Sanktuarium Maryjne w Oborach

- 


JallRfJlilfl-i IllIt 
Cff[{lftIJi llP 
Ot-ei9-w- 
ll£Li.lO-l"- 
UJ- O/
-/f-{leJL 



 Sl: ,u:::r1ffl
 
;v"
 -............O
 

.....
 ..

 


 .._ .... ....l. 
 łQ 
{4; .- *. 

 

 
. .. 
 


** 


. '. 


-
 


o B O R Y 1983 


'f 
-zyt.
>>>
(]Jar proJ. 9rfiros[awa 'l(rajewsfjen o 

in, w aniu 20 /{.wietnia 2007
>>>
MIROSŁAW KRAJEWSKI 


Sanktuarium Maryjne 
w Oborach 


ZARYS DZIEJOW, ARCHITEKTURY I KULTU 


MieJsko.Powiatowa Biblioteka Publiczna 
1IIIIIIIIIiiillj I1111111 
10013061 


OBORY 1983
>>>
"Szczególnq zaslugq Kościola jest, 
że nigdy nie oputcil Narodu polskiego 
i nie prze stal działać nawet 
w najtrudniejszych sytuacjach". 


Kardynal St. Wyszyński 
Prymas Polski 


R. C-ł- 


I. "I
 Zł
''''
 A
>>>
ZARYS . DZIEJOW KLASZTORU 


W historycznej, piastowskiej dzielnicy Polski, na pra- 
wym brzegu Wisły, otoczonej od wschodu Skrwą, a od 
północy Brynicą, Pisą i Drwęcą, nazwanej od stolicy Księ- 
stwa - Dobrzynia n. Wisłą Ziemią Dobrzyńską, w samym 
sercu le.lY niewielka wieś Obory. Położona między Rypi- 
nem i Lipnem, obecnie należy do województwa włocław- 
skiego. Niegdyś wieś należała do parafii Chojno, a po jej 
upadku do parafii Róże. Od 1971 roku stanowi oddzielną 
parafię należącą do dekanatu Dobrzyń n. Drwęcą, w rejo- 
nie rypińskim, dicce.lji płockiej. 
Ziemia Dobrzyńska należąca do Pojezierza Dobrzyń- 
skiego znamionuje w liczne jeziora, wzniesienia, doliny 
i drumliny geologiczne. Niezwykle malowniczy i urozmai- 
cony krajobraz najszczególniej daje się zauważyć w oko- 
licach Chojna, Chrostkowa, Głęboczka, Ruduska, Zbójna 
i Obór, nazwanych przez ks. M. Smoleńskiego "Szwajcarią 
dobrzyńską". Tutaj bowiem z początkiem XVII w. właś- 
ciciele okolicy Łukasz Rudzowski i jego żona Anna z Ga- 
lemskich we wsi Obory, na szczycie wzniesienia zwanego 
Grodziskiem, na wzór palestyńskiej Góry Karmel, wybu- 
dowali drewniany kościółek i zabudowania klasztoru. Do 
nich to w 1605 roku sprowadzili karmelitów z konwentu 
bydgoskiego. Nie zachował się niestety akt erekcyjny, ale 
odpis jego znajdował się w archiwum klasztoru do wybu- 
chu II wojny światowej. Opublikował go w swojej książce 
ks. M. Smoleński. Fundację Rudzowskich w 1608 r. po- 
twierdził papież Paweł V. 
W 1612 r. pożar zniszczył pierwotną budowlę. Na pod- 
stawie nowej umowy, spadkobierczyni fundatora Anny 
Rudzowskiej z karmelitami, w latach 1617-1618 u podnóża 
Grodziska wzniesiono również drewniany kościółek, który 

tał się zaczątkiem wieloletniej rozbudowy okazałego, mu- 
rowanego kompleksu kościoła i klasztoru. W 1649 roku 
po wybudowaniu murowanej nawy (1642), poświęcono koś- 
ciół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi 
Panny. Po rozebraniu drewnianego prezbiterium, w 1694 


3
>>>
roku dobudowano murowane. W 1740 r. z fundacji J. Dzit'- 
wanowskiego od strony południowej wybudowano kaplicę 
Opatrzności Bożej. W 1747 r. wystawiono przy północnej 
ścianie prezbiterium kwadratową zakrystię z oratorium 
Budowę kościoła ukoronowała wzniesiona w latacp 
1748-1749 czworoboczna, 45-metrowa wieża zwieńczona 
baniastym hełmem i ośmioboczną latarnią. 
Hojne uposażenie karmelitów oborskich przez pierw- 
szych fundatorów umożliwiło w następnych dziesięciole- 
ciach budow
 klasztoru. Początkowo był to niewielki bu- 
dynek drewniany, który spłonął w 1636 r. W latach 1647 
i 1718 został on częściowo odbudowany w cegle. Obecny 
kształt przybrał w latach 1741-1753, wraz z wieżą na 
skrzydle zachodnim zbudowaną w 1749 r. Po częściowym 
pożarze w 1821 r., został odbudowany cztery lata później. 
Barokowy zespół kościoła i klasztoru jest zbliżony do 
kwadratu z wewnętrznym wirydarzem, otoczony jest od 
południa murem z także barokową bramą zbudowaną w 
1756 r. Na miejscu pierwotnej fundacji tzw. Kalwarii znaj- 
duje się kaplica p. w. Św. Krzyża o cechach barokowych, 
eklektyczna kaplica grobowa Borzewskich, katakumby 
oraz groby karmelitów i kolatorów klaszbru. Od strony 
południowej do Kalwarii dotyka nowy, przepięknie urzą- 
dzony cmentarz dla potrzeb powstałej w 1971 r. parafii. 
Konwent oborski służący zawsze Kościołowi i Ojczyź- 
nie przechodził różne koleje losu. Wśród nich były wyda- 
rzenia smutne i tragiczne. Klęski, które nawiedzały Zie- 
mię Dobrzyńską: kilkakrotne epidemie, posuchy, a przede 
wszystkim najazdy szwedzkie, niszczyły klasztor. W latach 
,.potopu" Szwedzi kilkakrotnie napadali na Obory, rabo- 
wali, mordowali zakonników i palili klasztor. W pohw:e 
XVIII w. nastąpił okres korzystniejszy dla konwentu obor- 
!ikiego, uwieńczony budową klasztoru i rozbudową koś- 
cioła. Po II rozbiorze Polski Obory znalazły się w zab:- 
rze pruskim. Lata narodowej niewoli spowodowały po- 
nowny upadek konwentu, najpierw w czasach wojen na- 
poleońskich, a potem po klęsce Powstania Styczniowego. 


4
>>>
Jakkolwiek dwudziestoletnia praca w Oborach przeora 
o. P. Ochlewskiego wydźwignęła klasztor z ruiny, to wy- 
padki polityczne II połowy XIX w. spowodowały regres 
w życiu konwentu. Za czynne przygotowanie i poparc:e 
insurekcji styczniowej 1863/64 klasztor oborski ukazem 
carskim z 8 listopada 1864 r. zamieniono na tzw. klasztor 
etatowy - miejsce internowania kilkudziesięciu ojców i 
kleryków ze skasowanych domów zakonnych oraz księży 
diecezjalnych. Wśród tej grupy był m. in. ks. M. Smoleń- 
ski - proboszcz z Dulska, gorący patriota, autor cennych 
prac o historii kościołów w Ziemi Dobrzyńskiej w tym 
także o Karmelu Oborskim. Głośnym wydarzeniom zwią- 
zanym z kolejnym zrywem niepodległościowym Polaków 
w klasztorze oborskim poświęciła jedną z nowel M. Ko- 
nopnicka. Klasztor pozbawiony majątku a także, podobnie 
jak całe duchowieństwo, kontaktów ze Stolicą Apostolską 
utrzymywał się z pomocy okolicznej ludności. W tym 
okresie Karmelici w Oborach prowadzili szkołę elementar- 
ną, a także przyjmowali młodzież do nowicjatu. W 19041'. 
dzięki skutecznym zabiegom ówczesnego przeora o. D. 
Mierzwickiego wstrzymano wykonanie kolejnego ukazu 
nakazującego kasatę klasztoru oborskiego. Toczące się 
także w tym rejon:e działania wojenne I wojny światowej, 
spowodowały dalszy upadek konwentu. U progu niepod- 
ległości w 1917 r. do Obór przybył z konwentu krakow- 
skiego nowy przeor o. T. Wojtala. Dzięki niezwykłej ini- 
cjatywie i gospodarności a także pomocy z generalatu 
wydźwignął konwent z upadku. 
Wybuch II wojny światowej zadał klasztorowi najdo- 
tkliwsze straty. Okupanci zamordowali 2 ojców i l brata 
zakonnego, innych osadzili w więzieniach i obozach. 
W okresie od 30 października 1939 r. do 22 lutego 1940 r. 
w klasztorze oborskim niemieckie władze okupacyjne 
urządziły obóz przejściowy dla duchowieństwa dekanatu 
rypińskiego i części diecezji chełmińskiej. Warunki pobytu 
ponad 50-osobowej grupy duchownych w tym obozie były 
wręcz tragiczne. Ci, którzy przeżyli, skazani zostali na po- 
byt w obozach koncentracyjnych, gdzie wielu poniosło 


5
>>>
śmierć. 00. Antoni Szymon Buszta i Paweł Brunon Ma- 
kowski zginęli w Dachau, br. Jan Gerard Kowalski zmarł 
w Oświęcimiu. Klasztor oborski był systematycznie gra- 
biony przez okupantów. Dz:ęki cgromnej zapobiegliwości 
br. A. Misińca uratowano najcenniejsze aparaty kościelne: 
zabytkową monstrancję cenIle kielichy, s7aty liturgiczne. 
Najcenniejszy przedmiot, fiburG M. B. BJlesnej złożono 
w drewnianej skrzyni i pnechowano w pobliskim Stalmie- 
rzu. Uratowano także część cenncj biblioteki klasztornej. 
Po likwidacji obozu przejściowego klasztor oborski zamie- 
niono na szpital dla chorych na gruźI:cę, co spowodowało 
dalsze zniszczenia i dewastację. W lutym 1945 r. powrócilii 
do swojego domu karmelici i przystąpili do odbudowy ma- 
terialnej i duchowej konwentu. Zapobiegliwość i troska 
00. Karmelitów o utrzymanie kościoła i klasztoru przez 
ostatnie dziesięciolecia w szczególny sposób owocuje w 
ostatnich kilkunastu latach. 


ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA I KLASZTORU 


W skład barokowego, murow
mego z cegły kościoła 
wchodzą: dwuprzęsłowe, prostJkątne prezbiterium, zbli.1:o- 
na do kwadratu zakrystia z leżą na piętrze, trójprzęshwa. 
szersza i wyższa nawa oraz kwadratowa kaplica Op2.trz- 
Ilości Bożej. W prezb;terium - sklepienie kolebkowc z lu- 
netami, w nawie pozorne o łuku odcinkowym, w kaplicy 
i zakrystii - krzyzowe. W nawie znajduje się chór mu- 
zyczny, wklęsło-wypukły, wsparty na filarach, pomiędzy 
którymi znajdują się arkady. Dachy nawy, prezbiterium 
i kaplicy - siodłowe, kryte ('
chówką. Dach kaplicy - 
namiotowy, pokryty blachą. 
Wewnątrz kościoła zwracają uwagę niezwykle cenne za- 
bytki sztuki sakralnej i kultu, a wśród nich przede wszyst- 
kim rzeźba Matki Boskiej Bolesnej - Pieta Oborska umie- 
szczona w ołtarzu głównym, barokowym z 1696 roku. Pod 
niszą ołtarza znajdują się wota: m. in. rokokowe z 1767 r. 
z trybowanym przedstawieniem Piety i postaciami funda- 
torów, inlle także rokokowe z 1769 r. z trybowaną posta- 


6
>>>
cią Piety. Pod tabernakulum antependium rokokowe z oko- 
ło 1750 r. z blachy srebrnej, ażurowej, z przedstawieniem 
Piety pośrodku. Ponadto w kościele m. in. 6 innych ołta- 
rzy z XVII i XVIII w.. barokowa ambona, rokokowy pro- 
spekt organowy, 4 barokowe konfesjonały z 3 ĆW. XVIII w., 
feretrony i obrazy XVIII-wieczne, barokowe rzeźby a tak- 
że płyty nagrobne i tablice inskrypcyjne kolatorów koś- 
cioła. Z aparatów kościelnych na szczególną uwagę zasłu- 
gują: dwie mon
trancje z XVII i XVIII w., XVIII-wieczne 
puszki i kielichy; krzyż ołtarzowy z połowy XVIII wieku 
z przedstawieniem Piety na rewersie, srebrne, trybowane 
gotyckie i rokokowe lichtarze, kilkanaśc:e ornatów prze- 
ważnie z XVII i XVIII w., XVIII-wieczne dalmatyki 
z tkaniny chińskiej i inne. 
W klasztorze także cenne zabytki: w kaplicy - roko- 
kowy ołtarzyk z 4. ćw. XVIII W., w refektarzu - rokokowy 
pulpit z płaskorzeźbą, barokowy krucyfiks z XVIIIw. 
w stiukowej wnęce, obraz Matki Boskiej Oborskiej oraz 
historyczne portrety, obrazy i rzeźby, w tym płaskorzeźba 
Pieta z przełomu XVII/XVIII w. w innych pomieszcze- 
niach klasztoru. 
Na miejscu pierwotnego kościoła, zwanego niegdyś Gro- 
dziskiem poza kaplicą p. w. Sw. Krzyża z 1686 r., istniała 
przybudowana do niej drewniana kaplica z obrazami Męki 
Pańskiej. Od 1747 r. odprawiano tam nabożeństwo Drogi 
Krzyżowej, stąd wzniesienie to nazwano Kalwarią. Ka- 
mienne schody, prowadzące na szczyt wzniesienia, ułożono 
w 1846 roku. 


DZIEJE PIETY OBORSKIEJ 


W sanktuarium oborskim od momentu jego fundacji w 
szczególny sposób czczona jest fiJ!ura Matki Boskiej Boles- 
nej zwana Pietą Oborską. "Starożytna figura Matki Bożej 
Bolesnej - jak nazywa ją ks. W. Załuski - ma swój his- 
toryczny rodowód, jest przedmiotem wielowiekowego, 
wciąż rosnącego kultu, a także cennym zabytkiem sztuki 
gotyckiej. Figurę M. B. Bolesnej przywieźli karmelici
>>>
z Bydgoszczy VJ 1605 r. jako cudowną rzeźbę nazywaną 
obrazem "Depositionis de Cruce". W 1612 r. przetrwała 
pożar, który doszczętnie zniszczył pierwotny kościół w 
Oborach. W 1696 r. Pietę Oborską umieszczono w specjal- 
nie dla niej zbudowanym ołtarzu głównym w niszy wyło- 
żonej srebrną blachą z trybowaną dekoracją roślinną. 
W 1756 r. dla figury wykonano srebrne pozłacan
 korony. 
a w 1756 r. rokokową srebrną sukienkę wykonaną przez 
toruńskiego złotnika J. Letyńskiego. W głównym ołtarzu 
pozostała figura M. B. Oborskiej do wybuchu II wojny 
światowej, kiedy to musiała być ukryta przed profanacją 
i zniszczeniem ze strony okupanta. Z narażeniem życia 
przechowywał ją gospodarz Fabiański w Stalmierzu. W 
lutym 1945 r. figurę Piety Oborskiej przeniesiono w wielo- 
tysięcznej procesji do świątyni w Oborach i ponownie 
umieszczono w głównym ołtarzu. Przeprowadzona w tym 
czasie dość nieudana konserwacja, wyrządziła zabytkowi 
wiele szkód. W 1971 r. statuę przewieziono do Krakowa 
i tu naukowo zbadano oraz poddano powtoJrnej, fachowej 
konserwacji. Konserwacja dokonana z ogromnym pietyz- 
mem przez K. Borkowską-Niemojewską przywróciła rzeź- 
bie pierwotną postać poprzez usunięcie przemalowań, uzu- 
pełnienie braków : pokrycie całości nową polichromią. 
Analiza konserwatorsko-historyczna dokonana przez prof 
T. Chrzanowskiego, potwierdziła wcześniejsze badania, iż 
figura została wykonana z drewna lipowego w początkach 
XV, a być może w końcu XIV w. i pochodzi z lokalnego 
środowiska rzeźbiarskiego Polski północnej. Przypuszcza 
się, że mogła ona powstać w samym klasztorze bydgos- 
kim. Figura ma zaledwie 64 cm wysokości i jest silnie 
wydrążona. Przedstawia Matkę Boską o bolesnym wyrazie 
twarzy, pochyloną nad ciałem Syna złożonym na jej kola- 
nach. Prawą ręką pOdtrzymuje Jego głowę, lewą nato- 
miast obie Jego ręce. Postacie są dosyć nieproporcjonalne. 
Szczegółowa analiza układu ciała obydwu postaci, układ 
rąk i nóg, a przede wszystkim wyraz twarzy Matki Boskiej, 
pozwoliła T. Chrzanowskiemu na stwierdzenie, że Pieta 
Oborska jest przykładem gotyckiej rzeźby, stojącej na po- 


8
>>>
graniczu dwóch stylów: ..Piety corpusculum" oraz "Piety 
bolesnej". Matka Boska Oborska ma twarz raczej smutną, 
a nie naznaczoną cierpieniem. 


DZIEJE KULTU 
FIGURY MATKI BOSKIEJ BOLESNEJ W OBORACH 


Łaski doznane za przyczyną M. B. Bolesnej w Bydgosz- 
czy, a potem w Oborach, ożywiały kult Matki Boskiej 
Oborskiej przez całe stulecia. Według jednego z najstar- 
szych źródeł rękopiśmiennych (dziś istniejącym tylko czę- 
ściowo) "Informacji o cudownym obrazie Najświętszej 
Matki Boskiej w Oborach" z 1761 r. tylko w latach 1627 
do 1761 zanotowano 78 nadzwyczajnych łask i cudów. Na- 
silenie kultu M. B. Oborskiej przypadło w pierwszym €la- 
pie na II połowę XVII wieku. Jest to okres budzącej się 
w kraju religijnosci po klęskach wojen szwedzkich, a na- 
stępnie wdzięcznosci za uratcwanie Jasnogórskiej świątyni. 
Z podziękowaniami przybyli m. in. mieszkańcy Nieszawy 
i złożyli w Oborach srebrną tablicę. ,.Inwentarz konwen- 
tu..." z 1681 r. wymienia 19 różnych tabliczek, a także in- 
nych wotów: serc, korali, krzyżyków i bituterii. Pierwsze 
wota zużyto prawdopodobnie na wykonanie srebrnej obu- 
dowy w niszy głównego ołtarza, przeznaczonej dla figury 
Piety Oborskiej. Na ten cel wykorzystano z pewnością 
legaty pieniężne: A. Ligowskiego, chorążego malborskiego, 
S. Czapskiego, A. Swieżawskiej, J. Rętwińskiego, fundato- 
ra klasztoru karmelitów w pobliskim Trutowie i J. L Gliń- 
skiego, kanonika chojeńskiego. Z końca XVII w. pocho- 
dzi także płaskorzeżba przedstawiająca figurę M. B. Bo- 
lesnej. 
Wydarzenia polityczne pierwszych dziesięcioleci XVIII 
wieku rozwinęły kult M. B. Oborskiej. Kazania z tego 
okresu przeznaczone na uroczystości M. B. Bolesnej, po- 
przedzane panegirykami na cześć czcicieli Piety Oborskiej, 
miały na celu rozpowszechnienie tego kultu. Z tego okresu 
czasu pochodzą zapisy ulotne wydawane w Toruniu doty- 
czące kultu figury oborskiej. Tytułem prz;rkładu należy 


II
>>>
wymienić druki W. Gostomskiego, A. Sąpołowskiego oraz 
karmelity z Obór imieniem Confinusa a. S. Juliano. 
Dowodem rozwoju kultu M. B. Bolesnej w Oborach jest 
z pewnoścą fundacja przez J. Dziewanowskiego kaplicy 
Opatrzności Bożej oraz jej wyposażenie. Fundator kaplicy 
jest także autorem naj starszej pieśni .,Matko Bolesna, sły- 
nąca cudami". Z jej treści należy wnioskować, że kult 
Piety Oborskiej był w tym czas'e mocno zakorzeniony w 
całej Ziemi DObrzyńskiej. Fakt ten z pewnością pozwolił 
w 1747 r. przeorowi karmelitów oborskich o. Anastazemu 
na podjęcie prób ukoronowania figury M. B. Bolesnej. 
Energiczny przeor przygotował kościół i klasztor do tego 
wydarzenia: odnowiono i rozbudowano główny ołtarz, 
sprawiono barokowe boczne ołtarze, ambonę. ławy, stalle 
i konfesjonąły. Dla figury ufundowano srebrną sukienkę 
a także przygotowano korony. Główny ołtarz otrzymał 
srebrne antependium z wyobrażeniem Piety. wykonano 
także kopię figury (dziś umieszczoną w bramie wejścio- 
wej). W tym samym roku na prośbę przeora oficjał płocki 
ks. Rokitnicki wezwał wszystkich duchownych i wiernych 
do Obór w celu składania zeznań przed komisją a doty- 
czących otrzymanych łask. Pamiątką przygotowań do ko- 
ronacji było spisanie, prawdopodobnie przez pisarza Ziemi 
Dobrzyńskiej, później karmelity J. Murzynowskiego, wspo- 
mnianych wyżej "Informacji". Z niewiadomych bliżej 
przyczyn nie doszło w XVIII w. do koronacji figury M. B. 
Oborskiej. Być może, iż jedną z przyczyn było bliskie po- 
łożenie klasztoru Bernardynów w Skępem i przygotowy- 
wana w jednym czasie koronacja M. B. Skępskiej. 
Upadek Rzeczypospolitej i włączenie Obór po II rozbio- 
rze Polski do zaboru pruskiego spowodowało regres w życiu 
konwentu oborskiego. Wojny napoleońskie, pożar klasz- 
toru w 1821 r., a także napływ w te strony Niemców pro- 
testantów spowodowały osłabienie kultu M. B. Oborskiej. 
Mimo to, głęboko zakorzeniony w świadomości ludu Ziemi 
Dobrzyńskiej, stał się powodem wyznaczenia w 1826 roku 
sanktuarium w Oborach miejscem uzyskania Odpustu Ju- 
bileuszowego. 


10
>>>
Wypadki polityczne II połowy XIX w. ożywiły na nowo 
kult Piety Oborskiej. Jak notuje A. Malicki ..kościół roz- 
brzmiewający dzień cały modłami. stał się ogniskiem kultu 
Maryi, promieniujący na cały kraj (u.) Pod opiekę Obor- 
skiej Matki chronili się na wieczny spoczynek ci, którzy 
za życia darzyli Ją specjalną czcią". Z tego okresu czasu 
pochodzą m. in. pisane dowody czci oddawanej figurze 
Piety Oborskiej. Wspomniany ks. M. Smoleński do swojej 
cennej monografii kościołów w Ziemi DObrzyńskiej dołą- 
czył ułożoną przez siebie pieśń "Bolesna Matko, łaskami 
wsławiona". Pieta zyskiwała szeroką sławę. Zesłaniec 
styczniowy do Permu, prawdopodobnie karmelita, w 1865 
roku w rękopiśmiennym zbiorze modlitw i pieśni zawarł 
p'eśń "O Najświętszej Marii Pannie Bolesnej w Oborach 
cudami słynącej". Z końca XIX w. pochodzi także inna 
pieśń "Bolesna Matko ma, Królowo nieba" ogłoszona wraz 
z innymi- w pracy ks. W. Załuskiego w 1906 r. 
W ostatnich latach minionego wieku o. W. Kruszewski 
odpowiadając na kwestionariusz biskupa płockiego, po- 
twierdził nieco dzienną cześć oddawaną przez lud Ziemi 
DObrzyńskiej M. B. Oborskiej. Podobnie ks. W. Załuski 
w swoich pracach specjalnie uczcił trzechsetną rocznicę 
założenia Karmelu Oborskiego i sprowadzenia do niego 
figury M. B. Bolesnej. Natomiast ks. J. O. w 1927 r. opra- 
cował zbiór modlitw, nowenn i pieśni poświęconych w ca- 
łości M. B. Oborskiej. . 
Zainteresowanie kultem Piety Oborskiej znajdowało 
swój wyraz w słowie drukowanym przez cały okres mię- 
dzywojenny, a także po zakończeniu II wojny światowej. 
W szczególny sposób odżyło ono w latach siedemdziesią- 
tych, a także w ostatnim czasie. Dowodem tego są przy- 
toczone w wyborze prace i artykuły. 
Przykładem szczególnego znaczenia kościoła 00. Kar- 
melitów w Oborach i kultu Matki Boskiej Bolesnej jest 
błogosławieństwo papieża Jana Pawła II uzyskane za po- 
średnictwem gorliwego propagatora Jej kultu, magistra 
nowicjatu o. J. M. Wojnarowskiego: "Pielgrzymom do 
Matki Boskiej w Oborach z serca błogosławię - Jan 


11
>>>
Paweł pp. II. 3 maja 1982". Pielgrzymka o. Michała do 
Rzymu stała się także okazją do ogbszenia na łamach 
dwumiesięcznika maltańskiej prowincji karmelitów "II - 
Karmelu" informacji o błogosławieństwie papieża oraz ar- 
tykułu pióra o. lVI. Wojnarowskiego. 
Dowodem czci oddawanej przez wieki M. B. Oborskiej 
są pielgrzymki do tego miejsca. Szczególny zasięg przy- 
bierały one w XVIII w., kiedy to - jak pisze M. Smoleń- 
ski - ciągnęły kompanie wiernych, wśród których widać 
było "bure kurtki Kurpiów od Ostrołęki, długie bez ręka- 
wów sukmany Kujawian i siwe kapoty Mazurów zza Płoc- 
ka, wielu z Ziemi Chełmińskiej, Michałowskiej i dalekiej 
Warmii". Po 1864 r. rząd carski zakazał pielgrzymek do 
Obór. Mimo to ludno
ć z róźnych stron zaboru rosyjsk:e- 
go gromadziła się tutaj szczególnie w uroczystości odpus- 
towe. Pielgrzymki do Obór znalazły wyraz w wielu opra- 
cowaniach dotyczących tego sanktuarium. Jedną z nich 
opisał ks. R. Filichowski. Podobnie uczynił w swojej pra- 
cy z 1906 r. ks. W. Załuski z Gójska. Kościół 00. Karme- 
litów w Oborach przez lata odw;edzany był nie tylko prztz 
wiernych. Cześć M. B. Bolesnej oddawali kapłani i bis- 
kupi: w 1649 l'. W czasie konsekracji kościoła - sufragan 
płocki bp Tolibowski, w 1753 r. - bp płocki J. E. Szembek, 
w 1864 i 1866 r. - bp płocki W. Popiel. w 1902 r. - bp 
płocki J. Szembek. Ostatnie lata obfitują w podobne piel- 
grzymki. 


KORONACJA FIGURY M. B. BOLESNEJ 
W OBORACH 18.VII.1976 R. 


Rozwój kultu M. B. Oborskiej przypominał karmelitom 
oborskim o potrzebie wszczęcia zabiegów o ukoronowanie 
Piety Oborskiej. Staraniem biskupa ordynariusza płockie- 
go ks. dra B. Sikorskiego oraz godnych stróżów oborskiego 
sanktuarium wniesiono do Stolicy Apostolskiej stosowną 
prośbę. Pod okiem o. J. M. Wojnarowskiego przygotowano 
w 1972 r. specjalny dokument "Res gestae et cultus toreu- 
matis Beatae Mariae Virginis Dolorosae in Oborensis..." 


12
>>>
Karmelici oborscy pod kierunkiem przeora i proboszcza 
o. St. lVI. Wojnarowskiego rozpoczęli kilkuletnie przygo- 
towania duchowe i materialne do tego niecodziennego wy- 
darzenia. 8 października 1974 r. w odpowiedzi na wniosek 
bi
kupa płockiego, poparty przez Prymasa Polski, nadszedł 
z Rzymu reskrypt Swiętej Kongregacji ds. Kultu Bożego 
zezwalający na nałożenie koron papieskich figurze lVI. B. 
Bclesnej w Oborach. Centralna uroczystość odbyła się 
w roku peregrynacji Obrazu lVI. B. Częstochowskiej w 
diecezji płockiej, w święto lVI. B. Szkaplerznej, w niedzielę 
18 lipca 1976 r. Uroczystość koronacji, która ściągnęła do 
Obór ponad 40 tys. wiernych, zaszczycona została obec- 
nością śp. Prymasa Polski Kardynała Stefana Wyszyń- 
skiego oraz biskupa płockiego, wielu biskupów i licznie 
zgromadzonych przedstaw:cieli stanu duchownego, świec- 
kiego i zakonnego. Szczególne miejsce zajęli wicegenerał 
Karmelitów o. S. Possanzini oraz prowincjał Karmelitów 
z Krakowa o. Ł. W. Semik. 
Przed aktem koronacji przeor konwentu oborskiego 
i proboszcz parafii o. St. lVIateusz Wojnarowski złożył 
uroczyste ślubowanie, w którym zapewnił, iż dołoży "wszel- 
kich starań. aby lVIatka Najświętsza, która wybrała sobie 
tę Statuę (.n) była znana, czczona i kochana nie tylko w 
Oborach i w Diecezji, ale w całej Ojczyźnie naszej.u". 
Aktu koronacji Piety Oborskiej, przez odmówienie spe- 
cjalnej modlitwy koronacyjnej i nałożenie koron papies- 
kich, dokonał Prymas Polski Stefan Wyszyński przy 
współudziale biskupów płockich. W czasie pontyfikalnej 
lVIszy św. homilię wygłosił Prymas Polski. "oto ustał 
smutek - mówił na niezapomnianej uroczystości korona- 
cji Prymas Tysiąclecia - przeszły burze dziejowe, a 
świątynia, która nieraz płonęła, stoi odbudowana wy- 
trwale i cierpliwie przez zasłużonych stróżów Sanktu- 
arium, Ojców Karmelitów. Wszystkie męki minęły, a w 
Sanktuarium Oborzańskim trwa nadal spokojnie lVIaryja 
i przypomina Ludowi Bożemu polecenie lVIaryi: "Cokol- 
wiek wam Syn mój każe, czyńcie". 


13
>>>
Przygotowania do koronacji znalazły wyraz m. in. w 
-.Zarządzeniu w sprawie koronacji Piety w Oborach" 
i specjalnym li
cie pasterskim na koronację Pipty Obor- 
skiej pt.: ,.Niewiasta z Apokalipsy walczaca ze smokiem" 
wydanymi przez biskupa ordynariu
za płockiego. Urzę- 
dowy organ diecezji płockiej "Miesięcznik Pasterski Płoc- 
ki" zamieścił dwie istotne praCe dotyczące Klasztoru w 
Oborach prof. T. Chrzanowskiego i ks. A. Malickiego 
Przebieg uroczystości oraz dokumenty z nią związane 
zamieścił także "MPP" w n-rze 12 z 1976 roku. Poza opi- 
sem koronacji, w opracowaniu ks. W. Gapińskiego, zna- 
lazły się tam: Brcve Ap:Jstolskie Papieża Pawła VI ze- 
zwalające na koronację figury Matki Bożej Bolesnej w 
Oborach, Reskrypt Kongregacji Kultu Bożego o upowai:- 
nieniu do koronacji figury Matki Bożej Bolesnej w Ob') 
rach, tekst powitania przez delegację parafii, przemówie- 
nie powitalne biskupa Bogdana Sikorskiego. akt przysięgi 
proboszcza parafii Obory, akt koronacji łaskami wsła- 
wionej figury Matki Boskiej Bolesnej w kościele para- 
fialnym Ojców Karmelitów w Oborach, w Diecezji Płoc- 
kiej, Dekanacie Dobrzyń n. Drwęcą, kazanie Prymasa Pol- 
ski pOdczas uroczystości koronacji, modlitwa wiernych na 
uroczystość Matki Boskiej Bolesnej w Oborach dnia 18 
lipca 1976 r., słowo podziękowania wygłoszone przez wi- 
kariusza generalnego o. Stefana Possanziniego, słowo 
podziękowania prowincjała Karmelitów o. Łukasza Win- 
centego Semika, adres wystosowany do Ojca Swiętego. 


* 


Koronacja Piety Oborskiej ożywiła miłość i cześć do 
Matki Boskiej, poszerzyła zainteresowanie wiernych z ca- 
łej diecezji i Ojczyzny Sanktuarium Oborskim i Zakonu 
Karmelitów. Wzmogła także ruch pielgrzymkowy i tu- 
rystyczny, który na nowo odżywa jak niegdyś przed wie- 
kami. Najszczególniej zaznacza się on w uroczystość głó- 
wnego odpustu Matki Boskiej Szkaplerznej oraz dwóch 
dorocznych odpustów M. B. Wniebowziętej i Bolesnej. Ten 
pierwszy grupuje cOL'ocznie około 8 tys. wiernych z ma- 


a
>>>
cierzy
tej oraz sąsiednich diecezji. Przez cały rok Sank- 
tuarium Oborskie jest licznie odwiedzane przez czcicieli 
Maryi z kraju i zagranicy. Tutaj przybywają z wielu 
stron kraju wierni na Msze św. składane w różnych 
intcncjach. 
Klasztor w Oborach ma szczególne znaczenie dla calej 
p:lskiej prowincji zakonu ze względu na mieszczący się 
w nim nowicjat. Tylko w okresie od 1945 roku do chwili 
obecnej życie zakonne rozpoczęło w Oborach 205 osób. 
Do now:cjatu przyjmowani są kandydaci na kapłanów po 
ukończeniu szkoły średniej lub studiów wyższych, a na 
braci zakonnych po szkole podstawowcj lub zawodowcj. 
Poza działaln'ścią wynikającą z duszpasterstwa para- 
fialnego, Karmelici Oborscy świadczą pomoc okolicznym 
parafiom, prowadzą rekolekcje oraz rozwijają duszpas- 
terstwo właściwe swemu zakonowi. Przy klasztorze ist- 
nieje muzeum licznie odwiedzane przez pielgrzymki i in- 
dywidualne osoby. Ojcowic Karmelici prowadzą także 
bibliotekę oraz arch;wum. Ustaw:czne prace konserwa- 
torskie i modernizacyjne prowadzone pod okiem godnego 
kustosza sanktuarium, przeora i proboszcza o. St,misława 
Mateusza WOjnarowskiego i jego brata o. Józefa Michała 
wzbudzają podziw i szacunek a także chęć nies'cnia po- 
mocy dla kościcła i klasztoru. 


INFORMATIO 


Adres korespondencyjny: 
Kla
ztor 00. Karmelitów 
OBORY 38 
87 -645 Zbójno k. Rypina 
Poland 


Odpu;ty: 
lVI. B. SZKAPLERZNEJ obchodzony w najbliszą 
niedzielę po 16 lipca 


15
>>>
- M. B. WNIEBOWZIĘTEJ - 15 sierpnia 
- M. B. BOLESNEJ - obchodzony w najbliższą nie- 
dzielę po 15 września. 


3. Msze św w niedziele i święta: 
- godz. 9.00, 10.20, 11.30, 16.00 


4. Msze św w dni powszednie: 
- godz. 7.00, 7.30, 18.00 (w porze jesienno-zimowej 
o godz. 16.00). 


5. Połącz.enia komunikacyjne: 
- PKP - do Lipna, Rypina, Włocławka lub Torunia 
- PKS - z Lipna lub Rypina. 


BIBLIOGRAFIA (wybór) 


1. Archiwum Privilegiorum, Fundatiorum, Inscriptio- 
num et aliorum rerum notabilium Conventi Bithgos- 
tiensi Ordinis Carmelitarum.u (rozpoczęty w r. 1664 - 
kopiarz). 
2. Chrzanowski T., Rzeźba Pieta z Klasztoru Karmeli- 
tów w Oborach w Ziemi Dobrzyńskiej. Studium kon- 
serwatorsko-historyczne, "Nasza Przeszłość" t. 38, 
Kraków 1972 s. 55-83. 


3. Confinus a. S. Juliano, Occasus solis... parentante Dei- 
para Maria Virgineu. Dolorosae et Prodigiosae Matris 
in Ecc1esia Carmeli Oborensi, Toruń 1744. 
4. Confinus a. S. Juliano, Septem ut octo dolores Mariani 
cordis ad sedes dolorossimae Virginis in Ecc1esia 
Oboriensi, Toruń 1747. 
5. Cuda i łaski otrzymane za pośrednictwem M. B. Bo- 
lesnej w Oborach, Obory 1945 (rkps). 
6. Ex Aetis. Comitior'um Generalium Ordinis Fratrum 
Beatissimi Dei Genitricis Semperque Virginis Mariae 
de Monte Carmelo celebratis..., Anno 1680. 


16
>>>
7. Filichowski R., Część druga ciekawych opowiadań 
pielgrzyma, Warszawa 1881 s. 112-122. 
8. Gapiński W., Koronacja Piety w Oborach k. Rypina, 
,.MPP" 1976 nr 12 s. 453-461. 
9. Gawarecki W. H., Opis topograficzno-historyczny Zi
- 
mi Dobrzyńskiej, Płock 1825 s. 129-136. 
10. Gostomski W., Via crucis tristissima in ecc1esia Obo- 
rensi, Toruń 1742. 
11. II-Papa Gwani Pawiu II u L-Karmelitani, "II-Kar- 
melu" 1982 nr 4 s. 14---15. 


12. Informacja o cudownym obrazie Matki Bosk:ej w 
Oborach. 1761 (rkps). 
13. Inwentarz klasztoru oborskiego z r. 1681 (rkps). 
14. J. O., U stóp Matki Boskiej Bolesnej łaskami słyną- 
cej w kościele 00. Karmelitów w Oborach, Obory 1927. 
15. Jacewicz W., Woś J.. Martyrologia polskiego ducho- 
wieństwa rzymsko-katolickiego pod okupacją hitle- 
rowską w latach 1939-1945. Z. 5: Zakony i zgroma- 
dzenia zakonne męskie i żeńskie, Warszawa 1981. 
16. Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. XI. Wojewódz- 
two bydgokie, z. 9 Powiat lipnowski, Warszawa 1969 
s. 36----45. 
17. Konopnicka M., W Oborach, .,Tygodnik Ilustrowany" 
1919 nr 2, 4, 5. 
18. Konopnicka lVI.. W Oborach, (w:)Powieści Sawy i inne 
opowiadania, Warszawa 1974 s. 78-91. 
19. Kowalski W., Wrażenia z uroczystości odpustowej 
Matki Boskiej Szkaplerznej w Oborach, ..Głos Mazo- 
wiecki" 1936 nr 7. 
20. Kowalski W., Z dziejów K
 00. Karmelitów 
w Oborach, "Przewodnik l}
elklą'
t931 1.03. 
21. Krajewski M.. Duchowntf
 powstan 
 ' Styczniowym, 
,WTK" 1981 nr 4 s. I, 
l\C?yp "" 
 

 lNIE lU 
% 
"b 17 

. 
 
'
y .. eu1.'3.
>>>
22. Krajewski M., Eksterminacja duchowieństwa katolIc- 
kiego Ziemi Dobrzyńskiej (b. powiaty rypiński i lip
 
nowski) w latach okupacji hitlerowskiej (1939-1945). 
(w:) Studia Płockie t. VIII 1980. Płock 1982 s. 123 
-152. 
23. Krajewski M., Karmel Oborski, Rypin 198ł. 
24. Krajewski M., Ugoszcz i okolice, Ostrowite 1980. 
25. Krajewski M., Wojenne losy Karmelu Oborskiego, 
.,MPP" 1982 nr 8 s. 292-299. 
26. Malicki A., Cudowna figura Matki Boskiej Bolesnej 
w Oborach. (Dzeje kultu), ..MPP" 1976 nr 3 s. 112-128. 
27. Sąpołowski A., Orator (Novus) sed admirabilis dolor 
Marianus in figura peronans in Ecc1esia Oboriensis 
Virginis, Toruń 174ł. 
28. Smoleński Mu Cztery kościoły w Ziemi Dobrzyńskiej, 
Lwów 1869, s. 7-107. 
29. Smoleński M.. Wiadomość historyczna o kościele w 
Oborach, "Przegląd Katolicki" 1866 nr 26. 
30. Wielgus O. G., Z historii Klasztoru 00. Karmelitów 
w Oborach, "Ład Boży" 1950 15.VIII. 
31. Wojnarowski M. J., Id-devozzjoni Tal-Karmelu Pol- 
lak Lejn II-Madonna, "II-Karmelu" 1982 nr 4 s. 6-8. 
32. (Wojnarowski M. J.), Res gestae et cultus toreumatis 
Beatae Mariae Virginis Dolorosae in Oboriensi Ecc- 
lesia PP. Carmelitarum grattis ac miraculis corus- 
cantis, Obory 1972 (msp). 
33. Wyszyński S., Patronce ziemi bOlesnej. Podczas uro- 
czystości koronacji Matki Bożej Oborzańskiej. Obory 
18.VII.1976, "MPP" nr 12 s. 468-472. 
34. Z Mazowsza Płockiego (Obory), ..Głos Mazowiecki" 
1936 nr 6 s. 4. 
35. Załuski W., Cudowna figura Matki Boskiej 
w Oborach, Płock 1906. 
36. Załuski W., Szkic monograficzny kościołów cakana\9 
rypińskiego diecezji płockiej, Płock 1909 
IRitP.INIE 


18
>>>
ZGT Lipno - 183 - 01.1984 r. - 4.000 egz, 
 F-17
>>>
j 
R.
>>>