korony PolskieJ, dare- 
mnie się aili mózg nied
iarka. by swy- 
cil:fitwo walełnić od przyziemnycb przy- 
" CI) n - matuj aliści ugiąć się musI!\, gdy t 
,mawet \\-róg zlamał sil: przed potęgą cudu. 
I Obrona Czestochowy ułatwia królo\\-i 
I JanO\\i Kazimienowi powrot do kraju. 
ł Wraca - a przedostawszy eię do Lwowa, 
I tlim u ołtarzy Naj'wietazej Panny Laska- 
: ",'ej Murkowej składa po bitwie pod Bere- 
ateczkiem historyczną przysi
 ekładają.c 
tw Jej błog061aVlione i przemotne ręce ko- 
ronę narodu polskiego. 

 Me II08tawi nM be% opieki Laskawa Pa.- 
i jak w roku ltw3 .,Sliczna Gwiazda 
LwoVla" dopomogła grodowi kato- 
:.
. ... od_a ."'" ChmIalDIc- 
; ki
. tak tet dopomote narodowi poł8l1e- 

u ]US w sIedem dni po ślubach król_- 
t akich do odniesienia pierv.-sEegO .wyctę- 
litwa nad Snredami pod Warki\. 

w. 


Jlk TułuS ZI Polske 
wOjowIł. 
(OpewWt li Uf 
 I ......,
 
PaNi Marji Httrmano. 
łlJiczof/Jej. zacnej Matronie 
. Obywatelu 
m. 
a.tor. 
J'I6ZCZ. 7.anim TIJluł pnyeU'dł na ł-1 
JMN 'WJ8t u 'wiata tamte
", n.a kt6- 
n m kll.My 7. nA" hył a o ktłrym, mifD') to 
k..My z na.; ni.. ..I.;e nie albo tyle, eo nie 
- (Juro, ln
 lu(Jzie mieli z nim kłop:Jtu. 
\ 
jwlęCt'J ZP w6zyt!tkich kłopotu mieU 
tUh

wl: t.&tu':' i rnamwria. Bo to wyo- 
bra.
C1P .,obie: rn'Joieli najpierw sili 00- 
:zn'!r. bo przoot"m 10 się wc::ale nie :znali, 
"III .na.wet na l}cjO się nie znaJi. Więc 

1Jel'h 8ip, pr.Z,m". A skoro mę jut pozna- 
li, M 
m sip, nip ..kończyło: tu dopiero 
r.a('zą
 ej'; naj....ię
zy kłopot tulWliowego 
Utlll"Ja, 
")Io.i'!ł 7.8nąć f\mali
 do tulUlrio- 
"'''I 
m
i chulpwkl. A 00 
ię nachodził, 
CW) ,!II: nabiegał, 00 tlił: nawzdychaJ, a 00 
pa.pleru z
t}"1 na takie N,tnió.te li8ty. Gdy 
by TuluA 1']7. wówcz.ae b)t na tym awiecie 
I . 

YbY był umiał czyW, dowietłzialby 
.,111 l.
t WO\\C7:"A' z tych I!etów, t.e jego ma- 
mUl!la, to. alu'Jł, 10 \\- Cleletlje \\-t!zelakicb 
dr""konał
rl. te i
t najpil:knll'j8zą, z "I,k- 
r.yrh, 118J1\ł. ""zą ze l'Iłodkich, najJe
 
z iJhrych,. tl' 11'21).. m8mU81Ą lo ..dziube- 
cnI;;, ..8.Illołeczek, .,IlotU8iek", ..-&iere- 


". 


Nr 188 
1.) ł-ta armja pod do\', 6d;t
 
gen. Skierskiego obejmo wala: U_el!} 
dywizjo poznańsk... 16 dywiz J '. t, 
k 21 d .. " p o. 
m o r s... YWIZJ
 górsk, (POd h 
latlsk'ł) i XII brygadO piechoty' 8.. 
właśnie armja stanowiła JQdro' te 
py uderzeniowej""i dlatego. cele
.g;u- 
konanIa skoku, rozlożyła si" y 
\u' '",,", n' " nad 
." leprzem ml'\{"'zy Mębhnem a K 
kiem; Oc. 
2.) 3-da armja pod dowództwem 
gen. Zielińskiego (od Kocka po B 
dy) równiN: cz
kiowo udzlal bralaro. 
wielkim manewrze. w 
.Dla n
zegółOW8zego wyjaśnienia do. 

aJemy. ze .st.an liczebny uderza. 
J'c.ych dYWlZYJ przedstawiał się na
t 
p

ro: 
 
16 dywizja (wielkopolska) po:.iadal 
10.000 piechurów. 650 jetdiców 230 k a 
rabinów maszynowych i '9 dzb"l' a- 
16 dywizja (pomorska) 
i&dala 
5.łOO piechurów, 100 Jetdtców. W karli- 
biny maszynowe i 16 dzial' 
. 21 dywizja (s:órska) pl@ladała 8.()(I() 
piechurów. 200 Jetdtców, 100 karabl 

ów maszynowych i 27 dzial; 
12 brygada piechoty IIczyla tylko 
2.300 piechurów l 31 karabinów maszy. 
nowych. 
,!-,a grupa dywizyj wy.konała najwai. 
nieJszo praco dnia 16 su
rpnia 1920 r 
Ob,?k niej - dalej na wschód - szł; 
dWIe dywizje legJooowe i brygada jaz- 
dy. 


Front południowy. 
Na przestrzeni od Brodów do grani- 
cy południowej stała &a armja z od- 
Podział franl6w i daw6dztw. 
:= :

=. broroI,łC Lwowa i 
Tak się prz8d&taw1al podz:1ał fron. 
Stan dnia 16 sierpnia 1920 r. tów i dowództw dnia 16 sierpnia 1920 r. 
Podc.za.s wojny walczę.ce armje zmie- slużby czynnej. Zadanie tego frontu by- Bitwę rozpoczęła 5-& armja gen. Si. 
niaj, czesto swoich wodzów. częśd lo nadzwyczaj ważne. Wojska pómocne korskiego. uderzaj
c dnia U i odnosl.¥ 
skladowe oraz miejsce bojów. Podobn!e musialy z jednej strony zagrodzi6 nie- zwycięstwo dnia 15 slerpoJa. W tych 
było i na froncie polsko - rosYJSkim. przyjacielowi dostW na P o m o r z e, a dniach zażarla walka rozgorwa takżr 
Ażeby ułatwić cz)-łelnikom orjenta- z drugiej bronić War II z a w y przed przed sam, Warszaq w ok.oHcach Ra- 
cję w tych zmiennych czynnikach ,,"oJ- czołowem natarciem ze wschodu. dzymlna. I tu zwycięsko odparto wroga. 
nr. podajemy pon1Zej podział frontów i Gen. J. Hallerowi podlegały t r z y Uderzenie z nad Wieprza dnia 16 sierp- 
dowództw z dnia 16 sierpnia 192A r. a r m Je: j nla było włakiwie w y koń c z en i e Dl 
(według tr6deł urzedowych). nie wdaJ'łc 1.) na samej północy 
a annJa zwycięstwa i szerzeniem popłochu na 
slO w rozpatrywanie prtebiegu zmla.n. gen. Sikonkiego (od granicy nIemlec- tyłach ",ojsk nieprzyjacleL!ki
. 
zachodt4 c ych w cI
 maja, czerwca i ko-połskiej aż do Pułtuska wIQ.Czn1e); 
lipca owego roku. Chcemy tylko przed- 2.) na odcinku od Serocka do przy- 
stawić stan neczy w okresie bitwy pod czółka Warszawy wt"cznle rozłożyła 
Warszawę.. lIie l-a armja gen. Latinika, broni,c 
C a I y f r o n t połeko - rosyjski był Wanzawy; 
podzielony na tny części: 3.) na przestrzeni od Góry Kałwa- 
l.) f r o n t pół n o c n y pod do- rji do Deblina (w)'I'lCzn1e) uetawlooa 
w6dztwem gen. lózefa H a I I e r a była 2-ga armja gen. Roji (przedtem 
rozclogał siO od granicy polsko-nIe- gen. Raszewskiego). 
mieckiej at do okolic Dęblina; Te trzy armje (5-ta, l-a I 2-ga) miały 
2.) f r o n t 6 r o d k o w y czasowo rozkaz powstrzymywać rozp
 głów- 
pod osobistem dowództwem J. P i ł- ny
h sil pn;ec1wnika i "ZWI'7.aĆ" go 
s u d s k i e g o (p6tniej: gen. Rydza- tak, ażeby tymczasem na froncie środ- 
Śmiglego) obejmowal przyczółek De- kowym mogły lO skupić wojska ..gru- 
blin i siegał aż do Brodów; py uderzeniowej". 
3.) fron" połq.dnlowy pod Front 'rodkowy. 
dowództwem gen. I wall zk 1 e w 1- Front środkowy rozciogał slO od Dę- 
c z a zaczynał siO w Brodach & kot!- bUna at do Brodów (w Małopolsce). 
czyi się DA granicy południowej pań- G r u p a u d e r z e n lo w a miała. etę 
stwa. skupić ,na połuc;Jnle od Wieprza wtdzy 
Przypatrzmy 1110 teru pokrótce tym Dęblinem, Kockiem. Lubartowem. Lu- 
trzem frontom. bUnem. Garbowem. Kurowem I Pula- 
Front p6łnocny. wami. gc2z1e u.sadowił slo tri dowodZQ.C), 
Po ueuwieniu gen. Szeptycklego ob- ni" 1. Piłsudski. 
jlJl dowództwo frontu północnego gen. Do frontu 6rodkowł!lfO Młoczooo 
J ó z e f H a I I e r. powołany czasowo do d w 1 e a r m j e: 


I. cek". te jeet tatusiową ..jedynĄ", te jeet 
jeso 
eJ"
" .,o6łodą'
 ..pociecbą"
 
..podporą", te b4't niej on, tulWliowy ta- 
tuś, iYĆ n
 mo!e. 
Wkrół.ee potem tatuś liIIty p-ć pn.e- 
8t&J, natomiut w domu, gdzie mieezk&ła 
mamt»ia, zrobił się wielki rweł-. Przyj. 
chało duło goAd, mamU8i& ubrała 8lę 
w białą euknię a tatuj w czarny lIIurdut 
i pojecbali razem z ptmi do ko6cioła, 
Rlhie im bi4dz proboncz pnwiedz1ał. te- 
by Idę nie o puaq" H A potem to jut ta- 
t.u.ł l ma.mUlJie. nic: me robili. tylko cuka- 
li na Tult»ia. 
TegQ dnia, kiedy Tułuś na
e elę 
zja.wil, w domu byl Jeezcze większy rwe- 
tes, nit W6WCZ88, kiedy to tatuś i mamu- 
sie. przyrzekali sobie, te 8ię nie OpUiJZczą: 
był pan w okularacb I w długim białym 
fa.rtuchu z zakaea.nemi rękawamI, była 
jak8.Ś pani. która rownJei miala rękawy 
7.aka.sane. Krzątali się po nlletflk.aniu, bie. 
g.ali i chwyeiwe.zy TuJueła, obcee wlladzi- 
h li" wody. Bardzo lilię to TulWliowi nie 

Odl)blło, takie obchodze11ie liiI: z nim, 
Jakby on był jakiŃ byle 00 a nie Tuluś. 
1A?t.et. narobił takiego wrZ8l!ku, te at ...ą,- 
61
 pł-lybil'gall, z 7..a.dekawiemem dopy- 
tu
ąc lIio: .
yn czy c6ra?" To jeszcze wie- 
ceJ fO:zj!'nipw
ło TuIWlIa, te go poeądzsJą. 
jakoby byl Jakąś ,,cól'4", gdy tymczasem 
on Pł-l"Cipt jest Tulwdem ".chłopem na 
lIChwał". )ak to naj\\-yrafn1eJ powll'dzlał 

n w blalym fartuchu. Jeezcze mocniej 
WIł:: krzyczał Tuluś
 ie mu eię krzywda 
m!elP, kic. tatu' się z tego Amiał I powie- 
dT.lał, t" f"lufl pp.\vno 7,1)f\tanie śpiewa- 
luem. bo ma mocne płuca, -ł ma.mWlia 


wołała, ateby _tal bięd%em. Zn&l&7ła&y 
11I1, wobec: t&k ror.bietnych pNBJlletl. 
(a ehcXł dogodZIĆ obojgu llwoim tyd
 
dawcom), - Tulu. odłotył 08tateC'Znl\ de- 
cyzjI: na p6łnleJ a eam tymezuem 1'Ó8ł. 
Róel i mętnła.ł. pJ'SybieraJ
 11& -łze, 
mniej n. pow&4ze, bo tigla.rr.a, wtębzego 
nad Tulu.ia, nie było w c:ałej okolicy. 
Beztroeka lII"Wawola j.go napełnla.ła dom 
wy, per1ą.c lilię kukadaml 8ftbrzy.ugo 
Amiechu. Było to istne tywe srebro: jak 
kuleczka tyw08rebrne przetaczał &ię s kąta 
w kąt, OD. I Jego M'" wiochaty, I j88'o toł- 

rzyld ołowiane i konik TIłL bieguDa.ch, 
!lA kt.6rym OI1bywal d.tlekie wy"rawy 
w kMiny 80bJe tylko manr. Tatu' i ma- 
mwria prom1eo1eli na widok ewego ..Tu- 
IUBiecka kochanego lIIynecka". dU6Ze ewoje 
wk1ada]
 w wychowamI.' tej swojej po- 
ciechy. NadewszYlltko za.ł Tulu' lubiaJ za- 
bawy z toInderz;ykamł I w t.ołnlfJrzyk8. 
Taką jUi mi&ł ..iYłkQ toh,lersk",". jak 
mawiał kBil\dz proboszcz, kt6ry przycho- 
dził wll!('zoramł "Da prefda M . ..110, ho, bII- 
dzie z niego drugi Wołody JQwRki" - m6- 
wił Jut. probollzcz widz
, jak Tuluś, t pło- 

emł OC7.yma, IIWOJI\ blllAzaną 8'1.o8belką 
kosił nlew:idzia1nych wrolf6w. 
TuIulI czyt&
 jestcte nic umiał I tatu- 
8l0wych listów do mam\Jfii nie czytał, wy. 
l'OZum()wał jl'dnak jut w llwojej ,,'łMn!'j 
głowinie, to jPgo mamUf\ia to na.prawl!ę 
&nloł, ie IUIprawdę jeet ..MjloJ1f\Eą t nllJ- 
IppllzpjtI"lydl". Totp," kochRł mllmuslę I tI\- 
tWlia, kochał te! Bozię do klńrej codzienni" 
wieczór modlił .ię ..la tattlf\la i mam'lsI 
4aj Boziu zdlowie.,a la P"lf\ki wolnolić". 
.Tak go JtJIul"zyla mamulIla i powie- 
dz.i&la mu. a.e i PołIIIkę ma 
-b&t. T1WI6 


., 


XI. konsres "Fldac'u". 
Jedenasty kon(free Fidac'u odbIIdzie I
 
w Wur:YDJftonill, w dniach 22, 23 I 
4 
wrzŃnia rb, Del
acl odpłyną z He.Vo ru 6 
wneśn!a na okręcie .,Lance.atrla" (Cunard 
I:Jn
). Na r.Akoilczeniu &jamdtl 4eleglici Vi 
lIczbIe około 1-30 z08taną przyjęci prus P. 
Herberta Hoovera. Pre&ydenta Stli nÓw 
Zjednoczonycb Ameryki Północnej, 
Kierownik radiostacJi w Waty. 
kanie. 
Ki('.rownik.iłm;l ł-Ij.06ta.cji W84ykaiilokilll 
miIBoorMI.ny UJ8t.a.1 dot)'chOZa8OWY rektor 
UDliwer8Yt.ełu GcfJ8orje.ńekie8'O O. 
u- 
Mppe Gi.a.nfrallee&c.hi, k.tóry bę
 tl'Z 
lijJJ'&'WO\Vał dogląd nad O8Oblel,)'m 1JiIUII. 
tern na.de\\OZ)"ID Papleł.&, kióry to apara.! 
iBtni8Ć bl)d!de nIemietnie od l1IIdjoelacji 
watykailskfej ł ałutyć bębłe wyłąa:nJe do 
utytku Papieu. ,(rJJ 

 -- - - -..-- 


Ofiary na kolonie letnie dl. 
dzieci polskich z Niemiec, 
Gdańska I G. ŚI
ska prosimy 
składać na konto P. K. O. nr. 
206229 Okr. Pomorskiego 
Z. O. K. Z. 


wJedział,- te jeet ..Pola.k maJy", ie WA' 
k.1em jego jeet oczel blaJy, M miNE!." 
w poiski..j ziemi i "" jej winien odrl.ć ir- 
de. UmiaJ to napa mięć I nieraz, gdy b)"1I 
«Oście, j[lośn" i z zapałem pldtne te eło, 
_ recyto\\-ał. 
- MAmuMtl, Ił czy to JHlt JIO
kl !/)ł, 
Dłen' - pytAł Tulu' na wirlok toInll'rt" 
w carym mundurze I w takiej 'mi8ft1\t'1 
czapce z *trym ezpikulcem Il& ezczyc!t'. 
- l\ie, aynuł, to jest nlemicckl kił. 
ni('rz. 
- A co on tu robI! 
-To Jeet ulłl
rltca, okupant. prz.dt,," 
byld tu Moekalr, sI" teraz jelit w1elka wnl 
na i Niemcy wYPl:dzili leWekali i "rai na 
poleklej ziemi ZRIIIl!dh. 
Tulusla bardzo to zastanawIalo. diacle' 

o na polskiej ziemi najpierw byli Moslo.a. 
łe a teraz są Nlpntry a peleklcłl tołnierEY 
niema. WIęC msmusia mu:;lała mu z keląt. 
ki czytać. bo sllm dopiero zaled..o s)lab'- 
70wa
 Ulnisł. jSk to było kledl'14. kiedY 
polaltf,: król Chrobry zaczął budowa/'. jacy te 
byli dzielni n'cerze i wodzowIe _ ?-ó/kie'" 
ekl. Cho:łkiewicz. WiAnlowieckl. jak Pol
"1I 
byla wielką i poll:!ną I isk p6tnieJ !lł o .- 
!.Ikale I Niemcy mlędl.Y .biebie ją podzil'lilt. 
SłuchAł Tulu
 uwnillie a dziecil:ca jeg" 
dla!} czka wchłanlRłA te rudowne OPO\\ le- 
ki a pO(!nlecolta \\ yobrał.nla jeKo "idzia- 
ła. jak bu' skrlydlah'rb hUlarów wpsda 
do irh wai i jak na Irh widok tlUl'tv nie. 
miecki tolnlerz. kl.óry wup6ł z klIkIl -kam. 
rat&ml tJ'l\maU w Ich wiosce "..wachll" tlc:1 1 
ka, ie \t jmleszną .woją czapkę Zł 8I))t 
kulcem 4{lIbll. 

 d&lIIIey nu
>>>
.-.owo POIlOJIHIB"I - plttek. dn1a 11 .ł.rpDla l_ r. 
--- _. .
 . 
 
pomone w bezDosrednlem' Kweslia ukraińska. 
niebezDieczeństwie. I. WyZWolenie narodowości. 
8 ol.zewloY zaJmuJ, Dzi
ł
owo, Lidzbark i Brodnlq, a ,...... Obeen& Mrj& 
ykułów Je8t je- kiego natchnienia i duchowf!j siły narodu. 
UJ. Tonmlowl. --- dnym z 
ozdzia.łów kgil\1ki R. Jednaku nie motn.a powied:£iet. te- 
ń D m o 
 e k Je g o p. L "Przyszłość by z tyeb t.r6deł wyrosły, 6pontanic:&- 

 opIele wydane wojennych wyszkolonymi żołnierzami &ni potrzeb- Poleld. która 8fę ukate w druku -
 rodo . (;C' b'ł g łówną P rzy- 
po})Utu granic Pomorza czytamy dl . . w 
łJm roku przyezłf!go, ny ru..... na wo .1. . J . 
91 ił..Z8 uwa.!i ,en. Wł. S I k o r- ny.m a zorganizowa.rua. nowych od- Red k I czyDą, ieb emancypacJI, Ich, ze tak powie- 
:
nl 8'0.) dZl&ł6w ekwipunkiem. . 
 ,c a. my. po1i&ycznej karjery. 
. "I w1' Generał H a u s e r komendant Sednem z watnlejElzych zagadDlen na- Z chwilą kiedy idea narodowo:oci zdo- 
Oddział' czwal.teJ armJ so eckleJ. twierdz y To' . . dowódca 0 - f!zej politykI zarówno wf!wnętl"'J:nej. jak i b 
' ła sobl ' e lI ' we sUlnowisko \V Euro p ie XIX 
. ce wci,ż w zachodnim kle- run. a zarazem ' 
ma5zerUJ z ' a arozU Y P oważnie w t y m sa- hozów warownych Toruń. Grudzi
dz zew:nęu:zn
j. jest kWe6tj
 u
raiń6k.a. Poj- w.. dyplomacja "ielkich mocarstw. zroz'!- 
runku. II (komenda.nł. płk H h b Ch mUle SIę Ją powezechnle, Jako Jedną z miała, te w wieJu wypadkach motna )" 
'[11 cza
ie P o m o r z u. Z Jednej 8tro- '.' . a s urgJ
. eł
no, kwestyj narodowości, które 6ię obudziły znakomicie wyzyskać w walce z przeci w - 
!II) 'i nt l2-ta dywizja strzelców pie- Swlecle (komendant gen. BIJak) i For- do e.amo18tnegoo tycia w dz1ewlętnllBtem nikiem. Wyzyskano tet ją przedewszYllt- 
1'1)'. 
O
I':7.biW!oZY oddział płk. H a b i c h- don (
omendant por. Czar1iński). sta- stuleciu. podnioeły Bwą mowę z narzecza. kiem VI kwestji wtlchodniej, przeciw Tur- 

J)tb.. ł jak wiemy 12 sierpnia Dzial- nlj.l, WIęC woLe; trull1!cgo zadania. ł-ie- ludowego do godności języka. literackiego, cji. "arody bałkańskie zawdzięczaly swoje 
ta. EiJ b C: 
'H sier p nia '5tanlj.Ć w Lidzhar- zol'Jentował:lY do
ć wcze8nie o grożQ.- a wkońcu osiągnęły niezawisły byt pań- wyzwolenie przedewszystkiem temu. te 
,jowo. )' cern mu webez p lecz en ' st l . ' b ' t W 
przełamaniu 1a:. oporu zorga- w e. poz awlO- s wowy. tem poj
iu zjawienie Bię od- pot
żne pailst\\'a dążyły do zniszczenia sta- 
h
. 
e o tiamorzutllie pod 'kierow- ny r
ular
)'
 ?udziałów, musiał im- rębnego państwa ukraińBkiego rui. mapie nowiska Turcji w Europie. 
J1
to
a 
\łac1ej& M i e I ż y ń s k i e g o prowlZowac pospIesznie obsad
 poszcze- Europy jest tylko kwest ją czasu, i \o nie- 
Iocarstwa, które rozebrały PoJskę. !opo- 
J1 r IC z 
;e:ł
eiscowe oddziały obywatelskie, g te Ó m lnyc
 .o
ozów. . PO l sług
j/łC sie 'przy- dalekiego. strzegly tet \\ XIX stuleciu. te. budzą.c 
p . . 1 - S l ' erp ni& Brodn1c". sWlew wCle onymI dO formacyj Jest 1.0 poj
cie zbyt proste. Kwest ja kwestj
 nal'odowości na obszarze dawnej 
WZl
c a " zapasow y ch rek ta' b tal ' 1 ukraińska w obecnej 6wojej poBUlci da- HzeczYPo"l'olitei. motna ogromnie osłabił 
Z drug ie j zaś strony kawałer J 'a ua y - . . ' . ru mI.' 8: Jonam . I k k p k 
l 1- i iŻ" R wartowmczeml I zwolnIOnymI z "Hę- e o wy racza poza granice miejBCO' ola ow i potężnie zredukować obszar na. 
rllana z8JI: a . ., 5 trp ó n a eś uro.ml11 i l y- zień dezerterami. Organizowane w ten wego zagadnienia narodowości: jako rodowy polski. Zaczęly one wytwarzać ru- 
. zableraJ'c r wnocz me m ędzy _ . .' kWe8tja narodowości je8t ona o wiele chy narodowości planowo. własnemi środ- 

1

za\\'Q. a llohrownikami dwa nasze 
;:
b zało
 był)' f1kcJ
, zawsze jed- ł:nniej interes
ją-ca i mniej donioeła, nit kami. 
:ta.tki, idQ.ce z tran.'Iportem żywności i ep:.z/ilo. zUPł:,neJ pod tym wzglę- Jako zagadniem,e g
5podarczo..polityczne. Kla
}"czny w t
'm względ1ie przyklad 
. rnunicji do Modlina. oraz niepokojlj.c dem. PU

kl" (
tr. 1;,9).... ,od które
o rOZWll:tzaD1a zaletą wielkie rze 
tano...ią początki ruchu litewskiego. 

 to 
uchwalej pomorsklj. twierdr.ę }iene
 a.
 Ił 
 u S e.r, Jako komendant czy w pnY6złym ukl.adzie 6ił nie tylko Po stłumieniu pow"tania 63-4 r. słyn- 
,oraz , tv. lerdz) [orull. skierowawszy oddany Europy, ale calego świata. To jej zna- ny, milutinowski plan organizacji oAwiaty 
r O run.. do Jego d)'spoz)'cji 215-ty pułk ul. na czenie trzeba przedewszystldem rozumieł. w Królestwie Kom!re"owem miał na celu 
p o 111 o r z e n I e b y ł o P 
 z Y g o t 0- linj
 Dl'w
cy do rejonu Brodnicy, po- 
ż
by móc \\ niej zająć jakiekolwil'k, wydobycie l!: pod \\ pływu pol
kiego wszys, 
w a n e do. sparowania gl'ozlj.cego "!u stanowll pokryc swoj". "Ia.b
ć ruchlł- s.wJadom
 włas
IYCh cc
ów stanowiBko. "ie kicjJ motliwych tywiolów \\ kraju, wszyst.. 
\\ÓWl'zas nll
hezpiec
e

wa tak, ze wośclę. 7aimprowizowanych naprędce h
ca 61/1 z D1em pohtyka ukl'aiilska bę- kiej ludności. mówiącej po rusku. po Ii- 
honn'nuowany . ene . rglc
le 7.& . gon rosyJ- oddziałów. h;lotnie skierowany P rzez d7.le nlepocz}:talnl\. tewsku. nawet po niemiecku i po tydow. 
l i l t t d O k t h d sku" Do tego prow.adziło grupowanie tych 
,klej kawa 
l"J mog lS o nIe oprowa- niego pod 
 i e s z a w ę jeden bataljon . We8 )ac '_ 
ro o,,
śc
. któryc
 żywiołów w oddzielnych motliwie szko- 
dzie do z n l s z C z e IIi a polskich połq.. piechoty i jedna baterja dzia.ł zmusiły cały 6zereg h
"l.or)a dzle\\:lętn;u;tego l lach średnich, które zresztą wszystkie były 
elen kolejowych z m o r z e m i s
ow
 operuj
ce tam podjazdy bolszewickie do począt
u dwudzle8tego .;tulecJa w
sun.
ła I'os}"jskie. 
dowac duże trudnoscl VI uzupełmamu w)'colauia si" na P raw y brze g Wisł y i ro
wlązala, t
ba \\ogóle 
wledzleć, 
. h' . i . ó ." . te file są one ant Ulk pr08tf' am tak po_ \\' Iym planie gimnazjum w Marjampo- 
W)'cz.e

uJ'cyc 
lę \\C ljZ zapas w a- Sllne za:; 
ddział)' wywiad
wcłe, wy- dobne wszystkie do 6iebie, jak to 6ię pny lu pl'zeznaczone zostalo dla synów mowlłr 
mumcJI. sł
ne w klerunk u wschodmm, o s ł a- I powierzchim'nem patrzeniu wydaje. c)'ch po lite" "ku włościan północnej czę- 
Dowodzt wo Okr
gu Pomorskiego, 0- n I a ł y T,o run. maskuj
c w sposób Khu;yczny przykład odrodzenia naro- ści gubernji suwalskiej. Istniejąca w szko- 

I&bione formowanIem grupy gen. R 0- zręczny Jego kOD1pletn
 bezbronność' dowego i wzór dla innych narodowości lach dla Polaków dodatkowa nauka języ- 
j i, nie d)"
ponowało podówczas wcałe (str. 1{j()... przedstawiali CZe5i. W kraju, w którym ka polskiego \V tej szkole została zastqpło. 
tylko lud wiejski mówil po czesku, a wszy na pnez naukę języka litewskiego, które- 
stkif! inne warstwy byly niemieckie, go pierwsze podręczniki zostały opracowa. 
rozpocząl się w początku 19-9o wieku ruch ne na rozkaz rządu. 
ast
pnie utworzooo 
nA.rodow)' czl'f'ld. który wyki'ztałcił sobie przy uniwen;ytecie moskiewskim dziesięć 
jf11:yk literacki i Btworzyl w nim bogate Hupendjów dla Litwino w , wychowańców 
piśmiennictwo, szczycące Bi
 Bzeregiem du gimnazjum marjampolskiego. Wszyacy 
tf!j miary poetów i uczon
'ch; zorganizo- pierwsi dzialacze narodowi litewscy wyszli 
wal się 
wietnie \\" dziedzinie g06podar- z owych stypend)"stów. Znacznie pótniej 
czej. 05iągnąl przewag
 \V wytwórczości dopiero (jut be 1 poparcia i wbrew wido- 
kraju, na. tej drodze zdob\"I miasta i wv- kom rządu rcsyjskiego). przeni
li oni 
tworz}'l prze\\odnie wał=Bt\\y "połeczn
; ruch z Królestwa do Kowna. propagując 
zorganirowal 6i
 sprawnie IW walki o 6we 

o

:wSZ)'stkiem w seminarjach du. 
prawa i interet;y i poprowadził niezwykle 
energiczną. świadomą "w
'ch celó\\ poli- Austrja wcześnil'j jut to samo mniej 
tykę, kttlra dala Czechom pierWoszorz
dną więcej robiła wśrod ludności ruskiej we 
rolę w monnrchji habsburskiej; wrl'6zcie wschodniej Galicji. 
przr I"07.biorze tej monarchji nie tylko Prusy 
v swoim C7.asie nawet próbowa_ 
zdob
'ł dla Czech nie7awisły byt pa/1stwO- ł
" w SWej statystyce urz
dowej opatento. 
W
'. ale 06iągnął przyłączenie do nich Sło- wać \\ y
a
azek narodowości kaszubskil'j i 
waczyzny, Rusi w
gierskiej i części ziem mazurskieJ; wynalazku tego wsl!:akte w 
polskich. następstwie si
 Lrzekły. 
Taka wszakie imponująca hiBtorja od- 
a katdą tedy kWe5tj
 narodowości trze 
rodzenia zni6zczonE\go nie tylko po lit y- ba pdtrzeć z dwóch punktów widzenia: 1) 
cznie ale i cywilizacyjnie narodu jest co dana narodowość przedstawia. jako od- 
wyjątkową. Dr
iegQ podobnego prz)"- 
bna jednosIka etniczna, pod wzgl/1df!lD 
kładu nie znajdziemy. Zrozumieć ją mo- Językowym.. cywHizacyjnym, tradycyj histo 
t/1ll, tylko przypomniawszy 6Obie. te Cze- ryczn.ych? Jaka jest jej spójność? i 2) kto, 
Bi, jako n.aró.d samoi6tny polit)'cznie i przecl
' kom
. w jakim cełu dąty do jej 
cywilizacyjnie. mieli długą. prawie tysiąc- zorgamzowama" nowe państwo! 
Il'tnią hiBtorj
. ie cywilizacja cze5ka zo- Z. ?bu tych punktów wid1enia kwest ja 
stała zniszczona dopiero w t'i-ym stule:iu, ukl'amska przedstawia si
. jako prudmlot 
te jMZCZe w wieku 8Ze8nast}-m. w zlot)'m bardzo skomplikowan}', a tern samem bar- 
wieku naszej cywilizacji. piBarze nasi dzo interesując
'. 
stwierdz.a.li, te j
zyk czeski. jako starszy 
cy...iliza.cyjnie. je8t bogatEzy I wytej roz- 
winięty od polskiego. Taka długa i t.ik 
nieda\\ no pnerwana tradycja własnego 
i 1.0 wysokiego l)'cia C)'\\ ilizac}' jnego, któ- 
rej inne budzące si
 narodowości nie mia- 
ł)', dała cz£'E.kiemu ruchowi narodowemu 
treść bogat1\ i ..taili. si
 glowną p0d6UlWą 
jego potęgi. 
\\' nawiasif' tnl'ba dodać, że CZe5i 
f!wego czasu odegrali dutą i .-a.moistną 
rol
 w wa.ice l': Rzymem. biorl\.C wybitny 
ud:£ial w Reformacji i w sl.ojllcych za. nią 
tajnych związków. Tradycj,! tych związ- 
k6w politycy czescy odnowili w ost.atnich 
czasach, co im dało 
i8łe stosunki z wpły 
wowemi tywioła.mi w Europie i AmelJ'ce. 
orRZ energicznf' popRrcie ich "prawy przez 
tajnI' organizacje. Odbiło "iI: 1.0 jednak 
silnie na ich miodem pa.lli;twie i na duchu 
je
 polityki, i przYi'zło8t. dopiero pokaie. 
czy nie pociągnie to 7R c'lobą wielkich dla 
niegO trudności. 
Sprawa narodowości wYf06I.a zar6wno 
wśród ludów, odradwjl\cych sit; naroilowo 
jak w opinji publicznej Europy, pod wply 
wem trzech glównir czynników: 1) rewO- 
locji francU6kiej, która wyprowadziła na 
widownie dziejów na.ród. i6tn1ejący nieza- 
łetnio od państwa i biort\cy w swe ręce 
władzę n.ad państwem; 2) zajmującej w 
pierwszej połowie 19-9o wieku u,,"aj;(ę ca- 
łl'j Europy "prawy polskiej. sprawy naro- 
du hlBtorycZllcg'O, cywilizacyjnie /lamo- 
dl':ielnf'go i posiadajl\.Ccgo bogatl\ idrołogjl;: 
polityczną, a pozbawionef«) własnego pan- 
litwa: \\ re8zcie 3) romanł-y7.rnu \\' litl'ratu- 
nf', zwracającego iię ku bogactwu du- 
chowemu włl1
mej rasy. WYI106ZąCCgO war- 
tośt t.ra.dycji ludowej, jak.o fródła poet..).. 


J'J'.. 
-- 


,- 
 


Zw,cieska bitwa Dod Brodnica. 
Oczyszczenie Pomorza z boliZewików. 
w dniu 12 lIierpnia 1920 roku wtargnę- niepl z)'Jacielł lIa południowy wschód 
li bal!uwil:J na Pomorze i po kr6tklm o- zdobfła ok. H-ej CiekanowQ. 
por7e pols
ich strzelców granicznych la- Widząc Brodnicę straconą, rozpoczęli 
J
li VzialdowO. 13 sierpnia zblltyły się in- bolszewicy ok. 13-ej odwrót .w kierunku 
ne oddzialy bolszewickie do Drwęcy, a Ił północnym i \\schodnim na Lidzbark. 
Iaj
IJ Lidztilłrk. 1
 BrodniclI. 
iły polllkie Pod naciskiem naszego centrum cofn/1ła 
.ycofały .ie lIa Jabłollowo. się piechota bols7.ewlcka do Brodnicy I 0- 
\\' tych kI") tycznych dniach zgłaazała puściła miasto wieczorem w ki..runku 

le ludność polska POJ1)()rza gromadnie na wschodnim na Lidzbark. 
crhotnika. a po mi&8tach zbroiła się strU Pn)' odwrocie wroga wpadly w nuzc 
bywatelska. Oddzialy wo
ka polskiego ręce 3 .sztandary, 21 kulomiotów. wielu 
laj
I)' pozycje obronne na pOłudnio\
y za- jeńców i sporo amunicji i wozowo Zw)'cię- 
chod 0:\ Jab!onow&. stwa nie można było niestety calkowicie 
15 siel'pnia zosIaje Pomorz£'. - celem wykorzystat. poniewat wskutek zm
cze- 
JPdllolitej obrony - podporządkO\\ arie nin oddzialów i r....aku rezerwy konnej 
po:! \\'zgl
dem wojskowym dowódcy O. trzeba b)'ło zaniechać pościgu za .nieprz
- 
(.ell. w Poznaniu, generałowi R&6:r.ewskie- jacielem Z drugiej strony bliskość granicy 
mil. W chtg u 16 sierpnia zajllli bOlszewicy Prus \\"schodnłch ułatwiła bolszewikom u- 
przrjŃ:iowo Lubicz Pomorski, a patrole cieczkę. 
k
\\'aleryjskie wroga zblltyły się na odle- Kawalerja nasza zajęłs 19 sierpnia 
J1
ć kilku kllometrow do fortów \oruń- Lidzbark. ;lO-go Działdowo. 
o\\emiasto i 

kic.b. W dniu tym byli bOillzewicy naj- Lubawę. biorą.c wielu jeńców i dużo lupu 
blitej miasta Corunia; patrole ich d06ię- wojennego. Tem samem zamknięto bolsze- 
[lal
' r6\\niet \Vąbrzetna i KowaJew&. Wo- wikom od północy odwrót od stron)' gra- 
bec tego zar
zib' władle polityczne czę- nicy niemieckiej i uwolniono Pomorze od 
.cio.....ą ewakuację rejonu między Drwęcą nieprzyjaciela. 
a linją kolf!jową Toruf1 - Kowalewo. Po owych dniach sierlłlliow} ch pozo- 
I'ien..szy cios zadany bolszewikom na stała w Brodnie)' trwała pamiątka w po- 
lerenie Pomorz.a, nasuwił przez odbicie stad cmentar7a poległych. staragnie pie- 
l.ubicza przy pomocy oddzialów wysłanych lęgnowanego i ozdobionego pi
kną kaplicz 
z Torunia 16 sierpnia i przez odrzucl'nle ką, poświeconą w dniu 18 sierpnia 19'1j r.. 
boluf!wików na wschód od Drwęcy I obsn- w "iódmq rocznicę pamiętnej bitwy brod- 
d1cnie Kowalewa (3 baon morskI). nickiej, ktvra. uwolnila Pomorze od na- 
Tymczasem twonyła eię w Jabłonowie je:tdtcy. 
grupa operacyjD& pod dowództwem puł- 
ko.....nika Alekllandrowlcza, zlotona z od- 
działów pomorskich i \
Iclkopolskich, z za- 
daniem \\yparcia najetdtców z Pomorza. 
Grupa ta zaatakowała dnia 18 sierpnia 
1\1.. '-ej rano J'Ozyde bolszewickie pod 
Brndnicą. Pułkownik AJekaandrowlu po- 

t.nowlł niepokoić nieprsyjacie1a od po- 
hldnio _ zachodu, !'lam zaś . ,dówneml 
.llami uderzy t na Brodnicę od pólnoc:o - 
lłl'bodu i zdobyt j.. 
21S pułk nłan6w (prócl 2 szwadronów) 
P"Dl8lzerował na LipDICII I poluwał "III 
Wlcllut OrwCcy i BZOsy Goluh 
 BrodD1e& 

. IrleMmlm Brodnlcy. niepokoj"c nieprzy- 

lel8. Następnie 359 I S62 pułk piechoty. 
ł pulk artylerji połowej oraz 2 szwadro- 
by 215 pułku ułanów pod dow6dztwem 


lkOwnlka. Ałeuandrowlcza posunęły sili 
ttdłua SZOsy Jabłonowo - Brodnlca I za. 
:da.koW&ly poIycje pod Brodni
. Relzt& 
U: laJ6 Yt' pod dowód&twem pułkownika 
&e
 i ga pozoe&&Ja w Jabłonowie w re-- 
e. 
Pr O 16..eJ I'OIIIOCZłłO planowy atak. Oko- 
. Pl'Itcbochiły kUkakroUlle z rąk do rąk 

ty były z obu etron znaczne. M, in. 
l'11 na czełe Iwego IIIwadronu podpo- 
Im::: R e m b o w s k i. Nasza kawalerJa 
..ełu: pi.cbo
 boł-ewick, e&oj,,
 na 
IIcnr od Llpnlcy. do cofnl
1a IIlę na 
11ł-
 JIOącJe o 8 kim. na zachód od Brod- 
...
, .. 0IIIU.nIm odrzucUa ulwbota DU&& 


....... 


Nast9Pstwa .zwyc:i,stwa 
pod Brodnlcł). 
Zajęcie linji Ciechanów - 
1ł8.wa 
nałeżało wi
c przyśpieszyć. by wczas 
odcilj.ć drogę, hij,crm się nad Wisłlj., 
czerwonym dywizjom. 
Zadanie to ułatwił nam płk. Ałe- 
ksandrowicz, który w dniu 18 sierpnIa 
na cZł"le mieszanej grupy wielkopol- 
skiej Ci pomorskiej). zorganizowanej 
przez pomań!lkie Dowództwo Okręgu 
Generalnego, podjQ.ł z JabłollOwa prz&- 
c1wna.tarc1e. prowadzone nasłtpnte 
wzdłuż pruskiej granirY na Brodnicę- 
Dzlałdowo-Mławę. 
Płk. Ałeksandrowicz dysponował 
trzema batałjonaml piechoty. trzema 
szwadronami kawałerji oraz dwoma 
baterjami dział i eskadrlj. lotnicq., zło- 
żonlj. ze szkoinych aparatów. Po8uwajlj.c 
sIę naprzód, zaatakował on 18 sierpnia 
pod Brodnie. 12-tł. dywizję sowiecko. 
by jlj. pokonać po dłuższej wałce i r;do. 
być pod wieczór wymienione miasto. 
Bolszewicy. pobici równocl6Śnie pod 
Gołubiem. rozpoczęli łokałny odwrót na 
tym odcinku I wycofali się na Dz1ał2o- 
wo. (Patrz: ..Nad Wi!'ła I WkT,," - str. 
19'). 


8tI'. a 


ROMA" DMOWSKI. 


- "W;,'" 
L';")

'''' - 
t:,k 
. , ,
'. ',',, . " . 

 ..6. .... ' "
.
 \ 
,/ '.':
{ .



" 
y. 

 ., 
t+:;i .
," '- ""I' 
t\
., ,
!'
 t
:f;':
:'" ,,
,:.:, I 
r '. (.:;:.... .' -,\},: 
{:,\ 
 14;"' . 

 .i'\: ':łi
 
\
:
 ." 2.
-"
:. .... "':.. ,;.
--':.
' :
:
 
t:- ""'
'1...'" : .. .
: ł '.:' 
 
 ::. ,- 
r'; . ::
" :;. """Ift' ,'-,\
;i

:;..;' 
". .. 

 '. "";

::
 
\', '::,i' ,
t ł 
" , ' . " ..,.,1 s- .-"':'Y
,
" 


 
.
..., 
.tII' . /,.,.
:\..
--
 
 


,) 
 ,'" 
':", :', 
e: ;

"\, 
 ..'
.
:'$ . ... 
 . 
r
" 
'lY.:] . 
. 
 '''ł.c
 
. '. .'- "'5-"" f .. '"1 ].....
.., _  "-fi ..
 
Ojciec :swięty - piastuję.cy w r. 1920 
godno
' nuncjusza papieskiego w Pol. 
!lce nader sf'rdocmie interesował si..: lo- 
sa.mi Polski katolickiej w jej 7.Dlaga- 
niach si
 z hordami dzikich bolszewł. 
k6w. 


Uniwersytet Ludowy TCL. ma- 
j,cy powsłać w Bolszewle pod 
Weiheręwem czeka na Wasz. 
ofiary,!
>>>
Str. . 



SLOWO POMORSKIE" - Jllttek. dnia 15 sierpnia lIR 1'. 
------- -- - --- - - --
--- 


Na stanowisko... 


I Zapisz sit 
od _ 
za 


t.rr. 1 88 
na c:
ł
nka c ;
 
Krzyza. · 


. 


pomorskie wojska w bojach 
pod Warszawa. 
UdzIał 16 dywizji pomorsk lej w ał6wnem uderzeniu. 
Dla oceny działania 16 dywizji pie- 
z
wikaml na przodzie, na skrzydlach 
('hot y w bitwi
 pod \Varszaw
 jest I z tylu, I znów wielka zdob)'cz: je6cy, 
koniecLnem rzucie okiem w!'tecz na samolot, tabor)' i armaty, które natych 
prlf'jścia tej drwizji od jej wyjścia w miast obsadzamr naszymi artylerzysta 
pole. mi, aż wreszcie 22 sierpnia docieramy 
Od maja 1920 roku poczęwszy, wy- do :Ma.zowiC"cka. celu naszego pościgu. 
ru!'zyły poszczególne pułki (63, 61, 65 Dnia 23 i 24 sif'rpnia nawil).zujemy 
i 661 na If'ren opC"racyjny. Z poczl).tku łQczność z pierwsllł dywizjO piechoty 
bez dywizyjnego zwięzku na cał)'m pól w Ossowcu i z a Dl y k a m y tem Sa- 
nocnowschodnim froncie, póżniej trzy mem linje odwrotowe bolszewickie 
pułki, zgrupowane w d:rwizję, walczy- wzdłuż granicy pruskiej p o w t ó r n 'ł 
ły w grupie poleskiej. ro pułk na \Yo- l a p o r Q.. Pit!rwszł zaporę stanowiły 
l,p.iu. Twarde walki, czy to nad Dnie- U I 15 dywizje piechoty w okolicach 
pr
m, czy lo na "'ołyniu, ok rył Y Kołna. 
s ł a w Ił pułhi !-.omorskie, Dokonany wysiłek przez pułki dy- 
Pumiesieczny odwrót, wśród nie- wizji brl olbrzymi i niema wielu po- 
t1stannych walk, musiał się odbić dobnych przykładów w historjl wojen. 
ujemnie na spoistości całej dywizji :Sie było zbyt krwawych bitew, b)'ły tyJ 
Ta spoistosć nie została tak w)'Tatnle ko krótkie, chociaż zaciete utarczki. 
zach\\iana wewn,łrz poszczególnych ale kto ki,dykolwiek doznał prawdzi- 
łułków, ale zaznaczyła się znacznie w wego zmeczenia wskutek marszu, nie- 
nit!porozumieniach miedzy dowódz- spania. w prleci
u kilku nocy igło- 
twem a pułkami, oraz w poważnej de- Ju, ten \\ie, że pierws
 strzał armat- 
zorganiza.cji urzQdzeń t)-łowych dywi- ni, zapowiadaję.cy bitwę, jest często z 
zji Organy dowództwa nie mogł)' w
'- tesknotQ. ocz !kiwany, jako zwiastun 
catnie współpracować. Stany liczebne pewnego rodzaju odpoczynku. A dla 
zmalały znacznie, uzupełnienia nie pułków d)-wizji n I e b y ł o o d p o- 
nadchodził)', tabory, sp!cjalnie ciężkie, c z y n ku, 
eamowolnie cofały się na przestrzeni Po 
tarczce dalszy marsz. marsz, 
od Brześcia aż na Pomorze, a nawet k!óry SIę potęgował ci,głem rozwija- 
kasyno oficerskie dowództwa d)'v;izji mem się oddziałów do boju, bo ze 
łłędziło gdzies w )łalopolsce. 
atural- wsz)-stkich stron zJawiały się oddziały 
n:r m rezultatf'm tej dezorganizacji ner 
Iszewickie. Około 250 klm w ciogu 
wu kierowniczego i zaopatrujłcego wal sIedmiu dni, od \Yleprza at do Narwi 
cZl).cych oddziałów, był w pewnym stop pedzili źla 
yszkoleni, tle ubrani, cz,;. 
niu upadek ducha w t)-chże. ściowo bosi, głodni i spra,gnieni Pomo- 
Zwycie stwo nad Bugiem w dnłach rzanle I Poznai1czycy. . 
ł, 5 i 6 sierpnia. odniesione przaz U, R o z c z U I a j l). c y Z a c h w y t o- 
16 dyv.izję i mojl). grupę, jedyny \\ięk- garniał mnie. gd)'m spogll).dał na tych 
szy sukces w czasie o d w r o t u, pod- c h I o p c Ó w. Wychudłe, czarne od 

 'niOSłO w znacznej mierze wartość bo- sl06ca i kurzu twarze, ogromne i jak 
jo
1). dywizji, i prawdopodobnie spo- w gorl).czce bł)-szczQce oczy, wyraiajl). 
, .odowało .kierownictwo operacyj do nadzwyczajny Eapał do czynu dla Oj- 
"'Vy
nac
!!
a tych. d.wóch dr"izyj, oraz czyzny. Czy to w marszu w kurzu, czy 
rSiSledmeJ 21 d
-wlzJI górskiej na gr u- to w wodzie po szyję przy przekracza- 
'P ę u d e r z e n I o w l). czw&.rtt niu Bugu, czy to w boju, zaWSZ3 rados 
armję. ny uśmiech, śpiew, dOwcipy, no I W)"- 
M n I e spotkał dnJa 7 sierpnia za- myślania. Przemęczenie o f i c er ó w, 
QCzyt, że zostałt!m mianowany d o - na których barkach spoczywał obowII).- 
w ó d c l). 16 dy\\izjl pomorskiej. Od. zek utrzymania nIe tylko tego entuz- 

 
'TÓt na wschód do Lukowa. a stQ.d pod . Jazmn. ale 1 karności I którzy zawllze 
prawie pro3tym k,tem na poludnfe ZI1 "\1,'lasnym pnykładam świecić mU!:ieli, 
."'Ieprz udał się bez zarzutu, bo potycz 
ochodzi1o do ostatecznych granic moż 
ki naszej tylnej straży nie pocią.gne1y hwości. Ale też nie tylko z a p a lo ale 
a:a sbb, żadnych ujemnych skutków. i kar n ość z o S t a I a u t r z y m a n a. 

Vycleńczony nieustanno prac.!) od 3. 8. 
ie było prawie wcale maruderów, był 
1 bolesnl). chorobl). otrzymałem kilko- tylko jeden wypadek próby rabunku. 
,dniowy urlop dla nabrania sił I 
Tóci- Takimi byli ofic!rowie I szeregowi 
.lem do dywizji z powodów od:!mnie pomorskiej dyv.lzjl podczas bitwy pod 
niezależnych dopiero 17. sierpnia nad Warszawl). ofiarność i zapał tych b o- 
ranem. h a t e rów był ponad wszystkie po- 
W międzyczasie nadeszły uzupełnie chwały. 
nia.. przeważnie p o z n a f1 s II: a m ł o- Z d o b y c z b y ł a w I e 1 k a. Do- 
d z I 
 Ż, wprawdzie źle ubrana i nie- kładnych cyfr nie zapamlętalem. Kilka 
wyszkolona, ale p e ł n a z a p a I U. któ tyslecy jeńców, O!Ilem armat, kilkana- 
ry udzielił się także starym żołnie- ścle karabinów maszynowyeh, wielka 
rzom, zwłaszcza.. że czterodniowy odpo UC7.ba karabinów ręcznych. bydła, wo- 
CZ}"1lek i zapowiedź rozstrzygaj'łcej zów oraz rozmait)"ch Innyeh materja- 
kontrofen
)"wy oddziały także dOiko- łów. Aje najwatniejsz'ł zdobycz') było 
nal
 na nastrój ogólny. nabycie wiary we własne siły I bez- 
Dnia 16. sierpnia rozpoczyna się względnago zaufania podwladnych do 
gra o ż}-cie i śmierć, gra o byt I niepod przełożonych I odwrotnie. Ta bezwzglę- 
Jegłość ukochanej Ojczyzny, o byt dne wzajemne z a u f a n I e przyniosło 
chrześ
ijańskił:j kultury całej Europy, wlf',lkle korzy'c
 całej dywIzji w p6t- 
I w te) grze bierza zaszczytny udział niejszych ciężkich walkach w okolicy 
nasza p o m o r s k a d y w I z j a. Kobrynla, I w reJonje mlędzy Mlńsklem 
p r z e ł a m u j e w pierwszym roz- litewskim a Słuckiem. 
pędzie niezbyt silny front nieprzyja- Nikogo to więc nie moźe zadrlwM 
ciela, i choć bój nie jest bardzo krwa- że osobiście przylgnl).lem z wiecz
 
wy, bo zas
ocz
ni impetem ataku b-'l- wdziecznokll). w sercu do tych oddzla- 
szewicy uClekaJI). w popłochu. to jed- lów I do WBzystklch towarzyszów bojo- 

ak trudy slJ: wielkie, bo w tym dniu wych ówczesnej 16 dywizji, którzy w 
J
z
ze musI być w rękach dywizji tych wielkich dniach tak wzorowo i o- 
Inler.lcowo.ść lelechów. W dniu następ fiarnle spełniali moje rozkazy. Serdecz- 
nym 
ędzlmy dalej, w plaskach po nie wdzięcmy jestem także tym prze1o- 
kostkI, przy cI
łych utarczkach żonym, którzy mi powierzyli tak za- 
rprzodu, na ołWdwu. ,.krzyd1ach, a na- szczytne dowództwo. 
v.
et na t
łach, bi
rzemy jeńców, arma . Okres od 17-22 sierpnia 1920 r, jest, 
t
: ka
abmy m
z)'!l0we, setki sztuk Jednym z najszczęślIwszych w mojem: 
b}dła 1 wozów, zyw1m)' się z tabJnI bJI ;:ałem życiu. '-:!I" 
8ze\\ickiego i mlekiem zdobytych Dla podtrzymania rozmaitych trady- 
krów. . cyj urzl).dza się rokrocznie marsze roz-I I 
. ObU\\le p
złt) w strzepy, a jednak. maltemi szlakami przy spO!lobności I 
me wstrzymuje to wszystko na!lZego przeróżnych uroczyatoścl. Bardzo I 
rozpędu i gdy zaświtał trz
cI dzień 'Iłusznle. 
oper
cji, jeste
my na szosie War!!za- Dla pomonklch organizacyj P. W. I 
;a-
lP(l1ce, w kontakcie z dzieln'ł Ił pulków nadawałby się najbardziej taki , ! 
YWlł-J.ą na Je" o a z 21 (górskI).) na pra marsz szlakiem zw y el"zców z r 1920 
wo PIęĆ b l . k' ... ., 
tvch w o "zeWIC 'Ich dywizyj rozbl- a to nie tylko dla utrwalenia w pamięcI 
rt ' d pełnym odwrocie, w popłochu; czynów ówczegnych bohaterów ale I I 
owo ztwo bolsz"wi k' . ł . 
jentarię, - c le stracI o or- 
Ia .przypomnlenia łudno'cI, mieszka- 
Błyskawiczni" "I.UC . 

ceJ na tym szlaku. te za jej wOlnoś
 
gu i znowu ma.

 1 ł: H n8.8 do poścl-, 1 dobrobyt walczyłi I ponosili ciężkie 
cą., i znowu at ,hr!!z, dniem I no- i trudy wojenne POrnorzanie I Poznań- . " 
. h, z rz) Illanla terenowe ł rzycv I 
Juac przebrodzenie Bugu w k ,- 
bPalen1a mostu. O!Itrz
1i _
. s utek KAZIMIERZ LADOŚ. 
wcwue al, z boJ 8en. dyw. w aL SI)Ol!Z- 


Pomorska II dywizja odrywa si, 
nJepnyJac:1ela, by zaJ,6 atanowlsko 
Wieprzem. "" 
H
-ta dywizja piechoty zaczfJla sw6J 
marsz odwrotowy 10 sierpnia o godz. 
20. Pod osłono nocy przerzuciła odrazu 
glówne swe siły przez Wojcleszków do 
rejonu Serokomla-Lysobyki (około 'O 
km.). Po odpoczynkU w cię.gu 11. 8. ob- 
sadziła nakazan)- odcinek rzeki Wie- 
prza, gdzie zastała swój 65 p. p. na sta- 
nowiskach w Ulężu I Baranowie. Przy- 
czółek Lysobykl obj,1 63 pułk piechoty 
(toru6ski). 
Pozostawiony w straży tylnej, 66 pp 
nie mógl już odejść spokojnie. Wyparty 
z Lukowa U. 8. o godz. 6-ej, cofal się 
w ""alce z oddziałaml 8-ej dywizji pie- 
choty sowieckiej na Świderki, gdzie 
mial zatrzymać słfJ do 12. 8. Ta.m jednak 
został częściowo rozpl'08żony natarciem 
oddziałów 57 dywizji piechoty sowiec- 
kiej, nadchodzl).cych od strony Zofiboru 
I Domaszewnicy'. Zebrał sifJ Jednak w 
WOjcieszkowie i, obsadziwszy Serakom- 
IQ, odparł tam 12. 8, kilka ataków ro- 

yjskich, poczem wieczorem przeszedł I Gen. Eadmlen Ladoł, 
za Wieprz. - (.,Bellona" - sierpień I dowódca 16 d)'wizjl w sierpniu 1920 
1925). obecnie w "stanie Spoczynku", I'
 



 



 .. ..\1 


.. 


.
 


.'łJ.. 


.. 



 


,
 '. 


." 


..,.-. 


-E' 


,
 



---= 
ZaleIJ drwiz,j wielkopolskich 
.
 i pomorskich. 
Gł6wna podstawa grupy uderzenioweJ. - 14 I 16 dywizja pie- 
choty na czele manewru. 
\V pierwsrych d.niach sierpnia posta- świetne walki pod BobruJsklem. Pięcl0- 
nowiło .naczelne dowództwo 
omadzlć tygodniowy od\\rót musiał oddzIałat 11 
nad Wle
rzem kilka doborowych ay- jemnie na stan dywizji, tern \\ięcej, że 
wizyj, ueby stamtfd uderzyć na tyły stawiala ona nleprzyjacielo"i ci
ly 
wojsk bolszewickich, atakujQ.CYch od opór. Zwycl
two pod Janowem podnio- 
wschodu \Varszawę. Wśród tych wyrót- slo ducha żołnierzy, lecz opwzczenie 
nionych dy"izyj znalazła się takie Bugu obni..a ten nastrój. Mimo to dr- 
młoda, 16 dywizja p o m o r s k a. wizja cofa się nad Wieprz w najzupe!. 
OceniajOc Jej działalność, trzeba za- nlejszym porzl).dku I znacznej sile pne- 
wsze pamletać o tern. że Pomorze zo- szlo 5,000 bagnetów. 
;;talo przyłl).eaone . do Polski dopiero p o m o r 6 k a 16-ta dywizja plerh()- 
w Jut:m 1920 r. I ze wskutek tego po- ty (pułk!: torui)ski, grud
il}dzki, staro 
mQrskle oddziały wojskowe dostały się gardzki I kaszubski) był-.. znacznie 
odrazu 
 wir zaciętych 1 gorę.cych słabsza od lł-ej. '1niej wyrobiona w 
walk. 
hD1o to młode .pulkl pomorskie walkach na wschodzie, posiada la jed. 

ł.Y sit wielk
 sła
'ł na pola.ch wo- nu wiele zaciętości I ambltjl bojowet 
J8l1n
 ch, jałt. o tem ŚWI
ZO ict1 do!"ót;l- "tOR nadawał. jej .,..Iement nc:hotniczy 2 
cy. .. pomorza, z którego powstała. .L J 
PonJieJ podajemy chwalebne uwagi Zalety dywizji przejawiły sit w jej 
kpL Adame: B o r k I e w i c z a, który dzielne m I niezwykłe ofiamem zacho- 
wystawia. pll
kne świadectwo wojskom waniu się nad Bugiem. I\lestety, walki 
poznaiulklm I pomor!!klm, pisqc o nich te, pol oczone z ciężkleml stratami, od. 
w miesifJcmllcu ..Bellonie" (z sierpnia bily si, fatalnie na sile dywizjI. Xiev.ie- 
J925): Ile wzmocnił J'ł poszczerbiony w bi. 
- "W skład 6-ej armJt frontu 'rod- twach z Budlennym 65 pUłk piechoty 
kowego weszly dywizje, które wyka- który w sile 970 bagnetów w dwóch ba' 
zały. "iele teżyzny bojowej w bitwie nad taljonach przybYł do Dvbllna 9. 8. i po- 
BugIem. loczYł się teraz z dywizjI). 
NajsllnIejszo z nich pod kaźdym Oble te dywizje, U-tl). i 16-14 cech
 
względem byla bezsprzecznie lł-ta dy- wało jeszcz
 wychowanie na doktrynie 
wizja piechoty (wielkopołska lub po- taktycznej r.iemleckiej, a więc z war. 
ma6sk.a) pod dowództwem gen. ppor. t ość w b o j u, zapewnienie !tObie Wio' 
KonarzeW5kiego - tródło i pod,ltawa runków I środków ""alki I \\'Ynikaj,ca 
siły całej ł-ej armjL i. tego pewna ciężkość ruchów. Dlategn 
Doświadczenie bojowe, doskonała osil). natarcia Ił-ej d)'wizjl piechoty bC' 
organizacja, wielka zwartość moralna dzle dobra szosa, ruch JeJ przyśpiesZO 
oddzialów 1 dOwódców miedzy sob" samochody... 
POCZłwszy od popularnego dowódcy Znakomicie pomógł uzyskaćróWDo- 
dywizji, wysoki poziom uświadomienia wagę psychiczno odpoczynek I oderv.'a- 
w)-t;szości swej nad przeciwnikiem, oto nie się od walk, co pozwoliło dowód' 
zasadnicze rysy tej twardej w obronie, com uj'łĆ silniej oddziały. Dywizje U.a 
niepowstrzymanej w natarciu dywizjI. i 16-a zarz
dzajo cłogłe przegllJlly bro- 
Czolo jej stanowiły pulki 55-y I 58 - ni, mundurów i oporzł)dzenia; ogólnie 
kręgoslupem by la stosunkowo duża je- prowadzono musztrę formaln
 I szerej! 
szcze Uość ochotnlków-podoflcer6w z pogadanek, by zbliżyć oficera do !zere- 
b. wojska niemieckiego. gowca, który ma czas wyspać się, wYkł- 
Boje p0W5ta6cze z Niemcami zahar- 
ć, oczy'clć broi) I stosunkowo dobrze 
towały dywizję, utrwaliły ten stan jest odżywiony". - 



 


)'-
.. '. ! . :... .--ł..';'c 
.... ":
f5'; · . 

 
...: . . 1 .. 
.: 
,', ...1J......'.('. 
.. 
'" 
_Jt,
. 
-!"') h'*" 


': .',,?-' 4-. 
.. . 'ł- ?-
 
,
 


. , 


 t'. 

,.,..
 
1-..;. t.t. -I,. 
-.J.
 , (-il o ;':-:, 
'.-'"\."; . 


.a.. ,_' 
.1,'. 
i' 


..'ł .
 


.( 


... 


.. 


..,.....4 


. r.
 


,. 


...... 
,łI." -ł 


\ ....". , ' 
.' . 'i, . 
.' " ...' 


.. 


- , 


.. 


.
.
' 



 


, 


, . 
'ł . 


.' 


. 


.. 



 "": 


-,oJ", 


Pl'zetic18 II dfw1zJl przez Bug dnia 21 sler.Pn1a 1920 r. 


ł
>>>
tłt. t
 

 


; y 
.8LOWO POMOBSKIE" - PltteJt. d.n1a 15 Blerpllla 1930 r. 


o{ 


TELECiRAMY. 


JĄ. 
.
. 


0/ 7 Pr4gr 

 '. '''-- . 


\

ARSIAWA 

 ha .

. 
"" 
. " 
r \,... \ 


. 


.- 


.: 



 
'.... 


. 


W,siłek wojskowy narodu. 
Ilu żołnierzy naród wystawił w r. 192O? 
(W uią1ce swojej ..Nad Wisłą I walcqcych wojsk: 36 nowosformowa- 
\Vkr,," omawia lI'en. S i kor s k l nych bateryj artylerji polowej, 2ł bate- 
"'Yl!ilkl tołnierskie narodu Dolskiego. ryj artylerji cięikli!j, 10 b&teryj konnej 
Ote, cz
t uwag II 
o dzieła - str. artylerjl f -3 baterje górskie, a pou. tem 

łt . 
przesdo 200 armat uzupełnienIa. ponad 
Pomimo obfitego upustu krwi, który 1.000 ciężkich karabinów maszynowych 
trwał u nas dwa lata dłuiej, pomimo I około 22.000 koni. 
,ipbywałego materjalnego wyn1aZC'l" Do oslf8'D.ięcia tE'gO rodzaju rezulta- 
nja I.raju i organizacyjnych trudności łów w momencie w któr)-m moskiewskie 
nowopow1'tałego państwa. a wreslcie sowiety Uczyły na powszechnI). depre- 
pomimo psychicznego wyczerpania sję morallllł i rewolucję socjaln.. w 
II a r Ó rl p o l l' k f wydobył ze 1'iebie w Polsce. pnynynił się wydatnie gen. 
ówczp
nym przełomoW)'m momencie broni J ó r: e f Ha II er, jako generalny 
\\ojny !ltosunkowo \Vlelkie !lilY, by Je Inspektor ochOtniczej armii. powołan
j 
rzucit! na !lzalę wydarzetl W
p6łdział&- do życia bezpośrednio po nuzej klęsce 
ły w tpm zgodnie 
!'zyetkj.. klasy I nad Aufł" bo 8 lipca 1920 roku. 
w!,l)'stkle warstwy, czego wymowne Przez armję 
 przeszło około lre.OOO 
ilowody z:najdowa.łi.śmy, oof&J¥ siO ochotników, którzy wdeleni, po zanIe- 
w F(łęb kraJn. maniu formowanla odrębn)-ch oddrla- 
Tablice, opracowane w Woj
kowem łÓw, do cOfajlj.Cych się pod Warszawę 
Biurze Htstorycmem, wykazujł og6ln. pułków. stworzyli niezawodny cement 
lirzb
 żołnierzy, wysianych na front, moralny tych pułków. 
\\' r7.&sle od 1 stycznIa . 110 20 sierpnia Wszystkie te świeie oddziały, wysy- 
1920 roku. Wynosi ona ogólem 737.767 łane w krytycznym momoocie na front, 
żołnierzy, w czem 573.152 rekrutów f pozwoliłY nam opanować tuż przed bl- 
I:ił 615 ochotników. Z tego w pierwszej tW'ł warszaw!'k'ł kryzys stanów Uczeb- 
połowie s ł e r p n ł a ode!'zlo 80.610 sze- nych cOfajQ-')"Ch się dywizyj, podniosły 
rl'gowych t bli!łko 80.000 ochotników. ich wartość bojow'ł i przyczyniłY się do 
W miesloc u lipcu i lJierpnlU oddał przechylenia szali zwyciestwa na IUl:"ZI). 
również gen. Sosnkowski do dyspozycji korzyść. 


Nie chcą obchodu "Cudu Wis"... 
Tym razem także nie obywa si. bez sanacyjnych jątrzeń. 
Wresuie uchwalono na wniosek p. 
Steina, teby obchodzi t w kokiele. tę u- 
. l"Oe7.ystośt 15 sierpnia, a potem Jeszcze 
raz lA' dniu 12 patdziemika. 
. Cz
 więc i tu zaczyna działać ma!'lO- 
nerja i wpływ tydowskit Wśród nas tu- 
tejszych kapłanów jest wlelki.e 'oburzanie 
na teg(! rodzaju postępowame. Od uro- 
czystego obchodu "Cudu Wisły" w dniu 
15 sierpnia kałdego roku nigdy nie od- 
stąpimy. 


, , 


KI. proboelez R6aankiewicI.Z Cielczy p. 

ies7.ków nadeeła.ł do redakcji ..Kurjer a 
POlna:6llll::iego" ponit.azy wymowny list: 
- ,.szanowna Redakcjol 
Plaq w Imieniu kilku kapłanów, W 
przeszłym tygodniu IIwołane zostało w 
Jarocinie zebranie prorządowe, na któ- 
rem omawiano oficjalny obchód z\\- yclę- 
stwa pod Warsr.awą w roku 1920. r, in- 
spektor sZkolny Steln ete. - stosownie 
do wlkal6wek z Wanzawy postanowili 
uroczyat06c! 
 obchodzić w dniu 12 paf- 
dziernika, jako w dDiu "zawarcia rozej- 
mu" _ i poniewat w czuje wakacyJ nie 
lJ10głyby brat udziału szkoły. Co to ma 
do rzeczy' Czy "katolicka" sanacja chce 
08łabić wll,l'ę ludu w "Cud WIsły" f w 
potęgę Królowej Korony Polskiej, N. M. 
Panny' J:zJ chce przesuJl
t dałę obcho- 
du, by łatwiej zapomniano o klęl'lce ki- 
jowskiej' Przeciwko taki('j niespodzie- 
Wanej propozycji wystąpił jedl'n z obec- 
lIycll., tądając trzymRlli/t sil: dzletllęrl n - 
IPtniej tradycji I obchodu .,Cudu W:' . 
... dnill 15 aierpnla. 


'\ 


(_). Ks. Rótankiewicz." - 
Równocześnie donoszą do "Kurjera Po- 
znańskiego" II Leszna. te w mie6cie tem 
zawil\uł się komitet, klory miał sf
 zająt 
urfl\dzeniem obchodu dliesięciolecia "Cu- 
du Wisły". Wybrano czlonków honoro- 
wych I wykonawczych, uetalono dafi: ob- 
chodu na. 15 bm. - a tu nagle na druglpm 
posiedzeniu więk8zo
ć cz.łonk6w (którymi 
są "sanacyjni" urzędnicy) uchwalila prze- 
łożenie uroc7y
tości na patdzlernik. Po- 
dano przylJ!m powody, niewytrzymujące 
tadneJ krytyki. 
Podobne wieści dochodzll, z Ostro\\ a. 
ro to W8z)'stko ma znaczytt 


Str. 5 


:::7 


Wskazania heretrkOw mariawickich.. 
Co pan o nich powie, p. prokuratorze? 
, te marjawfcl popierają całą duezą ea- wBlyetkim innym, kłócącym się mi
dzy 
nację. w rzecz wiadoma.. Cytujemy tu je- 80b4 Słowianom. 
8&CZ6 jeden przyczynek do tych nastrojów. Niech więc PoJ8k.a wetmie eię do 
Wychodzi w Płocku tygodnik "Głos «synu, gdy t ,,Hannibal ante porUie". - 
Prawdy". Hm, kto od kogo zabrał tytuł: Sejm naleły rozwiązał i zorgani.:wwat 
e&Dacja od marjawitów czJ vice \'erea Y Radę Narodow,," Rządy nad państwem 
Jak było, to było, lecz czy t w nie sympto- niech będą przez wszystkie part je u- 
matyczne, te tytuły tygodniczków mają znane i przyzna.ne Marszałkowi Pił- 
jedna.kle!? sudl!kiemu 1 prezydenwwi Mościckiemu. 
Owói tygodniczek ten zamieszcza w P o z n a ń c z y c y, którzy pod wodzą 
katdym numerze t.akłe i dział polityczny. k l e r u najwięcej war c h o I ą i ezko- 
W nr. 31 podaje naB
pują.ce wskazania dzą państwu, niech będą z tych uściBków 
dla swych wiernycb: _tocznictwa W)'ZWQleni. Podobnie i Ma 
_ .Polska powinna eię pogodzit naj łopokka od jezuickiej niewoli niech 
pierw z Niemcami, n8.8
pnie z SO.....ie- będzie wyzwoloD&, jeśli nie chce p6jśt 
tami. a wkońcu powinna zawrzet eojUB'l pod angielski b8L 
ze wm:ystkimi Słowianami, aby stawić Poniewat u nas zgody nigdy nie by- 
opór hydne a.ngie18klej. Jełeli Polacy lo i niema, przew Marszałek Piłsud.ski 
nie utworzą P1'&w
wych Stanów Zje- w imię dobra Ojczyzny i w imię posłan- 
dnoczonych. złotonych z Niemców i Sło- nictwa Polski powinien w wBZYStkO zro- 
witLD. gdzieby Niemcom powierzony był bić, nie" zwlekając i nie pytając się 
łhiaJ ekonomji państwowej i organiza- głupców lub prze" rotnych o ich zdanie 
cjl woj6kowej - a Słowianom prawo- lub zgod
". - 
dawstwo i rząd, w kochani Anglicy Cytaty powytEze wY6tarczą za wszelką 
przy pomocy swych armat i tanków za- iltH;tracj
. Zbyteczne uzupełniać te pomy- 
ofiarują swe domłnjum' najpierw Ukra- &ly marjawickie ja.kiemikolwiek uwai 
iflcom i n88
pnie Polakom, a wkońcu gami. 


. 


. 


Nie m6wil. 


Warszawa. 13. 8. Tel. wł. 
Kola sanacyjne SIł wys:ce zadowo- 
lone ze zjazdu radomskiego. Xie widzI). 
bynajmniej, że zaszły tam objawy. 
podcinaj'łce zaufanie dotychczBSoW
 i 
pogłębiajęce rozgoryczenie. 
Jakkolwiek atmosfera t.Jwarzyska 
na zjazdach legjonowych mote byĆ 
bardzo swoista, jakkolwiek na nich 
mogl). się chwilowo zacierać wzajemn
 
różnice i może domin:wać nad wszvst- 
kiem tylko jeden, ton wzajemnej ser- 
deczności i wzajemnych wspomnbń 
 
n1emn1ej w danych warunkach wszys- 
cy oczekiwali wysfł,pienia Piłsudskie- 
go. 
Był on dotychC'lBS na wszystkich 
zjazdach i na wszystkich przemawia!. 
Raz tylko się nie zjawił: zeszłego roku 
nie przyji!chal d. Nowego Słcza. Lecz 
i wtedy nadesiał bardzo obsz.erny, ser- 
deczny, żywy list !lo uczestników zjaz- 
du. 
Dlaczegoż w tym roku zamilkł 'l - 
Przyjechał wprawdzie, dał się pokazać 
defilujQ.cym i odjechał. Dlacl.2go wlaś- 
nie w tym roku. nabrzmlałym napię- 
ciem, nie powiedzia-ł ani -słQwa' W tym 
roku, kiedy odeń .czekiwali jego wy- 
znawcy słowa i zewu. Dlaczego 'I 
...
ii! przemówił. 
Ten fakt niewQ.tpliwie posiada swo- 
jl). \\ymowę. Piłsudski bez przyczyny 
nie uczyniłb)- czegoś podobnego nigdy. 
}łiał swe cele. Lecz tę niewy.powii!dzia- 
nI). mowę usłyszymy d-:piero pótniej, 
grubo p6tniej.
 


W salllolrzasku. 
O Ukraińskiej Organiza.cji Wojsko- 
wej i jej działalności pisze się t"2raz 
wiele. OŻ) wienie jej po ostatnim wiel- 
kim procesie lwowskim jest zastana- 
wiajl).C"a. Musi wywołać nie tylko od- 
powiednie refleksje u sp.)łeczetlstwa 
polskiego, le
 takie i odpowiednię 
reakcję władz. Opinja polska j
st zgod- 
na w ocenie wysoce szkodliwej dzia- 
łalności teroryst
-cZDej tej organizacji. 
Nie m
żna jednak pominQ.Ć drobne- 
go szczegółu- Oto działacz[! UOW. po- 
wołuję się chętnie na wzor
' Organiza- 
cji Bojowej PPS w latach przedwojen- 
nych i na jl'j walkę z caratem. 
lówiQ. 
nawet VI' swych w)'dawnictwach o czy- 
nach i wodzach tej organizacji. Twier- 
dzQ., że się na nich wzoruj'ł!... 
W dyskusji o UOW. zabraJ gbs 
także socjalistyczny lwowski ..Dziłn- 
nik Ludowy", któremu replikowało za- 
raz ..DUo", przyznajQ.c, że wprawdzie 
ton ..Dziennika Ludowego" jest ,,bez 
wQ.tpienia przyzwoitszy od innych hi- 
sterycznych wykrzykiwań", niemni2j 
ze względów cenzuralnych nie może 
przepnwadzić polemiki. A "Dziennik 
Ludowy" dowodził, lie nil'podobna po- 
równywać ..regim2'u" car.;;kiego z 0- 
becnym pol!'kim względem Ukraińców. 
Ci wszyscy panowie. którzy działal- 
ność bojowQ.. jak'ł przed lat)' uprawiali 
ap)loguj'ł bez żadnych zastrzeżeń, 
wpadli w samotrzask. Ich argumenty 
sI). w)'grywane przez naszych nieprzyja- 
ciół i ag
ntów nil'mieckich. Tern bar- 
dziej zdumiewa, dlaczego angażujl). się 
w tnh manifestacjach także i dostoj- 
nicy państwowi, jak np. szef rZl).du'l... 


..Splendor wron.... 
rod Powyuz)'m t).tulem ..}I)'śl 
icpod- 
legła" (nr. 1035 z dnia 16. 8. br.) zamie- 
ElZC7a artykul. poz06tający w związku z 
u('7.!'t't.nictw('m p. "'. Lamota w zjd.dzi' 
radomski", 


- 


.
 


. 
li .
 
!, ..... 
... £ 
ł 
\ , i 
.. 
 



. ;- --1 
# 
 , I 
I 


t ł -r;-,., It"". 
."t 
 
I ... 'tt+
 
e t.. 

.r: e",idmi'"ów tfot
y 
HiipO"łt. ,}
' l1o*rw"t 
· \.. 
. -ł, 

, . ::HAOlYl?l
 , 
Wi1K410t1zitf1,n.,h ,,. 
e. .Sltlpno 
 
. . 
. .
 
, 
 ł 
l!i'tt!/1'f!S'8rsbI.. f ł -' 
. t Uf 
. J 
. · WOłOl'/l/r 
aI
. .. 
rl8rltl e . l 
1/ · o. ,... 
'- . 'SJO'w.. .STtItJIrDN1rll4 
. .. ł+ 
· 
ł 
e. +, 
. ",. . ... 
e UJrUlllew'" 
e ..,. 
ee 
 
ee 1 
. ł 
e ł 
. e. ! 
. 
 
.. + 
\' e. tł 
TERfN WALK WONIACH !'fi!5.YlI/. 1920R 
NA PHZEDI10ŚC/ll WARSZAWY 
1(1ł". j pollJ{ja · · .. i POZ!jlj8 . 



 


Lowiczanil' na zlocie sokolstwa slo- 
\\iańskiego w Belgradzie. 


Przeniesienie służbowe 
Toruń, tł. 8. 
Prezes Izby Skarbo\\-ej w Grudziądżu 
p. Michal Brzecki przeniesiony Z06Ull na 
stanowisko porer.eea II Izby Skarbowej we 
Lwowie. 


Przyjazd prezesa ..Fidac'u". 
Warszawa, 13. 8. PAT. 
Ini.ś o godz. 18,57 nprei;em par)'6kim 
przybył do 'Vareza\\ y prezes FIDAC-u 
pułk. Fred Abb\. 
Wyrzucanie naszych pieniędzy 
za okno. 
L ó d t, tł. 8. Tel. wł. 
P. Kazimierz Śwital8ki 
Dle województwo łódzkie. 
spekcji odd7.iałów Be ' Be 
stroje pn:edwyborcze. 
(Cz
' długo jeszcze b
rlzip Ja7iutek tak 
Jetdrił &II. pieni
ze pdatników?) 
Litwa odmówiła. 
'Warszawa. Ił, 8. Tel wł. 
R
 kowieńe.ki odpowiedział odmn- 
W1l1e na propozyeję pol"ką., aby LUwa 
",'siela udzi&l w konfPI'encji rolniczpj. 


objetdta obec- 
dokonują;; in- 
i badając na- 


Za szpiegostwo. 
w i I n o, Ił. 
, Tel. wl. 
Siertant Hołuba z Korpusu Ochrony 
Pogranicz.a -łał "kazany przez sąd WOl- 
"km" y na śmierć przez roz;,;tł-lplanie za 
uprawianie szpiego.stwa na rzecz Sowie- 
tów. 
Okropny wypadek na szosie. 
p o z nań, 13. £I. PAT. . 
W dniu 12 bm. na ero.sie o.
lr6w-Odola- 
nów wydarzyła się stf8Bzna katac;trofa sa- 
mochodowa. Szofer wydziału powiatowego 
;Jaf'zcz
'ński jad
y samochodpm Of'obo- 
wym najechał na roweł-l)''''U: "'łady- 
sława Kubickiego. Zderzenie b
'lo tak 6il- 
ne, te SZ)'ba "amochodu odcif:l:! Kubickie- 
mu głowę, odrzucaj
 ją na odkgłoM W 
met.r6w. Szofera, który jl'clwł ze znaczną 
6zybk1ścią ar
towano. 


Dmga wizYta 
Bl'rlin, 13. 8. PAT. 
:\mba.BadOT niemiecki \"on lIol'"ch przy 
j
tl Z06t.al dziś znowu Pł-lPZ Bt-ianda. 
\\'edług informacji prasy, w czaóie roz- 
mowy omówiony bll call szereg kwestyj, 
związanych z wrześniową 6eSją Ligi Na- 
rodów. 


,.,. . . 
'\ 
'\1 :" 
! .
:. 
.
"'- t 
'Si' " 
 
t...;fr. l' " . 
, t'. ..
 
 

' l
'
' 
,
\ .. , 

', :
-: ..'l;c. ..' 



 


"' r "''r::; 
.
 .
. 
:::
"' 


?" 


\ ,..... 

. 'J:e' 


\' . . 

;
';
 " 
. -f. 
.,. 


, 

 

. 
.t. " 
':"'
'
 
ł \...... 


. 
, 4., 
.i." ...... 


, 1 


SerB
ewo. 
Turcz:ynka przed okneom w).stawowem.
>>>
Oświadaenia. klOre sa Doliakami 
goIiIJan,mi. 
Rzućmy wreazcle Niem com okrzyk: "Nladyl" 
Berlin, 13. 8. PAT. stosunków jest traktat wersalski (I). 
Prasa niemiecka w dalsz) m cił8'U Obacnę. propagando Tl'evtranuM 1& 
omawia sytuacje, wywolan". niedziel- rewizji Branlc wschodnich "Taegllche 
nem pTZi!mówieniem ministra Trevira- Rundschau" porównywuJe do ognia hu- 
nu'4a. Stosunki niemiecko - polskie - raganowego. Pr7.edewBtystkiem chodzi 
pis7e ..Tapgliche Rundschau" - Slj. o- o -; Jmwanle w świadomość tlpoleczeń- 
becnie nieomal w takim stopniu napie- ftwa nlemlarklf'go, że na wschodzie 
U, w jakim znajdowały się !!tosunkl musi się stać coś - końrzy drlen
lk 
niamiecko _ francuskie w r. 1923-19"24. - co zapewni Niemcom nowe siły zy- 
Zakopany skarb. Dziennik utrzymuje, że Trevjranul! cia (I). Według ..Kreutzztg." lIprawa 
U zdaje się być prudewszystklem tym. rewizji iranie niamlecko - poltddcb 

:I

1(I'
"k I\


dczenia jl'flnegf) z który wyznaczony jest (I) Da torowanie jest zbyt poważnI). by można j. było 
h)'łHh ,fin'r';w wOJ
k au!:.tr)ackich drogi do rewizji granic wschodnich (I). tu!!zować 7Ąpomocę. ł-łe zrozumianej 
pl)fJcla'- wi p lkie J ' wO J 'n y , narodf)wo
ci :\iłody ten ministar obdarzony je!!t sU- dyplomacji. Dla 
Iemlf'c Istnlejo tylko 
nę. ruchliwości. I zdrowemł nerwami dwie drogi: albo uznać oficjalnie ko- ....-.--. 
c7.e!-kiej. mia",tQ przystlj.pi do po8zukl- I nie da 'II.. S p rowadzić z ral, obranej nfeczność rewizji granic I dlj.żyć wszel. NaJatolOwn1eJua lfDw11 a . 
wan kufra pelnego monet złotych za-" k I Ib b l całee mi 
kQpan
go przez dowództwo korpusu r1rogi. mimo ataków, skierowanych lami lIiłaml do Uff o ce u, a o upra- Tatuljlu... tatusiu... o e . 
przf'riwko niemu z różnych stron (I). wlać nadal politykę porozumienia. co opowiedzieć bajec"Lk.... 
au"trjackiPVf) pOflczas opuszczania Projekt mianowania Treviranusa mi- mogloby się odbyć tylko kosztem Iań- _ 
 
ntia..ta. (Jfirer w
 żej wymieniony 
w
kazał, ŻP. kuff'f ten z:JBtał zako p an y ni
trpm prowincyj wschodnich Hzeszy stwa niemieckiego (I). 8 Z "I. 
br' k i oznacza, ża ragadnienia wschodnie ma- Krakow, 13. 8. PAT. StaD wod, w WUIe -z dma U. .: + a o88 
w po IW wiezy bramy miej!'! ej n'l ją. 'lIa Niemiec P ierwMzorz"llne 7.nacze- " Now y D7.łf'nnlk" (p ismo S YJ 'onl- chOtlt +2.35 (+2,26). W&r8Z&W8 . O 
drM7.e do A q uilei i, ż! zawiera P rze-" (+0 "" ) '" ń I n O ' ( ' " 02) Fordon + 
fzło \1) k t Z 1 f)t ,. nie, AkcjĄ pomocy dla prowincyj styczne) ogłasza wywilld z prezyden- ,'"', .om "T"".. -u" I dl 
'g. mQne } (h. w!.rhodnich, prowadzona z Inicjatywy tem nlemiecki2 g o parlamentu Loehem (-0.06), Chehnno 
.18 (
.20), Grum 
O) 

.01 (-0.06), KOr7.enlewo +0,22 « + -0 0';;" ) ' 
Wybuch miny. pre?,}'oenta Rzeszy, może w naJleps7) m n.
 temat fytuacji przedwyborczej w Pleklo -0,57 (--0.60), TeseW 
.95 ,"'" 
Kanton 13 8 PAT. "' 
azle tylko w cz,:ści zapobl2c panuJo. Nlemczł:ch I polltyk.1 r.agraJ?icznej. Na Elnlage +226 (+2.32), Schlewenb ore & 
, " . . Cfmu .krVZY50WI. Zapomoc. kredytów 
apytame. czy mozna tllę spodzlewa
 +2.5' (+2,00'). 
Na 1"1.('
e \\ e..t .Rlver "tatek ('lull!lkl na ('pIPk
 tlpolecznlj. I kultura I n., ulla ł JAkichś nlemlJych niaspodzIanek w sto- f'ipplotK wody w WUle -ł-18Jt!(+18,5). 
naUm !

 na mme Około 70 osób 1 
i
 może odwrócić najgorflze, lecz pra w - sunku do P .)bkl, prer.ydellt Loebe o- I U wall' a: Liczby w D&w18ll
 ozn&- 
P'"w lr.obiet. utonel n dZIWA Irz""doda narmaln'!20 r'Jzwolu śwladczvł w z,.,lu1£u 7.... IIDraw. Df)- ..:uJ. .fAl\ S dn.iA pODI'7
 


.... 


KronIka telellraflan8. 
prezydeftł Mościcki w Qdynl. 
Gdynia. IS. 8. Tel. wL 
Pre&ydaot Rzplitej pnybył do Gdy: 
lit j swleddł d&ia port handlowy I 
chłodnię gdyński. 
&Stępn
e. udał siO 
do pn)'s
i Zegl
1 P?lskleJ. 
;)czem 
Jrwiedz.ił mu
sto I Kamlennlj. Gó
. Po 
.wiedzeniu miasta p. Prezydent udał 
się do urzędu morski (.'go, gdzie naczel- 
nik budowy portu inż. Wenda zlożyl 
cprawozdanie Informacyjne o budowie 
portu. a dyrektor urz
u morskie,o ko- 
mandor Pozn&ńskJ o eksploatacji por- 
tu. O godz. 12.26 odjechał p. Prezydent 
do W&r!f&WY. 
świetniej, niż kr61 azwedzkl. 
B 
 rl i n. 13. 8. P A T. 
Kre.;pondent 
('ncji t.e-Iegr. ..Osb-Ex- 
pr_ f'rt("(;łał w depl'toz} z Tallina dute 
eprawozda.nie o wiz}'cie Prezydenta Mo- 
6dcki
'Q. .. 
_ "Rząd etltofl8ki - pisze lrorespon- 
dent - niczego zaniedbał, ateby wizycie 
Prezydenta 
lościckiego nadał jak naj- 
GC%ytniejHY charakter'. Defilada wojsk 
ftton,,!;'ich. jaka pny tej okazji miała 
mieJt'C't'. była na.jwiększą od czasó\\- it;tnie- 
nia niezawiBłego. państwa estońskiego. 
Wszy"tkie Ul"OCS)-stości I prtyjęcia na 
cuM Prezydenta 
Iościckiego były tak 
olsrJewają:e. te jak się ogólnie wyrata.no, 
prez:ydent Rzplitej POlskiej był świetniej 
przyjmowany, nii król szwedr.ki" - 


Na czyj koszt? 
., roku zeszłym ich nie było. W tym 
łaś odbędlj. sie. I będlj. zakrojone na 
bardzo szerokę skalę. Weźmie w nich 
udzial przaszło 20.000 3sób. Bedlj. znów 
zniżki kolejowe I przyjecia. Zachodzi 
t)"lko 8kromne pytanie: n a c z y j 
k o s z t dożynki te się odbywaj". 'i Kto 
pokrywa te wszystkie uroczystości t W 
budżecie państw:Jw)'m niema ani jed- 
nej pozycji na takia uroczystości 
Zlot harcerski pod Lidzbar. 
kiem. 
Warszawa. 13. 8. PAT. 
Do. 12 8ierpnia br. rozpoczłl slO 
pod Lidzbarkiem piarwsz)' og6lno-pol- 
ISki zlot żeńskich drużyn barcerstwa. 
Zjechalo się :80 harcerek.. 
P. Dewey i Amel)'kanki Z Bol- 
azeWI.. 
" Warszawa, 13. 8. PAT. 
\Vczoraj wieczorem przybyla z Ro- 
f:ji sowieckiej d. Warszawy "ycieczka 
25 Amel')'kanek. na.1eżocycb do klubu 
kobbt pracujęc) ch w handlu i prze- 
M)'śle. Dziś wycieczka zwiedza miasto, 
zaś o gOO1. 17 będzie podejmowana 
przez państwa Dewey'ów. '''ycieczka 
zabawi w Warsza\\"le do jutra. 
Sesja Rady L N. 
Genewa, 13, 8. PAT. 
66-ta s!Sja Rady Ligi Narodów roz- 
pocz)"n& 8ię w Genewie dn. :; września 
p3d przewodnictwem przedstawiciela 
Venezueli Zumetna. S2Sja ta btdzie 
poświęcona w znacznej części przygo- 
towaniom do prac zgromadzenia, któ- 
re zbierze się do. 10 września. . 


Złowrogie zjawisko. 
ł"eapol. 13. 8. PAT. 
Od kilku dni ludnośt Sorrento, piekne- 
1(0 miasteczka w poblitu 
NpOlu jest tywo 
zaniepokojona. W krypcie bazylik! Aw. An- 
toniego, ozdobionej kolumnami, pochodzą- 
cewi z prastarych świątyń pogal1sklch, na 
połowie jedne) z tych kolumn marmuro- 
wych ukazują !!ip. periodycznie obfite kro- 
1)le rosy. ktol'a potniej wysycha. aby zJa- 
wit się ponownie za garę godzin. Miejec o - 
"e laboratorjum chemiczne miejskie za- 
brało płyn ów do analizy. Zaniepokojenie 
tłumany się t€m, te d7i\,ne to zjawi.!!ko 
miało miejsce w r. 19'2.1 w wigilję oberwa, 
nill się chmur)' nali \ maili oraz 
 1
 na 
kilka dni pr. eu wybuchAm Wpzuwj'Jszl!. 
k'óry zniszcnl doszcv=tnie mlastec7.ko Ter 
z';!'nJ, Sc,rrplllf'7}'CY są pł-Zpkl)nąni, te .. 
n'!jblit
zym C7.;I:I(' JakI!.;' nmll'a kR!""frnlli 
na','it"!7j ". 111'1ni€ "'!"ch. 


-ł' 



 


'. I 


, 
, 
.
 - _tU, tlał- . ",If" .... . 


15 sierpnia 1920 r
ku 
załamany napóJ' hord bolszewickich 
Ks. Skorupka 
zagrzewa do boju z krzyżem w ręku 
Patrz na.tllpny numer "Wlelkopol.kleJ Jlu.łracU" 
bogato ilustrowanego wydania pamiętkowego. 
Tylko 45 groszy 
(Nalwic)rsn I naltailsze plSIDG łłuetrowue dla aerokicb kół pabBesnołd. Pole- 
dyilcz)' .gzemplau tylko 
 I!r
zy. mi..i-=cllny abonam
nt 1.50 zł, kwartalule 
4,- zł lbell kos.t6w pueayłki). EQumplauy okazowych b. z p I . t D ,. 
ualety i
da
 wpr
t od admiDIstracji : p o II . a 1\ - ŚW. Marcin 70). 


4, 


Spraw, Kas, Parcelac,jna-Osadniczej 
w Grudziadzu. · 


Grudziądz. tł. 8. Tel. wł. 
w dniu 13 bm. odbyla sil: w sądzie po- 
wiato....ym rozprawa w sprawie wniosku 
Kasy Parcelacyjno-OsadDic&ej o odrocllenle 
wypłat. prtyczem wyszły n.ajaw ró1ne spra 
w)' mo:no kompromitujące I8rr.ąd Kasy. 
Gospodarka 
u była. lekkomyślna a 
nawet - przypuszczat motna - świado- 
mie szkodziła intere80m Kasy. Dzielono 
wkładców Da uprtywilejowanych I nle- 


upl'SJ'wilejowanych, eo naraziło K... na 
wysokie straty. 500 000 11 udzielonych kre- 
dyt6w jes\ nieścif\ga)nyeh. Odpowled&ial- 
noU la krach Kasy ponosi ró,,'nieł urz¥l 
wojewódzki, który obietnicami kredyto9ie- 
mj zdobył ..lelkle wpływy we władzach 
Kasy. 
Są,.d decylję odłotył do czasu otnyma- 
nia ostatecznego lIprawozdania raecaor.naw 
c6w. Sacugóły podamy w Il8At. numerze. 


Nie chciał ich nawet słuchał. 
Minister apraw wewnętrznych nie przyjeł delegacJI włhrze- 
sklej w aprawle uauwanla Pomorzan z WYłszych stanowisk. 
w ą b r z e t n o, Ił. 8. TeL wł. niu rzekomo ae w.głodu DA zbyt o. t r y 
Delegacja, złołona. przedstawicieU t o a. w jaiim utrzym&D& była odno6.na 

pjmiku i wydz.iału powiatu "ąbrzeeki88'O J'erołmj& (ł). 
której poruczono uda t eię do poezczfJIÓl- Wobec powytAzego d
 wytItoeo. 
f\.}'ch ministerstw w sprawie U6uwa.n1a "';ała list do Pana Prezydenta RzpUt.ej, w 
Pomorzan :II wył..zych i wpływo\\')'ch 5ta- kt61JIn taIl się I protestuje pnedw lekce- 
no\\-isk, cgła.eza komunikat sprawozdaw- watefUu f roeprzyjęc:iu delegacji wąbrze- 
esy, z kt6n@o wyaika" te miIU8t.er .praw elUej pnez minia&ra epraw wewll4łU's- 
we\\- n-=tn:nyd1 gen. Sławoj - 
kładJto_kl Dych 
odmówił przyjęcia delegacji na posłucha- 


.. . 


..Knvi zasługi-- na Diersiach ZJda... 
.Za przyaług., oddan, trzem legjonlstom w roku 1914- 
2ydowski ..
asz PrzeglQ.d" donosi Ił gi" wyat&J'czyla przysługa. Ja.k. oddał 
2;yd Majer Cetel w Kielach, otrzymał Zyd Cetel w Kielcach, to odmaczeDie to 
7. D. O. K. w dniu 31 lipca następuj.cy należałoby siO miljonom Polaków, ktO- 
list: "-y dla Połekl uczynili stokroć wiecej. 
_ ..Wielce szlachetny Panie Cetel. anueli ów tyd Idelecld, Wiadomo bo- 
MinlsteTjum J)O@tanowiło obdarzyć wiem jak współbracia p. Cetela zacho- 
Pana Krzyżem Zasługi i koncesjlj. na wywali slO wobec żołnierzy polskich w 
sprzed&Ż napojów alkoholowych, lub roku 1920, jak ich zdradzali, wydawali 
artykułów tytuniowych. w ręce bolszewików, a nawet włamo- 

iech Pan napisze, czego sobie ży- ręcmfe mordowali i napadali .yhL - 
czy. 1Sroczyste udekorowanie Pana Za czyn, który nie był zasług... otr's7- 
Krzyżem Zasługi naattpi albo w Kiel- 'mał tyd kielecki krzyi: zuługi 1 kon- 
cach przez pana wojewodfJ kieleckie- cesję .Jak. sam wybierze", a Iłut to 
go, albo 10 siwpnla na zjefdde legjo- mamy np. Polaków - patrjotów na Po- 
nistów w Radomiu". - mono, którzy ule t1łko narażali slO na 
Według żydowskiego pisma, Cetel kary za sprawo polsko. ale rzeczywi'cle 
ma być wynagrodzOny za przechowa- cierpieli w więzieniach za cz;yny. które 
nie 3 legjonlstów w 
U r. przez 3 dni stanowił prawddw.. zułuBo. Ci me 
w ogrodde, pl'zed okiem woJ.k ros", otnyma.U i&dnych knyiów. CQib7 
skich. przechowani legjanijcl dzlś zaJ- dlatego, że me SI) 2ydami' 
muj, wysokie stanowbka, bo jeden jeet No i wnezcle - knyt Da płemacb 
generałem, a dwóch pułkownikami. 2yda, zaw"ze wroga WSly8łkfco. co 
Gdyby do uzy.kanla ,,krzyża l&8łu- ch"eścijaiulkie' 


- 


.,. 
p"ednicb uwAl' eo do Prancji, te-; 
_mo odnosi slO do wschodniej PolitykI 
Niemiec:, te sama bowiem motywy, któ- 
re zmuszaj. Niemców fb pokojowej po 
Utyki wobec Francji zmuszaj". Ich 
 
do pokojowej polityki wobec Polski 
Zdaniem mojem - mówił Loabe .: -; 
Jakiejś zmianie kunu zagranieznej po. 
litykl Niemiec w s
unku dJ Wszy
t. 
kich aosiadów nie mOI:na nawet lDówić 
Na zapytanie, czy 8ł jakle' konkntn. 
wat nad
1 politykO porozU1Dlenla, c
 
propozyeJe w sprawie uregulowania 
stosunku do Polski, prezydent Loebe 
oświadczył, że jest tago zdania, Iż te- 
raz jeszcze nie nadszedł czas do leg) 
rodzaju rzeczowej polityki. Po obu 
stronach pod wplywem nacjonallstvcl_ 
neJ agitacji panuje j-aszcze zacletrze- 
wlenle, gorł)czka. nieustępliwość I dla.. 
tego wysunIecie w obecnym m)menr.ie 
ja1dchkolwlek propozycyj uwaiam 
 
przedwcz.asne (I). Należy d..żyć Wszel_ 
kłem I silami do usunlocla nieporozu_ 
mień granicznych. Gospodarcze zbliże- 
nie jest najlepszo droglj. ku temu. Tam. 
gdzie w 
 zaczyna wchodzić gOSpJ- 
dareza konieczność życla. ostygaj e po- 
woli poUtyczn'8 namiętności. Dlatego 
nalei:y uważać k.ntakt handlowy nie- 
miecko - polski za obecnie (I) JedYnie 
możliwy pomost niemiecko - polskie_ 
go porozumle
IL . 
Iui oddawna cała D1ezaletna oplnja 
połaka woła pod adresem ..cqnników 
kreroWD'łcz7ch'" aby zabrały głos I St.\- 
nowczo zaprotestowały na forum mię, 
dsynarodowem przeciw zakusom ni&- 
m1ect1m na dem1e polskie 1 pro
y- 
cjom noweso ro&biorQ Polski. "Czyn. 
n1ki kleroWl11cse" jednak, zaj
 urzł- 
dzani9D1 galówek legjonowych, dOŻY' 
nek i wyjazdami zagranicę obrały m&- 
łodę "pogardliwego mi1aenia", które 
się 
e na losach państwa zemścit 
straszliwie. Może wrencle zareagujł na 
mowę Trev1ra.nU8& na takle, jak powy. 
żeJ pnytocsoDe glosY pism niemieckich 
i 
wiadcz81lł- Loebego, w których każ' 
de zdanie jNt policzldem dla Polaków' 


Znowu t. ..,..... ziemi. 
Rz)m. 13. 8. PAT. 
lak dJnosl ..MetIII8@'gł!ro", w pobliżu 
Pozzuoll dało się odczuć lekkie trzt!h- 
nie zlemL ...,., 
 


łr 


Bolek. 


,
')
" 


(BafU pociła, L KryIDwa).', 
W śwlątynJ OOtek & ezyeu-j miedzi 
prorocze dawał odpowiedzi, 
Nie ezc
dz¥ mądrych rad. &
 
I 1& to RO od et6p do głowy 
Ubr&DO w piękny strój godowy. 
Obwił!l8ZODO srebrem. &lotem, 
Do n6s mu .ł.an.o llię pokotem. 
Kadddeł wonnych paląc etoe 
Piod MlD DOIł. 
te głowę mia.ł Ide od parady 
Wien.ono Ahlpo w jt«G rady. 
Gdy wtem - o hailboł - idzie tv1e6t. 
te botek 
ł głupetwa pisAŁ 
Słud1&ją BO w zdumieniu rzeeae: 
Co elowo powte - to na.bresrzel 
I &en i ów .r.a.cborDi w głowe, 
Cb
c poj-ć głupich mów 08D
. 
"GnieS mu llię poddaJ dar prorocz,! 
"Przeclet on łłe DILlD w t)"We 
y." 
Zebrała alę kapłanów reda. 
Naj8tal'8ZY wiekiem &ak powlad&: 
..synkowie! Stało aię ludowi manem, 
,.te botek swykłym j_t b&!W1UIem. 
,.Sprawa to kusa! 
,.5ebotv&tmJ cturma do łamuea. 
.Muslmy w&ernJ1D W1"6łye ami, 
..Mołe .11 tłumek 18m omami". 
M
j tej radt:le przyklaśnięto - 
Spełniono ją w oajbllteze Awięto. 
LecI gdy minęlo łatek parę, 
Lud 8ię opatrz,ł - bo był ezc:swan'- 
WyfO)8J & bałwanem pnez kapłAny 
I pnyj..ł Chry8tueo'Wą wlArt:.
>>>
III. 11I8 
Pa l":powIedzIlln,ml 
f)tnyUlujemy ponit.6ZJ 11&1' 
pO sunownej Redakcji 
- Słowa pomol'8klego" 
.. w Torurlju. 
[II 181 Z 7. bm. Paileklego poc:syt- 
W ,!u[Il
 w artykule P Stani.!ława Ry. 
lIego pUl... Kw jest odpowiedz.ialnym za 
IJJa. rs P
d6
 po18klch" - znajduję pew- 
11 IS
 '. jt;lośt którą "lize, te Pan Redak- 
!\II nJes
ce w' IDteresie objektywnej praw- 
lOr .zec towat. 
dr p.p
'mar wllpomlnając o ¥abinecie 
tir yjnyD1 Skrzyń8klego - pu;ze do- 
ko J\ co Ilutępuje: ..A gdy i ten rząd 

IO

I wt!kutek Intryg Moraczew"klego, 
upad' w imieniu kilku stl"OllIIlctw, a to 
"'J 
.. ww Wyzwolenia, PiaBUl, X. P. R. 



 I"ię do Piłsudskiego prezes ..ocjali- 
u . 
pł :\Iarek i prOfIli go, aby flta
lI
ł 

LOW czele rządu jako prezes Rady 
łtm- 
nS . Było W 8-go maja 1926 roku." 
8t
:kO ÓWCZe8ny prezes Klubu Parla- 
UlrncgCJ 
. P. R. atw!erdzam, te IIzcze- 


nten w odnieslf'niu do reprezentowane- 
!o prJI'1:cmnle stronnictwa, j
t nlcścltlły. 

 p. R. w owym eZIIAle prowadziła roko- 

'
nia I p. S. L. 
PIMtem", Ch: Dem. 
. Zv;i"Z:klem Lud. Nar. o powoławe rzą- 

u srlamentarnego, które po uchwaleniu 
[lad
 :-;aC%elneJ n8ll'2:ego !'tronnlctwa, po- 
wt1l:td w dniu S-tym maja 1926 r. zosta- 
ł\" uwieńczone powodz
nlem I ooprowadz:l- 
I
' w dniu 10-t
 maja L r. do utworze- 

ia 1\8binetu WI.t068... {lrzeclwko 
t6remu 
\\\"i"ll\pil d",a d
 pozweJ Jozef Plltlu.dskl. 
. Propozycja obJęc:la, prezesury gabme,tu 
ur7
'niona 708tała 1. Pds
dtlklpmu - o lIe 
nli wiadomo - wyłączme przez. stron- 
niclwa lewicy, a w katdym razIe bez 
,,'
poludziatu N.. P. 
 
\:przf'jmie d%lękuJąc 7.a umieszczenie 
1'110 wyja
nieni& łączę wyraz:y ,;Z8cunku 
powstania 
Karol Popiel 
Prr7e;; 
arodowej Partji Robotnk1.ej. 


Medal "Cudu nad Wisła ll . 


n,iHląt.ą roeznicę ..Cudu Wisły" - 
tP!l0 wybuehu wiary płomiennej I miłości 
(\Jcz
'z:n)' - obchodził będrlf'my w roku 
h:eżącym. 
Cud WiBły" OO&lił Rurop
 od r.a.1ewu 
jri "pn:ez wrogó
 ChrystUA8, podobnie jak 
p.ol
l.ie Iwycl
two pod Wlł'dniem u rato , 
\\'&10 Europę od zagłAdy ch rzeoAdje.ill!t'Po.:t , 
ni8l"ionej prze,; Turków. 
Sa pami4tk
 ..Cudu Wi8ły" wybito w 
mennicy paił-t
wej 
 Wa.reza.wie art y- 
t'yanie wykoD&DY medal pamiątkowy. 

a jednej stronie widnieje na n1m wł- 
prrunek Ojca św. PiU8& XI, który, jako 
nuncjusz apoetolald w PoIAce. w o,," ych 
Iragiczn)'ch dni&.cb merpn!owycb Ig:zo ro- 
ku nie opuścił W&rU&wy, cbocia.t g
ło 
mu niebelpieaeństwo i obN:nokią (iwą 
krrppił ducha w ł-rokie, modly lI",e śląc 
do Pana Zaeł.p6w o swyclęońwo dobrej 
.pra\\'y. 

a drusiej st.ronie wyrył/:) mR.pę Pol, 
ki z zamaa-niem poW, na ktćrem l'Of,l'- 
,:r8i
' się zwycięskie zm&g&Dia armji pol- 
kiPj z bo16zewlk&mi, 
t!ymi 00 opa.no- 
"II-nlll. ł:-:uropy Illtworzenia europejllki8f!'o 
z..'i,\zku bo16zewickieJO. Obraz Matki 80- 

kirj Czee\ocltow6kiej, um!Mlcrony n&d 
mapl\. przypomina r.. której orędo
- 
CI"'O bpra",;ło ..Cud Wi8ły" .... przedds.ipil 
JpJ Wniebowzięci&. 

lroDA: propagandow" rep
taC7jną 
I ")"konawczą a.kcji, &wiąza.neJ I meda- 
lem .,Cudu Wltlły", oddano w ręce mIo- 
dziel)' akademickiej. W tym celu przy 
\Aczl'lnym Komitecie AkR.deomicklm utwo- 
Ullotj Komitet Medalu .Cud WiBły". 
W mylll w8kazań Ojca bW., n,awołują- 
(,PlIO !",iat chrze6djańtlkl do modlitw. ł 
ProlAf-t6w przeciwko prześlado",aniu reh- 
!lii '" R(JfIjt, komltf't m"dRlu "Cudu \\ci- 
ł
'" wydal broazurll pl ..Prześladowanie 
lI'li!lji '" "06jl Sowieckiej'". Bf08Zura ta 
la'" iera bardzo Cł"nny I rzeczowy materjał 
:nforlTlllc)'jny do zebrań przpclwbol,;;zewlc- 
Ąlch. 7j!odnie z &kejĄ podjętą pne% Jł'go 

,"i"t.obliw06Ć Uatem Z d.ni& 2 lutego 1930 
roku. 
Cdkowity dochód . medali ..Cudu W
' 

I):' przezoaczono jako du na cele mi- 

nne. 
.l 
"
f) wzgledu komitet medalu ..Cudu 
\\'i6I)'" IfO",OO pragnie, aby ... roku bletą- 

'ro w ea.łej Poleu na ,..renie wOYIIUdch 
p
rlifij mogły -e odbyt obchody l()"lecla 
Cudu Wiały". 
Gotow8f!'o materjału lnfoMnłlcyjnef(o do 
tła) rodzaju sebral\ do8tarclY wytej wy- 
rnif'nilD& bl'08zura. 

raS'l1"C: UP6mi
tT1it. ,"r.}stki
 poc7.y- 
FI
.ItJ" w tej akf:jl, Komltf't "f'dalu "Cudu 
\\ II-Iy" PfOłIi, oby kdda parafjll czy teł 
kRtd
 t'towarZ:yt!r:enle katoU('kif'. po urzą- 
dzpn!11 obchodo\\ 7łotylo krótkie "prawo- 
7t1R.OIr: :'Iia podal1aIA i
 tych tiprawozdań 
f(
IHnle oJ'lfR('()\
any f'pf'cjAlny album PR- 
rn''1 I \'o",}', zlotom' lA' holdzif' Ojcu ;OW. Piu 
"0."; XI. który' bl'lll moralny uddał w 
"r.llclllie WiBły". 
n
rd7.o jP,,1 pntąl'lllnr, ab
 uwr(l'l!:dnin- 
.,.., "ownll't "pl'!ł""!: nab\'walllll J'll\rni"tkn- 
w
'('h ITIpdRIl ..Cudu WI';I
'" \\' lIo:\cl przy- 
najmn!pj jNI 11 r'f o pJ{7POlpIIlI"1.R dlli Illlrtlfjl 

?' ,''z "towaf7.
'''7.('nln. ł'onlrwał t'.lłko, 
II' 'y clol'hńd r. m('clnli przr1.lIH('7.on n na C('- 
mi,,) jnp, p\'7eto. o ile ksł.dll pOI"8fja I 
klltdll "'owsnv"zł'ni(' klItolIckil' JIOś\Vi
M 
od""wiednią fI'l'Obną kwotA:, \V tCll t;f'06ob 

;
....u zdob
d1:lcmy sic DA imponujący 
'u: fI 
.Io Phllja XI, notlząc
o chlubny t y- 
...

elkI8l'O Papleła Mw) j. 
- m
lu w
 si. 10.- OI'aZ 


PO.OBBKIB- - "'tek. as. II derpDJa l" L 


zł. 1.- za przeeyłkt). Wpł&ty- n.a.jwygQd 
nIej przeka.zywat pn:ez P. K. O. :\r. 5280 
na konto Komitetu MedaJu ..Cudu nad 
Wi&lą". Równiet i r82'-uitaty propagandy 
medalu 
dą uwz«llIdnione w albumie pa- 
miątkowym. 
W zrozumieniu roli, ja.k4 w Lej akcji 
mote od8(rać DucbowieÓ8two, Komitet 


Medalu ..Cudu nad W»ł- spe«:jainie ape- 
luje do Ducbowień.twa w parafjacll, aby 
wezwal0 gorąco zarzĄdy W8ZY6tkich sto- 
warzyazeń pe.'l'&fjaJnyclt, a. mianowicie: 
mętc:zyzn i kobiet, młodzie1Y męRkiej 
i teiJllklej do u rząd.u-1)'IA. obchodów ufO- 
c:syetości ..Cudu nad Wit!ł- u 


Poiska necuwistośc szkolna. 
Uroczyatości nie zagłuazo krzyku dzieci. 


_
 
 r:": _
 :
-
." ,r-;
£
 . "'


'''". 
 
'" . ¥'....
._ .. 
, '.J - '-(

o/": , :. ,
'
.. " 1ft :,'''rl--'';'''' ..;,r
 ""z 
.. ,.,.. '._ .. r v.... -'Ii:".I; -', -.::#.. l :.8:,'''': f,-
"2 

 -v - 
.:?
.

.

 '-

,;t;; 
,' . '. .
,.;. -:" " . y.;:;-'..', 
,'ł!'"'\.... ..... .,,7 .. .,.,.. "- łł-rł 
 łł'" - 
 
::
i,:/.

W: 
 ..,' ." : 
J. 

..- 

 
"' 


: 
:;i..
 -. ''''
'' "
'
 :. . 1 - 'F} -"'1 . . . . :J . 
 "i 
.'- 

.'_ F 
.' ł. ,. . ł _ 
, . 
-: .' 
."'.
' ' """ 

. ,... . ... '
:... .
.
 , ..
 .
.

 i".......

 . . ,,- ..., "''''.. 

':c- ....s '" -. ł:.... ". I ".' .4',

, 
ł ,

\.
 '- jtt"._ . 
 
"_'-"':f 
 '1:' 
 .,-
 

. i
 , r
 4, / . _' . 
,:'#.::i {"" "'..../ ::-;:.. . ,
.. 
ł-_ .. 

. '" ł 1".'\4 . 
 ." . 
. ,':' .. ' '
." ".".,,' . " 
;i 
. .

.. ' 

..: J n. . 
:'
J1 \
. . \ . .. 
.. ... .,.. 
.,. ..,t..... K.. 
r ... 
 - 
.;;..- 


W Radornju odbył siC £lilJt.a.tn-ej niedLie. 
li. :zjaa.d tych. k.t6ny ..wł
' Polską. 

le mamy bil8J18u wydar-kÓw I ZIfI, Le ...gra.- 
1.SJlWe" bilety, za. benzynę dla sI.aro6tów, 
z.a u
 "dobrowolny" w pochoda.te w 
stroju gln.lskim. łow:cltim, 2JII. .,kuchnię" 
dla legunów, za. budowę trybun.. Iót, in- 
stalacje radja iuL itd. Wnioekow&ć jed.ne.k 
na.lety. te ta ..tywiolowa - WIIotllfesł.a.cja. u_ 
czut pod bB81.em ,,\\-.i.da.I m.iI1d6I" ko&t.oW&- 
la grube tysiące. 
Nie mamy Q;est.a.w
enia ko97Abw podróty 
P. Pr&zydernta Hrz.ecz.ypospoditej do EBt.onji 
- nie obcemy twierdził, te była QID8. ltIy- 
teca;n
 - na.ton.:ast akceeorja jakie jej w.. 
wa.rzyazyły od "czerwonego ch.odnika" po- 

waz.y a na ..
 osobacb tC.oozende:' 
skoitaywsl.Y... zbyt k()8ll.oWne. 
DaJ!,enn:łci podają..zeoroko bog&t,y pro- 
gna.m. "Dotynek w SpaJe". A tu ,znów 7.nit- 
,u. gra.ti8owe z.aprowj8I1towa.nja od ,.gro- 
chówki'. poa7.Ą
 a ne. ..k'ie!b88le" slwń- 
czywszy. Ded7JIe koezbOw8.Ć. 
l"omnilaJnlBĄia jak 7.ara.za roz:pęd0i.l& ..ię 
Po wazyatkich kątach Polski - byle Da.- 
oz:elniozek kolejow) choćby D8/II\'(ń d)'&.al 
pod pię8cią IIwej tony w KorneWwie ma 
w giQwJ,e... pam.nik. Czy 1.0 go 00 kosztuje? 
Zbioene się wflrod podwładnyol:t... on wy_ 
płyn:ę DA ich kiesuuie.cb, 
A tymCUU!cm czytamy w pralne W8l'- 
sz:a.WBk.iej. te w kraju. uChod.z&cym za po- 
si&dający poW6Żny od.&ete.k an.a.lfe.betów 



. 


. " ". r.
 


odoz.uć .się daje k.a.t.astl'Ofa.lny bre.k mieJsc 
w szkołach powszechnych. 
h 106 zada. WIII'Iq BObie trudu obliczy I , że 
w okresie jesiennym beZ s1.koły poro6t.aalie 
kilkaset tys:ęcy dz.ieci. 
Be. nawet w stolicy. D8.d któl'ą ber.po- 
średnio Cl.uwa oko władzY w roku ubie- 
glym do 
 nie lDOgło w8tą.p.it około 
900 d%iecj z powodu bra.ku miejsca. a. w ro- 
k.u bieżącym Ik:l.bę :Ch obtioz,a.ją D8.. ka:'1a- 
strofa.lną już. bo - .si
gająC4 8000 d,zJecl. 
Ja.k podnosi praaa, w roku 1931/3:! spo- 
dziewać się nalety jesreu dalsz(!80 W!ZJ'O- 
stu licwy dzieci. k1óre n:e .-mfI
 &ię 
w az.kołach, co według wspomnIanych 
d7Jienników groz.i 'W&"
ZI8.wk! PO\\'I'O!\eID do 
okresu arnI.lfabetyzmu. 
Cóż :nam więc po a.k.ademjach, ba.nkie- 
t.a.ch. reprezen.t&cjaob. pomnikac.h - skoro 
lNLjp'-:lmiej6Z)' pomnik jaki bUduje sdble 
naród - kultura, 08wi8.t.a. w na.azym kraiju 
J!lkaaJ8.ny będzie na. wy
e. 
CÓŻ z tego, te Staa.Y6t).k.a, Z8JI1otuje. it w 
Pol6C(' w roku 1930 \\-"Vbudowano 1000 
pomników. c6t z tego. te jakicś ..wiR.d...- 
moki lJ\¥,It"\'BlYc.zne" ut.wierd7.ą nas c)fra' 
mi, że w Ha.domiu czy Spd.le b8......d" w r. 
b 300000 uc.z:estmików.. nieste.t... zanoto. 
"':ać one będą musiały'- ile d.z.ieci w wie- 
ku RZko.lnym r. 1930 i nMli;:pnych wlóczy- 
ło się bez m.otnoi;c: uownia się. nie r. włM_ 
nej willy, 


',:o ... 
t 
'. 
 
r..:.. - 
1«_ 

 .,. 
.'

 .. 
." . , ł . 
, 


I 
I 
1 ... "', 
, 
...
;t.li. 
9 


Jv!'t.} 
. . ... . ..' . """ 
- 

, . . ;;. t
' 
...........
 .
yy. 


".
.«?" 



. 


ł 


... 

 .....
 

...., 
:
,:J..
w ... 
.
 . '.}.
)o .. 


...... t -""".ot..

 
\ 



.,..:!. 


'io{ k 
 ił.:... .
 ,*, ....-
 :
..
.:...... 
.. -ł.;; 
"""'-'f
 . 7, .

, 
':" -.. 
-

...
 .
 ;;.. tł:.':i ....-:...; r 
. _ '","-:k
 Loo... .. -." " 

 .. .,."." "I' .
:..-; . 
- - ....h, 
::. 
 
_ :. 
.)._ .w -. . . 
 
 ," . F 1:'" , . .. 
tanków przed belgijsq perl). króle",.,klł na sLadjonie w Xamur, który 
na cel ten zamieniony został na prowizoryczne pole bitewne. 


Popis 


. . ..... 
 .
 


Skońcuc Z metodą kryminalna. 
Pod uwan rzemiosła i pedagogów. 
Nad pier\\szemi pędami roślinki 
cr:uwa trD8kliwa ręka - otacza je tro- 
lIklJ., zbl1t.a do promieni słonecznych, 0- 
słania przed wiatrem. 
Nad pierwszemi uśmiechami dziec- 
ka czuwa matka, a lada chmurka na 
dziecięcem r-z;ółku groma.d7.l w jej sercu 
obawQ i lęk. . 

ad pier\\"8zl'mi krokami dziecka- 
ucznia czuwa dom, szkoła, l"hronil).c go 
przed nlezdrowemi naleciarośr.iami, na- 
śladownictwami, przykładami, okolicz- 
nościami. 
Nad wychowaniem pokol ań i ich 
drogami czuwaj'ł wzgl
nle CluWat 
winny wezystkie 
lły państwa, narodu. 
Tymczasem drogi, jakie się wkra- 
daj, do naszych metod wychowawcl=lch 
nie zawsze 
 godne porhwaly '-:"'ba 
wiele z nich zal'ługuje na bezapelaCyJ- 
ne potopienie. 
W tej chwUi mówi' chcemy o jed- 
nym z przejawów wychowania ooło- 
dzif\&Y rEemieślnlczl'j. 
Od czasu do cza!'u do warsztatu, pra- 
cowni wchodzi z opU
7.czonym paskiem 
policjant i groźnem okiem rzuca na 
gromadkę uczni. Chlopcy bloon'ł, trzę- 
sił 81ę. Po którego przybyl, kogo zahle- 
r7e'l ,Po chwili wywołuje strói bezpie- 
rzeń!twa nazwisko... i mały cbłopak 
r.e ł7ami w oC7arh IlRldRrla czapkę kur- 
t'lOWO na 1'7
ło i id71f' do ..k..ymlnału...., 
na dni dwa... Ir7
'... Ja].. wypadnie. 
Za partrdnl ten sam los $potyka dru- 
glp(l'o,' tr7edego iM. 
W cię.IlU roku taki chłopak odwiefłra 
uTzędowo arp!lEt kilka naWf't raJY. Za- 
pytacie - za co! CZ)' ukradł co,... CEY 
dii'D&ł Itoio noeem na D

I
cj" 9_. 


8tr T 


rr.emleelnlczycb, w Izbach Rzemieślni- 
czych, w kuratorjach, w domach. rod
i. 
cielskich. Ktoś twieruzić zechce, ze me- 
ma innego środka na upór, zaniedba- 
nie lekkomyślność chłopaka. 
Niema innego środka? Twierdzimy, 
że jest ich sporo. Ten zaś, który wybra- 
no, jest hańbię.cym i w pierwszych 
chwilacb kształtowania rtu!'zy chłopaka 
zabija w nim wsr.ystkie 7drowe instyn- 
kty. Czy oto chodzi szkole! 
Skończyć więc z metodę. kryminalD4 
_ tego od nas domaga się troska O 
przyszłe pokolenia. 


lila Lekarski Kurs 
Dokształcajłj!cy dla Lekarzy 
w Ciechocinku odbędzie sie w dDiacla 
od 31, VllL - z. IX. 1930 r. 
Bhlro kwateTunJwwe znajduje się D4I 
dworcu, prog.re.m przewiduje cały lJ'U1ł'8g 
rozpraw naukowych. które wygł06z.ą: min. 
dr. W, CIIQdżlro .Wars.za.wa.. prof. Itr. S. 
Borowie.cki (Poznań}, prof. 1r. \\" Jasi
 
ski (Wiloo), prof. dr. K. Jon.;cher IPOZ.nań). 
dr. Cz. W rocz y ń.sk i V,a1J"Szawa I, doc, dr. 
W'. Czarnock: (\Varsz-arwaJ. doc. dr. Z. 
Mansiorski \\'a.rszawa'. dr. R Bernha.rdt 
(W8.1'8Z8.wa" pułk. dr. \\'1. Osmolskj lW8l'. 
sm.wa.). doc, dr. A. E!i!k1.orowioz. (We.l'S'l8lW&) 
prof. dr. Z Ra.d lińsk i (Wa.rsu.a.'wa), pul1t. 
Latkowski \ W3I"S7.8wa\ 
InfO\'ID8lCyj w 8pra.wie kursu uwela 
 
krctan Komilt.etu dr. Cz. Hoppe. Ciech":'- 
nek dworek "Or\.06". Uczestnicy ma.ią :ul. 
pewnione beZlpłatne m:6SZkan
 i 50 Pl'Q(:. 
ulgi w
:z.e powrotnej koleją. 
Opłata od uczestnika ku.rsu 
 dotycł1., 
od OSOby towarzyszącej 20 zł. . 
W az.asie trwania. kursu o-ibędz.e si
 
wyst.a.wa środków lekarskich. 


Polac, W NiemueclI. 


t 



a wsz).stkich terenach, gdzie mie- 
szkają. Polacy w 
iemC7.ech. zakońc
 
no przygotowania do kampanji wybor. 
czej do parlamentu Rzeszy, 
a Slq.sku 
Opolskim, który może zadecydo\1lll&ć o 
wprowadzeniu Polaków do Reichstagu, 
Polacr występuję. ze wspólnI). li6ł1J., na 
której figuruj
 nazwiska posłów pol- 
skich do śIQ.Skiego sejmiku prowincjo- 
nalnego, a mianowicie ks. Korlorka ł 
wójta. Bożka. Wszystkie mniejswścł na- 
rodowe w 
iemczecb błorl). solidunie 
udr.iał w wyborach do Reichstagu. Na 
wspólniej liście państwowej na pierw- 
I szych dwu miej
cach figuruj, nazwi- 
ska: kierownika naczelnego ZwiQ.Zku 
Połaków w Niemczech. dr. lana Kacz- 
marka z Berlina i ks. dr. Domańskiego 
z Zakrzewa. W najbliżHym c711.f'ie uka- 

 się odezwy centralnego komitetu 
w)'borczego Polaków w :\'iemczecb. 



, 


===:J 


A A D J O. 
Sobota, 16 sierpnia. 
Pomań. 7-7.15: Gimna&tyka poraDll&; 
13-13.05: Sygnał CZI\BU; 13.ffi-1ł: Koncerl 
lO"8JDofonowy: lł-l.U5: 
otowa.nia giMdy 
pieniężnej; 14.1
lł.:!O: Komunikaty gosp.;' 
16.
16.55: Radjografja; 16.:X--17.15: Kurs 
\\'rższy jęz:yka 
,; t';-.I
)-li.35: Odcz)" 
7 cyklu o dziennikarst\\-ie: 17.:fi-18: Od- 
czyt pt.: .,Histocja i przypadki"; 18--19: 
Program dla dzieci; 19-19.15: Nadpro- 
/l1'8m: 19.1;'-19.30: ..Ze ś\\-iata kobiecego": 
19.30-20: Interludjum muzyczne; 2O-
'O.15 
"Dookoła P01:nania"; 2O.1

: Koncert po 
pulllrny; U.l
: Gaw(lda reporterska; 

.30-2ł: Muzyka taneCUla. 
Katowice. 11.58--12.05: ::;n
na.ł csuu; 
12.05-13: Konc:ert gramofon.; 16-16.20: K.o 
munikaty Polsk. Zw. Zrzesz. G06pOO..; 16.20 
17.25: Koncer'\ 
on.; 17.25-18: Skrzyn 
ka poestowa dła dz:ieci: 18--18.30 Audycja 
dla d%ieci & Krakowa; 18.30-18.ł5: Roz:- 
ma.itośc.i; Ulł5-19: Codzienny odcinek po 
włekiowy; 19-19.25: ..W rOCUli
 cudu 
nAd Wisłą"; 19.25: .,Poprzednicy dziMejsze- 
go radj&": 20-.20.15: Intermezzo muzycz- 
ne: 20.15-24: Profrram War.;:78WY. 
Wua..... lUO: Pn;ejl:ląd pras\" kra- 
jowej; 11.58-12.10: S\"Inał c:La6U; 12..1(}- 
13: Muzyka tn'&mofOll.; 13: Komunikat me- 
teorol0lticu1y; 15..15: Komunikat I!'Q!IIPOdar- 
('?oy: 16.15: 'Wiadomości Tow. Kooperaty- 
stów: 16.20-17.10: 
Iuz
'ka I/,'ramofon.; 17.10 
..Kącik artystyczny LSG."; 17.25: ,.skrzyn- 
ka, pocz:wwa": 18-19: Transmisja z Krako- 
Wa. ProllY'am dla dr:ieci: 19: Rmmałtości; 
19.
19,30: Mu
yk!!. jl:ramofon.: 19.30: Fel. 
jetcm Pt.: ,.Praca w ,\ml!rycł''': 19.ł5: Cen. 
tralne Tow. OrJ1:a.niz:acii i Kołek Rolni- 
cz\'ch do 8W...r:h czlonkov. i OIt6łu I'Olni. 
ków: 20: Pra80W... dziennik Młdjowy: 2O.1rt 
Koncert popularny z Dolin\' Szwajcal'8klej; 
2:1: Fe-Ijeton folklorY6t
'('zn\" pl.: ..Przed 
sądem I!'minn
'm": 2,2,15: Komunikaty; 23- 

ł: Mun'ka tanecr.na. 


Czy sta.nę.ł na czele jakiego
 spisku 
..ant)'państwowego", 
ie... najproz.a.- 
iczniej w świecie nie poszedł wieczorem 
do szkoły dokszta.łcaję.cej. 

ie twierdzimy, że zrobił dobrze, 
uie twierrl7imy, że szkoła nie j
t ko- 
nierznościę. uzupełniaję.cł} w drodze 
teoretycz,nej zdob)'cze praktyczne ucz- 
nia . " on ję. ukończyć winien... mus!, 
a w57elkie zaniedbywanie obowię.zków, 
zwl
zanych ze szkołlJ., jE'.st karygodne. 
Ale czyt zaraz uciekać się należy 
do aż tak hańbię.cego, nieped&ł;ogirzne- 
go, nieludzkiego, niekulturalnego środ- 
ka. jak w i ę z I e n i et 
Czy to 
'ł te godne polecenia srodk1 
w)-chowawcze, które maJ'ł wycbowa
 
nowe pokolenie rzemieślnicze! 
Czy tę. drog
 ch("e !!Ię k
!:tałtować 
dusze młodl'go rzemieślnika' 
Najtrudniej o poczl).tek... plerwnf! 
poci'ł8ni
ie papierosa budzi gor)'cz, 
pierwsze 
tę.pienie w bramy więziemla 
jest przykre. bole!!ne, trap:icr:ne... ale 
zczaspm Idzie to Jak chleb z masłem. 
A w murach więzienia. .. nastrój... 
otoczeni£', wpływ... tp nie pozo,;.lajl). 
bez śladów Ila duszy dzierka-rzemiE!Śl- 
nllta.. 
Z tym ,irolkiem pedagogicznym na- 
leży !'koill'Z
'Ć, a oglQdnQć się. je
li kara 
b)'ć musi, Ul. czemś bardziej kultural- 
nem. ludzkiem, godnem. 
Do walki F. tym systempm wychowy- \ 
wanla młodr.ieży rZfOmie;;ll1ic7ej wzywa- Stopień kulturalny narodu Jest 
m)" wszystkich, a przedpwsr.
'"!;tkiem . . O na . .wieks'. s'ł- Zapl . 
r7f'S1.e rzemlł'Ślnirze. l'\iech nad tl). spra- e
 . -ł'. I "II!. SZ SI' 
Wił rozwinie "ię troskliwa dy!'kul'ja w na członka wsplcrająceao To- 
ciałach ped88op'6w !'rkół u7upełniRilł- warzystwa Kulturalno - O'w'a- 
cvcb. w cechach, Vi f.towarz)'szeniach I toweao T. C. L
>>>
Str. 8 


.sz.OWO POMORSKIE- - Pl4t... dDIa 15 alerpDla 1131 
. 


Zebranie Sekcji Agent6w Han- 
dlowych I Kupc6w Podróżuj,- 
cych. 
w ponIe:fzialek. dn. 11 BleJVDia odbyło 
si4:1 ... Grudz ą,dLu w lokaJu ..Piwiarni« 0- 
kocimaka
 zebr&nie plenarne SekcJI Ag. 
H&Ddl I 1\ up. Podrót- 
ebra.nie zaga;ł 
pł:zewodni
cy Sekcji p. Ant,nL! Górskl, 
Wltając przybyłych ałonków ora.z :zapro.. 
azonych goki. 
Dyrektor Z
zku p. Radojewski od- 
c=ytAl protokół z OIItatnleso zebrarwi or&Z 
zdaJ aprawozdanie & wykonanych uchwał. 
Naatepnie poinformował zebranych o koD... 
ferenc l l u P. wojewody pomonk.:ego w 
spraw e re&lUa.cji apec:jalnego prognunu 
goepoducz
 dla Pomorza.. pnyczem bal'_ 
dzo o_ern e uefero""ał IIpraw4:1 środków 
zaradczych przeciwko konkurencji W. M. 
GdailskL 
ł"ad sprawozdaniem wyv.1
a a!4:I o- 
tywiona dYllkusja. w której 8ł08 ubierali 
pp.; Fr6hlich. GOrski, Zur&l&lcl. Robińak.ł.. 
Mułowskl. Struczyilakl I Inni, 
Na.atępnJe omawiano aktueJnl\ spra
 
ł-danla prze« Ekspe:fycj4:1 Towarową w 
Gdańsku ofrankowywan.ia %Bóry transpor- 
tów śledzi do Polski. SprawfJ PO\\-Y
 
zreferował ",,1cepr&Z88 Sekcji p. Fróhllch. 
Naat
pnle porU6Z0DO sprawfJ wyja.zJu 
do Gdyni. w celu zbedAniA na miejscu 
motli""oAcl handlu zamorskiego. Uchwalo- 
no akon:ystat z wyjaa.du do Gdyni z oka. 
zji zjazdu delega.tów w Tczewie, który ma 
w ewym progre.m.le taktel:Włedzenie por- 
tu I unądzeil portow)'ch w GdynI. 
W wolnych gł068Ch I 'M1bk.ach poru- 
d Zb . aył p. Roblńaki aprawę ubPzplec.zen'e. a. 
po arazem. gentów handlowych w ZaJdadzJe UbMpie- 
O. W. wllpółdz.iałaU wonkowie organlu- czeil Pracownlok6W Umysłowych orea lIpra_ 
cyj ukra1ńelUch w Szyłach I Llaleczyil- wę urlopOw. Polecono Centrali Zw
zku 
c:a.ch czego dowodem zdemontowanie 111- dokła:fne zbadanie poruaz.oneJ kwee'l.jl ora-z 
kawki, która pn:ybyła na pomoc z 8¥led- zreferowanJe jej na 
pnem zebraniu 
niego majątku Lklleczyilce. Policja .twler- plenarnem. 
dzUa ponad wszelkI!. wątpliwość podłote- .Ka zeJtotaczen'e wlceprzewodmc'U\Cy p. 
nie ognIa, gdy t znaleziono kłakl 1 'lady Frohlich .złotył tyczenia p. Lotlnowi z a- 
podpalaczy. kvjl je«o 25-lelnleJ pracy zawodo_j oraz 
Jedna z wnuczek p. TyczkowskleJ, wezwał zebranych do s:otenla tyczeil Ju- 
uczenlca drugiej kL gimnazjalnej we Lwo- błlatowi, poc%em zamkD4ł .ebranie hulem 
wie, Z06ia Wlkal'l!lka, po powrocie ze ..Czełć kup!ectwu"ł 
zgliszcz do Lwowa, pod wpływem opi8a- Przegl.dy C ropagandowe bydła 
nych z.ajść rozchorowała III
 W I t ""-L- I 

yr8.Zlt muaimy z nuzej strony zdzl- POW ec e 01110_ m. 
wieme, te władze wojewódzkie w Tarno- Wzorem lat ublectłych Pomorska Izba 
polu dotychczae nie podaly do publicznej Rolnicza un:ądzUa. 2 przeglądv propagan- 
w'adomoścl tej nowej zbrodni U. O .W."- dowe bydła w powiecie toruilakim, dnia 
13. 6. br. w Lublance I Ił. 6. "" Gostkowle 
Amator6w-=- fo toaraf 6w prosi w porównaniu do lat u.bieJZ;łych znat 
Re,
akcJa "Słowa Pomorskie- :;:
s

o :

e
::
a


ł=
cf:d(731
1
 
g ak 0 t ° nadsYł!M'le fotografij Z j kÓw), a takte w ilości I dobon:e wy_tawlo_ 
. ualnego zycla Ich miast, n8łłO materjału, W Lublance wystawiono 
miasteczek, wiosek, orpnlza. ł
cr:nle lłO, w Gostkowle 163 sztuk. 
cyJ lteł. z naJZ;ród honorowych Izbv Rolniczej, 
. I)Qtzna

 Kom!aJa w Lublance medal 


Ostrożnie z grUbami I 
Cała rodzina otruła slQ grzyba mi. - Czworo dzieci zmarło. 
Strasznej. katastrofie ul
gła w lan- I łano lakarza. poczem pogotowie lekar. 
kowi3 )uyme pod Pozna,mem rodzina I skle przewiozło czworo dzieci w stanie 
:.
.: ':,/li\\'a Gondk.a.. zło
ona ! 
odz1- bardzo ciężkim do Zakładu Sióstr Sw. 
CO\", l ez.worga ,dzIecI. ", sprawie tej Józefa w Poznaniu. Pomoc jednak by- 
d

'laduJemy Się następuJ'łQ'ch szcze- la już spótnłona. toteż w cił8'u nocy na 
Foło
; . . wtorek Wsz)'stkie dziacl pomarły. Mat- 
". ubIe
łQ. sobotę o
clec rodZ1ny, ka dzieci zachorowała również, lecz 
St
m,"law liondek, nazbierał 
r
ybów, Btan jej nie przedstawia się tak grot- 
ktore przyrz
dzon? w domu. 
aJmnlaj nie I pozosta1a \V domu; ojciec jest 
Frzybow spozyl oJci
c, nat
ml.a
t calI). tylkt' l1!kko chol"}'. 
pra\\ le pot
a' ę spoz
'ły 
zlecI I 
at- Należy zauważyć, te w roku biet'ł- 
ka O
Jawo
 
3trucI,a me za':!wazono cym wypadki zatrucia grzybamI były 
w tymze dmu. ': 
O!HerO nazajutrz po dość liczne. W powiecie wrzesiilskim 
południ
l. . ?-aJPIerw. zach?roWaly zachorowaly po spożyciu grzybów ro- 
W,"LY'"tkle dZiecI, RodZica wIdocznie dziny pp. Dzieciuchowiczów f Winkow_ 
nie domy,"liii ,"ie. że choroba była wy- skich w Gultowach 
Iałych. Zatrucie 
nikie
 z8!ru.cia g!z.ybami, więc nie było tak ciętkie, że śmiarć czworga O- 
przedSlęwzlel1 wla,"Clwych 
rodków ra- sób nastlłpiła w krótkim czasie. 
tunku. Dopiero w poniedziałek przywo- 

-_ . 


Wąi DOkąsał lancerke. 
Wypadek z niebezpiecznym pytonem w Warszawie. 
w Warsza\\ie przy ul. Marszałkowskiej strictor", druJti zaś wąt. długości 9 m - 
2 :am,eszkuJe tancerka 
a Zabłocka, kto.. / ..Ph}"ton.. rzucił się na Zabłocką l pOk"sal 
ra ,wyst
puJe w kabarecIe .,
oulin Rouge-, ją w ręce i nOł{i. 
tancząc z w
ta.mi. \\'
te przechOwuje ar- 
a kn:yk nieszczęś1i\\-ej nadbiegli 00- 
1\'s:ka w kl
tce w. sw em mieszkaniu. Za- mownicy. kt6rzy zł{lodniałemu WętO\\1 nu- 
błocka od kliku dm węty nie karmiła. W cHi druiOeJZ;o królika i tym sposObem ura- 
poniedzla.łek 
o po.łudniu tll:'1cerka otwo- towali tancerkę. na której gad posźarpał 
r
r
. klatk
 I. rzucIła 
'ę
OWI. na potarcie I szlafrok. \Vezwany lekan: po
otowia pry- 
bohAa. Krohka schwYCIł \Aąt ..boa-coll.- watneA'o zastrzyknął pOką.sa.nej surowic,:. 
. 


CzerNon, sąsiad iest wSZJstkim 
niem.". 
Mieszk&ńcy ulicy Londynu, na której stoi hotel Harrlnaton, 
obecna ambasada sowi ecka, stracili spok6J. 
.Francu6ki d
!ennik katolicki "La Croix" Houae tak elę tali na niemJle są,a1edzłwo: 
p
ze. w nr. lł553 w notatce: z Londynu, te - "Mieszkaliśmy pn:es 18 lat w lipo 
uueszk
cy ulicy, na której mleści IIlę ho- kojnej dzie1nlcy. Obecnie jednak wyczu- 
tel Harr
ngton, patn:ą na ten gmach krzy wamy wyratnie, te atmosfera grunto- 
",'em okiem od cZ8;8U, gdy U6&d0wiła (ji4:1 wnie 1114:1 zmieniła. Nie mam nic prze- 
t.a:I1_ ambasada 
oW1ecka.. clwJro aamym pn:edsta\\lcielQm Sowle- 
. 
lezadowolen1U sw
mu 1 obun:enlu łÓw, sam jut jednak fakt bliskiej ;ch 
dah W}'J'aL, W}stoeoWU)ąc z tego powodu obecności napełnia nu rozc1r&tnieniem 
(jka
ę do. Z\\-iązku Wlaśc:icieli Sierucho- i lękiem. Wydaje mi &4:1, te byłoby Ie- 


 Z""lązek pn:yznał malkontentom ra- piej, gdyby Sowiety poszukały eobie ja- 
C)ę 
 uznał. te .Obecność 
rzed8tawiciel1 kiegoA IIkromnego pensjonatu w Mail 
So\\-l
tó
. w te) . P
YZWOltej ,dz.ie.lnłc)' ElI:d Road, dzielnicy proletarjatu Iondyil 
.p6u_
e Jej dobrą, oplD)ę, oraz pewu )ą". ekIego
. - 

lestety! powody podane pn:ez 8¥1a.- Co najwiccej niepokoi sąsiadów amba- 
d6w ..Har;tngton H01.l8e" 
kaz.ałr 8lfJ nie- 8&dy, to fakt, te po ulicy 
'ałęaają Bili: bez 

Y6tarcz.aJące do ",,)'ektimltowam& "amba- uetannie podejrz.ane indywidua, których 
88dora" 
kolni
owa. i jego h
8Btry. Zwią da wniej w lLf)'stokratyczneJ tej dz.ielnky 
zek ogr&n.lczy Sle WleC naraz;le do doma.- nigdy nie (jpotykano. 
gania się \\- dro
e sądowej od So
ołniko- Wszystkich tych niepn:yjemnośd było- 
wa. od8zko
wll.Il:1a . 
 "z.akłócewe lipo- by lIi4:1 oczywiście unikncło, gdyby wła- 
koJu w tyctU dzlelwcy . ściciel hotelu Harrington nie był go od- 
. Pewn
 bogala Amerykanka, park któ- sUWU za zbryzgane krw
 niewinnych o- 
rej gra.wczy bezpośrednio l: Harrington- fiar pieniądze bolszewikom... 


Za ślubnrm welonem klJl sie kto inn,. 
Zab8Wl1y wypadek w Pińsku. 
Do Pifuka przyjechał pn:ed kilku dnia.- brai dla syna najmłods
 czarnoo
 Lu- 
mi niejaki p. F.. z Ameryki wraz ze awo- BifJ. Wszyscy byli zadowoleni z tej ..tran- 
im synem i doŚĆ powatnym zasobem do- zakcji" lA wyjątkiem ojca Lusi który, do- 
!arów. szedł do Drzekonania. te trzeba zaczynał 
Cały PWk. a przewatnie wS1)ół""yznaw od najstarazej a nie od najmłodszej córkL 
cy p. F.. lydzi. Obl
li JeJZ;o dom. aby zo- W dniu 'Iubu Dn:yprowadzono pana 
baczy t na własne oczy Amerykanina. Na.- młodeJZ;o i pannfJ młodll za.słonicł4 wela- 
gle wśród ludności tydo\\-skiej gruchnęła nem (zwyczaj ślubny u lyd6w), Młoda pa- 
wieść, te p. F. azuka dla !llheJZ;o syna na.- ra stanęła pod baldachimem. rabin udzie- 
rzeczonej. oczy\\-iśclll pięknej, Inteligent.- Uł im ślubu I 'Poszystko było w najlepszym 
nei i nie koniecznie bOJZ;atej. porządku. 
Zawrzało w Pińsku jak w ulu Dzle- Lecz jakb było zdziwienie obecnyc:h. 
siątki 
tche
ow' odwiedzało P.' F 
 'IN'J- kiedy panDa młoda od!!łooiła welon 1 za- 
chv.alaJąc 
6J ..towar"
 lecz rnestety na- mialIt czarnookiej LuBi. ukazała ale nie- 
pr6tno. . DOPIero po Jakunś czasie jeden z bieskooka Rot&. . 
pośredrnkó.w znal
zł at ł siostry odrazu i Pan F. bardzo si, denerwował. kn:y- 
poś zaprow
Zlł do Dlch p. F., aby wybrał z czał przeklinał. ale wkoilcu uleJ;!:ł proś- 
ród mc
 iI!now
 . bom syna. który widząc ładną dziewczyn, 
ó 

ecz
lścI
ł wszyet]ue cztery sioatry' l ZItOdził aic na t4:1 zamianfJ. uakutecznioną 
C ł d r l .po UDa e,fro kupca były bardzo pn:ez pomysloweJZ;o ojca urodziwych có- 
a ne J po dlulruI1 namyśle ojczulek wy- reczek. 

 --- 


POdDalaae Dolskich folwark6w. 


"Czerwony kogut" 

. "Lwowskim Kurjen:e PorannymM 
fnr-.. 
37 z d. 13. b. m.r czytamy w wiado- 
m"ct telefonicznej ze Zbarai& pod dat4. 
10 b. m.: 
- ..Do szerPgtl zbrodni ukraifw!kich 8&. 
bo
tfstów popełmonych w 06latni.ch 
dniach prz)'byv. a nowa. Oto w nocy 
2: czwartku na piątek podpalono folwark 
Szyły koło. Zba.rata. włunołć p. Zofjl 
Ty
zkf)':'''fłkleJ. Bandyci z U. O. W. podlo- 
t}:h :gll'!ń rÓwnocześnie pod sterty, lllaj- 
J.lIP.1 dom mi
zkalny. Beatjaletwo "hero- 
J6w omal nie pociągnęło za. eobą ofiar 
w ludziach. IZdyt podłotyU oni ogleil 
: t":p' ch miejticach pod dom mieszkalny, 

torym w krytycznej chwlU IIpały &rzy 
kob
ety z IIześclorgiem nieletnich dzieci. 
wnucząt P. Zofji Tyczkowakiej, do któ- 
re) zjecł:ła.ły na wakacje. Pn:yp&dkowe 
Ob'ldz,enle 
ię córki wł&Acicielkl majątku 
p. V;ikal'llkIe), tony oficpra rezerwy ura- 
towa o wezystkich od spalenia lIię' ływ- 
um.. ,Z
8.1armowane krzykiem dzJed 
w blehtme, z1olały ucłee do ogrodu. 
PodkreAhć Il...łety. te w &ej zbrodni U. 


- ..... 
.J- 
 . 
Mogiem otrzymaf doskonałl). posade 
700 :!oł. miesięcznie f jednomleslęczn)' 
platny urlop. 
I (O, 
Niestety rozbiło się - Ja bowiem 
w)'szedłem 
 zalożenia" te należy mi 
wpierw użyczyć urlopu. 


Terminy targów remontowych 
na r'omorzu. 
Pom
a lzb& }{OIWUd zawiadamia., te 
targi koni remontowych na Pomorzu, kto. 
re miały się odbyt w czaaJ.e od 1&-
 
sierpn:a Zo06taly na podstawie rorLporzą- 
uzenia MlW8terstwa Spraw \\'ojskowych 
pr.zeloSOne na koniec pażdziernika wzgl. 
poc
qtek liawp&ó& br. blihl.9 terw.uy 
L&rguw opubl1kO'Wane będą pOwie;. W tym 
cza
e będą 
upyw&De kowe rlWlonWwe 
w da.ialy ID ciągu w D.ieogre.nia.ooej i10 
ści 
Wobec powyweso odwołuje się targi 
remontowe. kta"e miały _ie odbyt; 
dnI& 18 me.rpWa o godz.. 8.JO w pruszczu 
Pom.; 
d.n1& 18 alerpn1a br, o 8
. 1.00 w 
TucboU; 
dnia 19 aierpni& br. o gad.&. 9
 w 
Chojnice.cb i 
dnia 19. llierpnł- br. o gou. 13.15 w 
S
pólnle: 
dnia. 20 sierpnia br. o 800%. 12.!1O w 
K()I'II-alewie; 
dnia 20 sierpnia br. o 
 1600 w 
&cieniu. pow. Chełmno; , 
dnia 21 Bierpnla. br. O BOd1\. 9.3) W Ja. 
b
onow)e, pow. Brodwca; 
dnia 21 aierpala br. o godz. 15.SO w 
BrodIUCY; 
dnia 22 P!irpnle. br. o 800&. 8.00 w 
Ciborzu, pow. 8rodnica; 
d.nw. 22 alerpnJ& br. o eodz. 13.00 w 
DziaJdowie; 
dnia 23 sierpn:i& br. o gO1.%. 11.30 w 
ł"oweJJIDlJMcie nJDrw. 


łi 


.


 


bronzowy p. dr. Meyjerowl zu Boxle 
raz list pochwalny p. Józefowi Cza.
 o. 
skiemu. zaś w Gostkowie medale Br
O
. 
p. Karolowi Kubanowi z Papowa za me 
krów I jałowic. P. Witoldowi SzeijB
ru
 
z Rogowa za buha.je I wyatawione lelllu 
krów I jałowic, oraz p. Józefowi KOChi1"Upy 
czowl z Papowa równiet za lO'uPę itJ wl . 
jałowic & pochodzeniem. 
 I 
Nadto wydano naj{ród pl8Ilię2ny
... 
ł
ą sumę lł31 El ...... na 


Giełda poznańska. 
'eza_D. 13 sierpnia )930. 
Paplel'J proceDtoW" 
(Kun w procentacb nominału) 
':'0 Po
yczk
 konweuyjna 54.75 P. 
!I 'o 
hltll. maaola Pnzn. z 1927 r. -95 P. 
ł lo lioly zaOlaw. konw, Pozno Ziellatw K 
12,50-42. P. a red. 
Akcie b_Dko.., 
(Kun w złot)'c:b la l akcj
 
Bank Pobki I em. z116.5 P. 
Akcje przemyllow., 
(Kurs w rJotych za l akcj4:l) 
:eglelski H I cm. zl 45,- + . 
Tendencja IIpokojna. 
Kur. zlotego. . Ozi' rano DotoWBn 
jolora w obrolach nleoficjalnych w W a:z
 
3.8865 zł. w Gdatloku na Warszawa: 8.89 zł WIO 


r. m
rkl nlem
 I iluid. Id. Bo 
PObItI, oddzlal W POZD8111U, placił dziś 1
 
mkn. w dewizach 212.44 do 212.74 zł, 1I

6wk 
212,04 zl, za 100 guld. gd. w dewizach 173.': 
do 173.42 zł, 
ot6wk4 172.82. 
Giełda warszawska. 
Warszawo, 13 sierpnia 1930. 
Waluty. Gotówka, 
Dolar SL ZI. n.: 


l)e'Po'lzy 
trano 
Nowy Jork, czekł 8,90 
Nowy Jork kabel 8,911 
Londyn 43.39',. 
Pary. 35.05 
Wiedetl 125.93 
Pra
a 26.42 
SzwajclII'la 173,30 
Holandja M9,14 
SElokholm 239,60 
Kopenhata 238.92 
GdaJisk 173,48 
Berlin 212,80 
Tendencja pn:e\\- atnle elab!lZa. 
l'apierl wartościowe 1 ob1Jpł;Je% 

/o pot. konw. 
4e/o potyczka lDwest . .. 
ll.
e 11' dotleJ&. 



rzed. 
8,92 
8.931 
43,50 
35.14 
126,24 
26,43 
173.70 
360.04 
240.20 
239.52 
173.9) 


!rup. 
8.88 
8.891 
43,28" 
34.96 I 
125,62 
26.36 
172,87 
358,24 
239,00 
238,32 
173,05 


55.511 
111,50 


. 


00,00-165.00 
OO,Lo- 71.00 
OO,Co- 8,75 
00,00- 25,75 
00,00- 15.75 
00,00-111.75 


Bank Polakl 
Bank Zachodni 
ModI"ztoiO"lt 
Lii POP . 
Slaracbowl
 . 
Haberbusch ... 
Tendencja niejednolita. 
Giełda zbotowa. 
'ez..6, dnia 13 oierpnia 1930. 
Warunki: BaDdeI burtowDY, pary1et h- 
ud. laduDkl wagoDowo, dostawa bJe. 
łltc" u 101 kg., 
S&andardy: a) tyta 696 gr. (118,5 r. 
w 11.). bl pszemcy 
3 gr (128.0 f. Vi 11.) 
eJ Jec:z.mleola 673 gr. HU f. w. b.). d, 
.Ceny orjentaciyne" 
parytllt Powali. 


. 


OO.OO-fI 2.5 


Z,to 
UllpoIIOblenle elabe. 
Pazenlca 
Ullpoeoblenłe llpokojne. 
Ja:czmlcó prumiałowy DOW, 
Uepoeobienie llpekojne. 
Jęczmleil browarowy 
USplJBoblenle spokojne. 
Owi.. star. . . . . . . . . 00,00- S4.CO 
Owi.. nowy . . . . . .. lP.oo- 20.00 
Vlpoeobleałe apokoJne. 
Milka iytnia w wł, worka,h wedłua 
Urzędowo ualaloneao Iypu 165°1.,). . 33..5J 
M
a pl'zellDa 69'/0 wl work. 52,00- SS,L6 
Uspoeoblenle _pok.oJne. 
OtrCby ty tnie . . . . 12,50-13..50 
Otręby pszenne .. . . 15,50--16,.50 
Rzepak .... . , ,46.00-48. 00 
Groch VlctOrja t.. 43,00-48,00 
Ogólne uspOllOblenle llpokojne. 


31.50-33.00 


31.50 - 24.00 


26,00- 2800 


-==--- 


Bezustanne zmiany a1moeferyCZJIf' 
przysparzają p&Iliom wiele kłopotu. Dl' 
tylko, te 8'l.&le łudzi nu zdradzIecko pięk- 
na pogoda pod W'.tgle1em ubioru, ale po- 
za tem po7.08Iawia memlłe ślady na ko- 
biecej twarzyczce. Upały 1 słońce działa 
ją ujemnie na wygl
d. daJej aktualne w 
obecnym se:ilomle sporty. jak równie! 9:'1- 
cieczki nie odbywają lIię tet bez pozmta- 
wienia na cerze czy to śladów zmęczenIa 
czy pewnego rodzaju Janledb&nia fizyCZ: 
nego. Jakkolwiek We nalety z jednej 
_trony unilkat tych rorzrywek letnJc:h. któ- 
re ta.k z.be.wlennle wplywają na zdrow
 
wygląd człowieka, to jedna.kte z drU8'1'J 
81.rony nalety specjalną uwll8fJ zwróCić r: 
śWlety I miły wygląd naszej twarzy. kt. 
raby mimo r6tnych ukodliwych czyDM- 
k6w z.achowała swą mlod.ziei1czoAt. Sku- 
tecznie chroni cerę przed Z&b6jczem1 zrola. 
namJ atmosferycZl1eml a równlet zapobie- 
ga aku1Jrom zmęczenia 1 podratnleD
 
skÓry. po :flut.Mem utywan1u sportu Dl' 
zm"rn.ie uprosz.czony środek kosmetyczDY, 
k.tóry IAwiera właAclwości pudru I k.rem
, 
_ tym produktem j88t pllder-łtrem .,Ur a . 
Po kil\oraz.owem zlWtoeowanlu powyts Zl - 
1'0 lIrodka, katda. z pad p"zekon& 
ię o 
Jego n1elbędIlOl\ci. Waaza. M;5s 1 



 


Czy leste' Jut członkiem --ł.-f 
Czerwone.o KP7-
>>>
Ministerstwo oświaty odmawia DODarcia 
 Zagranica wYrabia Dulskie film,. 
katolickim I narodow,m InSMuGom ołwlatowym Czy ni. odbije się to uJemnie na naszej wYtwórczości kinema- 
Jeszcze )eden fIJołek z loczki pomaJoweJ. tograficzneJ? 
Gło8 LubeMki" omawia w num. łów W
olenlowycb &1e najbe.1'dciej Wkrót.ce nadesłany Z08t&nie do Polski Aleksandra 2abczyński
0. Zofję Grabow- 
"-kAS -łJbw8IDCTJ 
WYcb dziwnym --'- J e -lA ' fak + ...... p. Godec - pierwuy film polskiej produkcji ..Par&- skll Wiktora Bie
ańskiep'o, Tadeusza. 01- 
Z1I "J poł b i ""1-- lO'" ... .... mountu". mÓwiOJlY po poliku. Brr.mienie 8Zę, wl'Cl8ZCle małego Stefka Rogull!klego. 
dla tnBtytUCY
 8 
yc . 

0J'Zł.- ki s a m we s w e. ł do siebie p a s t o r a tytułu ustalono jut ostatecznie, Film na.- które@ rewelacyjne zdolności filmowe od- 
Wyeb, z,alnleBZCzOny W naJltw18lD!lzym S e I f e I d a, utnymujQoCego uniwersy- zywać się b(ldzie "Tajemnicą lekarza:'. kn-ł śwido rei. Ordński, realizując swe- 
dOsewplarzu ,.Przeglfj.du ośw1ato
eg?": tet niemiecki pod Lwowem i z a c h ę - Zrealizował KO w parYl.lkicb zakładach Pa- IW "Janka Muzykanta". Po skoń-;emu 
eg _ ..Jak 
ynlka z W) kun. dZlałaJIj.- c a ł g o, żeby pnesłał do ml.nistel'8twa f8mountu retyser Ryszard Ordyński. obsa- dru;zieł!'o filmu polskiej produkcji Para- 
na tereme województw zachodnich wniosek o 8 U b weD c j O, a może mif'Ć dę zaś dobrał sobie pierw6zor z ędną. Zawl6- mountu. kt6re
0 tytuł brzmieć b
dzie 
ca odujQ.C& instyt.u
ła oświatowa. "Tow. na.dz4ejO, ie jl,ł uzyska. Putor Seifeld ra t.R.kie u.sy sceny I ekranu poIlIkiego. jak: "Gło! serca", retyser OrdvIiski niezwłocz- 

ytelni Ludowych, jedno.z n&Jpowa! rzeczywiście p(Ji8tawił wuI08ek o Z8.1!Uek Marja Gorczywka. Ludwik Solski. Kazl- nie rrzystąpi do zrealizowania trzeciego 
l 'e J 'sz)'ch towarzYstw polskIch, pośw1ę- w suwie pneszło s i e d m i u t y e I O c y mien Juno
za - Stępowl.lki. Zbyszko Sa- filmIl tejte produkcji p. t. ..Smit'ch Pan; 
D '..r y cb siO szerzeniu oświaty POUl.- z ł O t v C h. wan. epizody zaś ltTajl\: Halina. Bruczó- by". któr
o obsad
 podamy w najblii- 
aj..... ',. I wna, Paweł Owerllo i Jadwiga Nowakow- sz
'ch uniach. 
ssko mej , figuruje u m I e s -z n Ij. II U - A wJOC Ministerstwo przychylniej ska. Premjera t.ego filmu. b(ldl\cego zapo- Jednocześnie nakr
ca'ha bęw p pOIska 
!!Ił subwencyj... d wa t y s I 
 c e zŁ UBt08unkowane jest do uniwersytetu czątkowaniem nowej ery ItinematografJJ wt'l"Ija wielkiego wystawowego rewjowega 
Sie od rzeczy będ-zle zaznaczyć. ie na niemieckiego - 08. którego czele stoi polskiej, odbf;dzle się w pierwszych dniach filmu p, t. "Parada Paramountu", w któ- 

uOJe tę skł&da lIiO zasiłek dla Unlwer- puwr Selfeld - aniieli do Uniwersy- wneśnia. rym Kra cały zespół ł!'wiazd Paramountu 
syte tU LtWowego w Zagórzu 1.500 zł., tetów LUdowych T. C. L. w Dalk&ch i W tych dni&ch wyjełdła do Paryła DO- z Garą Bow i Maurycym Che\'alier na 
oraz !'uma pięćset .ZłotyC
, wypłacona Odolanowie. a przyczyn naleźy sr;ukać wa 
ypr
wa. rilmo w ":,, aby zr
!l-lIzowa
 czele. Do filmu lelZO dorobiona b
dzie pol- 
. ko zasiłek dla Dlezamo:rAlycb słucha- li tylko w tem, że te ostatnie oparte SI). drut!! t
.klt f1lm po
kle) produkc)J "Para- ska konferensjerka. klorą poprowadzą ar- 
J& k CDiwersytetów Ludowych na wy- na zasadach k a t o li c k I h i _ moun
u. 1)'m razem re2yser Ryszard Or- t\ści lak lubiani. Jak: 
lira Zimińska i 
CZAI d Gdynil Raze dwa t I d c n a r o dy6skl zabiera ze sObą do Pary ta na.stę- Marju
z 
laszrń3ki wedlulZ tekstu, bpecjal- 
cieczkę o m ys ę.ce. o w y c h I takle z&88dy wycbowankom I pujących artystów: lanin4: Rom&nównę, [Ue naplsanf31ZO przez 
larJana Hemar&. 
A zatem Towarzystwo Czytelni Lu- swoim wszczepiajlj.. 
dowych na sw'" zasa.dnlcUj. .działalność Antyre
igijny i antynarodowy kie- - - . . ' --- --- 
oświatoWI,ł n
e d(J8t&ło an
. gro s za. runek poht
ki ,Mln. OItwi&ty staje sfO O w6dce W berlinkach 
Sie dostałY r:adneJ subwenCji ani Unl- coraz wyraznie)6zy". - 


ytet Ludowy w Dalkacb. 
ni Unl- T
le "Gł?6 L.ubelsk
M. Ze swej strony _ I _ I .s cz u m ambasad r e 
IVeTSytet LU
OWY w OdolanOWle. P!- dO
&Jemy, ze ,me dalej, jak 12 bm. Ka- O mi CZ"l . O Z . 
minięcie to J
st tem wldocznie,J6ze. ze tohcka Age?cJa Pr&!owa zwróciła uwa-" .".. . " 
IV t)'wże spiSie figuruje suma 22,700 zł. gę społeczenstwa na sławetnego naczel- ..Sucha Ameryka pragnie koniecznie ..odwllzyc gardło. 
wyplacCn& UDlwen)'tet

 ł';'dowemu nika wydziału tegoż ministerstwa p. Oetat.nioe wia.d.omoiQ z d.2.i
ZW,)' p.I"OI.Ii.. toW&Di nie por..rz.e.bOWwi p.I'2.eZ. c.a.łi\ n
 
IV Szycacb. a na nIei6tnleJl,łcy JesZC'le w G ł o W a c k i e g o. z racji pisma, jakie bicji. któnl. nie pme6t.&je byt ne.jctek&wEl'l4 wyor:ekiwa.ć w wi
niu na roz.prawę. Do_ 
roku sprawozdawczym, bo otwarty do- Wtstosował on .do wojewody blałostoc- lekturą dla. cz.yt81
 w St
ch Zje- ty


 iBt.ni&y w NJW}'m Jork
 tylko 
piera w końcu marca rb. uniwersytet kIego w sprawie zasiłków na cele bu- dnocwnych, zao
ugU)ą 
 sIe;J
 
.ma.... m1eJskle sąąv 
e dla 
1at":lama drob_ 
Sałęczowie uchwalono sześć tysięcy downIotwa kOŚoCielnego (patrz Sł gę: w HrooklYDle 88811CI pl-ohlłHCY)DI od- nych pr.zekroczeD. Jak z&kł6ce.me porządku 

łotycb" Dlaczego .Ię tu dzieje' Pom." nr. 186 z d. 13 bm. str. 1, artykui / kry.Jj i skOlDf
kowalii ol1.\rzymie skla.dy publiawe
o e
. 
 W
tonie 8.lI1ba.- 
W 'dnia. nam to 0.'--1_ ojw1a- pt. Nieełvcbanw dokumem" ) 
ków. OO8WOIlyc:.h na 
esz.ło półIonI. 5dor- .&llB'lelakl. 8lr Roilald Lin
y. 0ł:rz'y- 
;) J .... . -- .... '" I .' m.tIJVlOa doi&a"6w. Jest 10 D&)więk8ze. koD.. mal hst od ł-latya.Dego P
JOIIll8ty. 
łowy": Z pisma tego wynik&, ze na cel.e bU-I fi8kat& w dotychOL88OWej historji prohi- IDIIojc.n. mi88t.& Cb&rJottesviJ«I w Ift&nie 
_ "Unlwel"8ytety Ludo1ft w Szy- dOWDlctwa .k
ci.elnego w kAtolickiej biICji. W jedn,ym z doków miejskicl1 w Vil'ginia, w.lywający 
 aby dal dobry 
cach i w Nałęa;owie stojlj. na IitanO- Polsce róWDlez Dlema funduszów pań- 
wym ,Jorku. .agenci 
,ibicyjr.łi 8kon- pl"Zrk
d 
lemu 
orpusow
 
yplomatycz... 
wi
k.u m i ę d z y - w y z n a n i o W ym stwowycl1... . flskowali trunki wartOŚC! 
30. t
s

 do- nemu ,I w)rz.ekl. 81ę plTlywile)u. który u- 
co my nazywamy I i b e r a I n e m. A!e 
zlęhl panom naczelnikom Go- 
ów. ukryte. w olbnYID1eJ, Ime)
I
J 00r- pi'awnl
 zag.r'&JlJCt£ne 
Istv.-a. do 6p!"O_ 
d . I d I't ze I pol decklm I Głowackim znajdujlj. się zato lince. BlUil\Ce) dl() wywote:ma śmlect. lm_ w&d.z.ama U"UiDok6w na ",łasny u2ytek.. Am_ 
Po \\ zg O em po I yc ym s ecz. t' ł t h któ si' prezą pnzemyC&Dia z.ajmowali się w tym basador list ten zb)-ł milczeniem Poiobl1(Y 
nyw uniwersytety te uważane SIJ.. o- l
łce 
 o. yc. re O o!larowywuje w
padku urzędnicy miejskiego W)'dzl.ia.;u wn8.t\ek zual"llył się poprzednikowi a.mba.- 
gólnie Ul. .ekapozytury ..\VyEWOłellla"" o row() me... pastorom Selfeldom. s&ni.1&rneg-o. . kt6ny wywióU8zy śmiecie, sad
 sir Esme Howaa-dowi. który w od_ 
Ł-niwe'1'Sytety Ludowe Towuzystwa mające b)'ć wy&ypaJle na pelnym Oceanie. po"",iedr.i na &11alogiczny list od inne,go la;:. 
Czytelni LUdowych 84 P o m I j a n e Pamiętaj, że dobrze zorganl- \\-Tacali z ładunkiem 7.11oka.za.nych t.ruJlków, natyka. przesta.ł sprowadzał trunki dla. 
przy rozdawaniu subwencYj. gdyż zowany Czerw. Krzyż w czasie Sądy fedemJne w 
owym Jorku. są tak I ambasady. 
praca w nich ope.rta j_ Da za.sadach wolny wzmaga szan.. zwy_ pJ"Zeclą.to.nt; spr&y.-a.rw o pogwalceme ust&- . 
r.e I i.g j I k a t o I i e k.i e I. poł
Yczn1. chtstwa. 
=
=
 ł:ą

 =: l , Egzamin końcowy w %eńskiel 
811J me eksponuj... a Jak kałde
 suo- Smole RoIn. w Kowalewie. 
le przystało Ul.Jmu,. stanowisko a- -- - i 
pa.rtyjna" _ ,o _ "* ...",' p"".." ..J .' ł 
. , Dnia 31 liopca br. oUb)ł 
 egza.min 
Sacze1nikiem Wydziaft »wiaty Po- .A (' ,'" . .,
. · '" 
11f.' '
.- 
..
. :/t""

:' b¥:.

' 

=---:" :...J I ' 




: 

;:O
:
ol:;
,::j
 
I&"'zkolnej w Ministerstwie W. R. i O. ',' 

 ., ,-' . ;";,,,. .;. 
 
.
., Rolni:z4, 
Z8m'!D roz.począl się mszą św. 
P. je..4 p. God ec: ki, od kt6rego w wy- '. N
.. .-ł:::....

 '. :.' ('
"'.
.:,.' I odprawion& w kO{;ciele miejscowym" po- 
cokiej mIerze podział subwencT.l 
- · - " .
. 
 ."....ryJ::!. 1 I cz.eID: pr.l.
81.I\Pi?no do 

now&n.ia u_ 
dowychzaleEY. _ . ,

...;
,
 t-f$.; '
if:1 . ' r ,:":ł .'.. ':'
""
.".'.,-'" .. '..;'
 1::I
lch,


naS
r;le
,rz,e
h 
-: .,Na }edneJ z aUdJeDcYI. Ji». Go- .;
. .... ." ''1,,
'''' 
.. 
 . . '!. " . pań: Gajewsldet IWa.J1OWs.kiej .i 
faTji do 

kl oświadczył pned5tawlclelowl .tł . ,', _ . t.: ' .. Phu:l, oraz za.p
 g,.;cie m'eli BpOSob.. 
na.qz)'ch uniwersytetów, przedstawia- . ;-;i \ r.H#- 
 

 . ..ot 
 f" '"' DOŚĆ przekonać 
Ję o nale
 tern w:rkol"£Y_ 
jłC&mU sprawo subsydjów, że uniwer . :'/' , . .. H \ I . . .  f. fi' . .
 . ..... ': _ ....... stl
,n:u kursu pl"7Hl ucwni
e. 
fro 00"'0- 

)-łety w Dalkacb i Odolanowie mogo r , . h 
 ; ... 1 
j dnły tr
fne naoęoł odJ)()Wledz.1 na zadane 
tylko wtedy liczyć na za.siłki rZ4do- "" ,. _ 
 ...1 ,f 
....,. . l f '1!.., z.a'p
.tame. z za.kresu \\ rkłada.nych .przed_ 
, T h . ć b"'" ł d let l 
 -, ,t. ..... \., 'jC' '&\. '" , 
 t',:' 4 . .' ," ,1.. m lOt 6w. wygł062.Ol1e refel'a:}. a także "\II y- 
we,. J
s -ł wyc owywa ., 

 m o z .;.-:....
..... 
. C U' ł 
 ';, , .
 . ' 
.. 
 Jo" stawa prac ucrenic z dz 'edziny p;ecl.8lIia.. 
bard
leJ 
 :,Iudowemu . Czy pan na- ...' . 
 
 " I ' '" ' "
 . "" 
.. . J:.' "QI W/i'lia.. p.r7.ygotowania konserw zimo- 
C7.elDlk OSWlaty P Oz&!lzkolneJ rozu- ,'. "t.. '__...t_-...
'. . . ',!'"fll, -0_, 
 
...

 w"ch . 8Z . "Cia . kroiu . haf\u i, p , W P 

"w-j e 
mie przez .,Iudowość" li'njo społeczn, I" ........

:;;:;.
;  ::;. _. 

-
,
 
 "'., . +"-"";,:

 . mil:1z
' jedną 
ią 
u a'''d;.ugą, 
..W)'zwolen1a'" A więc Unjo ant y- '...
. . ,
". "" 1111!.' __ . ' -:- , ' _ v ..t--.;.j. . :. .. 
 . ."
:.:
 WYkme.ł) h ' IlC7Rn
'.:.c..8l.(,I't'(( ćw'..c:z
ń gim.n&. 
r
ł
OWł! ". - ." .'
 l
: .":-,. ;:;

' i.. j : :::..;, 
' 
 . i: 4"' 
 .
.. . 
 . .'..
' . t, ."1. : . 
 . ' . :'_ . ""' . "' . ' . ;' :: ' 
 ' :


w;
u
:ł:
t


;o:nł:

 
L.e w ud
elan
u subwencyj przez : 

........." .... .'. \...,' .'" 
  ".' _ - te i strona 
'chowania fizyCZDI'f!'O stała 
P8:& Godecklego Jest pewna metoda "....
 '

" '.' -
 

.,; ..' 
 (I;.' . '",. .,
.  -' na kurs'e na odpow;edllim poa;iom;e. 

£
 

i

*:
;r:
:1w= .
' 
. . 

ł-
 (.
:r:'

.' ;'Y . ':.. :-:-
. : , 
' , 
 - , ' ....'.. . 1 .. ..: . . -,
 ., - . ",
.. . 
-. . .

 . 
- . .
 . :
 . ._ .. 
 . 
_';; . 
 "':;;,.';'

';:
: "'::"::": :::.;. oc.:,'::
 
popieran)"m odpowiadał na wnloeki O ' .. " 
,_' r--'_. -, 
łY one dot
1 w 
Ch 
)a.ch 
 
!!Ubwencje. F-fl'CIł 'If . 
... - 

. . '" ,.-..,l.. ...... k
'8k!OCh. 

śprewu)ąc doWCipne plO- 
Charakterystyc
 jest cechlj. pol 1- , __o .:
i--. _' // 


 :',: . .':.:
' ,,,:.' :: 

 ''::-,'
... .'. . 
::;::i.. s6Dki układu naoc.zycil'Jki P. F'ietkówoy. 

Yka 
l. Godeckiego, pomijanie Unl- :\a przemó",'iooiu przewq11iOzącej Kura- 
wers:rtetów Ludowych T. C. L.. cha- Na takiej łódce rowerowej podję.ł podr óż paryżanin Rene Stevard z Paryża tocjum p. Gajewskiej Ul"OC2:)"6toAł egzami_ 
rakierystyczne popier&Dle uniwersyte- do LondJ'Du. nacyjną za.końaJOOO. 


'ID'. - 


.. 


'. I .v.-;JIIIII!......... - 


" 
..... II *Y .. ... r. 


b. 11 


, 


/ 


TADEUSZ UHMA. 15 
Przed ",rakiem. 
. . 
(Clt« d&Wy). 
Ra.z dostaliśmy &1armuję.cy list. 
A! przychwycono rozkazy. te ban- 
da d1'w8l'llyjna o północY ma na- 
Paść na nu w sile 300 konI. Nawet 
"
Iy Nan, trzy dl'Of)i, któremi miał, 
rt
ć Bił)' boluewkkie miel Um)' 
naJdokład.niei podan3 Mnie wytmacz
 
r7.ono środkowe stanowisko Podc7a,...kl. 
kt6 ' 
rego zapewne poznacie, stał na pół- 
!.[)C ode mnie, a na południe stanlj.ł pod- 

ułkownlk Kułwlet. straszny miłośnik 
1'r&bin6w ma!;zynowych, aby przywi- 
ać nadcię.gajlj.Cych ośmioma muzyn- 

ami. Stanęłiśmy na wszelki wypadek 


O.-tej. Kulwiet. doświadczony i o- 

a
n?', wysłał rekonesans w strono 
raj lit;,zej strażnicy. tej włdnle, któ- 
b,' I) k 
tn pnY8łała przejęte Uety bolsZ8- 
"le '18. 
no,- A tYmczasem na tamt
 uderzo- 
- rzuciła pytanie Zofja. 
teUl-; ToAcle czytali w dziennikach o 
- zdziwił slO Stefan. 
lat -; Nie czytaliśmy nigdzie, tylko tak 
jakO ś z twegO opowiadania wyczułam 
ł nlespodztanke. 
rb.".:':. No. no, Iliostrzyczka j
t jasnowt- 
--... śmiał . Ste«aD. _ Istołr1ie - 


ci

ł opowiadanie. Najniespodzie- 
waniej dostaję od Kulwiecia roz.kaz ze- 
stawienia małego oddziału swoicb lu- 
dzi na dotychczasowej placówce. I ru- 
szenia z resztło ku niemu. kię.gnięcla 
tei od Podczaskiego 50 lutzi, zQEltawia- 
joc mu resztę. żadnego wyUumaczenla 
tJ'Ch zarzl)d-zeń nie było. &Je tam na 
granicy każdy wie, że p
-łaĆ się można 
po bitwie. W służbie słucha się ślepo. 
Ot
 wyobraicle sobie. przyjeżdiam do 
Kulwiecia, rozstawiws7Y lud7.i \V ła1:l.- 
cuch, grupkami I laslaje go pr7Y bada- 
niu dwóch bolszewików. kt6r)'Ch 
schwytano z bronilj. w ręku. Do\\ ie- 
dzieliśmy siO od nich. że strażnicę, ktO- 
rlj. dowodził kapitan Domański. maj
 
tej nocy zniszcz)'Ć, że \:ił8"llie ich nie 
300, ale 500 ludzi, że maję. 12 karabinów 
maszynowych ciężkich, 30 lekkich. 
wszystko na koniach, doskonale wy- 
ćwiczeni. 
Po badaniu Kulwiet spytał, CEY 
wszystko zrobione, co polecił. Chwilę 
chod1-U naokoło stołu; wreszcie zwra- 
ca się do mnie: 
_ Porucznik ZIlR. droRę do strainl- 
ey Domańsklello'l 
- Znam - odpowiadam. 
- Pro
zę wzł.\ sobie ludzi. Ilu 
chcecie, musicie icb wudzić. Ten wa- 
rjat zdaje sie najspokojniej śpi. IL tu 
, 


mu straże wyłapil,ł I ani się ogl4dnfe 
jak pojedzie do :.lińska. Ma wszystkie- 
go 80 ludzi, ale jeśli nie damy się za- 
!łk.oczyć. śllcrnie nam pójdzie. 
Naturalnie rusz)-łem z kopyta z 12 
łudtmi. 
- Tak mało, Stefku , 
Zamiast niego odpowied7iała sio- 
stra: 
- To peWDiPj, mamusiu, przecie! 
chodr.iło o pośpiech I IIpr;)"t. Ma.:a 
przeszkarl7.a w takich chwilat'h. 
_ Zocha. krzyknął Stefan, toż ty jP- 
:Ie!i urodzony żołnierz. Zamiast gryk e 
siać, ru
,aj z nami do KOP-u. 
_ Nip drwij, :,tefan - zgromiła g'0 
- wolałb
'ś żebym sie na nkzem nie 
rozumiała? 
- Cóż ty tak tniesz, oso niedobra. 
Ja w proch 
ię rozpadam z uwielbienia 
nad jej gpnjus7.em strategicznym, a 
ona z dumę. tyranł\. woła: 
Ie wolno 
podzi\\iać. 
- 
ic więcej nie powiem - za.cię- 
ła się. , 
_ Opowiadaj dalej synku, pogodzi- 
ła Ich matka. 
- Otóż widzisz, mamusiu, jak Zo- 
cha słusznie zauwar.yła. 7.ba\\ ieniem 
mojem było właśnie to, ie wzllj.lem 
tylko 12-tu ludzi. Kied)'śm
' dOcho- 
uzili już do strainicy Doman6kiego. 


było jui pra\\ie ciemno, ale z luu uj- 
rzałem le-żę.cych na łlj.Ce bolszewikóW'. 
L'kryłem więc moich 8 p01.D&niaków w 
ki za.kach, a sam z ł ruszyłem. czołga- 
jlj.c siO po ziemi, bo zarośla stawały sl
 

oraz rzadsze. Kazałem moim chłop- 
(om, gdy usłysq głOS kukułki odrazu 
walić w kierunku bolszewickiej zasadz- 
ki, bo tylko w ten !'posób miałem 08.- 
,11-ieje przebyć prze"trzeń jakich 500 
metrów pustej przestrzeni przed strat- 
ni. Ij. Rozstawiłem moich pozo
tał)-ch 
4 chłopców, II wało to z pewnościę. do- 
t'l e 15 minut, każdy mial rusz)'c pro- 

to na. dom, aby choć j-t'deon z nas do- 
tarł do strar.nky w czasie. gdy bolsze- 
wiry b
dlj. "aj
ci nagłym napadem mo- 
jej ósemki. 
io miałem czasu hada!', 
C7.y slj. jeszcz€' jakie placówki bolsze- 
wickie w:,kÓł !o'lra7.uic)'. 
Za cbw
l
 lakukalem - kuku - ku 
--.kuk - ku.. 
- Iak tr to rlo;;konale robis7. - UL" 
śmiała ;;il;: matka. 
- O mamusiu, O wiele lepiej robl- 
łpm dawniej. Ale na ten raz starczyło. 
LeJwo :,koiJczyłem, aż tu słychać jed- 
ną sa I \\ 0.', odpowieod.ż bl)I:'7ewicką., dl'u- 
glj. na"'''', zaczl;:łł\. grać lIJRs7)'nka, ale 
s).\ra\\ I;' 7. tego zdał('m sobie dopiero, 
gdr wpadlem do bud)-nku. 
(Ci" dalszy nastąpi.)
>>>
Str. t!. 


.SLOWO POMOtłSKIZ- _ pl"tek. dnia 15 &1erpnla Ino 
. 


Pielgrzymka da Czesio choWY 
w dniach 13-15 wrzełnla br. 
kierować do biura pa.rafjalnego św. J
 
w Toruniu (ul. 
gl8J'8ka 16). Zgłosz.erua 
po s. wn.eAma 
taną tylkO wte
UIB 
uwzgl('dnlone, o ile będą jesUEe lIueJ6o& 
w pociągu. . . 
F'lielgrzymka ta pomyślllJta J(\4 J
o 
pobotny obchód d
esięciolecia zwycIl
- 
Btwa, które 10 lat temu naród odniósł 
i upJ"08ił u lltóp Bog&rOdzicy, "co JB8nej 
broni C&e8tocbOwy", a ID()dJił E:il: wten- 
czas re.zem z n&IDi ówczesny ł"uncjuaz 
li chiedaj chwalebnie naTll' panujący Ojciec 
Aw. PiUII XI. 
PJ"08imy więc o rychłe ą-I06Z8Ilia z ca- 
łego Pomorza.. Dokładne inform8.cJe ogło- 
szone będą p6tniej. 
iti. 
. WyabUld. 
Inn(' pj"ma. uprasza się o przedruk ni- 
niejezE'go komunikatu. 


Z Nowego. 
U1epSZyt wywiad ..nacyJny. 
"\!&;i domorośli sa.nawrzy, nie mając 
.p..ktJIIt'go 6urnienw.. wietrzą \\
dz.ie 
nil'b'zpi('U('nBtw() do tego stopniu, te sko- 
ro tylko wbacU\ rozmawiając)-ch ze sobą 
2 "nd"kow. zaraz raportują o knując
'm 
6i
 jakimś E:pisku jet.eli nie pr7cciwko 
pali...[wu. to 00 II aj mniej przeciwko sana- 
cji, hlora uwu.amia ,;iebie z palish\(
m. 
:\'ajpocil.'ł'z.niejsi to są ci informawrzy 
,.Hl' Iłl'ha u zarabiający na wiel'6zowem te-- 

u wojewodJ;ifu"ił"go chrzeSniaczka. 
Słyt'zy nieraz tnki "liter.at", te gdzieś 
IILwonią i choc wcale nie wie, w którym 
kł'ciE'le, ..lIIaru
", z całą pewnością, te 
\am a tam d:lwoniono i te ten i ten 
k..i1,lz mial kazanie. 
\\ tE'n.-.am ..posob pircie k06z.ały Opa- 
ł
 niefort.unn
 informator De-peka z :-00. 
"e
o o }a.kiems zE'braniu, które pp. Sołty- 
siak i p
1 )Iazur mieli urządzit w loka- 
lu 
IO\\. t Ipieki na" :o.llodzietą przed :ze- 
braniE'm 
tronnidwa 
dowego, 4)() 
"c.ale nie jt'61 praw d
 
yli te wy"\ iad 
E::ln.,("\'jny zawodzi i naleteJoby I!'O ulep- 
..n' l; bu za co on właściwie otrzymuje pie- 
niądze. 
Odlej. rozpacza tenie eam informator 
nad ndzialem p. Domailskiego w zebr.aniu 
Str. :\'arodowe
 i pomawia endekó,,- o i!JO- 
ju;;z z 6OCjalkta.mi. 
Rozumiemy. te Banacja wolałaby 6ły. 

uć z u;;t p. Domań8kiego nadal nic.zem 
nieuza;;adnione chwalby dla o30b}' p. Pił- 
Ii
dskiego, aweli Il8pil:tno\\'anie Jeg:o 
cz
 nów, ale trudno, tekich j£'6t obecme 
coraz w i
l'j. którzy nie ebcą krzyc:seĆ 
 
. rozkaz: :-Oi.'ch tyje! KrzyCZ! JI'6%CZI' CI. 
klón-m 7a to I.łacą i do Iyeb motna.by za- 
lia\:l' infom." ra ..De-pe" z :\'owel1:o. 
Radzimv ni... trOozczyt 8.i1: o p. Fr.an- 
kow..kiE'go: klory od p. Doroanskiel!'O 
mark;;izmE'm Bi
 nie za.raz.i. poz06t.a.nie on 
nadal takim. jakim był dawniej, t. j. do- 
br) m Polahiem i 
dzie nadal praco'Po'.a.l 
dla Pol;: ki. a nie dla urojon) ch bog6w 88- 
nac\")nych. jak to czfnią niedawni jeMA:ze 
...'rznnierzenc)' 
"iemcow i ..e,rdl'czni, 
...i:cz
n:y przyjacWle p. Domań;;kil'go, z 
klon'm razem śpiew8li najprzod ..Czerw o- 
n} 6ztand!.r--' a potE'm "Pier'lll..e%8. bryka- 
d
-- i krzp:zeli nieeh tyje On, przez wiei. 
1rie o. 



 


W (KIbotę 13 \\l"Ześnia re.no wyruua ze 
BtaCj.i Toruil _ przedmiMcie pielgrzymka 
specjalnym pooi
iem do Częstochowy, 
Bką,d powr6ci tym s.amym poclą,giem 
w poniedziałek 1
. wTZe
nia wieczorem. 
Poociąg poj("(\zit' 'Ii" (;lIiezno - Wrze
nia 
_ Herb)'. Bilet III kl""y kosztuje tam 
i zpo\\ l"OtE'm razem 36 zł. 
.:cleg (zre&r;
 
tani) w c.z
tocho\\ iE' mepa O8Obno na 
miej6Cu z.aplacić, JE'dzenle motna zabrać!. 
z domu lub na miejt'cu kupić!. . 
Wa.runkienl jest pł-Zyj
cie wspólne Ko- 
munji św. na J:ltme
 
óne w intencji 
dzil:kczynnej za odru6O!!?De przed 10 laty 
ZW)'cj""t\\'lO i w i
tE'n91 bła.ga.1nej o 14- 
chowarrle narodowI wIary św. 
:o.liejsce b
dz.ie mial zapewniom' kaidy, 
kw najpóiniE'j do 3 września zapłaci S6 zł. 
na kolej. W6ZY8tkie przesyłki upruza ei
 


i- 


, 
Przedpłata na wrzesień I 
Od sobo., 16-g0 b. mies. 


p ny jmu JIł U.łowl zamówienie 
na pnedpłatę SŁOWA POMORSKIEGO 
D a m i e s i 
 c w r z e s ł e 6. 


- I 


o budowe kościoła w Lubichowie. 
Przewlekaniem sprawy niczego si. nie zYsk.. . kołclół Jest 
konlecmie potrzebny. 
Pom,łka . kl. - n. - ce. z Lubichowa, powotatu 
eso c, tu'\.ejMej ludDo6c1. l.. ..a.je 8ię _
e- 
pidzą, nam: reeo
 n;ądu wzl.y WPI"08
 W pn.ec:IW_ 
dJ:l ..,. nym k'erunku. Pla.z &ny r.un.y Olerpla.ła. 
lIaW nm1eDłły sw. ec:ł.. Mija Jut 
I rok od ozaeu JIIk rou- ludD08ć«)6j D8der laCDym doL
.p"'
oen.e m 
W jednej z klinik w Chical/,'o odbył siC 
 na..M .koścll?łek. Za me.ły byi D& k& Adamem Lore
 110 powodu mrozu i 
Drawdzi\\-\' sąd sa1omonn\Y. Zd&r'lyla sle w
 o 2000 .miel!mkaflo6w. a. tI&m bar- pra.ewiewu w k.aplicy podm.aa n&bOIteńlltw. 
bo" iE'm fatalna zamiana nO'illOl"Odków. dzieJ na 
J
 około 6OCQ. du8C JJczącą. Spre.wa poD)8WI.łę.by &&pewne _pogrub&- 

mierdzono. ie matk.i: D. Barobel1l:er i IWt&DOWłODO "wybudowac oktWllKy na, gctrby nie klicjat)'W8 ka. proboRcz&. 
D. Watkins d
taly zamienione dzieci. Za- ..'pmybytek 
Y. Za.b
 
 do 
eła ł d't\óch z&crlych nll8&Ych obywa.tełi. któnly 
rząd kliniki chciaJ omyłkfJ spros\Owat, ale }Ut pł-1S;r.eśc1U laty. Zbierano da.tlu l 
- jet.dlr.ilł do Torunia i 
i u woJeVl
Y. 
mątki nie Złl:odziły się. Wówczas lekan:e g&!l.Jl()\WDO
. Z fUndu8ZÓw za.kuplO- PRedsta.wiali, pl'08iU - 
ro jednak 
_" odb}li naradę i ustalill łe w tym \\ypal1- Dl) 
elJl:!:' b1Jdow.lane. )&.k cegl
: wapno. po pół rcau- s&e.rai1 t 
 RIlUa.ono 
ku- jJowinny zd8C).do....at rozmiary i format k
D1
 ltd. Csynió
 l'ÓWD
le 8&&' 
 odpo\\-iednie cąnniki do zamU- 
glowek niemo" ląt. ,1"8l1a U l"%4d
 o popBa'Cte, gdyt ]1!II't 0iIl pa.. reeowania 8Ję kościołem. Pr2Je6yła.no ry- 
Komisja lekarska orzekła st&DG\\-ao, te trollem k.ościol&. eunki ko6cielne raz do M1n.istera.._ R. p.. 
dzieci został v zamienione, wobec ezego mat Poc.zą,tJwwo zapowiadało alę to Bieżle. Co znów gbie lnd%:.ej, JlEekomo celem D.... 
ki w imię prawdy powinny Pnyj4Ć orze.- lecz pótn'ej star&nia jut ekutków nili od- prawierHlL jaJroby błę1ów ClEy teł U8tere.k. 
czenie komisJi. Matlti jednak odmówiły po D08i!y. Kościółek w jedDej & D&.W poozął OOOcnie podobDo wa&yMko jUi Jeat u- 
naradzie. odbv\ej I udziałem mętów. pękał t groził runięciem. Z te8'O 
Odu poru,dkow&De, ł.a do MDII8J budowy zda. 
Wobec takiego stanowiska matek. dr. DJlJeiAno go rozeJnoat i wybudowat . k.... je si
. 
Z«oe daleka. O rozpi8e.nkJ prze- 
K
el. komisarz wowia m. Chicago. za,.. plicaę. 
tórej koszty. I powodu hojności targu bml.owy JAkoś nie nie 8lych&.ć I zda- 
sta.nawia się obecnie nad krokiem, ktory zamotn2ejszych obywateli, były niezbyt je 8"= na.dJJlejll naer.e. u j1a na. ZlimfJ nie 
\\ y-padnie mu podjął w imie eprawied1l- wielkie. SĄdzono. te gdy kościół bed' ie będzi
my m
 w k.a.piiu.ce, prySDą 
wości !.OJK'łecznej. rozebrany. rząd ł--ędz.eJ pnzyjdzie B pom o - )&k 
i mydlane. J. W. 


'-- 


r 


WIADOMOŚCI ZBLISKA I ZDALEKA 


PODGÓBZ 110II 
em. nawEt o(ja.r.)wać za. przymane kredyty p. 
Zellrante Bractwa K.noweao odbyło titarpście 
otą papie-rośDi:;ę (lenie jednak 
mf: 11 bm. "\IV lokalu brata W. Skrzypnika. jtj nia pnr.rjl\ł, bo byłoby to 
kup- 
Przewodniez,-ł zaat. piez. br. dr. Balewski. 5twem). Nie wiemy re wpłyneło na p. Gla. 
Protokół piBał br. E. Schulc. Sprawozda- pi;ńa1Df'(l:o. łe obecnie !S'fJ do teSO n6e przy- 
nie z odbyt
o strzelaDla o godnoŚĆ króla znaje. a1e to faktu nie zmieni. Wpra.wdzie 
i oceny zdali bracia Schulc i Jędrzejew- p. Glapiński Z88trzegal Bię pótJJjej, fJe o 
ski F Wielkie zainterellowlIJtie wśród bra.. tem sły;,zal od 'nnej oeoby, &le n.am.em zxI.a.. 
ci budziło sprawozdanie &e zjazdu okręgo- niem był powinien to sprawdZit pnz.ed J!U- 
weRo '" Starogardzie. dołone przez br.ala blieznem rar.gł-aniem tej wiadomoki. 
MeRi(era Jana. PUoiewat w powiecie d&:aJd01'o'tlkilll, 
\:chwalono doroe%ne tniv.ne strzelanie Z'iemianie. 1.0 p.:I!Z8. drobnenH wyjąt.k
i 
e 11:0dnoSć króla i rycerzy urządzif w dn. sanstaI"ZY. da.WDiej&i trz;ydzie8tkow'Ge, 
7 września. SpraVlę DO\1I.ierzono za.rządo- przeto nic dziwnego. te sprawa złotej pa- 
wi do dalszl!Jgo załatwienia. pierMnicy z;a.tjorona zostalla D8 n:ec:a ,Jed. 
\V dn . Ś . ud n
o 8Bl}6.Cyjnego ziemianina. 
lU wl
ta C u nad Wi.:.łą wybra- Sąd'll'my. te naucz.ka, j&ką otmyma.ł p. 
no delej!'acj
. ab..- brau. udział w uroczy- St. Glapiński nie pojlkie w las i te Dl!. 
atem nahożelliltwie i akademIi. 
Po omó",ieniu !!praw organizacyjnych p
Sll
 będzie osb'otniejszy w wypD'WiL 
&ekońcwno obrady o ROdz. 22.ł5. daniu BWOich 88.D&CYjnych pogl
ów. 
GBUCZNO. pow. łwłecld. 
NOWEJlUS1'O. Z ..put.. Tegoroczny oipuet PnIe. 
Nie 71 tylko 31. W nr. 183 podaliśmy Inienienia Pa.MkiI!fJO. obcbodaJany w tut. 
przE'bieg zebr.anh Chrześcijańskiego Stron. pe.ra.fji w Diecbielę 10. lIIerpnia. wypedl 
Rolniczego, jakie się w dniu 29 lipca Dadzwyoza.j uroOEyśde, a udzilllł wiernych 
\\- 
wemmieście odbyło, podaJąc mylwe z paralJi i; okolic był tak lic.z;ny, te Iookiół 
Lloi;ć uczestnikó\\- \egO zebr.ama na 70, nie był w st.anie pomieścić tak wielkiej 
po1CZ8i! gdy ra.zem & refet"8lltami było ich 
Y. Po uroczystej procesJi odprawił 
tylko 3fJ osób I to w dodatku Ulklch któ- mie)llOOlW'Y u. wiok. Zielifl8k1 trOCZysto- 
re się w "ytuacji 8ł&bo orJentuj
 Nie 6ei()IIW aaboteń.stwo. a ka. proboszClt z 
chcąc pvzo6taW1at czytelników w mnie- pobł-kiego Pro8z,cza wygł08i1 pod.niloełl' 

niu, jakoby ówczesna 3O-stka wYBługu- luIItanie. zastoeowane.treścią do urocZ y- 
]ąca ",ię nadaj 6&D&Cji mWiła. jakieś po- liwści. Poza uJ'OCZyewl«:'ą i Rynek b)'1 
W9inie./6Zp ",pływy w powiecie, błąd ten b. 
ywiOllY. W k.1lkunaet.u buduh i 
IriniPjHelD pJ"08tujemy. atl'ag8D&Ch a:robiono obfł-te obroty, e. szcza 
ILOWO. gólnie cuk.iemicy, k&n.lz&Ii6ci i fotograf. 
Eeha zeł-aJIla Str. Narodowego. P SIp.. Ogólnej Id nJchliwo6ci przyświecaf.a do_ 
f.an tJlap'n..,ki, który ja.ko przecIwnik ()Lo. bra pogoda, której IIZ"..agolnie z,a.wdzięc.zat 
Z'I It6l' j,j.,wego Drzybył na ze.1x. Str. ł\ac. na.lety t.aJt niebywałe powoóZenie odpustu. 
kwre :KIb) ki oŃ: w dniu 3 bm., &.teby rf- GraJa lu'adzl.ety I włllll1&A. Zaledwie 
bić oPO'-)'cj
, rob ł 
 t&I;. niezgrabnie te ludnolIt okolic tutej&z)ch trOohę , OCbłon.e- 
kroku t
8" wi1.Y.:'l211ie obecme taJUjl' bo la. z trwogi po prz.eezłiJrocznych k1olkuna- 
naltesłal i.t. radakcji ..Słowa Po
kig,?" 
 wyp&dkAch 
ay z wł&m&niem I 
.pro!.I'''' "I 'i!, W kt6rem dowoom.. i" . "te In.. a jut ZIlO\\ u jakaA dotąd U1.a.jona 8Z8j 
mO\\ II 'I. k'.ore w 5pr'a.Wl)Zdamu II Jeg) ka. a:łodzieJeka. tu grasuje i sieje niema.lo 
plVNlh . unl:l umił"'łZC
 
 nic wi
cej. niepokoju w okohcy. Oto po 2-krollIlem 
Cl.Yh. te 1.I.t
ego 
a.\{tyczOle Dle prO'ltu)e. włame.niu aię do roies.zk.ania i do obory u 
I- a"kt p.zo,st.a.flle. faktem.. te p_ Glapić- \ rolnik8. p. Błaszkow8kiego w pobl 'fOkiem 
lokI. .rzekomy obMn"a, drobnych roImk6w. \lalociechowie. Okl"8dZIOlIO tamte pl'Zed 

Ił o \we.1yt
::h. kt.6r05 ł-orn Jego zda... panI dniBmi !!klep tytnniQ\\-\ p '" Grarf'a 
r.._ t...tlr,. ...'.-.nieoie. & Mdeo & okh JDja.ł W MlDłJIO' r.'"11cz.1lle akra,tzr.mń 2 I'OWW)'; 


) Jeden I pv:ed lokaJu fryZjera Gl'8bowllk'e- 
f!'O na szkodę p. FbJjca E TopolinkIL, .. dnt- 
81 prawie nowy z m
 kupca p. 
Kordeclciego w GtuoIrue, .. lltało -ł
 to w 
l!IIUIl lkieil 
 odpU8b1. Znowu w nocy 
z dnia 8-go na 9.go bm. włam.lo się do 
ekładu kolonjeJ.DegQ I aklepu tytuniowego 
p. Szym.a.M.ltie@o w pobli8kiem Bagniewie. 
gdz,ie 8kł-dzioDo wyrobów tylam.iowycJl za. 
300 zł. iIInych tow6róW .. 500 si.. OIZdoby 
i bitut.al"ję z.a łOO zł. At 8\.nIch pomyśle t 
co łM)drr.ie dalej. ekoro odpoMedDie c:zy1I- 
nilu me przyc:r:
 8ie do 
 za.. 
b ał:pieozeDia okolicy prTlOO 'ąjemi zło- 

lejl!kiPl'll.I. 
SYPNIEWO. pow. aępole6Mł. 
Odnowienie lI.o6c:loI&. KoiIaL6ł tuł.e.jszy 
ZOtitał 8t.anmem ka. admini8lZlLWra Le- 

iego &eWll42bmUe odnowimy 
KoAcl61 odnowmy pozedetawda 1IIi
 wcale 
nidle. 
em je1n&Jd.e lrudnlejIJEern 
będ"Z.ie odnowienie kolJcioł& wewną&nz, re 
okll/ł:uje lIię kOllieCIIIDe. Takte 8pl'ILwłenie 
oowyeh orga.nów i odbudow8nle roeebnL- 
nej \Wety będzie mdaDiem pr%J'BZłeso pro- 
boMoza. 
Obeb6d Cuda -ł W..... Z o'kajj, dQe.. 
8iątej rounllcy ..Cudu D8d W." urząd«a 
tutejt9ze Kat. Stow. MI1cIdzz. Pol8kiej w dniu 
15 sl8f1ni& w Irwięto Wniebow2IIęd& N. M. 
P .uroczystą akademję w sali p. Piem(L('- 
kiego & przemó
ni.em i prqdstawieniem 
ama.wnkiem. 


*wn;u. pow. l-łeckl. 
Parcelacia. Na.letący don1ed81wn.a do 
klucza 8IW'towiokiego majątek tutejMy, W-. 
stał nabyty prIlo6Z Par'lS.w. Be.nk. Rolny. 
ObecnH! pn;eprowada.oOO p6J'cels.cję )ego. 
Akcja budowla.na. 21J1bud.owa.ń 08adni0c2ycb 
jt'@t w petn)"UI wku. ł"ad l!Il.08ą Św.ieeie- 
Nowe pow8tało ktJłl&duesląt nowycb 1-8- 
budowań, zbudow8l1ych w pięknym. jedno. 
litym etylu. Prace budowlane 
I\ do 
je8:.eni ukończtJl1e I wtedy 0884y b
dą 
objęte przecz oeadlJ1lk6w. 
DZIALDOWO. 
Ze szkoły powszechnel. Z poeząUdem 
nowesD roku ..kolnego obeJmą ponownJe 
lbowlą:z.kl nauC7yclel&kte urlopoW6a'lł w 
ubiegłym roku s7..kolnym pp. J-ł Daw'd. 
Neumann I 1)Jonfzy ?Jólkow8k;i.. Pp. Neu_ 
mann i Ziół.kDwski IIkońu) li J!TUpę hlt- 
lIl&I1istyczną Wytl.lZeRO KUI'fIU Nauczyclel- 
IIk:i!-ł" .., T"ł'\II'Iom 


__ __ _____ Nr, IŁ!! 
P:r1z&n,ieeiony JI08t8l na Wł
 - 
Kowa1Ski, J?tWOIyciel 
oly \\Ydz.
 P. 
na. 8t.anOwiako nauC&ycIela M.koły owel. 
w8HChnej w Wejh8l"O'Wie' Pa. 
PUCK,. 
wypAdek aamo
otDWy. OnegdlLj 
połudJ1iem n&lłl4plł& ka.
tro(a lo
 
Samolot wojskowy dwum0t.Qrowy ..4.11.14 
spadJ pI'If.Y lądo
U ID morza i 
 
uf3dwdzeń. J...a\.nJIcy wymli bez 8'ZWarJ.k 
łmlerlellly. wypadek. W e w
&k u 

udruu poc:ąg .sbowy. Jadący z H Po 
naje'h.ad na SZ06le pod gnie'id.żew
lu. 
górBmi na. furmankę Veiknera z Tu, l!Ij 
FunllllJtka wsta.la. st.l'IZ&oBkana. v:: el 
odni6el tak oi
ikie okalecze.nia., te l.e@I el 
mego dnia w:ecwrem zmul. 
led1Jtw S&. 
tej sprBwie w toku. o II 
GDYNIA. 
NOWY dworzec puUersko. 
 
Jak donD87.ą miejacowe pisma. Pf1j'': 
nieb8M'em u.nz.ą,d m
 do .budowy Dl 
w
 w Połece l Europle dworca 
 
sa,telrSko - łoV\1U'OIWego. 
No\\ l dwof2.e:C llta.nĄt ma na molo pa. 
sa.t.enlltlem. pom'ęd.zy !1
zetem ..hoIen. 
dersklem" I ,.fr.ancmuuem . 
8 to: uw pro\1l&d.z.ić bEJd.zae do Wielkiej 

onej b&li. Z d\\-1OIrC& pasaterov.;e beri 
poArednio będĄ mogl i pnr.ej
t do ocz.ekuj", 
cych ich po przeci
neJ stronie mola okrę. 
t.óW tr&D8B-tlantyck1ch. 
Roa,roia.ry OC'Wego dwOl'C& bęł- olbrzy 
mIe. Równoc:zeA.nie będe1e motD& ladoVoał 
ł IIIt&tAd fr&n88.tI&JJt. do 50 lI()() 'Ionn po. 
jeJDDOŚci e. p88&terO w ie będą fI\cgli korzy. 
Bta.t & 2 pociągów 
plt'8ZJly.cb i
 .. 
gl
 kraJu. 
wszeLkie urząd%e
 techniczce. )IIi 
polD08ty ruchome, dzwJg1. i cłld:niki Wy. 
konane będą według n&JnO\V8lł'c.h kon. 
strukcyj. Z dworca tegQ będz'e mMI\& 
dziennie r.snkręl.OlWat 1600 E'migl'8lJtów. 
KOŚCIERZYNA. 
Koollall.ał- .,pomonaDl.Da-. Tulelszy 
.Pomorzanln"'. który ostawio DrzeszełU 00 
Ol)Ozycji i tem aamem prawdopodobnI. 
ścią,gn
ł na I.Ilebie zemstę sanacyjnych dy. 
tatarów. uleRł ko
fiekacie za art. pl. 
. 
nał rok trzeci"'. w któr)m omawiaDo bln- 
dvtyz:m polityczny w związku ze apra"_ 
gen. Z
órtlki
. Konfiskow&DO na....el \f 
eaemDlarze. które &najdował¥ aill lut .. 
POllladaniu abonentów, co, jak WiadOlllQ, 
8Drzecsne j..t & ueła.w
 pra80wlL 
WEnlEBOWO. 
Ecba wypadku aatomobUOINgO. SIaD 
zdrowia kBięga.rza powaiIekiego p. Smy. 
c:zyil6ktego. który przed -kUku dniami 
uległ d
tkiemu wypedkowt "" okolicy 
Pucka, o tyle .ę popraw!ł, te opatruneł 
gipeowy z nogi r:dJęto l koAt 6i
 ImII& 

tomła.!t łrou w drugiej nodze lilIit 
odbita do
d nie jest wyleczona I pujell- 
wwl aprawia dotkUwe bóle. Z po
u 
 
d-.I880 wieku lekars nie rokuje. u.ybŁif. 
go powrotu do zupełnego. W)'WroV.1tU. 
P
jenł. RllLjdu,UJ etę pod oplek, Jeb.n
 
w Z...lrł..ł"" panny Marji w WejbelQwiI. 
M. 


LUBlCZ LlPKowan 
8łwr wtlk wr6c:Ił I wyprawia II_- 
Dziwu &acbow-ł- ... poUctL Przed ł-ma 
przeszło laty, Lubicz lipno a niE'Jedno'ro
 
nie takU LubIcIpOm. był świadkiem" 
wan&W' nleja.kiegoA p. Zel.. który jato fl- 
lar obozu lllwico\1lo.go, akupiwazy WQkolil 
siebie rółne typy, pozwalaJ sobie niejedni 
kromie na niecne wybr}'1I.i wobec oomd- 
nych I apokojnyc:b obywateli. . 
Po dokonania ueregu' ..bohlllll'lkifb. 
csynów. jak nlesczenie cudz.ello mienia l l 
P.. oeoboik ten uc:bodsą,c 'Przed ł'IIk4 sp'" 
wiedUwołci. &ułał si, przez ł lala po Lodll 
I Waruawie, przedzierzgnąwszy alC · 
 
natora, wr6c1ł In6w do Lubicza i z IUe- 
kaq j_BlCIe zuchwałoAc
 pneAl&dU!' 
epokojnych oby_&ell . . 
D
wlt 81-= nalety. łe takie wypa.dk
 I. 
kie miałY mieJsce 26 ezef\\-c:& rh. a nasi!!, 
nie 12 lipca I 3 IIlerpnJ&, nie znaluly",: 
dtwieku w Pow. Komendzie PoliCli PaD- 
stwoweJ w LiDn1e. . 
Niezrozumiałem dla wielu jlllt te. 
sywanie protokół6w' policyjnych slue"': 
wano nie przeciwko p. Zel.. właAcicielOl'I 
I.Ikładu masankleso. lecz pruci wko II' 
dzl
';:.:f:łu n

:'

ł::::;::' je8t dla wietu 
zachowanie IIle organ6w policYlnY
 
w
l
em handlarzv tydów. k

 

 
\U&aDują :tadn
o święta ni tadD
J nI d
b' 
11. kupcząc calemi dniami tak. Jak g I 
znajdow&ll III
 nllI w kawlicklej p

eJ 
ko w Palestynie. 0Dł. którzy IIJI
Y] I ol' 
IIzewlkom Drr:ed 10 laty, de8z& 1I1

 JI 
przywile]aml .. l!IUodą tych k"".y 
ojczyzn
 krew prr:elewall. . JIIDI' 
Mołe te kilka uwag 8powodUJII c:J 
 
ki włllŚclwlI do wgl
nlfJcla. w: te s:aJ. 
I pnya:ynlą si
 do uadrowlema an kllll- 
nych Btoaunków w Lubiczu lIpnoWI 
WLOCLA WEK. Vi po- 
Ił Po P. _ maD_racJa 1ełDle!l: I do- 
niedziałek 11 bm. Ił p. p. udał ele n )l)tI 
roczne manewry letnie, które Vi 
'
or. fi 
odbywat 81
 bfJd
 w oll.olieacb J 
po\\iecle lipno_klm. ., NIW; 
Wylowł.Dłe ..,Iok. Zwłoki. J!' nied" 
Szparkoweklej, o której UtDDJfC:: dnja
 
wno doDOAlUiłmy, 
tałJ po
. C
 
JI06zuklw&6 wJdobyw & ]c£lOr& 
8kle
. .. 
St_ cbor6
 .kaiaycb w po.ł.C!.e 8111' 
clawsklm. W aB8ie od 'n lipc
 do . wjalf 
prua br. za.DOW\\-aDO na tprt'nl e d
 dfJ' 
włocła..wklego n8Bt
pul"ce W)pa I wtP' 
rób 1.akatnych: duru brzu.6Z
ego I .,pt 
dek w Jaranówku KTII. WienieC, PfSII!IS1I 
dek w Lubra6eu. l wypadek Vi uśea: I 
l wypadek w folw. Falł)(I
: krT. L .! fI;- 
wypadok w Kłobl gm. Plukl: o
r",f,a6' 
pad
 w BrzeAclU.Ku la...-klrll. 
kił... _ Wlodawkw.
>>>
Nr. 188 


Ojciec 


.u.oWO POJllOR8KJE" .... piłtek. dnia t5 alerpnla 1931 r. 
--------- -- 


8tr.13 


(-) E. Kard. Pacelli". - 


, . 
i r SWIA 


"aJwl
k.ze zJednoczone teatry .wletlne Torunia' 


PALACE 


św- Pius XI O rocznic, Do ZwiilZk6w i Towamslw w Toruniu. 
"Cudu nad WiSłąii. . .. Odezwa. . . ' 
w '.........-. I bł . . Wzywa.my \\BZYbtJUe ZWJĄ.Zk.i i Towa.- sta. a.k.a.demJ8: w .O
'eku Młodziety prsy 
List z ..7-'" OKosławlenstwo Papleza. rnystwa m. Torullia. do gremjaJmg W7Jię- f!l:DJ8ie ChełlmńBlcieJ 16. . 
warszawa. Ił. 8. KAP. chowskieJ, która jeden raz więcej dzię- cia. udziału w obchodzoie lo-Bj rOOllrJjjcy Ob
wO m. T
a w

 
Z okazji doręczenia Ojcu św. za po- ki Swojemu przemożnemu wstawien- ..C
u. nad W'
", który to obchód 
_ udekol'
)"'''8ł118. W. 
 dnIu SWOich 
J dni ctwem nuncjusza apostolskiego nictwu ocaliła Wasz kra J ' szlachetny. dT.le 
l
 w TorunIu w plątek 15 bm.. fl8@8mID&"Odowe'_ 1 

re . k F Ma . Z .., ZbIOru tow
ystw !Ze BZta.ndara1l1l o Zarqd Zw. TOw&rZJ'ltw w 'I'oruIUL 
J E. ks. arcyblS upa. r. - rmaggl'ego 
dowolenie O.Jca św. Jest tem. zy,w- godz 9-ej na placu prred starostwem po- Zarząd N. O. K. pro6i szanowne aaon. 
i rwszych egzemplarzy medalu "Cudu sze, ze organ

Ja, pro.pag
nda I ble,g \\-iatOwem. skąd wyma.raz na. na.boteństvro kinie Nar. Org. Kobiet o gremjalne 
- 

:d Wisł
", wybitych w srebrze i w rozpowszechmema pam
ę.tkI W)'darzen, do kol;c. N. P. Marji. Po 
ństw)e po_ bYcie na obchód 
ZI1i1cy. ..Cud
. nad W.IOo 
ltro nzle w mennicy państwowej, prze- pełnych chwa.ły, poWIerzone zostały chód na cment.an., gda:ie 
 msta.nl\ słąh dn. 15 sierpma hr.. mla.nOWlcte na..n&.. 
odniczQ.Cy komitetu meda.lu ..Cudu młodzieży akademickiej. wie
 na grobach poległych :ł.ołn
y. Po boże-mtwo o godz. 10 w 
ościele Najlrw. 
Wa.d Wisł
" ks. kanonik A. Trepkowski, Nie wę.tpiłc, iż Polska cała łę.czy się J)(}Iudniu o godz. 17 odbędlz.ie się uroczy- Panny Muji i na. a.k.a.dem
 o @OOZ. t7-ej 

yrektor archidiecezj8;lny Zwię.zków jednem sercem w najżarliwszych owa- . 
MiSyjnych w WarszawIe, otrzymał od kach wdzięczności, składanych Bogu i 
jEm. ks. kardynała Pa
elli'ego, sekre- Jego Przenajświętszej Matce za tak 
tarza stanu pismo treśCI następujQ.Cej: wielkie dobrodziejstwo, oraz dziękuję.c 
_ "Sekretarjat Stanu Jego $wi
to- komitetowi za bołd, złożony z oka.zji 
bliwości. sprawy, która Jego $wię.tobliwości jest 
Nr. 93211. nad wyraz droga, Papież czuje się szczę- 
Z Watykanu, dn. 2 sierpnia 1930 r. śliwy przesłać - jako rękojmię łask 
Ojciec $więty przyjłł ze szczególnem Bożych - Tobie Ks. PrzewoonicZQ.cy, 
!sdowoleniem wiadomość, że niebawem Członkom Komitetu i wszystkim, co 
polska obchodzić będzie dziesię.tę. rocz- przyczyni
 się do rozpowszechnienia 
nicę zwycięstwa, jakie odniosło wojsko rzeczonej pamię.tki, szczególniejsze Bło- 
polskie na równinach, okalajQ.CYch Wal'" gosławieństwo Apostoltlkie. 

zaWe, prawie że w obliczu. Ojca $wię- Racz przyję.ć KB. Prezesie wraz z ży- 
tego. czeniami mojemi 060bistemi również i 
Jego $wię.tobliwość z głębi serca zapewnienia mego duchowego odda- 
winszuje komitetowi, usiłuję.cemu upa- ni&. 
miętnić onQ; datę przez wybi
i!! medalu 
z wizerunkiem Matki Boskiej Często- 

 


TOWI D Ostatoll 
W l l l dDł.. 
. uwarll. D ątl. 
Ulubieniec wnystkicb Harry Lledtke oraz 
. milutka Llllan Harwey. Erne.t V.re- 
be. i nieuównaDY Han. Hunklermann 
w prześlicznym. wesołym filmie produkcji 
wiedeńskiej pod tytułęm 
ń , miasto mol[h marzeń. 
przygody młodego rotmistrza bu- 
nadlo, Iwietny nadprogram. 
5, 1 i 9-tej. W niedz. o g. 3, 5 7 i 9. 


Wlede 
. Kapitalne 
7 zarów. Po 
Pocz. o,. 


". .
'

..,
 


, : 


- 


:
; 
. .. 


Izii WI [zwartik 
IstatDI rlz 
John Gilbert w superfilmie 
..Ub6stwian, Sfinks.. 


Jutro wpilltek Premjeral Wielkie arcy- 
dzieło monumentalne Orły Pustyni ,. 
pott:tDY dram. bohaterstwa miłości i po. 
świt:CI!nia. W roI. głów. Dorota Wiedr. 
Gubw Frohlieh, Oskar Jlarlon. Walki 
z Kabulmi w Marokul.Cudne krajobrazy wab. 


. .':r:;.,'f'i', 


Piętek 15 sierpnia 1 
Walebow. liII'. 
 
cia udziału w tem strzelaniu, proszony 
jest, by niezwłocznie to uczynił, gdyż 
termin 11. 8. będzie ostateczny. 
Dotychczas prowadzi p. Paweł So- 
wa.. gener. sekr. Zrzeszenia Rodaków 
z Warmji i Mazur ze 175 pkt. na moż- 
liwych 180, drugi p. Skrzypczak, por. 
rez. 172 p., trzeci p. Witt, leśniczy 171, 
czwarty p. Morawski 171 p. itd. 
Zarzę.d Tow. p..)w. i Woj. "Straż'. 


Czwartek 14 sierpnia 
EuebjQllza. 


KRONIKA 


Stan pogody. Ciepłota powietrza w cią- 
gu doby od godz. 7-ej rano dnia 13. 8. do 
godz. .-ej rano dnia Ił. 8. najwyle%a +26 
(+!6'I, najnUsZ8. +12 (+tł). 
,j, Stan w dniu tł. "8.: ciepłota 
erza 
o godz. 11 raM: +18 (+
; Ciśmenie po- 
wlę
a. 716 (751). "iałT W (W). Stan po- 
god
': pogodnie. 
Stan wody w Wiśle zamieszczony jest 
118. str. 6-ej. 


!KOMUNIKATY 


.. Wladomołcl koścłelDe II parafJI 
iw. Jana. Dzisiaj, we czwartek tł. 8. 
wigilja z postem. Dzisiaj po poło od 
godz. ł-ej spowiedt. Jutro w pię.tek uro- 
czystość Wniebowzięcia N. )1. P. I mSza 
'w. rano o godz. 6,30 z wystav.ieniem. 
Suma z wYstawieniem o godz. lO-ej - 
z kazaniem okolicznośc1owem z okazji 
dziesięciolecia "Cudu nad Wisł
". Po 
sumie uroczyste Te Deum. Po nieszpo- 
rach przyjęcie nowych członkiń do 
Kongrega.cji P..M. (Jutro wolno jeść 
mięsne potrawy). 


_ PIJcie WOd, Clenlewlclul- 
.ljl'P5.Y "p61 5tO'OWY. poleCObY pr.e. p.p. lebr., 
do olbvct. . IrD..nelt ClllłJIt ..nr. 'DnIII. r.l. 111. 


*e Ooicbuae wyatlUlY wanz. teatru r. 
wjł .J(lgnon". We czwartek Ił sierpnia o 
godz. 1'(),15 po raz trzeci gościnny wyetep 
W&r8z. teatru rewjowego ..Mignon". który 
na dw6ch ostatnich przedstawieniach do- 
m&! entuzj86iycznego przyjęcia. Boga.ta 
rewja pL "Wal"8Z&wIlł'Toruń-New-York" 
zlotona z ostatnich nowJści krajowych I 
zagranicznych, znalazła przemiłych wykO- 
nawe6w, bawiących j rozśmiElllzających pu 
hUczność do łez. Fenomenalna para bale- 
towa pp. Topolnlcka I Ostrowski wywo- 
łUje zachwyt u publiczności, która po kat- 
dym numerze da.n:y naazych miłych gości 
hur!l,l!'ana.ml oklask6w. 
W piątek 15 bm. o @'Ods. 16,15 powtó- 
rzona będzie po cenach popularnych od łO 
groo.zy do 3,30 zł. wepaniała rewja pod tyL 
..Wa.!'I!zawa-Toruil-New-York" w wykona- 
niu ZElllpołu wal"l!lJZ. teatru rewji "Mignon". 
W piątek 15 bm. o 20,15 naetąpi c.ałko- 
wita. zmiana programu. Na afisz wejdzie 
Pl"leZaha.wna rewja w 18 obrazach pod t y- 
tu
em "U nu prawie Pary!". Ceny mlejec 
11I1lŻone. . 
.. ,.Labala". 'l'oruA I .,Bałka" . Podg6n 

ą całe obywate\.6twJ do Zieleńc.a w 
święto "Cudu nad Wi6łą", - Ch6ry produ 
kowat będą naJpiekniejt;ze utwory na- 

y
h kompozytorów. począ.tek o godzinie 
....,.,., . CzeU PiMnil 
[WIADOMO.CI POTOCZNE l 
-* 
eucze tylko 3 dm trwać będzie 
etrzalanie z broni małokalibrowej w 
Parku "Cegielnia" ..) 12 wartościowych 
nagród, tj. do 17 bm godz. 20-ej. Kto 
dotychc&u nie miał sposobności wzto- 


, 


- 


--- 
 


Do Panów Rzemle'lników 
Pomorza I 
Prezes ZwiłZku Towa.rzystw. Rz&- 
mieślniczych Pomorza p. Kazimierz Ro- 
lewski zwraca się za naszem pośred- 
nictwem do Rzemiosła Pomorza. by 
dnia 15 bm. jako w dziesięciolecie "Cu- 
du nad Wisłę." wzięło udział w uroczy- 
stych na.bożeństwach i udekorowało 
swe domy sztandarami. 
Do Członków Związku Zrze- 
szeń Gospodarczych Torunial 
Pan S. Buszczyński, prezes Zwi4Zku 
Zrzeszen Gospodarczych Torunia prosi 
za naszem pośrednictwem członków l 
organizacje. wchodzQ.Ce w skład Zwi
- 
ku Zrzeszeń Gospodarczych Toruma, 
by w dniu dziesięciolecia "Cudu nad 
Wisł
" wzięli udział w uroczystych na- 
bożel1stwach i udekorowali godnie swe 
domy. 
..- 


[ 


Z Rad, miejskiej 


m. 


Torunia. 


(Posiedzenie 13 sierpnia 1930.) 
.Id po wakacjach. - Powr6t dr. Stełnborn.a. - Odrzucony protest. - -alejo 
6ZOŚĆ polska w Niemczech a niemiecka w Polsce. - Komu dzieje sit krzywda. 
- Obwody kominiarskie. - Osobliwi "obrońcy ludu". - Lekcja IIJ'Z8CZII,OŚcJ 
dla komornIk6w. - Nowe domy. - Wodociągi kopciuszkiem. - JJ r:JllJlrlzf ejn, 
spór. - Apetyty sanacyjne na Id_zenia obywateli. - MIasto ma nareszcie 1e- 
karza. 


...:rł.
 


Po dłuższej przerwie wakacyjnej (po- 
przednie. poeiedzenie Rady odbyło sie 25 
czerwca) zebrali się znowu ojcowie miasta 
Torunia.. by radził nad jej;(o sprawami. Ra 
da prawie w komplecie. brak tylko kilku 
radnych. Zjawi! :;ię tei po raz pierwszy po 
dłutszej niebytności z pOWodu choroby rad 
ny dr. O. Steinborn. Przewodniczący p. St. 
Michałek powit.ał w imieniu Rady dr. 
Steinborna. jó(fatulując mu po1.\TOtU- do 
zdrowia. i tycząc mu sił 10 da.lszej owoc- 
nej pracy dlA dobra. miasta. Dr. S. wzru- 
szony dziękuje. Porządek obrad dość obfi. 
ty, bo uwierający przeszlo 30 punkt6w, ob 
rady jednak toczyły się dość wartko i u- 
tk.nęły dopiero na pokutującej jut od dłui- 
SZBgO czasu nieszczesnej sprawie ul. \\-'od- 
nei. nad którą, dyskusja przecią,gnęła ob- 
rady prawie do północy. 
- Jako jedną z pierwszych spraw przy je- 
to do wiadomości decyzję woj ew. sądu 00- 
ministracYJnej;(o na zażalenie P. Fr. Toma- 
9zewskiego co do wainości wyborów do 
Rady Mit'jskiej. Sąd zażalenie to odrzucił 
bez rozpatrywania. jako sp6tnione i niefor 
malne. 
Wszyscy, kt6rzy byli w zeszłym roku 
na ..Pewuce" w poznaniu pamieUlją za: 
pewne z pawilonu polonji zagranicznej 
olbrzymIĄ fijó(Urę chłopca. Polaka z Nie- 
miec. t;kariącej;(o się w imieniu tej ca.lej 
masy dzieci polskich w l'iiemczech. którą 
figura ta uosabiała ,.my mll6imy uczyć się 
w szkole tylko po niemiecku". }iała. figu- 
rynka obok. laleczka. kt6rą swobodnie w 
kieszeni od kamizelki schować motna by- 
ło, mówiła w imieniu tej nielicznej garst- 
ki dzieci polISkicb. które m,ogą. tla1.Jke po- 
bHlrali w jezyku ljc Z Y8'tym" .  ,.
 
To jest jedna rzeczy\1\istość.. mamtąd, 
z za kordonu. obraz. w jakich warunkach 
żvje mniejoszość polska w Xiemczech. 
Przyjrzyjmy sie teraz innej r
ec2!;ywistości, 
jak to tu u nas. w Polsce ma pod I)'m 
względem mniejszość niemiecka: w Toru:- 
niu obecnie dotkliwie daje sie. we znaki 
brak j;(m.achów dla szkolnictwa. oowszech- 
D6J;JO. Xa ł632 dzieci szkoł powsze
hnych 
jest tylko 88 iw szkolnych. brak Wlec ok. 
30 iW. Wskutek' tej;(o dzieci duszą się w 
klasach i w większości szkół .z w y j ą. t- 
k i e m szkoły powsz. n i e m i e c k i e j 
(przy ul. Wały) nauka odbywa sie na 2 
zmiany. }1imo to państw. .gimn
zjum. z 
językiem wykładowym n l e m l 
 c k l m 
zajmuje miejski KInach (przy ul. Piekary), 
przeznaczony na. szkołe powszechną a od- 
dany przez miasto Kuratorjum Okr. Szkol. 
przed kilku laty. A więc dzteci polski
 n i e 
mają j;(dzie uczył się. bo jedną ze szkol od- 
daly dzieciom niemieckim. Czy wobec tych 
faktow Ulk częste utyskiwania Niemców, 
ie niemieckiej mniejszości w Polsce dzieje 
się krzywda. moina 
J.\\ 
iat za uz
adnio- 
ne i szczere? Odpowiedz da.dza sobie czy- 
telnicy s.ami. 
Dobrze też. te mał(istrat w tym stanie 
rzeczy W}stlWił do Kurator)um O
r.. S
ol- 
nego z prośbą o zwrot j;(machu mieJskiego. 
oddanego na j;(imnazjum niemieckie i ie 


GRUDZIĄDZ 


KopaJnia złota w do_ 
brym punkcie 
restauracJa 
spokojna. z c&Ikowitem 
urządzeniem. oddam "'. 
d,;ieriawe. \Viadom05ł: 
ul. Toruńska 26. Gru- 
dziądz. (Gr 930 


Elew 


z wykształceniem szkoły średniej potrzebny 
zaraz. "ROLNIK" w Grudziądzu. Gr-928 


Obelg, 
n:uooną. na P. H. La- 
r.a.rską odwołuję. T. Ka- 
linowskI. (Gr 931 


'. · ULECI 


..-, 
:
Y: 


Gospodarstwa 
ł82 morgo bursczanej 
ziemi; wpłsta 25.000, 
21J6 morgo pszenne-j zie- 
mi; wpłata 35.000. S60 
morgo bura.cz. ziemi; 
wpłata 50.000. łOO morgo 
p..oq,ennej ziemi; wpłata 
75.000. 1380 morgów 
pszennej ziemi; wpła.t.a. 
700.000. ..Dobrobyt" Gru. 
dLladz. plac Stycznia 12- 
(1' 929 


jako idealne pokrycie dacbowe: EV ERIT ASII 
d.ch6wkl aabe.towe.. 
bitumicznll OQniocbroDnll tekturę ST EMOLlT rI 
tanio i Da dogodnycb warUDk. II 
Po EłI teml pap
 dachowIł. .mollli. lepnik. 
wapno. cement, gwoidzle budowlane 
I papowe. glpa. trzcln
 .ufltoWIł. cegt.; 
czerwonlł I biatlł. koryta glaz.rowane, 
diwlgary etc. Gr.776 
Ska 1.18. ,. 


Dworco... 13. 


"Budule[1I -L. lysoarskł 
GRUDZIĄDZ 


Dworcow
 13, 


] 


Rada 
liejska jednoglośnie (od głosowa.- 
nia wsu'zymali sie tylko ł radni Xiemcy) 
tę decyZję m8.j!;istratu zatwierdziła. 
Sprawę projektowanej;(o nowego podzia- 
łu miasta na obwody kominiarskie (na 5 
obwodów zamiast d{)tychczasowych ł) od- 
łotono do czasu rozstrzYlffiięcia. czy obw9- 
dy mają być nadal utrzymane czy też d0- 
puszczona ma b}'ć wolna konkurencja.. jak 
to jest w wielu innych miastach. Rada 
Miejska za.opinjowała projekt sUltutu ce- 
chu piekarskiej;(o w Toruniu jako moiliwy 
do zatwierdzenia_ Sprawę r
laminu lecz.. 
nicy miej
kiej odesłano do komisji. 
Zarząd gimnazjum prywatno im. św. Te. 
r
\' zwrócił się do wladz miejskich o po- 
zwolenie zburzenia starejó(o drewnianego 
domu przy ul. Kościuszki ł. Dom ten prz)'- 
lej;(a do gmachu jó(imnazjum i ponie
ai 
jest stary i zniszczony. niekorzystnie wpły 
wa. na w}'gląd otoczenia 
imna.zjum. Ma- 
gistrat prośbę te odrzucił a Rada Miejska, 
wbrew j;(losom I'adnych - socjalistów, de- 
cyzje te zatwie-rdzila. Jedynie radni socja- 
liści byli za zburzeniem domu i P. pohl 
nawet bardzo gorąco za tym projektem 
przemawiał mimo. ie dom ten zamieszkały 
jeM przez 8 rodzin ludz.i bardzo biednych. 
Osobliwi to są .,obrońcy ludu". ci nasi 50- 
cja liści toruńscy. 
Komornicy miejscy mają bardzo trudne 
zadanie i cieżką sluibe, to prawda, ale tet 
nie jO'Zeszą b
'najmniej uprzejmością., Jed- 
no z takich wystąpień komornika oparło 
się nawet o Radę :Miej6k1\, zaś p. prezyd. 
Bolt wyjaśnił. ie odIlQŚnv komornik 
stał 
odpowiednio pouczony. 1. że nalet}. być 
uwzejmym a 
. te nie nałely fantować 
za podatki czy inne nalet}.tości o ile są 0- 
ne jui dawno zapłacone. 
Jakoś ludzie ootrosze zaczynają ,,budo. 
wać się". a.cz wylącznie nit''lIal wznoszone 
są domy ..na własną potrzebę". O domach 
CZ}.nszowych. wielomieszkaniowyeh, jakoś 
nic nie słychać. Ostatnio m3JÓstrat przy- 
dzielił znOwu działki 9 petentom pod bu- 
dowę domów przy ul. Słowackiej;(o.. 
Poniewai skarb pafu,twa udziela miastu 
w br. ok. 300 000 zł subwencji na zatrud- 
'Iliellie bezrobotnych pod warunkipm, te 
magistrat wyasygnuje takl\ samą sume. 
Rada Miejska. uchwaliła przenieść cały 
szere
 kwot z róin}'Ch dr.iałów budietu 
miejskiego do działu droj;(owej;(o. M. in. am 
'Putowano na rzecz dzialu droJ;rowe-go takte 
budtet wodociągów miejskich. mimo. ie 
jest to przedsiębiorstwo miejskie i ie .wY,- 
.maj;(a dużYch wkładów na naprawę Sieci. 
której stan obecny pozostawia wiel
 do t.y_ 
czenia. jak 10 widzieliśmy podczas tego- 
rocznej posuchY. 
Zatwierdzono w dalsz)'m cią.jó(u na rok 
przyszłY pobór podatku od natentów: 35 
proc. od sprzeda.ży i 75 proc. od wvrobu na 
poj6w alkoholowych. Uchwalono noniechać 
:poru sl\dowego z b. dzierżawcą folwarku 
miejsko Katarzynki p. Fr. Hoffmannem. do 
które
o pretensje iniasta siegają sumv 58 
n's. złotych, bowiem P. H. nic nie posiada 
i - spór z nim jest zupełnie bewadziejny.. 
Poniewai miast.o musi łotyć na pensje 
dla naucz}.cieli w szkoł&ch wydzialowycb 
(dlaczej;(o nie państwo?). co stanowi roc
 
poz}'cje przeszło lO 000 zł. Rada uchwaliła 
na wniosek magistratu podwViSzyć czesne 
w szkołach wvdziałow}'ch: ucmiowie miej 
scowi w wieku szkolnym placić mają. 5 zł 
(zamiaet dotychczas 3 zł). zamiejscowi 10 
zł. w wieku pozaszkolnym: miejscowi 8 zł 
zamiejscowi 12 zł. 
Sanacja. stale jest nienasyCODa. Sanacji 
staJe zdaje :;ię. te naród jest dojną. kro- 
wą. którą l'IlQłna doić do nieskończonoścL 

iedośł im tych nie-zliczonych świadczeń. 
pod kt6rych brzt'mieniem Uj;(ina Bili: społe- 
czeństwo. brak im pewnie pieni4;:dzy na po. 
dr6te do Biarritz i na stawianie pałaców. 
więc wyszukują coraz to nowe sposoby wy_ 
ciskania łO"osza z ludności. Oto w Toruni'lll 
_ rzecz mała a jedna.k znamienna - 8&- 
nacyjny klub w Radzie Miejskiej r«!osił 
wniosek. by opodatkować tak. jak to j_t w 
Warsloawie i gd2!ie wywołuje to liczne na.- 
rzekania i złorzt'czenia.. osoby. pn,ebywa- 
jące w lokILIach publicznych 1)0 godz.. 
 
Wniosek ten. jak tej;(o motna było spodzie- 
wać si
. upadł. W kat.dym bą-rlt ra7.ie 
wniost'k !anacvjnych radnych jMt' zna- 
mit'nn
'. 
Ze !praw personalnych: wybrano do kft 
misji sanitarnej radno P. Gośliński
o. do 
dtputacji budowlanej z j;(l"OtIa obywateli 
budown. p. Fr. Szneidera. Lekarzem miej- 
skim na pra.wach cz10nka m8.ł::istratu wy- 
brany został dr. Ciosłowsk.i. \\'końcu 1'0&. 
patryw&no spraw
. uL Wodnej. której 0- 
mówieniem zajmipmv si
 osobno w jed. 


nvm z n&lblit5zvcb numerów.
>>>
Mr. tł. 


SLOWO POIIORSIUB - JJlttek. linia 18 derpnla lal r. 


Tow. GłmD. Bok61 . Toru6 L Zbi-' 
wszytJtkic:b członków w mundura.eh IÓlka 
munduru. (lecz w czapce eOkolej) w pi bt'l 
15 eierpma o godz. 8,30 PfZ&d domem 
tek 
ha epn. J. Suleckicgo, Jt:czmienna. 6 ru. 
godr.. O-ej wymanlz przed 61&I'08two Po .0 
towe celem wzi4jcia udzialu w Urocz wla 
ści ID-ej l'QC2:uicy "Cudu nad Wiei... ..:I
 
n.a.boień8twie, które 61t: odbędzie w o 
ściele NPMarjl, wymarsz na crnentan :0: 
6kowy, gdzie £()8tanie zlotony wieniec OJ 
grobie bohatera iołnlena-Sokola z T n, 
nla. 
łem ! Za.rz
r:u' 
.MoDlullUo".Toruń. Lt'kcja (;plewu 00 

dzie 814j dziś we czwartek li bm. o . 
2O-ej. O gremjalne I punktualne pny:
' 
wszystkich członków prosi Zerz: 
Zw. P04ol1c:. Ru. Kolo ToruiI. W . 
tek ]i bm. o godz. O-ej przed pol. zbi6

- 
wsz)'etkich kolegów na. pl. Te&tra.ln)'m a 
UpJ'8M,& sie o punktualne PrzYbYCie'- 
lem wzit:cia udziału w uroczysto'ci ce. 
J edność! Za
. 
Tow. łplnru ."LutDla" w '1'oruus. _ 
Lekcja ch6m Inl-..ane«o I m
ki8Bo cni. 
we czwartek Ił bm. o godz. 8 wiecz 
lokalu ,.Lutni.. Dw6r Artua8. Uprasza: e
 
o liczne przybyefe na lekcje. JQnlewu : 
piątek 1
 bm, urząd%amy konc:ert w Zie. 
leńcu. Zal"Z.\d. 
Sok61 kODoy. Zebranie miMi
znc dzii 
we cz\\-artek o godz. 2O-ej w hotelu 
Iazo. 
wieckim. Sekretarz 
S. .. P. iw. .lak6b. k6łko amatonkle 
Lekcja dziś dnia Ił 
ierpnia br. o godz: 
19,30 w salce paraJJalnej. O lirzne i 
punktualne przybycie prosi ZarzlJd. 
Klub Sportow, "Zuch". Pogadanka 
dla I I II druiyny odbedzIe się dzis U, 
bm. o godz. 20 \V lok. "Złot). róg". 
Stow. Polak. IIlodzie!y Kat. Dl, 'lo. 
ruA-l1okre. Dziś we czwartek o godz. fi 
wiecz. na placu obok radjostacjl odbę. 
dzIe się trening piłki nożnt'j dla I. i U. 
drużyny. _ Kapitan. 
KatL Stow. 1Il0dJch POlok. Zbiórka 
w piQ.tek o godz. 8,30 w Ognisku 
Uo- 
dzieży męt!kiej celem wzi
cia udzialu 
w uroczystośclacb rocznicy "Cudu nad 
Wbł
". 


Uroczyst, obchód "Cudu nad Wislą" 
odbędzie .iQ w Tonmiu w piątek 15. 8. 
Komitet Ob}'watelski Obchodu "Cu- Po nab;żeństwie wymarsz na 
du Wisły" wzywa raz jeszcze za oa- cwantarz wojskowy i złożenie wieńców 
szero posrednictWi!m społeczeństwo na grobach poległycb żołnierzy. 
stolicy Pomorza. do grt'mjalnt'go sta- Po południu o godL 17-tej odbtdzfe 
wiE'nia si
 na uroczystości oraz do sfę uroczysta akademja w Ognisku 
przystrojenia domów flagami narodo- Polskiej Młodzieży Katolicki'!J pny 
wE'mi I emblematami państw:Jwemł. szosie Chełmińskiej 16, na której słowo 
Program t
j uroczystości jE'st na- wstępna wygłosi ks. prałat .Klrstein. - 
stępuję.cy: \Vystęp ..Dzwonu" oraz pnemówienIe 
W piQ.tE'k o godz. 9-tej zbiórka towa- naczelnego redaktora "Słowa Pomor. 
rzystw, organizac)j, zwiQ.zków i ce- skiego" p. posła Sacby, deklamacje I 
cbów ze sztandarami na placu obok wspólny śpiew "B;ie coś Polskt" złOŻO 
stąrostwa p:)\\ iatowego. sit na całość programu akademji. Spo- 
O godz. 9.30 wymar
z z orkiestro dziswać sit należy, że społeczeństwo 
na nabożeństwo do kościoła N. Panny toruńskie wE'tmie oador licznie udział 
Marji. O godz. lO-tE'j urocz)-ste nabo- w pochodzie, w naboi;eństwie i w aka- 
żeństwo. demji 


Rucb .
 W towarz,SlWach. 
RodtaJ Tow. PowsL I Wol. "Strat'". 
ZbiÓ'l'ka. w piątak 15 bm. o godz. 8,15 na 
kiedEińcu etraty pot&mej celem wzi4jcl& 
udziaJu w uroczystości 100E'j rocznicy "Cu- 
du IW:I W.ielą". Zaną,d 
Stow. iw. .1tnłon'_.-za 1'1'o1'llÓ . Mokre. 
Zbiórka wszystkich cłonkÓw 15 bm. o 
8,30 w lokaJu 111Gkoły pn:y ul. B&tyń- 
sklch. Z powodu bardzo wa.t.nych ..praw 
pnybycie wezysUdch cłonk6w koniec:zne. 
Z..... HallU'CZJk6w plAIc4wu Tora:6.. 
6i6rka wtlZY6tkich druh6w 15 bID. o O-ej 
rano na placu przed 6ta.rostwem powiało- 
wem, tak eamo 6tawl me orkiestra w kom 
plecie. Z
 
Ch6r .... CecylIi przy kołdel. św. Ja. 
akademji wzi
ły tylko osoby dorosłe I k611.. DziA Ił bm. o 10,30 ostatnia lekcja 
młodzież, a nie pn)-prowadza.ły II eob" przed akademją. Pnybyde wm:yetlUch 00z 
rakt k J --1..ch z1 WToględnie .konieczne. Zarząd. 
jak do
d si
 P Y u e 
" d ect. lDull WIołlanJd, Toruń. Zełmulie miElI!. 
które przecież nie maj
 zrozumienia i we czwartak Ił bID. o godz. 20 w eali Dwo 
s\\'f'ID \\Tzaskliwem zachowanfem się 1"11 Artue.a. Obecność! \\ezystkich członk6w 
powoduj') niemiłe przeszkody. potądana. Za.rzl\d 
rlP ZebranIe. \V niedzielę dnia 17 row. llaryDany Ra. ,. ToruD1u. We 
sierpnia o godL 6-ej wiecz. 
dzłe czwvt.&k Ił 6ierpn1a. br. o gOdL ID odbę- 
się zebranie Towarzystwa Ludowego w dz1e ale zebranie ogólne. - W piątek 15 
hotelu Dworcowym, Referat wygłosI 61erpnia o gOh. 8,JO rano zbi6rka w re- 
ks. proboszcII Szuman II Nawry na te. 6ta.uracji .Zacisze" celem wzil:ela udziału 
mat: "Pnyszłość Polski w świetl'l! p
 w urocz18
ci 101 ej J'OC2n1cy .Cudu nad 
rDctw". Treść tematu jest niezmiernie Wisłą-o . 
w&inl) i ciekaw", oplerajoce się na do- Sok
ł ko
,.. Dma Ił bm. o goU: 20 
kumentach historycznych J P roroc- zebrarne In1MlpJle u druha Kopersklego 
.. botel Muowieckl. O punktualne przyby- 
twach błogo Andrzeja Boboli, ks. Piotra I cie wszystklcb drub6w prosi 
 
Skargi, błogo Jan
 Bosko, o; Bronisła- BlICZDoA6 śpiewacy ,.DZWODU.- Jutro w 
wa Markiewicza 1 błogo \\ andy Mal- , łwieto I!plewa.my na akademji, urządz;onej 
czawskiej. Zachęcamy najgoręcej do II okazji to-et roomicy "Cudu nad Wisłą". 
wzięcia jak najliczniejszego udziału Zbiórka. punktualnie o godz. 16,50 w Ogni- 
tak członków. jak równiei i gości 6ku przy 8lI081e ChełmJńilkiej. Z akademjl 
Zan4d. udamy 6i, wpros' do k&plicy na Molaem, 
gdJ:ie o gOOs. 18-ej 
dz.ie si, ślub druba 
Krawczyk&. ObflaDOł/! wuyetklch jpiew.... 
Uwobowią&kowa. 
"Halka- . Potlg6n. Dzi6 we czwartek o 
IfOdz. 8-ej wiea.. odbędme 6ie lekcja śpi. 
wu w hot&u CentraJnym. Upnsza lIie o 
gremj&lne pnybyde wsz)-stkich er.łoni6w 
z !)Owod1ł".łyetOPQ w dniu jwi,ta ..cudu 
nad Małą". 


Kronika sportowa. 
US ,,29" Zuoh. W plQ.tek 15 bm. 
o godz. 17 na boisku mlejsklem w To- 
runiu odb
ę. się zawody rewanżowe 
w piłkę nożnI) pomiędzy wyiej wymi&- 
nionemi drużynami. Przedmecz o godz. 
15-ej. (ks.). 


[ 


WIADOMO$CI Z CHEŁM!Y I OKOLICY 


@ Kronika kościelna. PorzQ.dek nabo 
żt'ństw w piQ.tek w dzień Wnl3bowzię- 
cia Sajśw. :\Iarji Panny. 
O godL 6.15 msza św. na intencję 
Sodalicji 
(arjań!.'kiej i wspólna Ko- 
munja św. członkiń. O godz. 8 msza 
św. z kazaniem. O godz. 9 trzecia msza 
św.. o godL 11.30 suma z kazaniem i 
wystawienit'm 
ajśw. Sakram
ntu. W 
dniu tym 
dbęd7ie się kolt'kta na bu- 
dowę kościoła w Zdrojach. pow. tu- 
cbolskim. 
rlP Akademja. Ku uczczeniu lo-lecia 
,.Cudu nad Wi"łQ.-- odb
dziE' się stara- 
niem Sodalicji 
larjaJiskiej żenskiej w 
Domu Katolickim uroczysta akademja 
podług n&St
pująct'g() programu: l) Sło- 
wo wst
pnE'. 2. śpiew "Boga. Roddco". 
3. Deklamacja: "W ś",i
to Wniebowzię- 
cia 
ajśw. Marji Pann)
'. 4. Przemó- 
wienie. 5. Potęga 
ajświętszej Pani" 
sztuczka w dwócb aktach ze śpiewami 
i korowodem. 6. Zakończenie wspóloem 
 
ocUpiewaniem b)"'Dlnu "Boże coś Pol- 
skę". 
Sodalicja 
Iarjańska prosi o liC7:ny 
współudział w akademji, na któr/ł wstęp 
jest bezpłatny. 
1;yczyćby naleiało. &by udział w 



 


....... 


.....: 


I Wc:zoral o godz. U.30 zunllł w Bogu po 
laótkich cierpieniach opatrzony Sakramentami 
iw. mój najdroiu, mąt. nalz kochany oiciec, 
teść' dziadek i pradzi.delc j. p. 
An
fl
j fuetterer 
pndywlSY iat 83. 
O C%em dlXlOli II' 8J11Utku pOjJrlltona 
rodzina. 
Ebportacja .wlok na cmentarz przy ulic, 
Wybickiego. odbcdzie .ię w niedzielę dnia 17. 
sierpnia br. o godz. f-tej po połndniu z domu 
taloby Podmurna 23. d71! 
Toruń. Mirakowo, GdaUk. Berlin, PlU'a
ay, 
dnia 14. sierpnia 1930 roku. 


Mananna Łu
iew

a 


rodzina Rezmerowskich. 


POllrzeb odbędzie 
C w sobotę. 16. b. m. 
o godzinie 4-tei po południu z domu ułob, 
Krzyiaclca n'. 1 na cmentan Jak6blkie pnedm. 
d520 


Do Urz,du Pocztowego w . 


Niemcy rzucaj. miliony na wal- 
kQ z nami, zł6żmy chociażby 
naJ skromnieJszy datek na pra- 
co z. o. K. z. 


.. 


i dwokal 


J 


tlr. 1. 


KonJec dliału r
akCyjD"o. 
Za redakcje odpow. J6zef KanarowekL 
Za reW.my I o.rłoslenia odoowlada 
adminiatracjL 
WYda'W1ł. ł druk Umkarul 'roru
aki.j s. A- 
111' Toruni" 


D Y W Ą N Y w r6tnych g.t. i rozmiarach 
C H O D N I K I w r6ł11ych gał. i .zerok. 
W7'cleraczlU w r6tnych wieł'kojcjach 
GOBELINY II"IRANKI. 
Ceny przy.tępne - - Dogodne warunkI. 
Naiwiękuy wybórf 
W. Grunerl. Skład bławat6w 
T or.li, Sta
 Rllnek 22. d-891 


posiadaj"cy rozległ" praktykę. także notar. 
jaJnę. w średnlem mle
cie Pomor:za 
poszukuje 
młodszego kolegi 
celem wsp61nego wykonywania praktyki. 
Oferty uprasza się do Sł. Pom. pod d 701 
Pn..." ,npt.SOWJ. 


3. It. "'30. 
Nieruchomołc! polołona w Kruuynkach pow. Bro- 
dnlc:a i chwili uczynienia WIlnianki o pl'zetari1l zapba. 
Da w ka
e gl'1Ultowej Kruszynki wykaz liczba 7 na 
imfę Antoniego Gawryuewsłdeio i źony 1.0 Marianny 
ur. Kaaprzyckiei w Kruazynkach. tyj'łcych w o.ólnej 
W8pólnołci majątku zostanie dnia ł5 ...topada 1830 
o godz. 9 przed pol.dnlem wyab.wioa_ Da prze 
targ w nItej OZDaczonem 811chie pokój 40. Wzmiuke 
o przetargu zapisaao w kaęche gruntowej dnia 5-go 
czerwca 1930 r. 
BrodniclIo dnia 5 sierpnia 1930, k 571 
Słłd PowlatowJ'. 


..;' 


Browar Pomorski 
.lÓ:lefa (IIronowskiellO 
T.L 195, Podg6n. Torufi TeL 1115. 


poleca .we u w,śmlend. IIZnaJIe piw. 
pod nazwII: 
..sMIE'ANIA POMOISIA" 
... A I A M E L P O M O I 5 I l'. 
KolLAI (80CI). - 


lamOwieni e Niniejllz
m. zamawiam wychodzilce w Toruniu 6 razy w ty,odnł- ,,51_0 
.. Pomor.kle na wrzeale6 1930 r. za .,89 aJ, wl4c:znle opl.t pocd. 
Gazet, odbłerac bcd, z poczty - proszc dOltarczać pod ponibs)'m w-.) 
NałeiytoU za prenumerat, pro"ę 6ciun-ć prze. listoweao. 



 I nazwisko 

I 


ul. i nr. 


KWIt pOato wy na zł ______.___... tytułem przedpłaty "Słowa Porno.. 
..... .. wn..leA 1930 r. odebrałem. co nlniejszem potwterdRm. 


,.- 


- -- podpł. 


. dnia 


1930 r. 


- 
..
 


- 


:.-: 


f!!ł(OIl
1 · 
I(
 
IID \JID
 
I "" 
 J4 0 WI'tf; , N)r i 
V l 
 .. 
 ::.. 
li E lt""4; "ł II: k# 

'l
/
7


1 
 


Walne 
dla 
KowalewI , 
l okoUcy. Poleca.m 10 
wypadkach imierci 
\rumllY wsulk.iqo ro. 
dzaju. Karawan z DL 
kryciem stawiam bf
. 
platni. do dY6poZ7Ci
 
Równiei meble maro D
 
ak ładzie po znaczni. 
z.nuonycb cenach. B. 
Kalinowski. Kowale"". 
Pomon.e. plac Wolno- 
'ci. (k J97 
Chcesz - olrzymat 
JK*Id4łt Muaia. UI,'D- 
czy/! kuny faeh"'f\1, 
koreepondeocyjn. "r;,. 
fesora Sekulowl
za, 
\Varazawa, 2:61a\\ ia ..;?
 
I
ursy wyuczają list.)w. 
nie bUC:h..łterji. racbun. 
kowości kuvlecklej "J,. 
rupondencjl handioWtj 
atcno8'rafji. nauki 
 
dlu, prawa, kalillll'afj:. 
pisania na m_ynlch. 
tOWIU'OZnawlltwa. an. 
glelskiego. rrancUBkl
- 
RO. niemieckiego, pl: 
BOwnl oraz gramatyki 
polskiej. ro uknńcU' 
niu świadectwo 1.,. 
dajde rJ'Ulpektó w . (
 
- 


f 
. 


Technik 
dentystyczny 
pmlllkU
 pobady od f. 
8. lub p6tniej. nbl!'znlnY 
w wyknnaniu prac mI- 
1&f i kaUł'zukO'f\'Y ch , 
z,rioezpniA: poat. re. 
at&nte G. W. Kartr;f6:ł 


- 


Do Untda Pocztowego w..... -. .._..._.._.......... ..::::, 
lam A wienie NinieJazem ..mawiam wychodzące w Toruniu łI razy w rYfodniu "SIo: 
U . Pomorskie"..a wrze..e' 1830 r. .a 8,39 .1. wł"cznle opłlr poe 
Guete ocibieret b4;d, . poczty - proue dostarczał pod poniłszym adresanu-) 
HaletytoU &a prenuaeraf4) proszę .ciUn-ł przez listowego. 


łmł, i nazwlsko._ 
Mielec. ł 


- 


uL I lU.: 


- 


.. 
Kwit pocztowy na zł ...__.___.._...,.tytulem przedpłaty ..Slo"" POJD 
.. ......1.6 1930 r. odebrałem. co niniejazem potwierdzam. 


. dnia. 


. -1'11_ 
. podple, 


1Q30. .. 


- 


. '" r _._ :.:_ . 
 1f
>>>
..u.oWO POMORSKI.. - .ł.tu. 4aIa tl dupJa fili lo 

 k I - t --I-IIDzI'ZI
enie D
lilUine 
O U 15 a II przedmlo[!e lęplenla szaun1w 
Dr. med . Dzialowski Na madzł. At 5 i 6 ustawy o zarzlldzie poli'Cji 
z dnia 11 marca 1850 r. (Zbł6r Uataw str. 2e5) i M 
II' . , 143 i 144 udawy o ogólnym zarqdzi. kraju z dnia 30 
pawrocl . lipca 1883 r. (Zbi6r Uata... str. 195) łllcmie z 5 11 roz- 
porzlldzenla Rady Ministrów z dnia 21. I. 1924 r. w 
pr.edmioełe zmian w kwotach piemętnYCh. okrdlonych 
w pnepiaach karnych (Dz. Ustw. R. P. Nr. 9 poz. 89) Jan Mallkowski, 
.... k 14 oraz ! 20 ustawy z dnia 30. VI. 1900 r. w sprawie zwal- 
__ T O r U Ił. SlarJ n.ne - cunia chorób zakdnych (Dz, Ust. Rz. Niem. str. 306) 
9-12 3-5 zarzadzam za zgodll Magistratu w interesie zdrowia 
Telefon 553. d519 '. publicZDego na csłym obszarze miasta T01'unia oQ61ne 
tępiellie szczurów wedłulI następujllCego porzlldku. 
11. 
Wazyscy włdcłciele wzglednle zarzlldcy i dziertaw- 
cy dom6w na terenie miuta Torunia, zobowiązani all 
w awych realno'ciach wyłotyć trucłznę na azczury i to 
w dniu 15 sierpnia 1930 r. w miejscach najodpowie- 
dniejszych i w spoa6b podany im przez pp. aptekarzy 
wzgL drOQerzyat6w Przy zakupie trucizny. Trutki po- 
winny pozoatać na mieJscu w cilll!U conalmniej 3 dni. 
Padłe szczury nalety zakopał do głęboko'cI nie mniej- 
szej nit 3/4 metra. ZezwolenIe na nabycie trutki w apte. 
kach wz,lędnie drogeriach oraz kwity. które maili być 
okszaDe kontroluillcym u,zędnikom na dowód. te tru- 
ciznę wyłotono, wydaje się w Wydziale Zd,owia Ma
- 
atratu miasta Torunia Rynek Staromiejaki pokói 13 w 
godzinach urzędowych od 9 - 12 za zwrotem kosztów 
za lormular.ł: (10 gr.). 
52. 
Aby uniknllć otrucia zwierzlIt domowych. jak dro- 
biu, kot6w. psów etc. nalety wyłotenie trucizny poprze- 
dzić powiadomieniem wszystkich lokator6w danej real- 
ności. dajlIc im motDość zamknięcia swycb zwierzlIt na 
t en czas. 

 3. 
Do tępienia szczur6w naleły posługiwać się wyłącz- 
nie jednym rodzajem trutki i to ..Ratolem" lirmy ..Sa- 
nator" nabytei w aptekach lub tet w droge,jach do 
a;Jrzedaty trucizn uprawnionych, na podatawie zezwoleń. 
wydanych przez tut. Wydział Zdrowia (5 1). Wydawanie 
'Względnie nabywanie trucizny bez zezwolenia jest 
wzbronione i podlega karze. 
S 4. 
Przed przyatąpieniem do tępienia szczurów wszy- 
scy właściciele względnie zarzlldcy i dzierhwcy dom6w 
obowiązani Sil nieruchomości swe doprowadzić do n"le- 
tytej czystości, wywi
tć zawarłośł śmietników. usunąć 
wszelkie odpadki i 'mieci, zanieczyazczaillce poseajeit.p. 
ażeby azczury w okresie tępienia pozbawione były zu- 
p-lnie normalnego pożywienia. Gruntowne oczyszczenie 
dom6w. dziedzińc6w, zabudowań go.podarczych i t. p. 
powinno odbył się do dnia 22. sierpnia b. r. 
55. 
Nillieis.ze rozporzlldze:'\ie, które obowillzuie ,,'szvst- I 
kich wlaścicieli wz,1. zarzlldców i dzierlawc6w realno- 
ści tek prywatnych, jak peóatwowych i wojskowych, po- 
lotonych w obrębie miasta Torunia, jPst og61ne i nie 
będzie poprzedzone osobne mi. piśmiennem,i zawezwa- ,". 
niami. Terminy wyznaazone w 5 1 i.. muszą być punk- 
tualnIe I ści'le docbowanp. 
. S6. 
Nieza
tQ83wlIDie aię do pGwylszych przepisów pod. 
lella grzywnie do 30.- złotych. w miejsce której w razie 
niemotności 'cillgnięcia w.tępuje kara aresztu do trzecb 
dni. 
T o r U 1'1, dnia 7. aierpnia 1930 r. 
... Prezydent 
(-) Boll 
L. dz. VIII. A, 559'1 30 r. 


Pr zetarg olertowy. 
Wydział powiatowy w W"brzetnie ogła- 
. . I e ) ' 5zem pubUcLny przetarg na wykonanie 
5Zanl n 
prac brukarskich 
okołO 400 m 2 bruku I 6000 m 2 bruczku. 
Oferty w zapieczętowanych kopertach 
dpowiednnim napisem należy składać 
z o.tej podpisanym urzędzie do dnia 29. 
VDL br. godz. 10-t.eJ prze
 poł., o kt6- 
m to czasie nastlłPI otwarcie ofert. 
ry Kosztorysy ofertowe otrzymać mo!na za 
pl tli 2 - zł w ni!ej podpisanym urzędzie, 
o kt6ry:n moina równie! otrzymać bli!sze 
w . 
informaCJe. . 
Wydział Powiatowy zas
rzega sobie pra- 
swobodnego wyboru oferenta, podział 
":c pomiędzy kilku oferent6w lub nleu. 

zględnjenie ładnej oferty. 
Wllbnetno, dnia 13. sierpnia 1930 r. 
Wydział Powiatowy - Zarząd Dróg. 


,. 


Stare. ub;anle wygIlIda jak nowe 
po c:bemlc&Dem wyc:z,.azc:zeola 
w 'lrmi. 
..BARWAM wł. S. Kalamajski. 
TORU". Szeroka 21, k562 


J.dea wyru tłutym dr-ł- 10", kud. 
lIalae"'o 
....-ł.. "11. do 5 liczb 
... 1 .10_ L .. z. a. - biele -ł-wi 1 ało_ 


L 


SPRZEDAŻ 


Ro£ne 
regały 
.Iepowe, Btoł;y - b8e; 
ł okna wyMa.W0W8 _ 
Wiln..t aprw.ed&m tu* 
- byle Z8l1IC. St. 211- 
l'IJaIri W-łnef.Do, 
hoIł!;owa 2. Ut 5.1oł 
M otocykl 
I JWYW(WUem w ł-r- 
dllO dobrym .ł.&Ille 


 _ moo zł. 

 m
 l. (gtM8 
Sprzedam 
'&I1io 
Ford 
tyP %1 lub 
 DA 
I!\ c GtrocYkl. Km.1LlIJd- 

M, 'l'oruóak& 10. 
(kM,1 
Sypialka 
d
 \.Ilonie do 
 
d
DI& SrewMa lU' 
 

 It%. Ci' i602 
Zł ' , PROSZEK' 
.,KOGUTEK 
. ". o.. .-o.
.....c- 
t:i US
.. ""U.DRenwSol' 
. . BOL GlOWY 
U5TRZEZllUtla. 

 
 pPOnId 
"lIIzello 
oba nal.. 
i, przy hpfti. .... 
C-ło..C l wyratnł. 
i
dać 0PJr8 In . 1 nlrclI 
Proazków z.,KOGUT- 
KIEM" a
c1deQo. 
IlIanydt od lat trzy. 
dtleatu. Zwracaj ci. 
Uwag. I odnucaJd. 
"POrczywl. pole- 
C...lluladoWIIlctwa 
tr PGcIobnem do n....- 
lo opakowa niu. 1111108 
- 


. 


. ł ' l Skład rze:tnlckl. 
w powia.toWeill ruchh_ 
wem mieście ze WZSlę- 
dów famiUJny:h do 
1pUdaDJ&. Oferty do 
s.c.- PcIm. pod d m. 
Barki 
dr-ł-Da I łelama 

 po so t. ka£da 
or8& prom drewni&IIT 
DOŚnoiIci 50 t. do &pIM- 
d8oi& w Tanmiu. OC
r- 
ty do Słowa Pom. pod 
8' 1895. 
Kapelusze 
dAmatie ełepDCkio naj- 
modnJejne motna ku.. 
pł
 nJedrogo w firmio 
,.Leokadja" Toru
. Mo. 
.aa.a 
 W 134 


Spned_ ełefllllck, 
pow6zkę 
(p61kryt4 dwukoIan4) mało 
utywaM M dofodnycll ..a- 
rankach wpłaty. 
erla 
SaDltu, Sz_oka 17 er 675 
Gięte meble 
..,.,. kneeł& foteliki 

 fOtele biu_ 
rvwe taborety do pi&nlD 
stolikI, wIoeaIIdła stojl\- 
ce. fotel. bujające, 11'.... 
nit.ury 00 W'fbłeia p.'1leca 
po cenach fahryclllych 
Wytwórnia lPęt,yeb me- 
bli l RygleIak.i i Ska.. 
Tcruil. P. Mar.l1 11. T.:I. 
.... 511. Id fiOł 
Motocykl 
m&&o aaywa.ny baIJ'dir.o 
__ 
. OC8liy 
do IIdmini9trecji Słowa. 
Pom pod IC 1776 
Plac'Y. 
pod budow
 apnudA ra 
2500. Lubi.wski. fOl'lJń 
WIIdDa .. _ 'U2 


, 


,.".1.. 


LUSTRO 


to ozdoba anl..zk.nl. 
Pie:rwau specjalaa wyłw6r- 
Bia ram do luster. poleca 
na do,odn)'Ch warunkach 
wuelkieao rodzaju ramy 
jak: oneell, .,a., maholi, 
olllli1D" . dostaw" ukła 
lub bez ukła. k4982 
harlonol ..tallcznie! 


Byd80..Cz. Pomorska 34 
Pier"sza IlpeeJalIIa "1.'" 
ram do luter. 


Sprzedam maI4 
wlllt 
v.- pneśllc7.nej miej
- 
wości. Za.kop&De. -krJ't- 
ka. 6£. (d 631 
Kilka obei.emych 
lokali 


na. warsztaty lub na. 
małą, fabryc:z.ke z po. 
sadzka.mi betonowemi, 
instalacją elektryOZlU!r 
przy ul Warszawskiej 
00 wynajęcia. za.r8IZ 
1II.1'l'06t od go8podarza 
bez odstępnego. Zgło- 
szenia. do Apteki Ra. 
(1zieekiej w Toruniu. 
(d 641 


Str. 15 


..... 
 .................. :. 
...... j .
...............:.;... 
:::::. ..: :.:::: :
.
: :':":X';;". ..;: 
.... l'iiiW-'
 . .....,.........."':., 
.
, . ,
 ......::::;:::: 


..... 

. ... 


:-.:
; 
, 
 ."..- 
. rJo, .". .
...- 
....(łt. 
.".. . ,l . 
 
!!r '
. '. _ '-

:
; 
::
 
Czy - !1 '. 

"{' 
:: 1"łłłc
 . (,
. " 
:: 

 r .t. fUJ 
:. ... ł,. ; ! .: 
: .l.ł'lole 
 
.

 


 

 


... 


.. 


Samochód 


ł-osobowy Ol\\a.rty gwa- 
rantowanym stanie oka_ 
zyjnie sprzedam. Ko- 
penYka 
. k 
1 
Tanio 


nabyć IIl'Yżna łóżeczko 
dzieci
oe, sto1
k 

kła.dany. bujak. Btół 
,;,redni fla.::.z.ki. Koche- 
nowskiego 3, II p. pra- 
wo. ,g 1818 


Flit nicczy UJ'zellRe owady cybciej. 
tqdajcie żóltej blan.anki . narnę opaską, 
t.rystrzegajqc się nailadou:nictw. 



 


'1 


k.S58 


Przy uskutecznianiu zakup6w, pro. 
simy naszych Szan. Czytelnlk6w 
uwzględnit firmy - ogłaszające sit: 
. . . w "Słowie Pomorskiemu . . . 


SZKÓL KI PODZAMECKIE 
Francl.zka hr. Zamoy.kiego 
poczta Madej owic:e. województwo Lubelakłe. 
Poleca na sezon jesienny i wiosenny 
drzewka i krzewy owocowe 
__ drzewka I krzewy ozdobne. Igl.ste I IIleI.ste .... 
R6łe I kwl.ty zlmotrw.łe. Cebulki kwl.towe. 
Wielki zapas siew
k i sadzonek leśno-ogrodniczych. 
Cenniki wysył.my n. ż2łd.nle. k53J 


Drobne ogłoszenia. 
Srellnlc. .treny. mlll.ełr 1&0 IlPO.ZY' 
Wsaelkle _Ięk..e oglo..enia _'ród drobn7ch 100"0 drołeł. 


,. 



 


;'
 . 


,. 



 
Wszelkie formularze 
dl. 
komornik6w 
Mdowrcll 


". 


-ł 


Drukarnia 'orullska .: 
'onI. 


lo' 
". 


\', 


2 pokoJe 
umełlI. ewentJ. z J..u,:h_ 
noją lub na biuro w JJ1JIe- 
Acie do wyna.kcia. Adr. 
" Sł. Porn. pod d 701. 
Pokój 
umeblowaĄy do wyna- 
i
 azc-. Ch
łm!iIaka. 
nr. ł6. (g 1819 
Pokój 
umeblOWWlY wynajmę. 
Stacy Rynek 16. IV ptr. 
(g 1817 
Pokój 
umeblowany zaraz do 
W)-na.j. Wielkie Gabary 
nr. 11, podWórko. lewo. 
(g 1816 
Pokój 
umehlO\\ any ooda.m 
zdolnej ucunic:y wył- 
YyCh kies gimna.zj81. 
nych wzan1.iau udzie- 
lania lekcyj SLkolnych 
ucnnlcy klas nita7Ych. 
Zllfł08zenia skił!l'Owet 
do Sło",a Pom. pod 
dM. 


Dom 
3 P'I,tZOWY, ł bII:-i'kona- 
mi i W'Gl
 II1W&k&- 
niem za. 35.000 spneda 
Pop!awskJ. Toruń Wiel- 
De Gubelry 1'. (gl823 


{ POKOJE MEBLOw. I 
Pok6J 
umeblowany Z8 25 zł. 
Bydgoska 
. parter le- 
wo. (g lm 
Pokój 
na biuro i dwa pokoje 
umeblowane wynajmę. 
Bydg'08k.a 00&, parter. 
(g 167ł 


Pokój 
do wynaj
l'ia. ProsIa 
n... lt/13 111 p. (gl jjS 
P ok6 J 
umebłcm"8n)- do wyna. 
j
a. P
ta 2b, 11 ptr. 
lewo. '- 181ł 


Pokój 
umeblo\\ &DY l&I".Ba do 
\\-yDIILj
a, Sta.ry Rynek 
nr 12 II p. pIUa: pod- 
w6r7.e.' (g 1&13 
Pok6J 
lKIIebloWI8IlY. do W)'n8- 
j
 W
wska 10/12 
pod.... perte!-
. (gI811 
Pok6J 
umebJ. z używaniem 
kuebni łub be&. Mic- 
kie'1rioza. 59, pod w. l. 
PlWWIiJtowsJU, ':g 182ł 


Do Graejana I I 
Pokoje do śniadań 
Toruń. Sze,oka 25, 
Smamg =:: _ 
o każdej porze dnia 
Wyborna kuchnia. 
SpecjalnoU: d421 
Zr.zy z.wIJ..... 
1['.. Iyllk. 611alkl. 


SłonecUl)' 
pokój 
um('blow&DY za.ra.z 10 
WYn&j
a w willi 
 
sa Chełm'J'Iak& :/2. (1789 
Pokój 
umeblOW&DY Z&nI& do 
wynajęcia. Block. św. 
Duch& 6. (g1808 
Pokój 
umebl. 
 
nem wej- 
&ciem. ImclU1ią, ga.zowl!. 
do w)'na.kci&- Adł"es w 
SI
 Pam. pod d 703. 
Pokój 
II. wszelkim komfortem 
do wynaj

18. M'o('!kle- 
wiem 131 pa.rt.er lewo. 
. --- 



.... 


Zaak ohrty lip. 585, = 2 .łowo. Dla 
 
bllII:Ych posady wieła ... W/, ZIII6i. 
Drobne OI!łoa-ła tylb A got6wkę. 


dła moich s)-now 17- 
letn na Bydg. p-zedm. 
Oferty z pod.a.n.it'llIl wa- 
runków dQ Słowa Pom. 
pod g 1788. 
Pokój 
do wy1zierŻ6wienia. te_ 
gła.rska 28, 11. (g180';' 
Pok6J 
umebiQ\.\.-any od 15. do 
wynajęcia. Szewska 1. 
I. I. (g ljł9 
Pokój 
umeb1 z u1n\'aniem 
kuchni blisko' dworca 
mlejos1.. na I. pi
t.rze 
mtel. pani do wyD8ję- 
cia, ZgłnuJenia od ft..tej 
po pol. Adr. wsk&t.e 
Słowo Porn. pod g HOC. 
Pokój 
umeblow8.ny wy:naj
. 

ak& 16. \gl831 
Pokój 
d,)bl1Zoe umebkJ\\18iIlY na 
dwie 
 z osohnem 
\Wjśctem i p
-w&ni(m 
kuchni do W) naj
;a.. 
Franciszk&ńska l. II p. 
l e\\- o. '! lt030 


Pokój 
kuchnia, JUŻ}' ,rzt'dpo_ 
kój do wyna.j
cia z. me. 
bla.mi Wił\ozowa 16, l p. 
(g lf.:..\Z 


PokóJ 
umeblowi\lIY z ut.rzr- 
m&lliem \\'}'najm4:. - 
Wielkie Glli"bary 23. l 
6& ID. 


_MIESZKANIA 



otna. 
 posbu- 
k uje od 1. Wl"7.e'Śnia 3_1 
pokojowegoo 
mieszkania 

ym,z :r.& rok. zgóry. 
OCeno pod z. 
 do 
biul'8. ogłJ8Zeń WalIis.' 
Toruń. (d oo-ł. 
Pokój 
umeblo\\any z kuehni". 
Sukioannie2a 8. IV pl.... 

1If l j"t.i 


Mioesy;kan 'J(" 
3 pokole 
z wygodami z.aa
 d
 
wYna.J
cia. Inforroal'}'j 
udzieli za", isdowc& do. 
mu SrŁeroka 37, 11 p:r. 
oficyna pra'W/l. :glli.:6 
ł.fesl.kan .{' 
S pokol 
y.a.m.z do wYllakri:\ 
l''''1I. na biura. :nfor- 
ma.'}'j udzieli 
a\\ ;a. 
dowc/l domu SUroka :7 
II pt.r. ofoeyna prawa. 
(I! 1:'!1) 


, 


umeblow

k'
'}'najm,:. 1 prótny 

:
ebl. ,dla 
Suki9llllioza 5. 111 lewo. samotnej OBobY. 
 l 01:- 
Ig IS;?1 górna 34&. I ptr. ,d 643 
Po8=kuj4: 
stancji 


Nauczycielka 
domow,,- z j
z. kil'm 
po\skdm i n1emieekim & 
pozwolenit'm na nau_ 
cZMIie poszukuje po!'-a- 
dy (Id l "'rześn'a dft 
dJzie:i do 12 l.at. Gom. 
S7
wska. Brodnica.. ul. 
MOOSf(1'W/l Ił. pB'l.ter; Po. 
morze. 
 d ',!19 


Mieszkania 
2 i 3 pokl);o.we do W}"_ 
naj
i.&.. Ad.re8 ...,slo.aŻl' 
SbID ...... POd . l1.
.
>>>
.... 


II 
.,lILOWO PO.01t8
 - pl t lIDIa 11 lI1erpDla 111I I. 


I'4r. lISI! 



U". 16 


Do eprzed84Y W)To- 
))ów cu.k.l"oVlt)'ch DA ry!I.. 
ku miej:ik.im poszukuję 
faII'B& wymowną 
pani, 
lub 


Taili sezon 
ksillłek. Pro
pekt-kataIOQ 
....ysyła na illdanie Itupłat- 
nie Wydawnld"'o .,Pomoc 
Szkolna" Waj nera, Wa,ua- 
wa. Bielanska S 36. k 556 
Licytacja przymaaowL 
Dnia. It.i lipca o 100tej 
Spl-Z.dajt' w PodgONu 
Pula....k:.gO ;, prz..vntU90_ 
wew przt'Ulrgit'.I11 .. go_ 
tówk
: :J.l paczE\k 8lkła 
i pol"ct'la.ny. Ba.rt.kowiak 
kntł'nik 
Qwy. (566 


J()8ZukuJe Uo1"U 
urztdnika 
goepoda.rC:Zi!go D& 270.. 
JDN"gOwe gQipodantwo. 
M&rJa K&rasiewic.zowa, 
Lisewo. pow. Chełmno. 
(g urn 
Ucznia 
piek&i'sklego najchętnlcj 
ze wsi poez.ukuje Bt'ce_ 
dykt Kołpa.cld, Tor'\lń, 
Zegl.arsk& 2:. (gI785 
Słuqce 
& \\-"ioo3ok,. pot.zv.ebna za.. 
raIt. Puk I.IJIP& W. 
8egt). Toruń. \d 7a! 
Mlodsy 
pomocni( 
fryzjerski pocn.ebny u- 
raz. S'eIQ
 17. 
Cg 1812 
Bufetowa 
potnebn& araz. Zgłoss. 
Prosta 3. Deczyńaki. 
(, 1811) 
Daai-el-ny pomoeI!ik 
fryzJerski 
poG'Sebny. BJaum&nn. 
Kokiu81Ad 5. (",1782 
Służ,ce 
do wszelkich prac do- 
mow)'ch pot.rzebna za_ 
raz. Ulawwska, Pod- 
górna l fl
 liSI 
słuŻłca 
mo2e 
ę zglm.it. Sz,ew. 
ska. 12, l. SzcE(ISDy, po- 
mi(ldzy 3 a 5. (g1777 


Stały doch6d 
do 1.000 
. mJeł mog" 
zdolni i energicmi pR- 
nowie (pa.nit') przy 
sprzedaiy pokupn
o 
artykulu na ,.aty. J:glo- 
szenia u..'lne lub piselu, 
no (przy piaemnych 
zna.c.zek poc.Lt.. Da odpo- 
wiedt) pod adresiWI: 
Kamoc.ka. Gru.1ziąJz, 
Szkolna 8 II na le\l.o. 
u p. Wl'ifNłndt. Id5fl ł 
Potl'zebrl\ 
czeladnik 
sze
'"Ii.:. B} df:{)
J.a 82. 
( 
 1691 


- - 


KawianUa i Reltaaracja 
..pomon..II... 
wydaje od pllłłk.. dnia 1& b. m. obiad 
czyatem maśle z 3 dań po zł 1 75 Y lIa 
"Jbór zimBJch ł ciepl)ch zakll!lek. 'K
lacł 

 l_te po .('enach przJlltępnych. Ję 
GwarencJę zdrowych I Imacznych daJ'l daje 
szef kuchni p. Stanisław JJ\sk6Iski. Zllany 
. ' Z powataniem 
Stefan GackowIki, 


Repertuar 
lIJ1BU PDMOBSHI66D 
(Teatr mIeJski, 
w Toruni.. 
,""""11I"""'"11I111I11I111I11I11I111. 
czw8rtek14VIII.!l u 
Trzeci raz 
Goscinny 
Występ WarszawIkiego 
Teatru Rewji .Mignon R 
"Mili, r
 - BEl. M" 
Re,,'ja w23-ch obrazach 
pióra najwybitniei- 
szych autorów krajo- 
wych i zalJranicznych. 
Ceny od 50 gr. 5.30 zl 
PI,tek 15 VIII. br. 
o godz. 16.1'; 
Przedsta.... popularne 
Goscinny 
występ Warsza"'skief1o 
Teatru Rewii, .t-tilJnon" 
IIISZA IU-] OIDI-nEI-YOII 
Ceny 40 III'. do 3,80 zł. 
o godz. 20.15 
Całkowita zmiana 
pro.,ramu 
..1 nas gławi. Pll! t" 
Rewia w 18 obrazach. 
Ceny 40 gr. do 4,30 zL 


panna 
Adres waka.1R 
Pta1. pod d 710. 
Ucznia 
frySjEllr!!kiBgo poerokuje 
J6JrJef BOI'hlke, Lubi'ka 
Dr. 38. (g 17!JS 


SI(JIWi) 


-.::::. 


Dr. s. HORZEL 
 
wrócił. dSI8 
uL Bydgoska 78 
przyjmuje 0& I ł.tei do 1. . 
I od 3-ej do 4-ei. el 


..:."'. 
, ..ł
RÓŻNE'''
', 
4000 dolar6w 
gwarancji hipotecUlc.j ! 
10 t)6if;:cy l.oI. gQtówką 
WIIli06ę do interesu h&n- 
dlowt"gO luli pv.emysło.. 
wego pnzy \\ spółpraCY 
lub spółce. Miej8OO'Woł.t 
obojQ1 na. Oferty' po- 
"aine Lo Słowa Pom. 
pod g 1809. 
Szlifiernia 
szkła i lustar wykonuje 
wszelk.ie lustra i !lf.kla 
sziifc"'t&Jle; pl"Z) jmujll1 
stAre lustra do odno- 
ni&n'a po cena.ch z.ni_ 
WItych. Si. Grudzieck.i 
Piek.a.ry li. (#{ 1799 
Dam!'kie 
kapelusze 
przerabiam. !'.!'Oje od 1 
zl...1d.ego. Lubomska, N'o- 
wy R\'nC"k 23. ,#{ 1
3ł 
Ostrzeżenie 
Ostrzegam PI'Zed wyna- 
j

em lub jakąko!\\ iek 
zamiana mieszkań '1/ 
domu moim przy ulicy 
lGonowi('z& j,3 i ł-"łIj' ul. 
M,klCev.'ic.za. 129 bes 
mej w'Ioedzy. gdyt na fA) 

 nie Ega.d7.am. WIe.- 
śc'clelka KomorowiC7JO- 
wa. (d 006 
PJozyjmę 
panlenk, 
młodą, skromnĄ do nau_ 
ki białych haftów . . 
rł;:cznej mel'£"ki. Wie- 
czorkO'\\"8ka.. J\r7.)-tack'l. 
nr. 6. g 171:' 
Bogactwo 
szczęście 
zapewnienio bytu mot.e 
oei"j{n"ć katdy. kupu- 
jąc 101 LoterJi Pań.s:wO R 
wei w kolekrurte Józe- 
fa Stankiewicza Kowa- 
lewo, Pomorz.. Ik «64 
Wycieczki p&ro&tat_ 
kiem 10 Ciechol"inka 
\V piątt'k 15 i w nie- 
dzielę 17 bm. o 
z. Ił 
wyjetdia przy duiej 
v.'o1zie, SlIlonowy Btyb- 
)"obietny p8ro1!ta.t ek 
Tryton wycit!czkowo - 
fila w"zystkich - do 
Ciechocinka 


słuqce 
do wsz.ystkit'80 potrzeb_ 
na. Sabietrk.ieBO li/Ił. 
piekami&. (g 1833 
(Miednik 
szewski 
moi.e się l@'ło..ic Wy- 
hicldego 3. (gIbUł 
SłułllCeJ 
z dobrem gotowani-lll1 
do wszelkiej pracy do- 
mowej od 1 wn.cśnia 
poszukuję. ZgłJeZeO. od 
ł do 6. Szmjto.-. 1\0_ 
nopnick
j 13. I P: 
(g 1800 


[ -- 


l 


KUPNĄ. 


Starszy, solidny i trzdwy 
buf
towy 
który ZIlfGzem oblługuje 
gości. z kaucill mołe si, 
natychmiast zglosić: poza- 
tem wszelkie towary do 
,eltaurlcJi musi z mego 
składu zakupić za got6wkę. 
Emil Beil. Brodnica n. Drw. 
.ł.\azurska 13. d680 


POszukujemy 
form) do rur cemento- 
wych średnicy 1.00 m.... 
o
 po-Imetrowe. Ofert
. 
z ceną p
)'lać de 
Przedsięb. PneIIJ\
ł'o- 
"O - Budow&.inego' w 
Toruniu, ul. Jagi
lloli_ 
ska nr. 3. teler. 849; cd 
-ł---4) Po pol. .d t:S!l Nauczycielka 
T ki " do 9-letn. dzie""czynki 
acz potrzebna od l 
ia 
telaz:ne lub drewniane , . br. Zgł061enia z iycio- 
do rolXK 
mnFh p- ry!lem. odpio3oem swi&- 
ra.z potrzebnt'. Oft'I"IY I dectw. fotogr. i pOOa- 
.I: celiIl prz,,,,lać do niem warunk6w Upl'&- 
Pr7.edsi
.b Pl"'lemysło- sza sic: skierować do 
W\J _ llu1wo'I.a.nego w I Slo"a Pom. pod d 678. 
Toru mu, ul. Jagielloil- 
ska D!". 3. teler. 
9; od Ucznia 
ł-6 po poło Cd 600 syn.a uczciwych rodzi- 
ców przyjmie ::, Mu- 
szyński, Cbt'lmia, III. 
Toruńska 31 skład że- 
Ia:r.&. . (d C,S7 


- 
Detektyw - 
no-wY\l.iauo\\czc b' 
..
ksn:ada", Toruń, I

 
klel1!llcza 2, II. ptr. -4. 
łatwla ws

lkie sprawy 

i
 fam:l
jne sumien_ 
me I dyskretnie. 
ReparacJt - 
roW
I'ÓW, . masz) n do 
szycia. wlr6wek i 
 
n:ofonów ':Ira z lutowa. 
Dle i e
alJowanie ram 
wykonuJ
 lanio i POd 
I{warancJą B. Sikorski, 
warsztat mecban:czny 
Toruń, Wielkie Garba"'; 
nr. 23. (k 29:t 
- 


Potrzebna 
Gospodyni 
lIa majątek pod dYSP.l' 
Z) cjl\ pani. Musi dohrzco 
gotowst. 
. zaprB- 
WiAt. prasowat l' .i:nać 
si
 na chowiu drobiu. 
Ot. z pod ",arunk6w 
do SI. Pom. pod d b":?2 


Tanio! Tanio! 
B. Wilamowski 
T or.ń 
28. ul. 2eglar
ka 28 


20 zł 


Kup'f;: 
motor 
mało u:iyw8n)' W ewt\ 
:?20 
 do '" konia, prąd 
staJy i malą wiC1"tarke. 
Ofert,). z opisem pod 
..
Ie.tl'rac' Gniewkowo. 
!1: 1778 


dzje
nie 
3 godzin, 
przyjemnej I nieuciążli 
wej pracy domowej za: 
pewniaj" W. P. poWyż- 
szy zarobek. Stanowczo 
uczciwa propozycja. _ 
Wys:arC:zy pocztówka I 
adre84!m: Firma Catbo:in 
Gdynia. (d ł75 
Zegary 
U'g8.rkt naprawiam la. 
chowa. tanio .I: gW.MIL 
cj" orw 
rebki d&lll. 
5kie webm. L SItJT. 
Licki, zelarm. TO/'\I6, 
W)'80ka 9. (d 55łS 
- 
Przedstawiciel 
dd sprzooaty materIA- 
I(jw opalowycb. iI\Iio. 
1II;lanycb i 0&\\"0l0" 
lIZłU nny ch ItONIIliil 
powatna firma. Ofen, 
do Slowa Pom. pod 
k 
='I. 


Meskie 
qal'uHllr' koloro'tl't' 
11'001 z kolnil!'n)'kemi 
nadeszły 
-
 J 
l..tÓn
,E
I
' ,I Wy:ł
i:WY""] 
Traktorowe ogrodnictwo 
(8 morg: Z wolnem 3- 
pokOJowe m mie8Zka... 
niem od 1 p8-rdzie.mika 
19;)iJ r. Adres v.skaie 

łowo Pom. pod I{ 1.71. 


NAKAZEM 
1 I . 
w czasie obecnej ci4tkleJ lIoIIJ.lłt.ry 
gospodarczej Jest dla kaHego k.PR 
ca I przemy.łowca .granlczył lIoaz- 
ły halldlowe do ml.......m. WJ/d.tkl 
lIa rekla_4. IIt6ra Jeat lIollleczno- 
Idlł tycIowIł lIatdego przed.'
blo.... 
atwa. wilIlIK byC poddalle id.IJ/_ 
badaniom. Zaden gro.z nie po- 
wlllle" był wydanJ/ na be ..k.- 
tecznlł reklam
. Katdypraktycz- 
ny I oazcz4dnJ/ k.plec I przemy.ło- 
wlec daje awe ogłoazelll. tylko .0 
Słow. Pomorskiego 


ki 
2 
7 
2 
- 
I 

 
! 
I 
k 
P 
t 
1 
f 
, 


przyczt'p!i nasklatlzie L 
Skalski Toruń Prosta 22 
tel. 1086 d ;09 


.
 


Nasadzki 


:.t; mONowe 
gospodarstwo 
ziemi p.:.zennt'j. bud)' n- 
ki mas) wne, iDy, €'nt.arl. 
mal-t wy i t).wy kom- 
plewy. pełne iniwo - 
sprze.łam nłedrogo lub 
"')"Izierta.",ię. Oferty do 
510"a Pam. pod #{ l."'. 


wykona solidnie, L. Skal. 
Toruń Prosta 92 tel. 10% 
d 708 


II 
II 


zapewlllaJlłc aoble tem samem 


Clęti!rówkl 
Karoserie na składzie L 
Skalski Toruń Prosta 2 
tel. 1086 d 70 



kDte[lnOU teklamy i powiekszenie obrotOw 


Poszukuję kUpna 
. u;ł) na w I)koliry WE. 
konkurenr.yjneJ. UUil' 
dzon
go do 
ru'd'l 
7-la tonn na dobę. - 
Równiei 8przede.m dOIlI 
mie5zkalny 7_polwj'JJI!' 
7e ZAbudowaniem go. 
!';p:JdBl'CZem. pi
..ntlll 
ngrodem l 6 m
@'. .-oh 
w dobrt'm polożfnh. 

tacja kolejowA, dM 
kośt'ioły. szkola i u. 
rt.1d pocztowy w lJI;fj- 
8CU Cena i wplala 
w('dlug. IIgoo.lY. S .
I.;ży- 
dłn. Słiwiec pow Tu- 
chola. Ij 
 
PierZe I puch 
w \\- iełkil)1 wyborze po 
cenach niSkich poleca 
skład piena. Toruń. 
w. 
Ducha 16 Pierlf d? 
podusIeJ( dekoracYJ- 
nych jut od g
zy /1.1 
p61 kIt pościelowe od 
'.:xI zł. pół kg. Zsprl. 
szam zaintf'l'eSOwSII)ch 
do zwiedzenia mf
O 
składu bez 'prz)'m u9U 
kupna Przyjmuje p
f.- 
rze do cz)'szneniA. (
.Oj3 


.
''''..' 


Autobusy 
Karolerie na składne L 
Skalski T oruJ'l Prosta Z; 
tel. 1086 d 7/Jó 


r 11I11I11 


Skład nowoczesny 
z dużą piwniCą, odna- 
v.ion). st050wny &ZC-Ze- 
g61nie na skład owo- 
ców i jarzyn UJ'8.z do 
w
'naj.,.ia ". Zeuner. 
Łazienna. ;?8. II. 
gi8:?';' 


- 


.. 


Dom 
I ptr. 
r6d. bEooz 
:-przedam. A.dre8 
Porn. pod 6 1802. 


500 zł. 


S'PRZ:E:i: ' 
-ó 



 


,." 
,PQSA' 



PostUK.1 


długu 
w 1:1. 


d8m za wYI"Obit:nJ,e .Ma 
jej posady w Cbełmt.y 
.
gronoro. k",..lifik.acje 
biurowe i administra- 
cyjne. przyjm]e katdo 
zajęcie. Oferty do Slo 
wa POII!. pod 1734: 


fłlotocykl 
Samie.. ::;uppe!."port 
model 1929 za 
.1}O 
. 
Iprzedam Kopem ka 33. 
'k 550j 


Szofer 
rneeh8UJ:k z dobreroi 
'iwiadectwanli 
Jlk-u- 
je posa.dy; mieJsco"'oi,ć 
oboJ,r.na. Oferty do SIo_ 
wa Pom l pod I{ UiiO. 
Nlodv 
kowal 
i r.zofer postukujĄ po 
ead). Otea-ty pro!eę 
.'erować do Słowa 
PODł_ pod I{ li83. 


t? I Odjazd z Ciechocinka o 
;'"' MIES ZKA . . 
I A"'-
 godz. 19Y
. Bilet na jail:- 
I' de tam i zpo\
roł.em 2 
zł.; dzieci 1 zł. - przy 
wejściu 'ha. p8a'0st.at e k 
Mieszkanie lub II firmy Ludwik 
;, pokojowe De. 11 p
_ S
ymanski. Toruń. 2e_ 
trze w Aródm:.e6ctu ZA gl
ka 3. {k 553 
Skromny czynszem 2 lata zgóry 
P ok p lk 
XI zł -.raz do W)'I1&o- 

cia. Ofsrty 00 Słowa 
dla IOlidneeo paJJa do wy' Pom. pod g i"36. 
najęcia Krzy tacka I 11 ptr - -- -----r" 
II 1820 2 pokoJe 
z kuchllil\ do U) najęcia 
Cl.ynaz ZA rok zg6ry i 
remont. Ktlir.skiego 5 
.M 1827 


SZKOŁY 


Szkoła zawodowa 
od r_ 1898. Kurs handlo- 
WY. steoollrafji. maazyn 
biurowych_ nowQCZe8Ilej 
kSW;l{o\\ oi;ci rolnk:&"'j, 
przemysIowej. ręko- 
dzielniczej. !qóldziel- 
rzeJ komunalnej i I. p. 
Dyrekcja: Toruń. te- 

Iarska nr. 25, II p.. te- 
lefon 
(,-;. ,d 610 


POKOJE MEBLOW) 


Motocykl 
z przyczepką 
"" dobrym S1anie c ka- 
r;yjnie do 
pnt'dan'a. 
\\ oł6 Zamkowa.; Cier_ 
pialko\
ski, \\arsztat). 
g I
i 


Ciechocinek 


_ila Porai pensioDlIt p. 
:2:urkawskiej rgzystuillCY od 
30 łar posiade pokoje wraz 
z calodziennym utrzymaDiem 
ceny bardzo prł\stępne 
kuchnia dietyczn.. dworek 
Ikanal 
 zo"'any g 1792 
Udzielam 


----- 


Flance 
tl'U91ta1ll.ek ł zl 100 sz,. 
IIB&\\-Y 3 zł P'iec.a Wal
 
kowie*owa. Czerwona 
Droga 5. Toruń. ,jZ"I.hlJ 


Czeladnik 
iIllJtlanko _ ko\\ełski o- 
bezD8.r..y z ma&zynaml i 
prowadzeniem waf8Z"1a 
tu kowaImdego i 88- 
mąchodem po8zukuje 
po63dy. Oferty do Slo- 
wa Pom pod I{ 1791 


Pok6J 


Urzadzam 
zbiorowe 


utr
)mlUllem 
Kopem Ma 21 
(d 7H 
1-2 pokoje 
umebL do wynaj,cia dla 
peń, pan6w łub budziet 
nego malienstwI z ut} 
WilNem kuchnI Ja1t6b. 711 
II J829 


umebl. z 
v.""ynajlpę 
11. lewo. 


rzygotowanta -io gimnaz- 
um i spminarium. Przyjmę 
eszcze kilkoro dzieci do 
orr.pletu. Wiadomołć w Sł. 
om. pod d. 671. 


porady pl'awnej w 
pra- [ 
wach karn) ch. cy\\il R 
nych. miellzkanlowych. 
rozwodow)'ch alimenta- . 
CYJnych itd Wywiad w 
ketdym "ypadkIl lałat 
wiam reklamacje. wllzel. 
kie wniolkl. zaWil'raDla 
kontra któy,. Tlumacze- 
nla w obcych j
zrkach 
Adam!lkl. Biuro flł'a\Yne. 
Toml. ul S'Jk:ennicza 2 
prz\' Bynku Nowomlej. 
IIkim 


\\ ) najmf;: 
Mieszkanie 
2 pokoje z kuchnk\, 
stajnlarn.l nadfłjące &I(J 
dla hand:STra. Czyn
7. 
Z,3 3 lata Zll6ry IlIb 30ll() 
zl. potyczki. LuhiewRki. 
T.Jflu\ Wodl1& l{) (din 
2 pokoje 
.z kuchnią do W) naJęcia 
u goepodarz&. Mok'l'I'. 
ŚwiewpP1ki nr. 21. 
(fl 1790 
P'Osbuktljl! Z8l'IIIZ tnie- 
8zkania 
4-pokoJowego 
na. BydlO!lkiem przed- 
mi.eśd\l. Zapła:ę ZMÓfY 
C7J"n,sz dz eri.awny za 
rok. OfarJy proezę skla- 
dać do S
a Pom, p:Id 
g 1700. 
Mieszkanie 
Z-pokojuw z kuchni" 
wynaJ
. Wia.domoM: 
Słowo f-Vru. pod g 173\). 


. . . 
ZGOBY.'\' ' 
,- .,. 

 - ...-. 


Okazyjnie 
leplzll sypialnię. lalonik 
biurko, obrazy. gramofon. 
roai. brony. wal. siedzenie 
chorego, skrzynie blalZane 
rusztowanie sprzeda willa. 
ulica Lubicka 28 II 1356U 
Wyborowa biała 
kapusta 
2.50 zł centnar 
pomidory 
25 groszy funt. Ogrodnictwo 
Tarllowh 3. g 1735 


Unlew8Lniam 
zal{

ionv dO',Yód 6
:; 
mO!!Cl nr. ;;Ołl 19 
R . J)ylewHkl 
 
Zffubiano 12. b
. :o 
drodze z Ct'f/ieiJIl 
lotn iska 
bluzeczkI: 
Jedw&bn". U

 
znalazcę p
 Oli. 
do g
podyni KMf I. 
cer.!lkicgo ,pułku '
ł 
ozego. C, 


Młoda panienka poszukuje 
posady 
do dzieci z szyciem i haf. 
towaniem zaraz lub pótniej 
łaskawe rlłlolzehi
 proszi: 
Ikierować do adm. SI. Pom. 
pod II 1775 


,. 
L NAU KA? 


2 umeblowane 
pokoje do wynajęciL Mo- 
stowa 20 11. II 1805 
Pok6J 
umebloWany I balko- 
nem do wynajęcia. - 
Strumykowa 12 II 
. lri 1803 


PrzyspG6abiam do eg_ 
zamin6w I udl.ielam 
szybko i II:runtownie za 
5 zl«.ych miesięcznie 
lekcyj 
rancuskiego. angiel_ 
skiel{o. niemieckiel{u Illb 
11'., na fOl'tepiame 
Adamska. Sukiennicza 
nr. 2. 


Wychowanka 
gospodyni 
infeliecntna dla dwoJga 
niemowilIt zaraz pOlZuki- 
.wana. Adr... w SI. "om. 
t 1835 


Obiady 
Śniada.n;a i kolacje 
n&jsma.cz.nlcjsze; ceny 
naJd08tępniejs.ze tyLko 
w restauracji i winiR'l'- 
ni 


Pratarg pz:zymasoW'Y. 
Dnia 16. 8. :',I, r. o go- 
dzinie H-lej przed pol 
licytować bf;:
ę w Toru_ 
n'u u spedytora p. ::.a.- 
decJdeeo ul. M'ckiewi. 
a/'AI. 8 najwięcej dające- 
mil _ natychmioa.sto
'ą Uczenlc y 
-.pkłI\ gotoW.Iu\: l mo- 
tooc1'kl HUHorazna z , Ul 0\\ ilJ.
j po 
pI"Z)c:upką. Aducki
. niemif'rku 
... jaz. komormk sątiOwy. Petel"!-ilge. ul 
tk f/':! sita. 13. 


Pok6J 
umeblo\\oan)'. 
"W8 
r
'. i, II. !, JIIIJI 
--;--- 


KRADZ1Et E 


..Zacisze" '\ 
TorUl'!, ul Chełmińl'J... 
M. 22. Cd 68t I Skradziony mi 
Pralnia paszPO
rolt'" 
FkonOm a pra:yjmujo wYlltawion,
rzd'tk' tai' 
łieli
nę 
o pT8Jllia i Drohiczyńlkl e "! Id 
Iłr:l
w.....la. Prosta 31 I!niewatniam Wdo 1,00 
łB JS::h Zdterlkl · 


pOSADY W
LN£ l 


Panienka 
"tora ukor,cz)'la 6 kl. 
lakol) w, rlrisluweJ, (11- 
6zllkuJe pOMlIy iJony, 
\\ 7sl
nie naucz)'ci
lki 
domowej. najchp,tnreJ 
na ",leś Laskawe orpr. 
I.y d-n Ślov.a Pom. pocJ 
dM 


I'ONukuję 
stancji 
przy intel"gentnej TO- 
drAni!! dla dwóCb 'JlJI- 
I)6oZjfłSt.ó\\. J:gLoeze.ni a 
do 
Iowa Porn. pod 


polsku ł 
po&zJlklJje 
f'ht'lmil'_ 
d &I,) 


d 71)0. 


.' 


.
>>>