/sp_1930_08_15_nr188001_0001.djvu

			pzl...1 16 stro 
 , PIetek. dnia lS sierpnia I.H. Cena 20 &r0SQ 
, 
---- 
, . -ł t . . 
. j . . 't' . , , . , 
. . . . . . . 
. , . ' ' , . . . . 
, ł . . . , ' . . . . 
 . . . 
, . . , . , , . , . . . . 
. . . . . , , . . . . . . . 
't' ...... . . . . . . . . . . . . 
 
. . . . . , . . . . . A . . . 
. . . , . . . . . , . " 
 
. . . . . , . 
. , . . . . . . . 
. . . . . . . . 
. . . . . . . . . . . . 
, . : A 
. . . , . . . . 
 
. . '. , , . t . , A 
. , ' . 


DzfepnDt Toru.6ak.1 Dodatki: Zycie _ Mestwln _ Dom Rodzinny _ Siła I Zdrowie. Gazeta Torubata 
ABO"AME"T . OOLOSZE"IA 
- ot.,..,cJI I " ..,.eJ I aI'J,c""'J 1.00 Ił. .. Ir'IIC/'cII .....ualeJ.c. 3.. -ł, "... / "JHłI .... al Itr. 7-ł..... 36 rr. ...11:1. II łeb... re4Uc. .. .tr. ł-ł,m. 110 rr, r.lI:'aml 
. oc.lł lał I odllOlIo a,ae II. Prl.1I rOlaoslel.1I ..1'I.ł. a,ao .1, pOIO.I,/ac. 1,411 .r, .. t.kk.. , I a otroale 100 Er. dl'u, .troll,. 85 rr. III I .tr. u;o rr. Zl orł,n.DJI 
p 4 opl'''' " Pol.cl 4,00 al. Z'rr,lIlc" 8,1iO .ł. W Odl6.kll 2.21 r d .. . ło.tNc..lIl_ .1:0IDJI1u<' I . ...Irod. DlI'IOCI 20 proc. II&4W,.tk!. »rob...: ..I,n. Dlpl.. ao Er, htd. 

 ł4..
,::::.:,J'PD
k:;p:=

':" ':

I;::ł


'
':::I
 ,'::
ID


 :':: ;' ;::
 .'::::. 

I

. 


.
::ł
 :::;t
D:
:
:ł:,
 :;:
 .

lie
.O:'




,


 

":. dO.lr lĆ .It III&401I"UOD. 1111..<6". od..lI:04..l' lub .wrola lboD_tll. Dl. pu,.J" odpow. .. ewaL blęd,.. Z. lerm. druk I przepll mle/. OftłOI'- Dle o4powl.dl 
Konto CIekowe. P. K. O. Poznań ł1I'. 200695. - Konto bankowc: Bank Związku Sp. Zarobk. w Toruniu. 
_ Oddz. W Grlldzllldz.a Mickiewicz. 22. Tel. a07, Oddz. w Chelmły: III. Torulisk. 38. Telef. 64. 



 
-Rok 10. 


--- 
. :Rnpoup .. qlod6. JtOlłtfel' 
"reb wypra.w& kł)Clwaka rozwijała sio 
poczłtkowo niemal w prótnt. ArmJa 
rOllYjska świadomie ait cofała, ust
pu- 
Jł t póla napleraJ..c)"ID dywizjom pol 

kim. Wi,:uze ut&rezki i bitwy przed- 

tawl&n9. łPRl
eńsłwu polskiem. Ja.k 
I tlec,dUj,ce ""yd
twa, wywołujf.e po- 
110ry naNtwyc Jnyeh I trwałych trium- 
f6w. W aju .
q.4rano UcznI ft
" 
,+,Ycił xców -_ 
A tymczasem \H6ł ,rom&dzil pota- 
Jemnie IIcme WOjska na północy. . 
obrtbl. uw. "br"rBY .mole68tiej". 
Wetępne uderzenia ros,.jsk.ie odparto, 
1&eS dow6dcy, znaJtcY połoienIe na tym 
froncie (północnym), przeczuwali. te 
nasttpił tu niebawem wainleJsze wy- 
padki. Dopominali siO o zasiłki Na- 
czelne dowództwo odpowiedziało jedna.k 
rozkazem z dnia 27 czerwca 1920 r.. w 
którym zawiadamia dowódców front6w 
t armij. że; 
- ..(dowódcy) mu!zł liczy6 jedy- 
nie na własne siły przy odpieraniu 
,,'szystkich ataków nieprzyjaclelskich. 
gdyż Naczelne Dowództwo n i e po- 
siada żadnych rezerw". - 
Chełt Jakot\ dagodzić ten nietJoko- 
Jtey brak rezerw, naczelne dow6dztwo 
przekonywało dowódcO, że "na. froncie 
pÓłnocnym s il n e o et r u ł o w a n i e I 
EtV\orzenie. gęs,teJ sieci obronnej da nam 
pewność utrzymania pozycyj". 
- Były to rady nlewykonalhe ze w%gło- 
du na SZC2upłość sił bojowych i spót- 
Mone. 
Dnia , lipca 1920 r. rozpoczęła 1110 
wielka bitwa na północy. zakończona 
przełamaniem I odwrotem polskich 
wojsk. Dywizje rosyjskie, licznie JBro- 
madzone i uzbrojone, pchały przed so- 
b
 słabsze pułki polskie, a na pomoc nie 
Przyszedł nikt, poniewAŻ r e z e r w n t e 
bYło. 
Na dobitk,: złego zjawiła slO na Po- 
dOlu i Wołyniu konna armJa Budien- 
nego,. która, przedostawszy się na tyły 
POlskich oddziałów, siała popłoch i za- 
mę,t. Nie mOŻna jej było zniazczyć lub 
ullieszkodli wi6. 
Po łatwych triumfach spadła nagle 
8J'oza I obawa o losy kraju. Zw.tplenle 
ogarniało nie tylko żołnierz y ale także 
- dowód ' 
Wód ców. Już dnia l lipca naczelny 
z J. p I la u d a k i zwraca aię do 
len. S z e p t Y c k i e g o z zapowiedzi,,: 
;ój,Nlech Pan będzie przygotowany na 
lb te
egram przybyć de Warszawy. 
Y obJłć naczelne dowództwo". - 
les Póżnlej upadek ducha pogłębił się 
do:
ze. Społeczeństwo nie wtednało 
'ku ad.nle o tem, co się dzieje w woJ- 
czel II 
akle bYły zamiary politycme na- 
11 o n ka państwa, ponieważ u kry wa- 
Do f\r?(I(I niem prawdziwy 
tan rt'eczy. 
plero w lipcu zasłona slO rozdarła 


Centrala: TonII', ul. 'WI KatarzYny 4. Telefony: 57.300, 888 


=:! 


Nr. 188 


Cud ii_d Wisi. W 1920 r. 


.... - .... -
; 
..' , t ' .' .l' 
'. . , .. :.., "';"
 . 
. . .'......... r?, '.
' 
 . ....... 

 '. .- . '. .,
-,." 

 ." . 
.,.,. . . 
..........'\:.' 


":'\'-t ; 


.' 
'-,.. ' '
1 - .. 
':'1; , , ,
 

 ( 
.' 
...
.., y 
;'i}, \
-; 
r"ł-'
 ' 
I,o ł=- .' 
. 
 
" r,

. " 
, '. "

,y"
. 
.,.,..... . '..,.. ,., 
, , .
.>
 
'. ' .;,. T 
 ',,
_ 
'.
 -, 
. (' . 
'.
 ..: 
Tt ...., "" .. :
'-,.,.- 

, "". . ,t, . 
 
. . 
 .. , '. , '" l , ' , . J.
-." . ' , : ;j" 
" ..,,:>;.., 'r ..... ł fi" _ _ >- 
'. .

' \,. 
 '
I:,i . ,,'.
'; . .

"" 
, 
 \. \' \ '\. ,",. f
 . ..,
_ -ł\' 
 
--
 .:.
 ..'
 .", .... . 


 i: 
"'\'-.' ,-,. , ., ','j. 
'" .: . 
. 
 , .ot .
r, '.; .

."', 
." . .. '
"$ ..... 
<.;.

 --ł<-. ,,::. "J" 
, ' ' 
,. ł 
.. 
 -
\.
 .-
 
. illit '.:J ;,
. 
-: . ,.,;. 
'
"..:t"...." . ". ,. -ł"
..... 

 . . . . 


t oczom na.rodu ukazal& ,i, 1"'OIna. "e. 
czywistość; Rezerw ni. bYło! Wojeka 
110 co[aj..ł , ..v . 
Chciano oddać Wił- I,.itwił\om. 
w)'fiłano do Spa pręmJen. Gr&blldeso. 
aby prosił zagranico o pomoc, Wiem I 
jak sio ta misja skończył&. 
Dzięki naleganiom życzliwIlO n..m 
manz. F o c h a mianowano .Ief,m 
Iztabu generalnego gen. R o z w a. d D w- 
I k te g o. Dnia. 19 lipa zgłosił siO 'ł p- 
cJ.lnego wodza J. PiłS11dskiego, a dnia 

 lipca objłł urzędowanie. Odttd inny 
fucb powiał w 
elnem dJwództwie. 
Nie odraru jednaJt.
 
GeB. L a t i 111 -. d"ow6dq. 6wueSftej 
l-ej armjł.. bronltcej Warszawy. przy- 
tacza rozmowę a"oJ. z gen. Rozwadow- 
skim. który stwierdził (patrz.: "Gen. 
Rozwadowski" - s.... 198): 
- "Sam naczelny wódz (J. Pił- 
sudski) przeko-ł11 był, poworUjQ.C 
mnie (gen. Rozwadowskiego) na szefa 
sztabu generalnego, o sytuacJi b e z 
w y j' c ia, w której mu nic nie po- 
lOstaje, Jak trik. IOlIie i y c l. o d e- 
brat. 
łlam,. na to czas. podMZ)'hm 1'0, 
ale wprzód musimy .h
lki. środki 
wJ'euJrp&ć, by aytuacjo uratoW&
.....- 


Wn1ebowzitcle 11, IlarJI P&JUłJ. 
i 
W 
W 
" 
I 
i
 

'" 

. 

w 
ww 

w 
;
w 
Iww 
w,,
w 
www 
www 
ww
 
ww
 
www 
.w
w 
,
w W 
ww
 
www 

ww 
www 
"'''fi 


;; 


,,: 
 
........ . 

:.." . "" -\ . 
.:\ "ł>' 

c- , 

. 
 
y 


........... 
y 


, 
...
 T".'
 


. 
, '. 
. --:.,,'
 

'
. 
. . t-' c: 
C. .. 


;.. 


.. ....,.... 
...; 


-'" 



" 


,.,. 
, '

 
'. 


. 'fi;. 


., . 


'" 


,. 


-. 


) 


I l'ozpoczęła 
ię pl"Jca na dobre. po- 
wołano do niej gen. Józefa Hallwa, mia- 
pujłoc go inspektorem arQljl ochotnklej 
l dowódcł frontu północnego. Tworzo- 
no naprędce oddziały ochotnicze. orga- 
,1Izowano rezerwy. 
N a l' Ó d p o ł . k i nie zw..tpił. Wy- 
ttŻył wszystkie siły. Dywizje polskie 
były wpra wdz1e w roniejszośd, albo- 
wiem bollZewicka Rosja w
'stawiła ich 
przeciwko nam aż 36, gdy po naszeJ 
,tronie mieliśmy tylko 29 - w dodatku 
osłabionych i przetrzebionych. Taki 
mn - nawet po uzupełnieniach - pa- 
oowal na fronCie podczas bitwy pod 
W&l"IIAW". 
Gdy nuncjusz papieski R a t t i (dzl- 
slej8zy Ojciec św. Pius XI) pytał w 
PTZededniu bitwy gen. W e y g a n d a, 

y Uczy na zwycięstwo, ten mu odpo- 
wiedział; 
.. 
- ..Dziś pomóc mog" witcej wa- 
aze m o d I i t w y, aniżeli nasza s z t u- 
ka wojenna".- 
I nie omylił się katolicki generał 
Francji. W kościołach polskich groma- 
dziły się zastępy wiernych. proazf.C B<>- 
Sa, ażeby sił'ł niebios wzmocnił mniej 
liczne szeregi naszych żołnierzy, ażeby 


Słynny obraz MurnIa. 



 


. 
W 
W 

 
\f
 
\,
 
\P 
.:.) w 
", W 
\,
 W 
,,
 
 
WW 
WW 
,,
 \'1 
\tI \,
 
 
'f' \tI W 
'fi \fI 
 
,'j W '" 
WWW 
\I
 W W 
WWW 
,t
 ,fi 
 
\t
 "I \tI 
," \f
 W 
\'j \11 \tI 
'fi "j \fi 
,fi \fI \f
 
\Ii W W 
\fi \.1 ,,
 
"''''''' 


. 
. 


/ . : . '"' 
I . "j. 
. "?!.f" 
! > ( 
I 


. 
Bogurodzica dziewica. 
, Bogiem ,lawie na Maryja! 
Twego Syna Qospodzina,' 
Matko zwolena Maryja. 
ZYSZCZy nam. sp ul ci nam I 
, '
 K y r i e e I e j s o n ! 
Twego dzlela Krzcicitlla Bożyce 
Uslysz glosy, naptllń myMi cz/owiecze / 
SIY8Z modIitwf. jąż nosimy. 
To dat raczy. jegoż prosimy 
A na Iwiecitl zbożny pobyt. \ 
Po żywocitl rQ iski pr
ebyt! t' 
J. Kyrie eltlJsonl 


"C' . 


pokrzepił ich ::.łabość, ażeby natchn1}. 
ich męstwem, wiar" i otuchQ- 
W pierwszych linjach zjawili się 
duchowni. którzy z krzyżem w ręku 
pro\\adzili polskich rycerzy_ Padł 0.1 
kul ks. S kor u p k a, lecz pozostał po 
nim duch zapału i gorliwości. W dzień 
Wniebowzięcia )Iatki Boskiej przeła- 
mano wroga na froncie północnym. a 
pod Warszaw'ł odparto wszystkie jego 
uderzenia. Rozpęd nieprzyjacf
lskieł1 
hord zosta.ł w s t r z y m a n y. a gdzie 
niegdzie pobite pułki so\\.ieckie poczęly 
się już cofać. 
Stał się "cud nad Wisł"... :\ar6d pol- 
liki znalazł najpewniejszego i najsil- 
niejszego s p r z y ID i e r z e ń c a. Zor- 
ganizował obronę bardzo prędko, ro- 
bię,c, co b)'ło w jego mocy, a ukońC7rw- 
szy przygotowanię. materjalne, wezwał 
Boga na pomoc i z w y c i ę żył. Słusz- 
nie też nawołuje slRwny kaznodzieja, 
1. E. arcybiskup T e o d o r o w i c z, aże- 
byśmy zawsze z BOIdem podnosili "cbo- 
rfł,giew nasz,," (patrz: .,
a przełomie" 
- str. 248): 
- "Z B o g i e ID \\ ięc, przed któ- 
rym uciec nie możemy, z B o g i e m. 
który ta.k cudownie splótł wybawie- 
nie nasze z losami moralnemi świata, 
z B o g i e m, który si
 okazał zbawcą 
naszym, ale którego ręka w każdej 
chwili zaciężyć możE'> nad nami 
 
u c z y ń m y p r z y ni i e r z e i \V 1 ego 
imieniu i. znaku podnieśmy c h o r fł,- 
g i e w n a s z ę,". - 
Były. niestety, takie wysiłki w Pol- 
sce, ażeby pominąć zupełnie rol
 Boga 
w ..cudzie nad \\'isłę,... a prz)'pisać zwy- 
cięstwo jed)rnie ..genjuszowi wod7ów". 
O tych małych pni bach wyraia si
 bar- 
dzo mądrze wspomniany arcypasterz 
,str. 255): 


- "Tylko tym. co "i
 mienię, ..bo- 
gami" na ziemi. w
'daje się Bóg i le- 
go moc i Jego ła;:.ka jakę,ś k o n k u- 
r e n c j" niepożądanę" która z zasług 
ich odziera. 

ie za sługi Pańskie, ale za wcie- 
lone ..bóstwa" uważaj" się ci, którzy 
w śmiesznej i zuchwalej n a d ': t o- 
ś c i tak mówi"... - 
Mamy wiarf,'. że roli Boga nikt już 
umniejszać nie b
dzie. tern bardziej, że 
obok 
iego stanę,ć może cały naród i ci 
WSZ}-scy. co w Jego imieniu ..,podnosz'ł 
chorągiew". Obyśmy, jako naród, po- 
gł
bili i uszlachetnili to p r z y m i e- 
r z e. jakie Bóg 2:8.warł z Polsk'ł prlez 
.cud nad Wisł
". 
Ten ",'ła8nle Sprzymierzeniec i Pani 
nasza, Królowa Korony Poh::kif'j. nio?'- 
cbaj zawsze majfł, \\ Swej opiece kraj 

<;z i naród.
		

/sp_1930_08_15_nr188002_0001.djvu

			Str. 2:1 


, 
.IILOWO ro.UIIBICIIP - -..... lIIda II II1erpDła l.. z 


K , Polskiej ' ..KroIowo KOI'OIlY polskiej" szepCl\ usta skie brzegi, by jako ,.Maria 
\eUa' pod- 
KróloWI aron połskie od roku 1656 w litanji loretańskiej. nie6t .erca upudłych. 
TY której berł8 ł.d I mo. a ReciD& PokIoiae, 01'& pro DOtlI" ..o Gwi&lllio morza I o święta Dziewico I 
słucha. Rok 1815. Lwów oło<:zony chmarą armji Nadsieł naezych niebieska kotwico I" .t 
.' _ . tutecko-t&tank1ej pod wodsą Naradyna. 
 w r. 1906 u atóp tronu papieia Piu- 
papit't PIUS Xl, pl'Zychyla
 !Ilę do Na eaełe nielics:nej garstki król Jan Sobi. sa. X --.nęła pielgn:ymka polek&, w prze- 
pn>dłott'n Episkopatu PoI
iego .. dn. te ski W k
ele NajświętsUj Panny La.- mowie S&.róta kluC!Ów Piotrowych padl0 
liswpada 1
 r. dzień 3 maJa podni6llł do ska
 i Marji Panny Sniebej tłumy mo- po na pierwszy, wyraienie ..Kroiowa ho- 

i'dn;>scl swil:t.a K r 6 I o w e j Kor o n l' dlących się. W decydującej chwili husarja rony pob>kiej". . 
l' (> I :;. ki p j, z8Świadcz.ając tl'm samem wo- polska łamie wojsko p<>glLńskle - niebo Rok 1920, Dzień 15 sierpnia. Do dziś 
lIt'c calpl!"o świat.a szczegolnl' nabołemtwo sypie piorunami, ucit'kłijących przygnlat.a bnmią sio\\'8 przepowiedni ksil:dza kap&- 
r(>la.hc
w do :Iolatki Chr)'StuS&, pr2.)pomina- straszliwa ull'wa. Salve Regin.a - gw:Iasdo lana Skorupki, pOll'głego bohatersko na po 
ląC t'Ownoczt'snie łaski, jakie w biegu hi- Lwowa. lacb bitwy pod \Varuawą: , 
"Iorli splywaly na pań"two i n&r6d pOlski. Pned sztandarami polskieml pod Wled- - ,.Najświęt6Z& Panna Patronka i Kró. 
l zai:,te _ nie masz kraju. w którymby niem lida Królowa Korony polskiej, kieru- lowa ludu polakiego nie dopułci, by naród 

al
\\'I
t"za Panienka otoczona była &ak j
 ręką, mieczami i kopjami naszych hu- zginął, lecs lY10dlitwą swą i prośbą uzyska 
!;:0rąCą czcią ,iak w Pol;;c& i &o od zarania &&ny _ s)'nów 
farji. . . . u Boga łaskę cudu:' - 
na.".zyc.h dzll'JOw. Koronacja obraro Yatkl BoskIej w r. Słowa te zaDOtował kapral Seweryn 
Już Dąbr6wka. tona :\tieC%yslawa I-go 1117 b)'ła ostatnim narodow)'1Il holdem dla Dzik a 235 pułku piechoty armjl ochOUli- 
na progu naszpg.:> pochodu his\()rycmego I Któlowej Polskil'j - a odt
d sza]e
 poczę- czej. naoczny świadek Amlerci ks. SkOrup- 
katolicki£lgo bUduje w Gnietnie, w kołebce ła zaraza SlL"ka_ Od czasu do czasu y,raca ki. Unia 15 sierpnia Polacy przestali atę co- 
paH:;lwa L£lchitow, pit'rw&ą, katedrę pod naród do s\\'ej Królowej - wrBoCa do li:iej lać - dnia 15 8ierpnia roapoczęły .ię dni 
,.t'zwanit'm Wniebowzięcia Naj.śwlewl'j Konfederacja Barska - ..pada jednak przy triumfu polskiego. 

flirJi Panny. trzasku VI>-alącPj sil: budo\\ y państwa..... ale W trzy lata p6tnlej Cbarln Sarolea, 
Bolesław Chrobry pod opil'ką ..Wiel- nieszczę6cia s9.e i bóle składa narod u sl.óp profesor uniwersytetu w Edynburgu pisał: 
kiPj :;.WPJ Pani.. rozo>zer
 granice państwa Przt'czystej - na sztandarach Kościuszki, - ..Nie bedz.ie przesadą twlerdJenle, te 
p01skiPgD, utrwalając w niem y,'iarę kato- na p\,,-,porcach ułano w r. 1831, na cho
- zwYcięetwo połakie et&ło .ię w d0810wnem 
licką. wiach r. I
 J£lj obraz, w ręku ró:łaniec, znaczeniu zbawieniem Europy. Niema w"t 
Hymn na J£lj chwalę, uło!any ..Bogaro- na piprs.iach szkaplerz. pliwości, te gd)'by nie op6r rzekomo ,.mUi- 
dZKIł Dziewica" staje na czele nuzvch l...!zie narod na tułaczkę, upokorzenie. tarystycznych Polak6w
 w tej chwili kry- 
huf6w zbrojn)'Cb i statut6w społecZD):ch, idzie w nie\\'olę, na cięikie prace w kopal- tycmej, dyktatura proletarjatu byłaby u- 
zapewniając im poy,odzenie i porządek. niach Sybiru, na 
agania 
ię z zaborcami. twierdzona dziś od brł e g 6w OCe&DU Spokoj 
Pod Jej płasscz łaskawy oddaje Bwe kró IIpż cudo\\", natcbnleń, nadziei. nego at po granice Beigji:' - 
ll'stwo Wład)"sław Lokietek, Jej za ZW)'- Kroiowa ł.askawa kieruje czynami pol. Królowo Korony Polskiej - apełnlliśmy 
('11:;;1"'0 grunwaldzkie dzi
kuje Władysław skipmi na katdrm kroktL Tam wysoko w śluby, słotone przez naszego króla lana 
Jagiełło, fundując kościol Marji Panny gOl'ach brzmi ku Jej czci - A\'e :\tarła - Kazimierza w r. 16;;6. 
Zwrci
skiej w Lublinip. !!!Chodzi do wio.sek - Pod Twoj" obronę - \" pokorze. w dzieelęciolecie Twego Cu- 
Przed Jej majl':5tatem i u stóp Je-j łask siada w pracowni robotnika, kupca, rze- I du zginamy kolana i szepcemy śladem na- 
korzą się
 królowa Jadwiga, Władysla w mieślnika, poety. Romantyzm polski skla- szych ojców: 
Jagit'lIo. Zbignipw OI<'Śnicki, - Jt'j opIece da Bog

ic.
 i;>rzepiękne kwiaty hołdu - "Przed Twe ołtarze zanoalm błaganie 
porucza swe mysli i mury Akadpmja kra- - schodzI 
aJs'Hętsza Panienka nad pol- Ojczyznę wolną sachow8,J nam Panll" - 
kowska - u Jpj oUal'Z)- składa w ofierze 
..wt' prace 
enjalny astronom polski }likO- 
llij Kopt'rnik. 
Po kl
sce cecorskiej złamany naród pod- 
nosi błagalne oczy ku Bogarodzicy, by pod 
Jej sztandarami pod Chocimem odnieś
 
walne zwycil:stwo nad Osmano"'ą poten- 
cj", Dzieil triumfu nad p6łk8iętyeem z po 
ilerenia papieta Grzegorza XV obchodzony 
I bywa przez naBze kościoły W"OCZYkie a 
i b!mn ..Te Deum" składa boIdy Orodow- 
, nlC&Ce łask. 
Rok 1656. Rok kIęski i bańby - Karol 
I Gustaw, kroi szwedzki zalewa kraJ nasi 
ł ..potopem
, 
ar6d Damany. król na wy- 
\ gneniu. Bramy t"ierdz otworzyły alę do- 
browolnie przed najetdf
. Jedynie "kur- 
t nik" - klasztor' jasnogórski odmawia 
,po4!dania się 8z\\-edom. Załoga nieliezna 
, lIa jej caele mnisi paull
y, a ks. prseorem 
I Kc>rdeckim w pierwszych Heregach, przez 
, pięć cięikich tygodni odpiera ataki armji 
'generała Millera. Nad kJasz\()rem cudow- 
na opieka 
ajś\\-il:tszej Panny Marji 
, l na nic się zdadzą wybiegi pomnleJuy- 
deli łask Królowej Korony PolskieJ, dare- 
mnie się aili mózg nied
iarka. by swy- 
cil:fitwo walełnić od przyziemnycb przy- 
" CI) n - matuj aliści ugiąć się musI!\, gdy t 
,mawet \\-róg zlamał sil: przed potęgą cudu. 
I Obrona Czestochowy ułatwia królo\\-i 
I JanO\\i Kazimienowi powrot do kraju. 
ł Wraca - a przedostawszy eię do Lwowa, 
I tlim u ołtarzy Naj'wietazej Panny Laska- 
: ",'ej Murkowej składa po bitwie pod Bere- 
ateczkiem historyczną przysi
 ekładają.c 
tw Jej błog061aVl>ione i przemotne ręce ko- 
ronę narodu polskiego. 

 Me II08tawi nM be% opieki Laskawa Pa.- 
i jak w roku ltw3 .,Sliczna Gwiazda 
LwoVl>a" dopomogła grodowi kato- 
:.
. ... od_a ."'" ChmIalDIc- 
; ki
. tak tet dopomote narodowi poł8l1e- 

u ]US w sIedem dni po ślubach król_- 
t akich do odniesienia pierv.-sEegO .wyctę- 
litwa nad Snredami pod Warki\. 

w. 


Jlk TułuS ZI Polske 
wOjowIł. 
(OpewWt li Uf 
 I ......,
 
PaNi Marji Httrmano. 
łlJiczof/Jej. zacnej Matronie 
. Obywatelu 
m. 
a.tor. 
J<'I6ZCZ. 7.anim TIJluł pnyeU'dł na ł-1 
JMN 'WJ8t u 'wiata tamte
", n.a kt6- 
n m kll.My 7. nA" hył a o ktł>rym, mifD') to 
k..My z na.; ni.. ..I.;e nie albo tyle, eo nie 
- (Juro, ln
 lu(Jzie mieli z nim kłop<:Jtu. 
\ 
jwlęCt'J ZP w6zyt!tkich kłopotu mieU 
tUh

wl: t.&tu':' i rnamwria. Bo to wyo- 
bra.
C1P .,obie: rn'JoZ,m". A skoro mę jut pozna- 
li, M 
m sip, nip ..kończyło: tu dopiero 
r.a('zą
 ej'; naj....ię
zy kłopot tulWliowego 
Utlll"Ja, 
")Io.i'!ł 7.8nąć f\mali
 do tulUlrio- 
"'''I 
m
i chulpwkl. A 00 
ię nachodził, 
CW) ,!II: nabiegał, 00 tlił: nawzdychaJ, a 00 
pa.pleru z
t}"1 na takie N,tnió.te li8ty. Gdy 
by TuluA 1']7. wówcz.ae b)t na tym awiecie 
I . 

YbY był umiał czyW, dowietłzialby 
.,111 l.
t WO\\C7:"A' z tych I!etów, t.e jego ma- 
mUl!la, to. alu'Jł, 10 \\- Cleletlje \\-t!zelakicb 
dr""konał
rl. te i
t najpil:knll'j8zą, z "I,k- 
r.yrh, 118J1\ł. ""zą ze l'Iłodkich, najJe
 
z  r. a r m Je: j nla było włakiwie w y koń c z en i e Dl 
(według tr6deł urzedowych). nie wdaJ'łc 1.) na samej północy 
a annJa zwycięstwa i szerzeniem popłochu na 
slO w rozpatrywanie prtebiegu zmla.n. gen. Sikonkiego (od granicy nIemlec- tyłach ",ojsk nieprzyjacleL!ki
. 
zachodt4 c ych w cI
 maja, czerwca i ko-połskiej aż do Pułtuska wIQ.Czn1e); 
lipca owego roku. Chcemy tylko przed- 2.) na odcinku od Serocka do przy- 
stawić stan neczy w okresie bitwy pod czółka Warszawy wt"cznle rozłożyła 
Warszawę.. lIie l-a armja gen. Latinika, broni,c 
C a I y f r o n t połeko - rosyjski był Wanzawy; 
podzielony na tny części: 3.) na przestrzeni od Góry Kałwa- 
l.) f r o n t pół n o c n y pod do- rji do Deblina (w)'I'lCzn1e) uetawlooa 
w6dztwem gen. lózefa H a I I e r a była 2-ga armja gen. Roji (przedtem 
rozclogał siO od granicy polsko-nIe- gen. Raszewskiego). 
mieckiej at do okolic Dęblina; Te trzy armje (5-ta, l-a I 2-ga) miały 
2.) f r o n t 6 r o d k o w y czasowo rozkaz powstrzymywać rozp
 głów- 
pod osobistem dowództwem J. P i ł- ny
h sil pn;ec1wnika i "ZWI'7.aĆ" go 
s u d s k i e g o (p6tniej: gen. Rydza- tak, ażeby tymczasem na froncie środ- 
Śmiglego) obejmowal przyczółek De- kowym mogły lO skupić wojska ..gru- 
blin i siegał aż do Brodów; py uderzeniowej". 
3.) fron" połq.dnlowy pod Front 'rodkowy. 
dowództwem gen. I wall zk 1 e w 1- Front środkowy rozciogał slO od Dę- 
c z a zaczynał siO w Brodach & kot!- bUna at do Brodów (w Małopolsce). 
czyi się DA granicy południowej pań- G r u p a u d e r z e n lo w a miała. etę 
stwa. skupić ,na połuc;Jnle od Wieprza wtdzy 
Przypatrzmy 1110 teru pokrótce tym Dęblinem, Kockiem. Lubartowem. Lu- 
trzem frontom. bUnem. Garbowem. Kurowem I Pula- 
Front p6łnocny. wami. gc2z1e u.sadowił slo tri dowodZQ.C), 
Po ueuwieniu gen. Szeptycklego ob- ni" 1. Piłsudski. 
jlJl dowództwo frontu północnego gen. Do frontu 6rodkowł!lfO Młoczooo 
J ó z e f H a I I e r. powołany czasowo do d w 1 e a r m j e: 


I. cek". te jeet tatusiową ..jedynĄ", te jeet 
jeso 
eJ"
" .,o6łodą'
 ..pociecbą"
 
..podporą", te b4't niej on, tulWliowy ta- 
tuś, iYĆ n
 mo!e. 
Wkrół.ee potem tatuś liIIty p-ć pn.e- 
8t&J, natomiut w domu, gdzie mieezk&ła 
mamt»ia, zrobił się wielki rweł-. Przyj. 
chało duło goAd, mamU8i& ubrała 8lę 
w białą euknię a tatuj w czarny lIIurdut 
i pojecbali razem z ptmi do ko6cioła, 
Rlhie im bi4dz proboncz pnwiedz1ał. te- 
by Idę nie o puaq" H A potem to jut ta- 
t.u.ł l ma.mUlJie. nic: me robili. tylko cuka- 
li na Tult»ia. 
TegQ dnia, kiedy Tułuś na
e elę 
zja.wil, w domu byl Jeezcze większy rwe- 
tes, nit W6WCZ88, kiedy to tatuś i mamu- 
sie. przyrzekali sobie, te 8ię nie OpUiJZczą: 
był pan w okularacb I w długim białym 
fa.rtuchu z zakaea.nemi rękawamI, była 
jak8.Ś pani. która rownJei miala rękawy 
7.aka.sane. Krzątali się po nlletflk.aniu, bie. 
g.ali i chwyeiwe.zy TuJueła, obcee wlladzi- 
h li" wody. Bardzo lilię to TulWliowi nie 

Odl)b>lło, takie obchodze11ie liiI: z nim, 
Jakby on był jakiŃ byle 00 a nie Tuluś. 
1A?t.et. narobił takiego wrZ8l!ku, te at ...ą,- 
61
 pł-lybil'gall, z 7..a.dekawiemem dopy- 
tu
ąc lIio: .
yn czy c6ra?" To jeszcze wie- 
ceJ fO:zj!'nipw
ło TuIWlIa, te go poeądzsJą. 
jakoby byl Jakąś ,,cól'4", gdy tymczasem 
on Pł-l"Cipt jest Tulwdem ".chłopem na 
lIChwał". )ak to naj\\-yrafn1eJ powll'dzlał 

n w blalym fartuchu. Jeezcze mocniej 
WIł<:: krzyczał Tuluś
 ie mu eię krzywda 
m!elP, kic. tatu' się z tego Amiał I powie- 
dT.lał, t" f"lufl pp.\vno 7,1)f\tanie śpiewa- 
luem. bo ma mocne płuca, -ł ma.mWlia 


wołała, ateby _tal bięd%em. Zn&l&7ła&y 
11I1, wobec: t&k ror.bietnych pNBJlletl. 
(a ehcXł dogodZIĆ obojgu llwoim tyd
 
dawcom), - Tulu. odłotył 08tateC'Znl\ de- 
cyzjI: na p6łnleJ a eam tymezuem 1'Ó8ł. 
Róel i mętnła.ł. pJ'SybieraJ
 11& -łze, 
mniej n. pow&4ze, bo tigla.rr.a, wtębzego 
nad Tulu.ia, nie było w c:ałej okolicy. 
Beztroeka lII"Wawola j.go napełnla.ła dom 
wy, per1ą.c lilię kukadaml 8ftbrzy.ugo 
Amiechu. Było to istne tywe srebro: jak 
kuleczka tyw08rebrne przetaczał &ię s kąta 
w kąt, OD. I Jego M'" wiochaty, I j88'o toł- 

rzyld ołowiane i konik TIłL bieguDa.ch, 
!lA kt.6rym OI1bywal d.tlekie wy"rawy 
w kMiny 80bJe tylko manr. Tatu' i ma- 
mwria prom1eo1eli na widok ewego ..Tu- 
IUBiecka kochanego lIIynecka". dU6Ze ewoje 
wk1ada]
 w wychowamI.' tej swojej po- 
ciechy. NadewszYlltko za.ł Tulu' lubiaJ za- 
bawy z toInderz;ykamł I w t.ołnlfJrzyk8. 
Taką jUi mi&ł ..iYłkQ toh,lersk",". jak 
mawiał kBil\dz proboszcz, kt6ry przycho- 
dził wll!('zoramł "Da prefda M . ..110, ho, bII- 
dzie z niego drugi Wołody JQwRki" - m6- 
wił Jut. probollzcz widz
, jak Tuluś, t pło- 

emł OC7.yma, IIWOJI\ blllAzaną 8'1.o8belką 
kosił nlew:idzia1nych wrolf6w. 
TuIulI czyt&
 jestcte nic umiał I tatu- 
8l0wych listów do mam\Jfii nie czytał, wy. 
l'OZum()wał jl'dnak jut w llwojej ,,'łMn!'j 
głowinie, to jPgo mamUf\ia to na.prawl!ę 
&nloł, ie IUIprawdę jeet ..MjloJ1f\Eą t nllJ- 
IppllzpjtI"lydl". Totp," kochRł mllmuslę I tI\- 
tWlia, kochał te! Bozię do klńrej codzienni" 
wieczór modlił .ię ..la tattlf\la i mam'lsI 
4aj Boziu zdlowie.,a la P"lf\ki wolnolić". 
.Tak go JtJIul"zyla mamulIla i powie- 
dz.i&la mu. a.e i PołIIIkę ma 
-b&t. T1WI6 


., 


XI. konsres "Fldac'u". 
Jedenasty kon(free Fidac'u odbIIdzie I
 
w Wur:YDJftonill, w dniach 22, 23 I 
4 
wrzŃnia rb, Del
acl odpłyną z He.Vo ru 6 
wneśn!a na okręcie .,Lance.atrla" (Cunard 
I:Jn
). Na r.Akoilczeniu &jamdtl 4eleglici Vi 
lIczbIe około 1-30 z08taną przyjęci prus P. 
Herberta Hoovera. Pre&ydenta Stli nÓw 
Zjednoczonycb Ameryki Północnej, 
Kierownik radiostacJi w Waty. 
kanie. 
Ki('.rownik.iłm;l ł-Ij.06ta.cji W84ykaiilokilll 
miIBoorMI.ny UJ8t.a.1 dot)'chOZa8OWY rektor 
UDliwer8Yt.ełu GcfJ8orje.ńekie8'O O. 
u- 
Mppe Gi.a.nfrallee&c.hi, k.tóry bę
 tl'Z 
lijJJ'&'WO\Vał dogląd nad O8Oblel,)'m 1JiIUII. 
tern na.de\\OZ)"ID Papleł.&, kióry to apara.! 
iBtni8Ć bl)d!de nIemietnie od l1IIdjoelacji 
watykailskfej ł ałutyć bę	
			

/sp_1930_08_15_nr188003_0001.djvu

			.-.owo POIlOJIHIB"I - plttek. dn1a 11 .ł.rpDla l_ r. 
--- _. .
 . 
 
pomone w bezDosrednlem' Kweslia ukraińska. 
niebezDieczeństwie. I. WyZWolenie narodowości. 
8 ol.zewloY zaJmuJ, Dzi
ł
owo, Lidzbark i Brodnlq, a ,...... Obeen& Mrj& 
ykułów Je8t je- kiego natchnienia i duchowf!j siły narodu. 
UJ. Tonmlowl. --- dnym z 
ozdzia.łów kgil\1ki R. Jednaku nie motn.a powied:£iet. te- 
ń D m o 
 e k Je g o p. L "Przyszłość by z tyeb t.r6deł wyrosły, 6pontanic:&- 

 opIele wydane wojennych wyszkolonymi żołnierzami &ni potrzeb- Poleld. która 8fę ukate w druku -
 rodo . (;C' b'ł g łówną P rzy- 
po})Utu granic Pomorza czytamy dl . . w 
łJm roku przyezłf!go, ny ru..... na wo .1. . J . 
91 ił..Z8 uwa.!i ,en. Wł. S I k o r- ny.m a zorganizowa.rua. nowych od- Red k I czyDą, ieb emancypacJI, Ich, ze tak powie- 
:
nl 8'0.) dZl&ł6w ekwipunkiem. . 
 ,c a. my. po1i&ycznej karjery. 
. "I w1' Generał H a u s e r komendant Sednem z watnlejElzych zagadDlen na- Z chwilą kiedy idea narodowo:oci zdo- 
Oddział>' czwal.teJ armJ so eckleJ. twierdz y To' . . dowódca 0 - f!zej politykI zarówno wf!wnętl"'J:nej. jak i b 
' ła sobl ' e lI ' we sUlnowisko \V Euro p ie XIX 
. ce wci,ż w zachodnim kle- run. a zarazem ' 
ma5zerUJ z ' a arozU Y P oważnie w t y m sa- hozów warownych Toruń. Grudzi
dz zew:nęu:zn
j. jest kWe6tj
 u
raiń6k.a. Poj- w.. dyplomacja "ielkich mocarstw. zroz'!- 
runku. II (komenda.nł. płk H h b Ch mUle SIę Ją powezechnle, Jako Jedną z miała, te w wieJu wypadkach motna )" 
'[11 cza
ie P o m o r z u. Z Jednej 8tro- '.' . a s urgJ
. eł
no, kwestyj narodowości, które 6ię obudziły znakomicie wyzyskać w walce z przeci w - 
!II) 'i nt l2-ta dywizja strzelców pie- Swlecle (komendant gen. BIJak) i For- do e.amo18tnegoo tycia w dz1ewlętnllBtem nikiem. Wyzyskano tet ją przedewszYllt- 
1'1)'. 
O
I':7.biW!oZY oddział płk. H a b i c h- don (
omendant por. Czar1iński). sta- stuleciu. podnioeły Bwą mowę z narzecza. kiem VI kwestji wtlchodniej, przeciw Tur- 

J)tb.. ł jak wiemy 12 sierpnia Dzial- nlj.l, WIęC woLe<; trull1!cgo zadania. ł-ie- ludowego do godności języka. literackiego, cji. "arody bałkańskie zawdzięczaly swoje 
ta. EiJ b C: 
'H sier p nia '5tanlj.Ć w Lidzhar- zol'Jentował:lY do
ć wcze8nie o grożQ.- a wkońcu osiągnęły niezawisły byt pań- wyzwolenie przedewszystkiem temu. te 
,jowo. )' cern mu webez p lecz en ' st l . ' b ' t W 
przełamaniu 1a:. oporu zorga- w e. poz awlO- s wowy. tem poj
iu zjawienie Bię od- pot
żne pailst\\'a dążyły do zniszczenia sta- 
h
. 
e o tiamorzutllie pod 'kierow- ny r
ular
)'
 ?udziałów, musiał im- rębnego państwa ukraińBkiego rui. mapie nowiska Turcji w Europie. 
J1
to
a 
\łac1ej& M i e I ż y ń s k i e g o prowlZowac pospIesznie obsad
 poszcze- Europy jest tylko kwest ją czasu, i \o nie- 
Iocarstwa, które rozebrały PoJskę. !opo- 
J1 r IC z 
;e:ł
eiscowe oddziały obywatelskie, g te Ó m lnyc
 .o
ozów. . PO l sług
j/łC sie 'przy- dalekiego. strzegly tet \\ XIX stuleciu. te. budzą.c 
p . . 1 - S l ' erp ni& Brodn1c". sWlew wCle onymI dO formacyj Jest 1.0 poj
cie zbyt proste. Kwest ja kwestj
 nal'odowości na obszarze dawnej 
WZl
c a " zapasow y ch rek ta' b tal ' 1 ukraińska w obecnej 6wojej poBUlci da- HzeczYPo"l'olitei. motna ogromnie osłabił 
Z drug ie j zaś strony kawałer J 'a ua y - . . ' . ru mI.' 8: Jonam . I k k p k 
l 1- i iŻ" R wartowmczeml I zwolnIOnymI z "Hę- e o wy racza poza granice miejBCO' ola ow i potężnie zredukować obszar na. 
rllana z8JI: a . ., 5 trp ó n a eś uro.ml11 i l y- zień dezerterami. Organizowane w ten wego zagadnienia narodowości: jako rodowy polski. Zaczęly one wytwarzać ru- 
. zableraJ'c r wnocz me m ędzy _ . .' kWe8tja narodowości je8t ona o wiele chy narodowości planowo. własnemi środ- 

1

za\\'Q. a llohrownikami dwa nasze 
<;:
b zało
 był)' f1kcJ
, zawsze jed- ł:nniej interes
ją-ca i mniej donioeła, nit kami. 
:ta.tki, idQ.ce z tran.'Iportem żywności i ep:.z/ilo. zUPł:,neJ pod tym wzglę- Jako zagadniem,e g
5podarczo..polityczne. Kla
}"czny w t
'm względ1ie przyklad 
. rnunicji do Modlina. oraz niepokojlj.c dem. PU

kl" (
tr. 1;,9).... ,od które
o rOZWll:tzaD1a zaletą wielkie rze 
tano...ią początki ruchu litewskiego. 

 to 
uchwalej pomorsklj. twierdr.ę }iene
 a.
 Ił 
 u S e.r, Jako komendant czy w pnY6złym ukl.adzie 6ił nie tylko Po stłumieniu pow"tania 63-4 r. słyn- 
,oraz , tv. lerdz) [orull. skierowawszy oddany Europy, ale calego świata. To jej zna- ny, milutinowski plan organizacji oAwiaty 
r O run.. do Jego d)'spoz)'cji 215-ty pułk ul. na czenie trzeba przedewszystldem rozumieł. w Królestwie Kom!re"owem miał na celu 
p o 111 o r z e n I e b y ł o P 
 z Y g o t 0- linj
 Dl'w
cy do rejonu Brodnicy, po- 
ż
by móc \\ niej zająć jakiekolwil'k, wydobycie l!: pod \\ pływu pol
kiego wszys, 
w a n e do. sparowania gl'ozlj.cego "!u stanowll pokryc swoj". "Ia.b
ć ruchlł- s.wJadom
 włas
IYCh cc
ów stanowiBko. "ie kicjJ motliwych tywiolów \\ kraju, wszyst.. 
\\ÓWl'zas nll
hezpiec
e

wa tak, ze wośclę. 7aimprowizowanych naprędce h
ca 61/1 z D1em pohtyka ukl'aiilska bę- kiej ludności. mówiącej po rusku. po Ii- 
honn'nuowany . ene . rglc
le 7.& . gon rosyJ- oddziałów. h;lotnie skierowany P rzez d7.le nlepocz}:talnl\. tewsku. nawet po niemiecku i po tydow. 
l i l t t d O k t h d sku" Do tego prow.adziło grupowanie tych 
,klej kawa 
l"J mog lS o nIe oprowa- niego pod 
 i e s z a w ę jeden bataljon . We8 )ac '_ 
ro o,,
śc
. któryc
 żywiołów w oddzielnych motliwie szko- 
dzie do z n l s z C z e IIi a polskich połq.. piechoty i jedna baterja dzia.ł zmusiły cały 6zereg h
"l.or)a dzle\\:lętn;u;tego l lach średnich, które zresztą wszystkie były 
elen kolejowych z m o r z e m i s
ow
 operuj
ce tam podjazdy bolszewickie do począt
u dwudzle8tego .;tulecJa w
sun.
ła I'os}"jskie. 
dowac duże trudnoscl VI uzupełmamu w)'colauia si" na P raw y brze g Wisł y i ro
wlązala, t
ba \\ogóle 
wledzleć, 
. h' . i . ó ." . te file są one ant Ulk pr08tf' am tak po_ \\' Iym planie gimnazjum w Marjampo- 
W)'cz.e

uJ'cyc 
lę \\C ljZ zapas w a- Sllne za:; 
ddział)' wywiad
wcłe, wy- dobne wszystkie do 6iebie, jak to 6ię pny lu pl'zeznaczone zostalo dla synów mowlłr 
mumcJI. sł
ne w klerunk u wschodmm, o s ł a- I powierzchim'nem patrzeniu wydaje. c)'ch po lite" "ku włościan północnej czę- 
Dowodzt wo Okr
gu Pomorskiego, 0- n I a ł y T,o run. maskuj
c w sposób Khu;yczny przykład odrodzenia naro- ści gubernji suwalskiej. Istniejąca w szko- 

I&bione formowanIem grupy gen. R 0- zręczny Jego kOD1pletn
 bezbronność' dowego i wzór dla innych narodowości lach dla Polaków dodatkowa nauka języ- 
j i, nie d)"
ponowało podówczas wcałe (str. 1{j()... przedstawiali CZe5i. W kraju, w którym ka polskiego \V tej szkole została zastqpło. 
tylko lud wiejski mówil po czesku, a wszy na pnez naukę języka litewskiego, które- 
stkif! inne warstwy byly niemieckie, go pierwsze podręczniki zostały opracowa. 
rozpocząl się w początku 19-9o wieku ruch ne na rozkaz rządu. 
ast
pnie utworzooo 
nA.rodow)' czl'f'ld. który wyki'ztałcił sobie przy uniwen;ytecie moskiewskim dziesięć 
jf11:yk literacki i Btworzyl w nim bogate Hupendjów dla Litwino w , wychowańców 
piśmiennictwo, szczycące Bi
 Bzeregiem du gimnazjum marjampolskiego. Wszyacy 
tf!j miary poetów i uczon
'ch; zorganizo- pierwsi dzialacze narodowi litewscy wyszli 
wal się 
wietnie \\" dziedzinie g06podar- z owych stypend)"stów. Znacznie pótniej 
czej. 05iągnąl przewag
 \V wytwórczości dopiero (jut be 1 poparcia i wbrew wido- 
kraju, na. tej drodze zdob\"I miasta i wv- kom rządu rcsyjskiego). przeni
li oni 
tworz}'l prze\\odnie wał=Bt\\y "połeczn
; ruch z Królestwa do Kowna. propagując 
zorganirowal 6i
 sprawnie IW walki o 6we 

o

:wSZ)'stkiem w seminarjach du. 
prawa i interet;y i poprowadził niezwykle 
energiczną. świadomą "w
'ch celó\\ poli- Austrja wcześnil'j jut to samo mniej 
tykę, kttlra dala Czechom pierWoszorz
dną więcej robiła wśrod ludności ruskiej we 
rolę w monnrchji habsburskiej; wrl'6zcie wschodniej Galicji. 
przr I"07.biorze tej monarchji nie tylko Prusy 
v swoim C7.asie nawet próbowa_ 
zdob
'ł dla Czech nie7awisły byt pa/1stwO- ł
" w SWej statystyce urz
dowej opatento. 
W
'. ale 06iągnął przyłączenie do nich Sło- wać \\ y
a
azek narodowości kaszubskil'j i 
waczyzny, Rusi w
gierskiej i części ziem mazurskieJ; wynalazku tego wsl!:akte w 
polskich. następstwie si
 Lrzekły. 
Taka wszakie imponująca hiBtorja od- 
a katdą tedy kWe5tj
 narodowości trze 
rodzenia zni6zczonE\go nie tylko po lit y- ba pdtrzeć z dwóch punktów widzenia: 1) 
cznie ale i cywilizacyjnie narodu jest co dana narodowość przedstawia. jako od- 
wyjątkową. Dr
iegQ podobnego prz)"- 
bna jednosIka etniczna, pod wzgl/1df!lD 
kładu nie znajdziemy. Zrozumieć ją mo- Językowym.. cywHizacyjnym, tradycyj histo 
t/1ll, tylko przypomniawszy 6Obie. te Cze- ryczn.ych? Jaka jest jej spójność? i 2) kto, 
Bi, jako n.aró.d samoi6tny polit)'cznie i przecl
' kom
. w jakim cełu dąty do jej 
cywilizacyjnie. mieli długą. prawie tysiąc- zorgamzowama" nowe państwo! 
Il'tnią hiBtorj
. ie cywilizacja cze5ka zo- Z. ?bu tych punktów wid1enia kwest ja 
stała zniszczona dopiero w t'i-ym stule<:iu, ukl'amska przedstawia si
. jako prudmlot 
te jMZCZe w wieku 8Ze8nast}-m. w zlot)'m bardzo skomplikowan}', a tern samem bar- 
wieku naszej cywilizacji. piBarze nasi dzo interesując
'. 
stwierdz.a.li, te j
zyk czeski. jako starszy 
cy...iliza.cyjnie. je8t bogatEzy I wytej roz- 
winięty od polskiego. Taka długa i t.uwil:J na Pomorze i po kr6tklm o- zdobfła ok. H-ej CiekanowQ. 
por7e pols
ich strzelców granicznych la- Widząc Brodnicę straconą, rozpoczęli 
J
li VzialdowO. 13 sierpnia zblltyły się in- bolszewicy ok. 13-ej odwrót .w kierunku 
ne oddzialy bolszewickie do Drwęcy, a Ił północnym i \\schodnim na Lidzbark. 
Iaj
IJ Lidztilłrk. 1
 BrodniclI. 
iły polllkie Pod naciskiem naszego centrum cofn/1ła 
.ycofały .ie lIa Jabłollowo. się piechota bols7.ewlcka do Brodnicy I 0- 
\\' tych kI") tycznych dniach zgłaazała puściła miasto wieczorem w ki..runku 

le ludność polska POJ1)()rza gromadnie na wschodnim na Lidzbark. 
crhotnika. a po mi&8tach zbroiła się strU Pn)' odwrocie wroga wpadly w nuzc 
bywatelska. Oddzialy wo
ka polskiego ręce 3 .sztandary, 21 kulomiotów. wielu 
laj
I)' pozycje obronne na pOłudnio\
y za- jeńców i sporo amunicji i wozowo Zw)'cię- 
chod 0<:\ Jab!onow&. stwa nie można było niestety calkowicie 
15 siel'pnia zosIaje Pomorz£'. - celem wykorzystat. poniewat wskutek zm
cze- 
JPdllolitej obrony - podporządkO\\ arie nin oddzialów i r....aku rezerwy konnej 
po:! \\'zgl
dem wojskowym dowódcy O. trzeba b)'ło zaniechać pościgu za .nieprz
- 
(.ell. w Poznaniu, generałowi R&6:r.ewskie- jacielem Z drugiej strony bliskość granicy 
mil. W chtg u 16 sierpnia zajllli bOlszewicy Prus \\"schodnłch ułatwiła bolszewikom u- 
przrjŃ:iowo Lubicz Pomorski, a patrole cieczkę. 
k
\\'aleryjskie wroga zblltyły się na odle- Kawalerja nasza zajęłs 19 sierpnia 
J1
ć kilku kllometrow do fortów \oruń- Lidzbark. ;lO-go Działdowo. 
o\\emiasto i 

kic.b. W dniu tym byli bOillzewicy naj- Lubawę. biorą.c wielu jeńców i dużo lupu 
blitej miasta Corunia; patrole ich d06ię- wojennego. Tem samem zamknięto bolsze- 
[lal
' r6\\niet \Vąbrzetna i KowaJew&. Wo- wikom od północy odwrót od stron)' gra- 
bec tego zar
zib' władle polityczne czę- nicy niemieckiej i uwolniono Pomorze od 
.cio.....ą ewakuację rejonu między Drwęcą nieprzyjaciela. 
a linją kolf!jową Toruf1 - Kowalewo. Po owych dniach sierlłlliow} ch pozo- 
I'ien..szy cios zadany bolszewikom na stała w Brodnie)' trwała pamiątka w po- 
lerenie Pomorz.a, nasuwił przez odbicie stad cmentar7a poległych. staragnie pie- 
l.ubicza przy pomocy oddzialów wysłanych lęgnowanego i ozdobionego pi
kną kaplicz 
z Torunia 16 sierpnia i przez odrzucl'nle ką, poświeconą w dniu 18 sierpnia 19'1j r.. 
boluf!wików na wschód od Drwęcy I obsn- w "iódmq rocznicę pamiętnej bitwy brod- 
d1cnie Kowalewa (3 baon morskI). nickiej, ktvra. uwolnila Pomorze od na- 
Tymczasem twonyła eię w Jabłonowie je:tdtcy. 
grupa operacyjD& pod dowództwem puł- 
ko.....nika Alekllandrowlcza, zlotona z od- 
działów pomorskich i \
Iclkopolskich, z za- 
daniem \\yparcia najetdtców z Pomorza. 
Grupa ta zaatakowała dnia 18 sierpnia 
1\1.. '-ej rano J'Ozyde bolszewickie pod 
Brndnicą. Pułkownik AJekaandrowlu po- 

t.nowlł niepokoić nieprsyjacie1a od po- 
hldnio _ zachodu, !'lam zaś . ,dówneml 
.llami uderzy t na Brodnicę od pólnoc:o - 
lłl'bodu i zdobyt j.. 
21S pułk nłan6w (prócl 2 szwadronów) 
P"Dl8lzerował na LipDICII I poluwał "III 
Wlcllut OrwCcy i BZOsy Goluh 
 BrodD1e& 

. IrleMmlm Brodnlcy. niepokoj"c nieprzy- 

lel8. Następnie 359 I S62 pułk piechoty. 
ł pulk artylerji połowej oraz 2 szwadro- 
by 215 pułku ułanów pod dow6dztwem 


lkOwnlka. Ałeuandrowlcza posunęły sili 
ttdłua SZOsy Jabłonowo - Brodnlca I za. 
:da.koW&ly poIycje pod Brodni
. Relzt& 
U: laJ6 Yt' pod dowód&twem pułkownika 
&e
 i ga pozoe&&Ja w Jabłonowie w re-- 
e. 
Pr O 16..eJ I'OIIIOCZłłO planowy atak. Oko- 
. Pl'Itcbochiły kUkakroUlle z rąk do rąk 

ty były z obu etron znaczne. M, in. 
l'11 na czełe Iwego IIIwadronu podpo- 
Im::: R e m b o w s k i. Nasza kawalerJa 
..ełu: pi.cbo
 boł-ewick, e&oj,,
 na 
IIcnr od Llpnlcy. do cofnl
1a IIlę na 
11ł-
 JIOącJe o 8 kim. na zachód od Brod- 
...
, .. 0IIIU.nIm odrzucUa ulwbota DU&& 


....... 


Nast9Pstwa .zwyc:i,stwa 
pod Brodnlcł). 
Zajęcie linji Ciechanów - 
1ł8.wa 
nałeżało wi
c przyśpieszyć. by wczas 
odcilj.ć drogę, hij,crm się nad Wisłlj., 
czerwonym dywizjom. 
Zadanie to ułatwił nam płk. Ałe- 
ksandrowicz, który w dniu 18 sierpnIa 
na cZł"le mieszanej grupy wielkopol- 
skiej Ci pomorskiej). zorganizowanej 
przez pomań!lkie Dowództwo Okręgu 
Generalnego, podjQ.ł z JabłollOwa prz&- 
c1wna.tarc1e. prowadzone nasłtpnte 
wzdłuż pruskiej granirY na Brodnicę- 
Dzlałdowo-Mławę. 
Płk. Ałeksandrowicz dysponował 
trzema batałjonaml piechoty. trzema 
szwadronami kawałerji oraz dwoma 
baterjami dział i eskadrlj. lotnicq., zło- 
żonlj. ze szkoinych aparatów. Po8uwajlj.c 
sIę naprzód, zaatakował on 18 sierpnia 
pod Brodnie. 12-tł. dywizję sowiecko. 
by jlj. pokonać po dłuższej wałce i r;do. 
być pod wieczór wymienione miasto. 
Bolszewicy. pobici równocl6Śnie pod 
Gołubiem. rozpoczęli łokałny odwrót na 
tym odcinku I wycofali się na Dz1ał<2o- 
wo. (Patrz: ..Nad Wi!'ła I WkT,," - str. 
19'). 


8tI'. a 


ROMA" DMOWSKI. 


- "W;,'" 
L';")

'''' - 
t:,k 
. , ,
'. ',',>, . " . 

 ..6. .... ' "
.
 \ 
,/ '.':
{ .



" 
y. 

 ., 
t+:;i .
," '- ""I' 
t\
., ,
!'
 t
:f;':
:'" ,,
,:.:, I 
r '. (.:;:.... .' -,\<},: 
{:,\ 
 14;"' . 

 .i'\: ':łi
 
\
:
 ." 2.
-"
:. .... "':.. ,;.
--':.
' <:
<:
 
t:- ""'
'1...'" : .. .
: ł '>.:' 
 
 ::. ,- 
r'; . ::
" :;. """Ift' ,'-,\
;i

:;..;' 
". .. >

 '. "";

::
 
\>', '::,i' ,
t ł 
" , ' . " ..,.,1 s- .-"':'Y
,
" 


 
.
..., 
.tII' . /,.,.
<:\..
--
 
 


,) 
 ,'" 
'>:", :', 
e: ;

"\, 
 ..'
.
:'$ . ... 
 . 
r
" 
'lY.:] . 
. 
 '''ł.c
 
. '. .'- "'5-"" f .. '"1 ].....
.., _ > "-fi ..
 
Ojciec :swięty - piastuję.cy w r. 1920 
godno
<' nuncjusza papieskiego w Pol. 
!lce nader sf'rdocmie interesował si..: lo- 
sa.mi Polski katolickiej w jej 7.Dlaga- 
niach si
 z hordami dzikich bolszewł. 
k6w. 


Uniwersytet Ludowy TCL. ma- 
j,cy powsłać w Bolszewle pod 
Weiheręwem czeka na Wasz. 
ofiary,!
		

/sp_1930_08_15_nr188004_0001.djvu

			Str. . 



SLOWO POMORSKIE" - Jllttek. dnia 15 sierpnia lIR 1'. 
------- -- - --- - - --
--- 


Na stanowisko... 


I Zapisz sit 
od _ 
za 


t.rr. 1 88 
na c:
ł
nka c ;
 
Krzyza. · 


. 


pomorskie wojska w bojach 
pod Warszawa. 
UdzIał 16 dywizji pomorsk lej w ał6wnem uderzeniu. 
Dla oceny działania 16 dywizji pie- 
z
wikaml na przodzie, na skrzydlach 
('hot y w bitwi
 pod \Varszaw
 jest I z tylu, I znów wielka zdob)'cz: je6cy, 
koniecLnem rzucie< okiem w!'tecz na samolot, tabor)' i armaty, które natych 
prlf'jścia tej drwizji od jej wyjścia w miast obsadzamr naszymi artylerzysta 
pole. mi, aż wreszcie 22 sierpnia docieramy 
Od maja 1920 roku poczęwszy, wy- do :Ma.zowiC"cka. celu naszego pościgu. 
ru!'zyły poszczególne pułki (63, 61, 65 Dnia 23 i 24 sif'rpnia nawil).zujemy 
i 661 na If'ren opC"racyjny. Z poczl).tku łQczność z pierwsllł dywizjO piechoty 
bez dywizyjnego zwięzku na cał)'m pól w Ossowcu i z a Dl y k a m y tem Sa- 
nocnowschodnim froncie, póżniej trzy mem linje odwrotowe bolszewickie 
pułki, zgrupowane w d:rwizję, walczy- wzdłuż granicy pruskiej p o w t ó r n 'ł 
ły w grupie poleskiej. ro pułk na \Yo- l a p o r Q.. Pit!rwszł zaporę stanowiły 
l,p.iu. Twarde walki, czy to nad Dnie- U I 15 dywizje piechoty w okolicach 
pr
m, czy lo na "'ołyniu, ok rył Y Kołna. 
s ł a w Ił pułhi !-.omorskie, Dokonany wysiłek przez pułki dy- 
Pumiesieczny odwrót, wśród nie- wizji brl olbrzymi i niema wielu po- 
t1stannych walk, musiał się odbić dobnych przykładów w historjl wojen. 
ujemnie na spoistości całej dywizji :Sie było zbyt krwawych bitew, b)'ły tyJ 
Ta spoistosć nie została tak w)'Tatnle ko krótkie, chociaż zaciete utarczki. 
zach\\iana wewn,łrz poszczególnych ale kto ki<,dykolwiek doznał prawdzi- 
ł>ułków, ale zaznaczyła się znacznie w wego zmeczenia wskutek marszu, nie- 
nit!porozumieniach miedzy dowódz- spania. w prleci
u kilku nocy igło- 
twem a pułkami, oraz w poważnej de- Ju, ten \\ie, że pierws
 strzał armat- 
zorganiza.cji urzQdzeń t)-łowych dywi- ni, zapowiadaję.cy bitwę, jest często z 
zji Organy dowództwa nie mogł)' w
'- tesknotQ. ocz łędziło gdzies w )łalopolsce. 
atural- wsz)-stkich stron zJawiały się oddziały 
n:r m rezultatf'm tej dezorganizacji ner 
Iszewickie. Około 250 klm w ciogu 
wu kierowniczego i zaopatrujłcego wal sIedmiu dni, od \Yleprza at do Narwi 
cZl).cych oddziałów, był w pewnym stop pedzili źla 
yszkoleni, tle ubrani, cz,;. 
niu upadek ducha w t)-chże. ściowo bosi, głodni i spra,gnieni Pomo- 
Zwycie stwo nad Bugiem w dnłach rzanle I Poznai1czycy. . 
ł, 5 i 6 sierpnia. odniesione przaz U, R o z c z U I a j l). c y Z a c h w y t o- 
16 dyv.izję i mojl). grupę, jedyny \\ięk- garniał mnie. gd)'m spogll).dał na tych 
szy sukces w czasie o d w r o t u, pod- c h I o p c Ó w. Wychudłe, czarne od 

 'niOSłO w znacznej mierze wartość bo- sl06ca i kurzu twarze, ogromne i jak 
jo
1). dywizji, i prawdopodobnie spo- w gorl).czce bł)-szczQce oczy, wyraiajl). 
, .odowało .kierownictwo operacyj do nadzwyczajny Eapał do czynu dla Oj- 
"'Vy
nac
!!
a tych. d.wóch dr"izyj, oraz czyzny. Czy to w marszu w kurzu, czy 
rSiSledmeJ 21 d
-wlzJI górskiej na gr u- to w wodzie po szyję przy przekracza- 
'P ę u d e r z e n I o w l). czw&.rtt niu Bugu, czy to w boju, zaWSZ3 rados 
armję. ny uśmiech, śpiew, dOwcipy, no I W)"- 
M n I e spotkał dnJa 7 sierpnia za- myślania. Przemęczenie o f i c er ó w, 
QCzyt, że zostałt!m mianowany d o - na których barkach spoczywał obowII).- 
w ó d c l). 16 dy\\izjl pomorskiej. Od. zek utrzymania nIe tylko tego entuz- 

 
'TÓt na wschód do Lukowa. a stQ.d pod . Jazmn. ale 1 karności I którzy zawllze 
prawie pro3tym k,tem na poludnfe ZI1 "\1,'lasnym pnykładam świecić mU!:ieli, 
."'Ieprz udał się bez zarzutu, bo potycz 
ochodzi1o do ostatecznych granic moż 
ki naszej tylnej straży nie pocią.gne1y hwości. Ale też nie tylko z a p a lo ale 
a:a sbb, żadnych ujemnych skutków. i kar n ość z o S t a I a u t r z y m a n a. 

Vycleńczony nieustanno prac.!) od 3. 8. 
ie było prawie wcale maruderów, był 
1 bolesnl). chorobl). otrzymałem kilko- tylko jeden wypadek próby rabunku. 
,dniowy urlop dla nabrania sił I 
Tóci- Takimi byli ofic:m 1920 r. I ze wskutek tego po- ty (pułk!: torui)ski, grud
il}dzki, staro 
mQrskle oddziały wojskowe dostały się gardzki I kaszubski) był-.. znacznie 
odrazu 
 wir zaciętych 1 gorę.cych słabsza od lł-ej. '1niej wyrobiona w 
walk. 
hD1o to młode .pulkl pomorskie walkach na wschodzie, posiada la jed. 

ł.Y sit wielk
 sła
'ł na pola.ch wo- nu wiele zaciętości I ambltjl bojowet 
J8l1n
 ch, jałt. o tem ŚWI
ZO ict1 do!"ót;l- "tOR nadawał. jej .,..Iement nc:hotniczy 2 
cy. .. pomorza, z którego powstała. .L J 
PonJieJ podajemy chwalebne uwagi Zalety dywizji przejawiły sit w jej 
kpL Adame: B o r k I e w i c z a, który dzielne m I niezwykłe ofiamem zacho- 
wystawia. pll
kne świadectwo wojskom waniu się nad Bugiem. I\lestety, walki 
poznaiulklm I pomor!!klm, pisqc o nich te, pol oczone z ciężkleml stratami, od. 
w miesifJcmllcu ..Bellonie" (z sierpnia bily si, fatalnie na sile dywizjI. Xiev.ie- 
J925): Ile wzmocnił J'ł poszczerbiony w bi. 
- "W skład 6-ej armJt frontu 'rod- twach z Budlennym 65 pUłk piechoty 
kowego weszly dywizje, które wyka- który w sile 970 bagnetów w dwóch ba' 
zały. "iele teżyzny bojowej w bitwie nad taljonach przybYł do Dvbllna 9. 8. i po- 
BugIem. loczYł się teraz z dywizjI). 
NajsllnIejszo z nich pod kaźdym Oble te dywizje, U-tl). i 16-14 cech
 
względem byla bezsprzecznie lł-ta dy- wało jeszcz
 wychowanie na doktrynie 
wizja piechoty (wielkopołska lub po- taktycznej r.iemleckiej, a więc z war. 
ma6sk.a) pod dowództwem gen. ppor. t ość w b o j u, zapewnienie !tObie Wio' 
KonarzeW5kiego - tródło i pod,ltawa runków I środków ""alki I \\'Ynikaj,ca 
siły całej ł-ej armjL i. tego pewna ciężkość ruchów. Dlategn 
Doświadczenie bojowe, doskonała osil). natarcia Ił-ej d)'wizjl piechoty bC' 
organizacja, wielka zwartość moralna dzle dobra szosa, ruch JeJ przyśpiesZO 
oddzialów 1 dOwódców miedzy sob" samochody... 
POCZłwszy od popularnego dowódcy Znakomicie pomógł uzyskaćróWDo- 
dywizji, wysoki poziom uświadomienia wagę psychiczno odpoczynek I oderv.'a- 
w)-t;szości swej nad przeciwnikiem, oto nie się od walk, co pozwoliło dowód' 
zasadnicze rysy tej twardej w obronie, com uj'łĆ silniej oddziały. Dywizje U.a 
niepowstrzymanej w natarciu dywizjI. i 16-a zarz
dzajo cłogłe przegllJlly bro- 
Czolo jej stanowiły pulki 55-y I 58 - ni, mundurów i oporzł)dzenia; ogólnie 
kręgoslupem by la stosunkowo duża je- prowadzono musztrę formaln
 I szerej! 
szcze Uość ochotnlków-podoflcer6w z pogadanek, by zbliżyć oficera do !zere- 
b. wojska niemieckiego. gowca, który ma czas wyspać się, wYkł- 
Boje p0W5ta6cze z Niemcami zahar- 
ć, oczy'clć broi) I stosunkowo dobrze 
towały dywizję, utrwaliły ten stan jest odżywiony". - 



 


)'-
.. '. ! . :... .--ł..';'c 
.... ":
f5'; · . 

 
...: . . 1 .. 
.: 
,', .<..1J......'.('. 
.. 
'" 
_Jt,
. 
-!"') h'*" 


': .',,?-' 4-. 
.. . 'ł- ?-
 
,
 


. , 


 t'. 

,.,..
 
1-..;. t.t. -I,. 
-.J.
 , (-il o ;':-:, 
'.-'"\."; . 


.a.. ,_' 
.1,'. 
i' 


..'ł .
 


.( 


... 


.. 


..,.....4 


. r.
 


,. 


...... 
,łI." -ł 


\ ....". , ' 
.' . 'i, . 
.' " ...' 


.. 


- , 


.. 


.
.
' 



 


, 


, . 
'ł . 


.' 


. 


.. 



 "": 


-,oJ", 


Pl'zetic18 II dfw1zJl przez Bug dnia 21 sler.Pn1a 1920 r. 


ł
		

/sp_1930_08_15_nr188005_0001.djvu

			tłt. t
 

 


; y 
.8LOWO POMOBSKIE" - PltteJt. d.n1a 15 Blerpllla 1930 r. 


o{ 


TELECiRAMY. 


JĄ. 
.
. 


0/ 7 Pr4gr 

 '. '''-- . 


\

ARSIAWA 

 ha .

. 
"" 
. " 
r \,... \ 


. 


.- 


.: 



 
'.... 


. 


W,siłek wojskowy narodu. 
Ilu żołnierzy naród wystawił w r. 192O? 
(W uią1ce swojej ..Nad Wisłą I walcqcych wojsk: 36 nowosformowa- 
\Vkr,," omawia lI'en. S i kor s k l nych bateryj artylerji polowej, 2ł bate- 
"'Yl!ilkl tołnierskie narodu Dolskiego. ryj artylerji cięikli!j, 10 b&teryj konnej 
Ote, cz
t uwag II 
o dzieła - str. artylerjl f -3 baterje górskie, a pou. tem 

łt . 
przesdo 200 armat uzupełnienIa. ponad 
Pomimo obfitego upustu krwi, który 1.000 ciężkich karabinów maszynowych 
trwał u nas dwa lata dłuiej, pomimo I około 22.000 koni. 
,ipbywałego materjalnego wyn1aZC'l" Do oslf8'D.ięcia tE'gO rodzaju rezulta- 
nja I.raju i organizacyjnych trudności łów w momencie w któr)-m moskiewskie 
nowopow1'tałego państwa. a wreslcie sowiety Uczyły na powszechnI). depre- 
pomimo psychicznego wyczerpania sję morallllł i rewolucję socjaln.. w 
II a r Ó rl p o l l' k f wydobył ze 1'iebie w Polsce. pnynynił się wydatnie gen. 
ówczp
nym przełomoW)'m momencie broni J ó r: e f Ha II er, jako generalny 
\\ojny !ltosunkowo \Vlelkie !lilY, by Je Inspektor ochOtniczej armii. powołan
j 
rzucit! na !lzalę wydarzetl W
p6łdział&- do życia bezpośrednio po nuzej klęsce 
ły w tpm zgodnie 
!'zyetkj.. klasy I nad Aufł" bo 8 lipca 1920 roku. 
w!,l)'stkle warstwy, czego wymowne Przez armję 
 przeszło około lre.OOO 
ilowody z:najdowa.łi.śmy, oof&J¥ siO ochotników, którzy wdeleni, po zanIe- 
w F(łęb kraJn. maniu formowanla odrębn)-ch oddrla- 
Tablice, opracowane w Woj
kowem łÓw, do cOfajlj.Cych się pod Warszawę 
Biurze Htstorycmem, wykazujł og6ln. pułków. stworzyli niezawodny cement 
lirzb
 żołnierzy, wysianych na front, moralny tych pułków. 
\\' r7.&sle od 1 stycznIa . 110 20 sierpnia Wszystkie te świeie oddziały, wysy- 
1920 roku. Wynosi ona ogólem 737.767 łane w krytycznym momoocie na front, 
żołnierzy, w czem 573.152 rekrutów f pozwoliłY nam opanować tuż przed bl- 
I:ił 615 ochotników. Z tego w pierwszej tW'ł warszaw!'k'ł kryzys stanów Uczeb- 
połowie s ł e r p n ł a ode!'zlo 80.610 sze- nych cOfajQ-<')"Ch się dywizyj, podniosły 
rl'gowych t bli!łko 80.000 ochotników. ich wartość bojow'ł i przyczyniłY się do 
W miesloc u lipcu i lJierpnlU oddał przechylenia szali zwyciestwa na IUl:"ZI). 
również gen. Sosnkowski do dyspozycji korzyść. 


Nie chcą obchodu "Cudu Wis"... 
Tym razem także nie obywa si. bez sanacyjnych jątrzeń. 
Wresuie uchwalono na wniosek p. 
Steina, teby obchodzi t w kokiele. tę u- 
. l"Oe7.ystośt 15 sierpnia, a potem Jeszcze 
raz lA' dniu 12 patdziemika. 
. Cz
 więc i tu zaczyna działać ma!'lO- 
nerja i wpływ tydowskit Wśród nas tu- 
tejszych kapłanów jest wlelki.e 'oburzanie 
na teg(! rodzaju postępowame. Od uro- 
czystego obchodu "Cudu Wisły" w dniu 
15 sierpnia kałdego roku nigdy nie od- 
stąpimy. 


, , 


KI. proboelez R6aankiewicI.Z Cielczy p. 

ies7.ków nadeeła.ł do redakcji ..Kurjer a 
POlna:6llll::iego" ponit.azy wymowny list: 
- ,.szanowna Redakcjol 
Plaq w Imieniu kilku kapłanów, W 
przeszłym tygodniu IIwołane zostało w 
Jarocinie zebranie prorządowe, na któ- 
rem omawiano oficjalny obchód z\\- yclę- 
stwa pod Warsr.awą w roku 1920. r, in- 
spektor sZkolny Steln ete. - stosownie 
do wlkal6wek z Wanzawy postanowili 
uroczyat06c! 
 obchodzić w dniu 12 paf- 
dziernika, jako w dDiu "zawarcia rozej- 
mu" _ i poniewat w czuje wakacyJ nie 
lJ10głyby brat udziału szkoły. Co to ma 
do rzeczy' Czy "katolicka" sanacja chce 
08łabić wll,l'ę ludu w "Cud WIsły" f w 
potęgę Królowej Korony Polskiej, N. M. 
Panny' J:zJ chce przesuJl
t dałę obcho- 
du, by łatwiej zapomniano o klęl'lce ki- 
jowskiej' Przeciwko taki('j niespodzie- 
Wanej propozycji wystąpił jedl'n z obec- 
lIycll., tądając trzymRlli/t sil: dzletllęrl n - 
IPtniej tradycji I obchodu .,Cudu W:' . 
... dnill 15 aierpnla. 


'\ 


(_). Ks. Rótankiewicz." - 
Równocześnie donoszą do "Kurjera Po- 
znańskiego" II Leszna. te w mie6cie tem 
zawil\uł się komitet, klory miał sf
 zająt 
urfl\dzeniem obchodu dliesięciolecia "Cu- 
du Wisły". Wybrano czlonków honoro- 
wych I wykonawczych, uetalono dafi: ob- 
chodu na. 15 bm. - a tu nagle na druglpm 
posiedzeniu więk8zo
ć cz.łonk6w (którymi 
są "sanacyjni" urzędnicy) uchwalila prze- 
łożenie uroc7y
tości na patdzlernik. Po- 
dano przylJ!m powody, niewytrzymujące 
tadneJ krytyki. 
Podobne wieści dochodzll, z Ostro\\ a. 
ro to W8z)'stko ma znaczytt 


Str. 5 


:::7 


Wskazania heretrkOw mariawickich.. 
Co pan o nich powie, p. prokuratorze? 
, te marjawfcl popierają całą duezą ea- wBlyetkim innym, kłócącym się mi
dzy 
nację. w rzecz wiadoma.. Cytujemy tu je- 80b4 Słowianom. 
8&CZ6 jeden przyczynek do tych nastrojów. Niech więc PoJ8k.a wetmie eię do 
Wychodzi w Płocku tygodnik "Głos «synu, gdy t ,,Hannibal ante porUie". - 
Prawdy". Hm, kto od kogo zabrał tytuł: Sejm naleły rozwiązał i zorgani.:wwat 
e&Dacja od marjawitów czJ vice \'erea Y Radę Narodow,," Rządy nad państwem 
Jak było, to było, lecz czy t w nie sympto- niech będą przez wszystkie part je u- 
matyczne, te tytuły tygodniczków mają znane i przyzna.ne Marszałkowi Pił- 
jedna.kle!? sudl!kiemu 1 prezydenwwi Mościckiemu. 
Owói tygodniczek ten zamieszcza w P o z n a ń c z y c y, którzy pod wodzą 
katdym numerze t.akłe i dział polityczny. k l e r u najwięcej war c h o I ą i ezko- 
W nr. 31 podaje naB
pują.ce wskazania dzą państwu, niech będą z tych uściBków 
dla swych wiernycb: _tocznictwa W)'ZWQleni. Podobnie i Ma 
_ .Polska powinna eię pogodzit naj łopokka od jezuickiej niewoli niech 
pierw z Niemcami, n8.8
pnie z SO.....ie- będzie wyzwoloD&, jeśli nie chce p6jśt 
tami. a wkońcu powinna zawrzet eojUB'l pod angielski b8L 
ze wm:ystkimi Słowianami, aby stawić Poniewat u nas zgody nigdy nie by- 
opór hydne a.ngie18klej. Jełeli Polacy lo i niema, przew Marszałek Piłsud.ski 
nie utworzą P1'&w
wych Stanów Zje- w imię dobra Ojczyzny i w imię posłan- 
dnoczonych. złotonych z Niemców i Sło- nictwa Polski powinien w wBZYStkO zro- 
witLD. gdzieby Niemcom powierzony był bić, nie" zwlekając i nie pytając się 
łhiaJ ekonomji państwowej i organiza- głupców lub prze" rotnych o ich zdanie 
cjl woj6kowej - a Słowianom prawo- lub zgod
". - 
dawstwo i rząd, w kochani Anglicy Cytaty powytEze wY6tarczą za wszelką 
przy pomocy swych armat i tanków za- iltH;tracj
. Zbyteczne uzupełniać te pomy- 
ofiarują swe domłnjum' najpierw Ukra- &ly marjawickie ja.kiemikolwiek uwai 
iflcom i n88
pnie Polakom, a wkońcu gami. 


. 


. 


Nie m6wil. 


Warszawa. 13. 8. Tel. wł. 
Kola sanacyjne SIł wys:>ce zadowo- 
lone ze zjazdu radomskiego. Xie widzI). 
bynajmniej, że zaszły tam objawy. 
podcinaj'łce zaufanie dotychczBSoW
 i 
pogłębiajęce rozgoryczenie. 
Jakkolwiek atmosfera t.Jwarzyska 
na zjazdach legjonowych mote byĆ 
bardzo swoista, jakkolwiek na nich 
mogl). się chwilowo zacierać wzajemn
 
różnice i może domin:>wać nad wszvst- 
kiem tylko jeden, ton wzajemnej ser- 
deczności i wzajemnych wspomnbń 
 
n1emn1ej w danych warunkach wszys- 
cy oczekiwali wysfł,pienia Piłsudskie- 
go. 
Był on dotychC'lBS na wszystkich 
zjazdach i na wszystkich przemawia!. 
Raz tylko się nie zjawił: zeszłego roku 
nie przyji!chal d.> Nowego Słcza. Lecz 
i wtedy nadesiał bardzo obsz.erny, ser- 
deczny, żywy list !lo uczestników zjaz- 
du. 
Dlaczegoż w tym roku zamilkł 'l - 
Przyjechał wprawdzie, dał się pokazać 
defilujQ.cym i odjechał. Dlacl.2go wlaś- 
nie w tym roku. nabrzmlałym napię- 
ciem, nie powiedzia-ł ani -słQwa' W tym 
roku, kiedy odeń .>czekiwali jego wy- 
znawcy słowa i zewu. Dlaczego 'I 
...
ii! przemówił. 
Ten fakt niewQ.tpliwie posiada swo- 
jl). \\ymowę. Piłsudski bez przyczyny 
nie uczyniłb)- czegoś podobnego nigdy. 
}łiał swe cele. Lecz tę niewy.powii!dzia- 
nI). mowę usłyszymy d-:>piero pótniej, 
grubo p6tniej.
 


W salllolrzasku. 
O Ukraińskiej Organiza.cji Wojsko- 
wej i jej działalności pisze się t"2raz 
wiele. OŻ) wienie jej po ostatnim wiel- 
kim procesie lwowskim jest zastana- 
wiajl).C"a. Musi wywołać nie tylko od- 
powiednie refleksje u sp.)łeczetlstwa 
polskiego, le
 takie i odpowiednię 
reakcję władz. Opinja polska j
st zgod- 
na w ocenie wysoce szkodliwej dzia- 
łalności teroryst
-cZDej tej organizacji. 
Nie m
żna jednak pominQ.Ć drobne- 
go szczegółu- Oto działacz[! UOW. po- 
wołuję się chętnie na wzor
' Organiza- 
cji Bojowej PPS w latach przedwojen- 
nych i na jl'j walkę z caratem. 
lówiQ. 
nawet VI' swych w)'dawnictwach o czy- 
nach i wodzach tej organizacji. Twier- 
dzQ., że się na nich wzoruj'ł!... 
W dyskusji o UOW. zabraJ gbs 
także socjalistyczny lwowski ..Dziłn- 
nik Ludowy", któremu replikowało za- 
raz ..DUo", przyznajQ.c, że wprawdzie 
ton ..Dziennika Ludowego" jest ,,bez 
wQ.tpienia przyzwoitszy od innych hi- 
sterycznych wykrzykiwań", niemni2j 
ze względów cenzuralnych nie może 
przepnwadzić polemiki. A "Dziennik 
Ludowy" dowodził, lie nil'podobna po- 
równywać ..regim2'u" car.;;kiego z 0- 
becnym pol!'kim względem Ukraińców. 
Ci wszyscy panowie. którzy działal- 
ność bojowQ.. jak'ł przed lat)' uprawiali 
ap)loguj'ł bez żadnych zastrzeżeń, 
wpadli w samotrzask. Ich argumenty 
sI). w)'grywane przez naszych nieprzyja- 
ciół i ag
ntów nil'mieckich. Tern bar- 
dziej zdumiewa, dlaczego angażujl). się 
w tnh manifestacjach także i dostoj- 
nicy państwowi, jak np. szef rZl).du'l... 


..Splendor wron.... 
rod Powyuz)'m t).tulem ..}I)'śl 
icpod- 
legła" (nr. 1035 z dnia 16. 8. br.) zamie- 
ElZC7a artykul. poz06tający w związku z 
u('7.!'t't.nictw('m p. "'. Lamota w zjd.dzi<' 
radomski", 


- 


.
 


. 
li .
 
!, ..... 
... £ 
ł 
\ , i 
.. 
 



. ;- --1 
# 
 , I 
I 


t ł -r;-,., It"". 
."t 
 
I ... 'tt+
 
e t.. 

.r: e",idmi'"ów tfot
y 
HiipO"łt. ,}
' l1o*rw"t 
· \.. 
. -ł, 

, . ::HAOlYl?l
 , 
Wi1K410t1zitf1,n.,h ,,. 
e. .Sltlpno 
 
. . 
. .
 
, 
 ł 
l!i'tt!/1'f!S'8rsbI.. f ł -' 
. t Uf 
. J 
. · WOłOl'/l/r 
aI
. .. 
rl8rltl e . l 
1/ · o. ,... 
'- . 'SJO'w.. .STtItJIrDN1rll4 
. .. ł+ 
· 
ł 
e. +, 
. ",. . ... 
e UJrUlllew'" 
e ..,. 
ee 
 
ee 1 
. ł 
e ł 
. e. ! 
. 
 
.. + 
\' e. tł 
TERfN WALK WONIACH !'fi!5.YlI/. 1920R 
NA PHZEDI10ŚC/ll WARSZAWY 
1(1ł". j pollJ{ja · · .. i POZ!jlj8 . 



 


Lowiczanil' na zlocie sokolstwa slo- 
\\iańskiego w Belgradzie. 


Przeniesienie służbowe 
Toruń, tł. 8. 
Prezes Izby Skarbo\\-ej w Grudziądżu 
p. Michal Brzecki przeniesiony Z06Ull na 
stanowisko porer.eea II Izby Skarbowej we 
Lwowie. 


Przyjazd prezesa ..Fidac'u". 
Warszawa, 13. 8. PAT. 
Ini.ś o godz. 18,57 nprei;em par)'6kim 
przybył do 'Vareza\\ y prezes FIDAC-u 
pułk. Fred Abb<>\. 
Wyrzucanie naszych pieniędzy 
za okno. 
L ó d t, tł. 8. Tel. wł. 
P. Kazimierz Śwital8ki 
Dle województwo łódzkie. 
spekcji odd7.iałów Be ' Be 
stroje pn:edwyborcze. 
(Cz
' długo jeszcze b
rlzip Jdatników?) 
Litwa odmówiła. 
'Warszawa. Ił, 8. Tel wł. 
R
 kowieńe.ki odpowiedział odmn- 
W1l1e na propozyeję pol"ką., aby LUwa 
",'siela udzi&l w konfPI'encji rolniczpj. 


objetdta obec- 
dokonują;; in- 
i badając na- 


Za szpiegostwo. 
w i I n o, Ił. 
, Tel. wl. 
Siertant Hołuba z Korpusu Ochrony 
Pogranicz.a -łał "kazany przez sąd WOl- 
"km" y na śmierć przez roz;,;tł-lplanie za 
uprawianie szpiego.stwa na rzecz Sowie- 
tów. 
Okropny wypadek na szosie. 
p o z nań, 13. £I. PAT. . 
W dniu 12 bm. na ero.sie o.
lr6w-Odola- 
nów wydarzyła się stf8Bzna katac;trofa sa- 
mochodowa. Szofer wydziału powiatowego 
;Jaf'zcz
'ński jad
y samochodpm Of'obo- 
wym najechał na roweł-l)''''U: "'łady- 
sława Kubickiego. Zderzenie b
'lo tak 6il- 
ne, te SZ)'ba "amochodu odcif:l:! Kubickie- 
mu głowę, odrzucaj
 ją na odkgłoM W 
met.r6w. Szofera, który jl'clwł ze znaczną 
6zybk<1ścią ar
towano. 


Dmga wizYta 
Bl'rlin, 13. 8. PAT. 
:\mba.BadOT niemiecki \"on lIol'<"ch przy 
j
tl Z06t.al dziś znowu Pł-lPZ Bt-ianda. 
\\'edług informacji prasy, w czaóie roz- 
mowy omówiony bll call szereg kwestyj, 
związanych z wrześniową 6eSją Ligi Na- 
rodów. 


,.,. . . 
'\ 
'\1 :" 
! .
:. 
.
"'- t 
'Si' " 
 
t...;fr. l' " . 
, t'. ..
 
 

' l
'
' 
,
\ <.. , 

', :
-: ..'l;c. ..' 



 


"' r "''r::; 
.
 .
. 
:::
"' 


?" 


\ ,..... 

. 'J:e' 


\' . . 

;
';
 " 
. -f. 
.,. 


, 

 

. 
.t. " 
':"'
'
 
ł \...... 


. 
, 4., 
.i." ...... 


, 1 


SerB
ewo. 
Turcz:ynka przed okneom w).stawowem.
		

/sp_1930_08_15_nr188006_0001.djvu

			Oświadaenia. klOre sa Doliakami 
goIiIJan,mi. 
Rzućmy wreazcle Niem com okrzyk: "Nladyl" 
Berlin, 13. 8. PAT. stosunków jest traktat wersalski (I). 
Prasa niemiecka w dalsz) m cił8'U Obacnę. propagando Tl'evtranuM 1& 
omawia sytuacje, wywolan". niedziel- rewizji Branlc wschodnich "Taegllche 
nem pTZi!mówieniem ministra Trevira- Rundschau" porównywuJe do ognia hu- 
nu'4a. Stosunki niemiecko - polskie - raganowego. Pr7.edewBtystkiem chodzi 
pis7e ..Tapgliche Rundschau" - Slj. o- o -; Jmwanle w świadomość tlpoleczeń- 
becnie nieomal w takim stopniu napie- fań- _ 
 
ntia..ta. (Jfirer w
 żej wymieniony 
w
kazał, ŻP. kuff'f ten z:JBtał zako p an y ni
trpm prowincyj wschodnich Hzeszy stwa niemieckiego (I). 8 Z "I. 
br' k i oznacza, ża ragadnienia wschodnie ma- Krakow, 13. 8. PAT. StaD wod, w WUIe -z dma U. .: + a o88 
w po IW wiezy bramy miej!'! ej n'l ją. 'lIa Niemiec P ierwMzorz"llne 7.nacze- " Now y D7.łf'nnlk" (p ismo S YJ 'onl- chOtlt +2.35 (+2,26). W&r8Z&W8 . O 
drM7.e do A q uilei i, żzło \1) k t Z 1 f)t ,. nie, AkcjĄ pomocy dla prowincyj styczne) ogłasza wywilld z prezyden- ,<'"', .om "T"".. -u" I dl 
'g. mQne } (h. w!.rhodnich, prowadzona z Inicjatywy tem nlemiecki2 g o parlamentu Loehem (-0.06), Chehnno 
.18 (
.20), Grum 
O) 

.01 (-0.06), KOr7.enlewo +0,22 « + -0 0';;" ) ' 
Wybuch miny. pre?,}'oenta Rzeszy, może w naJleps7) m n.
 temat fmu .krVZY50WI. Zapomoc. kredytów 
apytame. czy mozna tllę spodzlewa
 +2.5' (+2,00'). 
Na 1"1.('
e \\ e..t .Rlver "tatek ('lull!lkl na ('pIPk
 tlpolecznlj. I kultura I n., ulla ł JAkichś nlemlJych niaspodzIanek w sto- f'ipplotK wody w WUle -ł-18Jt!(+18,5). 
naUm !

 na mme Około 70 osób 1 
i
 może odwrócić najgorflze, lecz pra w - sunku do P .)bkl, prer.ydellt Loebe o- I U wall' a: Liczby w D&w18ll
 ozn&- 
P'"w lr.obiet. utonel n dZIWA I>rz""doda narmaln'!20 r'Jzwolu śwladczvł w z,.,lu1£u 7.... IIDraw. Df)- ..:uJ. .fAl\ S dn.iA pODI'7
 


.... 


KronIka telellraflan8. 
prezydeftł Mościcki w Qdynl. 
Gdynia. IS. 8. Tel. wL 
Pre&ydaot Rzplitej pnybył do Gdy: 
lit j swleddł d&ia port handlowy I 
chłodnię gdyński. 
&Stępn
e. udał siO 
do pn)'s
i Zegl
1 P?lskleJ. 
;)czem 
Jrwiedz.ił mu
sto I Kamlennlj. Gó
. Po 
.wiedzeniu miasta p. Prezydent udał 
się do urzędu morski (.'go, gdzie naczel- 
nik budowy portu inż. Wenda zlożyl 
cprawozdanie Informacyjne o budowie 
portu. a dyrektor urz
u morskie,o ko- 
mandor Pozn&ńskJ o eksploatacji por- 
tu. O godz. 12.26 odjechał p. Prezydent 
do W&r!>f&WY. 
świetniej, niż kr61 azwedzkl. 
B 
 rl i n. 13. 8. P A T. 
K<>re.;pondent 
('ncji t.e-Iegr. ..Osb-Ex- 
pr_ f'rt("(;łał w depl't>oz} z Tallina dute 
eprawozda.nie o wiz}'cie Prezydenta Mo- 
6dcki
'Q. .. 
_ "Rząd etltofl8ki - pisze lrorespon- 
dent - niczego zaniedbał, ateby wizycie 
Prezydenta 
lościckiego nadał jak naj- 
GC%ytniejHY charakter'. Defilada wojsk 
ft>ton,,!;'ich. jaka pny tej okazji miała 
mieJt'C't'. była na.jwiększą od czasó\\- it;tnie- 
nia niezawiBłego. państwa estońskiego. 
Wszy"tkie Ul"OCS)-stości I prtyjęcia na 
cuM Prezydenta 
Iościckiego były tak 
olsrJewają<:e. te jak się ogólnie wyrata.no, 
prez:ydent Rzplitej POlskiej był świetniej 
przyjmowany, nii król szwedr.ki" - 


Na czyj koszt? 
., roku zeszłym ich nie było. W tym 
łaś odbędlj. sie. I będlj. zakrojone na 
bardzo szerokę skalę. Weźmie w nich 
udzial przaszło 20.000 3sób. Bedlj. znów 
zniżki kolejowe I przyjecia. Zachodzi 
t)"lko 8kromne pytanie: n a c z y j 
k o s z t dożynki te się odbywaj". 'i Kto 
pokrywa te wszystkie uroczystości t W 
budżecie państw:Jw)'m niema ani jed- 
nej pozycji na takia uroczystości 
Zlot harcerski pod Lidzbar. 
kiem. 
Warszawa. 13. 8. PAT. 
Do. 12 8ierpnia br. rozpoczłl slO 
pod Lidzbarkiem piarwsz)' og6lno-pol- 
ISki zlot żeńskich drużyn barcerstwa. 
Zjechalo się :>80 harcerek.. 
P. Dewey i Amel)'kanki Z Bol- 
azeWI.. 
" Warszawa, 13. 8. PAT. 
\Vczoraj wieczorem przybyla z Ro- 
f:ji sowieckiej d.> Warszawy "ycieczka 
25 Amel')'kanek. na.1eżocycb do klubu 
kobbt pracujęc) ch w handlu i prze- 
M)'śle. Dziś wycieczka zwiedza miasto, 
zaś o gOO1. 17 będzie podejmowana 
przez państwa Dewey'ów. '''ycieczka 
zabawi w Warsza\\"le do jutra. 
Sesja Rady L N. 
Genewa, 13, 8. PAT. 
66-ta sI(' JakI!.;' nmll'a kR!""frnlli 
na','it"!7j ". 111'1ni€ "'!"ch. 


-ł' 



 


'. I 


, 
, 
.
 - _tU, tlał- . ",If" .... . 


15 sierpnia 1920 r
ku 
załamany napóJ' hord bolszewickich 
Ks. Skorupka 
zagrzewa do boju z krzyżem w ręku 
Patrz na.tllpny numer "Wlelkopol.kleJ Jlu.łracU" 
bogato ilustrowanego wydania pamiętkowego. 
Tylko 45 groszy 
(Nalwic)rsn I naltailsze plSIDG łłuetrowue dla aerokicb kół pabBesnołd. Pole- 
dyilcz)' .gzemplau tylko 
 I!r
zy. mi..i-=cllny abonam
nt 1.50 zł, kwartalule 
4,- zł lbell kos.t6w pueayłki). EQumplauy okazowych b. z p I . t D ,. 
ualety i
da
 wpr
t od admiDIstracji : p o II . a 1\ - ŚW. Marcin 70). 


4, 


Spraw, Kas, Parcelac,jna-Osadniczej 
w Grudziadzu. · 


Grudziądz. tł. 8. Tel. wł. 
w dniu 13 bm. odbyla sil: w sądzie po- 
wiato....ym rozprawa w sprawie wniosku 
Kasy Parcelacyjno-OsadDic&ej o odrocllenle 
wypłat. prtyczem wyszły n.ajaw ró1ne spra 
w)' mo<:no kompromitujące I8rr.ąd Kasy. 
Gospodarka 
u była. lekkomyślna a 
nawet - przypuszczat motna - świado- 
mie szkodziła intere80m Kasy. Dzielono 
wkładców Da uprtywilejowanych I nle- 


upl'SJ'wilejowanych, eo naraziło K... na 
wysokie straty. 500 000 11 udzielonych kre- 
dyt6w jes\ nieścif\ga)nyeh. Odpowled&ial- 
noU la krach Kasy ponosi ró,,'nieł urz¥l 
wojewódzki, który obietnicami kredyto9ie- 
mj zdobył ..lelkle wpływy we władzach 
Kasy. 
Są,.d decylję odłotył do czasu otnyma- 
nia ostatecznego lIprawozdania raecaor.naw 
c6w. Sacugóły podamy w Il8At. numerze. 


Nie chciał ich nawet słuchał. 
Minister apraw wewnętrznych nie przyjeł delegacJI włhrze- 
sklej w aprawle uauwanla Pomorzan z WYłszych stanowisk. 
w ą b r z e t n o, Ił. 8. TeL wł. niu rzekomo ae w.głodu DA zbyt o. t r y 
Delegacja, złołona. przedstawicieU t o a. w jaiim utrzym&D& była odno6.na 

pjmiku i wydz.iału powiatu "ąbrzeeki88'O J'erołmj& (ł). 
której poruczono uda t eię do poezczfJIÓl- Wobec powytAzego d
 wytItoeo. 
f\.}'ch ministerstw w sprawie U6uwa.n1a "';ała list do Pana Prezydenta RzpUt.ej, w 
Pomorzan :II wył..>zych i wpływo\\')'ch 5ta- kt61JIn taIl się I protestuje pnedw lekce- 
no\\-isk, cgła.eza komunikat sprawozdaw- watefUu f roeprzyjęc:iu delegacji wąbrze- 
esy, z kt6n@o wyaika" te miIU8t.er .praw elUej pnez minia&ra epraw wewll4łU's- 
we\\- n-=tn:nyd1 gen. Sławoj - 
kładJto_kl Dych 
odmówił przyjęcia delegacji na posłucha- 


.. . 


..Knvi zasługi-- na Diersiach ZJda... 
.Za przyaług., oddan, trzem legjonlstom w roku 1914- 
2ydowski ..
asz PrzeglQ.d" donosi Ił gi" wyat&J'czyla przysługa. Ja.k. oddał 
2;yd Majer Cetel w Kielach, otrzymał Zyd Cetel w Kielcach, to odmaczeDie to 
7. D. O. K. w dniu 31 lipca następuj.cy należałoby siO miljonom Polaków, ktO- 
list: "-y dla Połekl uczynili stokroć wiecej. 
_ ..Wielce szlachetny Panie Cetel. anueli ów tyd Idelecld, Wiadomo bo- 
MinlsteTjum J)O@tanowiło obdarzyć wiem jak współbracia p. Cetela zacho- 
Pana Krzyżem Zasługi i koncesjlj. na wywali slO wobec żołnierzy polskich w 
sprzed&Ż napojów alkoholowych, lub roku 1920, jak ich zdradzali, wydawali 
artykułów tytuniowych. w ręce bolszewików, a nawet włamo- 

iech Pan napisze, czego sobie ży- ręcmfe mordowali i napadali .yhL - 
czy. 1Sroczyste udekorowanie Pana Za czyn, który nie był zasług... otr's7- 
Krzyżem Zasługi naattpi albo w Kiel- 'mał tyd kielecki krzyi: zuługi 1 kon- 
cach przez pana wojewodfJ kieleckie- cesję .Jak. sam wybierze", a Iłut to 
go, albo 10 siwpnla na zjefdde legjo- mamy np. Polaków - patrjotów na Po- 
nistów w Radomiu". - mono, którzy ule t1łko narażali slO na 
Według żydowskiego pisma, Cetel kary za sprawo polsko. ale rzeczywi'cle 
ma być wynagrodzOny za przechowa- cierpieli w więzieniach za cz;yny. które 
nie 3 legjonlstów w 
U r. przez 3 dni stanowił prawddw.. zułuBo. Ci me 
w ogrodde, pl'zed okiem woJ.k ros", otnyma.U i&dnych knyiów. CQib7 
skich. przechowani legjanijcl dzlś zaJ- dlatego, że me SI) 2ydami' 
muj, wysokie stanowbka, bo jeden jeet No i wnezcle - knyt Da płemacb 
generałem, a dwóch pułkownikami. 2yda, zaw"ze wroga WSly8łkfco. co 
Gdyby do uzy.kanla ,,krzyża l&8łu- ch"eścijaiulkie' 


- 


.,. 
p"ednicb uwAl' eo do Prancji, te-; 
_mo odnosi slO do wschodniej PolitykI 
Niemiec:, te sama bowiem motywy, któ- 
re zmuszaj. Niemców fb pokojowej po 
Utyki wobec Francji zmuszaj". Ich 
 
do pokojowej polityki wobec Polski 
Zdaniem mojem - mówił Loabe .: -; 
Jakiejś zmianie kunu zagranieznej po. 
litykl Niemiec w s
unku dJ Wszy
t. 
kich aosiadów nie mOI:na nawet lDówić 
Na zapytanie, czy 8ł jakle' konkn>tn. 
wat nad
1 politykO porozU1Dlenla, c
 
propozyeJe w sprawie uregulowania 
stosunku do Polski, prezydent Loebe 
oświadczył, że jest tago zdania, Iż te- 
raz jeszcze nie nadszedł czas do leg) 
rodzaju rzeczowej polityki. Po obu 
stronach pod wplywem nacjonallstvcl_ 
neJ agitacji panuje j-aszcze zacletrze- 
wlenle, gorł)czka. nieustępliwość I dla.. 
tego wysunIecie w obecnym m)menr.ie 
ja1dchkolwlek propozycyj uwaiam 
 
przedwcz.asne (I). Należy d..żyć Wszel_ 
kłem I silami do usunlocla nieporozu_ 
mień granicznych. Gospodarcze zbliże- 
nie jest najlepszo droglj. ku temu. Tam. 
gdzie w 
 zaczyna wchodzić gOSpJ- 
dareza konieczność życla. ostygaj e po- 
woli poUtyczn'8 namiętności. Dlatego 
nalei:y uważać k.>ntakt handlowy nie- 
miecko - polski za obecnie (I) JedYnie 
możliwy pomost niemiecko - polskie_ 
go porozumle
IL . 
Iui oddawna cała D1ezaletna oplnja 
połaka woła pod adresem ..cqnników 
kreroWD'łcz7ch'" aby zabrały głos I St.\- 
nowczo zaprotestowały na forum mię, 
dsynarodowem przeciw zakusom ni&- 
m1ect1m na dem1e polskie 1 pro
y- 
cjom noweso ro&biorQ Polski. "Czyn. 
n1ki kleroWl11cse" jednak, zaj
 urzł- 
dzani9D1 galówek legjonowych, dOŻY' 
nek i wyjazdami zagranicę obrały m&- 
łodę "pogardliwego mi1aenia", które 
się 
e na losach państwa zemścit 
straszliwie. Może wrencle zareagujł na 
mowę Trev1ra.nU8& na takle, jak powy. 
żeJ pnytocsoDe glosY pism niemieckich 
i 
wiadcz81lł- Loebego, w których każ' 
de zdanie jNt policzldem dla Polaków' 


Znowu t. ..,..... ziemi. 
Rz)m. 13. 8. PAT. 
lak dJnosl ..MetIII8@'gł!ro", w pobliżu 
Pozzuoll dało się odczuć lekkie trzt!h- 
nie zlemL ...,., 
 


łr 


Bolek. 


,
')
" 


(BafU pociła, L KryIDwa).', 
W śwlątynJ OOtek & ezyeu-j miedzi 
prorocze dawał odpowiedzi, 
Nie ezc
dz¥ mądrych rad. &
 
I 1& to RO od et6p do głowy 
Ubr&DO w piękny strój godowy. 
Obwił!l8ZODO srebrem. &lotem, 
Do n6s mu .ł.an.o llię pokotem. 
Kadddeł wonnych paląc etoe 
Piod MlD DOIł. 
te głowę mia.ł Ide od parady 
Wien.ono Ahlpo w jt«G rady. 
Gdy wtem - o hailboł - idzie tv1e6t. 
te botek 
ł głupetwa pisAŁ 
Słud1&ją BO w zdumieniu rzeeae: 
Co elowo powte - to na.bresrzel 
I &en i ów .r.a.cborDi w głowe, 
Cb
c poj-ć głupich mów 08D
. 
"G	
			

/sp_1930_08_15_nr188007_0001.djvu

			III. 11I8 
Pa l":powIedzIlln,ml 
f)tnyUlujemy ponit.6ZJ 11&1' 
pO sunownej Redakcji 
- Słowa pomol'8klego" 
.. w Torurlju. 
[II 181 Z 7. bm. Paileklego poc:syt- 
W ,!u[Il
 w artykule P Stani.!ława Ry. 
lIego pUl... Kw jest odpowiedz.ialnym za 
IJJa. rs P
d6
 po18klch" - znajduję pew- 
11 IS
 '. jt;lośt którą "lize, te Pan Redak- 
!\II nJes
ce w' IDteresie objektywnej praw- 
lOr .zec towat. 
dr p.p
'mar wllpomlnając o ¥abinecie 
tir yjnyD1 Skrzyń8klego - pu;ze do- 
ko J\ co Ilutępuje: ..A gdy i ten rząd 

IO

I wt!kutek Intryg Moraczew"klego, 
upad' w imieniu kilku stl"OllIIlctw, a to 
"'J 
.. ww Wyzwolenia, PiaBUl, X. P. R. 



 I"ię do Piłsudskiego prezes ..ocjali- 
u . 
pł :\Iarek i prOfIli go, aby flta
lI
ł 

LOW czele rządu jako prezes Rady 
łtm- 
nS . Było W 8-go maja 1926 roku." 
8t
:kO ÓWCZe8ny prezes Klubu Parla- 
UlrncgCJ 
. P. R. atw!erdzam, te IIzcze- 


nten w odnieslf'niu do reprezentowane- 
!o prJI'1:cmnle stronnictwa, j
t nlcścltlły. 

 p. R. w owym eZIIAle prowadziła roko- 

'
nia I p. S. L. 
PIMtem", Ch: Dem. 
. Zv;i"Z:klem Lud. Nar. o powoławe rzą- 

u srlamentarnego, które po uchwaleniu 
[lad
 :-;aC%elneJ n8ll'2:ego !'tronnlctwa, po- 
wt1l:td w dniu S-tym maja 1926 r. zosta- 
ł\" uwieńczone powodz
nlem I ooprowadz:l- 
I
' w dniu 10-t
 maja L r. do utworze- 

ia 1\8binetu WI.t068... {lrzeclwko 
t6remu 
\\\"i"ll\pil d",a d
 pozweJ Jozef Plltlu.dskl. 
. Propozycja obJęc:la, prezesury gabme,tu 
ur7
'niona 708tała 1. Pds
dtlklpmu - o lIe 
nli wiadomo - wyłączme przez. stron- 
niclwa lewicy, a w katdym razIe bez 
,,'
poludziatu N.. P. 
 
\:przf'jmie d%lękuJąc 7.a umieszczenie 
1'110 wyja
nieni& łączę wyraz:y ,;Z8cunku 
powstania 
Karol Popiel 
Prr7e;; 
arodowej Partji Robotnk1.ej. 


Medal "Cudu nad Wisła ll . 


n,iH,.;. -:" " . y.;:;-'..', 
,'ł!'"'\.... ..... .,,7 .. .,.,.. "- łł-rł 
 łł'" - 
 
::
i,:/.

W: 
 ..,' ." : 
J. 

..- 

 
"' 


: 
:;i..
 -. ''''
'' "
'
 :. . 1 - 'F} -"'1 . . . . :J . 
 "i 
.'- 

.'_ F 
.' ł. ,. . ł _ 
, . 
-: .>' 
."'.
' <' """ 

. ,... . ... '
:... .
.
 , ..
 .
.

 i".......

 . . ,,- ..., "''''.. 

':c- ....s '" -. ł:.... ". I ".' .4',

, 
ł ,

\.
 '- jtt"._ . 
 
"_'-"':f 
 '1:' 
 <.,-
 

.  
\ 



.,..:!. 


'io{ k 
 ił.:... .
 ,*, ....-
 :
..
.:...... 
.. -ł.;; 
"""'-'f
 . 7, .

, 
':" -..< 
-

...
 .
 >;;.. tł:.':i ....-:...; r 
. _ '","-:k
 Loo... .. -." " 

 .. .,."." "I' .
:..-; . 
- - ....h, 
::. 
 
_ :. 
.)._ .w -. . . 
 
 ," . F 1:'" , . .. 
tanków przed belgijsq perl). króle",.,klł na sLadjonie w Xamur, który 
na cel ten zamieniony został na prowizoryczne pole bitewne. 


Popis 


. . ..... 
 .
 


Skońcuc Z metodą kryminalna. 
Pod uwan rzemiosła i pedagogów. 
Nad pier\\szemi pędami roślinki 
cr:uwa trD8kliwa ręka - otacza je tro- 
lIklJ., zbl1t.a do promieni słonecznych, 0- 
słania przed wiatrem. 
Nad pierwszemi uśmiechami dziec- 
ka czuwa matka, a lada chmurka na 
dziecięcem r-z;ółku groma.d7.l w jej sercu 
obawQ i lęk. . 

ad pier\\"8zl'mi krokami dziecka- 
ucznia czuwa dom, szkoła, l"hronil).c go 
przed nlezdrowemi naleciarośr.iami, na- 
śladownictwami, przykładami, okolicz- 
nościami. 
Nad wychowaniem pokol ań i ich 
drogami czuwaj'ł wzgl
nle CluWat 
winny wezystkie 
lły państwa, narodu. 
Tymczasem drogi, jakie się wkra- 
daj, do naszych metod wychowawcl=lch 
nie zawsze 
 godne porhwaly '-:"'ba 
wiele z nich zal'ługuje na bezapelaCyJ- 
ne potopienie. 
W tej chwUi mówi<' chcemy o jed- 
nym z przejawów wychowania ooło- 
dzif\&Y rEemieślnlczl'j. 
Od czasu do cza!'u do warsztatu, pra- 
cowni wchodzi z opU
7.czonym paskiem 
policjant i groźnem okiem rzuca na 
gromadkę uczni. Chlopcy bloon'ł, trzę- 
sił 81ę. Po którego przybyl, kogo zahle- 
r7e'l ,Po chwili wywołuje strói bezpie- 
rzeń!--17.15: Kurs 
\\'rższy jęz:yka 
,; t';-.I
)-li.35: Odcz)" 
7 cyklu o dziennikarst\\-ie: 17.:fi-18: Od- 
czyt pt.: .,Histocja i przypadki"; 18--19: 
Program dla dzieci; 19-19.15: Nadpro- 
/l1'8m: 19.1;'-19.30: ..Ze ś\\-iata kobiecego": 
19.30-20: Interludjum muzyczne; 2O-
'O.15 
"Dookoła P01:nania"; 2O.1

: Koncert po 
pulllrny; U.l
: Gaw(lda reporterska; 

.30-2ł: Muzyka taneCUla. 
Katowice. 11.58--12.05: ::;n
na.ł csuu; 
12.05-13: Konc:ert gramofon.; 16-16.20: K.o 
munikaty Polsk. Zw. Zrzesz. G06pOO..; 16.20 
17.25: Koncer'\ 
on.; 17.25-18: Skrzyn 
ka poestowa dła dz:ieci: 18--18.30 Audycja 
dla d%ieci & Krakowa; 18.30-18.ł5: Roz:- 
ma.itośc.i; Ulł5-19: Codzienny odcinek po 
włekiowy; 19-19.25: ..W rOCUli
 cudu 
nAd Wisłą"; 19.25: .,Poprzednicy dziMejsze- 
go radj&": 20-.20.15: Intermezzo muzycz- 
ne: 20.15-24: Profrram War.;:78WY. 
Wua..... lUO: Pn;ejl:ląd pras\" kra- 
jowej; 11.58-12.10: S\"I	
			

/sp_1930_08_15_nr188008_0001.djvu

			Str. 8 


.sz.OWO POMORSKIE- - Pl4t... dDIa 15 alerpDla 1131 
. 


Zebranie Sekcji Agent6w Han- 
dlowych I Kupc6w Podróżuj,- 
cych. 
w ponIe:fzialek. dn. 11 BleJVDia odbyło 
si4:1 ... Grudz ą,dLu w lokaJu ..Piwiarni« 0- 
kocimaka
 zebr&nie plenarne SekcJI Ag. 
H&Ddl I 1\ up. Podrót- 
ebra.nie zaga;ł 
pł:zewodni
cy Sekcji p. Ant,nL! Górskl, 
Wltając przybyłych ałonków ora.z :zapro.. 
azonych goki. 
Dyrektor Z
zku p. Radojewski od- 
c=ytAl protokół z OIItatnleso zebrarwi or&Z 
zdaJ aprawozdanie & wykonanych uchwał. 
Naatepnie poinformował zebranych o koD... 
ferenc l l u P. wojewody pomonk.:ego w 
spraw e re&lUa.cji apec:jalnego prognunu 
goepoducz
 dla Pomorza.. pnyczem bal'_ 
dzo o_ern e uefero""ał IIpraw4:1 środków 
zaradczych przeciwko konkurencji W. M. 
GdailskL 
ł"ad sprawozdaniem wyv.1
a a!4:I o- 
tywiona dYllkusja. w której 8ł08 ubierali 
pp.; Fr6hlich. GOrski, Zur&l&lcl. Robińak.ł.. 
Mułowskl. Struczyilakl I Inni, 
Na.atępnJe omawiano aktueJnl\ spra
 
ł-danla prze« Ekspe:fycj4:1 Towarową w 
Gdańsku ofrankowywan.ia %Bóry transpor- 
tów śledzi do Polski. SprawfJ PO\\-Y
 
zreferował ",,1cepr&Z88 Sekcji p. Fróhllch. 
Naat
pnle porU6Z0DO sprawfJ wyja.zJu 
do Gdyni. w celu zbedAniA na miejscu 
motli""oAcl handlu zamorskiego. Uchwalo- 
no akon:ystat z wyjaa.du do Gdyni z oka. 
zji zjazdu delega.tów w Tczewie, który ma 
w ewym progre.m.le taktel:Włedzenie por- 
tu I unądzeil portow)'ch w GdynI. 
W wolnych gł068Ch I 'M1bk.ach poru- 
d Zb . aył p. Roblńaki aprawę ubPzplec.zen'e. a. 
po arazem. gentów handlowych w ZaJdadzJe UbMpie- 
O. W. wllpółdz.iałaU wonkowie organlu- czeil Pracownlok6W Umysłowych orea lIpra_ 
cyj ukra1ńelUch w Szyłach I Llaleczyil- wę urlopOw. Polecono Centrali Zw
zku 
c:a.ch czego dowodem zdemontowanie 111- dokła:fne zbadanie poruaz.oneJ kwee'l.jl ora-z 
kawki, która pn:ybyła na pomoc z 8¥led- zreferowanJe jej na 
pnem zebraniu 
niego majątku Lklleczyilce. Policja .twler- plenarnem. 
dzUa ponad wszelkI!. wątpliwość podłote- .Ka zeJtotaczen'e wlceprzewodmc'U\Cy p. 
nie ognIa, gdy t znaleziono kłakl 1 'lady Frohlich .złotył tyczenia p. Lotlnowi z a- 
podpalaczy. kvjl je«o 25-lelnleJ pracy zawodo_j oraz 
Jedna z wnuczek p. TyczkowskleJ, wezwał zebranych do s:otenla tyczeil Ju- 
uczenlca drugiej kL gimnazjalnej we Lwo- błlatowi, poc%em zamkD4ł .ebranie hulem 
wie, Z06ia Wlkal'l!lka, po powrocie ze ..Czełć kup!ectwu"ł 
zgliszcz do Lwowa, pod wpływem opi8a- Przegl.dy C ropagandowe bydła 
nych z.ajść rozchorowała III
 W I t ""-L- I 

yr8.Zlt muaimy z nuzej strony zdzl- POW ec e 01110_ m. 
wieme, te władze wojewódzkie w Tarno- Wzorem lat ublectłych Pomorska Izba 
polu dotychczae nie podaly do publicznej Rolnicza un:ądzUa. 2 przeglądv propagan- 
w'adomoścl tej nowej zbrodni U. O .W."- dowe bydła w powiecie toruilakim, dnia 
13. 6. br. w Lublance I Ił. 6. "" Gostkowle 
Amator6w-=- fo toaraf 6w prosi w porównaniu do lat u.bieJZ;łych znat 
Re,
akcJa "Słowa Pomorskie- :;:
s

o :

e
::
a


ł=
cf:d(731
1
 
g ak 0 t ° nadsYł!M'le fotografij Z j kÓw), a takte w ilości I dobon:e wy_tawlo_ 
. ualnego zycla Ich miast, n8łłO materjału, W Lublance wystawiono 
miasteczek, wiosek, orpnlza. ł
cr:nle lłO, w Gostkowle 163 sztuk. 
cyJ lteł. z naJZ;ród honorowych Izbv Rolniczej, 
. I)Qtzna

 Kom!aJa w Lublance medal 


Ostrożnie z grUbami I 
Cała rodzina otruła slQ grzyba mi. - Czworo dzieci zmarło. 
Strasznej. katastrofie ul
gła w lan- I łano lakarza. poczem pogotowie lekar. 
kowi3 )uyme pod Pozna,mem rodzina I skle przewiozło czworo dzieci w stanie 
:.
.: ':,/li\\'a Gondk.a.. zło
ona ! 
odz1- bardzo ciężkim do Zakładu Sióstr Sw. 
CO\", l ez.worga ,dzIecI. ", sprawie tej Józefa w Poznaniu. Pomoc jednak by- 
d

'laduJemy Się następuJ'łQ'ch szcze- la już spótnłona. toteż w cił8'u nocy na 
Foło
; . . wtorek Wsz)'stkie dziacl pomarły. Mat- 
". ubIe
łQ. sobotę o
clec rodZ1ny, ka dzieci zachorowała również, lecz 
St
m,"law liondek, nazbierał 
r
ybów, Btan jej nie przedstawia się tak grot- 
ktore przyrz
dzon? w domu. 
aJmnlaj nie I pozosta1a \V domu; ojciec jest 
Frzybow spozyl oJci
c, nat
ml.a
t calI). tylkt' l1!kko chol"}'. 
pra\\ le pot
a' ę spoz
'ły 
zlecI I 
at- Należy zauważyć, te w roku biet'ł- 
ka O
Jawo
 
3trucI,a me za':!wazono cym wypadki zatrucia grzybamI były 
w tymze dmu. ': 
O!HerO nazajutrz po dość liczne. W powiecie wrzesiilskim 
południ
l. . ?-aJPIerw. zach?roWaly zachorowaly po spożyciu grzybów ro- 
W,"LY'"tkle dZiecI, RodZica wIdocznie dziny pp. Dzieciuchowiczów f Winkow_ 
nie domy,"liii ,"ie. że choroba była wy- skich w Gultowach 
Iałych. Zatrucie 
nikie
 z8!ru.cia g!z.ybami, więc nie było tak ciętkie, że śmiarć czworga O- 
przedSlęwzlel1 wla,"Clwych 
rodków ra- sób nastlłpiła w krótkim czasie. 
tunku. Dopiero w poniedziałek przywo- 

-_ . 


Wąi DOkąsał lancerke. 
Wypadek z niebezpiecznym pytonem w Warszawie. 
w Warsza\\ie przy ul. Marszałkowskiej strictor", druJti zaś wąt. długości 9 m - 
2 :am,eszkuJe tancerka 
a Zabłocka, kto.. / ..Ph}"ton.. rzucił się na Zabłocką l pOk"sal 
ra ,wyst
puJe w kabarecIe .,
oulin Rouge-, ją w ręce i nOł{i. 
tancząc z w
ta.mi. \\'
te przechOwuje ar- 
a kn:yk nieszczęś1i\\-ej nadbiegli 00- 
1\'s:ka w kl
tce w. sw em mieszkaniu. Za- mownicy. kt6rzy zł{lodniałemu WętO\\1 nu- 
błocka od kliku dm węty nie karmiła. W cHi druiOeJZ;o królika i tym sposObem ura- 
poniedzla.łek 
o po.łudniu tll:'1cerka otwo- towali tancerkę. na której gad posźarpał 
r
r
. klatk
 I. rzucIła 
'ę
OWI. na potarcie I szlafrok. \Vezwany lekan: po
otowia pry- 
bohAa. Krohka schwYCIł \Aąt ..boa-coll.- watneA'o zastrzyknął pOką.sa.nej surowic,:. 
. 


CzerNon, sąsiad iest wSZJstkim 
niem.". 
Mieszk&ńcy ulicy Londynu, na której stoi hotel Harrlnaton, 
obecna ambasada sowi ecka, stracili spok6J. 
.Francu6ki d
!ennik katolicki "La Croix" Houae tak elę tali na niemJle są,a1edzłwo: 
p
ze. w nr. lł553 w notatce: z Londynu, te - "Mieszkaliśmy pn:es 18 lat w lipo 
uueszk
cy ulicy, na której mleści IIlę ho- kojnej dzie1nlcy. Obecnie jednak wyczu- 
tel Harr
ngton, patn:ą na ten gmach krzy wamy wyratnie, te atmosfera grunto- 
",'em okiem od cZ8;8U, gdy U6&d0wiła (ji4:1 wnie 1114:1 zmieniła. Nie mam nic prze- 
t.a:I1_ ambasada 
oW1ecka.. clwJro aamym pn:edsta\\lcielQm Sowle- 
. 
lezadowolen1U sw
mu 1 obun:enlu łÓw, sam jut jednak fakt bliskiej ;ch 
dah W}'J'aL, W}stoeoWU)ąc z tego powodu obecności napełnia nu rozc1r&tnieniem 
(jka
ę do. Z\\-iązku Wlaśc:icieli Sierucho- i lękiem. Wydaje mi &4:1, te byłoby Ie- 


 Z""lązek pn:yznał malkontentom ra- piej, gdyby Sowiety poszukały eobie ja- 
C)ę 
 uznał. te .Obecność 
rzed8tawiciel1 kiegoA IIkromnego pensjonatu w Mail 
So\\-l
tó
. w te) . P
YZWOltej ,dz.ie.lnłc)' ElI:d Road, dzielnicy proletarjatu Iondyil 
.p6u_
e Jej dobrą, oplD)ę, oraz pewu )ą". ekIego
. - 

lestety! powody podane pn:ez 8¥1a.- Co najwiccej niepokoi sąsiadów amba- 
d6w ..Har;tngton H01.l8e" 
kaz.ałr 8lfJ nie- 8&dy, to fakt, te po ulicy 
'ałęaają Bili: bez 

Y6tarcz.aJące do ",,)'ektimltowam& "amba- uetannie podejrz.ane indywidua, których 
88dora" 
kolni
owa. i jego h
8Btry. Zwią da wniej w lLf)'stokratyczneJ tej dz.ielnky 
zek ogr&n.lczy Sle WleC naraz;le do doma.- nigdy nie (jpotykano. 
gania się \\- dro
e sądowej od So
ołniko- Wszystkich tych niepn:yjemnośd było- 
wa. od8zko
wll.Il:1a . 
 "z.akłócewe lipo- by lIi4:1 oczywiście unikncło, gdyby wła- 
koJu w tyctU dzlelwcy . ściciel hotelu Harrington nie był go od- 
. Pewn
 bogala Amerykanka, park któ- sUWU za zbryzgane krw
 niewinnych o- 
rej gra.wczy bezpośrednio l: Harrington- fiar pieniądze bolszewikom... 


Za ślubnrm welonem klJl sie kto inn,. 
Zab8Wl1y wypadek w Pińsku. 
Do Pifuka przyjechał pn:ed kilku dnia.- brai dla syna najmłods
 czarnoo
 Lu- 
mi niejaki p. F.. z Ameryki wraz ze awo- BifJ. Wszyscy byli zadowoleni z tej ..tran- 
im synem i doŚĆ powatnym zasobem do- zakcji" lA wyjątkiem ojca Lusi który, do- 
!arów. szedł do Drzekonania. te trzeba zaczynał 
Cały PWk. a przewatnie wS1)ół""yznaw od najstarazej a nie od najmłodszej córkL 
cy p. F.. lydzi. Obl
li JeJZ;o dom. aby zo- W dniu 'Iubu Dn:yprowadzono pana 
baczy t na własne oczy Amerykanina. Na.- młodeJZ;o i pannfJ młodll za.słonicł4 wela- 
gle wśród ludności tydo\\-skiej gruchnęła nem (zwyczaj ślubny u lyd6w), Młoda pa- 
wieść, te p. F. azuka dla !llheJZ;o syna na.- ra stanęła pod baldachimem. rabin udzie- 
rzeczonej. oczy\\-iśclll pięknej, Inteligent.- Uł im ślubu I 'Poszystko było w najlepszym 
nei i nie koniecznie bOJZ;atej. porządku. 
Zawrzało w Pińsku jak w ulu Dzle- Lecz jakb było zdziwienie obecnyc:h. 
siątki 
tche
ow' odwiedzało P.' F 
 'IN'J- kiedy panDa młoda od!!łooiła welon 1 za- 
chv.alaJąc 
6J ..towar"
 lecz rnestety na- mialIt czarnookiej LuBi. ukazała ale nie- 
pr6tno. . DOPIero po Jakunś czasie jeden z bieskooka Rot&. . 
pośredrnkó.w znal
zł at ł siostry odrazu i Pan F. bardzo si, denerwował. kn:y- 
poś zaprow
Zlł do Dlch p. F., aby wybrał z czał przeklinał. ale wkoilcu uleJ;!:ł proś- 
ród mc
 iI!now
 . bom syna. który widząc ładną dziewczyn, 
ó 

ecz
lścI
ł wszyet]ue cztery sioatry' l ZItOdził aic na t4:1 zamianfJ. uakutecznioną 
C ł d r l .po UDa e,fro kupca były bardzo pn:ez pomysloweJZ;o ojca urodziwych có- 
a ne J po dlulruI1 namyśle ojczulek wy- reczek. 

 --- 


POdDalaae Dolskich folwark6w. 


"Czerwony kogut" 

. "Lwowskim Kurjen:e PorannymM 
fnr-.. 
37 z d. 13. b. m.r czytamy w wiado- 
m<>"ct telefonicznej ze Zbarai& pod dat4. 
10 b. m.: 
- ..Do szerPgtl zbrodni ukraifw!kich 8&. 
bo
tfstów popełmonych w 06latni.ch 
dniach prz)'byv. a nowa. Oto w nocy 
2: czwartku na piątek podpalono folwark 
Szyły koło. Zba.rata. włunołć p. Zofjl 
Ty
zkf)':'''fłkleJ. Bandyci z U. O. W. podlo- 
t}:h :>gll'!ń rÓwnocześnie pod sterty, lllaj- 
J.lIP.1 dom mi
zkalny. Beatjaletwo "hero- 
J6w omal nie pociągnęło za. eobą ofiar 
w ludziach. IZdyt podłotyU oni ogleil 
: t":p' ch miejticach pod dom mieszkalny, 

torym w krytycznej chwlU IIpały &rzy 
kob
ety z IIześclorgiem nieletnich dzieci. 
wnucząt P. Zofji Tyczkowakiej, do któ- 
re) zjecł:ła.ły na wakacje. Pn:yp&dkowe 
Ob'ldz,enle 
ię córki wł&Acicielkl majątku 
p. V;ikal'llkIe), tony oficpra rezerwy ura- 
towa o wezystkich od spalenia lIię' ływ- 
um.. ,Z
8.1armowane krzykiem dzJed 
w blehtme, z<1olały ucłee do ogrodu. 
PodkreAhć Il...łety. te w &ej zbrodni U. 


- ..... 
.J- 
 . 
Mogiem otrzymaf doskonałl). posade 
700 :!oł. miesięcznie f jednomleslęczn)' 
platny urlop. 
I (O, 
Niestety rozbiło się - Ja bowiem 
w)'szedłem 
 zalożenia" te należy mi 
wpierw użyczyć urlopu. 


Terminy targów remontowych 
na r'omorzu. 
Pom
a lzb& }{OIWUd zawiadamia., te 
targi koni remontowych na Pomorzu, kto. 
re miały się odbyt w czaaJ.e od 1&-
 
sierpn:a Zo06taly na podstawie rorLporzą- 
uzenia MlW8terstwa Spraw \\'ojskowych 
pr.zeloSOne na koniec pażdziernika wzgl. 
poc
qtek liawp&ó& br. blihl.9 terw.uy 
L&rguw opubl1kO'Wane będą pOwie;. W tym 
cza
e będą 
upyw&De kowe rlWlonWwe 
w da.ialy ID ciągu w D.ieogre.nia.ooej i10 
ści 
Wobec powyweso odwołuje się targi 
remontowe. kta"e miały _ie odbyt; 
dnI& 18 me.rpWa o godz.. 8.JO w pruszczu 
Pom.; 
d.n1& 18 alerpn1a br, o 8
. 1.00 w 
TucboU; 
dnia 19 aierpni& br. o gad.&. 9
 w 
Chojnice.cb i 
dnia 19. llierpnł- br. o gou. 13.15 w 
S
pólnle: 
dnia. 20 sierpnia br. o 800%. 12.!1O w 
K()I'II-alewie; 
dnia 20 sierpnia br. o 
 1600 w 
&cieniu. pow. Chełmno; , 
dnia 21 Bierpnla. br. O BOd1\. 9.3) W Ja. 
b
onow)e, pow. Brodwca; 
dnia 21 aierpala br. o godz. 15.SO w 
BrodIUCY; 
dnia 22 P!irpnle. br. o 800&. 8.00 w 
Ciborzu, pow. 8rodnica; 
d.nw. 22 alerpnJ& br. o eodz. 13.00 w 
DziaJdowie; 
dnia 23 sierpn:i& br. o gO<1.%. 11.30 w 
ł"oweJJIDlJMcie nJDrw. 


łi 


.


 


bronzowy p. dr. Meyjerowl zu Boxle 
raz list pochwalny p. Józefowi Cza.
 o. 
skiemu. zaś w Gostkowie medale Br
O
. 
p. Karolowi Kubanowi z Papowa za me 
krów I jałowic. P. Witoldowi SzeijB
ru
 
z Rogowa za buha.je I wyatawione lelllu 
krów I jałowic, oraz p. Józefowi KOChi1"Upy 
czowl z Papowa równiet za lO'uPę itJ wl . 
jałowic & pochodzeniem. 
 I 
Nadto wydano naj{ród pl8Ilię2ny
... 
ł
ą sumę lł31 El ...... na 


Giełda poznańska. 
'eza_D. 13 sierpnia )930. 
Paplel'J proceDtoW" 
(Kun w procentacb nominału) 
':'0 Po
yczk
 konweuyjna 54.75 P. 
!I 'o 
hltll. maaola Pnzn. z 1927 r. -95 P. 
ł lo lioly zaOlaw. konw, Pozno Ziellatw K 
12,50-42. P. a red. 
Akcie b_Dko.., 
(Kun w złot)'c:b la l akcj
 
Bank Pobki I em. z116.5 P. 
Akcje przemyllow., 
(Kurs w rJotych za l akcj4:l) 
:eglelski H I cm. zl 45,- + . 
Tendencja IIpokojna. 
Kur. zlotego. . Ozi' rano DotoWBn 
jolora w obrolach nleoficjalnych w W a:z
 
3.8865 zł. w Gdatloku na Warszawa: 8.89 zł WIO 


r. m
rkl nlem
 I iluid. Id. Bo 
PObItI, oddzlal W POZD8111U, placił dziś 1
 
mkn. w dewizach 212.44 do 212.74 zł, 1I

6wk 
212,04 zl, za 100 guld. gd. w dewizach 173.': 
do 173.42 zł, 
ot6wk4 172.82. 
Giełda warszawska. 
Warszawo, 13 sierpnia 1930. 
Waluty. Gotówka, 
Dolar SL ZI. n.: 


l)e'Po'lzy 
trano 
Nowy Jork, czekł 8,90 
Nowy Jork kabel 8,911 
Londyn 43.39',. 
Pary. 35.05 
Wiedetl 125.93 
Pra
a 26.42 
SzwajclII'la 173,30 
Holandja M9,14 
SElokholm 239,60 
Kopenhata 238.92 
GdaJisk 173,48 
Berlin 212,80 
Tendencja pn:e\\- atnle elab!lZa. 
l'apierl wartościowe 1 ob1Jpł;Je% 

/o pot. konw. 
4e/o potyczka lDwest . .. 
ll.
e 11' dotleJ&. 



rzed. 
8,92 
8.931 
43,50 
35.14 
126,24 
26,43 
173.70 
360.04 
240.20 
239.52 
173.9) 


!rup. 
8.88 
8.891 
43,28" 
34.96 I 
125,62 
26.36 
172,87 
358,24 
239,00 
238,32 
173,05 


55.511 
111,50 


. 


00,00-165.00 
OO,Lo- 71.00 
OO,Co- 8,75 
00,00- 25,75 
00,00- 15.75 
00,00-111.75 


Bank Polakl 
Bank Zachodni 
ModI"ztoiO"lt 
Lii POP . 
Slaracbowl
 . 
Haberbusch ... 
Tendencja niejednolita. 
Giełda zbotowa. 
'ez..6, dnia 13 oierpnia 1930. 
Warunki: BaDdeI burtowDY, pary1et h- 
ud. laduDkl wagoDowo, dostawa bJe. 
łltc" u 101 kg., 
S&andardy: a) tyta 696 gr. (118,5 r. 
w 11.). bl pszemcy 
3 gr (128.0 f. Vi 11.) 
eJ Jec:z.mleola 673 gr. HU f. w. b.). d, 
.Ceny orjentaciyne" 
parytllt Powali. 


. 


OO.OO-fI 2.5 


Z,to 
UllpoIIOblenle elabe. 
Pazenlca 
Ullpoeoblenłe llpokojne. 
Ja:czmlcó prumiałowy DOW, 
Uepoeobienie llpekojne. 
Jęczmleil browarowy 
USplJBoblenle spokojne. 
Owi.. star. . . . . . . . . 00,00- S4.CO 
Owi.. nowy . . . . . .. lP.oo- 20.00 
Vlpoeobleałe apokoJne. 
Milka iytnia w wł, worka,h wedłua 
Urzędowo ualaloneao Iypu 165°1.,). . 33..5J 
M
a pl'zellDa 69'/0 wl work. 52,00- SS,L6 
Uspoeoblenle _pok.oJne. 
OtrCby ty tnie . . . . 12,50-13..50 
Otręby pszenne .. . . 15,50--16,.50 
Rzepak .... . , ,46.00-48. 00 
Groch VlctOrja t.. 43,00-48,00 
Ogólne uspOllOblenle llpokojne. 


31.50-33.00 


31.50 - 24.00 


26,00- 2800 


-==--- 


Bezustanne zmiany a1moeferyCZJIf' 
przysparzają p&Iliom wiele kłopotu. Dl' 
tylko, te 8'l.&le łudzi nu zdradzIecko pięk- 
na pogoda pod W'.tgle1em ubioru, ale po- 
za tem po7.08Iawia memlłe ślady na ko- 
biecej twarzyczce. Upały 1 słońce działa 
ją ujemnie na wygl
d. daJej aktualne w 
obecnym se:ilomle sporty. jak równie! 9:'1- 
cieczki nie odbywają lIię tet bez pozmta- 
wienia na cerze czy to śladów zmęczenIa 
czy pewnego rodzaju Janledb&nia fizyCZ: 
nego. Jakkolwiek We nalety z jednej 
_trony unilkat tych rorzrywek letnJc:h. któ- 
re ta.k z.be.wlennle wplywają na zdrow
 
wygląd człowieka, to jedna.kte z drU8'1'J 
81.rony nalety specjalną uwll8fJ zwróCić r: 
śWlety I miły wygląd naszej twarzy. kt. 
raby mimo r6tnych ukodliwych czyDM- 
k6w z.achowała swą mlod.ziei1czoAt. Sku- 
tecznie chroni cerę przed Z&b6jczem1 zrola. 
namJ atmosferycZl1eml a równlet zapobie- 
ga aku1Jrom zmęczenia 1 podratnleD
 
skÓry. po :flut.Mem utywan1u sportu Dl' 
zm"rn.ie uprosz.czony środek kosmetyczDY, 
k.tóry IAwiera właAclwości pudru I k.rem
, 
_ tym produktem j88t pllder-łtrem .,Ur a . 
Po kil\oraz.owem zlWtoeowanlu powyts Zl - 
1'0 lIrodka, katda. z pad p"zekon& 
ię o 
Jego n1elbędIlOl\ci. Waaza. M;5s 1 



 


Czy leste' Jut członkiem --ł.-f 
Czerwone.o KP7-
		

/sp_1930_08_15_nr188009_0001.djvu

			Ministerstwo oświaty odmawia DODarcia 
 Zagranica wYrabia Dulskie film,. 
katolickim I narodow,m InSMuGom ołwlatowym Czy ni. odbije się to uJemnie na naszej wYtwórczości kinema- 
Jeszcze )eden fIJołek z loczki pomaJoweJ. tograficzneJ? 
Gło8 LubeMki" omawia w num. łów W
olenlowycb &1e najbe.1'dciej Wkrót.ce nadesłany Z08t&nie do Polski Aleksandra 2abczyński
0. Zofję Grabow- 
"-kAS -łJbw8IDCTJ 
WYcb dziwnym --'- J e -lA ' fak + ...... p. Godec - pierwuy film polskiej produkcji ..Par&- skll Wiktora Bie
ańskiep'o, Tadeusza. 01- 
Z1I "J poł b i ""1-- lO'" ... .... mountu". mÓwiOJlY po poliku. Brr.mienie 8Zę, wl'Cl8ZCle małego Stefka Rogull!klego. 
dla tnBtytUCY
 8 
yc . 

0J'Zł.- ki s a m we s w e. ł do siebie p a s t o r a tytułu ustalono jut ostatecznie, Film na.- które@ rewelacyjne zdolności filmowe od- 
Wyeb, z,alnleBZCzOny W naJltw18lD!lzym S e I f e I d a, utnymujQoCego uniwersy- zywać się b(ldzie "Tajemnicą lekarza:'. kn-ł śwido rei. Ordński, realizując swe- 
dOsewplarzu ,.Przeglfj.du ośw1ato
eg?": tet niemiecki pod Lwowem i z a c h ę - Zrealizował KO w parYl.lkicb zakładach Pa- IW "Janka Muzykanta". Po skoń<-;emu 
eg _ ..Jak 
ynlka z W) kun. dZlałaJIj.- c a ł g o, żeby pnesłał do ml.nistel'8twa f8mountu retyser Ryszard Ordyński. obsa- dru;zieł!'o filmu polskiej produkcji Para- 
na tereme województw zachodnich wniosek o 8 U b weD c j O, a może mif'Ć dę zaś dobrał sobie pierw6zor z ędną. Zawl6- mountu. kt6re
0 tytuł brzmieć b
dzie 
ca odujQ.C& instyt.u
ła oświatowa. "Tow. na.dz4ejO, ie jl,ł uzyska. Putor Seifeld ra t.R.kie u.sy sceny I ekranu poIlIkiego. jak: "Gło>! serca", retyser OrdvIiski niezwłocz- 

ytelni Ludowych, jedno.z n&Jpowa! rzeczywiście p(Ji8tawił wuI08ek o Z8.1!Uek Marja Gorczywka. Ludwik Solski. Kazl- nie r>rzystąpi do zrealizowania trzeciego 
l 'e J 'sz)'ch towarzYstw polskIch, pośw1ę- w suwie pneszło s i e d m i u t y e I O c y mien Juno
za - Stępowl.lki. Zbyszko Sa- filmIl tejte produkcji p. t. ..Smit'ch Pan; 
D '..r y cb siO szerzeniu oświaty POUl.- z ł O t v C h. wan. epizody zaś ltTajl\: Halina. Bruczó- by". któr
o obsad
 podamy w najblii- 
aj..... ',. I wna, Paweł Owerllo i Jadwiga Nowakow- sz
'ch uniach. 
ssko mej , figuruje u m I e s -z n Ij. II U - A wJOC Ministerstwo przychylniej ska. Premjera t.ego filmu. b(ldl\cego zapo- Jednocześnie nakr
ca'ha bęw p pOIska 
!!Ił subwencyj... d wa t y s I 
 c e zŁ UBt08unkowane jest do uniwersytetu czątkowaniem nowej ery ItinematografJJ wt'l">Ija wielkiego wystawowego rewjowega 
Sie od rzeczy będ-zle zaznaczyć. ie na niemieckiego - 08. którego czele stoi polskiej, odbf;>dzle się w pierwszych dniach filmu p, t. "Parada Paramountu", w któ- 

uOJe tę skł&da lIiO zasiłek dla Unlwer- puwr Selfeld - aniieli do Uniwersy- wneśnia. rym Kra cały zespół ł!'wiazd Paramountu 
syte tU LtWowego w Zagórzu 1.500 zł., tetów LUdowych T. C. L. w Dalk&ch i W tych dni&ch wyjełdła do Paryła DO- z Garą Bow i Maurycym Che\'alier na 
oraz !'uma pięćset .ZłotyC
, wypłacona Odolanowie. a przyczyn naleźy sr;ukać wa 
ypr
wa. rilmo w ":,, aby zr
!l-lIzowa
 czele. Do filmu lelZO dorobiona b
dzie pol- 
. ko zasiłek dla Dlezamo:rAlycb słucha- li tylko w tem, że te ostatnie oparte SI). drut!! t
.klt f1lm po
kle) produkc)J "Para- ska konferensjerka. klorą poprowadzą ar- 
J& k CDiwersytetów Ludowych na wy- na zasadach k a t o li c k I h i _ moun
u. 1)'m razem re2yser Ryszard Or- t\ści lak lubiani. Jak: 
lira Zimińska i 
CZAI d Gdynil Raze dwa t I d c n a r o dy6skl zabiera ze sObą do Pary ta na.stę- Marju
z 
laszrń3ki wedlulZ tekstu, bpecjal- 
cieczkę o m ys ę.ce. o w y c h I takle z&88dy wycbowankom I pujących artystów: lanin4: Rom&nównę, [Ue naplsanf31ZO przez 
larJana Hemar&. 
A zatem Towarzystwo Czytelni Lu- swoim wszczepiajlj.. 
dowych na sw'" zasa.dnlcUj. .działalność Antyre
igijny i antynarodowy kie- - - . . ' --- --- 
oświatoWI,ł n
e d(J8t&ło an
. gro s za. runek poht
ki ,Mln. OItwi&ty staje sfO O w6dce W berlinkach 
Sie dostałY r:adneJ subwenCji ani Unl- coraz wyraznie)6zy". - 


ytet Ludowy w Dalkacb. 
ni Unl- T
le "Gł?6 L.ubelsk
M. Ze swej strony _ I _ I .s cz u m ambasad r e 
IVeTSytet LU
OWY w OdolanOWle. P!>- dO
&Jemy, ze ,me dalej, jak 12 bm. Ka- O mi CZ"l . O Z . 
minięcie to J
st tem wldocznie,J6ze. ze tohcka Age?cJa Pr&!owa zwróciła uwa-" .".. . " 
IV t)'wże spiSie figuruje suma 22,700 zł. gę społeczenstwa na sławetnego naczel- ..Sucha Ameryka pragnie koniecznie ..odwllzyc gardło. 
wyplacC>n& UDlwen)'tet

 ł';'dowemu nika wydziału tegoż ministerstwa p. Oetat.nioe wia.d.omoi>Q z d.2.i
ZW,)' p.I"OI.Ii.. toW&Di nie por..rz.e.bOWwi p.I'2.eZ. c.a.łi\ n
 
IV Szycacb. a na nIei6tnleJl,łcy JesZC'le w G ł o W a c k i e g o. z racji pisma, jakie bicji. któnl. nie pme6t.&je byt ne.jctek&wEl'l4 wyor:ekiwa.ć w wi
niu na roz.prawę. Do_ 
roku sprawozdawczym, bo otwarty do- Wtstosował on .do wojewody blałostoc- lekturą dla. cz.yt81
 w St
ch Zje- ty


 iBt.ni&y w Ne<;J
 
.ma.... m1eJskle sąąv 
e dla 
1at":lama drob_ 
Sałęczowie uchwalono sześć tysięcy downIotwa kOŚoCielnego (patrz Sł gę: w HrooklYDle 88811CI pl-ohlłHCY)DI od- nych pr.zekroczeD. Jak z&kł6ce.me porządku 

łotycb" Dlaczego .Ię tu dzieje' Pom." nr. 186 z d. 13 bm. str. 1, artykui / kry.Jj i skOlDf
kowalii ol1.\rzymie skla.dy publiawe
o e
. 
 W
tonie 8.lI1ba.- 
W 'dnia. nam to 0.'--1_ ojw1a- pt. Nieełvcbanw dokumem" ) 
ków. OO8WOIlyc:.h na 
esz.ło półIonI. 5dor- .&llB'lelakl. 8lr Roilald Lin
y. 0ł:rz'y- 
;) J .... . -- .... '" I .' m.tIJVlOa doi&a"6w. Jest 10 D&)więk8ze. koD.. mal hst od ł-latya.Dego P
JOIIll8ty. 
łowy": Z pisma tego wynik&, ze na cel.e bU-I fi8kat& w dotychOL88OWej historji prohi- IDIIojc.n. mi88t.& Cb&rJottesviJ«I w Ift&nie 
_ "Unlwel"8ytety Ludo1ft w Szy- dOWDlctwa .k
ci.elnego w kAtolickiej biICji. W jedn,ym z doków miejskicl1 w Vil'ginia, w.lywający 
 aby dal dobry 
cach i w Nałęa;owie stojlj. na IitanO- Polsce róWDlez Dlema funduszów pań- 
wym ,Jorku. .agenci 
,ibicyjr.łi 8kon- pl"Zrk
d 
lemu 
orpusow
 
yplomatycz... 
wi
k.u m i ę d z y - w y z n a n i o W ym stwowycl1... . flskowali trunki wartOŚC! 
30. t
s

 do- nemu ,I w)rz.ekl. 81ę plTlywile)u. który u- 
co my nazywamy I i b e r a I n e m. A!e 
zlęhl panom naczelnikom Go- 
ów. ukryte. w olbnYID1eJ, Ime)
I
J 00r- pi'awnl
 zag.r'&JlJCt£ne 
Istv.-a. do 6p!"O_ 
d . I d I't ze I pol decklm I Głowackim znajdujlj. się zato lince. BlUil\Ce) dl() wywote:ma śmlect. lm_ w&d.z.ama U"UiDok6w na ",łasny u2ytek.. Am_ 
Po \\ zg O em po I yc ym s ecz. t' ł t h któ si' prezą pnzemyC&Dia z.ajmowali się w tym basador list ten zb)-ł milczeniem Po8.t\ek zual"llył się poprzednikowi a.mba.- 
gólnie Ul. .ekapozytury ..\VyEWOłellla"" o row() me... pastorom Selfeldom. s&ni.1&rneg-o. . kt6ny wywióU8zy śmiecie, sad
 sir Esme Howaa-dowi. który w od_ 
Ł-niwe'1'Sytety Ludowe Towuzystwa mające b)'ć wy&ypaJle na pelnym Oceanie. po"",iedr.i na &11alogiczny list od inne,go la;:. 
Czytelni LUdowych 84 P o m I j a n e Pamiętaj, że dobrze zorganl- \\-Tacali z ładunkiem 7.11oka.za.nych t.ruJlków, natyka. przesta.ł sprowadzał trunki dla. 
przy rozdawaniu subwencYj. gdyż zowany Czerw. Krzyż w czasie Sądy fedemJne w 
owym Jorku. są tak I ambasady. 
praca w nich ope.rta j_ Da za.sadach wolny wzmaga szan.. zwy_ pJ"Zeclą.to.nt; spr&y.-a.rw o pogwalceme ust&- . 
r.e I i.g j I k a t o I i e k.i e I. poł
Yczn1. chtstwa. 
=
=
 ł:ą

 =: l , Egzamin końcowy w %eńskiel 
811J me eksponuj... a Jak kałde
 suo- Smole RoIn. w Kowalewie. 
le przystało Ul.Jmu,. stanowisko a- -- - i 
pa.rtyjna" _ ,o _ "* ...",' p"".." ..<>J .' ł 
. , Dnia 31 liopca br. oUb)ł 
 egza.min 
Sacze1nikiem Wydziaft <»wiaty Po- .A (' ,'" . .,
. · '" 
11f.' '
.- 
..
. :/t""

:' b¥:.

' 

=---:" :...J I ' 




: 

;:O
:
ol:;
,::j
 
I&"'zkolnej w Ministerstwie W. R. i O. ',' 

 ., ,-<' . <;";,,,. .;. 
 
.
., Rolni<:z4, 
Z8m'!D roz.począl się mszą św. 
P. je..<4 p. God ec: ki, od kt6rego w wy- '. N
.. .-ł:::....

 '. :.' ('
"<'.
.:,.' I odprawion& w kO{;ciele miejscowym" po- 
cokiej mIerze podział subwencT.l 
- · - " .
. 
 ."....ryJ::!. 1 I cz.eID: pr.l.
81.I\Pi?no do 

now&n.ia u_ 
dowychzaleEY. _ . ,

...;
,
 t-f$.; '
if:1 . ' r ,:":ł .'.<. ':'
""
.".'.,-'" .. '..;'
 1::I
lch,


naS
r;le
,rz,e
h 
-: .,Na }edneJ z aUdJeDcYI. Ji». Go- .;
. .... ." ''1,,
'''' 
.. 
 . . '!. " . pań: Gajewsldet IWa.J1OWs.kiej .i 
faTji do 

kl oświadczył pned5tawlclelowl .tł . ,', _ . t.: '< .. Phu:l, oraz za.p
 g,.;cie m'eli BpOSob.. 
na.qz)'ch uniwersytetów, przedstawia- . ;-;i \ r.H#- 
 

 . ..ot 
 f" '"' DOŚĆ przekonać 
Ję o nale
 tern w:rkol"£Y_ 
jłC&mU sprawo subsydjów, że uniwer . :'/' , . .. H \ I . . . < f<. fi' . .
 . ..... ': _ ....... stl
,n:u kursu pl"7Hl ucwni
e. 
fro 00"'0- 

)-łety w Dalkacb i Odolanowie mogo r , . h 
 ; ... 1 
j dnły tr
fne naoęoł odJ)()Wledz.1 na zadane 
tylko wtedy liczyć na za.siłki rZ4do- "" ,. _ 
 ...1 ,f 
....,. . l f '1!.., z.a'p
.tame. z za.kresu \\ rkłada.nych .przed_ 
, T h . ć b"'" ł d let l 
 -, ,t. ..... \., 'jC' '&\. '" , 
 t',:' 4 . .' ," ,1.. m lOt 6w. wygł>062.Ol1e refel'a:}. a także "\II y- 
we,. J
s -ł wyc owywa ., 

 m o z .;.-:....
..... 
. C U' ł 
 ';, , .
 . ' 
.. 
 Jo" stawa prac ucrenic z dz 'edziny p;ecl.8lIia.. 
bard
leJ 
 :,Iudowemu . Czy pan na- ...' . 
 
 " I ' '" ' "
 . <"" 
.. . J:.' "QI W/i'lia.. p.r7.ygotowania konserw zimo- 
C7.elDlk OSWlaty P Oz&!lzkolneJ rozu- ,'. "t.. '__...t_-...
'. . . ',!'"fll, -0_, 
 
...

 w"ch . 8Z . "Cia . kroiu . haf\u i, p , W P 

"w-j e 
mie przez .,Iudowość" li'njo społeczn, I" ........

:;;:;.
; < ::;. _. 

-
,
 
 "'<., . +"-"";,:

 . mil:1z
' jedną 
ią 
u a'''d;.ugą, 
..W)'zwolen1a'" A więc Unjo ant y- '...
. . ,
". "" 1111!.' __ . ' -:- , ' _ v ..t--.;.j. . :. .. 
 . ."
:.:
 WYkq11i>Ozącej Kura- 
wers:rtetów Ludowych T. C. L.. cha- Na takiej łódce rowerowej podję.ł podr óż paryżanin Rene Stevard z Paryża tocjum p. Gajewskiej Ul"OC2:)"6toAł egzami_ 
rakierystyczne popier&Dle uniwersyte- do LondJ'Du. nacyjną za.końaJOOO. 


'ID'. - 


.. 


'. I .v.-;JIIIII!......... - 


" 
..... II *Y .. ... r. 


b. 11 


, 


/ 


TADEUSZ UHMA. 15 
Przed ",rakiem. 
. . 
(Clt« d&Wy). 
Ra.z dostaliśmy &1armuję.cy list. 
A! przychwycono rozkazy. te ban- 
da d1'w8l'llyjna o północY ma na- 
Paść na nu w sile 300 konI. Nawet 
"
Iy Nan, trzy dl'Of)i, któremi miał, 
rt
ć Bił)' boluewkkie miel Um)' 
naJdokład.niei podan3 Mnie wytmacz
 
r7.ono środkowe stanowisko Podc7a,...kl. 
kt6 ' 
rego zapewne poznacie, stał na pół- 
!.[)C ode mnie, a na południe stanlj.ł pod- 

ułkownlk Kułwlet. straszny miłośnik 
1'r&bin6w ma!;zynowych, aby przywi- 
ać nadcię.gajlj.Cych ośmioma muzyn- 

ami. Stanęłiśmy na wszelki wypadek 


O.-tej. Kulwiet. doświadczony i o- 

a
n?', wysłał rekonesans w strono 
raj lit;,zej strażnicy. tej włdnle, któ- 
b,' I) k 
tn pnY8łała przejęte Uety bolsZ8- 
"le '18. 
no,- A tYmczasem na tamt
 uderzo- 
- rzuciła pytanie Zofja. 
teUl-; ToAcle czytali w dziennikach o 
- zdziwił slO Stefan. 
lat -; Nie czytaliśmy nigdzie, tylko tak 
jakO ś z twegO opowiadania wyczułam 
ł nlespodztanke. 
rb.".:':. No. no, Iliostrzyczka j
t jasnowt- 
--... śmiał . Ste«aD. _ Istołr1ie - 


ci

ł opowiadanie. Najniespodzie- 
waniej dostaję od Kulwiecia roz.kaz ze- 
stawienia małego oddziału swoicb lu- 
dzi na dotychczasowej placówce. I ru- 
szenia z resztło ku niemu. kię.gnięcla 
tei od Podczaskiego 50 lu	
			

/sp_1930_08_15_nr188010_0001.djvu

			Str. t!. 


.SLOWO POMOtłSKIZ- _ pl"tek. dnia 15 &1erpnla Ino 
. 


Pielgrzymka da Czesio choWY 
w dniach 13-15 wrzełnla br. 
kierować do biura pa.rafjalnego św. J
 
w Toruniu (ul. 
gl8J'8ka 16). Zgłosz.erua 
po s. wn.eAma 
taną tylkO wte
UIB 
uwzgl('dnlone, o ile będą jesUEe lIueJ6o& 
w pociągu. . . 
F'lielgrzymka ta pomyślllJta J(\4 J
o 
pobotny obchód d
esięciolecia zwycIl
- 
Btwa, które 10 lat temu naród odniósł 
i upJ"08ił u lltóp Bog&rOdzicy, "co JB8nej 
broni C&e8tocbOwy", a ID()dJił E:il: wten- 
czas re.zem z n&IDi ówczesny ł"uncjuaz 
li chiedaj chwalebnie naTll' panujący Ojciec 
Aw. PiUII XI. 
PJ"08imy więc o rychłe ą-I06Z8Ilia z ca- 
łego Pomorza.. Dokładne inform8.cJe ogło- 
szone będą p6tniej. 
iti. 
. WyabUld. 
Inn(' pj"ma. uprasza się o przedruk ni- 
niejezE'go komunikatu. 


Z Nowego. 
U1epSZyt wywiad ..nacyJny. 
"\!&;i domorośli sa.nawrzy, nie mając 
.p<..kt>JIIt'go 6urnienw.. wietrzą \\
dz.ie 
nil'b<'zpi('U('nBtw() do tego stopniu, te sko- 
ro tylko wbacU\ rozmawiając)-ch ze sobą 
2 "nd"kow. zaraz raportują o knując
'm 
6i
 jakimś E:pisku jet.eli nie pr7cciwko 
pali...[wu. to 00 II aj mniej przeciwko sana- 
cji, hlora uwu.amia ,;iebie z palish\(
m. 
:\'ajpocil.'ł'z.niejsi to są ci informawrzy 
,.Hl' Iłl'ha u zarabiający na wiel'6zowem te-- 

u wojewodJ;ifu"ił"go chrzeSniaczka. 
Słyt'zy nieraz tnki "liter.at", te gdzieś 
IILwonią i choc wcale nie wie, w którym 
k<ł<'ciE'le, ..lIIaru
", z całą pewnością, te 
\am a tam d:lwoniono i te ten i ten 
k..i1,cleg (zre&r;
 
tani) w c.z
tocho\\ iE' mepa O8Obno na 
miej6Cu z.aplacić, JE'dzenle motna zabrać!. 
z domu lub na miejt'cu kupić!. . 
Wa.runkienl jest pł-Zyj
cie wspólne Ko- 
munji św. na J:ltme
 
óne w intencji 
dzil:kczynnej za odru6O!!?De przed 10 laty 
ZW)'cj""t\\'lO i w i
tE'n91 bła.ga.1nej o 14- 
chowarrle narodowI wIary św. 
:o.liejsce b
dz.ie mial zapewniom' kaidy, 
kw najpóiniE'j do 3 września zapłaci S6 zł. 
na kolej. W6ZY8tkie przesyłki upruza ei
 


i- 


, 
Przedpłata na wrzesień I 
Od sobo., 16-g0 b. mies. 


p ny jmu JIł U.łowl zamówienie 
na pnedpłatę SŁOWA POMORSKIEGO 
D a m i e s i 
 c w r z e s ł e 6. 


- I 


o budowe kościoła w Lubichowie. 
Przewlekaniem sprawy niczego si. nie zYsk.. . kołclół Jest 
konlecmie potrzebny. 
Pom,łka . kl. - n. - ce. z Lubichowa, powotatu 
eso c, tu'\.ejMej ludDo6c1. l.. ..a.je 8ię _
e- 
pidzą, nam: reeo
 n;ądu wzl.y WPI"08
 W pn.ec:IW_ 
dJ:l ..,. nym k'erunku. Pla.z &ny r.un.y Olerpla.ła. 
lIaW nm1eDłły sw. ec:ł.. Mija Jut 
I rok od ozaeu JIIk rou- ludD08ć«)6j D8der laCDym doL
.p"'
oen.e m 
W jednej z klinik w Chical/,'o odbył siC 
 na..M .koścll?łek. Za me.ły byi D& k& Adamem Lore
 110 powodu mrozu i 
Drawdzi\\-\' sąd sa1omon- GraJa lu'adzl.ety I włllll1&A. Zaledwie 
bić oPO'-)'cj
, rob ł 
 t&I;. niezgrabnie te ludnolIt okolic tutej&z)ch trOohę , OCbłon.e- 
kroku t
8"> wi1.Y.:'l211ie obecme taJUjl' bo la. z trwogi po prz.eezłiJrocznych k1olkuna- 
naltesłal zo,st.a.flle. faktem.. te p_ Glapić- \ rolnik8. p. Błaszkow8kiego w pobl 'fOkiem 
lokI. .rzekomy obMn"a, drobnych roImk6w. \lalociechowie. Okl"8dZIOlIO tamte pl'Zed 

Ił o \we.1yt
::h. kt.6r05 ł-orn Jego zda... panI dniBmi !!klep tytnniQ\\-\ p '" Grarf'a 
r.._ t...tlr,. ...'.-.nieoie. & Mdeo & okh JDja.ł W MlDłJIO' r.'"11cz.1lle akra,tzr.mń 2 I'OWW)'; 


) Jeden I pv:ed lokaJu fryZjera Gl'8bowllk'e- 
f!'O na szkodę p. FbJjca E TopolinkIL, .. dnt- 
81 prawie nowy z m
 kupca p. 
Kordeclciego w GtuoIrue, .. lltało -ł
 to w 
l!IIUIl lkieil 
 odpU8b1. Znowu w nocy 
z dnia 8-go na 9.go bm. włam.lo się do 
ekładu kolonjeJ.DegQ I aklepu tytuniowego 
p. Szym.a.M.ltie@o w pobli8kiem Bagniewie. 
gdz,ie 8kł-dzioDo wyrobów tylam.iowycJl za. 
300 zł. iIInych tow6róW .. 500 si.. OIZdoby 
i bitut.al"ję z.a łOO zł. At 8\.nIch pomyśle t 
co łM)drr.ie dalej. ekoro odpoMedDie c:zy1I- 
nilu me przyc:r:
 8ie do 
 za.. 
b ał:pieozeDia okolicy prTlOO 'ąjemi zło- 

lejl!kiPl'll.I. 
SYPNIEWO. pow. aępole6Mł. 
Odnowienie lI.o6c:loI&. KoiIaL6ł tuł.e.jszy 
ZOtitał 8t.anmem ka. admini8lZlLWra Le- 

iego &eWll42bmUe odnowimy 
KoAcl61 odnowmy pozedetawda 1IIi
 wcale 
nidle. 
em je1n&Jd.e lrudnlejIJEern 
będ"Z.ie odnowienie kolJcioł& wewną&nz, re 
okll/ł:uje lIię kOllieCIIIDe. Takte 8pl'ILwłenie 
oowyeh orga.nów i odbudow8nle roeebnL- 
nej \Wety będzie mdaDiem pr%J'BZłeso pro- 
boMoza. 
Obeb6d Cuda -ł W..... Z o'kajj, dQe.. 
8iątej rounllcy ..Cudu D8d W." urząd«a 
tutejt9ze Kat. Stow. MI1cIdzz. Pol8kiej w dniu 
15 sl8f1ni& w Irwięto Wniebow2IIęd& N. M. 
P .uroczystą akademję w sali p. Piem(L('- 
kiego & przemó
ni.em i prqdstawieniem 
ama.wnkiem. 


*wn;u. pow. l-łeckl. 
Parcelacia. Na.letący don1ed81wn.a do> 
klucza 8IW'towiokiego majątek tutejMy, W-. 
stał nabyty prIlo6Z Par'lS.w. Be.nk. Rolny. 
ObecnH! pn;eprowada.oOO p6J'cels.cję )ego. 
Akcja budowla.na. 21J1bud.owa.ń 08adni0c2ycb 
jt'@t w petn)"UI wku. ł"ad l!Il.08ą Św.ieeie- 
Nowe pow8tało ktJłl&duesląt nowycb 1-8- 
budowań, zbudow8l1ych w pięknym. jedno. 
litym etylu. Prace budowlane 
I\ do 
je8:.eni ukończtJl1e I wtedy 0884y b
dą 
objęte przecz oeadlJ1lk6w. 
DZIALDOWO. 
Ze szkoły powszechnel. Z poeząUdem 
nowesD roku ..kolnego obeJmą ponownJe 
bowy. Jadący z H Po 
naje<'h.ad na SZ06le pod gnie'id.żew
lu. 
górBmi na. furmankę Veiknera z Tu, l!Ij 
FunllllJtka wsta.la. st.l'IZ&oBkana. v:: el 
odni6el tak oi
ikie okalecze.ni>a., te l.e@I> el 
mego dnia w:ecwrem zmul. 
led1Jtw S&. 
tej sprBwie w toku. o II 
GDYNIA. 
NOWY dworzec puUersko. 
 
Jak donD87.ą miejacowe pisma. Pf1j'': 
nieb8M'em u.nz.ą,d m
 do .budowy Dl 
w
 w Połece l Europle dworca 
 
sa,telrSko - łoV\1U'OIWego. 
No\\ l dwof2.e:C llta.nĄt ma na molo pa. 
sa.t.enlltlem. pom'ęd.zy !1
zetem ..hoIen. 
dersklem" I ,.fr.ancmuuem . 
8 to: uw pro\1l&d.z.ić bEJd.zae do Wielkiej 

onej b&li. Z d\\-1OIrC& pasaterov.;e beri 
poArednio będĄ mogl i pnr.ej
t do ocz.ekuj", 
cych ich po przeci
neJ stronie mola okrę. 
t.óW tr&D8B-tlantyck1ch. 
Roa,roia.ry OC'Wego dwOl'C& bęł- olbrzy 
mIe. Równoc:zeA.nie będe1e motD& ladoVoał 
ł IIIt&tAd fr&n88.tI&JJt. do 50 lI()() 'Ionn po. 
jeJDDOŚci e. p88&terO w ie będą fI\cgli korzy. 
Bta.t & 2 pociągów 
plt'8ZJly.cb i
 .. 
gl
 kraJu. 
wszeLkie urząd%e
 techniczce. )IIi 
polD08ty ruchome, dzwJg1. i cłl<>d:niki Wy. 
konane będą według n&JnO\V8lł'c.h kon. 
strukcyj. Z dworca tegQ będz'e mMI\& 
dziennie r.snkręl.OlWat 1600 E'migl'8lJtów. 
KOŚCIERZYNA. 
Koollall.ał- .,pomonaDl.Da-. Tulelszy 
.Pomorzanln"'. który ostawio DrzeszełU 00 
Ol)Ozycji i tem aamem prawdopodobnI. 
ścią,gn
ł na I.Ilebie zemstę sanacyjnych dy. 
tatarów. uleRł ko
fiekacie za art. pl. >
. 
nał rok trzeci"'. w któr)m omawiaDo bln- 
dvtyz:m polityczny w związku ze apra"_ 
gen. Z
órtlki
. Konfiskow&DO na....el \f 
eaemDlarze. które &najdował¥ aill lut .. 
POllladaniu abonentów, co, jak WiadOlllQ, 
8Drzecsne j..t & ueła.w
 pra80wlL 
WEnlEBOWO. 
Ecba wypadku aatomobUOINgO. SIaD 
zdrowia kBięga.rza powaiIekiego p. Smy. 
c:zyil6ktego. który przed -kUku dniami 
uległ d
tkiemu wypedkowt "" okolicy 
Pucka, o tyle .ę popraw!ł, te opatruneł 
gipeowy z nogi r:dJęto l koAt 6i
 ImII& 

tomła.!t łrou w drugiej nodze lilIit 
odbita do
d nie jest wyleczona I pujell- 
wwl aprawia dotkUwe bóle. Z po
u 
 
d-.I880 wieku lekars nie rokuje. u.ybŁif. 
go powrotu do zupełnego. W)'WroV.1tU. 
P
jenł. RllLjdu,UJ etę pod oplek, Jeb.n
 
w Z...lrł..ł"" panny Marji w WejbelQwiI. 
M. 


LUBlCZ LlPKowan 
8łwr wtlk wr6c:Ił I wyprawia II_- 
Dziwu &acbow-ł- ... poUctL Przed ł-ma 
przeszło laty, Lubicz lipno a niE'Jedno'ro
 
nie takU LubIcIpOm. był świadkiem" 
wan&W' nleja.kiegoA p. Zel.. który jato fl- 
lar obozu lllwico\1lo.go, akupiwazy WQkolil 
siebie rółne typy, pozwalaJ sobie niejedni 
kromie na niecne wybr}'1I.i wobec oomd- 
nych I apokojnyc:b obywateli. . 
Po dokonania ueregu' ..bohlllll'lkifb. 
csynów. jak nlesczenie cudz.ello mienia l l 
P.. oeoboik ten uc:bodsą,c 'Przed ł'IIk4 sp'" 
wiedUwołci. &ułał si, przez ł lala po Lodll 
I Waruawie, przedzierzgnąwszy alC · 
 
natora, wr6c1ł In6w do Lubicza i z IUe- 
kaq j_BlCIe zuchwałoAc
 pneAl&dU!' 
epokojnych oby_&ell . . 
D
wlt 81-= nalety. łe takie wypa.dk
 I. 
kie miałY mieJsce 26 ezef\\-c:& rh. a nasi!!, 
nie 12 lipca I 3 IIlerpnJ&, nie znaluly",: 
dtwieku w Pow. Komendzie PoliCli PaD- 
stwoweJ w LiDn1e. . 
Niezrozumiałem dla wielu jlllt te. 
sywanie protokół6w' policyjnych slue"': 
wano nie przeciwko p. Zel.. właAcicielOl'I 
I.Ikładu masankleso. lecz pruci wko II' 
dzl
';:.:f:łu n

:'

ł::::;::' je8t dla wietu 
zachowanie IIle organ6w policYlnY
 
w
l
em handlarzv tydów. k

 

 
\U&aDują :tadn
o święta ni tadD
J nI d
b' 
11. kupcząc calemi dniami tak. Jak g I 
znajdow&ll III
 nllI w kawlicklej p

eJ 
ko w Palestynie. 0Dł. którzy IIJI
Y] I ol' 
IIzewlkom Drr:ed 10 laty, de8z& 1I1

 JI 
przywile]aml .. l!IUodą tych k"".y 
ojczyzn
 krew prr:elewall. . JIIDI' 
Mołe te kilka uwag 8powodUJII c:J 
 
ki włllŚclwlI do wgl
nlfJcla. w: te s:aJ. 
I pnya:ynlą si
 do uadrowlema an kllll- 
nych Btoaunków w Lubiczu lIpnoWI 
WLOCLA WEK. Vi po- 
Ił Po P. _ maD_racJa 1ełDle!l: I do- 
niedziałek 11 bm. Ił p. p. udał ele n )l)tI 
roczne manewry letnie, które Vi 
'
or. fi 
odbywat 81
 bfJd
 w oll.olieacb J 
po\\iecle lipno_klm. ., NIW; 
Wylowł.Dłe ..,Iok. Zwłoki. J!' nied" 
Szparkoweklej, o której UtDDJfC:: dnja
 
wno doDOAlUiłmy, 
tałJ po
. C
 
JI06zuklw&6 wJdobyw & ]c£lOr& 
8kle
. .. 
St_ cbor6
 .kaiaycb w po.ł.C!.e 8111' 
clawsklm. W aB8ie od 'n lipc
 do . wjalf 
prua br. za.DOW\\-aDO na tprt'nl e d
 dfJ' 
włocła..wklego n8Bt
pul"ce W)pa I wtP' 
rób 1.akatnych: duru brzu.6Z
ego I .,pt 
dek w Jaranówku KTII. WienieC, PfSII!IS1I 
dek w Lubra6eu. l wypadek Vi uśea: I 
l wypadek w folw. Falł)(I
: krT. L .! fI;- 
wypadok w Kłobl gm. Plukl: o
r",f,a6' 
pad
 w BrzeAclU.Ku la...-klrll. 
kił... _ Wlodawkw.
		

/sp_1930_08_15_nr188011_0001.djvu

			Nr. 188 


Ojciec 


.u.oWO POJllOR8KJE" .... piłtek. dnia t5 alerpnla 1931 r. 
--------- -- 


8tr.13 


(-) E. Kard. Pacelli". - 


, . 
i r SWIA 


"aJwl
k.ze zJednoczone teatry .wletlne Torunia' 


PALACE 


św- Pius XI O rocznic, Do ZwiilZk6w i Towamslw w Toruniu. 
"Cudu nad WiSłąii. . .. Odezwa. . . ' 
w '.........-. I bł . . Wzywa.my \\BZYbtJUe ZWJĄ.Zk.i i Towa.- sta. a.k.a.demJ8: w .O
'eku Młodziety prsy 
List z ..7-'" OKosławlenstwo Papleza. rnystwa m. Torullia. do gremjaJmg W7Jię- f!l:DJ8ie ChełlmńBlcieJ 16. . 
warszawa. Ił. 8. KAP. chowskieJ, która jeden raz więcej dzię- cia. udziału w obchodzoie lo-Bj rOOllrJjjcy Ob
wO m. T
a w

 
Z okazji doręczenia Ojcu św. za po- ki Swojemu przemożnemu wstawien- ..C
u. nad W'
", który to obchód 
_ udekol'
)"'''8ł118. W. 
 dnIu SWOich 
J dni ctwem nuncjusza apostolskiego nictwu ocaliła Wasz kra J ' szlachetny. dT.le 
l
 w TorunIu w plątek 15 bm.. fl8@8mID&"Odowe'_ 1 

re . k F Ma . Z .., ZbIOru tow
ystw !Ze BZta.ndara1l1l o Zarqd Zw. TOw&rZJ'ltw w 'I'oruIUL 
J E. ks. arcyblS upa. r. - rmaggl'ego 
dowolenie O.Jca św. Jest tem. zy,w- godz 9-ej na placu prred starostwem po- Zarząd N. O. K. pro6i szanowne aaon. 
i rwszych egzemplarzy medalu "Cudu sze, ze organ

Ja, pro.pag
nda I ble,g \\-iatOwem. skąd wyma.raz na. na.boteństvro kinie Nar. Org. Kobiet o gremjalne 
- 

:d Wisł
", wybitych w srebrze i w rozpowszechmema pam
ę.tkI W)'darzen, do kol;c. N. P. Marji. Po 
ństw)e po_ bYcie na obchód 
ZI1i1cy. ..Cud
. nad W.IOo 
ltro nzle w mennicy państwowej, prze- pełnych chwa.ły, poWIerzone zostały chód na cment.an., gda:ie 
 msta.nl\ słąh dn. 15 sierpma hr.. mla.nOWlcte na..n&.. 
odniczQ.Cy komitetu meda.lu ..Cudu młodzieży akademickiej. wie
 na grobach poległych :ł.ołn
y. Po boże-mtwo o godz. 10 w 
ościele Najlrw. 
Wa.d Wisł
" ks. kanonik A. Trepkowski, Nie wę.tpiłc, iż Polska cała łę.czy się J)(}Iudniu o godz. 17 odbędlz.ie się uroczy- Panny Muji i na. a.k.a.dem
 o @OOZ. t7-ej 

yrektor archidiecezj8;lny Zwię.zków jednem sercem w najżarliwszych owa- . 
MiSyjnych w WarszawIe, otrzymał od kach wdzięczności, składanych Bogu i 
jEm. ks. kardynała Pa
elli'ego, sekre- Jego Przenajświętszej Matce za tak 
tarza stanu pismo treśCI następujQ.Cej: wielkie dobrodziejstwo, oraz dziękuję.c 
_ "Sekretarjat Stanu Jego $wi
to- komitetowi za bołd, złożony z oka.zji 
bliwości. sprawy, która Jego $wię.tobliwości jest 
Nr. 93211. nad wyraz droga, Papież czuje się szczę- 
Z Watykanu, dn. 2 sierpnia 1930 r. śliwy przesłać - jako rękojmię łask 
Ojciec $więty przyjłł ze szczególnem Bożych - Tobie Ks. PrzewoonicZQ.cy, 
!sdowoleniem wiadomość, że niebawem Członkom Komitetu i wszystkim, co 
polska obchodzić będzie dziesię.tę. rocz- przyczyni
 się do rozpowszechnienia 
nicę zwycięstwa, jakie odniosło wojsko rzeczonej pamię.tki, szczególniejsze Bło- 
polskie na równinach, okalajQ.CYch Wal'" gosławieństwo Apostoltlkie. 

zaWe, prawie że w obliczu. Ojca $wię- Racz przyję.ć KB. Prezesie wraz z ży- 
tego. czeniami mojemi 060bistemi również i 
Jego $wię.tobliwość z głębi serca zapewnienia mego duchowego odda- 
winszuje komitetowi, usiłuję.cemu upa- ni&. 
miętnić onQ; datę przez wybi
i!! medalu 
z wizerunkiem Matki Boskiej Często- 

 


TOWI D Ostatoll 
W l l l dDł.. 
. uwarll. D ątl. 
Ulubieniec wnystkicb Harry Lledtke oraz 
. milutka Llllan Harwey. Erne.t V.re- 
be. i nieuównaDY Han. Hunklermann 
w prześlicznym. wesołym filmie produkcji 
wiedeńskiej pod tytułęm 
ń , miasto mol[h marzeń. 
przygody młodego rotmistrza bu- 
nadlo, Iwietny nadprogram. 
5, 1 i 9-tej. W niedz. o g. 3, 5 7 i 9. 


Wlede 
. Kapitalne 
7 zarów. Po 
Pocz. o,. 


". .
'

..,
 


, : 


- 


:
; 
. .. 


Izii WI [zwartik 
IstatDI rlz 
John Gilbert w superfilmie 
..Ub6stwian, Sfinks.. 


Jutro wpilltek Premjeral Wielkie arcy- 
dzieło monumentalne Orły Pustyni ,. 
pott:tDY dram. bohaterstwa miłości i po. 
świt:CI!nia. W roI. głów. Dorota Wiedr. 
Gubw Frohlieh, Oskar Jlarlon. Walki 
z Kabulmi w Marokul.Cudne krajobrazy wab. 


. .':r:;.,'f'i', 


Piętek 15 sierpnia 1 
Walebow. liII'. 
 
cia udziału w tem strzelaniu, proszony 
jest, by niezwłocznie to uczynił, gdyż 
termin 11. 8. będzie ostateczny. 
Dotychczas prowadzi p. Paweł So- 
wa.. gener. sekr. Zrzeszenia Rodaków 
z Warmji i Mazur ze 175 pkt. na moż- 
liwych 180, drugi p. Skrzypczak, por. 
rez. 172 p., trzeci p. Witt, leśniczy 171, 
czwarty p. Morawski 171 p. itd. 
Zarzę.d Tow. p..)w. i Woj. "Straż'. 


Czwartek 14 sierpnia 
EuebjQllza. 


KRONIKA 


Stan pogody. Ciepłota powietrza w cią- 
gu doby od godz. 7-ej rano dnia 13. 8. do 
godz. .-ej rano dnia Ił. 8. najwyle%a +26 
(+!6'I, najnUsZ8. +12 (+tł). 
,j, Stan w dniu tł. "8.: ciepłota 
erza 
o godz. 11 raM: +18 (+
; Ciśmenie po- 
wlę
a. 716 (751). "iałT W (W). Stan po- 
god
': pogodnie. 
Stan wody w Wiśle zamieszczony jest 
118. str. 6-ej. 


!KOMUNIKATY 


.. Wladomołcl koścłelDe II parafJI 
iw. Jana. Dzisiaj, we czwartek tł. 8. 
wigilja z postem. Dzisiaj po poło od 
godz. ł-ej spowiedt. Jutro w pię.tek uro- 
czystość Wniebowzięcia N. )1. P. I mSza 
'w. rano o godz. 6,30 z wystav.ieniem. 
Suma z wYstawieniem o godz. lO-ej - 
z kazaniem okolicznośc1owem z okazji 
dziesięciolecia "Cudu nad Wisł
". Po 
sumie uroczyste Te Deum. Po nieszpo- 
rach przyjęcie nowych członkiń do 
Kongrega.cji P..M. (Jutro wolno jeść 
mięsne potrawy). 


_ PIJcie WOd, Clenlewlclul- 
.ljl'P5.Y "p61 5tO'OWY. poleCObY pr.e. p.p. lebr., 
do olbvct. . IrD..nelt ClllłJIt ..nr. 'DnIII. r.l. 111. 


*e Ooicbuae wyatlUlY wanz. teatru r. 
wjł .J(lgnon". We czwartek Ił sierpnia o 
godz. 1'(),15 po raz trzeci gościnny wyetep 
W&r8z. teatru rewjowego ..Mignon". który 
na dw6ch ostatnich przedstawieniach do- 
m&! entuzj86iycznego przyjęcia. Boga.ta 
rewja pL "Wal"8Z&wIlł'Toruń-New-York" 
zlotona z ostatnich now:poru sl\dowego z b. dzierżawcą folwarku 
miejsko Katarzynki p. Fr. Hoffmannem. do 
które
o pretensje iniasta siegają sumv 58 
n's. złotych, bowiem P. H. nic nie posiada 
i - spór z nim jest zupełnie bewadziejny.. 
Poniewai miast.o musi łotyć na pensje 
dla naucz}.cieli w szkoł&ch wydzialowycb 
(dlaczej;(o nie państwo?). co stanowi roc
 
poz}'cje przeszło lO 000 zł. Rada uchwaliła 
na wniosek magistratu podwViSzyć czesne 
w szkołach wvdziałow}'ch: ucmiowie miej 
scowi w wieku szkolnym placić mają. 5 zł 
(zamiaet dotychczas 3 zł). zamiejscowi 10 
zł. w wieku pozaszkolnym: miejscowi 8 zł 
zamiejscowi 12 zł. 
Sanacja. stale jest nienasyCODa. Sanacji 
staJe zdaje :;ię. te naród jest dojną. kro- 
wą. którą l'IlQłna doić do nieskończonoścL 

iedośł im tych nie-zliczonych świadczeń. 
pod kt6rych brzt'mieniem Uj;(ina Bili: społe- 
czeństwo. brak im pewnie pieni4;:dzy na po. 
dr6te do Biarritz i na stawianie pałaców. 
więc wyszukują coraz to nowe sposoby wy_ 
ciskania łO"osza z ludności. Oto w Toruni'lll 
_ rzecz mała a jedna.k znamienna - 8&- 
nacyjny klub w Radzie Miejskiej r«!osił 
wniosek. by opodatkować tak. jak to j_t w 
Warsloawie i gd2!ie wywołuje to liczne na.- 
rzekania i złorzt'czenia.. osoby. pn,ebywa- 
jące w lokILIach publicznych 1)0 godz.. 
 
Wniosek ten. jak tej;(o motna było spodzie- 
wać si
. upadł. W kat.dym bą-rlt ra7.ie 
wniost'k !putacji budowlanej z j;(l"OtIa obywateli 
budown. p. Fr. Szneidera. Lekarzem miej- 
skim na pra.wach cz10nka m8.ł::istratu wy- 
brany został dr. Ciosłowsk.i. \\'końcu 1'0&. 
patryw&no spraw
. uL Wodnej. której 0- 
mówieniem zajmipmv si
 osobno w jed. 


nvm z n&lblit5zvcb numerów.
		

/sp_1930_08_15_nr188012_0001.djvu

			Mr. tł. 


SLOWO POIIORSIUB - JJlttek. linia 18 derpnla lal r. 


Tow. GłmD. Bok61 . Toru6 L Zbi-' 
wszytJtkic:b członków w mundura.eh IÓlka 
munduru. (lecz w czapce eOkolej) w pi bt'l 
15 eierpma o godz. 8,30 PfZ&d domem 
tek 
ha epn. J. Suleckicgo, Jt:czmienna. 6 ru. 
godr.. O-ej wymanlz przed 61&I'08two Po .0 
towe celem wzi4jcia udzialu w Urocz wla 
ści ID-ej l'QC2:uicy "Cudu nad Wiei... ..:I
 
n.a.boień8twie, które 61t: odbędzie w o 
ściele NPMarjl, wymarsz na crnentan :0: 
6kowy, gdzie £()8tanie zlotony wieniec OJ 
grobie bohatera iołnlena-Sokola z T n, 
nla. 
łem ! Za.rz
r:u' 
.MoDlullUo".Toruń. Lt'kcja (;plewu 00 

dzie 814j dziś we czwartek li bm. o . 
2O-ej. O gremjalne I punktualne pny:
' 
wszystkich członków prosi Zerz: 
Zw. P04ol1c:. Ru. Kolo ToruiI. W . 
tek ]i bm. o godz. O-ej przed pol. zbi6

- 
wsz)'etkich kolegów na. pl. Te&tra.ln)'m a 
UpJ'8M,& sie o punktualne PrzYbYCie'- 
lem wzit:cia udziału w uroczysto'ci ce. 
J edność! Za
. 
Tow. łplnru ."LutDla" w '1'oruus. _ 
Lekcja ch6m Inl-..ane«o I m
ki8Bo cni. 
we czwartek Ił bm. o godz. 8 wiecz 
lokalu ,.Lutni.. Dw6r Artua8. Uprasza: e
 
o liczne przybyefe na lekcje. J>Qnlewu : 
piątek 1
 bm, urząd%amy konc:ert w Zie. 
leńcu. Zal"Z.\d. 
Sok61 kODoy. Zebranie miMi
znc dzii 
we cz\\-artek o godz. 2O-ej w hotelu 
Iazo. 
wieckim. Sekretarz 
S. .. P. iw. .lak6b. k6łko amatonkle 
Lekcja dziś dnia Ił 
ierpnia br. o godz: 
19,30 w salce paraJJalnej. O lirzne i 
punktualne przybycie prosi ZarzlJd. 
Klub Sportow, "Zuch". Pogadanka 
dla I I II druiyny odbedzIe się dzis U, 
bm. o godz. 20 \V lok. "Złot). róg". 
Stow. Polak. IIlodzie!y Kat. Dl, 'lo. 
ruA-l1okre. Dziś we czwartek o godz. fi 
wiecz. na placu obok radjostacjl odbę. 
dzIe się trening piłki nożnt'j dla I. i U. 
drużyny. _ Kapitan. 
KatL Stow. 1Il0dJch POlok. Zbiórka 
w piQ.tek o godz. 8,30 w Ognisku 
Uo- 
dzieży męt!kiej celem wzi
cia udzialu 
w uroczystośclacb rocznicy "Cudu nad 
Wbł
". 


Uroczyst, obchód "Cudu nad Wislą" 
odbędzie .iQ w Tonmiu w piątek 15. 8. 
Komitet Ob}'watelski Obchodu "Cu- Po nab;>żeństwie wymarsz na 
du Wisły" wzywa raz jeszcze za oa- cwantarz wojskowy i złożenie wieńców 
szero posrednictWi!m społeczeństwo na grobach poległycb żołnierzy. 
stolicy Pomorza. do grt'mjalnt'go sta- Po południu o godL 17-tej odbtdzfe 
wiE'nia si
 na uroczystości oraz do sfę uroczysta akademja w Ognisku 
przystrojenia domów flagami narodo- Polskiej Młodzieży Katolicki'!J pny 
wE'mi I emblematami państw:Jwemł. szosie Chełmińskiej 16, na której słowo 
Program t
j uroczystości jE'st na- wstępna wygłosi ks. prałat .Klrstein. - 
stępuję.cy: \Vystęp ..Dzwonu" oraz pnemówienIe 
W piQ.tE'k o godz. 9-tej zbiórka towa- naczelnego redaktora "Słowa Pomor. 
rzystw, organizac)j, zwiQ.zków i ce- skiego" p. posła Sacby, deklamacje I 
cbów ze sztandarami na placu obok wspólny śpiew "B;>ie coś Polskt" złOŻO 
stąrostwa p:)\\ iatowego. sit na całość programu akademji. Spo- 
O godz. 9.30 wymar
z z orkiestro dziswać sit należy, że społeczeństwo 
na nabożeństwo do kościoła N. Panny toruńskie wE'tmie oador licznie udział 
Marji. O godz. lO-tE'j urocz)-ste nabo- w pochodzie, w naboi;eństwie i w aka- 
żeństwo. demji 


Rucb .
 W towarz,SlWach. 
RodtaJ Tow. PowsL I Wol. "Strat'". 
ZbiÓ'l'ka. w piątak 15 bm. o godz. 8,15 na 
	
			

/sp_1930_08_15_nr188013_0001.djvu

			..u.oWO POMORSKI.. - .ł.tu. 4aIa tl dupJa fili lo 

 k I - t --I-IIDzI'ZI
enie D
lilUine 
O U 15 a II przedmlo[!e lęplenla szaun1w 
Dr. med . Dzialowski Na madzł. At 5 i 6 ustawy o zarzlldzie poli'Cji 
z dnia 11 marca 1850 r. (Zbł6r Uataw str. 2e5) i M 
II' . , 143 i 144 udawy o ogólnym zarqdzi. kraju z dnia 30 
pawrocl . lipca 1883 r. (Zbi6r Uata... str. 195) łllcmie z 5 11 roz- 
porzlldzenla Rady Ministrów z dnia 21. I. 1924 r. w 
pr.edmioełe zmian w kwotach piemętnYCh. okrdlonych 
w pnepiaach karnych (Dz. Ustw. R. P. Nr. 9 poz. 89) Jan Mallkowski, 
.... k 14 oraz ! 20 ustawy z dnia 30. VI. 1900 r. w sprawie zwal- 
__ T O r U Ił. SlarJ n.ne - cunia chorób zakdnych (Dz, Ust. Rz. Niem. str. 306) 
9-12 3-5 zarzadzam za zgodll Magistratu w interesie zdrowia 
Telefon 553. d519 '. publicZDego na csłym obszarze miasta T01'unia oQ61ne 
tępiellie szczurów wedłulI następujllCego porzlldku. 
11. 
Wazyscy włdcłciele wzglednle zarzlldcy i dziertaw- 
cy dom6w na terenie miuta Torunia, zobowiązani all 
w awych realno'ciach wyłotyć trucłznę na azczury i to 
w dniu 15 sierpnia 1930 r. w miejscach najodpowie- 
dniejszych i w spoa6b podany im przez pp. aptekarzy 
wzgL drOQerzyat6w Przy zakupie trucizny. Trutki po- 
winny pozoatać na mieJscu w cilll!U conalmniej 3 dni. 
Padłe szczury nalety zakopał do głęboko'cI nie mniej- 
szej nit 3/4 metra. ZezwolenIe na nabycie trutki w apte. 
kach wz,lędnie drogeriach oraz kwity. które maili być 
okszaDe kontroluillcym u,zędnikom na dowód. te tru- 
ciznę wyłotono, wydaje się w Wydziale Zd,owia Ma
- 
atratu miasta Torunia Rynek Staromiejaki pokói 13 w 
godzinach urzędowych od 9 - 12 za zwrotem kosztów 
za lormular.ł: (10 gr.). 
52. 
Aby uniknllć otrucia zwierzlIt domowych. jak dro- 
biu, kot6w. psów etc. nalety wyłotenie trucizny poprze- 
dzić powiadomieniem wszystkich lokator6w danej real- 
ności. dajlIc im motDość zamknięcia swycb zwierzlIt na 
t en czas. 

 3. 
Do tępienia szczur6w naleły posługiwać się wyłącz- 
nie jednym rodzajem trutki i to ..Ratolem" lirmy ..Sa- 
nator" nabytei w aptekach lub tet w droge,jach do 
a;Jrzedaty trucizn uprawnionych, na podatawie zezwoleń. 
wydanych przez tut. Wydział Zdrowia (5 1). Wydawanie 
'Względnie nabywanie trucizny bez zezwolenia jest 
wzbronione i podlega karze. 
S 4. 
Przed przyatąpieniem do tępienia szczurów wszy- 
scy właściciele względnie zarzlldcy i dzierhwcy dom6w 
obowiązani Sil nieruchomości swe doprowadzić do n"le- 
tytej czystości, wywi
tć zawarłośł śmietników. usunąć 
wszelkie odpadki i 'mieci, zanieczyazczaillce poseajeit.p. 
ażeby azczury w okresie tępienia pozbawione były zu- 
p-lnie normalnego pożywienia. Gruntowne oczyszczenie 
dom6w. dziedzińc6w, zabudowań go.podarczych i t. p. 
powinno odbył się do dnia 22. sierpnia b. r. 
55. 
Nillieis.ze rozporzlldze:'\ie, które obowillzuie ,,'szvst- I 
kich wlaścicieli wz,1. zarzlldców i dzierlawc6w realno- 
ści tek prywatnych, jak peóatwowych i wojskowych, po- 
lotonych w obrębie miasta Torunia, jPst og61ne i nie 
będzie poprzedzone osobne mi. piśmiennem,i zawezwa- ,". 
niami. Terminy wyznaazone w 5 1 i.. muszą być punk- 
tualnIe I ści'le docbowanp. 
. S6. 
Nieza
tQ83wlIDie aię do pGwylszych przepisów pod. 
lella grzywnie do 30.- złotych. w miejsce której w razie 
niemotności 'cillgnięcia w.tępuje kara aresztu do trzecb 
dni. 
T o r U 1'1, dnia 7. aierpnia 1930 r. 
... Prezydent 
(-) Boll 
L. dz. VIII. A, 559'1 30 r. 


Pr zetarg olertowy. 
Wydział powiatowy w W"brzetnie ogła- 
. . I e ) ' 5zem pubUcLny przetarg na wykonanie 
5Zanl n 
prac brukarskich 
okołO 400 m 2 bruku I 6000 m 2 bruczku. 
Oferty w zapieczętowanych kopertach 
dpowiednnim napisem należy składać 
z o.tej podpisanym urzędzie do dnia 29. 
VDL br. godz. 10-t.eJ prze
 poł., o kt6- 
m to czasie nastlłPI otwarcie ofert. 
ry Kosztorysy ofertowe otrzymać mo!na za 
pl tli 2 - zł w ni!ej podpisanym urzędzie, 
o kt6ry:n moina równie! otrzymać bli!sze 
w . 
informaCJe. . 
Wydział Powiatowy zas
rzega sobie pra- 
swobodnego wyboru oferenta, podział 
":c pomiędzy kilku oferent6w lub nleu. 

zględnjenie ładnej oferty. 
Wllbnetno, dnia 13. sierpnia 1930 r. 
Wydział Powiatowy - Zarząd Dróg. 


,. 


Stare. ub;anle wygIlIda jak nowe 
po c:bemlc&Dem wyc:z,.azc:zeola 
w 'lrmi. 
..BARWAM wł. S. Kalamajski. 
TORU". Szeroka 21, k562 


J.dea wyru tłutym dr-ł- 10", kud. 
lIalae"'o 
....-ł.. "11. do 5 liczb 
... 1 .10_ L .. z. a. - biele -ł-wi 1 ało_ 


L 


SPRZEDAŻ 


Ro£ne 
regały 
.Iepowe, Btoł;y - b8e; 
ł okna wyMa.W0W8 _ 
Wiln..t aprw.ed&m tu*> 
- byle Z8l1IC. St. 211- 
l'IJaIri W-łnef.Do, 
hoIł!;owa 2. Ut 5.1oł 
M otocykl 
I JWYW(WUem w ł-r- 
dllO dobrym .ł.&Ille 


 _ moo zł. 

 m
 l. (gtM8 
Sprzedam 
'&I1io 
Ford 
tyP %1 lub 
 DA 
I!\ c GtrocYkl. Km.1LlIJd- 

M, 'l'oruóak& 10. 
(kM,1 
Sypialka 
d
 \.Ilonie do 
 
d
DI& SrewMa lU' 
 

 It%. Ci' i602 
Zł ' , PROSZEK' 
.,KOGUTEK 
. ". o.. .-o.
.....c- 
t:i US
.. ""U.DRenwSol' 
. . BOL GlOWY 
U5TRZEZllUtla. 

 
 pPOnId 
"lIIzello 
oba nal.. 
i, przy hpfti. .... 
C-ło..C l wyratnł. 
i
dać 0PJr8 In . 1 nlrclI 
Proazków z.,KOGUT- 
KIEM" a
c1deQo. 
IlIanydt od lat trzy. 
dtleatu. Zwracaj ci. 
Uwag. I odnucaJd. 
"POrczywl. pole- 
C...lluladoWIIlctwa 
tr PGcIobnem do n....- 
lo opakowa niu. 1111108 
- 


. 


. ł ' l Skład rze:tnlckl. 
w powia.toWeill ruchh_ 
wem mieście ze WZSlę- 
dów famiUJny<:h do 
1pUdaDJ&. Oferty do 
s.c.- PcIm. pod d m. 
Barki 
dr-ł-Da I łelama 

 po so t. ka£da 
or8& prom drewni&IIT 
DOŚnoiIci 50 t. do &pIM- 
d8oi& w Tanmiu. OC
r- 
ty do Słowa Pom. pod 
8' 1895. 
Kapelusze 
dAmatie ełepDCkio naj- 
modnJejne motna ku.. 
pł
 nJedrogo w firmio 
,.Leokadja" Toru
. Mo. 
.aa.a 
 W 134 


Spned_ ełefllllck, 
pow6zkę 
(p61kryt4 dwukoIan4) mało 
utywaM M dofodnycll ..a- 
rankach wpłaty. 
erla 
SaDltu, Sz_oka 17 er 675 
Gięte meble 
..,.,. kneeł& foteliki 

 fOtele biu_ 
rvwe taborety do pi&nlD 
stolikI, wIoeaIIdła stojl\- 
ce. fotel. bujające, 11'.... 
nit.ury 00 W'fbłeia p.'1leca 
po cenach fahryclllych 
Wytwórnia lPęt,yeb me- 
bli l RygleIak.i i Ska.. 
Tcruil. P. Mar.l1 11. T.:I. 
.... 511. Id fiOł 
Motocykl 
m&&o aaywa.ny baIJ'dir.o 
__ 
. OC8liy 
do IIdmini9trecji Słowa. 
Pom pod IC 1776 
Plac'Y. 
pod budow
 apnudA ra 
2500. Lubi.wski. fOl'lJń 
WIIdDa .. _ 'U2 


, 


,.".1.. 


LUSTRO 


to ozdoba anl..zk.nl. 
Pie:rwau specjalaa wyłw6r- 
Bia ram do luster. poleca 
na do,odn)'Ch warunkach 
wuelkieao rodzaju ramy 
jak: oneell, .,a., maholi, 
olllli1D" . dostaw" ukła 
lub bez ukła. k4982 
harlonol ..tallcznie! 


Byd80..Cz. Pomorska 34 
Pier"sza IlpeeJalIIa "1.'" 
ram do luter. 


Sprzedam maI4 
wlllt 
v.- pneśllc7.nej miej
- 
wości. Za.kop&De. -krJ't- 
ka. 6£. (d 631 
Kilka obei.emych 
lokali 


na. warsztaty lub na. 
małą, fabryc:z.ke z po. 
sadzka.mi betonowemi, 
instalacją elektryOZlU!r 
przy ul Warszawskiej 
00 wynajęcia. za.r8IZ 
1II.1'l'06t od go8podarza 
bez odstępnego. Zgło- 
szenia. do Apteki Ra. 
(1zieekiej w Toruniu. 
(d 641 


Str. 15 


..... 
 .................. :. 
...... j .
...............:.;... 
:::::. ..: :.:::: :
.
: :':":X';;". ..;: 
.... l'iiiW-'
 . .....,.........."':., 
.
, . ,
 ......::::;:::: 


..... 

. ... 


:-.:
; 
, 
 ."..- 
. rJo, .". .
...- 
....(łt. 
.".. . ,l . 
 
!!r '
. '. _ '-

:
; 
::
 
Czy - !1 '. 

"{' 
:: 1"łłłc
 . (,
. " 
:: 

 r .t. fUJ 
:. ... ł,. ; ! .: 
: .l.ł'lole 
 
.

 


 

 


... 


.. 


Samochód 


ł-osobowy Ol\\a.rty gwa- 
rantowanym stanie oka_ 
zyjnie sprzedam. Ko- 
penYka 
. k 
1 
Tanio 


nabyć IIl'Yżna łóżeczko 
dzieci
oe, sto1
k 

kła.dany. bujak. Btół 
,;,redni fla.::.z.ki. Koche- 
nowskiego 3, II p. pra- 
wo. ,g 1818 


Flit nicczy UJ'zellRe owady cybciej. 
tqdajcie żóltej blan.anki . narnę opaską, 
t.rystrzegajqc się nailadou:nictw. 



 


'1 


k.S58 


Przy uskutecznianiu zakup6w, pro. 
simy naszych Szan. Czytelnlk6w 
uwzględnit firmy - ogłaszające sit: 
. . . w "Słowie Pomorskiemu . . . 


SZKÓL KI PODZAMECKIE 
Francl.zka hr. Zamoy.kiego 
poczta Madej owic:e. województwo Lubelakłe. 
Poleca na sezon jesienny i wiosenny 
drzewka i krzewy owocowe 
__ drzewka I krzewy ozdobne. Igl.ste I IIleI.ste .... 
R6łe I kwl.ty zlmotrw.łe. Cebulki kwl.towe. 
Wielki zapas siew
k i sadzonek leśno-ogrodniczych. 
Cenniki wysył.my n. ż2łd.nle. k53J 


Drobne ogłoszenia. 
Srellnlc. .treny. mlll.ełr 1&0 IlPO.ZY' 
Wsaelkle _Ięk..e oglo..enia _'ród drobn7ch 100"0 drołeł. 


,. 



 


;'
 . 


,. 



 
Wszelkie formularze 
dl. 
komornik6w 
Mdowrcll 


". 


-ł 


Drukarnia 'orullska .: 
'onI. 


lo' 
". 


\', 


2 pokoJe 
umełlI. ewentJ. z J..u,:h_ 
noją lub na biuro w JJ1JIe- 
Acie do wyna.kcia. Adr. 
" Sł. Porn. pod d 701. 
Pokój 
umeblowaĄy do wyna- 
i
 azc-. Ch
łm!iIaka. 
nr. ł6. (g 1819 
Pokój 
umeblOWWlY wynajmę. 
Stacy Rynek 16. IV ptr. 
(g 1817 
Pokój 
umeblowany zaraz do 
W)-na.j. Wielkie Gabary 
nr. 11, podWórko. lewo. 
(g 1816 
Pokój 
umehlO\\ any ooda.m 
zdolnej ucunic:y wył- 
YyCh kies gimna.zj81. 
nych wzan1.iau udzie- 
lania lekcyj SLkolnych 
ucnnlcy klas nita7wienia. te_ 
gła.rska 28, 11. (g180';' 
Pok6J 
umebiQ\.\.-any od 15. do 
wynajęcia. Szewska 1. 
I. I. (g ljł9 
Pokój 
umeb1 z u1n\'aniem 
kuchni blisko' dworca 
mlejos1.. na I. pi
t.rze 
mtel. pani do wyD8ję- 
cia, ZgłnuJenia od ft..tej 
po pol. Adr. wsk&t.e 
Słowo Porn. pod g HOC>. 
Pokój 
umeblow8.ny wy:naj
. 

ak& 16. \gl831 
Pokój 
d,)bl1Zoe umebkJ\\18iIlY na 
dwie 
 z osohnem 
\Wjśctem i p
-w&ni(>m 
kuchni do W) naj
;a.. 
Franciszk&ńska l. II p. 
l e\\- o. '! lt030 


Pokój 
kuchnia, JUŻ}' ,>rzt'dpo_ 
kój do wyna.j
cia z. me. 
bla.mi Wił\ozowa 16, l p. 
(g lf.:..\Z 


PokóJ 
umeblowi\lIY z ut.rzr- 
m&lliem \\'}'najm4:. - 
Wielkie Glli"bary 23. l 
6& ID. 


_MIESZKANIA 



otna. 
 posbu- 
k uje od 1. Wl"7.e'Śnia 3_1 
pokojowegoo 
mieszkania 

ym,z :r.& rok. zgóry. 
OCeno pod z. 
 do 
biul'8. ogł7 
II pt.r. ofoeyna prawa. 
(I! 1>:'!1) 


, 


umeblow

k'
'}'najm,:. 1 prótny 

:
ebl. ,dla 
Suki9llllioza 5. 111 lewo. samotnej OBobY. 
 l 0<1:- 
Ig IS;?1 górna 34&. I ptr. ,d 643 
Po8=kuj4: 
stancji 


Nauczycielka 
domow,,- z j
z.> kil'm 
po\skdm i n1emieekim & 
pozwolenit'm na nau_ 
cZMIie poszukuje po!'-a- 
dy (Id l "'rześn'a dft 
dJzie<:i do 12 l.at. Gom. 
S7
wska. Brodnica.. ul. 
MOOSf(1'W/l Ił. pB'l.ter; Po. 
morze. 
 d ',!19 


Mieszkania 
2 i 3 pokl);o.we do W}"_ 
naj
i.&.. Ad.re8 ...,slo.aŻl' 
SbID ...... POd . l1.
.
		

/sp_1930_08_15_nr188014_0001.djvu

			.... 


II 
.,lILOWO PO.01t8
 - pl t lIDIa 11 lI1erpDla 111I I. 


I'4r. lISI! 



U". 16 


Do eprzed84Y W)To- 
))ów cu.k.l"oVlt)'ch DA ry!I.. 
ku miej:ik.im poszukuję 
faII'B& wymowną 
pani, 
lub 


Taili sezon 
ksillłek. Pro
pekt-kataIOQ 
....ysyła na illdanie Itupłat- 
nie Wydawnld"'o .,Pomoc 
Szkolna" Waj nera, Wa,ua- 
wa. Bielanska S 36. k 556 
Licytacja przymaaowL 
Dnia. It.i lipca o 100tej 
Spl-Z.>dajt' w PodgONu 
Pula....k:.>gO ;, prz..vntU90_ 
wew przt'Ulrgit'.I11 .. go_ 
tówk
: :J.l paczE\k 8lnt<ł'nik 
Qwy. (566 


J>()8ZukuJe Uo1"U 
urztdnika 
goepoda.rC:Zi!go D& 270.. 
JDN"gOwe gQipodantwo. 
M&rJa K&rasiewic.zowa, 
Lisewo. pow. Chełmno. 
(g urn 
Ucznia 
piek&i'sklego najchętnlcj 
ze wsi poez.ukuje Bt'ce_ 
dykt Kołpa.cld, Tor'\lń, 
Zegl.arsk& 2:>. (gI785 
Słuqce 
& \\-"ioo3ok,. pot.zv.ebna za.. 
raIt. Puk I<.IJIP& W. 
8egt). Toruń. \d 7a! 
Mlodsy 
pomocni( 
fryzjerski pocn.ebny u- 
raz. S'eIQ
 17. 
Cg 1812 
Bufetowa 
potnebn& araz. Zgłoss. 
Prosta 3>. Deczyńaki. 
(, 1811) 
Daai-el-ny pomoeI!ik 
fryzJerski 
poG'Sebny. BJaum&nn. 
Kokiu81Ad 5. (",1782 
Służ,ce 
do wszelkich prac do- 
mow)'ch pot.rzebna za_ 
raz. Ulawwska, Pod- 
górna l fl
 liSI 
słuŻłca 
mo2e 
ę zglm.it. Sz,ew. 
ska. 12, l. SzcE(ISDy, po- 
mi(ldzy 3 a 5. (g1777 


Stały doch6d 
do 1.000 
. mJeł mog" 
zdolni i energicmi pR- 
nowie (pa.nit') przy 
sprzedaiy pokupn
o 
artykulu na ,.aty. J:glo- 
szenia u..' 


- 


.. 


Dom 
I ptr. 
r6d. bEooz 
:-przedam. A.dre8 
Porn. pod 6 1802. 


500 zł. 


S'PRZ:E:i:> ' 
-<ó 



 


,." 
,PQSA' 



PostUK.1 


długu 
w 1:>1. 


d8m za wYI"Obit:nJ,e .Ma 
jej posady w Cbełmt.y 
.
gronoro. k",..lifik.acje 
biurowe i administra- 
cyjne. przyjm]e katdo 
zajęcie. Oferty do Slo 
wa POII!. pod 1734: 


fłlotocykl 
Samie.. ::;uppe!."port 
model 1929 za 
.1}O 
. 
Iprzedam Kopem ka 33. 
'k 550j 


Szofer 
rneeh8UJ:k z dobreroi 
'iwiadectwanli 
Jlk-u- 
je posa.dy; mieJsco"'oi,ć 
oboJ,r.na. Oferty do SIo_ 
wa Pom l pod I{ UiiO. 
Nlodv 
kowal 
i r.zofer postukujĄ po 
ead). Otea-ty proóldziel- 
rzeJ komunalnej i I. p. 
Dyrekcja: Toruń. te- 

Iarska nr. 25, II p.. te- 
lefon 
(,-;. ,d 610 


POKOJE MEBLOW) 


Motocykl 
z przyczepką 
"" dobrym S1anie c ka- 
r;yjnie do 
pnt'dan'a. 
\\ oł6 Zamkowa.; Cier_ 
pialko\
ski, \\arsztat). 
g I
i 


Ciechocinek 


_ila Porai pensioDlIt p. 
:2:urkawskiej rgzystuillCY od 
30 łar posiade pokoje wraz 
z calodziennym utrzymaDiem 
ceny bardzo prł\stępne 
kuchnia dietyczn.. dworek 
Ikanal 
 zo"'any g 1792 
Udzielam 


----- 


Flance 
tl'U91ta1ll.ek ł zl 100 sz,. 
IIB&\\-Y 3 zł P'>iec.a Wal
 
kowie*owa. Czerwona 
Droga 5. Toruń. ,jZ"I.hlJ 


Czeladnik 
iIllJtlanko _ ko\\ełski o- 
bezD8.r..y z ma&zynaml i 
prowadzeniem waf8Z"1a 
tu kowaImdego i 88- 
mąchodem po8zukuje 
po63dy. Oferty do Slo- 
wa Pom pod I{ 1791 


Pok6J 


Urzadzam 
zbiorowe 


utr
)mlUllem 
Kopem Ma 21 
(d 7H 
1-2 pokoje 
umebL do wynaj,cia dla 
peń, pan6w łub budziet 
nego malienstwI z ut} 
WilNem kuchnI Ja1t6b. 711 
II J829 


umebl. z 
v.""ynajlpę 
11. lewo. 


rzygotowanta -io gimnaz- 
um i spminarium. Przyjmę 
eszcze kilkoro dzieci do 
orr.pletu. Wiadomołć w Sł. 
om. pod d. 671. 


porady pl'awnej w 
pra- [ 
wach karn) ch. cy\\il R 
nych. miellzkanlowych. 
rozwodow)'ch alimenta- . 
CYJnych itd Wywiad w 
ketdym "ypadkIl lałat 
wiam reklamacje. wllzel. 
kie wniolkl. zaWil'raDla 
kontra któy,. Tlumacze- 
nla w obcych j
zrkach 
Adam!lkl. Biuro flł'a\Yne. 
Toml. ul S'Jk:ennicza 2 
prz\' Bynku Nowomlej. 
IIkim 


\\ ) najmf;: 
Mieszkanie 
2 pokoje z kuchnk\, 
stajnlarn.l nadfłjące &I(J 
dla hand:STra. Czyn
7. 
Z,3 3 lata Zll6ry IlIb 30ll() 
zl. potyczki. LuhiewRki. 
T.Jflu\ Wodl1& l{) (din 
2 pokoje 
.z kuchnią do W) naJęcia 
u goepodarz&. Mok'l'I'. 
ŚwiewpP1ki nr. 21. 
(fl 1790 
P'Osbuktljl! Z8l'IIIZ tnie- 
8zkania 
4-pokoJowego 
na. BydlO!lkiem przed- 
mi.eśd\l. Zapła<:ę ZMÓfY 
C7J"n,sz dz eri.awny za 
rok. OfarJy proezę skla- 
dać do S
a Pom, p<:Id 
g 1700. 
Mieszkanie 
Z-pokojuw z kuchni" 
wynaJ
. Wia.domoM: 
Słowo f-Vru. pod g 173\). 


. . . 
ZGOBY.'\' ' 
,- .,. 

 - ...-. 


Okazyjnie 
leplzll sypialnię. lalonik 
biurko, obrazy. gramofon. 
roai. brony. wal. siedzenie 
chorego, skrzynie blalZane 
rusztowanie sprzeda willa. 
ulica Lubicka 28 II 1356U 
Wyborowa biała 
kapusta 
2.50 zł centnar 
pomidory 
25 groszy funt. Ogrodnictwo 
Tarllowh 3. g 1735 


Unlew8Lniam 
zal{

ionv dO',Yód 6
:; 
mO!!Cl nr. ;;Ołl 19 
R . J)ylewHkl 
 
Zffubiano 12. b
. :o 
drodze z Ct'f/ieiJIl 
lotn iska 
bluzeczkI: 
Jedw&bn". U

 
znalazcę p
 Oli. 
do g
podyni KMf I. 
cer.!lkicgo ,pułku '
ł 
ozego. C, 


Młoda panienka poszukuje 
posady 
do dzieci z szyciem i haf. 
towaniem zaraz lub pótniej 
łaskawe rlłlolzehi
 proszi: 
Ikierować do adm. SI. Pom. 
pod II 1775 


,. 
L NAU KA? 


2 umeblowane 
pokoje do wynajęciL Mo- 
stowa 20 11. II 1805 
Pok6J 
umebloWany I balko- 
nem do wynajęcia. - 
Strumykowa 12 II 
. lri 1803 


PrzyspG6abiam do eg_ 
zamin6w I udl.ielam 
szybko i II:runtownie za 
5 zl«.ych miesięcznie 
lekcyj 
rancuskiego. angiel_ 
skiel{o. niemieckiel{u Illb 
11'., na fOl'tepiame 
Adamska. Sukiennicza 
nr. 2. 


Wychowanka 
gospodyni 
infeliecntna dla dwoJga 
niemowilIt zaraz pOlZuki- 
.wana. Adr... w SI. "om. 
t 1835 


Obiady 
Śniada.n;a i kolacje 
n&jsma.cz.nlcjsze; ceny 
naJd08tępniejs.ze tyLko 
w restauracji i winiR'l'- 
ni 


Pratarg pz:zymasoW'Y. 
Dnia 16. 8. :',I, r. o go>- 
dzinie H-lej przed pol 
licytować bf;:
ę w Toru_ 
n'u u spedytora p. ::.a.- 
decJdeeo ul. M'ckiewi. 
a/'AI. 8 najwięcej dające- 
mil _ natychmioa.sto
'ą Uczenlc y 
-.pkłI\ gotoW.Iu\: l mo- 
tooc1'kl HUHorazna z , Ul 0\\ ilJ.
j po 
pI"Z)c:upką. Aducki
. niemif'rku 
... jaz. komormk sątiOwy. Petel"!-ilge. ul 
tk f/':! sita. 13. 


Pok6J 
umeblo\\oan)'. 
"W8 
r
'. i, II. !, JIIIJI 
--;--- 


KRADZ1Et E 


..Zacisze" '\ 
TorUl'!, ul Chełmińl'J... 
M. 22. Cd 68t I Skradziony mi 
Pralnia paszPO
rolt'" 
FkonOm a pra:yjmujo wYlltawion,
rzd'tk' tai' 
ł>ieli
nę 
o pT8Jllia i Drohiczyńlkl e "! Id 
Iłr:l
w.....la. Prosta 31 I!niewatniam Wdo 1,00 
łB JS::h Zdterlkl · 


pOSADY W
LN£ l 


Panienka 
"tora ukor,cz)'la 6 kl. 
lakol) w, rlrisluweJ, (1<1- 
6zllkuJe pOMlIy iJony, 
\\ 7sl
nie naucz)'ci
lki 
domowej. najchp,tnreJ 
na ",leś Laskawe orpr. 
I.y d-n Ślov.a Pom. pocJ 
dM 


I'ONukuję 
stancji 
przy intel"gentnej TO- 
drAni!! dla dwóCb 'JlJI- 
I)6oZjfłSt.ó\\. J:gLoeze.ni a 
do 
Iowa Porn. pod 


polsku ł 
po&zJlklJje 
f'ht'lmil'_ 
d &I,) 


d 71)0. 


.' 


.