/0093_nr_24_0001.djvu

			. 
.' 


Nr. 24. 


PEPLlN,,, wtorek 28. lutego 1882. 


ROK XIV. 


i 
1 
! 


ZtlRedakfJIi odpowllJdrlaluJ 
(w zastQl'stwie) Fr. WJrl,jbski 
w Pepllnie. 
OGf.OSZENIA 
pnyjmnje .i, we .....y..tkieh j"1- 
ka6h .a opJal, 15 f"nygo.. od 
wiClnmB p,.tytowego Listy do Be- 
dskcyi oal
il pr.yotJ\6 frauo; ..... 
kopi.m. oie .wra6;, Aie. 
Kalendarz. 
W. 28. lot. BOlli. u ",.n. 10 dycee,yi Ingd06. 
.'i
j prowBd.;J iyr.e pu.teloir.... W Blymi, um
e.uoi 
11....1'16. Rofi
, Ju,toe i Trofil. W Alexandryi um,- 
e.."i (Jeraline., Popnl, Kojue. i 8er..pion. W Po"i; 
pn.nie iflnie ciB'a .... AUio.tyoa b. . "YiP! 8ardy. 
oU .a starsni.m LoitprAod.., krol. lougobordlkiego. 
8. 1 mBrro. A I bin b. 10 Andeg."ie we Fran- 
('Iyi. W Iilymie 2110 m,"lonoik6" .a Klaodyo..a oe- 
'..roa om,c&e
i. Tamle oarod.enie mee.euuikow: Le- 
ODA, DooBta, Abllodaooyn..e, Nioefora i innych d.ie- 
wi,ciu. W Mareylii Blrmet i Bldryou nm,e.ooi. W 
Heliopolu EndoxYII p. m. Za Dyokleoyaoo Antooina 
w b8gooeb milleta O.i lIatop:oolI. W Perola pneoie- 
.ieoie Bcrkoluna b. i m. 
Wech6d .106eA 0 6 go.I.. lill miD. ZochOd 11060. a 
Ii lad., 81) min. 


, 


"Pielgnym" wyehodd " P., 
plbi.. tray ruy 10 tyd.ieil: w"w. 
rell, 11' o.....nek i 8Obott. Ko..tuj. 
1,,0"..loie a.. poelei. 1 m.,II, 110 
feD.; ., An.tr,i 1 guideD 10 a.' 
pr.eeylll, poo.to",; dl. mif'joco- 
w70h .. hi'.J3rni J. N. Rom""A 
I "J.>ep{inie 1 IIIIIJ'k, 110 '"oyg6,,; 


B. 1268 bylo tn,.ienl. II.mi w Polaee, eo Ii, 
n nae bardlo rz.dkD ..darl.. - 1 'O
 JBk6b i KOn- 
.tBllty 80bi
eo1, .yoo,,11 Jana III, 10Mt.li pojm"ui 
prlel Bae6.. i u"i
.ieni, 110 kr6wwi A ugu
to..i JI. 
SBeo..i, ile .i
 powodzilo W wajoi. . B."ed.mi I It 
go nswet ):r61 S.".dmki Karol XII etr,ci' I trooll 
pol.kiego, i chcia' wYDia'6 oa godOD" kr6le"eq je- 
daego I Bobieakich. 
K. 1398 nmarl Wladyola.. Diaty, ollltoi ko/,l, 
Kujawaki. - 1466 orod.iI sie Wlod"low kr61 C.e- 
ski i W
giere\i, eyn Ku.imiena Jagielloncz1h i 
1j- 
biety AustryBo,U - 1634 W6d. moekiewski, 86bin, 
ekillda bron pod 8m'JIe6lkiem pried kr61em pol.kim 
.. Wlsd1 BI .""m IV, kt6r, Dast,pil po ojon Z'lmuociB III 
Co
 B&g 'l"ozkazal, to 'l"ozmyilaj zawzdy. (8'r1cb 8. 22). 
Te hortamar, ut veritati t,adeeda" a/soriter odlai:lorare p.rgBs erigoDdieqne afflict/s et ia religiolO propoeito c008rmsndiIJ. 
Oiebie ".ywamy abY' / nadal m
!nie i ochoclo prawd
 gloeil, .oemoeonyeb poelesla' i w 4wiCtych ....miaraeb ntwierdlal. 
, (Pius IX do PU'!1'''9mg). 


lWiech b
dzie pocl
walony JeZ1.6 CI
rY6t'U6! 
dla czego rZfld Ide zatwicrdzil Ahrensa, oLra.- I bie jego dzieeka. Katolicy siQ oparli i landrat 
nego za deputowanego powiatowego w Blku. .z Neuwied z pomocll- zandarm6w i 100 zolnie- 
Przy tern zaezepil tamtejszego landrata p. Ro- lY.y gwaltu musial uzyc, aby dzwonienia doko- 
berta Marwieza, przypiBUj
C jemu winl;], ze wy- nae. Katolicy z88karZll go 0 narullzenie wla- 
Mr nie zostal potwierdzony. Przy rozprawach snosci cU(Iz
j. 
nad wydatkami na statystyczne biuro zazildali Kr61 b a war ski wystOsowal do swojego 
katoliccy poslowie X. dr. Franz i p. Windt- rninisterstwa pismo, w kt6rem chwali jego dzia. 
borst, aby "starokatolicy" przy spisywaniu za.- lalnose, mianowicie co do pieI
gnowania ducha 
wod6w wyrainie podali I!woje wyznanie, aby religijnego ludu, co jest podetawlt porzq.dku a 
wiedziano, He ieh jeszcze jest, bo przy og61- wil;]c tez gl6wn
rn zadaniem lY.q.du. W
tpimy, . 
n
m obliczaniu ludnosci p. Reinkens l.akazal im zeby to katolik6w bawarskieh mialo uczynic 
to czynl;!. W sobot
 przy rozprawacb nad wy- Hklonniejs1.)'mi do ufania terazniejszym mini- 
datkami na policy!!, poruszono sprawl;] iydowsk!!,. strom, na kt6rych ezele stoi I.utz, w6dz cieMj 
Pastor protestaneki Stocker sciq.1 si
 Z post
- walki kuIturn
j. 
IJowcern Virehowem. Kiedy Virchow domagal S
d okrQgowy war B Z a w ski oglosil, ze 
sil;] r6wnouprawnicnia *yd6w i clIrzescian, ka- wszelkie domysly 0 pr1.yezynie smutnego zaj
cia 
tolicy przerywali mu wolajq.e: IIa walka Ijgltur. w Hoze Narodzenie w ko:sciele 
w. Krzyza byl1 
na?" Virehow, jak wiadomo, glosowal za usta- nicllzaHadllione, ze poploch powstal w skutek 
wami majowemi jedynie z nicnawi
ci ku Ko- omdlenia dw6ch niewiast. Mq.z jednej z nich 
sciolowi katolickiernu. Potem przemawial je. powiedzial do najblizszych z tlumu: "Wyehodi- 
szcze konserwatysta Strosser przeciw zydom a cie, Lo kobiety mdIej!!,;" wyrazy te w jedoej 
post
powiec Richter za zydami. Z kato!ikOwo. chwili obiegly caly ko
ei61 i zaraz potem ktoS 
dezwali Bi
 Schroder (Lippstadt) i Kremer, ale zazildal "wody." Ostatnie to z
danie naturalnie 
ani przeciw zydom ani za :i:ydami. wywolalo zgielk w wiQcej oddalonym tlu- 
Pastor protestancki Welan udal lIi
 do mi- mie, gdzie Iud nie rn6g1 go dobrze zrozumiec, 
nistra oswieeenia GOHBlera z przedstawieniem, kt6ry PI'zypuscil, ie w ko
ciele wybuehl poiar. 
zeby "nie ueiskal jl;]zyka wendyjskiego," a, 0- Tak tedy powstaly wolania: "Uciekajeie' , "wo- 
trzymal odpowiedi, ze Wendowie religii i po dy" i nareszcie "pozarl" 
wendyjsku uezye 8i
 mogq. w 8zkolach, a do- Dnia 27 b. m. rozpoezyna.jlt stojlj,ce okolo 
piero na najwyzszym stopniu tez po Idemieeku. Pet e l' s bur g a wojska gwardyjskie i pulk 
Maly ten cichy, pracowity i potuloy narodek kozak6w dOli skich cwiczenia w roarBzu, kt6re 
slowiaIiski mieszka od Budziszyna ku Chocie- potrwajq. do 24. marca. Zapewne niemieekie 
buzowi a dzieli sil;] na 06rno-Luzyczan i Dolno- gazety uwaiae to b
d
 za objaw wojowniczego 
Lozyczan. G6rnoluzyezanie, po cZl;]sci katoliey, usposobienia, - Jeneral Skobielew w czwartek 
mieszkajq pod rzqdem saskim,' i sq. zadowolnie- wyjechal z I'aryia, i na Genew
, Monachium i 
ni, Dolniluiyezanie BI!, protestantami i mieszkaj!!, PragQ udal siQ do I'etersburga. Umy
lnie omi- 
pod rzq.dem pruskim. - W Her!inie jakis a- nq,l Berlin. Organ ksiQcia Bismareka ,Nordd. 
gi
ut za
ezpieczyl n
 70
)O 
. skrzy
i
 z.awi
. Al.lg. 
tg." wsci
ka si
 
a artykul rosyjskiego 
l'aJlleq, mLyto aksamIt, p16ra 1 futra I zloZY
JIl dZlCnmka "NowoJe Wremta," ktury l'Osyjskiego 
na dworcu na przewiezienie do Szczecina. W jenerala 8kobielewa nazywa "AtY'1\ (biczem Bo- 
ooey na srod
 Ilkryta tam machina piekielna zym), kt6ry powolany jest do wybawienia nie- 
wybuchla, a pozar zajlll 
al
 
zop
. Spraw
 praw
ie uci
nionych w Europie, jak Rosyanie- 
aresztowano. - Za8traszaJ
ca bezba WYllt
pk6w w ogole n. p. Polsk
 od szlachty i zakon6w u- 
i zhrodni spowodowala Niemc6w do por6wnlJ,' wolnili i ludowi wolnose dali." Gazeta Idemi60 
nia swego kraju z 1<'rancy!!,. Pokazalo siQ, ic cka napomyka ze Skohielew pracllje nad oba 
w Niemczech !iezLa zhrodni jest trzy ra7.Y tllk Ieniern troou eara, kt6ry z niemieckiego domn 
",'ieIklt jak we lo'rancyi. - We wsi Ul1einbrohl poeh(ldzi. 
pod Kohl,
ncy
,. li
zq.c!j l
OO katoJ.ik6w, 30 . yr fr an c u Z k i 
 j Izbie poseIski
j prezee 
pI'ot..

antow I t
, 
yu'.'w, prote

ant zqual, aby 1l
lDlllterstwa "'
eycinet odpowiadal na zapyta- 
dz
onlOno katohckllJml dzwonaml przy pogrze. me p081a Delafosse '! aprawie egip
kiej. Mini- 


i 
j 


.. 


W szystkie urzttdy pocztowe 
przyjmuj
 pTzedp}at
 na "Pielgrzy- 
ma" na miesi
c marzec, ktora wy- 
nosi 50 fen. 


Pogll.td na obecne polozenie. 


o 
. 


. 


Koscielno - polityezna komisya p I' U ski 
 j 
Izby poselskiej rozpocznie drugie czytanie zna. 
Dego projektu dopiero we wlorek. W tyeh 
dniaeh rozmaite stronnictwa porozumiewaly si
 
mi
dzy sob, w Mj Rprawie. Zdaje ail;], ie kon- 
flerwat)'sci i wolookonserwatysei z nacyonaIny. 
mi liberalami, z kt6rymi razem m3jll wi
ksz08C, 
przyjm
 artykul, iq,dajllCY wymienienia probo. 
IIZCZOW a daj
cych rZlldowi wladz
 do zwolnie. 
nia od wymieniania ksiQzy pomocniczych w nie- 
. kt6ryeh okrl;]g
eh. Za to ma 
p
8e .artyk
I, 
daj
cy kr010Wl prawo do ulaskaWlema blSkupow 
i przywr6cenia ich na stoli
 biskupi... - We- 
die korespondeneyi z Berlina do "Gazety 'l1o- 
runBki
j" nieprzyjl;]eie przez Polllk6w kandydata 
Diemieckich katolik6w przy wyboraeh w okr
' 
gu ehojuicko-tueholfl),im byl powodem do zq,da- 
nia wil;]ksz
j dyskrecyonalo
j wladzy rZlidu. w 
polskieb okolicach, Rozumie 8i
 samo przez SIQ, 
ie to jest tylko pozorny pow6d, albowiem sam 
ksilizl;] Hi>lmm'ek juz w lede r. 1879 powiedzial 
vr sejmie niemieckim. ie "polska kWCl!tya" go 
popchnl;]la do walki klllturn
j a w ubieglym 
roku na }Joez
tkn sierpnia w obee biskupa tre- 
wirskiego, kl!i
dza Korum oSwiadczyl, ze "pol- 
"ka kwestya" wymaga wladzy dyskrecyjnej dill 
""du, T,odeza. goly walka wyborcza w okrl;- 
gu ehojnjeko. tueholskim loezylll 8i
 dopiero 
we wrzesuiu i paidzienliku pl'zeszlego roku.- 
:Nadzw)'czajny pOllel prUl:lki 8chldzer konferuje 
w Rzymie 7. kardynalem Jakobinim dwa razy 
w tygodniu. Rokowania te w zasadniczyrn wzgI
- 
dzil" zal'ewne bQdll llt'zowocne, bo rZl\d pruski 
iadD)'ch za
adnic7.yeh u8t
pBtw zrobic nie ehee. 
- W prul!kitlj lzbie pO:
dHkit'j w IJillb'k 1'01.- 
prawy przybraly ton l1aml

DY, gdy pOHt
l,o\Viec 
lJirichlet z Pms WlIChoumch poru..zyl kWtj
tYIi, 


" 


,ill, 


.., 


-
 


. 

 


WaJ)omnIenIa histol'Jczne. 


- 


. .
		

/0094_nr_24_0001.djvu

			cz
sciej bywali i srodze dawali si
 w znaki 
.:- . 0 przyczynach wojen Szwedow z DJieszkaneom. W chili, kiedy w PieIgrzy- 
. ..,
 Polakami i 0 pobycie Szwedow i mie drukuje 8i
 pi
kny dramat, opisuj,!cy 
',
 inn y ch wojsk nieprzyjacielskich w jeden epizod z wojen szwedzkieb, obronl,} 
.
,' Pucka, nie zawadzi przypomnif
 Bobie przy 
; .:, ;". Chelmnie i jego okolicy. czyny tychze wojen. 
.. #, 
 W dwocb po sobie nast
pujQeyeb wie. 

 . 1;1 ;;J...oJ. kaeb w 17. i 18. Btuleciu na pocz'!tku wi- 
;
 
 . Na nas
j pOlski6j ziemi moina Bi
 czI,}- dzimy Szwcdow w Polsce. Czegoi tu szu- 
'. ,i 

. sto spotkae z cmentarzyskami, mogilami, kali? Wiedzicc trzeba, it w Polsce na nie. 
grobami Bzwedzkimi, starzy ludzie umiej,. szcz
scie krajn, po wymarciu linii Jagiello 
niekiedy powiedzioo nawet, ile na tem lub n6w, z ktOrej ostatnim kr61em byl Zygmunt 
ow{jm miejseu padlo Szwedow, jak dlugo August, zmady 1572 T., byl zwyCZ'ij, ie 
trwala potyczka lub bitwa i po czyjej 6tro- po 
mierci kr61a nie nast
powal syn jego 
" :..... 
 nie byla wygrana. Slad po Szwedaeb i 11' lob krcwny, lecz nar6d wybieral Babic kr61a. 
J..:c. tem napotykamy, ie w niekt6rych stronach Szlschcie prz}slugiwalo prawo wyborn, tak 
Polski jak n. p. 'W Galicyi pod Anstryakiem zupelnie jsk teraz 11' Prusiech kaidy 
tIIJ, cale wsie zamieszkale przez potomk6w obywatel ma prawo glosowania i wybiera- 
szwedzkicb, na co wskazuj#;! osobnc rysy nia posta. Z ubiegajllcycb sil,} 0 koronl,} 
ich twarzy, ubi6r, nazwiska niepolskie, zwy kandydat6w ht6ry zyskal wil,}kszosc glosow, 
czaje od reszty micszkaiic6w odmienne. I zostawal kr61em. Rozumic sil,} same przez 
'W nsszych okolicach odbija si
 czasem 0 si
, ie wybory 11' taki sposob dokonane 
DaBfie uszy nazwisko jak Szwed, Szweda, sprowadzaly 11' hrl\iu zamieszki j partye 
Szwedowski, kt6rycb przodkowie bez w,. bowiem pobite byly niezadowolone z wybo 
y.... tpienia byli Bzwedami. Czasu wojen iolnie- r6w i iywily nieeb

 do krola. Po. wyiej 

't' rze szwedzcy zostawszy mil,}dzy oami zlali wzmiankowanym holu Zygmuncie Auguscie 
,r .i
 z narodem, przyjmuj,c mow
. po!sk
! nast'ipil lKdaco Henryk Walezy, kt6ry po 
relig i , katolick,. Lepiej mote n
! 10dzl
J kilkomiesi
cznym pobycie w Polsce czmy 

 . pamictaj, 0 Szwedach " ChelDuue I gdzle chilli do F'raucyi, zk,d byl prz) bya. K.-61 
. 1 
 j. . . \ . .: . " .I'" - J:tIi . 
 .,." , ... I " . ''' . 
) . .,. . . - i . j. " ". . ., -. c '" . " 
'. . t . . .. . . .. .. ". \ ... .. . . " . . . ..;. . , . 
 . ' l ' , - 
'if::...:.."-l . '. 
. _ . of ',." ,rt ..... 
 _ .'1.
j...":' . ,..:0.. "I 4- r 
 
 -" 
 - ...... ,!III ' 
J 1IiI'
'" L-.
. .:-JII!. . ., . .r'_
"";'> . ' t "',}.
:,-
,
 ..",l_I'I:"',::';' , "}" .,..." 
 . J'''' " ..c+ . ...
.:j ,. .At.,;.1 . . j ;... 10J I'
- , J' 
 .. .e,... 
.- s" '-F
;. -.I..UIW....,.. _.. :1... 

. -,""II 'I ...
I..'''_-
...:.IIL.t..... .1C.'{1
. -r I ... :-_:.-J.'L
-'-'
':J.
... :. ..."'.1- :.

 ,,
....I:".-: t. ....-
.I.
-.... ,... A 



 .-, .....'-J .-...,.t'- 0' ... roo" - .
_-.;--'U"'.................. _. ..,..).. 
.
....'. _ to , 
 (;. _ ... .,.... "'I.:;' J,. _ . . 
. ...."...", - ..#. '" .i. 
 1. If'!- 	
			

/0095_nr_24_0001.djvu

			I" 


- 


ki - 8 poniew8i ziBrnO f o8sienie w za 
rodkn .1edn
 i t
 sam\j kryjQ zaraz
, przeto 
i owoee podoboe W) dawa
 musY-llI. A Jatwo 
sta
 si
 mot-e, 2e za p6gardzenie i p()gwaJ. 
cenie religii ero2511), karfJ i wi
k!q pomstg 
poniosQ Wlochy, bo do grzechu przeniewier. 
stwa i bezb{)tn
ci przyl
czy sig jeszcze 
wina niewdzi
cznCliici. 
Nie przypadkiem to bowiem, ani z woU 
ludzkiej dostalo sig Wlochom VI ndziale, it 
od semego pocz"tku staly sig uezestnikawi 
zgotowanego prZeE Chrsstusa zbawienia, i 
StoIicg 
w. Piotra W Jonie swem dziedQc, 
w dlugim wiek6w przebiegn korzystaj, z 
owych najwybzyeh dobrodziejetw i korzy* 
Aci, kt6re z wiary katoliekiej wyplywajQ. 
1 dla tego to wielce obawia
by sig naleta- 
Jo, aby si
 na nieh nie sprawdzilo to, c
m 
lndom niewdzi
czoym grozi Pawel Aw.: nZle. 
mia, kt6ra deszcz cz
sto na siV padajQCY 
pije i rodzi ziele uzytec
De tym, przez 
t6- 
rycb bywa l1prawiana, blerze blogoslameii.. 
8tWO od Buga, leez kt6ra rodzi demie i 
osty - odrzucona jest i bliskSli przekleii.- 
BtWa, 8 koniec jej - spalenie I
' (Do tyd. 
VI. '{- 8.). Oby B6g odwr6cU tak 'Wielklll 
kl
sk
. a wszysey niecbby uwatnie lastano- 
wili sig nad niebezpiecze:i1stwami, kt6re cZfJ 
iciowo jut Dad Wlochami zawisly, c

cio' 
wo zaA grozQ ze strony tych, kt6rzy nie 
"utllc pnbliczDemn dobra, lecz jedynie ko- 
rzyAci sekt maj
e na wzgl
zie, zaci
ty b6j 
wiodQ z KoAciolem. Ludzie ci, gdyby SlV 
mero'Wali rozsljdkiem i przej
ei byli praw. 
dziwQ milo
ciQ ojczyzoy, ani by Ko
ciola w 
podejrzenie nie podawali, aniby W: Die usi. 
lowali przyrodzonej wolnoAei Ko
eiola o. 
wlacza6, do czego ich wla
nie owe krzyw. 
dzIlIee podejrzenia przywodzll, leez przeciw- 
Die zamiast go zwalczac, do obrony jego i 
oiesienia pomoey by si
 wzi
li, i 0 to by 
si
 przedewszystki
m starali, aby PapieZ 
przed Polakami, ie mu slczerze nie dopo- 
magaIi, ale ci m6wili sobie: co nas tam ob. 
chodzQ zamorskie panstwa. Widz/ic si
 Zy- 
gmnnt opnszczonym, ch. ial podst
pem zmu- 
sic Polak6w do wCljny ze Szwednmi, wi
 
kazal 'Wojewodzie, co pilnowal'graoice In- 
ilanckie tam powyiej Litwy, zaczepi6 Szwe. 
d6w. Rozumie siV. ie "ojsko szwedzkie 
'Wpadlo do Inilant i pobralo r6zne zamki. 
Gdy betmani polscy Zamojski i Chodkic- 
wiez dobywali zamk6w, wpadl eam kr61 Ka- 
rill z 'Wojskiem liczl!cem 17,000, kiedy Po- 
lak6w bylo tylko 3400. Mimo to odnieAli 
Polaey 6wietne zwyci
ztwo pod Kirehhol- 
mem, gdzie 9000 Szwed6w leglo trupem, 
'Wi
 kudy Polak trzech ubi!. 
Kiedy okolo r. 1621 Polaey bili 8i
 z 
Tnrkami i wojsko z Inftant wycofano, wpa* 
dli Szwedzi ponownie do Infiant z wojska 
'ogOIOCOD}'ch PanowaJ n Szwed6w Gostaw 
Adolf, kt6ry zanz z pocz,tku ehcial si
 
pogodzic z kr6lem polskim, odda
Qc mu In. 
ftanty, byleby zrzekl siV praw swoirh do 
Szwecyi. Austryacy, bojlj,c si
 aby Gustaw 
z nimi 'Wojny nie zacz,l, latwo nam6wili 
Zygmnnta, ab)' nie przystawal na iadnlll 
zgod
. Tat ted)' up6r kr61a 6ci/lgn" n
 
PolskI dziesi
cioletniQ wojn
 ze Szwedaml. 
(Cit8 daIszy llU14ri). 


.. . 


rzymski prawn BWe napowr6t otrzymal. Roz-- 
pocz
ta bo"iem ze Stolicli Apostolskli wal- 
ka, jak IE jednej strony szkodzi KoAciolowi, 
tak 
z z drngiej z pewnoAcil), bezpieczen. 
stwu Wloch t
m mniej korzy
ci przyniesie, 
o czem jut oa innem mi
iscu zdanie nasze 
wypowiedzieIiAmy: "powiedzcie, ie publicz 
ne sprawy Wroch ani. si\) pomyAlnie rozwi- 
jac, ani tei dtugo spokoju zaZYWM Die be- 
dl), mogly, jdeli sie godno
ci rzymskiej 
stolicy i wolnOlici Najwyzszego Pasterza, 
jak tego wszystkie prawa z
aj" zado
6 nie 
stanie." 


Wiadomoici koicielne J politI CZDe. 


. 


Z naszwch stron. W domn ehorych 
Naj
w. Maryi Panny w W e j her 0 w i e pod kie- 
rownictwem Si6str Milosierdzia 
w. Wineentego 
a Paulo, w ubieg}ym roku piellJgnowanyeh byIo 
202 eboryeb przez 3030 dni; ehorych bylo Hi9 
katolikOw, 41 ewangielik6w, dw6ch izraeIit6w. 
Pr6ez tego Siostry odwiedzaly chorych te
 w 
mie
eie. 
- Naezelny prezes poznaflski prezentowal 
ksilJdza proboszeza Rob e r taR e y m a 0 n a w 
Skarszewaeh na probostwo w For don i e. 
Przez mnierc
 ksi\)dza proboszcza Wallera w 
God z i s z e wi e osierociala ealki
m parafia Ii- 
cZ/f;ca dusz 17 41. Poniewa
 
mier6 nastl!pila w 
parzystym miesilJlCu. w ktOrym rZ/f;dowi prawo 
prezeotowanie nie przysluguje. przeto W obeenych 
st6sunkaeh to probostwo nie mo
e by6 oOOa- 
dzone. 
Poznan. Dnia 22 b. m. tJI'zez s
d srem- 
ski X. Win c e n t y WHo i e w ski za ezyn- 
nosci duchowne wykonane w parafii ksiltZ3kiE!j, 
i wlosciejewski
j zoatal f!kazany na kar
 60 m. 
Iub 12 dni wi
zienia. Swiadk6w zawezwano 9, 
nawet i ksi
dza 84 lata liczllcep;o, prohoszcza 
mcbowskiego, kt6ry atoli dla podeszlego wieku 
stawi6 sif: nie m6gl. Nadmieniamy, ze boleanie 
bylo slysze6, gdy swiRdek ze Izami zeznawal, 
jako zona jego blagaj4c 0 X. W., do prosby 
kt6rE!j on, jako mq,z, st6sowa6 Bi
 musial, wnet 
po oddaleniu ail: X. W. umaria. 
Fulda. Tutejsza "Fuldner Ztg." ogl:asza 0- 

wiadezenie ksi\)dza Schmidta, prob08zeza kate- 
dry i ksi
a regensa Kompa, w kt6rem kaI»a- 
ni ci wzywajlj, swych dyeeezalnych konfratr6w, 
aby z powodu, i2 w icb dyecezyi zniesiooa zo- 
stala ustawa obroezna, pami
tali 0 kaplanach z 
inn y c h dyecezyi i przez skladki starali sie 0 
polepezenie ieh Iosu pod wzgl
dem materyaInym. 
Cze
f zacnemu duehowiei1stwu dyeeezyi fuIdaj- 
skiejl 
Kasel. Minister spraw duchownych po. 
zwolil na z a I 0 zen i e t u 0 sad y S i 6 s t r 
Milos i e r d z i a. W tym celu przybywajQ tu. 
dotltd trzy Franciszkanki z Hildesheim i zamie- 
szkajq, w katolickim domu sier6t. 
RzWm. W ygnaoy z Genewy biskup :Mer- 
millod zOBtal przez Papieza mianowany konsul- 
torem (radzcq,) koogregacyi dla nadzwyezajnyeh 
spraw koscielnych. . . . 
- Dnia 21 b. m. przYJmowal OJclec sw. 
ksi
zy, kt6rzy podezas poetu k,aza6 b

 w 
o' 
ticiolaeh rzymskich. Wezwal lch, by przeClw 
bezboznoBci ostro wyst
powali i przestrzegali 
wieroych przed zgubne
 tejze naet
stwami.. 
- Pielgrzymka b 1 s Z p a 1'i 8 k a odb
dzle 
8i
 w ten spos6b, ze poszczeg61oi biskupi stanQ, 
na czele swych dyecezan i podlj,zlj, do Rzymu; 
wsp61nE!j pieIgrzymki oie b
dzie. 


Wiadomosci potoczne. 
Pe;.lIu. Na wtorek 28 b. m. 0 4 godzinie 
po poludoiu jest naznaczone p 0 s i e d zen i e 
tu tej l!Z
j r ad)' gmillll
j. Mi
dzl inne. 


. 


mi spra"ami znajduje /lit: na porzlldku dzien- 
nym: wyb6r przclozonf'go groiny repli1f
ki
j. no- 
tlj,d od kilku Iat zawiadllje komiearycznie tym 
urz
dem p. Gerden, przelozQI1Y or1.
u ok
go' 
wego. Kilka razy juz of)ierano prze1ozonego 
gminy, ale landrat tego wyborn nigdy nie po- 
twicrdzil. - W sohot
 puino wieczorem zmar) 
po dluzRzE!j chorohie, opatrzony I!skrament.ami 
smQtemi, tutcjszy balbiel"Z i pomocnik Iekarski 
Louis (Ludwik) T e r pit z, maj
c lat 64. By. 
to m,!z nadzwyczaj pracowity i zaradny, i w 
B"oilD zRwodzie bardzo gorIiwy. PracowaJ oie- 
ma.l 40lat to na miejHcn. Urodzony w GdaJ'l. 
sku z rodzic6w protestanckich i wycbowa.ny 
tamze po protestancku pobieral tu nankt: kato. 
lickiE!j religii od sp. X. prof. Der
gowBkiego 
i sp. kBi
dza Maslona, 6wczesnego rzQdzcy pa- 
rati pepliDHki
j, i przcs1.cdl na. lone Ko
ciola 
katolickiego. Lubo mial zonQ protestanck,!, 
wszystkie dzieci swoje wychowal we merze ka. 
tolickiE!j. 
- Chojnice. Tutejszy powiatowy inspektor 
szk6Iny rozporzlj,dz.il, a regicncya kwidzytlska 
po
 dniem 16. b. m. to rozporzlj,dzcnie potwier- 
(Ulla, 
e w Brod
 popieIeowlj, ani nauezycielom 
ani dzieeiom nie ,jest wolno oPUSZCZIW lekcye dla 
nabo
efistwa w k
ciele odprawianego. W GdaDsku 
jest inacz
j, tam j
 pod dniem 10. marea 1875 
d
putacya. szk61
a rozporz/f;dzi}
, 
e w Bro?\) po- 
pl
lcoWI!J 1 w dZlen zaduszny plerwsze dWle go- 
dzmy tak nauezyciele jak dzieci katolickie opu- 
scif mo
 - przyjlJta przez pruskI! Izblj pan6w 
ustawa wzg1
dem zmiany granic powiatowych w 
Prusach zach. dotyezy groin Pustki i Gotelp, 
ktore odl/f;czone zostanl! od 1 kwietnia rb. od 
po
i
tu .starogardzkiel!o i przyl/f;czone od powiatu 
ChoJDlcklego. - W 
rodlJ odwiedzil: miasto naszc 
prezes regiencyjny Massenbach, aby si
 obezoac 
z stosunkami tutejszcj gminy. P. Masseobach 
,m6wi wcale niezIe po poIsku. 
- CheJmno. Ustny egzamin abituryent6w 
tutejszego gimnazyum odb
zie si
 7 i 8 marca. 
- Dnia 22 b. m. umarl tu kapitalista Eitner, 
radny miasta i ezlonek wydzialn powiatowego. 
. -:- Warlubie. Na polu paw rotmistrzyni 
:MIsch znaIeziono. 20 b. m. ranO kolodzieja R. 
przy drodze jako trupa. ZapeWne pijany upadl 
tam i zmarzl. 
- 
a8in. Malzonkowie KawBcy obchodzQ 
dnia 28. b. m. swoje zlote wesele. Nadszedl 
ti!i juz dla nich podarek kr6Iewski. 
- Pnck. Podczas ostatniej burzy woda. tu 
tak wezbrala, 
e wdostala silJ w niMj pol
one 
eZ\j
ci miasta. i zalala zaklady portowe. We Wiel- 
ki
jwsi 
aspa zostala przerwanlj,. 
- Grudzil!d
. Na opr6
ionl! posad\j keto- 
lickiego nanczyciela magistrat tutejszy przezna- 
czy! nauczyciela GraHiI. z Suehostrzyg pod Tcze- 
wem. - Wyehowaficy tutejszego seminaryum 
nauezycielskiego wykooali doia 21 b. m. na sali 
semioaryjskicj muzykalno - teatralne przedstawie- 
nie. kt6re silJ dobrze udalo_ - Jak tutejszy "Ge- 
sellige" donosi. bylo. wiadom
f 0 koo.djutorstwie 
ksi\jdm biskupa Namszanowskiego myIulj,. Teraz 
znowu niekt6re berliilskie gazety piaZll, 
e jeden 
z czlonk6w kapituly che}mifIski
j ma byf na ko-- 
adjutora (pomocnika z prawem nast
pstwa) st- 
dziwego biskupa chelmifu;kiego przeznaezonym. 
Nawet "Gesellige," kt6ry nie jest wybrednym w 
postawianiu domys16w. nie dowierza t
j wiado- 
m
ei. To pewnem. 
e kapitula chehniilska, ktO- 
rej przysl:uguje prawo wyborn, weale jeszeze w 
tym wzgl
dzie nie byla zapytani. 
- LUbaw&. Mlodzieileom odwatnym: Ma- 
ryanowi 'l'cborzelewskiemu i Antoniemu Osman. 
skiemu, kt6rzy z niebezpiecze1istwem 
ycia 8WO- 
jego umtowali w6znicO i konie proboszezowi ja- 
d
cemu do chorego, regieneya dala ka.2demu 10 
m. nagrody. 
- Zloto'Wo. Dnia 20 b. m. przyjeehal tu 
niespodziaoie prezes regieneyi kwidzyftskil!j v. 
Massenbaeh i odwiedzH tutejszl! szkollJ w towa- 
rzystwie powiatowego linspektora szk61nego dr. 
Hartwig&. i burmistrzo. Lohrkiego. By} t6Z w domu 
sie1'6t. - W Osowie zgorzaly zabudowania go-- 
spodarskie posiedziciela IWhna. - WGlomsku i w 
Potulicaeb sro
y siG dyCterytis z nadzwye:tajn,
		

/0096_nr_24_0001.djvu

			J- 


. . r 


. 


""I 


gwa1towno
ilJ,. W Glomsku jm przesuo 20 dzieci 
padlo jej ofiarf1,. 
- Czet"sk. Wedle grudziQ/dzkiego "Gesellige" 
wyjaAnila si
 sprawa, jak X. W. Hoppe w f.
u 
znalazl 
mierl. Udal on si
 z maMm naczyniem 
do studni po awietlJ. wod
. po
1izgn
 Hie. wpadl: 
do studni i utonlll:. - W Kamionce tanieckiej 
dnia 21 b. m. rano zgorzal: dom mieszkalny oraz 
stodola i stajnia posiedziciela Ohnesorge. Od 18 
b. m. spa.llo si
 tam W og61e 9 budynk6w. _ 
Dawniejszy posiedzit:iel K. z L., kt6ry w przesz. 
Iym roku skazany oa 4 miesiltce aresztu za de- 
fraudacYIt drzewa, uszedl do Ameryki, wr6eil te- 
raz i sam si
 stawil do odsiedzenia kary. :Mu. 
sial wi
c w Ameryee smutne zrobi6 do
wiad- 
czenia. .. 
- Kiszewa. Licytacya drzewa 
 laeu drze. 
wiuskiego i graoiczuego odb
dzie si
 tu w ezwar- 
tek 2. marea 0 10 godzinie przed poludniem 
W oberiy Dinglera. 
- Wartembork. Rodzina robotnika J6zefa 
Heinricha DB wybudowaniu marcinkowskiem i 
rodzina stolarza JlIBtrzembskiego 
y!y od dawna 
ze sobll: w oiezgodzie. Dnia 17 b. m. robotoik 
I Heinrich tak pobitym zoBtal, 
e po niezadlugim 
czasie umarl. __ Przy tutejszej katolickiej szkole 
dziewcz
cej urz
dzono 5tlj, kla5f, w ktOrej chlo- 
pcy i dziewcz
ta razem nankO pobierajlj,. T
 po- 
sad
 obj\j}a panqa Versen z OIsztyna. 
- Bisknpiee na Warmii Tutejszy slj,d I:a- 
wniezy swat czlowieka, kt6ry przed sprzeda
 
glJsi po
gal jlj,. aby spuchla i opa
lejszlj, wygII!; 
daIa, za oszukanstwo na 10 dni wi
zienia. 
- Sztum. Dnia 24 b. m. rano wybuchl tu 
ogieil w stodole majstra 
lusarskiego St. Usilo- 
waniu slj,siad6w udalo si
 przeszkodzif dalszemu 
szerzeniu silJ ognia 
- ReszeI. Dnia 17 b. m. odbylo si
 tu pod 
przewodnietwem burmistrza Willa zebra
 mie- 
szczan na Bali Socknicka celem utworzema ska- 
9.y ogniowej. Na wniosek dyrel(tora doktora 
Freya postanowiono obral komis
, zlo
onlJ, z 
 
DJieszczan, kt6rzy pod przewodlUCtwem bUrJDl- 
strza majf1, si
 porozumiel co do wykonania tego 
projektu i re.zultat swoich. obrad 
rze
l
yi no- 
wemu publieznl'mu zebramu. ZdaDla SIO rozeho- 


- 


. 


dz" czy stru ogniowa ma by6 ochotnicz, C'Z1 
przymuso w f1,. 
- Elblll8'. Z powiatu elblqgskiego i bruns- 
berskiego wyslano do sejmu pro
be 0 W)'budo. 
wanie drugorz
dn
j kolei z Brun
bergi DB From- 
bork, Tolkmisko i Reimannsfelde do Elbllib'8. 
- Ostr6d. przy ranzowaniu wagont5w oba. 
lonym tu zosta} wagon towarowy i ze zoajdu- 
jlj,cych si
 tam 
\\iu. zostalo 26 zabitych a 2 
pokaIeczone. 
- Wejherowo. Ustny egzamin abituryen- 
cki W tutejsz
m gimnazyum odb
dzie siQ 3 i 4 
marea. 15 uczni6w prymy doli przypuszczono. 
- Tuchola. Tutejszy kupiec A. Schwemin 
pOBzukuje ueznia umiejq,cego po polsku, do 
swojego intereBu koloniainego, deBtyIacyjnego 
i 
elaza. 
- 0I1w&. Pod kierowoictwem majBtra sIu- 
eRrskiego M. z Gdanska poszukiwano tl1 znowu 
skarb6w poklasztornych, ale, jak przed rokiem, 
bez Bkutku. - ZamiaBt iBc do kosciola, trzej 
parobcy z Dobrzewina w niedzieIQ' nad wieczo- 
rem pObzli do karczmy w Karczemkach, aby tam 
si
 przy kieliszkn zabawic. Dw6ch z nich nie 
wr6cilo do domu, jednego znaleziono na polu 
martwego. 
- Tiegenhof. Jak ionym miastom', tak 
tez naszemu miastu regiencya nie chce nadal 
dawac dok}adki do dochod6w nauczycieli, wy- 
noszl!,C
 tu 2000 m. 
- Arem. Pod przewodnictwem prowincyo- 
nalnego radzcy szk6lnego 'fschakerta z Pozna. 
nia odbyl si
 dnia 20 bm. uBtuy egzamin abi. 
turyent6w tutejszego gimnazyum. Do egzaminu 
zglosiJo si
 czterech, to jest, Zygmunt Rychlo- 
weki z Gluszyuy, TeleBfor Adamski z RogaUna, 
}i'rane. Unrug z Melpina i Leopold Neustadt ze 
Sremn. Z tych pierwszego dla dobrych prac 
pismienoych ad ustnego egzaminu zwolniono, 
pozoetali zas trzej egzamin dojrzalo
ci z pom)"- 

lnym skutkiem ziozyli. 


Rozmaitosci. 
I . 
e Z e s z k 0 I: y. Nauczyciel: "Bartku powiedz 


, 


- -
-
 - - 


] 


. 


.. 
rni tM, dla czego to slo6ce w zimie schodzi p6- 
zniej aoueH latem 1" - Bartek: "Dla tego, !e 
sie p6zni
j rozwidnia." - 


. 


\Viadom08ci balldlo\ve. 
"lIele.ald i Bp. 
Gda6s11 d. 2&80 Iliteso 1881 
P..eaiea w mi..j.OII tellte daiaiDj .00"0 prl' 
mdtem o.po.obieoiu. albowlrm Now, Jorll o..ia'lo- 
mit 0 oo...em aoiteaio ClIo' pu..oio, II ..itcej jak 
2 e'Du, .. m,IIo 10 0..0 e i tet in... ..gr.oio.... 
dop....., bumiat,. die P....oi07 mdro, bee IDkre.II, . 
a.pluaull t.,...,.oh cea. W .ln1t.k tego P"'7 elehlij 
ohfOi kupaa r.pr,,"enteooi oe....go targo mo.i.1i phr 
j,6 DO"D .nlt.Die ceo, 0 S ma.ki DI tuale I .prae- 
elMte ookuteOloll7 ai. W lUeregolarD1m .&Oeooko 0'0. 
Utargow8DO 1i50 too_ 
PlaCHIDO .. pal!lIio,: 
111'.. 212- If. 131- Jato".. 
" 190-108 " 121-128 p.tra i ja.no kolor. 
" 105-208 " 125-129 j...oo p.tra. 
It 208-216 II 129-1S0 "1sollo pltra .klo 
'" 160- ,,116- rnlka ..p.uta. 
,,192- " 124- modro .pic...ta. 
II 165- ,I 118- ro.b Girka obaad. 
., 190 -192 " 120-113 c.er"Ool obeldJI.. 
II 170- II 116- olwra cur"ou. 
II 127- II 117- o.er....II. ",ab. 
It 195- II 124- cler...ona. 
II 206- ,,186- p.tra. 
" 201-202 IJ 124-126 JBID&. 
,,210- D 126- juno p.tre. 
,,202- ,,122- eendomirka jato.. 
II 10!l- ,,123-124 lep.... 
Iyta IIrk. 166-157 If. I:il0- krajow80 
Zrto IIrk. 145-148 ,,120- polskie oa trAIl.. 
II II 140--142" 120- "...kie. 
"" 148 -' '" 120- rD.kie lIa praew. 
JoalJDiell IIrk. 140- If. 111-112' ..ielkl krej. 
J,cr.mleia !:rk. 140- If. 106- ruski o. tr. 
" It 103-108" 93-98 oa pau.. 
Owiel m.ki lIa prze..6. 102 lohk. 
Baepik lata", ro.lli 160 IIrk. DI pl'llew6.. 
W.lyatko .. tooO. , 


, 


.
 


. 


. 


. 



 


Czysto smakuj
ce kawy 01 80 fen. 
najlepsze rorlzaje cychoryi 
" :, cukru 
rozmaite gatunki ryiu 
- " " syropu' od U> f. 
nalepsze tureckie sli wki 
bardzo pi
kne i tluste sledzie w 
beczkach i udliczone, 
petrolej, 
smalec, 
slonina, ... 
sol do gotowania, 
1361 dla byrlla, 
smarowidlo na wozy, 
polece po naitan.z.ch cenach 
.'lId. "ole.lz9 w Kwidzynio. 
-.. ---- - - --- 
& "Przyjaoiel ohOI'ych.". 
W ..ydalilm pod Iym tYlahOi proes 8 i e h t I I' a 
Ir.si,g"roi, o"kle.do", " Liplku (Richter's 
V.rlags,AlIst< III Leipsig) d"ielku, "o"jd.l. 
ole tylko eh ory pewol w.k..6"ki do .ko- 
tenoillo lecaloie 'wlgo ciorplooia, locI 
I adro...emu podaDe "' oparl. aB do'wiadcloDio 
rod" jak a,.poblfga6 ehorobl. i Ja" j, w pier...oym 
aa"I,.kll .".lca.6. BroHorll, t,' roupa p" wy'aoa 
kei.garDi.. b.apbtoie I freak 0, umawiaj,cyale 
ponos! praeto '.dnych IIollt6w JAIl tyl&o Ii f4D. 011 
kart, kor..pcndBac,jo,. [830] 
.--- 
G..oeA . j
c
lIlieD 
I ElkUrCZu. 
.o"O....OK.kl do .leKu ml aa I,,,,.oda,. 

Dlllur"U;:;UUllllt:UUlmJGImlmUtOllmDI
! A. Wi......" w PomrJ ach. 
llillkladom keiWrai J. B. 89maaa " Peplilll.. - CacioDkami It 89maa. W 


" t: r f?< ' 
 I 
Daia !24, lulfgo 0 1 godzlaie a r"aa zABa,t ... 
Bogo po d/ub.)'cb cierpieniaoli kr61110 popra.doio 
zILopatrzoD1 I1w. IIbkrameotami. 
XI probo8zcZ Emanuel Waller, 
w Godziszewie, 
.,; 7'. roko tyola I"oj-go. 0 e
il8 w,oJ.tklm kon. 
fralrom Jego, pr&lJacielom; aoajomym w Imieoio 
I po
ootlL"j Imuloij {amili; doao.i a pobo'DI weet- 
ebnieo1e prola,e .a dO.I, JellO .' ." 
X. B1IUkOw,li, '+" 
lokalay willa.y II L1Ibil.e"a. 



 


I 
W;pbOI'UYlllltr. kaKior perloWf W
gOr& w
dloDI 
Koskie lard)'D'i 1..0so1'1 mar)'nOWBn, 
OJbrlymie minogi 1..01101'1 1f
dZOD' 
AUl:hovl1l 8ardynlii W oU"ie 
Sledzie oJliekane Sstoidlsi jako t61 
W
gorl marynowBnf S
edlie Iwyezajne . 
odebrat w najlep 'z6j jakoBei i poleca po I18J- 
tati8Z1cb cenach 
,..' Ed. Bfttlie, 
, Cbelmno (Culm 8/W.) 



1,1.IIIOII'QI,
.
I;IIIII;IIIIIDOIIIIIIIIDIDDII
.llllgGlI
 


KAPELUSZE 


..,. 

. 


do pranla I modernlzo1Vsn.... 
. pr"illlllio . 0) 
hand.1 lft.dnle..1I1 V. Freltaa 


r................ 
: .(.!
 
 -: 
: Wylosowanie koni :- 
. . 
. ''IT looft'roelltwlu . 
. nas
pi Jlublicznie prfd notBryuszem i . 
. awiadkami . . 
c:i:n.ia. 1.9. k:
ietnia. r. 'b. 
· £06Y po :I marh' s, do nabycia w · 
· k8ieg
roi J. N. Romana w Peplinie. . 
. .... Kta #.,d 100.Y, I 1II11a oel 10..... 
II. powlalowego. C.OI 2B,OOO lalor6w. 
I. "o.'lIdlo'",.w "'zlnaell powiala cb.'mifl.kiego 
no m6rll I I. 140 mtirg pod plogiem. 10 m6rg "ki 
i DO m6'a: lOlli, 'I. mill od uOlf, 1 1 /. lIIill cd lIIi... a 
powiatowego, c:u. 
6.
OO '.Iar
"'.. . (6
J 
8. POMlnd...ilie "'e,III"'. w pOHle.. Il&rog.rd.
"o 
200 a.drg p.."no
 rol., II. mili od ..0..1, 'I. aili ,,01 
JOI..t. pow;,.,owego. Cona 14,000 tal.ru... 
BI.iaz, wwdomo66 IId.ieli _EII.prdycy. Pi.lg....... ._. 
-Plebnnka w 
 iedi "ieda.... 0,"0'04:10 ...';rg 
WYIIOllace, " calym '.luoYIII iow.ot.. 
raem, ilia _by6 od 6". J.o" r- b 0.. HI lat "'Jdelari.wlu. 
ua pr... IIcytacy" Term;o li