Kurier Bydgoski 1938.07.24 R.17 nr 167

"v 
""' 
,;'i 
' I 
.. " 


_;r
 
- '
 
v

(.J 


..."'
' 



. ...... 


'. 


j:: ..' 
'. 



 
.. 


,- 


"!-
 :tt". 


"':!!"-.or. 
, . 



 I 


',. 


':. 


. ... 



 'lot.... 


lC.... BydpUa) 


""',lall .. nlUC.! .dmln
lraciL .. ....lanel. IaIr'vo"Ydo I am!doco_h. 
_ncdodl pocll. I p....,. bSlonoq, mlnltcmle I
 IL \II nde wy...dk6.. BY 
..............ycb IU. W)'Wa. p....JI6d. oInIU.. W)'cI.o..nltl.o IIIe odpoW\.
 D G 0 S K I 
.. 
 pbmI, . .bo...ad IIIe ....h pn... do odsJlodo,...
. Rckopls6w 
CIIoSIIL n4akd' aJo ........ RedakcJ\ pnyJmuJt... d-q, Td. lIedUcJJ at. 1044. 
WI/daWtaJ Dn....b I'twlo'"tI... wlakltlol Ed...rd ""_wilL 


Dyplomacja angielska. 


Dyplomacja angiehka, kt6ra na 
konferencjl pokojowej w Paryiu spra- 
wowala role agenta pokonanych Nie- 
roie;: I gorliwle gilotynowala wszystkie 
postulaty francuskie I polskie, tej roli 
pozostala wi£'rna rownid po wojnie. 
Ona wywlerala nacisk, by postanowie- 
nia Traktatu Wersahklego interpreto- 
wane byly na korzY8
 Niemiee. Ona 
tak w Lidze Narod6w jak I na specjal- 
nie w sprawach niemieckich zwolywa- 
nrch konferencjach zawsze opowiada.- 
18 sie na rzecz ustepstw dla Niemiec 
Anglia forsowala udzielanie wysokich 
pozyczek dla Niemie;:, kt6re spelnily 
rolQ odrodzeilcz
 pokonanej Rzeszy. 
:\.nglia, chc
c z jednej strony pozyska6 
wzgledy Niemiec. a z drugiej oslabi
 
konkurentke Francje, wotowala za 
ol:nizeniem obowiQ.zkowych niemiec- 
kich rat reparacyjnych. Najwlekszym 
lajdactwem Anglii bylo samowolne. 
przedwczesne wycofanie wojsk oku- 
pacyjnych z Nadrenii. To zmusilo 
Francje do zrezygnowanla z wielu 
praw, przyznanych jej Traktatem Wer- 
!'8lskim. I odtQ.d juz Niemcy lamaly 
jedno postanowienie po drugim - przy 
richej zgodzie Anglii, kt6ra w miarQ 
ponownego wzrostu sil niemie
kich za- 
biegala 0 laskawe wzgl
dy Niemiec 
i nie wahala 
ie prowadzi
 polityki 
zagranicznej wbrew najiywotniejszym 
1ntere5om nie tylko Francji, ale 
I swoim wlasnyni. To Anglla wywle- 
nla 
taly nacisk na Francje, by ule- 
gala Berlinowl I godzila sie na jego 
postulaty AngUa naklaniala Francje 
do pozCl!'ltawlenia Niemcom wolnej rt:ki 
na wscbodzie za cei!e zagwarantowa- 
nla nienarus'laln
ci granicy francu- 
skiej. AngIia wreszo:ie. w checl nie- 
d
puszczenia do wy'suniecia przez 
Hlt!£'ra roszczen kOlonialnych, gotowa 
by-Ia po
wieci
' wszystkich swolch 
wczorajszych 90jusznIk6w, byle przed 
zarhlanno
cit hitlerowskQ. obronl
 
swoje posiadloSci kolonialne. An
lia 
pf'zez Ribhentropa pertraktowala l Hit- 
lerl'm. o
mielajQ.c go swQ. chwiejno
dQ. 
b1k do obsadzenia wojskiem NadrenU 
jak I 110 zajJ;:cia Amtrii. AngUa przez 
I1hIgie lata, udajtc sprzvmlerzenca 
Francii, pracowala wldeiwle na zgube 
Francji. a na kOrl!Y'
 Rzeszy Nie- 
mierkiej. 
A Jakie bylo stanowi-sko Anglll 
,,:.sprawie wo.iny domowej w Hiszpa- 
nil? Tak samo... angielskie! Dop6kl 
bo
ate zlom n1l1y ielaznej na p61nocy 
Hic;zpanil znajdowaly sie w rt:ku czer- 
wonyCh, Anglia wyslugiwala sie Ma- 
drytowl I Barcelonie. Gdy tylko p;en. 
Fran;:o zajQ.I San Sebastian, Bilbao 
I Santander. AngUa nagle p()('zula 
!l1
bokQ. mllo

 do narodowc6w, wysy- 
ISJQc do 
alamanki swe!!'O reprezen- 
tflnta dyplomatyczne
o, a wla
'iwie 
8!Z'£'nta dla pilnowanla Interes6w an- 
p-iel!!kich. 
fimo to trudno twlerdzi
, ie 
An
.lia 
yczy zwyciestwa «!n. Franco. 
o D!£'! AngUa wle, ie rzQ.dv narodowe 
p'''.n. Franco nie pozwolQ. eksploatowa
 
HIszpanll jak kolonil. Anglii byloby 
W}'godnfej z rzQ.damf czerwonymf. Ste.d 
6w warunek w umowie anp'ielsko- 
wtosklf'j, te traktat zacznfe obowitzy- 
wa
 dopipro wtedy. gdY Wlochy wy- 

ofaJQ. z Bhzpanll 8we wojska. Lecz 
MU8sollni .Ie nie !lpleszy, I zapewne 
Przed OIItatecznym zwyclestwf'm naro- 
dowc6w nie wvrofa swolch woj.k. 
MUIIBollnl wie. te gen Franco pozo- 
Btawiony bez pomocy. nie dalby rady 
falangom, tzolgom I bombowcom. ma- 
BOWO 'I1adsylanvm z MDskwy. 
W \skim momenrif' rlorhodzl do 
slCutku wlzyta anglel5kiej pary kr6- 

 k
 F\a.ryt wit&. 8Iltuz)a- 


Niedziela. 24 lipca 1938 r. 
Rocznik XVII- Numer 167 
Egzemplarz 10 
. 


. OJ . ... 


0........ 1 _ ...... w 
 15 _ .. I 'IJ'Or.1e 100 V. I _ aIoJoe 
.. _ro.
 CI _ DO .rvll1r Solei III 817 DO ......... 5 I daluytb Illepu'Z)'llyc1a 
.u If; I ..... _!lea .. ...rokokll6 .... DO ..roll1r 2, .. . I da1uyda panntyc1a 
30 IF. Oro............ a wyru !I IF. 0..... pDflmuJe ... do .,.JL II 
prwd poL IAIII.' I. O. PoaafI ...._ :101 312. TeW... AdmIIIiIIrv!1 DJ'. JS.a 
.YdloaRa. .uc. Manzllb I'octa. ..... II. 



 


." ..... 



tri
lni 
iti
tr
fi 
imolotu lol
kieIO. 
Samolot zupelnie strzaskany, II pasazer6w i 3 czlonkow zalogi ponioslo smierc 
na miejscu. 


Czem1owce, 23. 7. (p AT). 
Wczora) wieczorem okolo ,. km 
Da wsch6d od KampuluDgu wydarzyla 
sit wielka katastrofa .emolotu Pol- 
sk1eh Lin11 Lotnlczyeh "Loekhead U". 


Samolot leclal ze Lwowa przn Czar. 
nlowee do Bukaresztu. lIaszyna alegla 
ealkowltemu znlszczenla" WSZJscy 
zDajduJtey sit w samolme, to Jest 
11 pasaier6w oraz 3 osoby zalogl, zo- 
slaly zabit.. PrzyCZYDY katastrofy 


dotychczu Die shrlerdzoDo. Na m1eJ- 
see katastrofy udal sit natyehmlasl 
konaalgeDeralny B. P. Marian IJzdow- 
ski I klerownlk oddzlalu Lota w Cur- 
nlowcacla - kapltan Dauewakl. 


Pow,',  ,'I 


s i do londvnu 


W ostatnim dniu swego pobytu na ziemi francuskiej krol Jerzy odslonil pomnik 
poleglych zolnierzy australijskich. 
-=mentarzu iolnierzy amlralijskicb. 
kt6ry stanowi na terytorium Franc)i 
teren angielski. 
Do Bretonneux. udekorowanej bar- 
wami francuskimi I angiel3kimi, przy- 
byli ze wSZYiltkich stron Francjl i An- 
zlii Iiczni delegaci. Z Londynu przy- 
hyla orkiesua 
enadier6w gwardii 
kr61£'wskiej. Kr61 Ierzy, przybrwszy 
'1a cmentan, po powitaniu z reprezen- 
tantami armii angielskiej I franculkie1 
oraz pnedstawicielami wladz, wyszedl 
na '
potkanle prezydenta Lebrun. przv- 
bylego 0 15 minut p6tniej, pocz£'m lea- 
nelan angielskl ks. Green odprawil na- 
boienstwo ialobne za. spk6j dul'zy 
11 000 zolnierzy australijskich. polp- 
"Iych w czasie sierpniowego natarcia 
!"lad Sommt w 1918 roku. 
'Wi
epremier australljskl Pa
e 
pierwszy zabral glos, prosztC kr6la. 
by dokonal odsloni
cia pomnika Kr61 
Jerzy dOZyI bold bohaterstwu zolnie- 
rzv australijskich. 
. Prezydent Lebrun dltl wyraz Wd7ie- 
czno
ci I holdowi. skladanemu przez 
Francje wszystkim, kt6rzy w czasie 
naicit:zszej pr6by przelali sWQ. krew 
i zlo
yli swe iycie w olierzj!. · 
UroczystoM zakon
zylo przem6wie- 
nie wicepremiera australijski£'go, kt6- 
ry o
wiadczyl ie sklada hold IUI":iom, 
kt6rzy ukochali pok6j, a kt6ry
h prze- 
znaczeniem bylo zginl

 na wojnie. 
Au stralia, Ich ojczyzna, nie odczuwa 
ran i blizn wojennych, k6rych w czasie 
swych spokojnych dziej6w nie prowa- 
dzila. 20lnlerze australijscy, k6rzy 
spoczywajl) na tym cmentarzu, przy- 
(C14a delaJ' aa .troal. a-aiel). 


-' 


,.,. \ I 


t. 'f 
',., . 
iJ 
" . 
.' 
...
.
 
" 
? .. 


..... 
. t.. . 


.' 
. "' 
I 
.'.
. 
.,.'
 
"' ... ., - 
... . . '" 


" ".... 
 ., 
. ,...... 
.... f..... 
: 
. 
I 
 '::
: 
.
 


j
f 


. 
.'1 
.. 


: "." 
...
 .


 
, 
. 


1," .. 



. . 


1"..,. 
.
 . 


... 


---. 
 '....... 


'. 



', 
.'J 1". 



 


t, 


, 
"...) ... 


..
. 


:1\ ' 


i ,,:. 


'";{ 


, , 



 i" 


 
, 
c' ....
 


':1
 
:

 
. . . 


 
....... 


-....... 


.
, 
. '-' 

:... 



 


.y.... .....'" 

 


"." ; 


..
 


".... 


") 


..
. 

 


Kr61lenv VI, po zloieniu wieJtca na grobis Ninnanego tolnien/S, 1DpilUjS Ii
 do 
luil:gi pamiqtko1Dsj. 


Paryt,23. 7. (pAT.). 
Ostatnie godziny pobytu pary an- 
glelskiej w ParyZu minely w atmosfe- 
rze entuzjazmu tlum6w paryskich, 
kt6re gromadzilY sie kolo palacu 
d'Qrsa.y I na lrasach przejazdu orszaku 
kr61ewsklego 
W czoraj 0 godz. 10,30 rano nas
pil 
odjazd pary kr6lewskiej' z Paryia do 


miejscow
ci Villers Bretonneux pod 
Amien3. Prezydent republiki wraz 
z malZonkQ. przybyli do palacu d'Orsay, 
by razem z g

mi kr61ewskimi uda6 
sie na dworzec Inwalid6w. Kr6lestwo 
angielscy odjechali do Amiens pierw- 
szym poclQ.giem, wyprzedzaj
c 0 10 
minut prezydenta Lebruna, by go po- 
wita
 nast
pnle u stOp pomnika na 


stycznie. Iak to sie stalo - zapyta I nych Anglii, pragnQ.c naprawi
 bledy I prawda jest dzi
 wartoM politycwa 
zapewne zdzlwlony czytelnik -, ze Edena, przygotowal wizyte krolewskl) Francji, ale wart
cI wojskowej tego 
Anglia, po tylu nieu.-:zciwych wobec w Paryzu, poprzedzonl) wymianl) Iist6w kraju nikt na liwiecie nie podaje 
Francjl pociQ.811ieciach, znowu bierze z premierem Daladierem. Anglia po- w wQ.tpliw
t 
kurs na paryt'l Ot6;. Anglia widzi, wraca do koncepcji "entente cordiale", D)'Plomacja angielska. kt6ra tyle 
ie sily niemieckie rosnQ.. i widzl dalej. do okresu .erdecznego przymierza nabroila zlego, tyle wyrz
dzila krzywdy 
ie Hitler nie da siQ bynajmniej obla- francusko-angielski£'go. Bardzo p6ino, wlasn}'m swoim sojusznikom z ("zasu 
skawi
 przez Anglie. Hitler d
zy do na szczescie nie za p6ino. przekonala wojny liwiatowej, a zwlaszcza Polsce, 
odzyskania dawnyrh wplyw6w nie- sie Anglla, ie jed.ynym naturalnym obiccuje poprawe. Ieszcze dlugo be- 
mleckich na monu, w 
altownym sprzymierzencem \Vielkiej Bry'tanii dzi£' lrzeba obserwowa
 jej ruchy, 
tempie buduje f1ot
 wojennQ. i handlo- je
t Francja, te dalsze wyslugiwanie dlugo liledzi
 angielskie manewry dy- 
WI) I rychlo przys
pi do generalnej si
 Berlinowl zachwia
 moze Imperium plomatyczne, nim liwiat odzyska zaufa- 
kampanil kolonialnej. Ta kampania hrytYJskim. Anglia nie jest tym wielkim nle do Anglii. 0 ile wog61e je odzyska! 

l6wnym oslrzem sklerowana hedzie mocarstwem, za Jakie og6lnie uchodzl. Kto bowiem dal tyle dowod6w perfidi
 
oczywi
cie przeciwko Anglli jako naj- To nlmb prze!!zlo
ci, legenda jut jeno, obludy i 
drad, co Anglla, ten na wia
 
wlekszemu paf1!1twu kolonialnemu. kt6rQ. bezlito
ne jutro rozwieje do i zaufanie nil' zasluguje! Cbyba. te 
I.tf'raz, w swojej hledzie. Anglia 'linowu rejl7.ty. Przedtutyt moze Anp-lia sw6j rzetelnle odpokutuje za popelnione 
przypomniala sobie Francje. Lord Zywot imperialny tylko w lirislrm grz£'chyl 
Halifax, obecny min. spraw zagranl..:z- przymierzu z Francj!). Nie wielka co- 


.....-
>>>
Su. z 


tel.. dalaJ a .tz. 1..0. 
liyif do Frau:ji tyIko dlatego, aby da
 
dow6d, ie gotowi 3Q. poSwiC;cic! IIwe 
Iyct. dla swoich blitnlch I dla Ideal6w, 
1t6re at im dragie . 
Po uroczysto'ci odaJoni
cla pomni- 
ka, kr611 prezydent po 1r6tkieJ rozmo- 
wie pozegnali sie ze sob", poczem po- 

i" prezydenta republiki odjechal 
w kierunku Paryia., a w kilka mlnut 
p6tniej poei" 
pecjalny kr61a odj.- 
ehal do Calais. gdzte' w porde oczeki- 
wal juz parl1 kr61ewskl) i io:h 
wite 
jacht oraz 8skadra floty wojennej lran- 
cuskiej, kt6ra miala eskortowa.6 jacht 
kr61ewski do granlc w6d Irancuskich. 
p.lla;to I pon Calais, przepelnione 
Uumaml, iegnaJo odjeidtaJ,cl) pare 
kr6lewsk, iywlolowyml owacjaml. 
Londya, 23. 7. (pAT.). 
o godz. 21,U angielska para kr6- 
lewska przybyla na dworzec Victoria 
w Londynie. entuzjastycznie powitana 
przez 250 000 thlln. Polieja I trudem 
utorowala poJazdom kr6lewflkim droge 
do palaco. Przed palacem tlum od- 
jpiewal -o:h6ra1nie angiehkl hymn na- 
rodowy. Kr61 z kr6lowf ukazali sle 
na balkonie w towarzystwie obu k'3iez- 
nlczek. Rodzlna kr6lewska byla przed- 
mlotem nlebywalych owa.cyj. 
Paryi, 23. 7. (tel. wi.) 
Prasa Irancuska podaje wiele szcze- 
g616w z pobytu angielskieJ pary kr6- 
lewBk1eJ " Paryiu. 
W chwili. gdy angielska para kr6- 
lewska zajela miejsce w samochodach 
po wyjjclu z dworca kolejowi!go, 
opr6cz salwy honorowej ze 101 strza- 
16w oddanych przez artylerie oraz 
dtwfek6w hymnu angielskiego. jple- 
wan ego przez ch6r dzieci, rozlegly 
iC; 
dtwlQki rog6w my'liwsklcn. Staro- 
francuskie melodie zostaly odegrane 
przez myjliwych, ubranycn w jrednto- 
wieczne stroje. 
Fasada palacu francusktego mini- 
sterstwa spraw zagranicznych w Pa- 
ryiu na Quai d'Orsay, \II' kt61'ym we 


'_ .... .... IIIadtI 


 po ......Ia;lqcy.. --. 
o \ .o.d'...h.. .,o.kl... 

 f'.' -ANOL- 

 
 

 '(



Do 'nabyCia. w . Pfekadl'l d r c1g eri aclf 


Grad zabir dwie kobiety. 


Warszawa, 23. 7. (tel. wi.) 
Nad okolic, Wilna przeszta wczoraJ 
olbrzymia chmura gradowa. Padajl)":y 
grad 1ab!1 2 kObiety. Waga jednego 
zlama dochodzila miejscaml do pOI 
kilL 


Mie bQdzie kwater 
wojskowych u zydow. 
BerlfD. 23. 7. (tel wI.) 
Na mocy nowej ustawy wojskowel, 
min. spraw wewn. Rzeszy w porozu- 
mlenlu z naczelnym aow6dztwem 
armii niemieckiej, zakomunikowal 
wszystkim zarzQ.dom gmln zakaz kwa- 
terowania wojsk u zyd6w. Wyjl)tki do- 
puszczalne 51) tylko w wypadkach na.- 
glej potrzeby i to tylko ,,6wczas, jooll 
zakwaterowanl nle 51) zmuszenl do 
b- 
eowania I iydowskimi domownlkaml. 
W wypadkach w,tpliwych decyduje 
miejsCGWy mQ.i zaufanla partll nat"O- 
dowo-socjalfstycznej. 


VJf..-..h-A?:...-.ttA
_-
J .ttAA,-
..JVVVV 


Jaka ,"=dzie pogoda? 
Przew1dywany Ran poJrody Da jub'o: 
Bl.... wtatzy z kIer1mk6w p6lnocnycL 
....hal1U'DO . nzpogoclzlDiamL Cleplo. 


"



VJJ.Jcr."V.iJ1
..N 


.,KURIER BYDGOSKr-, nledzlela, dnla 
 lipca 1938 r. 


Nr. 167. 



 



 .:. 
_ -N .YlROCI.AW:ZDRO
 
ip!1 
 
"!'!ooo''' j 
 _ J 
' . ij;"i'ji!},I

1t, 
 ARTRETYZM · REUMATYZt-r, 

 I 
 I - I """" I 
 S CHOIOIY ICOBIECE - DZIEC". 
'I' 
 LoU' I j · DItOO ODDECHOWYCH - NERWgwa \ 
Ii JIIIII.I!'::", I" I "1L...J_'
A"bO:"/
"
 7..L._'_

:.._ 
;- "

"'IJIII 
UUIIVV-
UUln' 


wspanlale urz,dzonych apartamen- 
tach zatrzymala sie angielska para 
kr6lewska, zostala w czasle pierwsze- 
go wieczoru oAwletlonQ. reflektoraml w 
elle 31 milion6w .wiec, wywoluJI)C nfe- 
zwykJe efektowne feerie aw1etlne. 
Katdy najdrobnleJszy szczeg61 urzt- 
dzenia apartament6w dla angielskleJ 
pary kr61ewskiej w palacu minister- 
stwa spraw zagranlc!znych zostal prze- 
pracowany tak, aby przypominal jakit 
hlstoryczny moment. W gabinecie, 
przeznaczonym dla kr61a lerzego VI, 
ustawiono biurko Napoleona bezcen- 
neJ wartojci. w kt6rym znajduje siQ 


szereg autograf6w wielklego ce8ar
a 
Francuz6w. Przy biurku tym bedzle 
mial mo!n

 kr61 angielskl kre4U6 
swoje pisma. 



 ;£ lnowu 13 zabity£h zyd6w w Palestynie. 
Jel1WlUma,.23. 7. (PAT). I rolne. 2 po
lcJanci. iydzi zostali 
bi
I, 
Wczoraj dokonano kllku zamach6w a 3 kolomst6w zydowsklcn odmo,,:lo 
przy czym dw6ch osadnikoV( 
ydow- rany. Eskorta samochodu odpow.e- 
skich zostalo zabit)'ch, a : rannych. W dziala ogniem, zabijajl)c 2 Arab6w. 
ciQ.gU ostatnich dw6ch dni zabitych 1.0- W Moza kolo Jerozolimy zastrzelo- 
stalo 13 2Yd6w. ny lostal kolonista iydowskl. a kolo 
Oddzialy brytyjskie wysadzily w Hajfy zabito zyda stra.i:nlJ[a winnic. 
powietrze szereg dom6w we wsi Baka- Vb. nocy doszlo nad. pomocnQ. gra- 
toharrich, w odwet za zamordowanie nicQ. Palestyny do powaznycn utarczek 
sierianta angielskiego. \V trzech r6t- miedzy wojskiem a partyzantaml 
nych miejscach zamordowano czterech arabskimi. leden iolnierz zostal ran- 
Zyd6w. leden I nich zastrzelony zostal ny, a jeden Arab zabity. Wladze bry- 
na szosie I laffy do lerozoumy, dw6cb tyjskie zarzQ.dzily surowe 'rodki r
pre- 
w kolonil iydowskiej w pobliiu rei syjne. W okr.;gu Tulkarem, gdzle w 
Avivu I jeden w kolonli iydowskiej ostatnim tygodniu zablto 2 zolnierz, 
pod Haifl). brytyjskich i szereg koloniltOw zydow. 
Londyn,23. 7. (PAT\ skich, zburzono wiele dom6w ara
 
Z Palestyny donoszlh ze wczoraj ra- skich i aresztowano kilkuset Ara.b6w, 
no na drodze kolo kolonii Ramat H3.- kt6rych internowano w obode koncen- 
kovesh ostrzelano sam ochoa ciE:zaro- tracyjnym kolo Tulkarem 
wy, wiozl)cy grupe zyd6w na roboty 


. 
4t' 


,- 



 


[' 
f 



 


.. ' 


.. 


'
 



... 


. 


. '" 


t...- 


" f 
' .:. 

 .' . 


" 


.h 


;, '"' ok-: 
,. 

:.':.
 


.'
 :."A 


"" 


...-- - 
. ,- 


" 
. ' 



. 


.. *
..{ 

' "-..,... .. ': 
,
: 
 
.,t. . ' '-- , 
. ,,
 . 
 ..
.. 
.... j" . 
, t 
'-'::', : f :
' '. - J 
;- t- . 
. ... ... ,). 
 
i t 


. I 


'. \ 


" 


. 



 



 



 


..
. 


\
 


.f fJ . "." 
l 
" 
. 
 , . 
;.. 
 
 p 
t 
.'''\ r #. 
1!.. :" 
,l- 
 
. , 
'. 
. i , 
. . , ..... 
- )o{! . 

 . \ . 


Krdl lerll/ f krdlowa po pOIDTocie & WII ciecJki na Sekwanu laclq do ratuna 
parl/lkullo. 


PolaCI w Amerrce wierni Polsce 


Detroit, 23. 7. (PAT). I nasze dzieje, nienaruszone od dni re- 
Polski kongresman Ie stanu Michi- wolucyjnych. 
gan Jan Dingel wystosowal do prezy- Czy nie byloby wla.4ciwym, a nawet 
denta Roosevelta nast.l;puJl)cy list: korzystnym, gdyby podr6i morak& 1a- 
"Panie Prezydenciel Corocznie ka- det6w w 1939 r. obejmowa.la GdyniQ, 
deci I wyzszych klas akaaemii mor- najbardziej nowoczesny I najszybciej 
wej w Annapolis udajQ. slQ na wy- rozwijajl)Cy sie port w liwiecie'l 
cieczki morskie w odwledzmy do r6i- Mam nadzieje. ze Pan, panie Pre- 
nych kraj6w europejskich. Zwykle za-. zydencie. jako naczelny dow6dca na- 
trzymujl) lie we FrancJi. Angili 8zej armii i floty poprze mojQ. pr06be 
1 Niemczech. Czasem marszruta ich .lie w kierunku takiego ustalema przysdej 
zmlenia i zajezdZajl) do port6w skan- wycieczkl naszych kadet6w. 
dynawskich. Odwiedzaji rowniei cza- Proponuje r6wniez, any kadetom 
sem Wlochy i Hiszpanie. Niniejszym tym dano doM ezasu na zwledzenie 
zwraca.m si
 do Pana PrMydenta Gdyni, t.ak jak przed kilku laty umoz- 
I proSb
 aby dow6dztwo floty polecilo liwiono 1m zwiedzenie p61WYlpu akan- 
r6wniet odwiedzenie niekt6ryCh por- dynawskiego. 
t6w baltyckich, a przede wszystkim Cztery I p61 miliona obywateli am.. 
polski ego portu Gdyni. rykanskich polskiego pochoazenia en- 
Rzeczpospolita Polska jest laPrzy- tuzjastycznie powitajQ. takl gest przy- 
jainionym z nami narodem. Llezne jatni w stronQ kraju Ich przodk6w, 
t serdeczne wC;dy przyjatni lQ.Czyly kraju. kt6ry nam dal general6w "KG- 
Polak, i St, Zjednoczone przez cue 8ciuszke t Pulaskiego". 


Program hitlerowski 
w Austrii. 
W1ede6, 23. 7. (pAT.). 
Z okazjl zakoilczenla 100dnlowej 
skjl masowych zgromadzef1 partyjnych 
w Wledniu, gauleiter Globoo:nik wy- 
gl03U przem6wienle. w kt6rym wska- 
za.l 8 najwa.tnlejszych zadaf1. kt6re ma 
przed sobl) partla narodowo-socJali- 
styczna w Austrll: 
1) jak najszybsze usuniE:cie z Wle- 
.lnla zyd6w, kt6rym wydzielaf sle be- 
dzle nawet pewnQ. sume na droge. &.by 
tyIko opujclll granlce Rzezsy, 
2) d03tarczenle pracy wszystklm, 
3) jak najo!ltrzejsza walka I kuplec- 
twem, podbfjajQ.cym ceny, 
') uregulowanie zaga.dnlenla mlesz- 
kanlowe
o w duchu narodowo-socjali. 
tvrznym, 
5) poskromienle zaped6w nlekt6ry
h 
"'nkcjonarluszy partyJnyrh, 
6) zaopatrzenle wszY3tkich daw- 
,nh b010wnik6W partll narodowo- 
qocJalistycznej, ' 
7) usunlecle :z partil karlerowlcz6w, 
8) 'i:zystka mr6d urzednik6w, kt6- 
rzy byll przed tym czonkaml .Irontu 
patriotycznego". 


Zagranica, 


Bewlltcy WI Wlolzacb premier wegiel" 
ski Imredy zwiedziJ galed41 I uniwersy- 
tet, po czym opu!icil Perugil:, udaj¥ II, 
do Arezzo. 
W Jum.JlzlI Dl.dzI.... Jako w roc:zni.. 
C41 zamachu hitlerowl!kiego w Austrll, kt6- 
rego ofiarl\ padl kanclerz DOllfus&, odbedl\ 
sll: w AUltril IIczne uroczYllt.oAci ku uez- 
czeniu oflar poleglych po Itronle narodo- 
wych 8Ocjaliat6w. W Iwllcy Karyntil, 
trdzie powstani. mialo przebleg naj- 
krwawlzy, przemawiae bedzie zaetl:pca 
Hitlera na lltanowilku kierownika partii 
Rudolf Hesa. 
We Wroclewlu w dniach od 
 do 31 
bm. odb41dzie Ii, pierwszy tumieJ lpono- 
wy Niemiec, z udzialem 250,000 czynnych 
lportowc6w. rekrutuj¥ych 1141 z klub6w 
sportowych, wojska. policjl, Izturm6wek, 
mlodzlety hitlerow8kiej i Ilutby pracy. 
Liczbe widz6w okre!ila sl41 na dwa I p61 
mill on a. 
BlUer przybyl do Kilonll celem swie- 
dzenlK ltocznl marynarkl wojennej. 
B. 11IIten marokaAlki przybyl w tow&- 
rzYlltwle tony do Neapolu, Ikl\d 1141 praw- 
dopodobnle uda do Rzymu I Berlina. Se- 
kretarz b. lIultana oAwiadczyl, te b. lultan 
pOdr6tuje w ceJach zdrowotnych. 
W cl1l91l OItatni.go tygodDia nastI\Pila 
dwukrotna konflskata .TlUlella" na terenie 
RzelZY na Ikutek artykul6w, kt6re poja- 
wily 1i41 w tym plAml. na temat Iytuacjl 
iyd6w w Niemczech I AUltrii 
W BOIJI w kopalni truatu w,glowego 
g6rnik Bollyj dokonal zamachu na ltacha- 
nr..wca. maazyniate Kloczko, ranl¥ go 
cietko lIiekie
 
B. poIei autriackl w Loady. lIarou 
Fl'8lIckeutelD otrzymal z rl\k miniltra 
Ipraw wewnl:tl'linych dokument, Itwier- 
dzaJ
y uzYlkanle obywatelBtwa ang.iel- 
skiego. Baron Franckeneteln, kt6ry Jes' 
goAciem lorda Londonderry, zamlerza 
przyJl\e jedno z dyrektorsklch ltanowislt 
cUy londy(Jlklego, kt6re mu jut propo- 
nowano. 
We WloRech .amolot wojlkowy spadl 
podczas lotu akrobatycznego na do
 
Apara' lta
1 w plomientach. Lotnlk 
poni6111 Amlere na miejlcu. 
Grape 8czal6w dw6cb wloaklcb stat. 
1t6w tzkolDycb, przebywajl\cych obecnte 
w Dublinle (Itolica Irlandll) zostala za- 
atakowana przez gru
 mIodzl.ty, kt6ra 
rzucl)a 1141 na nll\ z okrzykiem: "Pl'liypo- 
mnljcl. BOble AbiaynI4l". Wloll mUllell 
oddae .141 pod ochrone pollcjl, ktora od- 
prowadzila Ich na poklad Ich .tatk6w. .. 
lamolot towanyatwa ,.Lultb.... · 
"Nordmeer", dokonal cztel11aatego w tyDI 
roku pr6bnego lotu tranaaUantyckiego 
I Horia do Nowego Jorltu. Lot trwal 11 
rodz. 
 mIn. Zalo.a IkladaJa al4l1 , 0I6A
>>>
IIr 111 
- 


Co 
 iiiiU? 
I we Franc)1 
nle chc
 iyd6w... 


St. Kozicki 0 polskiej 
polityce zagranicznej. 


Na aktualny chij temat masoneril 
zabiera w "Warsz. Dz. Nar." glos wy- 
bitny publicysta narocIowy p. Stanl. 
slaw Kozicki, plszQ.c m. In.: 
.....nle famierzam podawa
 w 
tpll- 
wo
 twierdzenla p. Leona Kodowskfego, 
II "od r.)ku 1930 rozpocff\1 Marszalek Ii- 
kwidacj41 wplyw6w IIzkockich d , a to tym- 
bardziej, Ie potwlerdzajf\ to wydarzenia 
Da terenle polityki mil:dzynarodowilj. 
Wl!lzak jest rzeczfI powszechnie wladom", 
fe w systcmie polsklej politykl zagranlcz- 
DeJ zeszla radykalna zmlana w r. 1932, p() 
1Jstllpieniu p. mm. Augullta ZaleskielZ'.). Do 
tego czasu oplerala III: polllka polltyka za- 
mniczna na sYltemle Llgi Narod6w, ktll- 
ry h}'1 tak lIamo w macrnym IltopniU due- 
rem woInomularstwa. Jak traktaty z r. 
1919. Blt:dem jest przeto m6w1
 0 polskleJ 
polityce zagranicznej w '.)krestl lat 1926- 
1935, Jako 0 calo
ct, tneba rozp't1trywa
 
osohno dwa jeJ wyrafne okresy: 1926-1932 
I 1932-1935. Okrel plerwszy (1926-1932) 
w polltyce zwtflzany z polltYh lat uno- 
19'16. w kt6rej byly tylko kr6tkle prurwy 
w latach 19".!3 I 192'- 
Byloby rzec
 InteresuJflCIIo r.)zejne
 al4I 
w hIstoril polskleJ polltykf ngranlcmeJ 
Polski odrodzoneJ na przestrzenl plerws1i8- 
go dVl"Udziestolecia JeJ IlItnl"nla, wldnle . 
punktu wldzenla wplywu na tQ polltyk41 
wolnomulantwa. LatwleJ tJ Il'Obl
, nil 
WYJaAnl
 role masonerll w Iyclu wewnetrz- 
DYm Pollkl. z teJ prolltej przyczyny, h - 
nle maJflc ladnych danych 0 taJemnlcacb 
dzialalnoAcl 161 _ moma . latwoAcI" ok
 
fII
, jaka byla po woJnle I Jest '.)becnle po- 
IItYka 161 w r6fnych pa:6stwach europeJ- 
Iklch I Jak ta polityka IIklada sle na Jed- 
Dolila w IIwych zalotenlach polltyk41 ml4t- 
dzynaJ'Odo
M. 



 


Pn:l1JodDlcz,oJ 0. Z. x. w Krakowl.. 
len. Llp
ki uIUW1L Jego mlejlCB zajl\1 
dr. Stryjed&kL 
Plenuue pclllednDIe SeDab wyma- 
Clono na wtorek., 26 bm., gods. 10. Na po- 
rzfldku obrad deba" nad rzfldowym pro- 
Jektem Ultawy 0 Arodkach flnanllowych 
Da popleranle goapodarcze uzuadnlonego 
k
l'altoW&D1& MIl arqkul6w rolDiClYch. 


IORIER BYDGOSII nledzlela. dnla 24 lipea 1938 r; 


Sir. 3 


PB
t I Di
Blr
lii ni
mi
[ I [1
[
I
IIWB[j
. 


.PraUi 


Sensaoine donleslenle plsma prasklego. 
..Pnaa. 23. 7. (PAT.}. . I naradrle z czolowyml 08oblstOltclaml 
Liat donael, ie Hitler po polltycznyml Niemiec w Mona..:hium 


toru wltceJ pWt" nle ehee wI- 
dzf
 u BIehle 2yd6w. NutroJe anty- 
.emickfe nie tylko aio wzmogly w 
AngHI. ale przedaetaly aft I do Fran- 
.JI. 
!ydOW'Bkl "NoW}' Pnegltd" cytuJe 
sa parrsklm targonoW}'m ,,BaJntem'. 
nast,pujfCe n& ten temat Infonnacje: 
.Kou.te1'DacJa wtr6d 
t6w *7- 
dowakich we FraDcj1 w zwI"uu . oatat- 
Dimi rewlsJamI I anutowanlaml trwa nA- 
lIaL SeW oe6b ruJnuj, aI" WPnedaJ, _ 
fI'OIIe lwe maj,W po to, bJ scbb1t ple- 
nilldse D& toutJ podr6*7. 
Ob&WJ pnybraly oltatnlo eharakter 
lorgan1&Owany I IYltematycmy. WleW II
 
OItatnlo ageDt6w pollcyjnych pr.l.ed Iledzl- 
b" iydoWBkfch klub6w r.)botnlczycb I D& 
ullcach, gdzle tyeW gromadz
 1141- 
Do caleJ masy agent6w pollcyjnych, 
kt6rzy z tak" energi
 lowl" nlelegaInyeb 
cudrozlemc6w, przybyll olltatnio agencl, 
m6willcy po Iydowsku. CI ukazuj
 1141 &- 
IMnlo coraz czeAciej w kawtarnlacb, cb 
kt6rych UCzl:szczaj" Iydowscy emlgrancL 
Pewnego wleczora zostala otoczona 
pnilf agent6w cala ullca na Belville. Po- 
IIcja szla ad domu do d.)mu. od mleszka- Bakareat. 23.7. (pAT). I sI
tkI tysiecr ludnMeI, oddajo.c ostat- 
nia do mieszkania. od kawiami do ka- Na pogrzeb krOlowej Marti, ktOry ni hold ukochanej krOlowej. Dos
 do 
wiarni, a 
dy rewt
ja zosta
a zako
czona, odbe
zi
 sie w niedziele, przybedl po- katafalku dozwolony jest oct godz. 8 
ll1alazly Sl
 w WOZJe pollcYJny
 setkf 2.J- za kSleClem Kentu, kslQie regent lugo- rano, lecz jut 0 'wicle uformowala sie 
d6w, wyltraszonych, nleezczl:Altwych. slawil Pawel z malzonkl oraz ksiQie dluga kolejka obywatell. Care miasto 
W !lzczeg6lnie tragicznej sytuacji maj- I Cyryl z Bulgarii. Wlekszoa
 pailstw przybrane jest flagaml narodowyml, 
dUJ" li41 emigran
I, obywatele p.)llIcy. Nie reprezentowanych bedzie przez posl6w przybranymf w ialobne azarfy. 
IYlOgfl ani powr6cJ
 do kraju, a to s powo-I akredytowanych przy rzQ.dzle rumu6- MID. Szembek wyjechar pociQ.giem 
do nowej ustawy, glosz",cej, Ie obywatele skim kt6rym nadano w tym celu tytul P o p oludnio wym z Warsza wy do Buka.- 
polscy, kt6rzy prze1lywaJfI poza kra,Jem' . 
pc)nad pit:e lat trac
 obywati!llItwo. ambasadora nadzwycza)negG. resztu w charaktene ambasadora nad- 
NajsmutnJeJsza _ ko"6czy lwoJe alar- Przed zwlokaml krOlowej Maril w swyc:zajnego Precydenta R%plltej ua 
mistyczne doniesienia .Hajnt M _ jest ay_ palacu Cotroceni pned.efllowaly drl. pogn:eb. 
tuacja eWec!. kt6re otrzymaly wyks
talce- 
nie w ukolach francuskfcb, ztyly 1141 . 
mjem, a teraz mUllz" wywQdrowa
". 


Ziazd ksiazal w Rumunii. 


.. 


'fie. 



 


.. 


i. 


.. 


..' 


. \ . 
'{' \ ' 
,:' i; 


.. 


tl 


'" 


-
J() 


,. 


., 
""'" 


, l 
,.

... 


Zdjecie pnedwojenn, nidvjqCtllO fu
 krdla rumutllklello Ferdvnanda I. ojea kr61a 
Karola. i jello maUonkf, amarllj 1D tve" dnfaeh kr6lowej MaTii, matkf krdla rumu1l.- 
skiello i babki nadepqt tTonu Mfehala. 


Z oslalnlei chwili. 


Czernlowce, 23. 7. (tet. wi.) dioteIegralista Zygmunt Zarzycki I me 
Samolot polskich Unit lotniczych chanik Franciszek Panek. Zapasowy 
,,Lot", kt6ry ulegl wczoraj w Rumunii pilot OIimpluu Markowski Z 
r6d 
katastrofie, wystartowal z Czern10wiec pasater6w mane 'J4 narazle nastePUJI- 
o godz. 17,25 do Bukaresztu. 0 god%. ce nuwiska zabltych: Haka - lapo- 
17,88 zawladomll on lotnlctwo w Czer- nia, Radew - Bulgaria, C8l'O - drlen- 
niowcach, ze leci na wysok
cI 2000 nikan: amerykailski onu Drozdowski 
metrOw. Odbi6r radiowy byl bardzo Lw6w, WaIJg6rski I Grys Warszawa. 
slaby ze wzgledu na mine wyladowa- Do Czerniowiec lecieU " samolocle 
nia atmosferyczne. Samolot znajdowal paiultwo lochimowiczowie z Warsza- 
sie nad terenem pofalowanym, jed- wy. Wpiedll oni jednak. w Czerniow- 
nakie najwyzsze wzniesienia siegaly each, ustfJpujQ.c mlejsC& czterym ru- 
800 metr6w. Wkr6tce po tej ostatnlej muilaJdm pua!erom, ktOrych nazwi- 
depeszy w odleglo
ci ok. 10 klm od ska nle 81 mane. Roz
ity samolot jest 
Kampulungu z niemanych narazie tego typu, Da jakim Hughes pnelecial 
przyczyn nas
pila katastrofa. $mI
 I dookola 6wiata, a major Makowski od- 
ponl
lI: pilot Wladyslaw Kotarda, ra- byl przelot z Ameryld do Polski. 


. 
Bombardowanie parOW[a dunskiegoa 


Londp, 23.7. (pAT). 
AdmiraJlcja otrzymala wiadomo

, 
Ii krQ.townlk brytyjski "shropshire" " 
drodze z Palma do MarsylU apotkal 
parowiec duMkl ,,Dodil" 
 chwlIt, gdy 
byl on bombardowany pnez samolot. 
KrQtownIk majdowal siQ w od1eglo
c1 
11 mil 00 bombardowanego .fa.tJtu 0 


60 mll na wach6d 00 Barcelony. w: 
chwUl gdy "Shropshire" zblliyl alo do 
parowca, woga aiedzlala jut w 10- 
dllach ratunkowych, a "Bod11" tonQL 
KrQ.townlk brytyjskl przyjQ.l na sw6J 
poklad won zatopionego statku w 
Uczble 16 ludzl I odszedl w dalsZl) dro- 
gv do Many11l. 


Klllsiea woisk cbilisklcb. 



 23. 7. (PAT). 
ApocJa Dom" dODOII, it p l liclotJs1... 
emy oddslaJ chJ1[s]d usilowal przenvat 
japomk.le linle komunikacyjne pom14jdsy 
Matangczen 1 Hankou. lees zOlltal otoc:zo-; 
IIJ przez wojlka Jap06skle, kt6re zadaJy 
CbI"6czykom decyduj
 kl
k41- :Wo
ka 
chlilskle, IkladaJ
e 11141 na tym odclnku 
przewatnle z wojllk. prowlncjl Seczuan, co- 
faR 1141 w poplochu D& poludnie. 
Marsz. Czang-kal-azek. 
dzil prze- 
nleslenl. wazystklch Ul'li4ld6w do Csung- 
king w prowlncjl Seesuan. Ewakuacja 
ma bye ukoflczona z dnlem 31 1Ipca. De- 
cyzJa ewakuacjl mlnlsterstwa IIpraw za- 
f{ranicznych do Itollcy prowlncji Yunnan 
7
 . ,,, IA nilwoluaa. powodu nastroj6w tam 


teJlMj ladDotCL l 
eQl e z ftl\dem 
IOI
 ewakuowane do CsUIllkiogu 
wayldle przedltawldelatwe. dyptomaty- 
eme. 
Wladse IOwleclde we Wladywoltoku 
sawiadomUy japoilskl konswat general- 
ny, Ie dwaj parlamentarzytcl wyslanl 18 
lIpca prze.l iu'mI, japoilsk
 bed
 dziA 
przekuanl wladzom japoflakim. 
tnewne deezcze lPOW'odOWaly w callch 
pOlnocnycb Cbinach olbrzymle wody. 
Liczne arter1e komunlkaoyjne .00Wy w 
wlelll mleJsC&ch przerwane, a caly obllzar 
ml
y TlentBlnem I Peklnem mltal na- 
wledzony przez pow6dt. Wody Hoangho 
szybko przybieraj", Nalety .141 Ipodzie- 
wat dalsse,o roaseraaIa lit powodsL 


poSlanOwU zaproponowa
 Czechoslo- 
wacjl pakt 0 nieagresji na okres ad 
3 do 5 lat. w zamian za to Czech08lo- 
wacja mlalaby stat 1110 patJ.stwem neu- 
tralnym, jak Belgia. Gl6wnym wa- 
runkiem Niemiec mialoby by
 zerwa- 
nfe przez Czechoslowacje paktu wza- 
Ipmnej pomocy z Sowietaml. WedhIg 
innych pism, Rzesza ma zatQ.dat! sze- 
rpg1l uprawniefl dla mnlej3zo
ci nle- 
mleckiej w Czechoslowa
jf. nle wylll- 
niQc pleblscytu, kt6ry mialby sle 00- 
by
 po zawarclu paktu 0 nieagresji. 
W prasklch kolach politycznych SQ.dz.. 
. 
 Hitler wysunl)l ten projekt po ro&- 
mowle kpt. WiedelIla9na z lordem 
JIalifaxem. 
LoDdyn, 23.7. (pAT.Y. 
Ambasador nlemfeckl w Londynie 
von Dircksen, kt6ry udaje !.'ie na urlop 
do Niemiec, odbyl trwajl)":
 '5 minut 
konferencjo z Chamberlainem. Po po- 
wrocle do Niemiec von Dircksen bodzie 
m6g1 zda
 Hitlerowl sprawozdanle CO 
do pogll)d6w Chamberlaina na Bytua. 

je mledzynarodowQ.. zwlaszcza w oct.. 
nle;leniu do Czechoslowacjl. Sprawa;' 
ta w cll)gU najblizszego tygodnla Inti 
dw6ch moze sle stat! znowu aktualn&. 
Byla ona zresztl) gl6wnym tematem 
rozm6w miedzy Bonnetem a HallfaxeDi 
w Parytu.. 


Katastrofa samochodowa. 


Zbor6w, 23. 7. (PATI. 
P. Tadeusz Skrzydlewskl, gen. dyJ'. 
ftrmy "Sztajnec M w Katowtcach, jadlc 
samochodem ze Lwowa w kierunku 
Tarnopola, wskutek peknlecia resoru 
w samochodzie obok Jeziernej, ulegl 
kataatroffe. Samoch6d wpaOI na pny- 
droZne drzewo. Dyr. Skrzydlewski do- 
mal zgniecenia klatki plersiowej 
I og61nych pothIczef1.. 


VVizyta francuska 
w Niemczech. 


BldID, 23. 7. (P A 1'). 
Urzedowo komunikuj", Ie na zapro- 
IIzenle mln18tra lotnictwa i gl6wnOOow&- 
dzf\cego 10tnJczymi Ilraml zbroJnyml Hze- 
uy feldmarszalka Goeringa, przybedzie 
15 alerpnla na tygodnlowy pobyt IIzef BIit&- 
bu generalnego francuskiego lotnlctwa 
gen. Vuillemln. 


Biuro surowcowe w Polsce 
Warszawa, 23. 7. (pAT.). 
Na posledzenlu Rady Miniatr6w 
powzleto uchwaJO 0 organizacjl prac 
w zakresie polltyki i gospodarld ft- 
roW'ooweJ. I 
Wedle tej uchwaly, opartej na wy- 
tycznych, ustalonych uchwal
 koml- 
tetu obrony Rzeczypospolltej z dnla 
8 b. m., sprawy polltykl I gospodarkt 
surow-cowej naleil) do minl!ltra prze- 
myslu I handlu, ktOry opracowuje paft- 
stwowy program w tej dzledzlnle, wy- 
konywa go 1 dba 0 jego reallzacjo przes 
fnne drlaly z&rzl)du paftstwowego, chla- 
laj
c - w odnleslenlu do surowc6w 
pochodzenla ro
lfnnego I zwienQC&gO, 
w porozumlenlu z mlnlstrem rolnldwa 
I reform rolnych. 
Celem wykonanla tych zada.f1 
" min. przemyslu I handlu tworzy eio 
bluro mrowcowe. przy kt6rym Innl 
mfnlltrowie bQ.dt ustanowi. stalycli 
delegatOw, b
dt tet bed
 wyznaczaU 
irb dorafnle. Ponadto. dla opracowa- 
nla poszczeg61nych zagadnleft mmlser 
przemyshI I handlu bedzle m6g1 powo- 
lyw.
 przy blurze komltety doradc6w 
I koml
je apecjalne, zloione z fachow- 
c6",. 


W I&DNOjCI BILA. 
I&DNOSTU mc NIB ZNACn. 
.JBDNOS'l'KJ ZLl\CZONI: W sUom ZWL\. 
UK 1100.\ W ALCZYC SKtrn:CZNIB 
o IWE POl
'f.
>>>
1.t-.l 


: 


- 


ftKUUiKli HYuGWsKI", nted.lIela, dnla 24 tipca 19S8 'I. 


KURIER FILMOWY 


Hie ma czaS
J na milo!t! 


r Sonia Henie, kt
 popisy na lodrie z&- 
prowaclzily do filmu, wyjechala obecnie 
do Londynu, &by po nader wyczerpilj"cej 
pracy odpocz"t pt'Z{z dwa mie!!ll\ce w ro- 
dzinnym Oslo. Londyilskim reporterom 
powledziala. te poza ply\\aniem, teni8em 
i w,dkowaniem bl:dzie tylko odpJczywala. 
IIle zajmuj"c III: tadnfl prac,," 
GI6wnfi przyczynfl tych wywiad6w by- 
la pogloska. kt6ra roze8z1a 8i, w Holly- 
wood, fe Sonia ma zamiar W8t1!opit w 
swi4zkl maltei18kie z Tyr.:Jne Power, czy 
tet, jak Innl twierdzill, z mlodym Angll- 
klem Ryszardem Greene, wykonawCl\ g16- 
WDej roll w jej ostatnim filmie. Ale tak 
Sonia jak I jej matka wyAmialy w
zyst- 
kie te plotkl 'pro8Zl: pan6w, nie mam na- 
wet czasu aby II, zakocba
 - powiedzlala 
Senda - a akad wd
lab
'ID czas na AlubT 
Ilutem PJprostu przyUoczoDa prac"u. 



nJwoad lalem. 

 bGk"d Jad, ,:wiazdy I piazdorzy fiI- 
.ow{ latemT Gdzie ap
dzaj", ferie, gllL!e 

poCliV\"'ajflT Na pytanie to daJe odpo- 
'Wiedf !orlckey Dooney w artyktile: ..Nie 
lubi
latawHollywood
 
Lato jest dla wielu, ba dla wszystkich 
Jml,.wie po" roku, kt6ra zwia3tuJe wypo- 

yneJt. Tylko my, biedni aktorzy, mU8i- 
try aterczet latem f zlmfl na 8tanowi8ku. 
!rak, slawa to rota. roa piekne platki 
I ostn ciemie. Na'lre urlopy 8f1 bardzo 
Cbaotyczne. Ja Dp. mog
 wyje
ba
 tylko 
"triedy, 
dy mam urlop w ark ole, wil:c w 
11
 t Ilerpniu. A w tym roku wtedy 
"'laAnle b
d41 gral do filmu .,Lord Jeff". 
J'Kle('hfi JlIBt tylko fakt, te film sil: krQci 
11' AD,lii, bl:d, wi

 mial przejatdtk, m&- 
!'fern. co tet je!!t ('zegoA warte. 
Jak odpoezywaifl dorosle gwiazdyT Np_ 
tdaureen O'Sullivan jedzle ze IWym ml1- 
lem (wyszla za m
 pal"f1 miesil:cy temu) 

.,:btem na mone. Clarck Gable poiechal 
lowi
 ryby. Wydaje ai, tak towarzy&ki, 
a jest taklm odludkiem. Ale lubi
 go mI- 
!DO wszystko. Roben Taylor W) biera liQ 
podobno do Honoltilu. JeAlI przyjmfl go 
tak, jak w ElU'Opie._ to Die odpOctnle, bo 
b
azie mlal same bankiety. M6j przyja- 
ciel Frtddie jest Jut '" Anglii. Tam sP'1- 
tw parQ tygodni u pailstwa Lawford, kt6- 
I'ych syn gPa w filmie. 


NelsoD Eddy pojechal autem 11' ,,Die- 
znane
_ ale za tydzieil ma cykl kODcert6W 
I bl:dzle musial wr6c1e. 
Johnny Weismuller oczywiAcie wybral 
morze. Lubl 8141 mo('zy
, taki jut jest. Nad 
jeziorem Malibu Bp4ldz" lato: Myrna Loy, 
Joan Crawford, Ann Rutherford. Eleanor 
Powell jedzie 11' g6ry, chce zdoby
 8Z
 
g6r Skallltych. Mily, biedny Spencer. Tra- 
cy jedzie na odpoczynek po opara
JI .na 
wie!. To m6j wypr6bowany przYJaclel, 
gdybym nle wyjetdtal do Anglii - poje- 
('halbym do nlego. 
Po znakiem golfu stoj" ferie Roberta 
Younga I retysera Conwaya. 
Co do Innych - to albo 81!0 je8zcze nle- 
zdecydowani, albo Die ch
 0 awych pla- 
nach m6wie. 


If'y&l" Ie nle )stem nledyskntny, }e611 
io wszyetko naplsalem u . 


7 



r. 167. 
=- 
- 


..... ODCISKI 
Norma Shearer DfZ' praCf- ; "RADYHALNIE: USUWAJI\ 
JakRA 8pBcjalna dekawo

 ot&CZa Iyl- 
 I 
wetk41 Normy Shearer. Ju: daWDO prz!" 
 
zwycrajono ai41 do jej obecnoAci w Itudlo. r P . UDElKO 5 SZTUK _ 1 ZL 
Jut mlnl:lo kilka mlesll:cy od czasu. gdy 
reiyser Van Dyke zapowiedzlal person';. lo\DAt W APTEKACH I SKtADACH APT. 
lowi, te Norma SJle
ret rasra ro
o ..Manl _ _ 
 
ADtoniny", a jednaL. "Z wl,lklm 
ntu- 
 
zjazrnem z&bralam 1141 do pracy t ktodawcl\ stroj6w do "Damy Kamellower 
oAwiadcza Norma Shearer w przer w e Pani Walewsklej" I ..Marii Antoniny-. ' 
miQdzy zdjf,;ciam
 I .. 0 Iwej rolJ wyrata aiQ !!Wiazda z za- 
powr6t alynneJ artystkl do f1I
U Od:
 chwytem. Uwa1a., ie rola Maril Antonin)' 
III: cicho, bez IZumu. Nle tyczy a Bt Ie 1 jest trudna dla dwu wzgll:dt'lw. Po pier. 
tego artyst.!'e. Ch
iala. b
 zap


z1a
 W8ze _ p8ychologkzna sylwetka kr610wej. 
o !ej faloble kt6ra Jelt - Jak tW_iJ kt6rej tycie I charakter byly jednako nle- 
jeJ pJ:"Watnfl spraw,," zwykle po drugle - odpowiedzlalnoA
' ia- 
Wie!e czasu 8p
t!za Norma Shcare:;,: kfl pon
si katdy wsp61pracuiflcy przy lak 
dyskusJach K Adrlanem, Ilynnym r J koaztownym filrnie, kt6ry roa przewytszyf 
wszy3tkie Inne filmy amerykamkie. 


Howr film z iwda kr61aweJ 
Wiktorii. 


Angielskl retyaer filmowy Herblrt Wil. 
cox, kt6ry obecnie nagrywa nowy film 
(drugi) z czas6w kr610wej Wikt(}rli, otrzy- 
mal zezwolenie na robienie zdjl:
 w pala- 
cach kr6lewskich w Balmoral, Windsor 
Castle i palacu Buckingham. Jak wid at, 
filmowcy za('hQcenl powodzenlem, Jakim 
clE'!cIzyl si41 pierw8zy film z Annfl Nagle 
I Adol!em Wolbriick w rolach tytulowych, 
pokusili si41 0 nakrl:cenie nowego film\! 
z tycia tej wiflkiej kr6lowej AngliL 


DwaOil 


orga lIizatorzr 
Impr!! dOthOdowrth I 


Robert 'Taylor w nowym film:e. 


" ., 

 
, t 
.' 
.. 


:L 


"'. 
. '
 



'-( 
. -''-. 


\ "'-.-' 


...: :.,.. 



J:
 :-
: 

 -
 --, 
. 

'


 ;: 
#''':. ".'
 
 - 


.k ':.,
: 



 


\.'--. 


. ....' -. 
.. 
 


.... 
:
-' 



;
 
-' . 


'. IL":"".. 
!- 


-
 


.- 


Celem 
 ateporon- 
alien zawfadamia-:oy, Z.J wzmlanti 
I Dotatti orgaoizator611' Imprea 
dochodowycb, Jak bale, 1I'ieenor. 
ki, herbatld,. dancingf, nmlelJ- 
aa6 b-:dzlem::r oa famaeh OaBZegO 
plBma 11' dziale kroDiti lokaloej 
ty1.ko A Jg6ry Dip
czoo. opfabj 
11' "-YllOko6ef m pony.. wienz 
druku. 
WliIOiantt po
e Idlrowa6 na. 
Ie.,. beJpoAredDlo do A1mloiltracji 
na8zego Dlama pny olley lIal'1lzalta 
Fo
ha 18, telefoo 3352. 



:',) . C) 
., I , 
.... 
. Q 
. 
'
t
 
? ie:' J -l. il . , 
"' 
-, ...: 
.. 
_. Jo 
 " 
.I. 

. 
 :1) 

 j
7!.Vt7 . 
- .... .. .., 


-.i' 


'Z.
 
"

""':'- 
- 
,. , "'". 
-: 
-. 
...
.._
.... 



:- 


t 


.... 


It) ." 



 


. . 


" 


.. 


" 


, 
-. ,,'" 


-. - 
. -: ..... 


j 


...... 


.'" . 


'. , 


"L.J. 


" J 


lu£ wlmHce no ekranach polskich 1DJTUUal nlU bedJie Kowl/film p. tilt. ..TrJech Kam-- 
ratdw". G16wne role powienono nie:owflkle lubtelne; w tiTle Margaret Sullivan 
i Robertowi Tayforotoi. 


ClQ.g datszy (112 leny opu
eiwszy dom mlodego 
rzeibiarza blQ.kal siQ po przedmic- 
Wldnle ten model pana sprowadzil 6eiach. Krakowa bez eelu i bez planu. 
mnle tutaJ. 1ak on sie naz)"Wa! W eentnun miasta Die cheial siQ poka- 
Ian Koper zmieszal sie troche zywa6, tam zawsze moglo mu grozit 
J ja.kby cien niepokoju przeszedl po napotkanie kog06 z dawnyeh znajo- 
!ego twany. myeh, zwlaszeza, ie teraz odZywiony, 
- Nuywal sie._ '!lehal Koperski. wypoczety. przyzwoieie ubrany i ogo- 
!Iaczego pani sie nim interesuje - lony m6g1 byf latwiej poznany, nit 
"y moina wiedzie
'l k1edy w oMartym robotniczym straju, 
- Potnalam w nim ezlowieka, kt6- zaro
Diety i mizerny wl6ezyl sie po 
rr od kilku miesieey zginl)l. Michal 
wiecie. 
Koperski to zmienione nazwisko, na- Sytuaeja finansowa,. jRk na obecn. 
prawde na
aI sie lerzy Doreywa,. jego warunki, byla wspaniala: posla- 
prawnik, bardzo wyksztalcony. Czy dal 200 zlotyeh, byl ubrany, w teezee 
moZe mi pan powiedziet gdzle on sie mial zapasowl bie!izne I nie byl glod- 
moze teraz znajdowat! Cz.y jest tu w ny. Brak jednak dokument6w osobl- 
¥r&kowieT stych stawial go w poloZeniu trudnym 
- Ni. wiem prosze pant. Przez ea- i skomplikowanym. Przed.e wszystkim 
Iy ezas pozowania mieszkal u mnie, nie bylo mowy 0 :i;adnym botelu, ani 
&Daczy 041 maja, niemeldowany. Nie pokoju g06cinnym; nie by10 te! DJOWY 
ucial sie meldowaf... Przypuszczam, 0 zgloszentu si
 do jakiej
 praey - 
t. jdll jest w Krakowie, tez jest nie- bo i do tego trzeba siQ legitymowat. 
meIdo".any i trudno bedzie go odna- Papiery Michala Kopera. kt6rymi sie 
leU. Chcialem go zatrzymst, wysta- do tej pory znakomicie poslugiwal, 
rat lit 0 praee, pom6c, bo ziylem sie zniszczyl, bo obeenie w razie ezego' 
J nirq I prawie pokocha'em za na- moglyby go tylko skompromaowa
 
tchnienie Jakie przyszlo od niego. Ale I nagunl).6 mase klopot6w, do zdekons- 
potajemnie W)szedl ode mnie i eho- pirowania wlQ.cznie. Oddawna marzy. 
eid szukalem go u
orezywie nigdzie 0 tym, by zebrawszy nieco grosza, wy- 
.a j-:go jlad nie trafilem. W polieji ni.: emigrowat z kraju, a nawet II: Europy. 
. takfm -cie wiedzieli, ani w biura..
h Teraz wi€c, gdy mial ai tak wielkQ. su- 

Idunkowyeh... ani u piaskarzy nad mo pieniedzy przy sobie, zdecydowal 
Wisl... sdzie go pferwszy raz zobaezy- w dlugic:h wedr«wkach po Krakowie, 
lea I rdzie zaangaiowatem na mod
1a I udat sie do 
dynll tam sprytftym !lpO- 
Sam PNi"I1Qlbym bardzo oanateif go. . sobem dostaC siO niepostneienie na 
OldH beznadziejnie opadly reC9. jakiltolwiek statek. z&b&yt ehCay w 


Jakiej
 dziurze pod pokladem i wylQ.- 
dowawszy nastepnie w dalekiej czesd 

wiata. tam wlee n
.jzn.. egzysten..j
 
w ten ezy inny sposob. a po wielu, wie- 
lu latach wr6eie do kraju, gdy 0 nim 
jut wszysey zapomnQ. i gdy iyeie ulozl). 
po za nim - wr6ei
 1 ostatnie lata 
swego :iycia spedzl
 w
r6d swoieh naj- 
droiszyeh i najblizszyeh. Wtedy i py- 
ta6 jut 0 nic nie bedq., przebaczQ. wszy- 
stko i przyjmQ. do swego grona. 
Daleko co prawda do tej ciehej 
przystani, ate jednak bedzie mu "na 
przed oczami siala. a marzeme 0 mej 
bedzie mu dodawalo otueny I sUy do 
przetrwania cieZkiej i samotnej tu- 
lac:zki. 
Jerzy udal sie wiec na dworzec ko- 
lejowy i poinformowai 0 poeiQ.ga.:h. 
Na najlepsze poll)czenie w Warszawie 
bylo juz za p6ino. lerzy po kr6tkim 
namysle zdecydowal jednak zamiut 
calQ. dobe przeplQ.1at siO jeszeze po 
Krakowie, pojeehae pierwszym poei.,.. 
giem do Warszawy. a atamtlj.d jakim- 
kolwiek dziennym dalej do Gdynl. Le- 
piej wszak spedzi
 noc \\ygodnie w 
wagonie, z mozliwo
ciQ. nawet poloze- 
nia sie do snu, nii; - Da Plantach pod 
golym Diebem. 
Kupil bilet trzecIeJ kluy t w oeze- 
kiwaniu na 8w6J poctQ.g czytaJ gazete. 
siedzQ.e w najmnieJ widoeznym miej. 
seu restauracjl kolejoweJ. Przeczytal 
artykul wstepny. wiadomoscl poUtycz- 
ne z kraju i zagraniey. recenzje ostat- 
Diej sztuki teatralnej I wllzystJde szpal- 
ty jedna po drugiej I w mlaro jak ezy- 
tal ezul sio eo raz bardzieJ poza nawia.- 
sem calego IIpoleczeilstwa, zaawalo mu 
sie :ie w8zystkie wiadom06c1, kt6re 
przejrzal tyezl alo jakiego6 odleglego 
kraju I odlerlego narodu. " kt6rym on 
sam nie s1&nowl najmnleJlJzeJ fttllt1d 
skladowej. Nie J8II\ przecl. niklm. nle 
nazywa aio weate, nl. ma tadnero za- 
jeci&, Die ma JrI1& ani oparcia. J.dy- 
nie wuni&D.k& 0 wtst&wie .. Ips" 


rzeiby mlodyeh artyst6w polskieh, lOa- 
jQ.Cej by
 otwartQ. w najblizszycb 
dniaeh zainteresowala go 2:ywiej i wy- 
wolala ironiczny I gorzki u
miech na 
ustaeh. Zdawal sobie sprawe z ogrom. 
nego podobienstwa dziela Jana Kopera 
do zywego modelu, m6g1 w1ee przypu- 
szczat, ze napewno znajdzle sie kt
. 
z jego znajomyeh. kt6ry niezawodme 
pozna go w symboliczn
j postaci ,,B
ze- 
mienia losu". A jeeli to bedzie ZOSl&'.. 
Zanlm to nastQ.pi - on bedzie juZ 
gdzid w da,ekich obeych stronach, 
lub na jakimS statku zgubiony .1Ia 
wszystkio::h na bezmlernym oeeanie, 
I jakkolwiek 0 tym momencie mv
l
 
z pewnQ. mgQ. I pragnQ.I, aDY jak l1a
- 
predzej nas
pil, to jcdnak po
z';lrle 
kompletnego osamotniema zaellp:yto 
mu - jak niejednokrotDiv - boldme 
i dotkHwie. 
W takim nastroju wsiadl do wago- 
nu. Przedzialy Irzeeiej klasy nie byly 
zbyt natloezone, tak ze znalad nawet 
calQ. jednQ. tawke woln", ucieszan)' 
wiec tym, natychmiast sie na niej wy- 
clQ.gnQl, podlozyl teczk
 pod jllowQ 
I zamknQ.} oczy, aby jak naj
redz
j 
USl1Q.t. Godziny snu - to przeel': n
- 
milsze, najlepsze ehwile: me czuJe !'
, 
nie, nie my
1i aie nie, nie pragnie, n1' 
teskni, nie clerpt. 
.,R6wnie rozkOl
zn, must bY
 flmier6. 
kt6ra jest jedynym wyzwolomiem - 
my
lal Isuy, lezQ.e z zamkniety.ml 
oezami - tym rozkosznie:sza. ie ]ul 
nawet nie sie nle przy
nl... Nle ma :lad- 
nej przede mnQ. nadziel -- a jednak .- 
nle jestem w stanie sam zblizy
 tego 
momentu wyzwolenia... luz bylem 
d 
niej 0 Jednl) sekunde I zwykly zlodzle' 
zjawil sie wlalinle po to, aby mi kazai 
datej !y
... I ten dziwny selL.. 


[IU dllSZJ . IIDst
nJIII ftlltenL
>>>
If 167 
- 


KDRIER BYDGOSKI nledzlela. dnia 24 fiDea 1938 r. 


Ki£ skie drogi i kiepska komunikada. 
To, od czego naleialo zaczilt. zostawla sie na szar, koniec... 
(Korespondeneja wa.k.acyjna wspOlpraoownika redakcji ..Kuriera Bydgoskiego"). 
IV. 


.. 
Dzielnlca Kielc od strony dWol'ca 
do katedry, place i park obOk katedry, 
a dalej uUca Ks. Biskupa Jjandurskle
 
go do wspanialego gmacnu - palaeu 
P. W. I W. F., jest - i owszeml - cu- 
ropejska. N
c tej d
i
lnicy nie Moina. 
zarzucie!. Nlekt6re JeJ fragmenty mo- 
glybY bye! ozdob
 kazdego wi
ksz2gQ 
miasta na zQ.chodzie Polski. Takiego 
gmachU P. W. i W. F., jaklm szczyci
 
sie mogQ. Kielce, oie ma tadne miasto 
w naszej dzielnicy. \Vzniesl0ny w stylu 
nowoczesnym, 0 wielkich rozmiaraci1, 
mieaci w sobie duzQ.. nowoczesnQ. sate 
gimna,stycznQ.. obszerny teatr oraz 
pi
knie urz
dzone lokale klubowe. W 
podroiejskim lesie wzorowo urzl)dzony 
stadion, zajmuje pas od dOlnej, pia- 
SZczystej terasy, porosle) sosnQ.. po 
,ran grzhietu z lasem jodlowym. Za- 
wiera w sobie m. in. wspanialy tor nar. 
ciar.ki ze zjazdem, oraz dm:y, otwarty 
basen plywacki z wiez
 do skok6w, jak 
i szereg innych urzl)dzen sportowych. 
o takich gmachach, stadionach I ba- 
8enach plywackich, bydgoscy Spot.tow- 
cy marzy
 nie mog
 nawet we 'nie. 
Niestetyl . 
Obok tej europejskiej dzlelnicy, kt6- 
rej ozdob
 jest rozleglych rozmiar6w 
park (wieczorem oSwietiony) ze sta- 
wem, Kielce - jak kazde tnne mlasto 
w b. dzielnicy rosyjskiej i austriackiej 
- posiadajl) niestety jeszcze drugie 
oblicze - dzieloice wstretnQ.. wrzaskli- 
WQ, slowem zydowskl). Tu centralizuje 
8U; caly drugorzedny handel kieleckI 
I tu Iud mojzeszowy przeprowadza 
wszystkie dozwolone i meaozwolone 
transakcje. 2ydostwo, sl!:omasowane 
w tej dzielnicy, oie dba 0 tadne prze- 
Plsy I mdne prawa. Do wszystkiego 
trzeba je zmusza
, wciQ.i go pilnowa
, 
aby miasta nie zaAmiecilo do reszt1. 
Kiedyt bylo tu smrodliwle, panowalo 
nlerhlujstwo nie do oplsania. Dzi!!, 
dzi
ki bezwzgl
dn) m zarzl)dzeniom 
wladz sanitarnych, niejeuno zmienilo 
liie na lepsze. Ciezko jest tya6w naklo- 
nie! do czysto
ci. Calego sztabu policii 
potrzeba, aby dopiinowaC przestrzega- 
nia wydanych przez wlaaze, a na kaz- 
dym kroku sabotowanycn przez :iy- 
d6w zarzQ.dzen. 
W tej to niesympatyczne) cIzielnicy 
- niestetyl - ulokowaly sie wladze 
miejskie. Tu mi
ci sie ratusz, w ktO- 
rym rZl)dy sprawuje prezydent mia- 
sta p. Artwinski, wlaAnie zastepowany 
przez p. wiceprezydenta. Ropczyf1- 
skiego. 
Na ratuszu informuj
 mOle, ie sy- 
tuacja finansowa Kielc me Jest r6zo- 
wa. Budzet zwyczajny wyoosi tylko 
okrQgly milion zl. Z tego przesdo po- 
lowe (560000 zI) przeznaczB. sie lla 
opieke spolecznQ.. czwarta czeM wply- 
w6w budi:etowych idzie OB. szkolnid- 
WOo reszta pozostaje na pens]e urze d - 
nik6w I niekt6re inne potrzeby, kt6- 
I')'ch jest bez Iiku. Inwestycje przepro- 
wadza sie z pozyczek. Za pozyczki tei 
zbudowano chlube Kielc, nowoczesnl) 
oczyszczalnie 'ciek6w. Mlasto cierpi 
na skutek braku dostateczoych tere- 
n6w miejsk
h. Dzi', gdy Kielce staly 
8i
 przyne
 dla kapitalistOw, pragnQ.- 
cych przeprowadzi
 w C. O. P. inwc- 
sty-cje przemyslowe, ten bra'k wlasny-ch 
teren6w miejskich stal sle przeszkodQ. 
w rozwoju miasta. 
Kielce duzo zyskuj
 przez nowQ.. 
WIMnie budujQ.cQ. sie autostrad
 asfal- 
toWt i Radomia, kt6ra pOJ'czy War- 
szawe z Kielcami, jako o
rodkiem 

wietokrzyskiego ruchu turystyczne
. 
Niestety fatalne SQ. z Kielc pol
czema 
autobusowe nawet z takiml uzdrowi- 
8kami Jak 'Solec I Busko-Zdr6j. 
ie 
mog
 sie Kielce rowniez doczekae! lep- 
8zych pol
czen kolejowycn, p
elle 
Wszystkim nowej Iinti kolejowe] ,10 
Me)rzechowa. 
Na klepskie drogl I kieps'kQ komu- 
Dikacjo skarzl) sie nietylko mieszkatl- 
c,/ Klelc. M6wi Bit 0 tej holQczce wsz;:- 
«hie, na calym obszarze C. Q. P. Co to 



,:. -". 
gL- 


:
¥;" 


. I 


-
*- 


I 


:
' 

'". 


:
, 


'
.' 


.. "... 


f . 


SJflbowisko MallOw pod Kidcami, tueR VI kTajowflch Jowoddw IJflbowcOWflCh. 


pomoze, ze buduje sie wlelkle fabryki, 
wznosl wspaniale gmaehy, tworzy no- 
we osrodki przemyslowe, kiedy do- 
jazdy do nich Sl) arcyfatalne! Przecici 
od dr6g wlaSnie nalezalo to wielkie 
dzielo rozpoczQ.e!! Polnyml drogami 
trudno dowozie! material budowlany, 
a po zbudowaniu fabryki - trudno tQ. 
drog
 dowozie! surowiec i trudno w tak 
prymitywny spos6b dostarczae! goto- 
we fabrykaty do odleglych stacyj kola- 
jowych. Popelniony w planach blQIJ, 
powinien bye! ja
 najpreaze) napl'a- 
wiony. 


I nietylko 0 drogi ehodzt I 0 nowo- 
czesniejsze 
rodki lokomocji zamiast 
nedznych furmanek ChiOpsklCD. W no- 
wych osrodkach przemyslOwych me 
ma dostatecznej' iJosei mieszkan, nie 
ma szk61, nie ma szpitall. Jest tylko 
zyd, kt6ry za kazdl) grupQ. roootnik6w 
polskich pojawia sie jak szaranczR, 
wyludzajl)c od nich pierwsze pielliQ.- 
dze, zarobione po dlugich latach bez- 
robocia. Tym przykrym, a mezmiernie 
"atnym sprawom poswieCI; nast
pl11 
opis. 


Kazimierz 


Mar yc h a. 


Taka ustawa przyraJi by s!e i u nas! 


Detroit, 23. 7. (PAT). 
Sen. Vanderberg, jeden z najw}'b;t- 
niejszych przew6dc6w stronnictwa re- 
publikailskiego, wysq.pil z inicjatywQ., 
aby wszyscy urzednicy panstwowi 
zobowhp:anl byli podawae! do publicz- 
nej wiadomoSci wszystkie swe prywa- 
tne dochody, czy to gieldowe, czy za- 


robki postronne. Vanderber
 r.aznacza, 
ze ostatnimi czasy mnozYIY sie poglo- 
ski 0 znaezn)"ch postronnych docho- 
dach wysokieh osobisto
cI urz
dowy:h, 
co stanowczo wplywa demoralizuJ

o 
na opinie publicznl). Senator zapowia- 
da. ze na sesji jesiennej wniesie .10 
izby odpowiedni projekt ustawy. 


Obie(ywal malzenslwa i Jamal serra. 


M6w1 sJe og61nle, ie szewc hoso cho- 
dzi... i t. d., ale nie zawsze tak jest. Cze- 
slaw Pawlicki, zamieszkaly przy ul- 
Gdanskiej 136, jako ze byl krawcem, 
uszyl sobie kilka eleganckich i wytwor 
nych garnitur6w, w ktOrych parado- 
wal, zwracajl)c na siebie powszechn
 
uwage plci pieknej. Lubil tez zawierae! 
znajomoSci, szczeg61nie ze sluzl)cemi, 
ktOrym przedstawial si
 jako urze.d- 
nik, kupiec. nawet sekretarz WO]e- 
w6dzkl. Po kilku spotkaniach wyzna- 
wal im sw
 milo
e! I obiecywal mal- 
zenstwo, a na poczet r6znych przygoto- 


wan pobleral od nich zwykle wieksze 
sumki, odlozone na wyprawe. To bylo 
regularnie ostatnie spotkanie. 
Dlugo tez, razem z innymi swymi 
koleiankami, czekala na narzeczonego 
Kornelia Niesiolowska, sluz
a z Czer- 
ska, aZ wreszcie zrozumiala jego nie- 
w:ierno
e!. Ze zlamanym sercem donfo- 
sla policji, ze pr6cz serca, zabral jej 
jeszcze powaZn
 sumke, i to go zapro- 
wadzilo przed s
d. Tn okazalo sie, ie 
jego karta kama ma jui kilka pozy- 
cyj, wobec czego dodano mu jeszcze 
6 miesiecy bezwzglednego wlezienia. 


Kraj, klory handluje szkielelami... 


Makabryczny ten, groze I IOk hu- 
dzQ.cy tytul nie jest mdnym fan tasty- 
cznym pomyslem dziennikarskim, lecz 
odpowiada calkowicie rzeczywisto
ci. 
Istnieje howiem w Europie kraj, kt6ry 
urzedowo zajmuje siO sprzedazQ... 
szkielet6w ludzkich. Nietrudno domy- 

Ie
 sie, ze krajem tym jest Rosja So- 
wiecka. 
Wedlug ogloszonych przed kiUm 
miesil)cami urzedowych statystyk go- 
spodarki sowieckiej, w roku 1936 
sprzedano za granice przeszlo 
.
 
szkielet6w ludzkich! Cena tego ISCle 
"szubien;cznego" towaru wahala sie w 
granicaeh od 100 do 200 dolar6w. za 
sztuk
. 
Dostawcami" szkieletOw dla urze- 
do';ego handlu sowieckiego by-Iy I!CZ- 
ne w Bolszewii obozy koncentrac}']ne, 
wi
zienia panstwowe i strnne wyspy 
Solowieckie. 0 szkielety nie jest w 
Rosji trudno. ..\Yrog6w ludu", "troc- 


k:istOw" I ..faszystowskich szpleg6w" 
jest tam przeciez aZ nadtol 
Charakterystycznym jest fRkt. is 
odbiorcami szkielet6w sowieckich byli 
w najmniejszym stopniu lekarze, stu. 
denci medycyny i zawody pokrewne. 
Olbrzymia wleksz

 szkielet6w zak11- 
piona zostala przez loze masoiIskle w 
Stanach Zjednoczonych. Szkielety l\o- 
wiem ludzkie R
 Jednym z nleodzow- 
nych rt'kwizytOw ceremonlalu masoil- 
skiego przy przyjmowaniu nowych 
rzlonk6w. Rzecz naturalna, ze rekwi- 
zyty te, tak, jak caly zresztQ. napuszo- 
ny i dziwaczny ceremonial ma80nski. 
przeznaczone s
 wyll)cznie dIn ZIdnych 
wrai:en i emocji milioner6w amerv- 
kanskich. 
Prawdziwa masoneria, 'ciBle ra- 
konspirowana, dzialajl)ca z ukrycia 
i kierujQ.ca zyclem politycznym wlelu 
panstw, obywa sie bez podobny
b 
.,szkieletowych" komedit. 


Sir. 5 


Najdokladniejsze godziny 
swiata. 


Na tegorocznych miedzynarodo- 
wych pr6bach chronometr6w w Te.1. 
dington (Anglia) przedstawiono 110 
kontroli 505 czasomierzy. Najwi
k.szl) 
dokladno'
 wykazaly szwajcarskie ze- 
garki osifgajl)c na 100 teorytyczny!:h 
punkt6w pelnej dokladno
ci az 97.3- 
\V cifgu U godzin wykazaly szwajcar- 
skie zegarki minimalne odchylen:a, 
wyraZaj
e sie w kilku setnych cz

cI 
sekundy. Pierwszych dwadzie
,'ia 
miejsc kontroli zajely zegarki szwaj- 
carskie. 


Pomniki ku czci deszczu. 


\V malej chilijskiej miejscowo
cI 
, Pirados, zostal przed niedawnym us.- 
sem wzniesiony pomnik w ksztalcie 
kropli deszczu, wykonany z glazu gra- 
nitowego. 
Na cokole pomnika umieszczono 
tablice z nastepujIJ.Cym napisem: 
"Dnia 25 grudnia 1936 roku spadl po 
raz pierwszy na tym miejscu od 91 lat 
deszcz". Miejscow
e! Pirados nalezy 
do najbardziej ubogich w opady atmo- 
sferyczne na c81ej kuli ziemskiej Nic 
wiec 1ziwnego, ze w taki spos6b tam. 
tejsi mieszkancy uwiecznili wydarze- 
nie z dnia 25 grudnla 1936 roku. 


Pioruny nawoz
 ziemiQ. 
Og61nie jest wiadomym faltt. te 
kazda burza odgrywa w naturze ,'a 
og61, 0 He nie roa wiekszego nasilerua. 
pozytecznl) role, zwlaszcza wiQ.ie "IQ 
to z przyzwyczajeniami ludzkimi, grlr 
po upalnym dniu. geste krople de- 
szczu oczyszczajl) atmosfere. Naio- 
miast pioruny przewaZnie uwaZa I'lt 
tylko jako szkodliwe zjawisko. 
Ostatnie badania jednak wyka7.aly, 
ze korzy
ci, plynl)ce z bijQ.cych pioru- 
n6w, lit wi
ksze. jak szkody prrez 
pioruny wywolane. Ustalono bowiem, 
ze w czasie burzy wskutek sUy uJ"" 
rzen piorun6w, ziemia otrzymuje l1u- 
ZI) i1os
 azotu w formie saletry, a wi-:c 
nawozu, kt6rego ro
tiny same nie ..I) 
w stanie tworzye! i kt6ry musi byt'! 
sztucznie doprowadzany. PoniewtLZ 
przecietnie rocznie glob ziemski ma 
16 milion6w burz, dziennie 41000, obli- 
cza sie "produkcje" salatry przez pio- 
runy na sto milion6w ton. lest to i1oAe!, 
ktOra wysoce przewyisza produkcj1 
sztucznych nawoz6w, wytwarzanych 
przez fabryki. W ten spos6b okazuje 
sie, ze pioruny, ktOre raczej tylko przy- 
nosily szkody - w Istocle w naturze 
odgrywajl) bardzo pozytecznl) role, tak 
zres
 potrzebnl) do rozwoju I wege- 
tacit roSlin. 


Z bail i ze Swilta. 


II1D. Doe..... przybyl z Inlbrucka do 
Linzu, kt6ry zoatal z tej okujt odAwil:tnle 
udekol'OW8D", 
AqlelakI umelot .-erouy"'. kt6ry 
wyatartowaI z Yoynel 11' Irlandil do loto 
do Ameryki. wI
c plerwaze Kdj,cla z po- 
bytu pary kr6lewskie) 11' Parytu, wyI
o- 
wal 0 gods 16,20 11' poblltu mlejscowoAci 
BouchervllIe kolo Montrealu. Okolo godz. 
18 podj
 ,.Mercury" dalazy lot do N01l'e- 
BO Jorko. 
W Ara-tJsIe 11' paIaco prezydenta re- 
publlkl podpillany KOStal traktat pokoju 
i przyjafnl poml,dzy Bollwi
 I Paragwa- 
)em. 
BumUBI, nawledslly IIIIDe burze z pi;' 
runaml. W powfecle Radmaneetl ploron 
uderzyl 11' koAcl61. b

 11' bUdowie. 
! robotnik6w ora 1 kobieta ponleAli 
Amlel't. PODadto odwlezloDo do I!zpitaJa 
11' ltanle bemadzfejnym kllka OB6b cl
- 
ko rannych, ratonych ploronem. 
C&1I'arty fraDe1Ukl konar- -&rJ'laJ. 
W Boulogne - Bur . Mer rozpoczl:ry sio n- 
roczystoAci ezwartego francoakiego Kon- 
gresu MaryiDego, na kt6rym Ojca Aw. re- 
prezentuje w charakterze Iegata a latera 
kardynal LieDarl UroczystoAcl kongre- 
lOwe, kt6re liB wzgl
u na poI.czeme Ich 
z jubileuszem roG-lecia poAwi'1Cenla Fran- 
rji przpz Ludwikll XlII N. Maryjl P. mai'" 
charakter !!zczeg6lnle podnlolly I 101enDY. 
zakoilczone ZOlltanl\ W DledzIele, 
 bm..
>>>
.KURIER BYDGOSKr", niethie1a, dnla 
 Ifpca 1988 1". 


Str. I 


Nr. 167. 
--=-- 


Jak iyJe wies kresowa. 


Reportai "Kuriera 
DollDa. woJ. stanislawowskfe. 
D1a kaZdego, kt6ry nie zetkDl
1 si
 
osobi
cie z tyciem I prac
 ludno
ci 
kresowej, Interesuj
m Jest - jak 
wyglida ,,Bzary dzieil" tej ludnoScl. 
Obserwacje takie mozna jednak robit 
dopiero po pewnym "otrzaskaniu sie" 
. tutejszymi warunkami. D1atego tet 
zaledwie pod koniec naszej wedr6wkl 
w wojew6dztwie stanisiawowskim mie- 
Iismy mozno
t przypatrzec! sie bar- 
dziej zbliska zyciu miejscowej wsi. - 
By' zreszt
 I drugi tego pow6d: praca 
nasza. Trudno przeciez m6wit 0 spe- 
cjalnym obserwowaDiu zycia ludno
ci, 
trudno m6wil! 0 bezpoSrednich rozmo- 
W8.ch z miejscowym chlopem. kied.y 
dzieil caly, doslownie od rana do wie- 
czora zajeci bylismy udzielanlem po- 
rad lekarskich. a poza tym tlumacze- 
niem poszczeg61nym "pacjentom" ele- 
mentarDych zasad polskiego zycia na- 
rodowego. A porad takich -I tych Ie- 
karsklch I tych duchowych - bylo 
dzlennle do 801 I tak przez cale 2 tyge- 
dnie. 
Rzeczi, kt6ra nas uderzyla od razu 
w pierwszych dmach pobytu na tym 
terenie kresowym - to nieslychana 
wprost droiyzna artykul6w zywni- 
'eiowyeb. Cz
to tei przychodzUo nam 
j

 tutaj doslownie suchy chleb; bylo 
wprawdzie maslo, ale tak drogie, ze 
ani marzyt 0 kupnie. Zacfekawilo nas 
to i zaczelb
my szukat przyczyn tego 
Ejawiska. C6i sie okazaloY To miano- 
wicie, ie chlop tutejszy siedzi... w kie- 
szenl iydowskiego Uchwiarza. Drob- 
nymt, ale nieustannymi poiyczkami, 
kt6re cblop chetnie bral, potrafU tyd 
tak go omotaf, ie dzi
 ma go zupelnle 
w SwyID reku. S
 teZ wszystkie pra- 
wie produkty rolne, caly przede wszy- 
stkim nabial, oddaje chlop zydowskie- 
mu Iichwiarzowi, kt6ry daJe mu za to 
grosze, ,.odpisujlj.C" resz
 z fikcyjnych 
dlug6w. Niechby Ed chlop odwaiyl sie 
sprzedat chat cze
t produkt6w rol- 
nych pokl)tnie - komu inn emu! .zyd 
zsgrozi mu z mlejsca eofnieciem 
wszelJuch kredyt6w. Taki - niepraw- 
dopodobny wprost - stan rzeczy trwa 
tu od szeregu lat. Chlop byl, a czesto 
jest i chiS jeszcze - elementem bler- 


Bydgoskiego" z akademlcklch obo z6w wedrownych. 
nym. Nie umie sie obyt bez zyda. Stid ani jest w co s
e 
rat.. LudnoSt tu- 
teZ panaml - I to panami jedynymi, tejsza kontentu]e sle Me\; rodzlmym 
niepodzielnymi - lit tutaj zydzi. S
d inem (tak obecnie forsowan!m .l?rzez 
fak\, ze ani dyktujl) ceny na produkty mode), z kt6rego szyje sle ublOry .1 dla 
rolne. S
d wreszcie straszna drozyz- kobiet I dla mezczyzn. l.ednOBta]noM 
na tych produkt6w. tego ubioru urozmaicaJI) zywe I barw- 
Nic dziwnego, ze w tych warun- ne wyszyc1a, oparte na ruskich moty- 
kach nedza wsi kresoweJ jest poprostu wach ludowych. 
straszna. Ani jest czym sie odzywiat. Tradycja ludowa Jest tu jeszcze 


Sposob na zawalidrog6w. 


\. 


.,
' 


'i
t::' 



., t .- 


.... " 

.. 
.' ,\\ ' 
.. 
 ....,., 

-.. ...

. 
"'", . 
 


". 
 



' .:.',;:.
:-

... 



7 


., 
}.". 


-=- 
bardzo zywa I slIna, szczeg61Die " 
starszym pokoleniu. Mlodsza bOWiem 
generacja pod wplywem "nowinek" z 
zachodu zatraca Jut powoll zwyczaje 
praojc6w, ublera sle (0 lIe mote) raczeJ 
z mlejska, a pod zgubnym wplywem 
iyd6w podatna Jest bardziej na 8Bi- 
tacje komunistyczn. czy ukraii1s4 
Tradycyjnych zwyczaj6w ludowych 
przestrzega sie jeszcze wcil)i bardzo 
skrupulatnie przy ozenku, kt6ry sta- 
nowi . zawsze we wsi wazne I nieco- 
dzienne wydarzenle. Obrzedy z tym 
zwil)Z8.ne przypominaJI) pod wie1oma, 
wzgledaml "Chlop6w" Reymonta. 
Na zakoilczenie jeszcze jeden cleka- 
wy. ostatnio zaobserwowan:r szczeg6l, 
kt6ry najlepiej charakteryzuje strasz- 
ne warunki sanItarne wilL Utarl siQ 
mianowicle niesamowity zwyczaj, 
e 
- DB nakaz akuszerkl - kobieta wy- 
pija przy urodzMliu dziecka Iitr albo 
nawet p61tora litra w6dki. I.atwo io- 
bie wyobrazit, Jakie to powoduje skut- 
ki Z takim przeqdem trudno jest 
walczyt; kobieta bowiem tutejsza cie- 
szy sie, kiedy st&j
 aie matk
: ma 
przeciei nieczesto sie nadarzajic
 
sposobno
t do picia - i do upicia sie, 
Takich i podobnych przesQ.d6w zakfl- 
rzenila siQ tu cala mas&. Nie bedzia 
zd demagogi
 stwierdzenie, ie dw& 
cz
t winy lezy po strome elementu 
iydowskiego, kt6ry 6wiadomie dQiy 
do tego, &by ludno6t kresOWI) utrzy- 
mat w nieSwiadom06ci. w okropnych 
warunkach spolecznych i w nedzy. To 
wszystko bowiem stanowi podatny 
grunt dla zydowskiego wyzysku. 
Mimo tego trzeba stwierdzM. ze w 
glebi duszy mlejscowej luttno6c1 tli sie 
Iskierka podSwiadomej Il)czno
cI z Na.- 
rodem Polskim. Iskierke te trzeba u- 
miet pielegnowat, w odpowiedniej 
chwili rozdmuchat, a ziemie kresowe 
zaplon
 tak jak dawniej jasnym plo- 
mieniem polskoaci. 


(J. pat.). 


,. 
.\ .
 


, 
, 


:. 


.
 


" 



. 


 . 
': .
".. . 
).. . 


.. 
 -''-'. 




. {- 


.,1. 


'. 


;. .. 


.,
 


.. 
 2-2...."t
 .;. 


--
 ,'(": .: 


.t, " 


,
 


,,: 
." 



 ":iI:.. 


.
.. 
...",,
 I. 
.:.

. 

 . 



.

""" 


-'


. 
;. 


.... . 


."'\. 




 . 


!:,.
.- 


... 


(
. 
..,' 


.... 


. , 
,.
. : 


Policja beTli"lllka 
staZa wl/Pola.1ona W Ipecjalne auta & mtl1alonami. przez kt6re 
pelniqcu du:ibf; policjant w
uwa lamOCM dU. nieltolujqce lif; do przepildw drOl1o- 
wtl ch . do zatr:umania 
 i uinczenia grZ1ltDnll. Na &djf;ciu samochdd poliCVjnll 
z 7Ml1alonem w czasie ptlnienia .Ihdbtf' na ulicach BerUna. 


.alaslrola lotnika lureckiego. 


StambaJ, 22. 7. (PAT). 
Przed paru dniami zgin,,1 w kata8tro- 
fie pierwszy turecki konstruktor 8amol0- 
t6w, mlody intynier SaJahaddin Alan. 
Katastrofa nastlWila podczas przelotu 8a- 
molotu, wybudow8nego w zakladach tu- 
reckich w Stambule, do Ankary. W cza- 
lie l",dowania W Inonu 8amolot Itoczy. 


Bistoria 0 kielbasie
 


ODOllliadanie martnana. 


W pewnej dosyt podejrzanej knajp- byla zwykia kielbasa, albo raczej ona 
ce pomalem kapitana Della. Ani on 0 I pomogla, ze z napadu Chinczyk6w nie 
mnie nic nie wiedzial, ani ja 0 nim. wyszlo nic strasznego. Zreszti opo- 
Sl)dzUem w pierwszej chwil1. te staru- wiem od poczitku. 
IJzek 0 bialych wlosach, I pergamino- Oto pracowalem jako marynarz. na 
wej twarzy jest zamoZnym wiejnin- jednym ze statk6w midbrzeZnych ua 
Idem, moie wlaSciclelem winnic. ale Morzu Chiilskim. ZabierallSmy towary 
kiedy przypadek zawi6dJ nas do wsp61- i pasaier6w, I odstawiallsmy wszyst- 
nego stolu w pokoju za szynkiem. to kich i wszystko na miejsee. Dodat mu- 
przy szklance dobrego wina, i lukulu- sze. ze jedzenie na statlLach w6wczas 
sowych zaJu
.skach dowiedzialem sie nie bylo najlepsze. WieJu kapitanow 
IJzybko w8zystkiego. oszczedzalo na iolQ.dkach zatogi. I nasz 
M6j akcent zdradzU zaraz, ie je- byl taki. To tez my - marynarze, nie 
.tem obey, tak w knajpce Jak I w e- bylfSmy od tego, aby za pomucl) jakie- 
kOliey, wiec stary pan sh1Zy1 mi ch
t. goa kawalu zdobyt soble meco poiy- 
nie pomocl) w wybierantu potr1l.w wienla. Ja naprzyklad wypcnetrows,. 
t wina. lem, ze za pomoc
 zakrzyWlonego pa- 
- Zaraz zauwatylem - powiedzlal, tyka mOZna lIiQ dobrat do klszki 8zyn- 
mm1echaj
c sie do mnle uprzeJmie - kowej, w izbie z prowiantamL Do tej 
ie pan Die tutejszy. - WiaZl pan, kie- samej kielbasy, kterl) DasZ zacny ka- 
dy bylem :mlody I dziarskl, Jak pan na- pitan chowal dl& wlasnego uzytku. 
przyklad, to wl6czylem sle nieco po Wiadom06c1 0 zdobywaniu latwym 
morzach bliskich i dalekich. Spoty. sposobem prowiantu, nie wydalem nl- 
kalem roznych ludzi, wi
c czJoWiek 0&- komu. In8ezej Die by z tego dla mme 
uczyl sie odr6znia£. I akeent, i twarze, nie pozostalo, a i kapitan spostrzeglby 
I sposoby poruszania. OJ panie siedem zbyt predko, eo sie 
wiecL 
dlugich lat walesalem sie u brzeg6w Ostatecznie zuiytkowalem moje 
Chiilsklego Morza. zdolno
ci, wyszukiwania sobie poiy- 
- Chiilskiego Morza! - zawolalem wienia na to. aby pewnego wieczoru, 
zdziwiony - to pan chyba przeiyl nle- kledy podczas przystanku, w pewnym 
Jed.ni przygode z tyrol chlilsklemi pM- porcie. nasz kapitan wyruszyl ze star- 
dfablaml. Teraz to lie Ich trzyma w ry- 8zyznl) na I,d - zdobyl! sie na zabra- 
zach, ale za pana czas6w, to ont byli nie wspanialej kielbasy. grubej jak r&- 
)e8zcze gmiali I nie bali siQ nikogo. mie. Oczywi
cie. w mojej kajucie nie 
Czy przeiyl pan tam jak
 ciekawl) moglem jej zachowal!, gdyi zbyt latwo 
przygode! by jl) tam spostrzegli. ale wpadlem na 
Zn6w mmiechnljoJ aio I powiedzial: Inny pomysl. Oto przedostalem jt do 
Prawie. A powodem 40 teJ pnytrodr lodzl ratunkowej, gdzie znalez10na nle 


IiI: do rowu, przyczym konetruktor zo- 
Ital zabity na miejscu, a mechanik 00- 
ni6s1 cif:tkie rany. 
Pogrzeb Salahaddina Alana odbyl IiI: 
nader uroczy'cie w Stambule. Zmarly 0- 
sierocll mlod" tonI:, b. kr6low41 pil:knoki 
Naszide i 5-letni
 c6reczk4!- 


wywolalaby podejrzenia, ie aostala aie 
tam przezemnie. 
Oczywi
cie kucharz oc1kry1 kra- 
dziei, i zawiadomU 0 niej kapitana. 
Ten nie posiadal sie ze do
ci, kil)l na 
tzym gwiat stoi wyslal starszyzne do 
naszych kajut aby je najstaranniej 
przeszukali_ 
Oczywi
cie nie znaleill ani kawal- 
ka, nawet kcmiuszka z patyczkiem. 
Kapitan, kt6ry sam byl kiedyg mle- 
dy, i znal sie na taklch sztuczkach. 
przeszukal i lodzie ratownlcze L zna- 
lad oczywilcie kiszke, ale ja 0 tym nie 
wiedzialem. 
Kiedy 0 p61nocy wyplyneli
my w 
niebezpieczni, znan
 z rozboju chin- 
skich pirat6w droge obok I'ormozy, ja 
po prostu wytrzymat nie moglem w 
kajucle, myal ° kiszce nie aawala lOi 
spokoju. Sl)dzl)c, ze W8ZYSCy 
pil) wy. 
sunelem sie na poklad. 
przy pomo
cie chodzUa Itrai; ma- 
rynarz gwizdal sobie jak
 piosenke, 
I wymienial raz po raz kilka sl6w ze 
stel'nikiem. Mnie nie widzial ani Jeden 
ani drugi. Boso posuwalem sie w stro- 
ne lodzi ratowniczej. Kiedy jut bylem 
blisko mego celu, drgnl)lem. Oto zda- 
walo mi 8ie, ze widzlJ dokladnie glowQ 
iudzkO w lodzi. Kto mnie UbiegU Czy 
kto
 odkryl mojl) tajemmczl) spizar- 
nie i teraz zajada m6j ropY Kied.y siO 
tak namy
lalem co A:zynic, uchwycUy 
mnie od tylu zelazne rQce 1 ochryply 
glos naszego kapitana zawyl po prostu 
nad moim uchem: 
. - Mam eie dodzieju kielbas. WI- 
dzisz bratku, specjalnie tu zaczailem 
sie na ciebie. Wledzialem, te przyj
 
dziesz po sw6j lup, ale zaraz cl go wy- 
dam, zobaczysz jak on smakuje. Po 
tych slowach spadla na mnle Una 
o
towa, raz drU8i t tnec1. ZdawaJo 


mi sie. ze obdziera mnie ze sk6ry. Osta- 
tecznie udalo mi schwyciC Koniec Iiny, 
i w ostatniej chwili, kiedy Kapitan sta- 
ral wi sie jl) wyrwat zawolalem: - 
Kapitanie, w lodzi widzialem wyratnie 
glowe cdowieka. 
W tej chwili zelazny chwyt reki ka- 
pitana rozluinU sie: - I.ouze, zawo
 
- co mi gadasz za bzduryY lezeli to nle 
prawda, to... 
- Prawda, prawdal - oaparlem. 
- Zaraz sie przekonaw - zawolal 
kapitan. - Zostan tu na tym miejscu 
ja zaraz wr6ce, ale gdyby
 zOlaczyl co
 
podejrzanego to wolaj mm... 
Dziwilem siQ, ze kapltaD nie po- 
szedl zaraz do lodzi, sprawdzM, :.zy 
moje slowa 8t prawdziwe, ale wr6cil 
jui z ofieerami, maszynistaml i stemi- 
kiem. W reku kaZdy trzymal nabitr 
rewolwer, i mnie r6wnieZ dall taki do 
reki. Kapitan oAwieUU elektrycznO 
lampl) I6di, nie bylo nic widat. Za- 
drialem. a jezell ml sie tylko przywi: 
dzialo' 0 jej, co to bedZle. Ale w teJ 
chwili poslyszalem zn6w glos kapita- 
na: ..licze do trzech", I Iiczyl w jQzyku 
nlemieckim, francusklm, anglelskiro 
J rosyJskim, bo musl pan wiedzlel! ie 
nasz kapitan by} uczonym czlowie. 
kiem. Ale z lodd nie odezwaty slQ tad- 
ne gl08Y. lednak kapltan musial cea 
spostrzec, gdyi zawolal: "strzelal!"! 
Odetchnl)lem. Bylo co
, czy byl kto
 w 
lodd. bo ostatecznie mogla to byl! glO- 
wa zwierza. Po wystrzale wydobyl sl4; 
z lodzi przenikllwy krzyk 1 nastepnle 
J&kieS clemne p08tacle zaczety wyska- 
kiwat do wody I na poklan. 
- Strzelal!l - krzyczal kapitan. - 
Te chiilskle diably pozarzynalyby naB 
wszystkich, gdyby nle ten zlodzlej Deil. 
Strzelu, welQ! strzelu! WIQc strzela-. 
114my, a w lodzl b:r1o 1ch )ak UlJ'(nrt..
>>>
Hr 167 

 


KORIER BYDGOSKI nledzlera. dnla 24 IIDca 1938 r. 


polowanie na trgrysr w Mandiurii. 
Trll'JlJ mlndiurskie niebezDiecznlejsze ad bengalskidl. 
nle wiele Ich wynieall z polowaniL 
Leplej wychodz, na tym rolyjscy 
emlgrancl, kt6rzy - 0 lIe poslada,il 
zylkO my'liwllkt I zamilowanle do po- 
10waniB - uwaZajl) je za Srodek zdo- 
bywanla majl)tku, gdyi na jednego 
tygryaa otrzymuje siO n1 mniej, nl wiOo 
eeJ, tylko 1 000 dolar6w meksyka6- 
skich. Sumo 14 kladzie bowtem w go- 
t6wce n& 1t61 kaidy chinskl aptekan:, 
gdyi tygryl gra nle mall) rolO w me- 
d,:c)'llie chiilaklej, a chiilscy aptekane 


Id
U tnl/IUW1/ chtl'W, 10 C 1'{l0 CUM nflto 
",..,.. 


Malo kto I lud.z1 wle, te w pMnocne) 
Mandiuril II' tygrylY, przewytllzaj,ce 
pod katdym wIglodem IIYDDe Da calf 
llwiat tygryey bengalllkie. 
Kto jedn&kte pragnle polowa
 w 
Mandiurli na tygrysy, ten mUll MO po.. 
rozumlet I lawodowymi my6l1wcami, 
kt6rym! 110 Ro.janie iyjGCY tu zyciem J 
koczownlczym, trudni,cy slO polow.... 
niem. Nale4 oni do jakleJ. lekty, kt6- 
rej czlonkowie Die wient w 'w. Nlko- 
dema, me !egnaj, lIio jak nrykll orto- 
doxi, ale uynl, to za pomoe, dw6ch 
tylko palc6w. Wog61e lit to dziwaeznl 
ludzie, kt6rych nle nalety nawet MII
 
lIiO pojQt I zrozuml
. 
Najdzlwaczolejsze 110 Ich Itrzelby, 
.,grzmil)ce kije", kt6re Iwykll byll aa.mI 
sobie przyrzpaj" a do kt6rych lej, 
kule wielko'ci 'liwk1, tat ie podobno 
pn:y trafienlu tygrysa. teD rozpada liO 
nB kawalki, kled.y otrzyma tat, kulO, 
W kaidym razle, kto umie dae so- 
bie rado I tymi odludkami w luchk.leJ 
6k6rze, ten otrzyma sposobno

 - raz 
w iyciu siO Idarzajlj.C4 - ze bodzie 
mogl strzeli
 do tygrysa mandiur- 
skiego. Polowanie dla panOw Da tygry- 
5Y, Jakie urz,chilo ..lapoilskle Biuro 
TurystyczDe" Die dalo !adnych dodat- 
nich wynik6w. Tubylcy nie przylGCzyli 
1110 do polowania, nie chclel1 zupelnie 
o nim slysze
, ani prowadzil! na trop 
tygrysa tak, ie go'cie, chclwi wraieb, 


Kiedy nasI statek byl pogrtiony we 
jnie, piracl, iak 
my nocne przedo- 
stall sio I labiryntu zatoczek wyspy 
F'ormozy na nasz4 Mdt ratownlczl) I 
byliby nas p6ineJ DOCY pozarzynali, 
kaidy bowiem z nich trzymal w zebacb 
n6i. I estem. przekonany, ie iaden I 
nieh nie dotul do brzegu caly. Prz&- 
cie! nad brzegaml s, owe Diebezpleez- 
ne dla plywaJQ.Cego, prl)dy, t._ reklny. 
Cale stada wiec:zDle glodnycn, wycze- 
kujl)cych na lup, reklD6w. 
Przypadek uratowal nam wszyat- 
kim iyeie. Gdyby Die owa kielbasa, Die 
bylbym w nocy chodzil do lodzl, I nie 
bylbym ujrzal glowy Chlftczyka. To 
te! kiedy kapitan mnie siO zapytal: - 
Jak stdzlsz Dell, czy sprawiedliwie 
- otrzymale6 porcjo IInkl)' Oczywitcte, 
gdyby
 lotrze jeden nie ukradl kiszkl, 
nie spostrzegliby
my pirat6w, mote 
wiec jednak laslutyl
 80bie Da moil 
kiszke szynkowQ.. coY 
Pospiesznie kiwalem glOw" I "!" 
siodkiej nadziei unosila ml 110 m
Ja 
pieri marynarska, a 611ny gromadzllY 
810 w ustach, Da my'l 0 amakowiteJ 
soczystej kiszce. Nleatety nadzleja na 
uzyskanie jej okazala slO plono&. 
- Ale jednak nle tak jut - 00- 
pari po namy'le kapltan - gdyb
 
do nie sChwycil, k1edy .zedlem po kl- 
szkO, to piracl Dajpierw cleble, a po
 
nas zaml)rdowo.l1 br. Wloe wltJciWle 
ia jestem wyba"cII calego okrQtu, 
i mnle sie Dalety aluazme klllzka, to tei 
jIJ soble zjem, a ty Den, ruazaJ do lWeJ 
kaJuty I popraw .10. k -A I 
- Tak pante koch&Df - uuCSY 
lltarzec I pergamln
 twant t 116ml&- 
chem, kt6ry pnypomlD&l morze " 
dniu pogodnym - tat 
O akoAczyla 
nistoria 0 kiaace, lInie okrttowej t 
ChI6.t'.a):kadl. 


.- 


. 


z tygrysa doslownie wazystko zuiy- 
wajlj., jak to my czynimy z naaz, do- 
mow, 'winil). Najr6inlejsze 'rodkl 
lecmicze przyn,dzajl) wldnle z 
tygryBL 
Ale nie tylko ko'ci, mll;so. wnotrz- 
no'ci I pazury, zuiywa liO tutaj, nawet 
wlosy I brody tygryslej znajdujl) zu- 
iytkowanle, - nlestety zbrodnicz.... 
Oto pociote na drobne kawalki, zmie- 
szane I poiywieniem ludzkim, wywo- 
lujt one straazne wielekroc nleuleczal. 



 
 
 

 
-
 


TlIf/f1Il maftcU1w,lti me nu U1t/'P1IueS4 !1fU'/:tm I' '1Dt/'eh rqk, 


Sir. 7 


ne stany zspalne w orgamzmie. Z po. 
stepem sIJdowej moo} cyny moda oa 
WI08Y t} grysie zanika powoll. \Vloski 
bambu:;owe pozwalajl) na takie same 
zastosowanie, t}m wil;cej, ze po dZla- 
laniu rozpuszczajl) sie one w sokacb 
organicznych, tak, ze nawet najdzlel- 
niejszy lekarz, przeprowaazajcy sek- 
cjo zamordowanego, powoau 
mierct 
jego Die odkryje. 
Mniejwlocej 20 tygrysow zastrz
 
lanD ubleglej zimy \\ p61nocnej Man- 
dZurii. Najwiokszym z zastrzeloD} ch 
zwierzt byl tygrys, kt6ry zablty \v roku 
19m, krotko przed wybucnem japoil. 
ako-rosyjsklej wojny, padl od strzalu 
generala Kuropatklna. potw6r ten, kt6. 
rego podarowano carowl Mikolajowi, 
wa!yl 830 kilogram6w, gay tymcza- 
eem najciotllzy tygrys bengalski OIIit- 
p wagO 200 kilogram6w. 
Inny tygryll zahlty w r. 1911 w 
Mandiurii, mierzyl S I 
 metra, a 0- 
statni tygrys kr6lewskl, ktory nosil na 
czole znak chinskl ..Wang6w", zabity. 
zostal w r. 1936 niedaleko lInli kolejo- 
wej Charbin. Waiyl on r6wniei: po- 
nad 200 kilogram6w I sprzedany zo- 
stal przez szczotllwego my
liwego loa 
sumo 1100 dolar6w meksykailskicb 
chiilskiemu aptekarzowi w Charblnle. 
W ostatnich tygodniach udalo liO 
r6wniei pewnemu my6liwernu zaatne- 
U
 tygrysicO, po dlugieh bezowocnycb 
tropieniach jej. Jemu to tet udale ait 
zabrat trzy tywe mlode tygrylY, kt6- 
re zatransportowal - mozolnie i dlugo 
- do 1 rOO kilometr6w oddalonego 
portu, gdzie sprzedal je za drOgie pie- 
Dlpe Europejczykom. 0 tym pelnym 
przyg6d polowaniu pisze nader zaj- 
mujlJ.co gazeta Mandiurska. Riedy np. 
w Indiach na tygrysa poluJe siO ze slo- 
ni, z pomocl) naganiaczy, to w Mandiu- 
rii na polowanie na olbrzym6w idzie 
mYIUiwy sam jeden, majl)c przy sobie 
zaled.wie swego psa, i zroblOnl) przez 
siebie samego strzelbe. Czas polowa- 
nia rozpoczyna siO z chwilQ.. kiedy 
spadnie pierwszy 
nieg. I I1mami caly. 
mi wodruje teraz my
liwy, po niekon- 
eZIJ.cych aie stepach aby zdoby
 napo- 
c.qtku chociaiby trop zwlerzt;c:ia. Ta- 
kie poszukiwanie trwajl) czasem ealy- 
mi tygodniami, i pry;ez caly ten .CZ8JJ 
zyje mygliwy tylko z tego co poslada. 
w plecaku. Nocami sypia w malym 
prymitywnym namlOcie, a czasem 
konczl) siO jego zapasy zywno
ci, za- 
Dim znajdzie slad)' tygrysa. W6wczas 
wraca, tygodniami idzie z powrotem, 
bierze zapasy, i zn6w udaje siO z nie- 
zmQ.Conl) niczym cierpliwoAci, w no- 
wI) droge, uparcie d,p;l)c do zdobycia 
tygrysa. leieli ostatecznie odnajdzie 
trop. to pochodzi on z reguly z przed 
dw6ch dnl. wiec teraz tropem tym we- 
drujQ.C idL.ie my
liwy za zwlerzem. Ta- 
kie tropienie trwat moie r6wniei kil- 
ka dni. A kiedy wreszcie wytropl siO 
go to jeazcz.e zachodd niebezpieczeb- 
IIt
o, ie tygrys poczul jui czlowieka, a 
wioe jest tu na mlejscu wsze1ka da. 
leko Idl)C& ostroino
l!. Psy my'liwego 
_ prawie dzikie - opadajl) zwiena ze 
wszystkich StroD, pragnQ.C go powali
. 
Kiedy tak tygrys ujada SIO z psaml, 
czlowiek stara siO go zastrzelit. Kiedy 
mu siO to uda, to obklada go kamle- 
niami i galOziami i wraca 110 domu po 
sanie, czy lei ma ie gdzie8 w pobliiU. 
Da kt6rycb zawozi go do miasta i 
spned.aje aptece, gdde nlebawem 15 
mocan:a stepowego wytwarza eio pl- 
gulki, proszki, napoje I inne diabelskle 
poiywienle. 
lie wioe kosztuje zdobycie tatlego 
tygrysa, widzi slO I polowanla Da ni&- 
go. Ale nietylko czas zuiywa 
Io Pny 
tym I sily, nienadko polowanle 
e 
zabiera zycie czlowiecze. A pomlmo 
tego zawsze jeazcze ludzie polujl) Da 
Diego, abY Idoby
 pleni,dze, a tym sa. 
mym i moZlIw04
 !yet&. 


Wielbl'ld, palq cyga..a. 


Najwiekszl) plag, dla poganlaczy I dy staj, i iadna sila Die jest w stanie 
wielblQ.d6w, udajGCYch 810 "podr6i Ich ruszy
 z miejsca. Poganiacze w6w- 
pustynnl) Jest up6r tych zwierzlJ.d. Co czaa przymocowujl) im do pysk6w 
ma tati poganlacz uezynll!, gdy wla- tr6jkl)tne deseczki, w kt6rych jest ma- 
'Die w najwiocej goro.cym oraz "Qaj- Iy otw6r. Do tego otworu wkladajl) za- 
bardziej piasczystym miejscu pustynl palone cygaro. WielblQ.d zaczyna pa- 
wielbl
y staj, Dagle uparte I nara- li
 jak do'wiadczony palacz, WYP?- 
wiste. Bicie Die daje tadnych rezulta- IIzcza dym DOzeliami, okazujl)c duze 
t6w. Nawolywania nle pomagajl). zadowolenie. Interesujl)cy widok 
Wlelbl4d kladzle 110 I ani na kroku przedstawia stary wielbll)d z zamkniO- 
dalej Die chce ruszyl!. Do'wiadczenl tyml z zadowolenia oczami, puszcza- 
poganiacze majl) jednak wypr6bowa- jQ.Cy z "wielkl) powagl)" dym z cygara. 
ny spos6b, kt6ry Dlgdy Die zawodzl. Cygaro jednak lostaje bardzo szyb
o 
lest nim - cygaro. Mieszkabcy pu- wypalone, poniewai wielbll)dy maJI) 
atyni, odbywaj,e dlugle podrOie ka- ..dobry I sUny clog". 
rawanowe, zaopatrujl) siO oMicie w 
tyt06 I cygara, nie wiedzQ.C nigdy, co 
1m siO moze wydarzy
 na pustyni, u.- 
wsze pelnej r6inych Diespodzlanek. 
Wetmy wspomnlane jui przyzwyeza- 

enla wielbl4dzie. Karawana ma ;ta 
sob, setkl kllometr6w, w tern wlelbl,- 


pny zatruclu mI"em. -.um. r,b,.lub 
gnybaml IZybko i niezawodnle dzlaJaJ"ca 
woda gorzka Franclszka-J6zefa 
atych- 
mlast zasto80Wana. je8t nadzwyczaJ 8kute- 
cznym Arodklem pomocnlezym. 


Howe przeloty transatlantyckie. 



. '$ 


. 'f 
\;4 
1 
.. 
'''
 


\.:
. 
'i\i 
.
 . 
. 

 


-
 {$ 
, . 


. - 
;ft. 


....
 


r ' 
" 


"! 
. 3 - 


.t-' 
. 
t 


...t, "..__"",,
.... ... _
.
.. 
 


&." 


"." :0... 
. ,\t " 


(..
.... 


.
" 
r; -.- 


"'; 


,,", 


.t 
. 


"\- 
'I.' .\, .is)\. , ' 

.
i "
A 
 
'-
".
 


..V 

A
' ;,.. 


:;';"" 
. 


" 


. 
..".-"-r ;
:. 

::;
.
 ii;ti' 
'

t... ,
,i&t.L
1{h III. 
, -
 
-:'Aot. 
, .. ..... . J } f ...
 


" 


.. f. :
:

 t. .
.
i .

 


,.. .-('t.... 


c... ... 


- - 



;t- 


-.
.. n 
't 

 


i- _...fIi' 
: 1-" ,- «!-

i'" .....,... 
':. t., -""13 

 . .: 1ft. . 
 . .
 
.' \:.f.! .' 
}" :;" "- . 
 .,.' 


...,; 


... 


14/1.1'" 
.. ...J 
:. .-, 
i-- 
,Jt 

';. 


.' 
'L. ... 


f.. 


:--\ . 


....... ...
 


,- 


..._' .t 
-,.- 


P d Ulm w/:Jaraj 1Diadomolt 0 pr.lll (IOfoW4n14eh do nere(IU nOW1/ch pr.lelol61D 
o ( JtD , 
_ t fl klc h Mi c ds fI Inn ll mi jednll s Ifnil tJngieldich cspl uflblrie PTlfI{lolt- 
tra7lltJ ...n flc . . u ." L Id 1Dfd 'm 
wtJn&a do lotu s An{lEli do Amerflki, nil Jomolon" tllJlU .",4141. .. r1l &I II 
ntJ au"rae#. 


--
 


Wielki pozar lasu. 
leatn.. 22. 7. (PA.T). 
Od 10 dnl prowadzona jest r()l;pacslIwa 
waIb I po1arem. kt6r)' strawU Jut 35 
tyllQe1 ha luu w p6tDocDo Kachodnlej ClO" 
Ad stanu wauyngto
k.lego. Iltnleje mot- 
IIwoA
 rozuerzeDia sl41 poiaru na dalne 
16.000 ha Iuu. ),flasto CampbelIIon jll' 
powatnle ugrotone pnu potu. .
>>>
.,nrnnrn BYDG(')
r". nl.mtela. 'dnJa U I1pca 1938 ... 


tZY I kiedy dojdzie do slarela z CzechoslowocJq? 
Co pisze znana reporterka frao£uska I . _ . 
'" . mowaJy let I grefli
 Ie NtelDey popro- 
,.. Repol'terka I klel'OWDlczka dzfr-t.1 odwaza).i C SIC; wywola6 wOJny pow- wadq bel: jakichkolwiek ogranlczeA 
ilyplomatyczne
o francuskiego .,L'Oeu- szechneJ. dmorsklJ., powietnn, i che- 
Jlre" Genowefa Tabouis" C p ubliko- Rz
 niemieekl nle chce naturalnle w?Jnc; po Gd by to spraWl ' edl lwe, P ok&- 
. , '.. H . I d . d si" g - IDlcznl). y 
wala ostatnio artykuJ 0 nowym plame teraz wOJny, ale It er I)ZY 0 0 Y. wnienie Hitlera nle zostalo 
niemieckim przeciw Czechoslowacjl. nic;ria nowych korzy
ci przy pomocy Jowe. 
aP:nar6d niemieeLi bylbY zmu- 
InIormacjE' swoje UZft;kala z dobrze groiby wojny. Chodzi mu nle tylko 0 przy)C; d e, ' prowadz eni& wojny wszelkl- 
. k . . ale i wewn"trzne. szony 0 
pomformowallych obcych k61 w Ber- orzysci zagr8.llJczn
 . " . . g dkaml kt6ry.:h mu udzlela 
linie przy sposobnoSci odwledzin na- Wedlug ,si du mlarodaJnye
 I 
o- ml" 
aleiv 'z"'T6ci
 uw
 _ koa- 
ezelnika wloskiego, generalnego szta.- brze poinformowanych k61 berhilsklCh 

 p' Tabouls _ ie niemiecki lu4 
bu, ien. Parianieg
. .. - pisze w 
al!'zy
 ci
 Tabouls 
 

 si eW
jny, dlat
 hitlerowcy rouze 
Nie ulega wQ.tphw
Cl - pIsze - ie mozna oczeklwa6, ze Slemcy w d0K,oo j C; I ki ie fabryki nlemiecki. 
ruwer nie chee w zadnym wypadku nej dl3. nich chwili wta.r:8"nQ.. do ue- rza Q. :og 0: 
obillzacjl produkowal! 
WYViolat powainej i o.;6lnaj kJmpU- cboslowacji, a r6wnocze
me Hitler uro- m?gly y !J 1200 samolot6w t inne W' 
kaf'ji - Gen. Pariani jednak jest zwo- czy
cie zapewni 0 swej 
koj
wOSCL mleslC;
I
 W koncu plsl
 panl Ta- 
Idnnikiem nagleJ 1 gwaltownej wojny. W pierwszych dni

h s
'eJ akC)l prze: I tyro. ro ie ak!ormujtce jl kola bertiD- 
Napisal on szereg rozpraw 0 zdolno- ciw Czechoslowac)I, 
Iemcy orr anl bo
 . Niemcy pneprowadzl 
6ci armii do a'waltownej wojny, nie czylyby siC; na zachodzle tylko do 
bro- Ski: S!dz
 f:o w tym wypa4ku, Id)" 
trwajicej dluiej. jak trzy miesiQ.Ce. ny, a nawet by ewakuowaly swoJe te- SW) P. an y ill j Franc.{i BIr to 

ekowania mic;dzy Hitlerem a Paria- reny, poloione na zach6d od Renu. _ nastro)e w ADj' 
l1im dotyczQ. prawdopodobnie rozmal- Pokojowe zapewnienie fuehrera obeJ- pozwoll- 
tych tego rodzaju akcyj, na kt6re mo- 
tnaby siO odwaiy
 ber; ryzyka wywo- 
lania nowej wojny. Dyktatury w swo- 
im pos
powaniu bc;dQ. Ihusialy siC; ii- 
ezyt z tyro, jak wie1ki spok6j i energit:! 
okail demokracje. Czechoslowacja be;- 
mi. zn6w centrem nowego groiema 
wojnt- Hitler, kt6ry na poz6r zrezygno- 
wal z natychmiastowej akcji przeclw 
k:zechoslowacji, odloiyl jQ. w rzeczywl- 
aioki na czas p6iniejszy, bardziej do- 
.odny, at Niemcy b.;dQ. lepiej prz
'go- 
&owane. W koncu maja lostal wyprs.. 
cowany nowy plan, kt6ry podobno ma 
wszeWe dan. powodzenia. Podlu b 
tego planu mialy by
 do dnia 15 lipca 
akonczon. wszystkie przygotowania 
do natychmiastowej mobilizacji. Nie- 
miecka d}'plomacja miala wytworzyt 
Wi sytuacjc;, &by nowy plan siC; udal. 
Wszystkie militarne, dyplomatycz- 
lie i gospodarcze przygotowania., ktore 
mialy by
 skonczone do 15 bm., majl) 
Niemcy uczynit zdolnymi do zaryzyko- 
wania akcji bez powodowania jakiego- 
kolwiek konfiiktu w Europie 
rodko- 

j I D& Morzu Sr6dziemnym. Now;! 
pelnomocnictwa, kt6re otrzymal marsz. 
Goerini, moznaby uwaiat za dow6d 0 
pnekonaniu Niemiec co do swej go- 
towo
cI wojennej. Dyplomacja nie- 
miecka b
dzie mogla po tym dziala
, 
-.ie obawiajQ.C siC; wywola6 jaki
goa 
mnlejszego konfliktu, ocz)
cie nie 


r Ita-. 8. 


Hr. 187 


. ,. 


MEBLE 


.tllo..... I Dowoczelne knpisz 
nap.onystnlej wprost I tlbrykl 
&5rOalkOtf.kIIS,a 
wIde. Frauciuek Bronlkowlkl 
.
."SKU. N3.k1eIBk
 1311, tele!. 81-1i8. 
(lo6ee.,. Jft1'otaaok tr.........UaU wn
). 


A 


G6ril slodka - w glQbi 
slona woda. 


Wotum-ryngraf b. ochotnik6w Iwowskich. 


., 

 
u
'., ". 


L. 


.: .'o-;t'J 


.- 
. ... 


. r" 


 {. 
1". 


.- 



 




 QrJ . 


..., 


'.
 


., 


-'" ./ 



.f _ 


, 
" 
. "- 
.. 


Ir".(. 


,-",..)
 . 


. "- 


.; 
. 


\ .\,. 
.. u.tr. . . 

 
,,-
. 



L. 

. 
;
 

"": 


.' ",,'\ ".' 


. , 


... 


""""-- 


""t '. 


Na sdjcciu reprodukujemf/1DOtum-r1f11gra!. kt6TJI do 
dTel BTamv 

N pUll" 
patrol b. Ocholnikd1l1 L1I101I1lkich. Pod herbem mtluta LtD(I1I14 undnu14 b'allu 
malopolskich oddsid16111 tJTmii ocholnuJfJj. Orl4t i Zadw6TJak6v. 


Poswiecenie. 
HiSZpi!tiskie opowiadanle. 
.. RI84y woJelia generala Franco zdO- I r6d. a w6wczaa onl - nlezC101nf przM 
b}iy miasto Teruel, wybiegt na prze- jednego chlopaka - nie L
di mogll 
clwko wkraczajlj.cych woJsk pewteo stanQ.(! na zew. Wic;c odm6wili. Kle- 
robotnik. lego wybladla twarz, wy- rownik poszedl w6wczas do Slj.IDego 
chudniC;ta 1 zmizerowana., j
ni!1Ja WIMciciela fabrykL Dlugo patrzal UII 
dziwnym szczc;
ciem, kiedy wolal niego groiny z\vykle szef, ai \\Teszcle 
..Dzieki Bogu, ie jeste8cie", Od nleso po tym milczeniu wstal I powledzl81 
dowied%ieli "iC; iolnierze pczedziwneJ kr6tko ale dobitnie: "DolQ.czam siC; tio 
historii, zaslugujQ.Cej na to. aby umle- pana M . Dzialo siC; to kr6tko, przed la- 
szezonl zostala w czytankach dla konczeniem pracy; widt 0 postano- 
azkQl. Taka jest wielka I moena., Jak Wleniu szefa rozeszla siC; bardzo prc;d- 
owe przykazanie, ktore dal ludzkolici ko po calej taDryce, wzbudzaj
c me. 
sam B6g "kochaj bliZniego" _. bywalQ. sensacjc; I podziw. GW1zd sy- 
- Dwa lata ter::l'.1 - za.ezQl swe o. reny, praca ustaje. Klerownik I wla- 
powiadanie wymizerowany robotnik gciciel fabryki udajQ. siC; w aucie do 
po otrzymaniu porqdnej porcH poty- szpitala. Przed szpitalem stoi jed.nak- 
wienia I wina - kiedy teszcze krew ze juz spora gromadka robotn1k6w. 
JDF&tnia Die uosila p61 naszej nieszczC;- Mieliby byt gorszymi od szefa, IJd 
.mwej OjczyZDY, w p
wnej TeruelskieJ .,starego" - kt6ry dla prostego ucznta 
fabryce wpadl mlody uczeil w koci61 daje siebie kawalek ciala'l Nie - zre- 
z ukropem. Co prawda zaraz go t:cil sz
 dokt6r powiedzial, ie potrzeIJu}e 
wydobyl kierOW1lik fabrykl, ale poml- tych kawalk6w sporo, witc t onl chC;t- 
lao teee uczen byl do tege stopnla po- nie pozwol1 na wykrajame soble ka.- 
panony, ze gmier
 jui wyciQ-gala po walk&, byleby ehlop
 zostal. 
ato- 
nie«o k08ciste swe rc;ce, kiedy lekarz wany. Trocht jakby SIO wstydzlh (ego 
J:adzwonil do fabryki, zawiadamiajtc swego wieWejOo czynu, bo nle rozpra- 
aistrza muzyn, ie chlopiec stradl wiali ze sobQ., jak to zwykli byll czy- 
.rzH poparzenia wiele cial&, wiele mt, a stali cicho w skupienru. . 
tkanek zosta!o zniszczonych I bt.1zie I cud braterstwa pracy dokonal SIC;. 
lDusial umrzeC, jeieli tkan
1 te m., za- 11 zdrowych mc;icz
n 04cIalo po ka- 
5Q.pi siO now.. zdrowl) czt
ciQ. cla1a, walku ciala dla na)mlodszego warM 
lriYCittero I Zywych ludzL Klerowuik nich, 1 chlopaka uratowano. Sk6ra od- 
J.abrYki 2I8 1 0..i1 sic; najpierwszy, o\1da- iywiona nowymi tkankaml, napelnila 
kts cltttni. swe cialo na p,ratn--:vamtl siO niebawem zdroWlh pulsuJQ.CQ. krWIQ. j 
aalego ehlopaka. Ale innl robotnlcy I zrosla siO zupelnle. Ta od stare
 
uznali, ie ehociai im tal chlo]Jca, \0 
cjallsty A, od l1arodowca B, od spo- 
przeciet 0111 wlZj'scy wiedzi. ie nie- kojneso robotnika C, od komunrsty D, 
Iwunm I'tdIeJ; IIit .. HiiZpa.uli calf. II&- od anarchist6w E, i F, od bezparfYJ.- 


nych, kilku innych 1 k1erownlka oru 
od nalezicego do partli narodowej wla- 
'clclela fabryki Zrosla Ii, , utworzy1a 
jedn" harmonijn" zdrowl calott.. 
- Cudowny wprost, naturalny aposiSb. 
w jaki odbyla sit cala hlstorIa. zaro- 
'nic;cia sk6ry wyryla siO w p&mrC;CI ro- 
botn1k6w na dlugie lata. 
A potem przyszlo powstanle, woj. 
na domow&, i wlaaciclel fabrykl zwu- 
lal wszystklch swych robotnik6w I po- 
wiedzial 1m, ze fabryka zostaJe zamk- 
nic;ta na nl80graniczony e1:8S, Ie onl 
&ami nieehaj czynl, co uwataJI za 
shtszne. PrlY fabryce zostal on tylko 

 i jego pomocnik. Poszli, aYe nlez&- 
pomnieli, ie byl dzief1 w ktorym wszy- 
scy oni ziQ.Czyli siO w jednym CZIOW1e. 
kU, daj,c tym samym p
klad bra- 
terskiej milogc). 
20lnierze - tak koilczyl sWe opo- 
wiadanie robotnik w Teruelu - uczeil 
ten to ja... wierzcie m1, ze staralem liO 
wszelk1ml silami, aby mego liobroczyd- 
cc; uratowa6... niestety nle cheia} siO 
Ju"Y
, \\ic;c rozstrzelall iO jako Jec1nego 
I plerwszyrh. Ale my iyjemy, I la I 
wszyscy d, kt6rzy dali ml kawalek 78 
swego ciala p6jdziemy na wasle wez- 
wanie, pod wasze sztandary, Da w&sze 
boje i zwyci
stwa. 
Skonezyl... a ZoInlerze w mllczeoiu 
tnvah dookola nlegO, do USIU lch .10- 
ledal gpiew pierwszej kompanll, kt6- 
ra wycbodzila z mlasta: 
Wieika jest Hiszpanla towarzysle, 
WspanialQ. jest on&, 
Kiedy jej clOt&ry my D& JaU dtwi_ 
gamy. 
lak Wina krwawea-o 4z
aay. 
A "ino toO, to nasza krew, 
Wieiq t wspaniall jest oJezyzn& 
nul'&... 


w: Jednej mieJscowoec1 pod Trave- 
Qlilnd. (Niemcy p6lnocne) znajduJe 8iO 
jezloro zwane "Hemmelsdorfer". kt6- 
r. jest polotone 45 m. pODlZej poziomu 
morza 1 posiada niezwykie eiekawl 
wlaAciwoA
. 010 do 35 m. glObokotcl 
woda jest slodka, ponltel 35 IJ1. nato. 
mlast lest jut slona..- 


SwlQto iniw w Siamie. 
Bangkong - 1V uroczystej lzact.e. 
Powiewaj
c. t18B1 oraz oryginalne IY'I 
jamskie ozdoby, na wysokich m&8$o 
tach, uroczyste proceaje, kt6rych u- 
czestnicy przybrani SI w bogate szaty, 
tanczQ.Ce tancerkl w staroiytnych bro. l 
katach, sefid lodzi, barek kunsztowni. 
konstruowanych przez mlesllj.Ce a na.-I 
wet lata na nece - oto obraz nle tyl. 
ko Bangkongu w dnlu 'wic;ta iniw ale 
I ealego Syjamu. W uroczyst08c1ach 
bierz. udzial JuGI ze swolm dworem. 
duchowni, arm
a, 'wi
t8 bawoly oru 
caly na.r6d Kr61 G!lohi'cie, wzgl
nle 
wyznaczony przez niego dOltojdik,,1 
prz) brany w prastRre ceremon
aln.,l 
suty, prowadzi plug, krajQ.C pierwzlzl 
skibO pod nowl uprawo roli. Plua' 
cifjgnl dwle pary Awic;tych 'WoI6w. Za- 
stygly w bezruchu tlum uczestnik6w 
'wic;ta zdala przypatruje siO tem.u ob- 
rzC;dowi. Nastc;pnie na placu r6wniei 
odpowiednio uroczy
cie przybranym 
podaje siC; paszo Awi
tym bawolom na 
malych mlskach "dary liemi". Ktor. 
z nich zostanQ. przez bawoly zjedzon. 
- ni. dadzQ. plon6w w przyszlych inl- 
wa\;h. I znowu nieme spoJrzenia wi.. 
pion. w eic;ikie postacie bawoMw. Byle 
tylko rytu nie tknolyl A gdy dobrzs 
pnedtem zresztt. I to .tal. odiywiane 
Awic;te bawoly nle tknQ. tadnego z da- 
r6w - &aclyna sie Izaleilstwo t1um6w. 
Leez w ostalnich latach juz tylko naJ- 
hledniejszy plebs w to wlerzy t I tego 
wycil)ga wnioskl. Wprawdzie tradycji 
staje siC; zad

 I nic nie uszczknic;to hi 
s.arego ceremoniatu. Wprawdzie dw6r 
kr6lewski a nawet oflcerowie armil, 
studencl akademii wojskowych Eu- 
ropy, w dniu tym w staroiytnych stro- 
jach, uczestniczi w uroczysto
ciach, 
nie mniej - na apotyt bawol6w - nikt 
Jui z g6rnej warstwy w SyJamle ni. 
zwraca uwagi. 
UroczystoAci koncZQ. zabawy ludowe, 
procesja na rzekach oraz uczta. Za- 
bawy ludowe tei szanujQ. tradycj
. Ar- 
ty4cI w bogatych ubiorach uroczy"ci. 
I po\\oU poruszajQ. siC; w huBtawkach. 
h.aidy I nich chce chwycit w z-:by wo. 
reczek pelny pieni
jzy, zawieszony 118. 
WY80kim bambusie. 8chwyta.lAle tego 
worka oznacza "wyrwanle nleblosOID 
blogoslawleilstwa dla liemi". 
Na lodziach przedstawia siO hlsto- 
ryclne sceny z bohaterskicb ep0s6w In- 
dyjsklch, kt6re zawOdroweJy do Syja- 
mu. Tancerki wykonuj, tradyeYJne 
tallce, obserwowane I du4 znajom&- 
'ci, przez tyslQ.ce rozbawlonych Sr.- 
jamczyk6w. 
Dlug& I wybredna uoda k06csf 
'wioto tniw, bardzo pracuwitego na- 
rodu, kt6ry nazR.jutrz Staj8 do plug3 
I do defile! Pr&c:1jo
>>>
Ir 167 
- 


KURIER BYDGOSKI nledzlell. dnla 24 IID(a 1938 r. 


Wlelkie swieto w Saraiewie. 
Z obraai6w bliskiego W5chodu. 


1m ublegtym mlMi
 muometule 1u- 
oalawit - ktOrzy laml Dltoch4ltIUe li41 tak 
:azywajlb a wolfl 

 Ich nazywano mu- 
Iulmanami, - AWlf:Cll1 wprowadzenle w 
u
 swego Rels - el - Ulema (plerwszego 
duchownego). Wlelkle znaczenle ma tutaj 
rskt, tl u]emem mahometan Jugoslawll 
.taI 11141 brat jugollowiat'lBkiego mlnlstra 
komuaikacjl Spabo, kt6ry Jato w6dz ma- 
bometan BoAnl razem z prezydentem ml- 
nistr6w dr Stojadinowlczem, kleruje serb- 
lkiml radykalami. 
Rei. - el - Ulema Spabo jest wldclwie 
nle mahometa1\sklm keplanem, a1e pJ'8.W- 
niklem I uczonym. Jak pewnie nie wielu 
ludzlom wiadomo, Istnieje w Jugoslawll 
jeszcze duto Ultaw, kt6re IiIIzwalaj" na 
r.vobod41 w religil mahometan. I tak zna- 
JI& tu je8t jeszcze w Iprawach rodzinnych, 
spadkowych I maltet'lBkleh Ultawa muzul- 
mamka, dla U6re) przyswojenfa Iltnieje 
.peeja1na szkola. 
Serajewo uehodzl - f Ilusznle - )ako 
tentrala tycla mahometaD Jugoslawil 
Fatt, te wojna Iwlatowa stala sl41 powo- 
dem, te wlelu mahometaD ZO&talo welelo- 
Drch do Serbl
 nfe wplyn,,1 ujemnle na 
W:zenle 1141 Ich. 
Mahometanle ".Jugoslawll to przewa.tDle 
Torey, kt6rzy w poludniowej Serbll nawet 
po przej4lclu prz8li Serb6w pozostall, a 
wI
 I' to przewa.tnie mleszczanle, wie- 
Inlacy, pastuchy w4ldruj"cy. wlaAclciele 
maj"tk6w zlemskich Itp. Nastepnll 
 to 
Jeszcze zmahometantenl Serbowie I Alba1\- 
raycy, a wi4lc przewa.tnie czlonkowle ob- 
eyeh Darod6w. W Boiol f Hercogowlole, 
tt6ryeh gl6wnym punktern ell:tkoAct jest 
Serajewo - tyj, potomkowte tureekleb Ludzle, kt.6rzy posladaji pas. CZ7 
Ul'Zt:dnIk6w, toMleJlEY itp. w nlewlelkiej kota, powinni, wedhtg wszelkiegu 
trlto I1ezbie. Ct boAnlaccy I herugowiilsC)' prawdopodobieostwa, posiadat dol1re 
mahometanie, kt6rzy w wlelu mlejscowo- serce I milujQ.C
 du.sze. Kazde zwient:! 
Aciaeh tyjfl oddzl
In
e, to raczI) prawdzlwi I odplaca sie wil'lkim przywi
zanieD1 
poIudnlowl Slowlame, kt6rzy m6wi" gwa- za okazywane mu wzgledy. lid to hI- 

 lIerbsto . kroack,,- Poehodz" ani od storti istnleje ciekawych I zaJmuJ
- 
owych B
nlak6w, kt6ny od 12 1'10 Ii Itu- cych a prawdziwych 0 przywu
zanit£ 
leela OOstlullll 00 wlary katollcklej I 1a- ' d 'Pies czuwa 
lot yO OIIobn, sektt:. Po wykledu Ich przez psa 0 . s
ego pan&. wy 
"6wczesnego papleta pne8z11 _ widzflC uSposobl9me pana swego, jego klOo 
pn:emoc Turt6w Dad poludolow, EU?OPII poty I rado
cI 1 odpowiednlo do 
 
- DA 111am. Zatrzymll.lI ani swoje wlaAci- wyczucia sie mchowuJ(I. To te! nl.. 
wold - p. 1 f Ir:lachectwo oraz zlflezyll mozna sie dziwif, jezeli wszyscy do- 
1111 poml
 IIOb", opleraj
 sl41 nawet mownicy kochajl) psa i pieszcz
 go, ! 
Ikutecznle przeclw Konstantyn(\polowl dogadzaj
 mu wlecej, anltel1 to po- 
Nie znleMJ naprzyklad, ally w muraeh Se- trzebne. Bo naleiy. pamietac!, Ie naj- 
rajewa rezydow81 tureekl basza, kt6ry wo- czystszy pies ma zwyczaj kladzenia 
bee Icb adecydowanej po.sta"?" osladl w nosa w najrozmaitsze nreczyste rze- 
malym mlastee
ku Travnik.. ezy, a takie resztki poZywienre, zep!!ute 
Riedy AUBtria w roku 1878 Obsadilla .1 .' t i ce zar&zk6w 
BoAnl41 I Hercogowln4l, pozostawlla Illa- 1 zgnl e. zaWleraJ
 ys 
 Sl: 
mowl wszystkie prawa. wysuwajflc go choJ'Obotw6rczych,. kt.6re prz.
oo , 
pn;eclwko Serbom I Kroatom, ally te a4t- lie Z pSI!. na czloWleka pny bllzszym 


lei pol
dn1owych Slowian trzyme.t w roz- I 1141 11811 zwyklBirO halasu, WlzYlltko mlaJo 
proszeDlU; pnebieg IpokoJay, motoa powiedzief do- 
Czem Jedoakte wobec wszYltklch prze- ltojny. KObiety chOOzily w5zystkie jeszcze 
Aladowan POZOBfA;J Islam, tego dowoIJem z zasloni4ltym.i twarzami. Dziwny kontrast 
jelt o
tatnle 1W11:to w Serajlwie, !I-lzle Itanowi ten welon twarzowy, dlug! I nie- 
nastlloPl10 uroczY8te wprowadzenle w urzl\d przejrzYlty z nowoezesnyml sukniami I bu- 
nowego ulemL cikami na wysokich modDych obcasach. 
Na uroczY8to,e przybylo z dalszycb 0- Nlekt6re - te modniejsze - noszfl we- 
kolic okolo 20000 mahometan, I same
o lonkl przezroezyste, otaczajl\ce twarz ko- 
Serajewa 1i'dzial wzif:lo 10000 ludzi. 10 kieteryjnle. Napr6tno - poza tymi cien- 
pocif\g6w lpecjalnych wiozIo wszY'!ltkieb kiml zaslonaml - szuka sil: tu romanty- 
plelgrzym6w, Innl przychodzill pleszo, je- zmu wschodu. Kobleta wschodu kupuje 
chali autaml, autobusaml, kotunl I rowe. zupelnle jak nAsze pante lama wszystko 
rami. 88 Iwlfltyil mahometanskieh nelilo w 8klepacb, targuje si41 0 gr08ze 1 Z8.8to80- 
na lobie uroczYlte przybraniL POwiewaly wuje w tyclu swym w8zy8tkie nowocze- 
na nleh zielone chot"l\gwie, znak pr"roka. ene zdobycze wiedzy I nauki. 
Cale mia8to bylo wieczorem i1uminowane. To tet I niewiasty braly udzial w uro- 
eo wyglfldaJo nadzwyezaj Imponui'l.r.o. czYltym poehodzie jakl przecillogal w tym 
Zielona chorUiew z p61k5i4ltyc
m dnlu przez uliee mi8.8tL UroczYlto'e 8ama 
I gwiazd", IpJywala z ka1dego domu i skle- odbyla sl41 w krolewakim meczecie. Ty- 
pu mahometanskiego, z klosk6w Iprzl.11:.- sll\ezol tlumy ezekaly przed meczetem, 
iy, bazar6w Up. Motna tu bylo ujrzef gdyt do jego wnf:trza d08tala sle zaledwie 
najrozmaitszych ludzi, I najrozmaitsza &tu- czl:Af uczestnik6w poza przedstawicielami 
barwne Itroje f przybrania glowy. Pezy, obcych pa1\ltw, krola I goAel honor.:JWYch. 
turbany, czapeczki, kapelusze boAniackie Wprowadzenil w ul'Zfld nowego ulema od- 
I zawoje serblkie, IpOOnle - wvAwiecone bylo li41 bardzo prl:dko: odczytano calfl 
ad sledzenia na zleml, z podwinletymi no- seri41 usf.eP6w z Koranu. odm6wiono wsp61- 
liawkaml, spodnie dlugie zawl",zane u dolu ny paderz, wyglolZono kilka mow I uro- 
barwl.l" wstfltk", 8zerokie bogate a barwne ezysto'f skoilczyla sllJ. Ale Iud przyby- 
pasy, buty czerwone ezy inne. Jednym ciem swoim zadokumentowal 'wif:to, I u- 
Ilowem clekawy, barwny obrazek. Obylo tyczyl dnfu temu barwy I tycia. 


--
 


Czarlli czek
 na pana. 


Sir. 9 


pan pozostawlajl) swego wfernego przy
 
jaciela, gdzie on czeka na nlcD ochro- 
niony przed deszczem I wiatrem, czy, 
7byt wielk
 spiekotQ., to trzeba ko- 
oiecznie psa pozostawif przed sklepem 
oa ulicy, czy nie zabierac! go wogote 
w droge po zakupy. CzaruS czeka de.. 
pliwie przed skladero, a wlaAciclel 10- 
kalu rad jest z delikatnoscl kllenta, 
kt.6ry rozumie, ze obecnoAt psa w skle- 
pie z tow8.rami spozywczyml Jest nle 
potrz£'bna a szkodliwa, wywoluJQ.ca 
niezadowolenie I skargi druR"tcn klleo- 
t6w, nie posiadaj
cych ps6w, I nie bQ- 
dQcych ich lubownikaml. 
Niech tam sobie Czaru' trocbe gnle- 
wa si
 na niego
cinnoA
 ludzi, cDwtla 
czekania wyjdzle z pewnojci
 na 
dobre. 


--- 


8ronie trac
 na wartosci. 


Sionie Ind) j8kie OOgrywajfl jelzcze dzl.. 
81aj dut", roll:, jako zwierzl:ta transporw.. 
we oraz sila pracownicza. Slonie reDto- 
waly sie do tej pory znakomicie, poniewd 
mogly praeowaf bez przerwy od 2G-30 Iat, 
przy czym koszt ich utrzymfoIlia byl mi.. 
nimalny, gdyt wytywienie sloni ltoBU[}4 
kowo nie wiele kosztuje. Sionie uchOOzilJj 
wil:c za wcale d('b", lokatl: kapitalu i jesz- 
cze do niedawna eena za Ilonie utrzymy." 
waJa sie w mocnej i stalej teodencjl 
Dopiero w oltatnieh latach - fa iywll 
Iokata kapitalu Itracila swoj" dob
 m&J'o 
klJ. Notowania cen za slonie, na "gIeldzie 
810niej" w Travancore zaezl:ly spadaf. N... 
bywc6w na Ilonie zjawia IiI: w Travancore 
coraz mniej. Tendencja okc:z:uje 1141 ltale 
spadkowL 
Dwie Pl'Ii7czyny Ikladaj" 1141 Da ted 
Ipadek: og61n)' kryzys I p08f.epujflca mOo 
toryzacja. nawet w Indiach. Dowodem t6 
go oawet i1o
f nowo zareje8trowanych 11&- 
mochod6w w Travancore. Motor wypiera: 
Ilonia. Sfi wil:c one do nabycia za cen41 
tak", i1e k08ztuje u nas koil, a w dodatku 
nie ma na nich wcale popytu. Mielil:cz- 
nie spnedaje sif: ledwie od 10-15 sloni. 


zetknleclu 
przy naJwiQklJze! milO«cI do swego 
psa, naleiy bezwzgh;dnie przestrzega
 
wszelkich przepis6w higieny. 
lezeli psu pokojowemu woloo le!ec 
w domu nn loiJm pana, nn fotelu czy 
otomanie, to Jest spraw
 pana aomu, 
kt.6ry winien oa tyle miet rozs
dku, 
&by do tego niedopuszczac!, I nIe skazy- . 
wac! swej rodziny na nil'bezpieczen- 80S maJonezowy z ryb. 
Itwo zara!enia sie JakQ.kolwtek choro- 
bQ., oaby
 przez psa poaczas Jego P61 Izklankl rosolu a ryb, S ugotowane 
wycieczek po mi
cie. Sa.m pies ole I tOUka. 2 surowe, 12 dkg oll
. p61 cytry- 
zawsze zachoruje, ale staje sl-: rozno- ny. Do przetartyeh przez 81to 3 ugotowa- 
. . nyeb t6ltek dodaf 2 8urowe, zetrzef ra- 
slclelem zaraz
6w. zem na m8.8e z dodatkiem soli. Oddzlelnie 
W d
mu mechaJ wiQc p1es za.!ywa ubijaf r0861 z ryby stopniowo dOdaj",c 011- 
wszystklch 
6d I pIeszczot, ale WII tak, teby ros61 8pienil sill z oliwfl Izglj- 
wszyscy niechaJ 0 tyro pl1mletaJQ., Ie stnial na maslJ. Dodawaf po Iyteczce tej 
nie zabiera sie psa ani do sklaliu rze:l- ma8Y do t6ltek, ubijaj",e razem a.t do otrzy- 
nlckiego ani do kolonialnego czy bao- mania gladkitlgo S08U. Dla 8maku doda!! 
diu deltkatesow. JeieU nie istni
je c:ytlJno"t'ego 80kU; .SOB postawif na lodzie 
przy sklepie ubikacja, gdZte pant czy lob w zfmnym mleJ8CU, teby zgllstnlal. 


- 


;... ........- 


:.. 


,.. 


. . 


Ii- 
- 


"\ 
, 
7 b 
...;0- 
, , 
. ,
. 
, ..w., 
4' 
l ... - '" 

- .", 
... . 
I:t .' 
.
. .., 
4 . ( · '"
 
1 .". 
'1 I '" t. ", . 
'h . ...., 
t. Z. _ t / ('.. 
?. .1 t" 
, 
. .Jl'-4."! 

. . {r :
. 

/'" . -' 
,. I 4 \ ,,'t 
" "',,' 1".. 
 
.r . 1 ' t ... 
i"1
 . 
-.:1. Ij .,:.: 
,} .." f ..- 
.,. }:.: r'
 'IJ 
. 
..
,' }:1. 


.. 

 . 


"
 
'" 
..
J
 


- 


1hz 


, 


taw.. 



 
.... .-.
't. 
'.. r.. 


- ". 
...
_. \. .... 
.
.,,, 


... 


.. 


. , 


... 
..... .., 
j.' , 


; 


d' 


:""f 


!It ..". 


-- 


" 


.."-. 0. 
 ", t 
 . 


.. 1 ...., 

 
 
I' i\,
 
:- --I . 


- 


'IS 
"I, 


I ' 
. , 


. 



." , 
.t.' 


, . 



 ..... 



 


-- 
'. 


_ . _ _ chocld w kro- I po ulley I parku wlotymy ju! Iwe&erek I cody ?:?otna by
o ochroDle ei41 
 .g
iej 
I4f Iatolnle CIoplsuJe. Po ladoyroh, tie- l kleoeczk
 nfec:o cfePle
"o wdzl4lku (pier- (drugie zdjf:C
), a udajflc sil: na pla.t4l
 tak Ik6rkl.. U
oUlw1a to komplecik I tne- 
plYeh dnlach zn6w mamy chlody. Panl ju nie P d o.Zb
w ) 10n r. 
:: p 
u 
dY Idzie hasaf z&bezpleczymy lie, &by w wypadku mepa- clego zdJ
elL 
lllniaa\ lekkiej lukienkl, wkJada jut su- wlze z J4I cle .. . , ,. 


.. ... :: 


.... 


. 

 . 


" 


. 


,- 


oiI- ..; 



 .. 


.
 


. .\ 


, ----=4_ 
s.
 


" "..:, 


-.. - l' 



 
2;
_ 


.. 


- '- 


\.-, 


" 


. 
"'-:
""'\.... 


,t', f.. 


.-'" 


"'....: 



 


p J 
 
 

..... ;1. 
 

 k" ... '
 
}o 
 ' 'If 
.... 


'
, 


. 
.. 


. . 


... 


. 
 -. 


. . 



. 'aIy..... .. 
 


" 


.
.E .
>>>
...; I ./ .KURIER BYDGOSKI M , nledziola. dnla :u Iipca 1938 r. Hr. 167. 

 
' "7
-----;
' - 

. -;T' 
;:
: ,. jI;f. .,='
-1jjJ


 - 
 
I! 
 if!! . 
 -3" 
,
 .w.... _. 
h-. ,.
 1 · ,1.. 
tI --= 
____.

...::. 
 
 J - 
 
 _ . '---.
. _

 " .-. ,'_ GEl " ..
 .
":"'I:: 
 
" 
:::
 :
 
-;nj
:
 
 
ii

,
 ( .
j-o
.i
:: 


;e
 
 
.
 



 


- AgeD tar. 
)[lIrler. 8,dgolllllego. Gru. 
chl.dz. Toruflska 20. Tel. 1!106. 
- 
. C. ... BlbUoteb 1 CK)'Ie1Dla przy 
ul Legion6w 28. otwarte codzlennle 00 
11- 12 I 01 17 - III. W "oOOly do IS. 
- Dytur aocaJ' aptek. Od 23 do 30 bm. 
pelni" slut be nocn" aptekl: "Pod Orlem" 
ul. 3 Maja 3., tel. 1360. "Pod Gryfem", uL 
Legion6w 33, tel. 152-'_ 
- B....rtau Ida. Apollo: "Sam Dota- 
worth". Gryf: ..Dwa dni w raju". Orzel: 
..90 mlnut postoju". 
- Oaobillte. Naczelny lekarz Ubezple- 
ezalni Spoleeznej p. dr Kinowskl zostal 
zarz
zeDlem Min. Opiekl Spolecznej mia- 
nowany lekarzem naczelnym Ubezpieczal- 
ni Spoleeznej w Toruniu. (sk) 
- pRJ'trzymaao I oudzoao w anszcle 
pollcY'II,m: Ii os6b za jazde kolej", bez bl- 
letu i iedn" za tebractwo. (Ik) 
- CZJ'I to rower? Niejaki J6zef Za. 
lewski. bez ltalego miejaca zamleszkanla 
BOIItal przytrzymany wraz prawdopodob- 
Die z skradzionym rowerem m
klm. kt6- 
ry IIkradl nad Wi81", na IIzkodli: nieznane- 

 of'obnika. a kt6ry letal nad \Villl", W 
.tanie nietrzefwym. Poszkodowany mote 
1tiP, ZJrJosl
 po dbl6r IIwego roweru w tut. 
Wydzialt' 
I
ezym przy ulle, Mt
lIklej 
Dr. 19 w II'Otlzinach urz
dowych. (8k) 
- Doal_leDla aporzlldzoao: w trzeeh 
wypadkacb za kl\panie al41 we WiAle w 
mIPj!';/'u zRkazaDvrn. (Ilk) 
- 0 rozszerzeale kI.. w Glmaaz'lIm 
f:e6s1dm w Grudztlldz1L W ub. tygodnlu 
by1a w Wal"5zawle dele
eja rodzieit'Jska 
dzled :r;glrn;zonyeh do Gimnazjum tefl- 
akiego w Gru1zi",dzu. z poslem p. 
fichal- 
Ikim Da ezple. kt6" przyj,,1 dyrektor 
fI- 
nister.;twa p. dvr. Pnl1ak. byfy kurator 
Okrli:gu Pomorsko . Pomaiulkiejlo. kt6ry 
wv!'luchal pro
hy deJpjlaejl. a do kt6rej 
lie przychvlil w my61 wniollku przewod- 
nkz"cei IPJtot gimnazjum p. dr DadJe- 
zt'lwny. tak Ie jest nadzieja otwareia dal- 
.zego 111 OOdzialu w tymte Irlmnazjum. co 
dla z81pokojenia rodzie6w. kt6rzy !!We 
c6rki do tegot gimnazjum :r;glosill. nlnlej- 
sza wiadomoA
 podajemy. (sk) 
- NllMlZJ'llte lumlnle - to IIpUwUO 
Plaaltllmy pned kilku dniaml, te nlejakl 
Franciszek Samowskl opuAcil dom f nle 
wr6cil. Jak si
 dowiadujemy zwloki Sar- 
DOW!lkleRo wylowiono opodal NowejtO 
przez rybaka Leona Kufla. Samowskl 
mial na lumieniu brzydk" rzee%. bo weho- 
dZ"c" w zakres erotyczny - obawiaj"c 
lit: te ltanie przed kratkaml I
owyml, 
a Jeszcze wit:cej kompromitacji - 88m 
lobie wymierzyl kart:. odbieraj"c tycie. 
- Komomlk zalll .tatek. Zakotwiczo- 
ny w porde grudzill,dzkim statek rzeezny 
,.Fredro
 wlasnoll
 ap61ki z \\10clawka 
zostaJ opieali:towany przez komomlka, ja- 
ko zahezpleezenie pretemji hipotecznej w 
wyBokoliei .&0.000 zl. 
- Wplaw Stnem1
1D - Gna4zl
4z. 
Podajemy do wiadomoAcI, te wyznaczony 
na dzieil 
 bm. wplaw Strzemll:cln- 
Grudzillodz 0 nagrod41 przechOOni" Llgi 
Morskiej I KOlonialnej odb4ldzte al41 ze 
wzgll:d6w technieznych doplero 7 Ilerpnia. 
2glOlzenia przyjmuje Mlejskl Ollrodek W. 
F., Ratusz pok6j Dr. 1. (x). 
- Piennz. zglOllZllDI. 40 LekkoatletJ'- 
ezJIJ'ch JlJstrzolltw PobU Plerw8ze zgl&- 
azenia do XVII GI6wnyeb LekkoaUetycz- 
nyeh Mistrzostw Pollkl Pail, kt6re jak 
wiadomo, odbed", 1141 w dnlach 30 I 31 bm. 
Da OOlsku miejskim nadeslall Sok6t tell- 
aki Bydg08zcz oraz KPW. Gdynla. Zglo- 
.n aie r6wniet oUflg All\5ki P. Z. L A. (x). 


Walks z i,dowskim zslewem. 


(Od wlUUIIO korespondanta .,Kmen BJdgolJdegO"). 
No_ a. WIsIIlo Z okresem Dastanla I Ma BI
 rozumlet, It obywatalltwo pollkl. .upeInego zUkwfdowanla tweet1f Iydow. 
Polski Niepodleglej dota iloA
 zasledzla- przyjl:lo tl: emlgracj41 tydOW8k
 z nleukry- IkleJ "!' Nowem. Gd:r WUJllt.ko AJIOWi.. 
Iyeh staryeh rodzin lydolls kle h opu'eila wanym zadowoleniem. Ponllwal zOltalo dalo 1141 tak pomyAlnle, nutal ZDOWU ou. 
Nowe, by uda
 sl41 do Niemiec, gdzle wy- tu tylko kilka rodzln Iydowlklch, przeto InwuJI tydowakfeJ na Nowa. BJlo to 1r 
dawalo im sl41 tycle milaze I.znollnfejsze. obywatele tut. IIczyU 1141 . motUwoAcI
 latach 1926 I nut4jpnJch. adJ Iydom IJI&. 
Iopobk1m ble4a ooru bardslej .... 
doekwf
 wtedy pnypomnleU lObi, 
Pomone, a z nfm, n& ca1e naue nl_ez.. 
Acle I Now.. Przybywala Jedna rodzlna 
sa drup. tat, te obecn1e mam:r Ich 
 po. 
nad 20. Na mlasteczko 0 , I p6I tyL mie. 
azkailc6w chyba at nadto. 
Smunty ten fakt Jeat nleatety prawdzt. 
wy. Trzeba mle
 jOOynle w tym wypadtu 
ta1 do wlaAciciell nlerucbomoAcI, II ode 
naJmowali tydom Iwoje lokale, gdyS gdy- 
by tego nle uezynlU, Iydzl nle mleliby 
motllwoAci oelOOlanla 1141 u nail. tYdzl 
bowiem posladaj" w Nowem dwa domy, 
w kt6rych WIIzy5ey pomleAcle Die .dolall. 
by s14l. 
Kddy Iyd trudnl 1141 kuplectwem I do- 
mok
stwem. WydaJe 1141 1m bye tu do- 
brze, gdyt laden nle zamyAla 1141 rugowu. 
Doszlo jul nawet do tego, te gdy pobllstl 
Gnlaw WYPfldrll oatatnlego Iyda, to ten 
nle gdzlelndzlej pomaszerowaJ, Jait do 
Nowego. 
lak dOb\d tydzl byll doeknnale zorga. 
nlzowanl Schodzlll al41 coraz to u Innego 
tyda, gdrle prowadzlll poufne rozmowy, 
jakby zebranla. Efekt tych zebrall byl 
takl, It co chwila Inna rodzlna all: tu Ipro- 
wadzala. Obecn!e w taj rodzlnce cot &141 
zepaulo, gdyt poazczeg61nl tydzl blj" sl, 
jut pomll:dzy lob,,- 
tyd!:ostwo w Nowem tak dalece sle za- 
domowilo, It najspokojnlej po ulley, Mile 
grupaml. azwargoe" swym targonem. 
Zorganlzowan" akcj
 przeclw trda- 
Itwu podj-:lo jOOynle Stronnlctwo Naroda- 
we I poprzy81
gl0 BOhle nfe !!poez,,
 as 
ostatnl tyd Nowe opuAcL (k
 


Polska wyprawa na Spitz berg. 


'n 


.... 


..- 


.,

-1- .""---'
"", 


, 


...... . 

--:,: 
, 

 ::
 'i" 1 


-'
" ;..,,
,:-:
. 
--' 


... 


.' 


¥ 
.. 


'i:.. f""
l'
' 
-.,..- 

 
. . 
,;..' . 
" (.
"'
 "'- 


;;r-' 
.... . 


,1'" \.t 11 



 


t
 
,.., 


W pi
rU'nlleh dniaeh fipca pol6ka eJup/l dllc;a I1lacjologielna., pod pnelOodniehoem 
in
. St. Bernad:fkfewicza, oriqgn
la eel .01Oo;e; podr6!II, lqdu;qe na lI1ehodnim 101/- 
f)ne
u Spit:bul1enu pomi
dlll fiordem Lodo1Oa4-m a latokq Kr6le1D.rkq. Reprodu- 
kul em ll &dl
cie lolnieze. 1OIIkonane pne: inltllfut nOT1Duki dla badaJ'i polarnlleh - 
pr:edltalOia;qee .rkafilte 1011161'10 i wieelne fodll SpihbUl1/1nu, krlV.tvkiem Olnae&OftO 
miej.rel! obolu 1D1fPTtJ1OfI pof.rJde;. 


o rozwi
zanie "zagadnienia wodnego U . 


ByplD. 23. 7. (kor. wI.) 
Jut - jak nal dochodz" wieScl - Ipra- 
wa niOOoell\gDi
 podatkowych, om6wlo- 
nycb w poprzednich kore8pondencjaeh, 
znalazla sili: na wlaAciwym pu1plde 
I wAr6d kompetentnyeh czynnikOw I za- 
ezyna bye rozwatanl\. - Przerwtemy prz. 
to Da razie ten temat, by zaj"e sie pow- 
szechnym zagadDieniem braku wody w 
Rypinie i zastanowimy ai41 Dad jegQ ros- 
wil&Zaniem. 
Rypln w promieniu mi88teczek mniej- 
.zych jelt jedynym miastem powiatowym, 
mleazkailcy kt6rego zmuszeni 
 do kon- 
lumowanla wody doslownie na aptea- 
n. wag4l. 
Mamy w Ryplnle jeden tylko .wodo- 
clV', a wlaAciwie pompl: Uocz"c" z motll- 
WIIo wod,,- - I przy tym "wodocl'8'11 M pow- 
atal lpeejalny zaw6d tzw. .wodnlarlk" 
I .wodniarzy'", kt6rzy za opla
 10 gr od 
przynleslonego wladra, doatarczaj
 wodfl. 
NiemotliwoAci" jest bowiem WYltawanfe 
do 6 godziD w oczekiwanlu na kolejk41 przy 
.wodocl'8'11 M . - lelt wprawdzle kllka 
pomnlejazyeh pomp publlcznych, .1e tam 
woda nadaje sl41 jedynle do mycla I w naj- 
lepazym wypadku do polewanla kwlat6w. 
Zastanowle BI4I warto nad pytanlem, 
dlaezego mlalto, IICZ1\ce zg6
 12 ty.. mi. 
Bzkaflc6w, poBladaj
e pl4lkne parld 
I akwery, pozbawione jest najpotrzebnlej- 
IZeA'O artykulu - wady' 
Z pom
 mote przyjdzIe nam chara- 
"BItday 4zleA- w Nakle. Tak 1141 teryatyczne otwiadezenie Jednego z rad- 
liIotylo. te w jednym dnlu przOO bydg&- nych mlasta Ryplna. W rozmowle I n1m 
Ikim S",dem OkrflgoWftD przewinela 1141 zahaczylUm, I 0 ten temat: .dlaczego, 
cala galeria oskarlonych, pochodz
cych. prosze pana Rada Mlejaka nle lajm1e If, 
Nakla lub okolley. Przewodnlczyl trybu- rozwtl&Zanlem problemu zaopatrzenla mt&- 
nalowi .. o. dr. Kulakowlki, a wotowall l Ita w wOO4l' 
It:dziowie: Frelicbowskl I Radtke. Oskar- - My - to nlby Rada - Ilyszymy od- 
tal pprok. Masojada. Pierwaza Iprawa by- powioot, uchwaltUbyAmy tak
 rzeez, oezy- 
la rehabil1tacj" urzl:dnlka akarbowego w wilcle to Jeat dobre I konleczne, ale pa 
Nakle - p. Adama Unruga. S"d uznal, te Barmlatn al. pnedstawU Dam 4ot,lIh- 
akierowane przeciw Dlemu zanuty byly 011.. iada8lo prolektn w t:rm Itlenanka(?) 
nleuzasadnlone. Szofer Kurt Bendix - JaktoT WI4jC Rada MlejBka w Ryptnle 
Niemiec - .a Uenle Narodu pollklego Jest pozbawiona Inlcjatywy lpolecznel 
Ikazany zoatal na , mleai",ce areaztu. Po I uchwala wtedyt gdy... "pan bunnl8trz 
roku wit:zienia za kradziete omymaU przedloty projektT M 
mleBzkaflcy Mroczy: Jan BorowskI, Fran- , w tym mlejlcu wylazt poproetu na 
c:iazek Wlerzchuckl I J6zef RewoWuki. wlerzch metoda obradowanla w ..cztery 
:Wreszcle za kradziet dokonaD" w Lobte- oczy'", bo wiedzl
 trzeba. te lpoleczwtwo 
nicy doata! 8 mlesiflC)' wi'1ZleoIa mleazka- nle wie, CO Rada uchwala, gdyt posledze- 
DIec BJdpsczy Roman lanowsll nla JeJ 
 .awue- poufne. - Pod tym 



 


wzgledem napewno Rypln b'1dzle r6wn1et 
bial
 .... krukiem w rz4ldzle miast Wlelkle- 
go 
rza. 
Mamy jednak nadzlej41. Ie nuz p. lta- 
rosta Wojciechowski tak dbaly 0 interea 
miast&, ltolley powiatu, lpowoduje do- 
puazczenle opinU publlcznej do IpelnleDla 
naletnej jej w gospodarce miejsklej roll 
Oto w krotkim zary8ie oplakany atan 
terafnie)BzoAci: obywatel Rypina korzy.ta 
dzi4lkf parkom ze BloDca I powietrza, ale 
tylko do god%. 23-ciej, 00 magistrat dbaly 
o normalny Ben mieszkaflc6w, zarz
zil. 
by po tej godzinie katdy byl w_ 16tku. 
mote oatateeznle bye I w plwiaml, by 
z braku _dy trzede dObrodzlejstwo, a 
raczeJ warunek (Iloilee, deplo I woda) 
normalnego bytu zasb\pi
 Bzklank41 plwa 
czy wody lodowej. 
Sprawa zaopatrzenia miasta w dosta- 
teczn" ficAe zdrowej wOOy Itaje 1141 Jut 
obeenle zagadnlenlem powszechnym I do 
tego dzlela staDle caJe Ipoleezwtwo, 
wladze mlejskle powlnny jednak propo. 
zycje I projekty tego lpoleezellatwa roa- 
watye I co najlepeze znallzowat. 
Projektom tym I propozycfom, wyau- 
wanym przez lpoIeczeDstwo Rypma, po- 
lwi
c41 k0r8apondencj41 nastli:pn,,- - ROIl- 
watenle Ich przez ezynnikl mlejalde usu- 
nle nleWllotpllwie pokutuj"CIIo dztA w Ry- 
plnle anegdotk41. te obywatel Ryplna w 
IItrze wody: umyje 1141. wyplerze koszul41 
I tuzln akarpetek, a w kollcu._. zagotuje 
herbatfl. (z b.) 


.Rgpin 


Hypha otnyma aow, mleozaml.. 
Wladze OkruoweJ Mleczaml Sp6ldziel- 
czej .Rotr" w Ryplnle w trosee 0 danle 
ludnoAci mleeznych produkt6w wolnych 
00 wazelkiego rodzaju bakteryj, przYlt4- 
pUy 40 budowy nowoczeanej mleczarn1. 
Praee nad jej wznleslenlem III Jul w pel- 
nym blegu. (zb). 
- Ze IPOrtU. W minion" nledzlell: rOo 
zegrano lpotkanie towarzYlkie w pUk41 
notn" ml4ldzy K. S. .Cujavia" z Wlodaw- 
Ita I Zw. Strzeleckiro w Rypinle, zakoilor:o- 
ne remlsowym wynikiem ,:'- Gra eleka- 
we, zalntereeowanie publlcznoAol IIcsne. 


5d 


. 
a 


Bozbudow. Doty rybackleJ. N. 
oatatnim poliOOzeniu prezydium Izby 
PrzemYllowo - Handlowej w Gdynl pod. 
dan
 obazememu om6wienlu zagadnlenle 
rozbudowy polsklej floty rybacklej dla 
polow6w dalekomorskich. WychOOz"c . 
zalotenla, te kODBumcja ryb moraklch 
a Bzczeg61nie 'IOOzl, wzrasta w Polsce z 
roku na rok, prezydlum Izby uznalo za 
gospodarczo usprawiedllwione d"tenll do 
da1szej planowej rozbudowy tej floty pne. 
InlcjatYW41 prywatnl\. Poza tym wypa- 
wiedzla.no 1141 za celowoAci" osl",gnillcia 
porozumleil towarzystw dla polow6w da- 
lekomorsklch mlodzy lob", Jak r6wnlel 
z importeraroi Aledzi na rynek polBki. 
Oplnle w obu tych Iprawach przetlano 
do Min. Przemyalu i Handlu. 
- Dodatltl dla pocztowc6w. Min. poat 
I Telegraf6w przyznalo poeztowcom, za. 
trudnlonym w Gdynl, apecjalne dodatki 
w WYlokoAci 00 20 do 200 iii mleal4leznie. 
zaletnle od kategorll, kt6
 dany urzljdnlk 
poaiada. 
- Lltnnkl ltatlk p1'ZJbyl po dnno. 
przez kilka dni ladowaJ w porde gdyt'l- 
Iklm drzewo IItewskl Itatek parowy "Ni- 
deM odllzOOI do Gandawy, zableraj"c 290 
Iltandart6w drzewa. 
- Zlazd e1elttrylt6w pobklob. TIP 
roczny zjazd StowarzyszeDla Elektryk6'111' 
Pollklch (S. E. P.) odb4ldzie 1141 na potl a - 
dzie MIS "PUsudakl M , w czasle wyclecski. 
kt6
 elektryey OObed-
 na ltatkU do 
Sztokholmu, w dnlach od 26 do 30 IIpca. 
Obrady zjazdu OObywae 1141 b4ld", gdy lta- 
tak znajdowae lIi41 bl:dzle na pelnym Ula- 
rzu, w ezasle pobytu w Sztokholmfe ucz8- 
stnley zjazdu zwiOOzae bed
 szwedzk le 
zaklady przemyslu elektrycmego. W zJet- 
dzle wefmle udzlal 750 elektryk6w z ca. 
lej Polakl, co stanowi komplet pasafe
 
..PUsudaklego M . 


- 


- "alL W ub. wtorek w koAdele pa' 
rafialnym w Wudzynle, poblogoslawil k8; 
proboszez Piechocki zwi
ek malt
J 
mledzy paon" Malgorzab\ 8wletlik6'111'I11\. 
wlaAciclelk" akladnicy drzewa I p. Julia" 
nem 8wierczyf1akim, zegarmlltJ"Zem z Ko- 
ronowa. Nowolellcom Szc:z4IU Bolel
>>>
Nr 167 


- 



n/M 


_ J Iyela StronDietwa Naro40wego. 
VI hotelu P. MeyertoweJ odbylo 811: orga- 
izacyjne zebranie oddzlalu feillklego 

tJ'On. Narod. kola Nowe. Zebranle zagan 
to. KalDrDwskl. \V toku zebrania ukon- 
itytu owal IiI: zarzll.d. z prezesk", p. Wltul- 
k
 n8 aele. Zalntereeowanle zebranJem 
OgrOlD ne , c:zego dowodem Uczne zapleywa- 
nie lie na czlonk6w. (kw) 
_ pnylapaDie duertara. Strat granl- 
czna przylapala nad Willll dezertera jed- 
neg o z pulk6.w grudzil\
zkich. P? IIkomu- 
niko waniu 81
 z wladzaml wOJskowymi 
oddan O dezertera do leh dY8pozycJL (wk) 


Uwjniee- 


_ Kradzlei. Na ezkod., Zakladu. Opie- 
kl spoleczneJ 8kradl robotnik B. Jedno 
ubran le wartoAci 67 zl I zblegl. 
_ Na IZtod, firmy ,.LupbnLl" w ChoJ- 
nicach nieznany 8prawca podj",1 za 8fal- 
gowauym kwitem z ekspedyeji towaroweJ 
1
 IL Sprawcy do
d nle wykryto. (d). 



11.6in 


_ Dzlei Cborych. W dnln 
ego pa- 
trona Stow. Pail Aw. Wlnc:entego a Paulo 
urz",dzilo w Szubinie Dde6 Chorych. 
Rychlym ranklem zwotono 8amochodaml 
i pow6zkaml c:horych z mlasta I okollcy 
do koAeiola parafialnego, gdzie odbyla el
 
spowiedt. Nasf'1pnle ehorzy WY8luC:haU 
uroczy8teJ mlZY Aw. I wystawlenlem, 
kt6", celebrowal ke. Weber. Kazanle oko- 
IicznoAcloW8 wyp:I08i1 ke. MikolaJczak. Po 
nshoteflstwie odbyta ele w8p6lne Anlada- 
nle cborych na placn przed koAclolem. 
Chorych ol'lslugiwaly panle z Stowarzy- 
szenla Sw. Wlncentep:o a Paulo z prezelk", 
p. Nowakow" na aele. (I) 


!kzIuui, 


- 0 pomoo Ida llloatry la.a Kaspro- 
wfCZL Jut 8wego czasu zaalannowano 
opinil: publiczn", 0 nl:dzy, w jaklej tyje 
siostra Jana Kaeprowlcz.. SZl)reg 1n8ty- 
tucyj poApleszylo z doratn" pomoc" I Apie-. 
sry nadal. Do tych ekll.pych lecz IIzlaehet- 
nycb wyczyn6w przybywa jeszcze jeden. 
oto dnla 22 bm. urzl\dzllo Kolo Llteoracko- 
Spoleczne przy Uniwersytecle Powszech- 
nym 1m. Jana KlU'lprowlcza w Poznaniu 

 Wiecz6r KlU'lprowlczowskl". z kt6rego do- 
chlid pl'lier.naczony zoltal dla liOlltry po 
Jsnle Kaeprowiczn. 
- 0 zwol.lenle Gorgonowel. Ol'lro"6cy 
skazanej na 8 lat wledenla Rlty Gorgo- 
n?wej, zab6jczynl c6rkl Iwo
'!;:klep:o tet'h- 
mka budowlanego, LUIII ZRrembiankl 
po
ieli etaranla 0 wypuszczenle Gorgnn
 
weJ na wolnoA
 Do kancelarll Pana Pre- 
zydenta zlotyU podanle 0 przedtermino- 
We zwolnlenle z wi
zienla kobleeejro w 
Poznaniu. GI6wnym argumentem Jest od- 
byeie ponad dwle trzecie kary t dobre 
sprawowanle w wi'1Zienlu. , 
- WJ'oleczka do C. O. P.-u. Sfery go- 
lpodarcze Wil'lkopolskl okazuj" dute za- 
Interesowanie Centralnym Okr'1giem Prze- 
myslowym. W 8ierpnlu wyruszy z Pozna- 
nla 8pecjalny pocl",g turystyczny do C. 
O. P. zorganlzowany pod protektoratem 
Izby RzemieAlnlczej. Wycleczka obIlczona 
Jest na 9 dnl I pazwoll przedetawlcielom 
tyeia gospodart'Zego Ziem Zachodnlch 
lpenet.rowa
 motliwoAci oeledleflc!e. Zwle- 
dzane h'1d", nastepuj",ee oArodkl: Radom, 
Wlerzbnlk, Starachowlce, Oetrowiec. trole- 
16w, Sandomierz, Lublin, Stalowa Wola, 
&"z6w, DI:blca, Tarn6w, Nledomlce 
I MoAcice. 
. - Elekbyflkacla okl1gu poma6aklego. 
}flDlstel'!two PrzemYIIln I Handlu wyrazl- 
10 zgod
 na zawarcle 8p61kl akcyjnej dla 

el6w elektryflkaejl okrl:gu pozna1\eklego. 
ZalotYcielami ep61kl akt'yjnej 8"': j:mllna 
Illlejska m. Poznanla, Komunalny Bank 
Rredytowy I p. Alekeanlter Tn:clflpkl - 
J)l'tewodnlczll.cy komltetu elektryflkaejl 
OkrQgu POlinafl8klego. Nlebawem po u- 
kOl'lczenlu proJektu te
hnlcznego elektry- 
IIkacjl, 1p6lka WYlt",pl 0 nle!bl:dne dla 
rOZPDCIi'1cla prac uprawnlenla ell'ktryflka- 
tyjne na caly okr'1g. 
- 8"'''0 artJ'leril pomaAulel. W dn. 
hlete poznaflekiego pulku artylerll cll:t- 
Ide) po mszy Aw. nasfl\pllo zaprzYIIIl:tenle 
kanonier6w na aztandar oraz W1"fjczenle 
Pl!:ez gen. Knolla dowOdcy OK. tr",bkl z 
h:zytero Vlrtutl Mllltarl plerwszemu dy- 
9.'lzJonowl. W czasle uroczY8toAci odznaki 
pulku w!"4:t'zono prezydentowl mlasta 
1 Innym o80bom. 


KURIER BYDGOSKI niedziela. dnia 24 IiDta 1938 r. 


Parcela(ji maj
tk6w niemiecki(h 
"'__ I domagajil sle osadnl(J. 
,,"Wlec e. ZJazd 0ladnlk6 
Swi
ciu pod przewodnict:e
dbYI 81Q w polaka, natomlut Jetell ebodU 0 wlI:klz", 
ak
JI 08adnlczeJ przy P. T. R. K prezesa I wlamo'
 zlemlkll w powlecla 6wieckim, 
8klego, kt6ry wltal p. ltaroltt olak
- to nlestety, obeenla Jeszcze 75 proe. ziemi 
n
wicza I Innyeh oraz zebran m
. CW!- znaJduJe IIQ w rl:kaeh nlemlacklch. Ta 
czble okolo 200 0ladnlk6w z r6: e : Ii- dYlproporcJa powinna czym ryehlej zgi- 
k",tk6w rozleglego powiatu A 
YCk' za- n¥" - oto apel do wlad& wlaAciwych. 
Watnym punktem obrad byl wy:ec lego. W toku obrad uehwalono Izwr6cono 
do Pom. Izby Rolnlczej a zostal 
 radcy IIQ do oll&dnikOw & gor"cym apelem, aby 
br
ny p. J6zef Kolako";lki 08adnlr:: m wy- kultywowall mOWQ Ojczy8
 by wlz
dzie 
8klego Konopatu. z Pol- tylko m6wlll po pol8ko. 
Prezes tut. kola Zw. Zachodnle 0 W dalszym cl
 rezolucJI uehwalono: 
dzla WiAniewskl wygl08i1 naat g .p.... .,r6wnouprawnlenla, qd&e dla n&Bzych 
ferat 0 celacb I zadaniacb P I :.pme re- rodakOw za kordonem I to taklego, Jakie- 
Zacbodniego. Po referacie W
i=
 Z'Y' go zatywaJI\ mnlejez06cl nlemieckle u nas 
bardzo clekawa dY8ku8Ja, w kt6 . 

I
 w Polsce", na koniec apelowano, by ola- 
ralo gl08 z gOr" przeszlo 25 o:e J 
 le- dnlcy po plugu popleraU Jedynie tylko 
Zebrani uchwalili donioslll adn:k6
. POl8klch kupc6w I rzemleAlnlkOw - a nie 
"przY8pieszenia parcelacji obiek
ezo uCJ
: aywiol nam zupelnia obey, Jak to 81
 
ku nle tnl ' ec " I ' m, bo . t w w rQ- czesto zdana. 
. ... przecle . w powl . . 
AWleckim 85 proe. ludnoici _ to I 
c
: Po. om6wlenln J
zcu r6t
yeh Ipraw 
u 0.. osadmczyeh zamkni
to zebrame. (k). 


Konkurs na witraz na wystawQ w Nowym Jorku. 


'II 



f.. 
,- 
II " 


!, - 


"" 



. ,Wi, 
. 

. . 'II 


f- 


.... ..
 


. 
I 


-' 
- 
'." .._.ta.. 
\ ;vo 
. .  t. 
'-" w 
 
tf-
 - . ,"11\ 
t: lt1
,,; 
 . . _ '.' 
. .. "-" 
. . 'to 
..... 


;t' 
 
....'"'"t.. .... ...:1'\ ...... p.
 
'" 1IttAIf
 
 
.s. '
".' r. to. ,,' 
. 
"','" 
. " l 
't.,tJ!i 
.j
-:..\t' .' 
. ,.. .,
 .. 
. ' . 
.. .... . 
 ..' ,T! 
I 
'. f' .i" 
A: . 'i r 
II 
-- --".. Hi,.. ..t.7 

: !;.. ,. 
" . :.,:: ." ". ' . "." ,; "':-. II . 
. 4f!!" .... (... ..,.' ., 
 c ..-W:' 
 .:' 
-.l. 
 "
'..."...' ;;iilj ;

 .. "4 i", ' 11-" i" 
' " . s£ 
 -. _.J ,:' ..
'" 
'./1'" "--:..i 
.;rt-.' 
 - 
 ..
 . 
- 



. ....1 "l
Li'
-- .
 1
" ,., 
 
 "1 
,&.:is, .
 "", :
.'''''' - {_ .,' ......
ol

 '-:.i 
1; "; "! .A J: ,- ... 1t . 

 
":.. 
. ... -i" 
' 
 . " J 
 

t4f' 
. . ....
.
" - 

 

i""" . '" t' 
. 'W t'11h -.., F 

 '
 
 -. f . 
 \;: 
_: 
.::,,:. it! 1'(;;1 V J,t;!l", 

. '.'" 
 ..,., 
,.,.. " ,:
...t.. 
,e:........ -), .- """0:: ',. -

 _...
. 
.. .' .. ,'
;J.".
"' i .... .
iIt . :'.v.* 
. _ _.u.c.."""!'
#",.


.. 


:
". 


,/ , 


r........ 


t' 

 


"-t 
... 


I 
, 
;-
.. 
'
 
. .' 

! .- 


.. " 
..,..£
 i/
t\1 


.. 


,." " . 
. ' . 
t 


'. t 
 so 
r: . 
i'r
 
. 


I , 
;1, , 
II( . J ':" tJ 

 \. " 
. I . ..' 
k. . 
i ' , \ 


A 


". 


'ift. 
W 

79:!.; 
:"1 .. 
. 
 ...
 
,.' 
. .. 
-. 
,.. 


.... 


W d
fu 21 b: 
 10 sud
ibie Pouko-Ame'll kamkiej Isbl/ BandloVlej odbvlo ri
 porie- 
dzenze komlsjf o.
ztkalqCej, .VI 6pTaun
 konkUTSU n4 VlitraJ n4 temat "srmbol 
Polski Odrodzont 1 : DZa pa1Dllonu poZskle go n4 lt0i4toVle; 1OI/daune 10 NoVl1f'l& 10'1'- 
tu. Do 1DlIkonanaa 1DtIbrano prac
, auto rem tt6rej jed p. Jlieczlld4V1 lurgieulDia. 
aSl/dent Akadamii Sztut Pi
1ml/ch 10 WaTuaVlte. 


- WYCZJ'DJ' machtn, blurokracyJnal. 
Jak wiele miast w PoIst'e, tak I mieszka1\- 
cy Inowrodawla odczuU bardzo boleAnle 
cz
to, 8kutkl dzlalanla mechanlcznego, 
bezduezneJ machiny blurokracyjnej, szcze- 
gOlnle W 08tatnleh dniach. Oto dwa tyl- 
ko takle wypadkl - fakty: przy pewnej 
ulicy Jest dom, kt6rego podw6rze od p61 
Wieku jest WY8ypane 08trym twlrem, do- 
8konale przepuszczaj",cym wodl:- Na- 
wierzchnia to Idealna. twardo zbita - na 
kt6reJ nlkt nle wldzial najmnleJ8zeJ ka- 
luty. Przychodzi martwa I bezdu8zna 
kartka papieru nakazuj",ca polotenie bru- 
ku na tymte podw6rzu. WlaAciciel domu 
przeclera ol'%y Ee Edumienia i ezym prQ- 
dzej wn081 odwolanie. W odpowledzi 0- 
trzymuje drugllo kartkt:. & kt6rej wynika, 
tc "WlaAclciel obowl
any jest wnieA
 do 
odpowiednlego biura zallczke w WJIIoko- 
Aei fj()() zl w cllWfU l' dnl I wtedy Magi8trat 
lIe.m wybrukuJe poow6rze. - A oto mo- 
wu Inny, obci
aj",cy nieprawdopodobnie 
wldelcleli dom6w. powatne przedBII:blor- 
8twO, daj"ce tycie licmej rzeszy pracow- 
nlk6w, majl\ce przytem wielkle znaczenle 
8poleczne mlalo placi
 z tytulu oplat za 
czyszaenle uUe 8uml: np. '5 zl 32 gr. Po 
tym tennlnle wplynl\1 do P. Woje"Wody 
pQJnol'!klego memorial szeregu czlonk6w 


Stowarzyezenla wtalelelell Nleruchomo- 
AeI, kt6ry obok ordynamych mlewag w 
klerunku Zarz
u Mlej8klego zawlenJ 
U8tl:PY. Jakie 8prawily. te Magistrat cof- 
nl\l dotacje prze!naczon", na czyszczenle 
ulic I pokryl w 100 proe. 8woje uprawnle- 
nla w AcllLganlu oplat. Zelatorska meto- 
da walk z Zarz",dem Mlejskim odblla 8il: 
na kleuenlach podatnik6w. kt6rym odra- 
Ii'U podwySlIZODO oplaty. W przedlll:blor- 
IItwle, 0 kt6rym m6w1llAmy oplata ta IIko- 
czyla z MI zl 32 gr na 8umQ 63 iii 51! gr. 
Jeszcze charaltterystycznlej wygll\da 8pra- 
wa oplaty kanallzacyjnej. 16-g0 IlL S8 
wyznaczono wyeoko
 Jaj na 106 zl 13 gr, 
natomlast na pod8tawie uehwal)' Magi- 
etratu z dnla 23. V. S8 wynosl 206 d 56 gr. 
Nie 8" to wypadkl od08obnione, tego ro- 
duJu, lea Jest leh duto. 



 


WIzJ'tacJa. Do Mogilna przybyl 
8a1on6wkll dyr. kolel In!. Krzytanow8kl 
& poznania, kt6ry po zapoznaniu 81
 z u- 
l'!l\dzeniamJ 8tacji udal 8il: przez Strzelno 
I Kruszwice do Inowrodawla wlzytujllc 
wszystkie ltacje. 
_ !.'rallcuJ' 1fJ1Iadak murana. W c:za- 
81e prac murarskich w Bielicach 8padl & 
rU8ztowania robotnik Andrzejewski, kt6ry 


Sir. 11 


domal polamanJa obu r
 I norL przeo 
wiezlono go do szpltala w Strzelnfe. 
- Zanqa "eJIJd rozpocz&! budow, 
ehodnikOw na plantacb. kt6re udogodnl, 
Interesantom przeJAcle zwlaszcza w czasie 
rodop6w do IItaJ'Olltwa I dworca. 
- W nadchodzllcli nledzfelQ w Kwleel- 
szewie przypada dOl'OCZ11Y odpullt Aw. Ma- 
ril Maj!"daleny. 
- NleszcztWwlDlu 1fJ1IallJr.owl ulegl 
parobek Stani81aw Wyeockl zatrudnion,. 
u gospodarza Paschego w MleleBliynie. ,V 
czB8ie zaprzl:garna konl uderzony zostal 
dyszlem tak 811nle w toll\dek, te 8tracil 
przytomnoA
 
_ Ka.1I zmla!diyl soilia nOli.. Podczas 
moszenia mleka z woza przez parobka 
Kr6la Jana w Smolaraeb zdarzyl 81e tra- 
giczny wypadek. Kana & mleklem upadla 
mu na nogl: I zmlatdt-yta mu j", Po opa- 
trunku pozo8tawlono nieszczl:Aliwego na 
leczenlu domowym. 
- Z ollrad RadJ' lIIIellkJal. Ostatnie- 
mu posiedzeniu Rady MieJekleJ przewod- 
niczyl bUrm18trz Kurzl:tkowski. Na wste- 
pie omawlano uZY8kania potyt'zkl z Ban- 
ku Kredytowego w Poznantu w eumie 
33.000 zl na przebudoW
 pleca w j!"azownl 
mlejskieJ. Sprawl: tl: odroczono do nastep- 
nego posledlenia 28 bm. a w ml4!dzy cza- 
lie wysla
 delegacJ
 w o80bach bunnl- 
8trza Kurzl:tkoWBklep:o I dyr. Banku An- 
drzl'jewskiego do Pa6atwowego Banku 
RolnelfO w Poznaniu w celu zui
leeia 
Infonnacji co do potyczkl niako proeento- 
wej. Na regulacJe rzeki Panny uchwalo- 
no kredyt w 8umie 350 zl. W wolnych "do- 
8ach omawiano sprawl: oplakanego stano 
barak6w miejskich. 


Chleb dla Polakow. 


Informacyj u
ela bezinteresownle Cen 
trala ZWi"Fku Pol8kiej!"o w POJl:naniu, ul. 

karbowa 5 m. 7. tal. 12-28. w tr
dlinach 
nd 10 H-tej. 
W powlatowym mleAcie woj. krakow- 
8kiego motna przej,,
 sklad blawat.Ow t ga- 
lanterii la 10.000 iii Ookal 0 3 ubikat'jacb 
80 iii mlesll:t'Znle). 
W C. O. P. motna na korzystnych wa- 
runkac1l przell\
 przed"i
biorstwo ceraml- 
cznl' w petnym ruchu. 
W woj. mieAcie lednego z woj. polud- 
rnowych motna naby
 pJ"zy Id6wnel ulley 
pototon", realnoAt' ze skladem 8po!ywczym 
I tvtonlowym Zll 5500 d. 
W wil:kszym mieAele powlatowym woj. 
blalostockie
o motna przejl\
 od emil("ruj". 
cecro wlaAcidela "klad (ralanterll. 
Zwi"zek Polski prowBdzi kartotek" 
\V8J16Inik6w rozmaitych brant t zawod6w. 
W bardzo wielu miejscowoAciach po- 
trzeba kupc6w branty drzewnej. zbotnwej. 
8k6r. obuwla. telaza. konfekc". l'IlRwatOw, 
galanteril. tow. kI'6tkleh. oraz rzemleAlnl- 
k6w: cholewkarzy, czapnlk6w. ezklarzy, 
krawc6w damsklch. me"kit'h I wolsko- 
wyt'h. zelZ"annlstrz6w I jubiler6w. 
Tylko fat'howt'y z wlasnyml kapitalamJ 
I odpowlednlml referenclaml molt"ll korzy- 
8ta
 z Infonnacyj osledlefit'Zych. Petl'ncl 
zgllU'lzall\cy 81
 po Infonnacle IIstownte 
proszenl 
 0 zall\czanle znaczka na odpo- 
wiedt. podawanie dokladnejl"o adresu ora! 
wyIIOkoici posiadanego kapitalu. Wyma- 
gaDe jest r6wnlP2 zal"'t'Zanie zaAwiadcze6 


- ------ 


Porady prawne 
(Bez odpowled7.li&1:1OAa redakcyj
J. Z ZR. 
pytllDle.ml r;wr&(';&
 nalety sie 00 RedBkcjl 
110OI. 
Pytanle: W 1932 r. zahlpotelto;wa!em 
8000 d lagwarantowane w frankach 8&waj- 
carskicb w docia. Placono mi dot.fchClaB 
procent w walueie krajowej. Tecn, gdy 
frank azwajcarakl 8padl. placi m i dlutnik 
procent od frank. lZWajcarskl
'Q. Cay 
dlutnik mote lIobie w ten 8po,;Ob dowol- 
nle wyblera
' 
OdpowiecU: Dlutnlk pos!epuj, F.j!"odnle 
z dekretem walutowym art. , Da U. poz. 
509 z r. 1936. 


aB. 
Pytaule: Pobudowalem nowy dom w r. 
1930 I zamleszkujQ w nlm 00 roku 1932. 
W blet. roku poraz plerwszy otrzymalem 
naku zaplaty podatku od nleruchomoAcI 
I to w doA
 maanej wysokoAcl. Czy po- 
d8tek ten mueze zaplacle. czy tet jestem 
00 nlego wolny' Nadmlenlam, te l"It"'m Ja- 
ko wyko"6czony jeszl'%e policyjnle nle zo- 
8tal odebrany. 
Odpowieclf: Tn:eba placl
 8" do 12" 
od wartoAci ntytk6w plu8 7" na rzee!: ea- 
morz
u. 
Uwala: Odpowiedlf udZIellIDlJ tylko 
Czytelnikom. kt6roay do 
 401
 kd 
Iobonamentowy.
>>>
Str. 12 



 


Nledzlela: Bt Klngll Krystyoy. 
Soleni
ntkom d&iriejuvm, 
IWnl/.dkim pi(knl/m paniom, 
V&il, kiedl/ naduedl d&ie'li ich imienia. 

I/C¨/ & ,erca, bl/ & .tl/c&eli willlu, 
[Wul/llkie najmilue 'plllnill/ il/c&enia. 
I najuc&(llilD,&e u maneJ\ lIanell/ celu. 


PoaleclzlaJek: ,Jakab&. 
nv d&ieJ\ wa.tnl/. drieJ\ imienia, 
:t1/csl/m1/, ab1/ ci( &dala mijall/ cierpienia, 
BI/ 10' ci( ,&e&(lciem obdanllt rac&l/l 
1 hojnq r(kq &a Mle &aplacil. 


-
 
 



 II 0.' IW I I( - 
BYdgoszcz. sobota 23 IiDea 
B106ca: w8ch6d 8,50 - zach6d 19,58. 
DlugoAI! dnla 16 godz. 08 miD. 
KsI,iyca: wscb6d 23,50 - zach6d 16,21. 
K8il:tye wehodd w znak Blitnl",L 


Dyzur noeny aptek 
Od 18. 7. - 24. 7. 1938 r. 

pteke Cenlr.l.aa. Gdaflska 27. tel. 399&. 
'&ptek. pod Lwem. Okol.. Gnmwaldzka :r1 
&slefon 3191. 


Pogolowle B.tu.ko.... Pomoraka 11J'. 18, 
telefon 2615 I 2618. 
BtrllJ Pol.rua. POmOJ"!lkR It!. telefoD 06. 
KomJaartal Gl6WDJ' P. P. (gmach woJ. 
w6dzkl), J&jtIelloil8k. 6. telefoD 2700. 


KDZI1Im lliellkle (ul. Farnal otwarte 
todziennie od godz. 11-15. w Dledziele 
1 AwII:ta od godz. 11-1£. Obecnie w Mu- 
zeum wystawa prac artyst6w bydgoskich 
ze zbior6w Muzeum Miejskiego. 
_ Biblioleka No..oIel '1'. Co L. przy ul. 
Gdamkiej SO I p. pedaje do lask. wIadomo- 
6ci, te przez IIpiec I Ilerpieil wypotyczal! 
b41dzie k8i"tki tylko od jtollz. 111-19. 
Kaznm IIlellkle - Blelawkl. ul. Pie- 
rackiego 8. otwarte codziennie od godz. 
11-1'. Stala wystawa dar6w: obrazy Wy- 
ez61kowskiego I rzetby K. Laszrzkl. 
- BlbUotek. Ludo... w czule od 1-30 
lipca br. bedzie zamknil:ta dla publlczno- 
'ci z powodu rewlzji ksl41g1JzbloT!L 


Informacje "Orbisu" 
W,cleczka do Bndapeutw w czasle od 
19-U. 8.-38 r. Koszt udzialu iii 215,-. 
Termln zal"e6w do 2. 8. 38 r. 
15-110 I 3I-slo dDlcnre WJ'eleczk.l do WanaJ' 
w 81erpniu I wrzeAniu. Koszt udzialu 
od iii 250,-. 
l&-ato I Uoro dDlowe WJ'eleald uad Ialon 
BalatoB w 81erpniu br. Koszt udzlalu 
od zl 330,-. 
1'-110 I K-ro dDlo... pobJ'tJ r,.czaJ1owe 
.. WJ'1I1Z8I1I1'JIkim Iw Kamen w Jipcu 
I IlerpDiu. 
PolIJ'tJ r,.ezalto... w aeehOilowackich 
uzdrowlskech. 
.." aUkI kolelo_1 do BlaDek 1 Sla,"\a. 
'l.ale pobJ'tJ I'J'czaltowe w mleilleflwo- 
Icfach g6n1dch 1 kUmalJCZDJ1IlL 
Sprzedat bilet6w Bydgoskie) Kol Jjkl Po- 
wtatowej. 
lnformacje I zapi8Y Orbls, Bydgoazcz. ul. 
Dworcowa 2, &sl. 36-67. n.15f17 


- 


- 1I-..0i6 dla H1uou61r plWL Jak 
III, dowIadujemy, rochllwa dyreke)a Bra- 
'Waru Bydlolkiego w Bydgoszczy pracu. 
)"c lltale nad rozwojem 8wojego browaru, 
wypuicila na !'yDek nowy gatUDek plwa. 
a mIanowtcie t. I:W_ "Zdr6j Pomorakl". 
Jest to piwo peIne - Jasne, najprzedniej- 
.ze,o ratunku. typu Ptlznera, znanego 
. dobrych czae6w. Nowe to plwo 8wym 
plerwu:orz
ym 8maklem I Blilachetnym 
aroma18m, znakomite w trawieniu. zje- 
Cfna IOble nlew",tpliwte n wszystkich, a w 
Izczel6lnoicl u Imakosz6w piwa. calko- 
wIte uznwe. "Zdr6j Pomoraki" )est do 
lIabycia w katde) restauracji, kiosku 
I Ikladzle kolonlalnym. Browar Bydg08kl 
Jeden z najwi
kszych browar6w, znaDY w 
ealym Itraju. prscuje II nlezwyklll 8taraD- 
1I0icl\ 1 pleczolowitoicl" nad jakoicl" 
IlrodukcJi, tak, te piwa te gotowane z naj- 
lepszelo chmlelu, Iwym 8maklem nie U8
 
puj" w nlczym piwom zagranlcznym. R6- 
.olel lemon1&dy oraz wooy IIOdowe Bra- 
W$.nI Bydg'OlIkiego, znane 
 z przyjem- 
lIego IImaku I orzetwlaj
go ddalanla. 
lDJc:j&tYW4 Browaru Bydl'OIIkiego nalety 

 .. JI
 &&dowolenlem. 


;.KUBlER BYDGOSKI", nledzleJa, emla U lfpca 1938 1\ 


w potpUU 
 


. '. ,

 '.
 ",,'" "..':' 


.: ' 


::, 
:
 -
'"'- 
"" ... 


. .. 


.......i;.-L- 


,.. 


. 
. 
 . 
.
. 


. 
:
" 


lakie cudnie w .doJ\cu IDI/glqdajq 
Tak nlestety dzieje el
 na AwIecie. te 
dzisiaj Awieci 810tiee, weeolo I 8i1nie. a ju- 
tro na jego miejseu widniej", clemne, ospa- 
Ie chmury. . 
W lobote naprzyklad nlebo jest June. 
Panie 08laniaj", si
 parasolkami przed 
zbyt Amialymi promieniami slonea, opa- 
laj",eymi ich twarzyezki. albo czasem eZl:- 
8tuj",eymi je piegami. kt6re nie katda pa- 
ni pragnie posiadat!. Panowie poc", 8il:, 
dzieci grymasz", i wszysey marz", 0 tym, 
jak to w niedziell: pojad", za miasto, na 
ewobodl:. w zielef1. Tymczasem ezlowiek 
etrzela, Pan B6g kule nasI. W niedziell: 
od 8amego l'ana ehmury. Wszl:dzie ebmu- 
ry. Ani skrawka niebie8kiego nieba. Wil:c 
nic z wycieezki; ktoby eil: tam roszal z 
d!'lmu. kiedy nie ma eloilea. Ale, ale._ 
okolo godziny 10-tej ehmury z lekka. po- 
woli - rek", milosiemego aniola rozpro- 
wadzane - rozehodz", 8iQ. Przez wl\!lk", 
sZl'zelinke przebija slonce. cala gama pro- 
mieni slonecznyeh. rozrzurona po ziemi. 
czeil: .$TZeje dzisiaj to slotice jak szalone 
czy t. p." _ Nle ma 8prawiedliwoiei pod 
810ncem. 
proplljtuje za w'1dr6wk", w dal. ..Zableraj- 
ele sil: mieszczuchy - woIaj" promlenle 
- za kilka cbwil zwyci41tymy ehmury 
I tarcza naszego eloilca rozblyAnie nad- 
zieml", w calej wspanlaloAel. Do pracy. do 
przygotowania 8il: na w
dr6wkQ. Nle 



... 


. 
,
.' 


.,. 
 \ 


\ ., 
.. 


.. . 


Ie 


._'

 


.,.";'.4 


.;.
 . 


".; .f. 


, 0, 
:'" 
'. . 


nnne jniora pomorskie. 
gnuAniel! po'16tkaeb I fotela_ch,. na powte- 
trze, na ewobode, po zdroWle 1 wypoczy- 
nek". Tak wiec najlepSzym propagato- 
rem wycieczek I wl:dr6wek je8t 810tice. 
Tylko pewnie dla tego. te. za 8W", prt?pa- 
gankl: nie nie otrzymuje. nle czesto lIwl41c.1 
Nieoplacane u81ugi szybko 8i
. nUdz",". 
A przlW:iet naprawd
, cala flzlognomla 
zieml zmienia 8il: od razu. kiedy poprzez 
ciemne ebmury przebije poez",tkow
 j
- 
den. a potem, za nlm, dalsze promle
l
 
810ilca. I katdy - nawet ten najbardzleJ 
zdecydowany do pozostania w domu - 
Idzie na wyeieezkl:. Cale rzedy paeater6w 
do podmiej8kieh letnisk. 810j", przy okien- 
kaeh na dworeu. Autobusy i tramwa)e 
8'" przepelnione. Wszl:dzie rueh, wszl:dzie 
RWar. RadoA
 i wesele na twarzaeh wszy- 
IItkieh I dobry humor, a w r
kaeb tekl 
z prowiantem. 
Katdy jak najprl:dze) chcialby wydo- 
ltal! si41 za miasto. w zieleil, daleko od 
gwaru miasta, od jego rozpalonego bro- 
ku, gor",eego. nlezdrowep;o tempa, od plo- 
tek miej8kich I jednym slowem od WSZY8t- 
kieR"O. Avle pr41dzej. byle 8zybkol 
I zy"kuje kolej I tramwaje. I autobusy 
mipjskie. I restauratorzy. I sprzedawey 10- 
d6w. I owoearnie. Tylko najlep"zy. naj- 
IdealniPjszy propagator wyeieczek: 810ti- 
1''' nie z tello nie ma. a jeszcze nip. rzarlko 
ci
n" sll: na jego plomienne 810wa :zlorze- 


Z Rady Miejskiej. 


ZwolaDe z08talo lawns posledzenle Ra- 
dy Mlejskiej w Bydgo8zczy, w czwartek, 
28 bm. 0 godz. 18,30 w Ratuszu 
Na porz",dku dzlennym znajdu)" 81., 
m. in. nastepuj",ee 8prawy: 
nadanle Teatrowi Miej8kiemu nowej 
nazwy, a miaDowIcie "Teatr Miej8kl 1m. 
Karola Huberta R08tworow8kiego"; 11&- 
cl
il:cie potyczkl Arednioterminowej w 
wyeokoAci 250.000 zI w Komunalnej Kasle 
Oszcz
dnoicl m. Bydg08zczy; przelotenle 
na wlaAciciell przyleglych ddalek do ko- 
szt6w budowy jezdni I chodnik6w, oraz 
ulotenia przewod6w wodocil\gowych I kll- 
nalizacyjnych na nlekt6rych uUcal'b; 
zmlaDa nazw ulic; regulamin d...tyrz",cy 
udzielaDia pracownikom mlejskim bez- 
procentowych zaliczek na uposazenie; wy 
ratenle zgody na wydzlertawlenia przpz 
PowIatow", Central
 Elektrycznl\ elp.ktro- 
W1iJ w KOl'Onowie; uchwale.Jie wykonania 
w klerunku parowozo'lfnl Frllncusko-Pnl 


eoklego Towarzystwa przewodu kanaliza- 
eyjnego I wodocillogoweg); \Jehw:Jlenie 7.;) 
kupienia dla Elektrowni Miej'Jkipgo no- 
wego turbozespolu I wyd'ulle 'Jpinli co do 
\1illrowadzenia podzialu mia'Jh UyjgOFZ- 
czy na okrl:gi kominiarsk
e. 
Jak z tego wynika spraw uzbleralo sll: 
8poro. Uzbleralo 8il: tet 8poro wnl08k6w 
nagtych, z kt6ryml radni zamierzajl\ wy- 
euwi
 na tym posledzeniu. 


}lr. 167. 
--..... 


Odpust na Bielawkach. 


W nieddeI
, dnia 2i bm. W koAciel e 11&. 
rafialnym na Blelawkach przypada odPlU1 
z okazji uroczy8toAci 'w. Wincenteg) 
Paulo Patrona nowobudu)
ce) lie Baz a 
Uki i wezystklch dzi
1 mil08lerdzia. p
 
rz",dek naboteflaty.' Jest nastepujl\Cy: 0 
godz. 6,30 Prymarla - Msza iw. Z wys!a- 
wleniem Naj'w. Sakr. .1 nauk", godz. 1)) 
Meza 'w. clcha w czasle kt6rej odApiewa. 
ne b
d" Godzinki, 8,30 M8za Aw. ckhll z 
kazaniem, 9,SO M8za 'w. clcha z nauk& Ivl. 
ko dla dzleel, goelz. 10,
 Suma Z kaia- 
niem, 12,15 M8za 'w. clcha z kazanltrn 
Nieszpory odprawi" lIiQ po pol 0 godz. 17 
z kazanlem I pro
e8j"," 


Co siQ wydarzylo 
w Bydgoszezy. 


_ bw. polary'. Przy. ul. Toroilskle! 00 
wybuchl wczoraj pota: .w8kutek lekko. 
myAlnolici p. WichrowskleJ, kt6ra dla pod- 
8ycenia ognia w pieco, nalala benzyny na 
gasn"ey ogief1. Na azczl:Acle obeszlo 8i
 
bez wypadku poparzenia. a 8trat potarna 
pal",ce el., 8prz
ty kuchenne )eszcze ura. 
towala. Lekkomy'lnoAI! ta mogla jedullt 
pot:i",gn",e za 80b" powatniejsze nas
j)- 
etwa. - \V noey na uL Zygmunta Augu. 
8ta wybuchl drugi 
!
, gdzJe u rzetnlka 
Czameckiego zapaltlo el
 na IItrychu nad 
eta)nl" eiano. Ogieil powstal. ad pieca. 
przywolana IItra! potama ogleil szybko 
ugasila, nle dopuszczaj"e do powatniej- 
szych etrat. 


Bydgoski Klub Motoeyklowy 
Onegdaj odbylo III., zebranle nowo zor- 
ganizowanego Bydgoeklego Klubu Moto- 
cykli8t6w przy uelziale 30 czlonk6w w RE!- 
8urBie Kupieekie). Zebranie zagail p. Ks. 
baeiilski. Milyml I 8e
decznynU 
Iowllmi 
dodal otluchy do dalszej OWOCDeJ pracy, 
dla pai18twa po18kiego, Jak I 8porlu. 
Prezesem wybrano p. FeIczykowskiego. 
znanego obywatela i 8portowca 
a t
tej- 
szym terenie. Uehwalono urz
dzll
 kllka 
ladnych wycieczek. Klub 
a naszyzn p
 
'rednlctwem pro8i motocykli8t6w I Zapl- 
sywanie 8i
 w poczet czlonk6w. Zglosz&- 
nia przyjmu)e p. Felczykowskl, ul. Sw. 
Tr6jcy 85, tel 35i8. 


_ WIZJ'SCJ' zapytulll .1" ktedy wresz. 
cle bl:dzie wenta w Siernieezku na dals
1I 
budowl: plebaDIl w Siemieczku. Jut dZ.IA 
motemy doniell
 te wyznaczono ternnn 
I wybrano miejsce I to 7 8ierpnia w lokalu 
p. Ddertawsklego (Nie8podzianka) I o
ok 
lokalu na murawle nad Brd"," Komllel 
wenty jut dziA zacDych. go
c
 zap
sza 
i przygotowuje mile dla meh me8podzla
- 
ki w Niespodziance". Dogodna komunl- 
kacja ;tatkiem LB., poci",giem do L'1!Ilo- 
wa I autobusem. 


Czyn godny 


nasladowania. 


We wt6kach pod Bydg08zCZ" jest pll:- 
by, lltary ko'ei6tek, pochodz",cy z po- 

tku 17 wleko. KoAcl6t ten wzbogacony 
zoatal 0 pll:kny obraz art)'8ty-malarza Je- 
rzego Rupnlewsklego, przed8tawia)
CJ' iw. 
Marl., Magdalen
, a ufundowany przez p. 
kpt. rail. Swlnlarakiego, wlaAelelela ma- 
j"tku Trzesacz. 


Polska mfodziez sokola 


II Cuchoalowacll w BJ'dgOIZCZJ. 
W 10bo
, dnla 8 81erpnla golcle h'1dzie 
Bydgoszcz 100 os6b pol8klej mloddety 110- 
kolej z Czeehoslowacji. Przyjad", do nas 
na kr6tko, aby zadokumentowal! I
 przy- 
naletncAl! do narodu polskiego. Nasi $11\- 
zacy zza OIzy. to wazystko dzlelnl ludde. 
Wyafl!opi" w Sokolnl z poplsaml Zawl,,- 
zany Komltet czynl lilt przygotowllnia. 
atOOy bracl naszych przy)1It! jak najler. 
decznlej. 


j)

oJt 
. 


Bard&o C&(sto mqdn1/. uc&eni lud%ie 
&alDod&q &upelnie. & chwilq. kied1/ ,padnie 
na wich col nieoc1.ekiwane/10. wl/danl/ ,i( 
nie,pod&iewana hi,toria. Z drugiej ,tron1/ 
wiele je,t lud&i ,kromnl/ch, nieuc&onl/ch. 
kt6n1/ w powain1/ch nielPod&iewanl/ch 
'1/tuacjach .tl/ciow1/ch potrafiq dat ,obu 
rad(, 0 wiele lepiej, nii owi mqdr4l1/ i UC&e- 
ni. Pnl/tomnolt um1/slu jell dolDodem 
p1'&JI7"od&onej mqdrolci, innej od tel W1/- 
"udjowanej, jell dowodem p1'(dkie/10 &a- 
7eagowania i lwiadomolci na col nieb1/wa- 
lego, naglego, nieoc&eki1Danego. Jed to 
bll/'kawic&na mqdrolt, polqc&ona s pew- 
nolciq r(ki i oka, ora& & pewnq do&q p1'&e- 
biegliwold. Pnl/tomnolt um1/llu ,klada 
n( beup1'&ec&nie & latwego pOjmolDania 
'1/tuacji w danej chwili, & ,&erokiego 
widnoltr(gu m1/lli i rilnej woli. 
Dlatego td naull/ d&ieci twic&l/t w na- 
bl/ciu pr&l/tomnolci uml/Ilu, pos1Dolit im 
c&(lciej decl/dowat 0 tum C&1/ OWI/m. Nie- 
chaj ra& popelniq jakU w1/pad, - b1/ubl/ 
lif'& ukodl/ dlI1 &drowill - w ltt6rum troch( 
&i( potknq, udenq, C&I/ col w tum rOdsaju, 
me & Ittdrego pojmq, .Ie abl/ rie nit uder&J/f!, 
C&I/ nit ro:bit no,a, nau.tv &achowat 
pT&l/tomnolt uml/,lu. ldeli d&iecko ,tau 
olDija si( 10 macier&tr/i,kq C&1/ ojcow'kq 
milolt, ktOra tak do,ltonau chroni w d&ie- 
ci(CJlch latach od ukodl/ talt moraln.j 
i fi&l/c&nej. to jednalt.te d&ieclto nigdl/ nie 
nnUC&1/ rip, ,amoi,tnilJ ml/lut, ,amoi,tnie 
UC&I/I! Ii( ro&wagi i pojmowanil1 nides- 
pUc&elillw. Nigdl/..u nI1tu., rit rospo- 


&nawat niebnpiec&elillw, nigdl/ nie lI
wi 
czola lekkiemu chotb1/ wichrolDi p1'%e
w- 
nemu, nie potrafi walC&1/t & il/cie
 a ]1J1 
o pnl/,wojeniu ,obie pnl/tomnolct Uffll/ s . 11J 
mOWI/ bl/t nie moie. Kaida nie,p
d&le- 
wana. 71ieoc&ekiwana pT&l/goda, chona1 b ll 
drobna i nic nie&nac&qca. wl/trq.ci je 
 rdW
 
nowagi, powali. W pn1/ulolci takl bra 
pnl/lomnolci um1/llu ci(iko &awa
1/ lIa 
.t1/ciu c&lowuka. 
WU1/,tko latwo rie p1'&I/,waja w &o,ra- 
niu mlodolci. lAtwiej dqb mlod1/ na/1II1
' 
wi
 ,taru1/. lAtwftj pojmie f naUC1.1/ 'I
 
d&iecko owej koniec&nej i n
o
ow
el 
w illciu pT&l/tomnolci umlt'lu, nit c&low uk 
dorod1/. . 
Polwi(camv talt wiele dla &drow: 
d&ieclta, pT&JI7"&qdwml/ mu ,,6ine mqc
 
od.t1/1Dc&e, kleiki i t. p., II talt malo dbtJ1II11 
o lego tl/de duchow/!. A drOgow'ka
e
 
w tum .tl/ciu jed benp1'&ec&nie n1a 1110 
a &a niq id&ie pT&1/fomnoU um1/Ilu.. 
Wi(c obolt .drowia fi&l/c&nego ,"echal 
d&ieclto nail. nabiera .drowill duchoweU?, 
moraine go, nabiera ril1/ woli, ltutall U : 
pod Ranum okiem charaltter, II . C&ost It 
pr&I/'wof ,obie i p1"l/tomRoU uml/"u, 
. 
lJard&o potnebnq mu w coddennlf17' wi .. 
nie .t1/ciu, ale f w Ita.tdej innej 'II t lJl1C1' 
II/ciowej, .awodowej, C&I/ nawel f1T1f .11- 
bawi.. NilJbe&piec&e'lidwo CSI/M ""'4 
a najwi(knlJ nawel daje rie cs(dO tUtI"ic1 
wlalnie pT&e& &achowanie pr&l/tom no 
um1/"u. 


.
>>>
Nt. 161. 
....- 
- 


9\E.GI 
 
tOtTE PLAMV ,, 5 
(jPAL[IIIZHE if.cl, ...... 
U
U
:,,,,,,& 
pOll GW....---. 
AXELA.KREM 
5t.OIK 2:-""3-d 
1/YDtO,A.ELA't-. 
DO NABVCIA 
. 
. PEIIFIJIIIIUQf 
I_APTEKACH. 


,..r= 


Rachunki gospodare 
e 
LekkOf/1l1 lln l! go
podllni
 domu. nil! wie- 
a ca ] ' q uwagi na Jap,slfwanu SWllch 
j,sW1 d t . T 'd. 
tlatkdw 10 go,pO 
rs WUI. WIer Jq, ...e 
1011 . _. J aonin/l, to , tak wlfdadJ/I, Wi(C 
,/IOCiIa ,,- . .. d .... b . 
'co ;u:CJI! JapJsvw a .. '. po Wu]nq '0 JI! 
,k/ndof prac!:. A prJend rachu
ki go: 
otlarCJII dadz4 doskonal
, jame.., 
Je]- 

 t . W I/ kazallie podzJalu pJenJ(dJII. 
f.U S 0 . d . t 
KaidellO CJasu duner sa 
( Jap acone 
rachunkf i t. p. Pewna pam domu wllka- 
./a sit: prIed inkasentem od gmu, ie Ja- 
placil4 gaJ, swoj4 lt
q
k4. gospodarcJ4: 
, . kwit ma;dowal SJ( II Ie] m(ia. Pam 
do
U do.konall! wie, kiedlf ona. CZII jet 
11'1' i dsieci chodzili do frllJ;era, jak dlugo 
tr
;m1J nowa podl'nwa: kiedlf bvl.Um,1I na 
Illnisku, kiedll pojechablmlf. na WJeI, t. P. 
-apiski, tak watne 10 illnu potocJn1(m. 
.' ! jest bolCiem na;1Oiltn.q s
tult
 Japra- 
c, Dot na pieniqdze. ale wJedJJet. ]ak na]- 
Itpie; ich utllt, abll na Wnlldko darCJlflo 
i ewenluamie trodt
 moglo ri
 odlotllt - 
o to ntuka nad ntultamf, a do tello po- 
malla bezwqtpienia Itriq!ka gospodarslta. 
0"'"'''''''''' 
 n In n n.........".."........... "", 


REMO' 


za rower g"'
 
nntuje bo go 
sarno wplerw 
wypr6buje. 
Fabrykar 
....ftht.pt 15. 
teL 21161. 
Bklad tabrycsny, 
Gda".ka 54. 



 


..KURIER BYbGOSKr". nledzlela, dnta U tipca 1938 ... 


Bft. 1S ., 


. 


f 
ImponujC\cy rozw6j bydgoskiej elektrowni.' 


Przvbudowa turbin okazala sie konlec:znofdil. 
Bydgoszcz ZUZywp'a 2.6oo.()()I) kilowaf. 
w roku' ubiegl)'m zuzyla 15.(,\)().OOO, a 
w tym roku cyfra ta przekroczy przy- 
puszczalnie 20.000.000. 
To m6wi 
amo za siebie I najlep!!ze 
ISwiadectwo \\ystawia klerownictwo 
tego rozwijaj
cego sie przedsil,:bior- 
stwa. 


Gdy przed 100clu laty budowano 
byagoskl) elektrowniQ "na wzrost" roz- 

egaly sie glosy krytyki, stwierdzajQ.ce, 
ze miastu tak wielka elektrownia ni- 
gdy nie bl,:dzie potrzebn:L 2;ycie wyka- 
zalo zupelnie co inn ego. Bydgoszcz, 
coraz bardziej ogalacana z urzl,:d6w, 
zmienila calkowicie Ewe oblicze. Z 
miasta urzl,:dniczego przeksztalcila siQ 
w miasto przemyslowo-handlowe, go- 
spodarczl) stolicQ Pomona. Za
Qly po- 
wstawa
 nowe fabryki, fabryczki 
i warsztaty. istniejQ.ce zaklady rozwi- 
nely siQ w imponujl)cy spos6b. Do

 
powiedziee, ie pewna firma z dziedzi- 
ny przemyslu metalowego, zatrudnia- 
jl)ca w 1930 r. zaledwie kHkudziesiQciu 
pracownik6w, dzi
 ma ich ponad p61 
tysi
ca. Takich przykladow motnaby 
przytoczy
 wil,:cej. 
A poniewaz przemysl bydgoski, albo 
nowotworzQny, albo reorganizowany 
w ostatnich Ie-tach, zastosowal uajno- 
wsze metody produkcji, przeto zapo- 
trzebowanie na pr
d jest w nim duze. 
DWle turbiny, pracujllce w bydgo- 
skiej elektrowni 0 sHe 6500 koni, oka- 
zaly siQ obecnie nie wystarczaj
ce 
i zachodzl koniecznoM kupna nowej 
turbiny 0 mocy jeszcze wil,:kszej od tei, 
jakQ. posiadajl) obie turbiny stare. 
Uchwala w tej sprawie zapadnie na 
najblizszym posiedzeniu Rady Miei- 
skiej. Po takiej Inwestycji elektrownia 
bydgoska bQdzie w stante zaspokoi
 


narazle caJkowicle potrzeby miasta, 
oraz przydzielonego do 'niej ok.rl,:gu 
elektryfikacyjnego. 
Elektryfikacja okrl,:gu posuwa sie 
systematycznle naprz6d. Juj obecnic 
pr
d byde-oskl dociera do Solca Ku- 
jawskiego, a wkr6tce obejmie Fordon. 
Po drodze do tych miast wl
czono t10 
sieci liczne miejilcowo
ci. Prace nad 
planowanym doprowadzeniem pr
du 
do Koronowa uniemotliwiajQ. jeszue 
zasiewy na polach. NatYCllmiast jet!- 
nak po tniwach rozpocznie SlQ budowa Xie tak dawna temu, trzl,:sQ.c sie na 
linii i w jesleni Koronowo ob Lyma swoim rowerz
, pl,:dzilem pp ulicy Sa. 
pr
d z Bydgoszczy. Ze wzgll,:d6w ad- I per6w. Karaz spostrzeglem jakiegoj 
ID:inistr
c)'jnych . Bydgos
c
 postano- osobnika, kt6ry z pewnym zaciekawie- 
wlla WZIQ.
 narazle w dzlerzawQ elek- niem przygl
dal siQ cwalujl)ceJ w 
trownie koronowsk
 chmurze kurzawy naszej artyleril. Po 
W roku przyszlym w stro.ne Koro- blizszej obserwacji w nieznajomym. 
nowa poprowadzona zostame druga poznalem pewnego Niemca dawniej.. 
linia, kt6ra pl'zejdzie przez 
plawiec, szego mieszkanca Jachcic, kt6ry zaraa 
Smukal
, Tryszczyn, Morzewlec, \Vtel- na pocz
tku wyni6s1 siQ do Vaterian- 
no, Go
cieradz i Okole. Nallto powsta: duo Odswiezywszy naszl) aawn
 przy''' 
nQ. odnogi do znajduj
cycl1 siQ na tE:J jacielsb.Q. PQgawl,:d.k.
 
trasie wil,:kszych wsi. Wiadom
 jest rzecz
 ie przyjeid%a- 
Do wykonania jest bardzo duto. jllcy do nas na .,wyierkQ", Niemcy do- 
Musiano wil,:c ulozy
 syst
atyczny stajl) 
cislQ. instrukcjQ 0 czym maj, 
plan, kt6ry wykonany zostame w ca- m6wi
 a 0 czym muszQ. milcz
. 
loSci. elopiero w 1941 lub 194Z roku. . . Chc
c z nich coB wydoby
, trzeb* 
Dzi
 jednak, obserwuJQ.c WY
Jkl naturalnie ich polechtat hit'erowskim 
prac dotychczasowych, m02emy stwler- rezimem. Zaledwie jednak plerwszO 
dzi
 ze elektrownia bydgoska wysu- t}Tadl,: na ten temat wym6wilem, 6w 
wa siQ nn czolo miejskicn przedsif;- przerwal mi jakim
 zniecnQcenia i&o 
biorstw pod wzgll,:dem stalego i wzra- stem. 
staj
cego rozwoju. Gdy w roku 1920 1st halb so schlimm... Tak samo U 
nas co
 innego siQ 0 was pisze, a zu- 
pelnie co
 inn ego siQ widzi._ z 4 r6z.. 
nic
 ze to ostatnie na waszl) korzy

 
- Chociazby wziQ.
 te wasze Jach- 
cice - zaczQ.' - kied)'m s4d wyjez- 
dzal, byla to po prost,
 dziura, 6w osla. 
wiony "Kosenviertel", a wy jednak w 
tym kr6tkim czasie umieli
cie co
 I 
teFro stworzy
. 2;eby to u nas, to by sie 
jut rozkrzyczalo na caly swiat, a u was 
W trakt1,lj
ie jakby taka sobie zwykla 
rzecz. 
Takie ladne domy, wprost nie do 
wiary, ze to ma by
 Arbeiterviertel, te 
to powstale z uciulanych w t)"m krOt, 
kim czasie, kapital6w robotniczych. 
Takie slicznie zaJrzewione ulice, kwiet 
niki. 
- Tak. ulice ladne, niestety nie sO 
brukowane... ...eiss auf den Pflaster. 
w)"mknelo mu siQ typowo z niemiecka. 
- Wy tu macie coB lepszego niio 
bruk, nit kamienie. Wskazal na sklad 
rzeinicki, przed kt611-m tesmy siQ z&- 
trzymali. 
W wystawnym oknie patrzyly ku 
nam lokciowe \\ience rozmaltych kiel- 
bas, wl,:dlin. pelen sloniny, a przer& 
otwarte drzwi wida
 bylo, jak z pulapu 
zwieszaj
 siQ jedna za drugl) lokci0'Y8 
kichy, grube kiej r
kawy. Nlemcz
tko 
popatrzylo na to jako
 potedliwie 
im6wi: 
- Wierzcie mi szczerze, ja bym we- 
lal te wasze kichy, niz nasze kamieniel 
...Bei uns wird geschri( ben... szeptal 
sam do siebie a tu macie nle przebrane 
bogactwa. Tyle sklad6w spozywczych. 
piekarzy, mleczarnie... a znityws
y, 
glos obejzal czy nikt go nie podpatru)e 
szepnQl mi do ucha: - Teraz dopiero 
widzQ tQ calQ. ohydQ klamstwa, kt6. 
rym nas tam karmiQ.. 
Staneli
my przed szkolQ.. Na wi.. 
dok tego wspanialego gmacbu ai za' 
niem6wil. I ja milczalem niechcQ.c 
draini
 jego narodowej dumy, zresz
 
wyczulem, te miota siQ w nim, caS .w 
rodzaju zazdro
ci._ Na .,Nowem !o11e.- 

cie" podziwial praktrczno
t an 
skromnQ. prostolinijno

 bliiniaczycb 
domk6w i 
liczne przed nimi kwiet. 
nikl. 
Stali
my wlMnle przed przedzlw.. 
nie milym ogr6d.k.iem pailstwa Okon.. 
k6w - zreilztl) najgustownlej 1 najpie. 
czolowiciej urzl)dzonym, to tak podzi&o/ 
lalo na niego, ze o
wiadczyl mi wprost.. 
Ci ludzie stworzyli sobie prawdziwJl 
raj na ziemi, ach jak ja warn tego za" 
zdroszcQ. Tak samo dlugo Qumal P
J! 
Nowej Elektrownl. Chdalem mu J
 
szcze pokaza
 jedna I najwiekszycb 
osobllwo
cl Jachclckicb ..dzikl) plaie". 
-lee. oparlll
 temo... !.fQuhL J 
.oJ' _ ....... __ StalJj 


I brzozowyml I olchowymi. Wydobyta obe- 
cDie czwarta z rzedu furtka jest wykona- 
na z drl\tk6w 808nowych. 
- -- -- 
-- 
- - - - 
BbkupID. VI 08tatnlch dnlach natra- 
flono przy domu S8 na dolne cz'1
cl C:l;WO- 
robocznej budowli. rozmiar6w 3x3
 m., 
zroLlonej na z
 z dr
6w 808nowych 
I brzozowych wzmocnionych pod w'1g 1ami 
faszyn,,- Let&ce w obr'1bie w8pomnianej 
budowli wilp:ki lnu I wIele drobnych ziam 
dofllod je8zcze nle zbadanych w8kazywaly- 
by, te byla to 8tod61ka 81ut",ca do przecho- 
wywania plod6w rolnycb. Stod61ka ta by- 
lliby dofllod pierwszym 080bnym budyn: 
kiem gospodarczym w obr'1bie rozkopaDe) 
cz
lIci prasloWiailBklego grodu z przed 
2.500 lat. Wydaje 8i
 wielc
e prawdopo- 
dobne, !e mleszkailcy grodu trzymali by- 
dlo w przedsionkach dom6w, w kt6ryc
 
zualeziono furtki wyplatane dr&tkamJ 


StodolkQ odkryto 
w Biskupinie. 


J'
 
w killach bydgo.klch. 
KARYSIElQ'U: .,BOB: ttU A . " 
Na wczorajszej premierze w Marysie
- 
ce 8potkalillmy starych znajomych, daw- 
no ju! nie widzianych: .Smosarskllo. Con- 
tiego i Kumatowicza. Filr;) ten nalety do 
tych obraz6w. kt6re osnute zostaly na tie 
naszej przesdollci, I obrazuje zmagania 
i walki peIne po{;wi'1ce
 dla odzy8kania 
neszej wolnoAci. Film ten je8t dobrze zra: 
biony. ma ciekawe momenty, potyczl.J 
I krajobrazy, oraz emocjonuj",
 treM. 


Ze SIGrtu 



-.. 
r ......... .. 


""

"".......... 


- PrawOllaWDO Dabole:6atwo w kapll- 
ry garnizonowej praw081awneJ przy ullcy 
S Maja, odb'1dzie 8i
 
 bm. 0 godz. 9. 
- Sp6lka Lowlecka Da Buplenlay. Ze- 
branlll w nledziel
, 
 bm. 0 godz. 16, a 
dziertawa teren6w I'wieckich 0 godz. 17 
w 8talym lokalu zebraA. 
- Dobry gut dopl'Owadzil bledn. 
dzllWCIiJ'D' do ucztlci.. Nie tylko pi'1k- 
D

 I bogactwo doprowaduj" do acze- 
Acia, ale r6wnlet I gu8t danej 08oby. Taki 
"..ypadek 8potkal bledn", dzlewczyn
. 
Przed maly domek zaJechalo auto, z kt.6- 
rego wysiadl elegaDckl m'1tczyzna. Ow 
Pen IZUkaj",c w domku tyro pewneJ ro- 

1.inv. wszedl przypadkowo do malego 
mie8zkanka, w kt6rym zas14l ddewczyne. 
DopytuJ",c 11'1 0 po8zuklwan" rodzln
, za- 
stilI dwa pokoiki, cho
 male ale bardzo 
ClYBte I pi'1!;:ne wytapetowane. Zalntry- 
gowany tyro wzorowym porzl\dkiem, a 
zwlaszcza tapef4, kt6ra na pierwszy rzut 
oka zrobila takie mile wratenie, te 6w 
elegant nie m6g1 BI
 powstrzymat. ucle- 
kswiony zapytal 0 tr6dlo zakupu tak lad- 
nej tapety. Dowledzlaw8zy BI
, te tapeta 
pochodrl z Wlelltopolaklel CentraU 'l'apet, 
znanej w caleJ Pol8ce FirmJ' Zb. WaUg6r, 
Ik
 Gdahlta 12, zapytal lif: dalej, kto po- 
8
adal takl gust, te tak 8tOBOwn" I ta
i Zdjecie prJeddatoiG momen.t wrecJenfa 
:tkn y deseil t apety w
bral. Kto kU'p111 nagrodlf WalasiewicJdwnie, JWllcieJCJlfni 
pet
, b
dzle odpowledzJ" dla wszystklch b' 100 na mied:&lfnarodowllch. 
ten rakt, te po niejakim czasle bledna 10 'egu na m, 10 Berlinie 
dZiewczyna zostala ton", jak 81Q p6tniej IGwodnch ukkoatletllCJnllch. . 
O
Ualo dyrektora powa!neJ flrmy. Oto 
nil tylko ze.1eta wzorowej gospodynl, ale 
1.r6wnlet nlezwykly gu8t, jakl zdradzala 
billdna ddewczyna, zaprowadzil J", w 
"8Paniale pokoJe dyrektorakle. (nl
9 
I _ UahJ'llDle zanlldzenla '" Iprawle 
trie11tIlmJ" Zan",dzenie w sprawte !Wal- 
tzanla MclekU.zny ps6w I kot6w Z08ta10 

 dnJllm wcznraJ8zym ucbylone. 
- Begaty wlollanki. w. WlocIawka. 
Doroczne rllgaty 'Wlotlarakle we Wloclaw- 
ku odbyly 81Q przy uc1zial. 12 klub6w 

IOilanklch z Warazawy, Bydgoazczy, 
rUdzillodza, Plocka, Torunla, Kali8za 
I ,W'loclawka. Rozegrs.no I"cznlo 15 ble- 
1 6 w, kt6re w PunktacU druiynowej daly 
IWycl
stwo Kolejowemu KW Bydp;oBZCZ 
:: 111 pkl, 2) TW Warazawa _ 29 uki... S) 

 W Wloclawelo: 2.1,5 pkt., ') TW Plock - 
. »kl, 6) p

 E.W :Bt.4i0A&Cll_- 
...
 
 ... --.... 
 


:; , .'- 
 


,
 
\. 
,. .\. 


;
.. 


1 
(' 


*- - 



 
'x 


. 



. : 


" 


\. 
',,
 , 
"l
' 
.,
 
. 
.., 'I,' 


, "'C )0."". 
,-' 


_ lugollawla - Belgla I:L W drugim 
'dnlu Bpotkania p61finalowego 8
!y eura- 
pej8kiej w Bruk8eli, Jugo810Wlanle z la- 
twol;ci" zdobyli trzeci punk! I tym 8a- 
mym zapewnill 80ble zwyci
8t
0: Para 
jug0810wiaflska Kukulievic I hbtlc poko- 
nal. Belg6w de Borman I LacrolJ: 6:3, 
6;8, 8:6, 10:8. Jugoslowianie gr&e 
4Id". we 
finale ze zwycl
zc" 8potkania be
liDakle
o 
Jut w kottcu przy!!zlego tygodnta. 0 lie 
zwyci'1 t l\ Francuzl 8potkan!e flnalowe 
8tr"fy europej8klej odb'1dde 8J
 w :la
e- 
biu. Gdyby zd apotkanie wygrall NJem- 
'u!!,o810wianie !!,rae b'1d'" w Berllnle. 
cy, 
 Hilma, _ Francia 2:
 Plerwllzy 
dEieA drugiego 8potkania p
lf
alowego w 
Berlinle przynl681 po cl
tkleJ walce dwa 
wycle8twa Niemc6w. Mrtaxa pokonal po 

il4tki
J pl
closetowlj grze Dutremeau 
8;40, 1.:6. fu.7, Aa7. 6:J. a BeDkal &dolB.l 
 


nae drugiego Francw:a Petra ':6, 6:1, 
11:9, 6:2. 
_ 'l'raJUmlala lIIIf:dzypaJishrowego me- 
CZ1I PI,.,.ackiego Polaka - Flnlandl.. 
Polski Zwilp:ek Plywacki organizuje w 
dniu 
 bm. wielkllo impr'z
, jak", b
dl\ 
Miljdzynarodowe Zawody Plywackie Pol- 
8ka _ FinlaDdia. Plywacy fi
8CY 8tanO- 
wi" dobr" kl&B
 europeJsk" - nasi zawo

 
nicy trenuj" usilnie I bardzo pop
awl.h 
8W" form
, tak te mecz przed8
Wla 8

 
Jako walka wyr6wnana. polskJe Rad
o 
organizuje tr&Il8mi8jQ z tego meczu dma 

 bm. 0 godz. 21.30. (rp) 
_ BOlka na konllresle kjlluzy. Odbrty 
w 80fii kongreB bulgarskich kolarzy za- 
ko
cxyl 8i'1 niebywalym 8kaDdalem. Przy 
wyborach na przewodniczsrego wsp6!za- 
wodniczyly 1i8ty dw6ch ugrupowr.1'I ZWII\Z- 
ku Kolarskiego. Katda grupa wybral'l 
,swego przewodnicz",cego, z kt6rych katdy 
u8ilowal zaj"e miejsce przy 8tole prezy- 
dlalnym. Pomi'1dzy delegataml: kt6 rz y: 0- 
becni byll w liczbie 500, wymkla MJka. 
kreB kt6reJ polotyla poUcJ&. II trudem 
opr6tnlaj"c 8e.1Q. 



'\" 


-.....¥- '!- 
ioo" , . - " 
. .
...- 


. " 
.,:
 
' . .

. . .
0j 
I: ".
:.. '

.:'
 .J: 
.' 


,'- 


0 



 


" 

 


., 


" 


ladwiga ledrJejotDslta na turnie
 10 
am- 
burg", gdJie, jalc toiadomo, 'JJe odmos&4 
- .""I6£.IC" n&"u,6w" ...... '-L 


I 
Na rowerze pO Jachcicach. 


, 
"
>>>
..KL'RIER BYDGOSKI", niedziela, dnia U lipca 1938 r. 


Nr. 167 
=-- -.... 
-- 
I SlemlQ Inlane MOO- 
putewu. I tnD. ' 57.11I 
Makuchy Inlane 21,25-. 
Makuchy rzepakowe a 5(}.... .!,
 
Makuchy 810necznlkowe 11'''' 15
 
'''''' 18 3 
KUBSY WALU'I' BANKU POLSKI!: 
z dnla 2.'3 IIpca 1938 r. Co 
1 dolar amerykal18ki S 28 
1 dolar kanadyj8kl S
 zl 
1 funt angieleki 26 zl 
100 frank6w azwajcanklch 121'
 II 
100 frank6w francueklch 1449 1.1 
100 belg6w belgijsklch 89'6.) zl 
100 lIrOw WI08klch 22'70 zl 
100 gulden6w holendersklch 29 1 ''''' rJ 
,,-,, zl 
- 


Sir 1-1 


Wrocilem 
Radca lnrowia Dr Dietz 


Cidaflska 90. Telefon 3189. 


nl_ 


przyJmuJe 9- 11, 4-5. 


SKLEP GAZOWNI IIIE.lSKIE.I 
. BJ'dIlOHZCZJ', IlL Gdeuka 37, tel nr. 378& 
posiada na skladzie wszelkle wypr6bowa- 
ne aparaty do utytkowania gazu, jak: 
kuchenkl, kucluUe, plekamlkJ, prodl. 
III, piece kUIe1owe, telazka do praso- 
.anJ.. palnW dla JlrzemY8ta, 
Da lezon zd zimowy: 
Jllece opalo... 
W 8k1eple gazowni motna otrzyma
 wszel- 
kle Informacje tycz",ce: 
arzltlizd, IDstalacyf I .III'IIDU. do- 
.ta"" Ian. 
j Korzyltalcle z bezplatDyob pokaz6. 
I Dl590 IlU011"Jeb. 
I 


Obecnie na uskutec:mlanie 
reparscfi 
j est i pner6bek 
1I"azelkich 
czas FUIER i Llsliw 


k&6re wykonuje 
lumlennle, po cenllch pny8t
pD.Ych 


EDWARD PESCHEL 
MIBTRZ KUSNIERSKI 
IYfIISZC1, hlrtH. U IDd) IeI£lDllI-2&. 
P. So PnJIIaje fltrt Mlmle pndDlille. 


po nisklch cenach poleca 


. do
 B. KAaMAREK 

 
BYDGOSZCZ 
ul. Podw.le 12 Tel. 23-71 


M
BLE 


D1I"8Ze kupisz DRJtllnIeJ IJIlko u 
Bernarda rtowaka 
Bydgoszcz, Dlilga 10. 
Uwaga DR adres: mica Dhlga nr_ 10. (11-417 


ALIN 
!F U T R A 


a wIaIugo I powIerzonego towaru. oraz 
przer6bkl I reperacje wykonuje 
pracownia tuter 
DONAT SZPAKOWSKI 
kuAnlen 
Byd..... 111 D1nm:cnra Dr. ... I plQbo. 
PrzyjmujQ uygnaty ,.Kndyt". 



lI(nnlK '
UKI 


Jedyne polskle poranne plsmo 


Lwowa 


woJew6dztw poludnlowo- 
wschodnlch 
Lw61r, IL Zimorolliaa 15. 


T
A TR, R

JE 
. I KINA 


lUNA BYDGOSKIE GftA.l41 
Apollo: "Straceflcy" I ..Na kraw'1dzi tycla" 
Krlltalr "C6rka Samuraja" w eobotf: I nie- 
dzielf: oltatnle dwa dnL 
lIarylle6ka: .Rok 191&". 


RUCH 
TOWARZYJTW 


Tow. KaL Cze1adzi BzemletlDlczel. 
Uroczyste przej
cie Klubu Mandolini8t6w 
"Dtwt'1k" do Tow. Kat. Czeladzi Rzie- 
mie
lniczej, w Domu Czeladzi przy 01. 
Zygmunta Augusta 18, U bm. 0 godz. 15. 
'low. pucze1arzy na BydllolZCZo Cu- 
Iller do podkarmiania trzeba zam6wte do 
2S bm. u prezesa Kr61. Jadwigi 5. 
I[. B. LBO. Dnia 26 bm. 0 godz. 11 odbQ- 
d", siQ przy ul. Chocimskiej 13. zebrania 
plenarne LOPP Leo, KS. Leo I Zw. Rez. 
Kola IX Leo. 
'low. Ob,..ateli I lliloinik6w lIledzy. 
alL Zebranie plenarne 23 bm. 0 godz. 20 
w 8ali p. Bucholza. 
KaL 'l'ow. Bob. Polsk. var. a.. "'r6lc', 
Zebranie w niedzielt:. 0 godz. 12 w8p61nte 
E eekcj", mlodych. 
B. IL B. ,.AmatozO'. W niedzlelQ, U bm. 
o godz 8 ranD zbi6rka przed lokalem kIU- , 
bowym pUkarzy i zapaAnik6w. WyJazd 
autobusem do Chojnic na mecze pUkar- 
8kle I wyatopy zapaAnicze. Go
cie mile 
wldzlanL 


. 
IVII R 


plukany, bez pia sku 
i gliny 0 grub. ziar- 
na 2-3 i 2-6 mm 
sprzed8je 


A. Mf
1f
 


OGtOJ%EMIA 


DROBNE 


POLECENIA 


.,Irana-, pranie. praBOwanie kolnierzyk6w 
tylko w pralni _Irena-, Gdaflska '2. Far- 
ns & nl656 


Fotogralie paszportowe 
1I"ykonu)e na poczekaniu . szt..1.7& tylko 
tealralil FOIOorilUtlBa, 6dilAskil21 .Iel 31.20 


ONDULACJA TRWAtA 


wodna I telazkowa ondo1aeja, farbowanIe 
I t1enienIe WI086w, laebow. wykoD8Die. 
B. Formancnnkl, 
nl079 ti. _OItowa U. 
Zaklad FryzIenki dla Pd I Pan6w. 
Zakiad Kra1riecki Wotnfak. TorutJ. Sow- 
.ka & poleca plel'WBliorz'1dne wyk. dla Pail 
I Pan6w oraz wlune materialy na 8kla- 
dzle. W. Wotnfak, TorutJ. Szewska Dr. '" 
d
 


GIEtDA 


BydllOIZCZ" dnla 22 IIpca 1938 1'. 
UBZJ;DOW A CEDULA 
GilldJ' zboto.o-towuoweJ . BJ'dIlOlZcay, 
Warunki: Handel hurtowy, parytet Byd. 
goazcs. ladunkl wagonowe, do.tawa ble- 
&4ca. sa 100 q. 
ZbcJja. 
Ceny orientacJJn.. 
Pazenlca I 7
 gL 25,75-26,25 
P8zenlca II 726 gL U,75-25,25 

yto 2t
21,75 
J'1czmiett 673-678 gl. 16,50-16,75 
J'1czmlefl 6«--6:\0 gl. 16,25-16,50 
JQczmlefl ozimy 15,f5-16,00 
przetwOI'J mlpanklei 
M",ka pszenna gat. I 0-30" 
.26--'6,25 
M",ka pszenna gat I G-50.. &2,25-43,25 
M
ka pszenna gat. IA 0-65.. 39.7!)-.&(),75 
M",ka pszenna razowa 0-95" 33,75-3',25 
M",ka tytnla gat. I 0-65 _ 33,00-38,50 
M",ka tytnla razowa 0-95. 28,50-29,50 
M
ka tytnia 70. 82,50-38,00 
Otr
by p8zenne mlalkle 11.50-12,00 
Otr'1by p8zenne Arednle 12,00-12,50 
Otr'1by p8zenne grube 13,00-13,50 
Otr'1by tytnie 12,25-12,75 
Otr'1by jQczmienne 12,75-13,25 
Kasza joczmienna krajana 25,00-25,50 
Kasza j'1czmienna P'1czak 25,00-25,50 
Kasza JQczmienna perlowa 35.50-36,50 
Strllczkowe, 01e18te, konlcz,." naslonL 
Groch polny 23,00-25.00 
Groch Wlktoria U,OO--27,OO 
Groch zlelony (Folger) U.OO-26,OO 
l.ubln t6lty 17,50-18,00 
r_ubln niebieskl 16,50-17,00 
Rzepak ozimy &1.50----'-'1,50 
Rzepik ozlmy 39,()()..-&(),OO 


Fordon n. W. 


"CEREMON TAF.. " 
ZAKl..AD POGRZEBOWY, 
daw. TEODOR KOSICKl 
BydllOIZCZ" No"" Bpek 3 
'l'e1efDII 21-15. 
Na tyczenla w 8mutku po- 
J!'I'!onych zalatwia wezel. 
kle formalnoicl pogrzebo-. 
we, jak w Ul'li4:dach, w blu- 
rach paraflalnych, nakro- 
log!. klepsydry Itd. oraz 
przewotenie zwlok do ka. 
pllc cment&rnych, jak r6w. 
nlet dekoracje pokol talo- 
bnych. WleW wyb6r trumfen z wlasnych 
warsztat6w. nl089 


I
 
.I'JI 


I" '! 
.,\
 

:"(?' 
:;'..-=: 



\'- 


ROWERY MOTOtYKLE 
maszyny do &zycla 
neJtanleJ 
JULIUSZ REECK 
tentZ BJ/d80_CZ. Dworcow. 17 


ZUlad Iotogr. Th. Joop, Gdal18ka 23 wy- 
konuJe IIdjQC1a I plerwlzorzQdne powi'1k- 
azenIL d&666 


BpecJalD, aklad artyht6w mtBklcb pe- 
leca wlzelkle artykuly m'1lkie Albin 
Zfelh1lki. Toru
 Rynek 8taromieJ8kl 21, 
(dom hotelu Trliech Koron). Kredyt na 
asygnaty & mleal'1CZDy. Wlelki wyb6r. 
N18k1e ceny. d&6:l8 


M E B L E Naltaniej ezykll farbuje Chemlczna pral- 
wyAcielane wsze1k1ego rodzaJu najwytuej nla I farblarnla SlenklewJcza 10 r6g Zdu- 
jakoAci wykonujo ny. d4653 


at. Dnaq.. 
DwonDwa 71. 'I'eL 1717. 
lIeble wylclelane, uprzQie wyJazdowe. to- 
wary kr6tJt1e IprzedaJe okazyjDle II powo- 
du przeprowadUf Waclawski. Dluga 58. 
4518& 


SZILARNIA 


I oprawa obru6w, Bydgouca:-Okole, Grun- 
waldzka Dr. 68, wykonuje ...eWe pra
 
wchodZl!r
 . zakreII uklank.l, Izybko I ta- 
nlo. Nlkodem BQbntlta, teL 1127.' 115171 
Lutn I akta polec:am po DlBklch eenach. 
I Ostrowak.l, Gruda:I
a a. 451110 


l"aenblam kanapy, lotelo, letankl, mateo 
race lip. na zam6w1enle wykonuJe novo 
lltarannle I po pl'li)'lltopnych cenach. J. 
Konopek. taplcer, Grunwaldzka 96. (d&651 
Ut,w... plaalDa I lorteplan, bardzo ko- 
I'zyItnle poleca B. Sommerfeld, Bydgoszcz, 
$nladecklch 2. nl582 
powozy gotowe I na zam6w1enla dostarcza 
fabryka powoz6w !L Lafoe, Koronowo. Re- 
peracje - OdlaklerowanlL WY8tawa prze- 
my.lowa BydlfOBzcz 1910 - lIedal Zloty. 
d266 


Przed5IQblorca II1Ido.I.., wykonuje re- 
mont dom6w, 'uady I przebud6wkl, dy- 
plomowaDY Ioiynler. Bydgoazcz, Monlulli- 
Id 1. I 
 4&257 


RADIO 


NlecIzIel.. IIDla 2& Upca 1138 E 
PBOGBAM OGtlLNOPOLSIU.' 
7,15 Aud. por. 7,2' Orkie8tra 
ta p 
cownik6w Tramw. I Autobue. Mleiski: 
8,10 Dzlen. por. 8,15 Aud. dla wsl I,u 
Regionalna tran8m. z Krzemleflca. lidS 
Przegl. kulL 11.117 Czas i hejnal. Iz,03 p 
ranek muzyczny (z Wllna). 13,11 MilO:; 
w tyclu Orzeszkowej" - BZklc literacn 
13,IS Panl przy kierownlcy - pogad 13.1 
Muzyka obiadowa (z Poznanla). 15." AUd 
dla wsL 1'.3' Oryg. Teatr Wyobr.: W 
zel". 17!11 RecitaJ fortep. Izy OBtoja. .1'
 
Tygodmk dfwJQkowy. 18,11 Podwieczorek 
pny mikrofonle. 21,01 Program. ZI,I 
Koncert 8krzypcowy d-moli Roberta Schu- 
manna. 20," PnegL polit. 21,51 Dzi 
wiecz. 21.01 "Melomani" - wesola au 
21." Transm. fragm. I-go meczu pl
 
ckiego Pol8ka - FinlandiL 13,1I "Dina' 
- wodewiL 23,11 08tatnle wiad. dzieu. 
wlecz. 
BOZGLOiNIA 'l'OBtmSKA 
8,3S .. W obozie bydg08kich podcholt 
tych - aud. II Bydgoszczy. .... Sprawy 
kupieckle - gaw'1da. 1,11 Program. 11,1 
Przegl. teatr. 17,10 Mi'1dzynarod. Zawodl 
Konne w Gdyni. 17,31 Marsze wojskowl 
(plyty). 20,01. W obozie pelnomonki
 
teglarstwa" - felieton. 21,15 Melodie. 
..Czamego Lt\du" (plyty). 10,25 Wiel'SZ! 
Alfreda Kowalkowsliego. 21,35 Wladomo- 
Aci 8portowe. 
BOZGLO!N1A POZNA8S
 
8,35 Muzyka ())Iyty). l1'«S Nledyskr
cje 
I facecJe. zo.lI Program. Z1,15 Koncen 
muzykl populamej (plyty). ZO,35 Wis1". 
moAci 8pOrtoWe. 
Ponledzlalek, dala 25 Upca 1138 r. 
PBOGBAII OGtlLNOPOLSKL 
"15 Aud. por. 1,20 Muzyka (plyty). 1.'1 
Glmnastyka. 7" Dzien. por. 7,15 Mu- 
zyka (plyty). 11,57 Czal I hejnal 12.13 
Aud. poludn. 
15,15 "MoJe wakacje" - powieAt dl. 
dzieci. IS" Skrzynka techn. 15.«5 Wiad 
goep. 11,10 Koncert lIoll8t6w. 11,£5 "Pro- 
wancJa - kraj Aplewaj",cego Awierucza' 
- felieton. 17,01 Muzyka taneczna (plyty
 
18,01 Pogad. 8POrt. 18,11 Lekkle utwoI'J 
organowe (plyty). 18,31 Aud. Legil Akade- 
mickiej. 11,01 ..2:olnierz w pIOBence
- 
pi08enkl w wyk. ch6ru mQakiego "Echo' 
w Grudzi",dzu. 11,21 Pogad. akt. 11,..1}, 
Amlech Albionu" - koncert rozrywkoW!. 
2I.«S Dzien. wlecz. 20,55 Pogad. akt. 21,1 
Aud. dla wll. 21,11 Koncert zespolu jugo- 
810wiaillkiego in8trum. ludowych. 11,51 
Wiad. 8POrt. 12,1I Koncert kameralny. 
23,11 Ostatnle wiad. dzlen. wiecz. 
BOZGLOiN1A 'I'OBU8SK
 
.... Muzyka (plyty). 8,55 Wiadomo Aci 
z Pomorza. 13,11 Dla katdego coA ladnego 
(plyty). 15,31 FantazJe Z oper (plyty). 1',1 
Zabawa popoludnlu (plyty). 17,110 Pogad. 
akt. 17,51 Wlad. 8POrt. 17,55 Program. 
18,10 Muzyka kameralnL Z1,II Spra\1l)' 
technlczne. 
BOZGLOiN1A POZNdSU 
8,00 Koncert poranny. 8,SS pogaw
 
dla kobieL 14,01 Muzyka (plyty). 11,11 
PrzegL gield_ I,,"S Program. 1U1 Wale 
w r6tnych wykonanlach (plyty). 
 
Wiad. ble!. 11,31 Muzyka (plyty). 17.- 
Muzyka (plyty). 17,25 Skrzynka Di
 
17,35 Arie operowe. 17.s1 Pogad. .)N" 
18,11 Jan Seba8t1an Bach: Partlta B-dU!. 
21,00 Aud. dla wet. 
- 
Nal.atulelaze aDdvcle e1lropI,.kle. 
NledzlelL 
Praia: 15,30 ..Kr61 wl6czeg 6w " - 
: 
retka. Flol'IIDcla: 17,15 "Madame Bu J 
fly" - opera. Budapeul: 20,10 ..Hal')'; 
no,," - opera. Florlnela. 20,95 Kiln 
.ymf. lIedlolan: 21.00 "Nabukadneza!"'" 
opera. 
Poale4z1ateL ... 
LllJe: 20.30 ..PrE.ludla I uwertul1" rse- 
koncert. Sztollbolm: 20.30 "Letnle P /011' 
boje". Droltwlcb: 20.80 ,.PerseulZ I er1 
dromeda" _ opera. Praia: 21,00 Kon
 
MozartowekL Kopenblllla. 21,20 PI 
pollkie ChoplnL 




 


Redaktor odpowledzlalny: 
Itaalll8W Kepk...... . 8J'dll-"
>>>
Nr 181 .JroRIER BYI5G08Xr', lI!e(kfel.. hi. iii Hpea 1_ 1\ 
;. - 

 

 OLNICY 
chroncie OWOC calorocznei pracy 
BEZPIECZAJCIE PLONY 
W stogach i stodolach.od ognia 
w 


Bfr 18 


n-1581 


akladzie U I'ezpieczen Wzaiemnych 
w Poznaniu 
'iajkorzystniejsze warunki, bezwzgl
dna pewnosc, solidne odszkodowanie. 
IZIAtY UBEZPIE(ZE
: od ognia, gradobida. kradzieiy z wlamaniem I'odpowiedzialnosd prawnej 
. 0 D Z 1 R t. Y: Poznan - Ostrow - Leszno - Kalisz - T orun - Bydgoszcz - Gdynia i Wlodawek. 




rDn[B 
wwBfnJ 


zalatwia 8pra1l"Y 8IIdo1l"e, - karne, 
pr0C680W8, epadkowe, hipoteczne, 
waloryzacyjne kontraktow8, spol- 
iowe. naJmu, adminiltracyjne, po- 
datiowe i t. d. sclqganle naleznosci 
udziela porady prawnej. 


St. Banaszak 
Bydgoszc:z n. 415 
Gduska 35. reI. 1
04 


Vc J. CjlinsAi 
wyjechal na 4 tygodnle 
pnez ten czall leozDlca nle ozynnL 
BydgoszcE, ullca 20 SIJ/cEnla nr 8 


amskie I m'18kle najleplej przykrol, przy- 
ierzy, wykof1czy tylko krawIec-kutnlerz- 
modelista 


TAnlst.AW HUDAK 
.Al2 mIItrz kuJnlenkJ, 
rdllOlZcz, uL Dworcowa 7t. TeL 1-. 


MERLE 
- 
Itylo1l"e I n01l"ooz.sne 
w nlljwit:kszym wyborze poleca 
DOM MEBLI 
Igna(y D. 6rajnert 
Dworcowa 21. teleton 19-21 
Fabryka telefon 39-32. 


- 


Konfekcia 
m
ska i chlopi
ca 
J. MACIEJEWSKA 
Bydg08ZCZ, ulloa Dlnga Dr. iii 


, 



 '" 
-.......--.::::. .......P"'[".-., 
.- :---_.-.q...,:, 
.....' 1 r

 
' ..-- 
\
 


NaJkorsyatnlej kupuJe Ble 
broil-amunide 
. lpecjalnym magazynle 
tJ. 
It.,HUBERTUS - 
BydgoszcZ, 01. GrOdziil L rd. lIus1olli. 
NajIepue wynlkl na polowanlu olfl:ga II, 
'lrmowyml naboJaml ,.I[nberl1ll". 
wanzt.t nparaoJ'luJ" r.chowa obllullL 


r-----------.----------------
 
I JoWanY!IWo lB
IB
DW nemiruJY[
 JJR(M" 
. nL i I 
I Warszawa. III. Mazowlecka 7 I 
I I P A B R Y K I: w SlrzemleszJ/cach, LOdEi, ':' archomllile I Lwowle I 
I TelefoDY: Nr Nr 635-86, 5M, 3', 303-20 I 
I POLECA: POLECA: I 
I I KLEJ KOSTny GLiCERynt; I 
11" peretkach (nowa najdogodnleJ- farmaceutycznlb destylo1l"an" 
I sza 11" uzyeiu I na)o8zcz
dnleJ8za t dYDamltow," I 
I dla kon8umenta posta6 kleju). OLElnlt I 
I KLEJ KOSTny STEARynE I 
I 11" tebll.czkach I 11" proszku. STERACID I 
I KL EJE SKORnE STEARynlAny I 
OLEATY I 
I 11" najwyiszych gatunkach 11" te- 
I bliczkaol1 i 11" prolzku. po najpnyl
pniejszych C8J1.ch. I 
I Pnedstewicielet1l"o na Woje1l"6dzt1l"o Pomol'llkle: I 
I ,.BADROOAU Bydgoszcz, Matelkl 2. TeL 


: I I 
I HURTOWI'tIA DROGERYJI'tO-APTECZI'tA. 

------------_._-------------
 


Instrumenty Sommerfelda 
.allep... ... kraja- przo- 
dallf Jlrodakcli ,....:1.. tow-.' 
',J B'

O

i
A
C


D 
1.1 ' JBDYN.A. W POLSOB )'IRMA EKSPORTUJ4 CA 


Wleczne pl6ra 
reparacJIL wszelkioh 8ystemow,zlote I zwykle 
8talkl- nowe cz
'ci ,0 aajaliu)'ch cenaclL. 


K. BOROWSKI 
M8BI8iBiil WieuIYC. PIer. Gdil8skil 59.1 olr. 



 
4) DOlEGLIWOsa 
r)1f:\; 0 D 6 C 
aS K1
2 
...u.c;" 
'''', &11\1 zdrublalll sk6rl:, bro- 
'''!",,--,,--,: dewkl USUWII bez b61u 
I bezpowrotnle znany od przeszlo 

wler
 wleku irodek 

 UNICU
.. 
U:.CUK - II .EK to doskonely i nle- 
zllwodny irodek przeclw pocenlu n6g, 
nak I pach.. 
Do aHyda w .pt..acJa t ....,eriada 
Sprzedllwc6w mlejscowych I przedstllwl- 
dell rejonowych poszukujemy 
Chem. labor. UNICUM 
B. Jurkiewicz, Pozna" 5. 


ZIKilD ElEKTROTECHNICZNY 
ISK A" 
II . . . p -' C " -'-' 
wI. RomaD lthohalski 1 aw.,.. lZe1l"..... 
GDARSKA 33. Tel. 15-40 
wykonuje: 
IU8talacje Da Swiatlo, Sil
 I.Radio. 
Wezelkie artykuly elektro - radlotech. 
nicme na 8kladzie. 
SaIlOl wyklllllli IwllrY5} 
I 


BOZKI.AD 'AIDY AUTOBUSOW 
WdnJ/ od 1& ..a' a 1838 r. 
na UnI.ch; 1) BJrdgoazcz - I'taklo - W,rzJ/.k - Lob:le.llca 

 rmoo
a .1 
 p I 
P 71» 1245 16" lac S55 120' ri"" ]81 0 2()40 
6«1 7
 10- ])25 171' 19:1:' $LESII't fP 8P ttZ! 14" IPJ 2()00 
(/i5 7"-'5 1()45 13«1 1740 19«1 NI\KlO 7'0 fPJ tt W ]4 30 f11 5 19C 
- SOJ 
 1]50 194' NI\KlO - 7'0 tt OS rwo 171 0 
8 55 11«1 14&0 "}J)J5 WYRZYSK - 7fB 10 15 1330 l@O - 
- 
!*IU 14'0 2()41 WYRZYSK - 655 ]Olu '" Hits - 
- P, 21 10 . LOB1ENICI\ .. - 630 
 154' - 
- 
 19' 
.... Pa 
Uwagl: P - kursujo " dnl powuednle na odclnku BydgOS7CZ - Nllklo 
Py _ kursule we wtorki I pllltki nil odc:inku I'IlIklo - Wyrzysk 
Pz: - kursuje 11' dnl powszednle na odclnku Wyrzysk - lobieniclI 
2) BJ/dgo.ECZ - hlecle - GrudzllidE 
- po I 1]00 1700 19 15 roo
za I P 1240 1820 ,2] co 
- f1JO 1]10 ]po 1945 BOROWNO P 12 15 170 ;!)30 
- 81 0 1]40 ]740 19" TRZECIEWIEC S20 1 :zoo 17 40 2J1lO 
- 845 14 15 'J!JB GRUCZI'tO 76 ttZ! 170' - 
- - - l
 LUSZKOWO - - - 2fPJ 
- 
 14«1 1&25 -go ;)WIECIE 71' tt GO 1
 1930 
7» glo 14'S 1831 $WIECIE 7 10 1()55 1635 1925 
8 '5 l00 J 115"8 1930 GRUDZII\DZ " 6 15 l()OO 1540 1830 
KONCESJONOWRNE PRZEDSI
BIORSTWO ROTOBOSQWE 
AUTOKOMUrtlKACJA Sp. z o. o. 
..11]9 BydgOAU - Sielanka 2 Tel. 21-00 
.
>>>
Str. 18 
----- 


.,KURIER BYDGOSKI". nfeddela, 
nl8. fA ltpca 1938 P. 


Gospodarstwo w pow. bydgo8kim 48 m6rg 
z kompl. tniwem i inwentl1rzem 8przedam. 
cena 16.000. Oferty pod .WlaAciciel" do 
Kuriera Bydg. d
 
_ _ _ _ Pun.. lat 26, inteligentna, 12.000 iii go- 
1I0tocJ'kI bez prawa jazdy I pedalu, mar' j ' t6wklb wyjdzie za mllot. Powatne oferty 
ki Herkulel w dobrym 8tanie na 8przedat. do Biura G. Brych, Katowice. Mlyi18ka 22 
Pomorska 37 m. 10. d'673 pod 60. nl589 


Parniqtaj, ie 0 k u II r y, to nie rower albo cenlryfuua. 
Korzystny zakup nie zalezy cd procent6w, upust6w I raba- 
t6w. lea scisle od ceny, przy uwzglt:dnienlu jakosci towaru. 
Dlatego pokryJ twoJo zapotrzebowanle u rzetelnego doiwledezonego 'achowea 


Edm. Czajkowski ego 
Bydgoszcz, Dlilga 21. 015112 
Do.t.w-c. UII e.piec..l ai i X.. CJaorycJa. 


DROBNE 


j Place budowlaDe polotone przy Brdde 
I . okazyjnie Iprzedam. Czerska 8. d5179 
Plec. 1:01,10.' wI:glowe plerwsZl\rz
dne 
korzystnie 8przedajt:. wszelkie reparacje, 
I nowe prace podlug ry8unk6w polecli \Vy- 
tw6mia Piec6w i Blacharstwo lohnz:ilka 
Focha 12, podw6rze. d4-:RO 
Fiat limuzyna 503 tanio na 8przedat. lIl. 
KoroDowska 50. d5t75 


JPRZEDAZ 


MERLE r6inego rodza- 
lu -wyk",lnlnle 
wykonllne. wlel- 
k1 wyb6r - - 
poleca po cenllch przylb:pn)'ch 
na dogocinJ/ch .....nkach 


y, 
ra 
a 

 
y, 
- 
- 
a 
I 
- 

 
e 
 

 
- 

 

 
e I 
 

 

 

 
, 
 
j 
, 
, 
n 
I 
I 
k 
g 
B 
ty 
P 
10 
N 
P 
sz 
P 
. 
I 
n 
P 
s 
t 
ri 


IZUKA PRACY 


GGlpodarstwo 318 m6rg i mlyn motorow 
wodny, pow. $wiecie n. W181" mam DA 
8przedat. Oferty pod ..soo" do Kurie 
Bydgogkiego. d5007 
Sklad kololllaIa.J' na 8przedat. Pomorak 
Dr. 57. d51 


Samoch6d 8portOWY, maly, ekonomlrzuy, 
8tan dobry, 8przedam. Gdail.3h 63 m. 6. 
d5169 


EmerJ'cl dom nowy 5 ubikacjl blisko 
Drwl:cy, las sprzedam. Iwii18ki. Golub, 
Toruflska. d5181 



raktor Fordson nowy, ekonomiczn 
orze, m16c1 - sprzedam okazyjnie 3800 
Wloclawek, 8krytka 
 dl586 

okamla rozstawienie kl6w 800 I 500, wy 
IOkoA
 kl6w no, nad wykrojem 170, kom 
plet tryb6w, przystawka, tarcz plano\Va 
Pomoraka -'2 - 1. d.w88 



apcz.. dwa taborety okazyjnie tanio n 
Iprzedat. Cieszkowlkiego 8 - 8. (d
 
Parcela budowlaDa przy rynku I tramwa 
ju. cz
Aciowo zabudowana do Iprzedania. 
Dalszych informacyj udziel" w 8kladzi 
kolonialnym Grunwaldzka 79. d
 
Beczkl d,bcnn do kiBzenia og6rk6w po 
jemnoAci 
 Iitr6w 6przeda tanio Ma) 
Zamczysko p-ta Bydgoszcz. d
 


PnJ'chodnla na godz. przedpoludniowe I 
poszukuje pracy od zar&z lob 1 slerpnlL 
l.ask. oferty pod ,,Przychodnia M do Ku- 
riera Bydg. dl675 
1D0dau panDa poszukuje po8ady, Jako 
praczka lub do 8kladu. HetJ:D&WIka 13. 
Iklad. d5tt5 
PUDa do dzlecl po8zukuje posady. Ofer- 
ty do Kuriera Bydg08kiego pod "a61". 


MATRYMONJALNE 


Fryzler lat 27, majllocy zaklad ;r .ftt;erski, 
p08zukuje towarzyszki tycia, fryzj"lrkt do 
lat 27. Oferty z fotografi" pod "Dyskrecja" 
do Kuriera Bydg. d
t'79 


2 pan6w na stanowiskach kierowniczych 
z braku znaJomolici. 8zukajllo tI!o drogllo In- 
tf:ligentnych pail do lat 25. Oferty wraz 
z fotografillo Agentura Kurier Bydg. Tczew 
pod ,,100". d'667 
Die uwaglerki milej, Inteligentnej i ma- 
j
tnej szukam ml:ta na stanowisku, kul- 
turalnego, dobrego charakteru. Oferty do 
KUMera Bydg. pod "La to". d
 
BobobJik, lat 39. polliobi g08podarn", Ofer- 
ty Kurier Bydg. pod "Robotnik". n1592 


BozwledzioDJ', 12. mala emeryturka, zapo- 
zna 8tosOWDI\. Oferty Kurier Bydg08ki 
pod ..Rozwiedziony". dl591 


c 


, 


ORZYSTAJ 


N 


jakiCh nle bylo i nie b
zie 
Aparal, fo!cgraf.czne PO cenath kankureoe,Io'th. 
WywojaDle tilm6w grati8, a OGbltk
 6;.9 tylko 10 gr. 
U wag a P. P. Malarze i Ciospodarze dom6w III 
POKOST I a zl 1.95 
Kreda iii' 0.04 I w8zelkie larby, laklery I pendzle po cenach konkurencyjnych 
+ N fl WJI DH06ERIJI UI.

=:*,:,81 
U St..., R)/nek nr 21 + 
_.._-_a. 


rusJ' Acienne utywane jak now. 8przedam 
tanio. Zjrl08zenia Gdaillka 80, w ogrodzi 
m. L d'657 


Dom I pil:trowy, z oficyn" 1 ptr.. tanio na 
8przedat. Marcin Cieilak., Bydgoszcz, ul 
Sienkiewicza 39. mi8trz Mew8kL (d4656 


Dom wir6dmieActu z 8kladem. nadajllocym 
...... na rzezn;ctwo sprzedam za U.(;()() d 
wplaty 10.000 zl. Pomorska 12 - S. (d
 


Dom Iprzedam w Grudzillodzu z powodu 
8tosunk6w rodzinnych,' 8klady, wjazd 
dute podw6rze. Oficyny, czynsz 800 mie- 
811:cznie, cena 65,000, amortyzacyjny dlug 
1',000. 51,000 got6wkl\. Oferty Agentura 
Kuriera Bydgoskiego Grudzillodz. nl793 
Parcela 970 m z malym domkiem na sprze- 
dat. Koronowska 71. d5191 


lIauJDJ' do 8zycia od '0, radio 3 lamp. na 
prllod i akum. 55, 6ypialka dl:b. 260 d. L'I 
Dluga 68.. d'672 


Kololllallta bez konkurencjl, z mleszka- 
iem na 8przeda!. Oferty Kurier Bydgo- 
kl pod "Dobra M . d5106 
I 


j. '-;.. 
.KUPNO', 
 


SZJ'ba 1fJ'SIawowa z azaluzjllo na 8przedat.. 
Dworcowa 37. d5193 
IDOcJUU111a podw6jne czY8zczenie, nowy 
motor ropowy 15 km 8prieda Prill, Koro- 
nowo. n
 


Wdowlec bezdzietny, po 8zaAcdzlesi\tce, 
inteligentny, dobrym charakterem. polllu- 
bi wdowe, plmnlj do lat 10, mam deputat 
ffi zI miesil:cznie. Oferty Kurier Bydgoski 
po
 .. Wdowiec 5186 M . d5186 


.. ..
 
NAUKA _ 
'I WYCHOWANIE 


.
 



o
 czynszowy e
1. ':owy w d
brym po-I S'I'ENOGBAFD I 
oteniu kupit:. wplace do 30 tys. z. got6w- , 
l\- Oferty pod ..T. M. 4:)" do Kuriera Byd- 
l.::"":' 
-- 
olkiego. d'67' .
. , _, - . 
-
. d b . k . 0 . 
. .; 
ower m.,..-. w 0 rym 8tame Upll
. fer- 
 I' .-::- 
do Kuriera Bydgo8kiego pod ..a55.... . t, 4 -:._-:._ 
. . ..... ..... 
.
_.
. 


Samoch6d osobo1fJ' 6 cylindrowy, marki 
Esex w bardzo dobrym ltanie 8przedam. 
Grudzi
ka 17. teL 2990. dl669 
BeatallftcJa dobrze zaprowadzona, byt 
zapewniony natychmlast tanio z powodu 
c:horoby. Zglo8zenia: JaD Klaman, Tczew, 
Gdaillka 61. dl665 


MIEIZKANIA 
'.1 POKOJE 


SkIad koloDlalaJ' z mleszkanlem, zapro- 
wadzony, dobrej dzielnicy, 8przedam za- 
raz z powodu choroby, dziertawa tania. 
Adrea wskate Kurier Bydl. dl662 
Dom czynszowy, komfortowy, ogrM. do- 
ch6d roczny 7800, bez dtugu, 8przeda, 11&- 
mieni na miasto $I
ka, Kongres6wki. Ma- 
topolskL $llISka 3, g08p. dl660 
Dam mleszkalny przy ullcy Lenartowlcza 
Da 8pn:edat. Zgloszenia Lenartowicza 8. 
d1671 


ok6J umebL z osobnym wejAciem, Awlat- 
elektryczne, do wynajl:cla od 1. 8. 38. 
akiellka 1 m. 2. dl687 


01:61 dobrze umeblowany. lazlenka, lep- 
emu panu. Wiletlska 3 - .&. d-ll:s2 
ok61z kuchni" lob pr6tny z gotowanioJm 
poIzukuje emerytka 8taraza. Oferty I'od 
Dwie olobyM do Kuriera Bydg. d1681 
. pokolcnN mleszkanie, pelny I:omfort, 
owy dom, od Z&rU lob p6tniej. Garba- 
ry a. 115178 


naIF IkIep potrzebny. ewentualnle z mle- 
zkaniem do prowadzenla tnteresu spo- 
ywczego. Zglolzenla pod "W. K." do Ku- 
era BydgOlklego. d5189 


CENTBALA MEBLI 
.'ak.: lucje Malecki! 
.lIea D'.la .... 42. 


BlllftUstka puz"c:a biegle na m&lzynle, 
ZDA bl'!owoU. zestawia bllanse, przyj- 
mle poqdQ. Oferty pod .Blurallltka M do 
K
rlera BydgOikiego. d4677 


"J' ,- 


PISANIA IIA8ZYNi\ 
KSIf;GOWOACI 
w jezyku polskim 
i niemieckim. 
KIUIJ' faandlo_ 
VOBBEAU 
BJ'dgoszcz, 
ul M. Focha 10. 


Zaklad 00. Misji Afryka68kich Ninino. po- 
czta Ryczyw61, pow. Oborniki pnYlmule 
ucml na mlsJODIUZJ'. nl551 


.ROZMAITE 


Zawtadamlam SZaD. PubllcznoA
, te mam 
na Ikladzie wielki wyb6r pamillotek z To- 
runia, odlewy piemik6w, albumy pocd6w- 
kl I obrazy. F-ma M. WOIikowskia, To- 
nm. ul. Chelmiil8ka 9. d'6& 
Szukam dzfertaw, dobrze pro.penJltc.. 
obert, na wsi, kt6r" obejme zaraz. Pro. 
SZl: 0 8zybkle oferty pod ..Oberta M, M." 
do Kurlera Bydg. d4683 
Dwi. panIlIIIJd z braku znaJomoicl poszu- 
kujllo tow8rzY8tWa. Oferty pod ..l'ozea- 
niankl" do Kurlera Bydg. d,)t7'
 
W deOJ'dulltoJ'ch aprawach nalety zawsze 
o8iegn
 orzeczenie znanego Grafologa. 
Bydgo8ZCZ, Kr6L Jadwlgi 1
6. d5187 
SkId do wynajecla, dobre polotenle. VI. 
Leszczymklego 
 d5180 
Wr6tbUa dobrze przepowladL Zduny 
nr. 1815. d5188 


Zaklac1 ortopec17CZD7 
BYDfiOSZ&Z. Sniildeckltb 29, m. I 
M. Kicinski i 5Jn 


wykonuJe n.794 
Protezy ritk I n6g 
PnYr%4dY uI.IWIaIt:e tU. I prostult:e kFly.. SlIt 
lienal)' erllp,
yWl. Ptsy brzasZlI1 ""lIIIll J. 


-- 
Zgublono okulary w sk6rzanej PO
 
Uczciwego znalazce prosze 0 dddl\l}:": 
Dworcowa 75 m. .&. d
 
PIIIII lat 25, przystojna, mila. za PD%
 
na w celu towarzY8kim. Oferty POd :; 
nolaM do Kuriera Bydg. dsl 


WOLNE !MII
JI(A ' 


.... 


Oloba p08ladaj/4ca ja
o u
zia
 2-3 tys; 
cy, otrzyma posadl: blUrahstkl. inkasen 
wzgl. praktykanta w elektrownL Ofer' 
tyciorya upra8za firma "Elektron" BI'1i 
nica (Pom.). Mostowa 10. d'l 
PosadQ w manej firmie futszarskleJ ;, 
ma panl posiadajlloca 3--5 tys. zt Ole! 
pod "WY8okl procent" do Kuriera BYdj 
8kiego. dt5 
Un,dnlk gosp. wzgL 8tarsZY praktyil 
rolny, z 8zkolllo rolniczl\. znajomoAcil\ ks 
gowollci g08p. na maj. 900 mrg za 8kml 
nym wynagrodzenlem potrzebny od ESt 
Zgloszenia z podaniem tyciorysu I odpi 
mi Awiadectw. Maj
tnoA
 Gortatowo, 
Szczuka. pow. Brodnica. Pomorze. n.. . 


Fryzler na 8tall\, dobrllo posade pottzeh 
od zaraz. Zgloszenia E. Miptz. Salon Fr 
zjeraki, Wysoka, pow. Wyrzysk. (dt 
AgeDtOw (ki) zdolnych, wymownych 
najlepszych warunkach poszukuje Pol. 
Zaklad portretowy "patrla" Kielce. S 
poczt. 291. dt: 
Jlagnetyzerzy, uczenlca a8tro - grafo[OI 
medium potrzebnl. Oferty: Administr 
,.$wiaUo prawdy", Na Wzg6rzu 10. (d5i 
Czeladlllk krawtecki mote 81e zgl08it. 
Dlugosza 1 - 1. d ' 
Pulenlr., do kolonlaUd gwarancjll 50 
przyjm'1- R6tana 18. d51 
Ucze6 Izewski potrzebny od zaraz. Zg 
8if ail: Piotra SkarJ!i ,., II wejllcie z 3 
Ia 
d1670 


Stolana 8amodzielnego z kartllo rzem' : 
niczllo poszukuje od zaraz. Starogard. 
:5obie8kiego 1. d 
8zewca na reparacje poszukuje Iklad ob 
wia. prace poza domem. Oferly pod "F 
paracja" do Kuriera Bydg. diU 
Dzlewczynlr.a, calodzienna posluga. ! 
.trzebna. Cle8zkow6kiego 8---4. dC' . 


Kal
Y ra
io-o

iomj
 
be
lie aparatem na
awmm 
przez najnoW'sz, patentowaDY mikro- 
ton zI14,&0. Do nabycia tylko W firm. 
R. Ba REIMANN 
Bydgo.zcz, Dworcowa 25. 
:::: 


IIlNU'I'A AMIECBU. 



,;.;t.._ 


PecJaowt... 
- Ze mnle doplero pechowlec. Nil d 
te 8talek 8ie rozbil, ale jeMcze eyrk III 
sial slQ na nim znaleu..
>>>