Kalendarz Ilustrowany "Kurjera Litewskiego" 1909

-. . ł .. 
. : 


, 
, 


I. I. 
_, ;ł 
'. . 
 




 


Biblioteka 
G 

 % 
Główna , Arr O tj 
UMK Toruń '1"'3 


Wydawnictw" rok I. 


KllltENDllRZ IltUSTROWllNY 



,KURJERll 
LITEWSKIEGO" 


NA ROK 


1909. 


WI LN Q. 
Nakładem "Kur jer a Litewskiego". 
Do nabYcia we wszystkich księgarniach. W Pelersburgu w "Ęsięgarni Polsk.łej't
>>>
.w · 


Parowa Fabryka I 
MYDłA TOALETOWEGO, PERFUM i KOSMETYKÓW 
. 
o. 
. p. f. "IRIS" H. Lachs i S-ka - 
Gl Gl 
o. 
I: . 
:. .ae 
"a 
 
I: " 
D w WARSZAWIE ID 
-ł . 
. poleca wyroby svv-e pr:zedniejszego gatunku. :. 
- a nadewe:zystko :znane epecj alnoBci: ... 
. D 
.... 
D D FUDER IRIS D N 
" 
o - 
CI 
I: subtelny, hygieniczny, bczwzgl()dnie nieszkodliwy. "a 
D Gl 
.c: E 
E o. 
D D MYDŁO LANOLINOWE 1=:1 
- :. 
a. . 
- (przctlu
zczone lanolin[\) udelikatniaj:\co skórę. D 
"a " 
o. D 
- I: 
.... I
 n i W O D Ę BZOWĄ D 
O .c: 
.... 
N E 
- O na(ler n1iłYln, orzeźwiajc\cym zapachu. o 
CI - 
'a a- 
GI :. 
E f1i 11 n I{ Ił f Ił B n v c z n 11. ICI 
= 
Reprezentant w Wilnie: 
I 
I ' 


M e d a I z ł o t y w P a ryj: u.
>>>
: f; 


, 


l 


,j 



 


F

nt
 WJf
Mw C

IDi
znJ

 


W WARSZAWIE. 


POLECA: 


SZUWAKS znany ze Rwej dobroci. 
BON- TON " wyborną pastę do obuwia i rozmaitych skórzanych 
" wyrobów. 
GLAZURĘ i LAKIERY 

roobb6U;ia i wszelkich skórzanych 
ATRAMENT i TUSZ czarny i rótno-kolorowy. 
"AUROR" pomadk
 do czyszczenia wszelkich metali. 
"STRAŻAK" pomadkę do czyszczenia wszelkich metali. 
"FENOMEN" płyn do czyszczenia wszelkich metali. 
PROSZEK do czyszczenia noży i różnych metali. 
OLIWĘ do maszyn do szycia. 
GUMĘ w płynie i t. d. 


Adresy: 


22g 


KANTOR: Marszałkowska N
 8 
, 
Skład Główny: Nowy-Swiat N
 41 


Telefon 15-91. 
" 22-11.
>>>
, 
, . 


.. 

 


, 
 


SE:ŁAD"Y F .A.:B:R -YaZ
E 
Przyborów Podróżnych 
IE 


. 


WARSZAWA 
C
mielna Nr. 3, przy Nowym $wiede, 
filja: MarszałkowsKa Nr. 91. r6g 
6rawiej 


POLECA: 
KUFRY, WALIZY, TORBY, NESSESERY, RULONY, PUDLA 
do kapeluszy, TROKI do rzeczy. 
Paski i Torebki damskie w wielkim wyborze. 
rrEKI SKÓRZ ANE I PLÓCIENNE. 
PORTl\10NETKI, 
PUGILARESY, 
, 
PAPIEROSNICE. 


L: 


,.--,)"'j 


,,' I'" \',' , I, 


L' 
- r '_ 
..L 

 --
 -= 


PRZYJMUJE ZAMÓWIENIA I REPARACJE. 


- 
 
J CENY FABRYCZN:E-
>>>
, 
 
' . 

 . ¥J 
TOWARZYSTWO UBEZPIECZEN 
. 
 
II 
ł , 
PETERSBURGU, założone w 1881 r. 
Kapitał w gotówce 67,000,000 rub. 


TOWARZYSTWO ZAWIERA UBEZPIECZENIA: 
Na życiel 
"'I 
apitałów i doclwdów dla za1fezpieczenia przys.7łości rodzi
y i 13tarości. 
tZabezpiec ne Kllpt-tały Po l !ft.ycznia 1908 1". 18-2,140,000 rub.). . 
.& . 
, . 
Od nieszczę
liwych łl'ypadkówI . 
zbiorowe ubepieczenia' robotników i wnik6w ' 
 tryk i zakładów prze- 
mY8łowych, ubezpipOI:pnia pojedYllcz sób, nh1'- 
ieczen.ia pasa
erów. 


Od ognia: 
1bnJ\tków ;uchom
'ch i nieruchomJtCh. 


Tra
sportówl 
1'1 . .
h, r 'znych Jądowych i statków 
Szyb i lu . ter: 
od stłuczenia I UZ. lcia
 


Od kradzieży z włamaniem I: 
ruchomośći \\1 
zf'Jlrie
o' rodzaJu. 


, , 


WYNAGRODZE 


- 
w
'płac(\ne przez To\\-ar1.:Ystwo (){1 (' l '-T njfł. 
196,330,000 rub. 


, , 
Deklara . o ubezpieczeniu przyjmuje i wszelkich Informacji udziela Zarl'
d w Pe- 
tersburgu .("'ors
aja 1ft 
!) J agenci -ł:'0warzy

wa we wszystkich. miastach Pa6stwa.. 
Ubezpieczenie pasazerow od lueszczf:!-Jhwych 
 dków podcz ,podr.' ,;. 
 
przJ"j mowane jest tak
e na gło'ł'nych ata "iach rosyjsTdch' dróg żelaznych. . '., 


 ." ' , 21M d 
-
 . 
 


.-.:. 
. ..
\ 


"""'""'" 


ł 


ł 


I 
-- 


... 


--
>>>
=
Ef

L


J.


l Ą I 
masz
ny piszące &: II!!" ,,-

 
I . . 
spl'cj. pol
kie i ros)jRkie.- 
)[;,si) n) tiu sz)"rin i 
1"lIit'zu"izn jl'z!'. 



 
. 


III 


... 


" 



 


--. ( 
Je;; 


. 


4i lU \IłWU' \ i lłł)'(.y 
i illJJf" i JJ"ih'uIłII'JJ1 ;t . :il, 
lIIuzyczne. ))rz) bory 
!'lektr3 czne. 
Pol('ca w wielkim wvborze J t tfleXJ 
pr7('rl..ta\\lidel...t"o i skład 
dla kł'u,in P"ln -71\(:11011111('go .. . 


, 
"1)11" . 
Ił.., _ 
.. -, 


. 
.
..., 


'" 


- ....... 


410 WtLNO, ul. Wielk. Nil 25. 



 
MAGAZYN i PRACOWNIA 
I RÓŻNYCH ZEGARÓW ZŁOTYCH l S
EBRNYCH, 
oraz przedmiotów brylantowych 
Z_ :BLOCHA 
w WILłHE.. róg ul. Wleł
lt!j I Andrzejewskiej .M 68. 
Rprzl..la
 i napT wa \\ Jzf'łki. It ąt'
\V, por
I'zen"'m 3-ll'tnU)m. 
Pfł'yjmuj.. .,mt nlłiftTWwY I przf'itibki 1.r7f'1ImtotJ,!w zlMych 
i Rrf'bm} I. IH'Z) J r,',w11lO la pJ'zl',łlnlutf metalowI' _lo 
L ZIOCI,Uia. 1\" łI. {j,lIlllllkl 'ł'ellra i IlI'ObO- 
ul1ł-h kam "ni. 4,11 
'-1''''' 


. -,," 'tli' 
 
::10 'l. " 
-
3
1 
"S r:łłł 4 
. 1łr.;..l
 . 
....0- 


l 
I 
II 
L 
I 
J 


Znany magazyn 
przedmiotów dla pp. oficerów i clwilnych 
CH. BURWUNA 
. 


w Wilnie, ul Wielk
 44 .::"'" 
C P o I e c a: rozmaite towary i przybory. jako-to; epolety, 
szlify. pętlice, guziki, szable, szpady. temblaki, ręRawlcz- . 

 ki, czapki z daszkami i bez daszków, oraz, w.s
elkiego 
. i ,
::.-' todzaju czapki dla pp. wojskowych i urzędników różnych 
zarządowo .. 41
 
. 


.. 


" ""'» 


i" 
r,"' 
,.}' \ 


. 


q , 


( 


.1 


. 



 
I' I 
I I 
, I 
,
 
r 

 
I:t 
.1 
r' 
.1 ! 


!, 
h 


'. 


r
>>>
" 


I f 


.{ 


I I 
l 

I 


. 


. 
l I, I 
, I 
I 
. 
I ' 
q 
, I 


t 
. 
r 

 
I:t 
.1 
I' 
I . 
I 
ł 
I 
I 


l. .
, 
i. 


.. 


i 
.t 


., 


Założony przez liczne 
ono mySliwych 
SKŁAD BRONI 
Warszawskiej Spółki Myśliwskiej 
== Warszawa - Królewska N9 17. == 1
7 
Prosi żądać bezpłatnego wysłania nowego cennika iłustrowan
 


6 


v= 


Egzystuj e- od 1845 r 


FABRYKA i MAGAZYN 
Wyrobów Srebrnych 
i Artykułów Kościelnych 


J. POGORZELSKIEGO 


w WARSZAWIE, Bielańska tV. 


-_o
........_ 


Wyprawy stołowe w wielkim wyborze 
zawsze znajdują się na składzie. 


SKLAD BRON,I 
L. NIŻALOWSKI 
W Warszawie, ulica I{rólewska N
 31. 
POLECA: 
B R O li wszystkich pierwszorzędnych fabryk. 
Warsztat pod osobistym zarz
dem. Cenniki gratis i franco. 


.-- 


.1 


lp.;6 


ł
>>>
......Lia.a........Lia.a........LU... 



1t 


Wydawnictwa 


Księgarni 
W 


J AHA FISZERA 


TAJEMNICZE PRZYGODY 
Szerloka Holmesa 


SŁYNNEGO AJENTA ŚLEDCZEGO. 


I Morderca kobiet. 
2 W,"ch śleduy starszego kelne, a. 
S Suknia koronkowa królowej. 
.. Zbrodnia w joskllli grr. 
5 Genjusz i obłąkanie. 
6 Schwytanie Kuby Rozprnwacza. 
:i :SarzeczoDa prokUratora. 
! ('órka lich" iarza. 
.'" II Kradzie
 olbrzymiego br
'lantu. 
. ' 10 Tajemnica młod
j wdowy. 
." 11 Smi
rć i zmartw)'chwstllnie. 
.', 12 Dnch w zamku. 
. , 1:1 O kroplę atram"ntu. 
.''! 14 Zniknięcie n8rz
czonego. 

, 15 Pulapka na myszy. 
, , 16 Wyspa obłąkanych. 

, 17 Taj,-mnica poszukiwllcza złota. 

 18 Królowa I",wielrza. 
. ,. 111 Rałszen, pieniędzy. 
:; 20 Handlarz 

'wym towarem. 
,1\-' 21 Machina pIekielna. 
.,\, 22 Piękna pieh;gmarka. 

'. 23 Zbrodniarz Ilr
 st,okrata. 
:-, 2J Krwawe klejnot), 
.; 2:. Zdradhw
' alJarat fot.ografiezny 

, 26 Grób w latarni morskIej. 
,1\-! 27 Podpalacze z N..wegu Yorku. 
. 
 2R Tł1jl"mł1iea wl('1.
'. 
. ; 29 Skradzione hrabiątko. 

'! 30 Trucicielka w zamku Rock. 
.'1 31 
.JlJtajemua iona. 
. ! 82 Z
 wy pomnl¥. 
,'", 83 Rze
nia ludzka, 
. ; 34 Fatalna miłosć. 
. , 8:. Pułapka w l\lline. 
:
 36 Prz"z zbrodnie do wiedzy. 
.'\.; 87 Zjawisku zagrobowe. 
. , 8" r wrót smiercl. 
:--13!ł ..Pod cze1"won
'1D smokiem'", 
,'.. 411 nanda zbrodnic.a. 
, : łl Toj"lT.nlee kawiorni 
:--
 .J.:! Zawoalowana da mn. 
,lI-; 43 :'\i"bezpieczn)' wynalazek. 
. ! H Hekord do w.ę.l"nia. 
:! 4; Rabuś grobów. 
..." J6 Kobi"ta szatan. 

 "'7 1'l'Z"klenstwo rodu \
 alllole. 
'! iM' Hramot w cyrku Angelo. 
:,\, l!' I'rzerm!ajqe,' widmo. 
...' 50 Br
'lanty koronne. 
.\
 al Człowiek pija"ka. 
.\! ;:'2 }Jięd.y nie hem " zi"mią. 
,\! :;3 W odm,"cie rowolucj.. 
,\1 54 Lłłdmie tatuowani. 
.\; :)=ł c )fiur)F chciwości. 
M ;:'6 Zemeta Kamory. 
.\; ;:'7 Lord I jego golarz. 
;'\! :.1 Testament wię
nia. 
:" 59 Pr."hi"gll ].ałwochwl\ł..)', 
;M 60 
tra
zny podaru.nek ślnhny. 
...", 61 Loża anarchistów. 
.\:. ';2 Modelka fałszerza. 
;\! 63 Król rllł
zerzy. 
,\; 6J Srebrny wytr
'ch. 
.\' 6& Pr.ybit
 -do krzy2a. 
..\! r.łi Dwanaści" 8erc. 
.\; 67 Z..msta kobiety. 
:\! 6" Klub Ilirodniarz)'. 
.\! 6\1 W parY'.kiem Iliekle. 
;'\! 70 Potruj n.. morderstwo. 
:\; ;1 Zaginiony kapitlln. 
.1\, 72 Zbrodnia w tunelu. 


Każdy zeszyt stanowi całość. 
Cena zeszytu 15 kop. 


Składu Nut 
War s z a w i e, 
Nowy"Świat tfQ 9. 


Obraz dla rodzin i szkół polskich 
, 
KROLOWIE POLSty. 


Wizerunki wszystkich kfÓlów rysunku JANA MATEJKI, koloro- 
wane przez M. Gerson-Dąbrowską. 
R O Z 1\1 I A R O B R A Z U 7 -1 X 100 cm. 
Portrety są ulożone na Ue emblematów naroduwych i herbów 
Polski, Litwy i Rusi; wykonanie litograficzne w Iii kolorach, ka- 
żdy portret na złotym Ue. 
Cena rb. 3, z ptzesyłką rb 3.50. Egzemplarze na płót- 
nie z wałkami. wp.rniksowane rlt. 5, 7. przesy1ką rb. 6. 


Najlepsza 
najwięcej rozpowszech- 
niona książka kucharsIm 


Jedynff praktyczne przepisy 


KONFITUR, KONSERW, SOKÓW, 
MARYNA'\', WĘDLIN, Wl)DEK, 
LIKIERÓW, WIN OWOCOWYCH, 
CI AS'l' i t. p. 


ł 


365 O b i a d Ó w 
Luc. CWIERGZAKIEWIGZ L. ĆWIERCZAKIEWICZ 


Wydanie 21
sze. 
Cena w oprawie r _ b. 1,20. ł 
NIEZBĘDNE DLA GOSPODYŃ! 
- 
L"latwiona metoua pl't:dkiegc, llIlU- ] 
czenia się P,) włosku 7. dokładną 
wymową każdego wyraw. :ł;awiera 
wszystkie wyrazy. ł!IJtrzebne w 'ł,y- 
ciu praktycznpm. Cena 50 kop. 
A. J. Wimnakowsncgo. TA
C:OŚ;:


S;
E. ł 


przez 


Wydanie 20-te. 
Cena w oprawie rb. 1,80. 
SPHZEIJANO DOTYCHCZAS 
102,000 E(iZEMPLARZY!!! 


P

AK VVE VVL


E
H 


Dobry 


Lon. 


...............
 ............... 


S7.kola pożycia z ludź- 
mi wszelkich stanów 
w stosunkach pouf- 
nyeb i ceremon'al- 
nych. 
Fmiejętno::«: "ystyn- 
gowanego 7.achow8nia 
I się w salonio, teatrze. 
na ulicy i t. p. 
Podręcznik praktycl.- 
lny dla pań i panów 
opracował 


M. ROŚCl8ZEWSKI. 


Cena 60 kop. 





r
tarl rol

i 


Wzory i zdania lo 
pisania listów pry- 
watnyt'h i handlowYl'h 
oraz kwitów, rewer- 
sów, świadectw, ple- 
nipotencyi.7.aproszeń. 
weksli i t. d. 
Wydanie drugie, po- 
większone i popra- 
wione, 


Praktyczny przewod- 
ni k dla tancerzy i 
wodzirejów, uwzględ- 
niaJący tańce daw-' 
niejsze oraz najnow- 
SZE. 
135, 
Z L1CZNEMI I 
,ILUSTRACJAMI. 


\ 


Cena 60 kop. 
W oprawie kop. 75. 


Cena 90 kop. 


"'''''.,.... 
'''''"'' ..''''ft'
''''.,....
>>>
MARYWIL '-
. 
 [fi ..- 


" 
 i ,.Ir 
.... 
. 
Marka fabryczna. "Ją..",,,",,",' ,..,. 


ł 


I 


Medale: :złoty i srebrny. 
Poniewież 1908- -medal :złoty. 


TOWARZYSTWO AKCYJNE 
· · · · Warszawskich Posadzek Terakotowych 
la
r. ".aRYWIL" 


w Radomiu. 


Biuro wlasne: Wilno, AntokaIska 6 (telef. 347). 


POLECA.: 
Posadzki terakotowe - gładkie i deseniowe; (duży wybór deseni). 
Cegłę i glinę ogniotrwałą - do 1l'ysok£ch temperatur (szamotową). 
Naczynia terakotowe do celów chemioznych-kwaso-trwałe (wszelkich 
; --' 
fasonów i objętości). 


Wykonywa: ROBOTY POSADZKOWE. 
Uwadze Sz Ducbowieństwa' Biuro .T-wa w Wilnie wykonało na Litwie w. ciągu 
= = -='. _ _' ostatnIch 31/
 lat roboty posadzkowe w 22 koścIOłach. 


Oferty na 2ądanie. CennikI, albumy, Dróby gratis i franco; Plany, Drojekty-gratis. 


Reprezentant glo ' wny dl
_ g
b: Wileńskiej. .K.0
ień.skiej.. 
rodzienskiej, Suwalskiej, 
MmskleJ. MohylowskleJ 1 Witebskiej 


G. Piotrowski. 


tłB. Biuro fabryki "MARYV{lL" dostarcza równicz licówkę glazurowaną 
(Majolikę ścienną) krajową i zagraniczną (angielską: czeską i włoską) 
"'
 
.. '"" gładką i deseniową (największy wybór). 


-" 


348 


/.
>>>
.1 


WARSZAWA, 


1. 


Telefonu 
Nr 38-39. 
\ 


Wyrabia siatki wsze1kiego rodzaju do czyszczenia zboża, sita do ko- 
niczyny białej i czerwonej. jak również siatki do krochmalni, cukrowni, 
gorzelni, młynthv i t. p. Ogrodzenia parków, wiHi, ogrodów i zwie- 
rzyńców, siatką i drutem kolczastym. 


rl



;

;;;';


;


.'£L
l 
i przedmiotów gospodarstwa domowego 
WŁADYSŁAW SIULDBERG i S-ka 


," w Warszawie, Leszno 14. 
. Poleca w na.iwi
liS7,ynl \vyborzp: Lampy wiszace, 
stojqce i ścienne, przedmioty-gospodarstwa do- 
I mowego, wyroby majolikowe i porcelanowe, figury, 
r lustra, kandelabry i wszelkie al'tykuly, sluż:tcr do 
ozdoby nlirszkall. 
ł Ceny niskie, stałe. · "" 
" """,.....
"',......,,""1'1."''",?t'''''''-n'''''',...... ..,,
''''"''
 


, 


--/ 


, 


,) 


" 
( 


r-
>>>
S\
u

uuuuuuuuuuuuuu
:)Uuuuuuu
 
REPREZENTACJA FIRMY 


(" , .. -." 


VILLEROY i BOCH 


l

""
. . '
J. .
; r 



:;;{\;
":" ...
.' ,:
- 


Dostawcy Dworu Jego Cesarskiej 
ości. 
M a rsz a ł ko wska N 
 9 8 , róg Alei Jerozolimskiej. 
dawno Grzybowska N! 30. 
T elefon li Ng 93. 


Warszawa, 


Oi 


POLECA: 
Serwisy stołowe porcelanowe i kamienne. 
Serwisy do kawy. do herbaty i do owoców. 
Garnitury na umywalnie. 
Szkło stołowe. 


Figury i Wazony. 
Patery 'cienne. 
Naczynia kuchenne. 
Rój:ne drobiazgi. 



 
ł::El'WT F ADR Tł::ZNE. 


256a 


( 


m 'Y'..F..F..F..F..F..F..F...m'Y'..F..F....m'Y'..F..F..F..F..F..F..F...m'Y'..F..F..F...m 
 


FABRYKA WYROBÓW METALOWYCH 
i j\paratów 1\ ośdelnych 
p_ :aITSCHA
 


Warszawa, ulica Długa NQ 51. 


POLECA.: 
FIGURY Ś'VI
TYCH metalowe i z mas
.. KIELJCHY, PUSZKI, 

ION'STRANCJE srebrne i bronzowp.. DZWONKI hal'lllonijne i pro- 
cesyjne. KRZYŻE, LATARXIE procesyjne, 
rEDALII\I złot.e, srebrne' 
i al
minjowe. OBRAZY gotmH i'naobstaIUlwk. J{()ŻA
CE, KORO
I\I 
od najt.atisz
Tch do ]llksusow
.ch. 
Żelaza do wycinania i wypiekania opłatków. 


. . . .. D Z W O N Y. ..... 
J.ł 


, 


r 


j
>>>
'
.' 
 . 
 . 
 I 
. n
 li 

, f "Brelok Roentgen" z jego przejrzystą, mikroskopijną fotografją, ,. 
ł' I
 która jest zmniejszoną o 10,000 razy, jest jedynym interesującym brelo- 

iem na wieczną pamiątkę. Interesującem jest to, że zaglądający 
w brelok "Roentgen" ujrzy przed sobą podobiznę swoją lub ukochanej 
osoby zwiększoną do naturalnej wielkości. 
Fotograf ja "Roentgen" posiada tę własność, że nigdy nie podlega 
atmosferycznym' wpływom zepsucia, jak to ma miejsce z innemi 
fotografiami. 
Ze wszystkich pamiątkowych przedmiotów, które zwykle ofiarujemy l 
 
oli! krewnym i przyjaciołom na pamiątkę, brelok "Roentgen" zajmuje _ lit 
pierwszorzędne miejsce, jako najlepszy. i najodpowiedniejszy podarek. 
I .I "Brelok Roentgen" wykohywamy z każdej fotografji pojedyńczej, 
lub grupy, nawet z amatorskiej. 
W szelki e napisy pamiątkowe wychodzą wyraźnie w breloku 'I 
"Roentgen". 
\, 
Cena breloków "Roentgen" z mikroskopijną fotograf ją: 
Oryginalny pudzik stalowy oksydo\,,'any rub. 2.- 
Serduszko srebrne złocone . " 3.50 
Medaljon mQdny . . . . " 5.50 
Ze złota 56 pr. serduszka . " 10.- - i 12 
" "medaljon . " 18.- i 20 
Same szkiełko "Roentgen" z mikroskopijną fotogratją rub. 1 kop. 50, 
!r" ktorą łatwo można umieścić w każdem breloku. 
:dJ II 

 " 
Jubiler MAKSYMILJAN STEIN " 
 
Warsza\\ta, I{rakowskie Przedmieście ll2 1. Telefon tfg 129-20. 
 .
 , 
. (Obok kościoła Ś-go Krzyża). 
Poszuklw&nl są agonci. ! I 

- t 
 


i
 
ł \ 


.... 


'11. 


J 


INTERESUJĄCA N
W

Ć! 
"Er
l
ł R

nt!
n" 


b, 


'( 


Jedyny Przedstawiciel na Królestwo i Cesarstwo 


Ilustrowane cenniki wysyłamy bezpłatnie. 


?" 'L' 


---- 
--- 


- 


-' , - 
f
 
b I 

/!/, 


. 


. uJW 

.....' . 
180 r..l 


-, 
. 


.. 


;. 
I 


-
>>>
-I. 


"I 


;. 
ł 


Pierwsza w kraju 
 
(K3 


 Pracownia i kursy 
ARTY
TY
lN
J INKRU
TA
JI I MOlAJKI 



ałożol1a w 1906 r. 
Warszawa, Wspólna 41 a m. 3, tel. Ng 7281. 


prl V J ' m UJ ' D obstalunki z z
kresu meblarstwa, dekoracji ściennrj i ga- 
J lJ lanterji podług projektów własnych i dostarczonych. 
Wysyła próby inkrustacji do dekoracji mebli. ł 
M n laJ 'l/p wykonywa z fornierów kolorowych i naturalnych, meta- ł 
U 
V (ami, perlową masą, kością sloniową, szyldkretem. '1 
n la nn st n larl V 
yko
yw
 inkrust.acj
 z powierz
nych m
t{'rjał

. 
 
U pp, U J Jak rowmeż przyjmuje reparację starej mozaJkl.' 


M a S l/ ła 
 ll ' D zapas fornie
ów koloro.w y ch. i natur
lnych oraz go- 
11 
 li lJ towe przednuoty ozdobIOne mkrustacJą. 


Kurs nau l/ l ' liczy się od daty zap
su, uczennice dostają materjały 

 do początkowych robot. 




M

 


J
>>>
____-,r- ____-,r-......,..-,r-......,..-,r-......,..-,r-...,.,..-,r-......,..-,r-......,..-,r-......,..
 

-,r-
--.r-;;;, 
...,.,..
 

i BRACIA ŁOPIEŃSCY 'P
ł¥. i:: l I
 

' L.n. 
.. I !
 
lt F ABR YKA WYROBÓW S
E B:::A L-;: j( 
 

 Paryż 1878. I 

 BRONZOWYCH I SREBRNYCH I 
;









6 1 '
 

 ) 
 war:Z:
:
8

-1902 I I
 
 
rt: WYKONYWA PRZEDMIOTY KOŚCIELNE I SALONOWE: , 
lt CIBORY A, MONSTRANCJE, KIELICHY, PUSZKI. 
rt: ŻYRANDOLE, KANDELABRY. LICHTARZE, 

, ŚWIECZNIKI do świec i dek"ycmości, :
 

 FIGURY, GRUPY, BIUSTY. OZDOBY do pomników, Wll O SZRWll, I
 
rt: ZEGARY, LAMPY, KAŁAMARZE, 1\ 
 

I ŻARDINIERY, PATERY. HolA No 45 
 

i ZASTAWY STOŁOWE WE WSZYSTKICH STYLACH, - I
 

: REPARACJE DZIEŁ SZTUKI i t. p. TEltEFOtłU tf91789. I
 
r !J') 

I MAGAZYN. I\I\AI\OWSI\IE PI\ZEDf\lIEŚCIE 1/9 15. TE
EFONU /I 2190. I
 
(f._ _ _ _ _ _ . ' __ 22 lJ') 
w







..JL..---


;:'łł'='




 


II 


. 


, 


MECHANICZNA FABRYKA }{Al\tllENIAHSKA 
i Pracownia Artystyczno - Rzeźbiarska 


R. S. hUBOIWEGKIEGO 


WYKONYWA: 
Biusta, Portrety i Figury 
Ol'aZ wszelkie roboty budowlane i cmentarne z piaskowca, marmuru 
- - i granitu - z własną polerownią. 
NA SKŁADZIE ZNACZNY WYBOR GOTOWYCH POMNIKÓW. 
Warszawa, ul. Dzika .m 68. Telefonu łm 42-88. 


. 


1171 


. 


r 


--
>>>
..i 



t.. 


[H SANATORJUM i WOnOLECZNICA 
 


D-ra M. M. MAKSYMOWICZA w Edinburgu II 
.... otwarte przez cały rok. ... 
Centralne oID'zewania w obydw. [lllachach, oświetlenie elektrycznc, wykwintne urządzenie. 
WSZELKIE FIZYCZ. METODY LECZENIA I DJJETETYCZNE. 
r 


Kąp i e I e: 


Leczenie elektrycznością: 


morskie błotne. siarczane, rzeczne, kwaso- 
węglowe i inne lecznicze. 


galwano farad. prądy, kąpiele elektryczne 
i Schnee (Vierzellenbad). 


Prysznice Charcot'a. Masaż (r
czny i wibrac.) i gimnastyka. 
OlIłata dla mieszkających w zakładach od 100 - 
oo rub. miesi
cznie. 



 


Chorzy na choroby umysłowe i zluatliwe nie są przyjmowani. 


149
 


- 


Lecznica Dentystyczna 


Przyjęcie chorych codziennie od 9 - - I przed południem i od 3 - 6 po południu. 



 D. MICHEL50N 
 


z ITniwers)"tetu U{'rlińskie
n 


193 


::R, -y G- .A_ 


I 


- 


,.MM}l}JjJ



 

}}}
}l
!, 


9R1ilłD 307£t
 


, . 
, ' 


OYNEBURG, ul. Oficerska. 
W środku miasta, w pobli
u większych magazynów i kantorów. Restauracja. 

 bilardy. Wyborowa kuchnia. Pokoje od ł rb. do ł rb. 
" 209 A._ KAPP_ 


,", 



 


- ,'- 


i 


fi
>>>
.I 


L 


Pracownia Artystyczna robót kościelnych 
F. KRAUZE i S -_
a 


1 
I 


Warszawa, 

 48 ulica Nowy Swiat 48.-.""ł..- 


(fI 
.. 


(fI 
.. 


-i 


Wykonywa ołtarze, IłU 
ambony, konfesjonały 
i wszelkie inne rob. kościelne . ,) l 
. =
 
N. Ch. Gewitan wSzowloch 


ł 
\ 

 .::-- 

" 


Firma egzystuje od 1865 roku. 
Pierwszy w gub. KowieńskieJ hurtowy i detalkzny skład w81!1elkich to. 
warów galanterYJnych i modnych orali instrumentów muzycznych. 
Skład obuwia, kalossy i papuci. 
Sprzeda! puyborów myśliwskich, prochu i patronów. 
CENY POZA WSZEJ.JK..\ KONKURENCJĄ. 


854 t 

 
 ' 
-
 ! 
-" 


7" -.'--
 


Eill 


'i 


Reumatyzm 


,
 


I: 
n 


z obrzęklemi lItawami, paralii, ohroniczny bronchit,cierpienia sercowe, katar iol"dka 
i kiszek, ukryte hemoroidy, anemia, chroniczne cierpienia w\trobv i niemoc męska 
lecz\ się w ci"gu jednego ł!ezenu w zakładzie ciepłych kiWIeli, 
ałożonym przed 
4, laty na przedmie
ciu m. SzawIe, gtJb. Kowiedlkiej i nrzlldzonym u źródeł. zawie- 
raj\cych Bole mineralne i 
azy. Sezon kllipielowy trwa od ló ma,1a d,o Ui sierpnia, 
pod dozorem D.ra I:iARCEWICZA. 
Sudymt. m. Slawl" ul. Sadowa. dom własny. 


,I 
; 
l, 
" 
I 



i 
;1 
" 


!I 


I: 
,I 

:! 'j 


\' Właściciel Teofil 

 --,- 


. __"__'" - .. x..... . 


, 


r 


... 


-
>>>
L 


Wybór Męzkich, Damskich 
i Dziecinnych Fantazyjnych 
i Futrzanych Czapek 




 
. 
;r 
\-. -,-, 
 

._..-... 
oraz Męzkich Kapeluszy Fantazyjnych. 
8PRZEllAZ MEZKICH KAPELUSZY FILCOWYCH -- -' 
( 
Krajowych i Zagranicznych Fabryk. 


Il. D. KhEJNER]VIIlN i S
ka 


-vv- .AE.,SZ.A -vv- .A 
Bielańska Nr. 23 i 24. telefon 77 -53. 


32 


I i -==- 
i ( Pierwsza Krajowa Fabryka Farb Artystycznych 
IIQ Dr W. 





!

s

a i S-ka 
I M\ WARSZAWA. Chłodn
 44. Telefon 53-20. 
ł I V FARBY OLEJNE i AKWARELE: 
I I l) Artystyczne z gwa.raniowanych chem. artysto mat
rjałó\V; 
: 
 2) Dekoracyjne; 3) Uczniowskie. 206 .-J
 
I 

 
 
i Francis ;. k Bayt.. 
: i Warszawa, ul. Nowy Świat 
 27. (Telefon 138-97.) 
: Wy!Jorowego SZYBY lagrowe do okien, 
:.1! gatunku DY AMENTY szklarskie, 

I - - KIT pokostowy. 

 SPRZEDAl WYłĄCZNIE HURTOWA. c_o; 
'

Ó
. 7.1':"... n.ty"m
 


I 
.., ___o 


- 


r 


j
>>>
1 


FABRYKA POWOZÓW 
.A_ S.ADO"V'\TSK:IEG-O 
z "VV .A. RSZA "VV"Y 
posiada na składzie: gotowe powozy, bryczki, 
sanie, dor6
ki, fajetony i t. p. 
Przyjmuje się wszelkie reparacje i obstalunki, równie
 
obciąganie kół gumą. 
Obstalunki WJkonywuJą się akuratnie, sumiennie l tanio. 
GRODNO, róg ul. Murawjewakiej naprzeciw Banhofu. 405 



 


. 


& . . & J & ., 
. . 
 . 
, , , , , J ( , li 
 to "'h1 . 

 . 
{1 I . to , 
; · · 'l' \J Ir. 
 . " 
" . .. .\, . . : . " a . - :II..' t l II! liC" ' . 
I . : , 
. . 


rr= 



 


PAROWY ZAKŁAD MECHANICZNY 
"V'\T_ K::RÓL..A 
W GRODNIE, ulica Stanisławowska, dom własny. 
W zakładzie wykonywane są: Narzędzia rolnicze, Maszyny 
pomocnicze, Lokomobile, Kotły parowe, Pompy. Urządzenia 
młynów i gorzelni. 
Nowe maszyny wykonywują slę na .zamówienie. 
 
PRZY ZAKŁADZIE ZNAJDUJE SIĘ ODLEWNIA MIEDZ/. )J - 
Adres telegraficzny: GRODNO KROLOWI. =- 


'- 


I
>>>
. 
, " 
4 


lIałęczó.. 
ZAKŁAD LECZNICZY 
CAŁY ROK OTWARTY. 


4. "I.- 


. ., 


,...... 1 I r! ! . 


,,' 
'. 



 
'-- 


Pięć wiorst od stacji drogi Nadwiślańskiej. 
Pięć godzin od Warszawy. Godzina od Lublina. 
Poczta i telegraf na miejscu. 


ŚRODKI LECZNICZE NAŁJ;CZOW A: 


1) I{ąpiele żelaziste i borowinowe (t
'lko w le- 
cie). 

) Kąpiele gazowe, igliwiowe i mineralne 
sztuezne. 
3) Hydro i elektro-terapia, masaż i gimnastyka. 
4) Leżalnia na świeżem powietrzu., kąpiele po- 
wieb'zno-słoneezne. 
5) Kuehnia .dyetetyezna (normalna. tueząca, 
jarska i t. d.). 
6) Hcisły nadzór lekal'ski. psychoterapia. (Dwóch 
stałych lekarzy, w lecie konsu1taci i asy- 
stenei, stała nadzorczyni ChOI'
'ch i nm
a- 
żystka). 
Całodzienne utrzymanie wraz z leczeniem 
od 3 rubli 50 kop. dziennie. 


r- 


. 
 
 . ' 

-r"i'i 
. -- . 10 _- , 
, 
 jl
' 11.1 ' 
" 


... 


j: ... r _ 
'11:'1 
lJ . 


\ . 


l 


W sez.onie z.imowym ceny lokali i kuracyi 
z.niżone o 25 %, 


===--=== 


'. .' 
, 


Naokoło zaldadu kilkadziesiąt willi, pokoje 
umeblowane, pensjonaty, hotel prywatny. łatwr 
dowóz produldów żywności. 
W lecie stała orkiestra. Rplllliony w pięknej sali 
balowej. Koncerty. Zabawy dziecięce. Wycieczki. 
PiQlme okolice dalsze i bliższe. 


...' 


Prospekty szczegółowe na żądanie gratis franco. 


230 


j
>>>
... 


.j 


t. 



,i'i

lł:
 

 

:

It

 

 
....
'7,1 
;.... 
,
..., 


iIłDI
 . 


,

, 

.:
 
t}1 
rf' 
'n' 


J.l\.KI\l\uSSe 


Fabryka lakierów, farb olejnych, indygo-karminu. 
Elzy.łuJlłca od 1840 roku 
Fabryka i Kantor w Warszawie Brzy ulicy Bonifraterskiej 
 9. 
Skład Fabryczny przy ul. Miodowej N2 S. 


". PRZECIW ZAFAŁSZOWARIOMI" 


Liczne fałszowR.me artyknlów codziennej potrzeby, (}ie8z
cycb si
 uZDaniem 
I'ubliezno
ci, były mejed,nokrotnie ujawniane przez pra8
. Pomiędzy innemi w N-rze 
228 ..Kurjera Warszawskiego" Dr. Alekaander Welnberl komuDikuje, że: 
wielokrotne analizy sprzedawanej farbki do bielizny Jakoby z "IndYlo-Karminu" wyka- 
zały, ie sił to bezwartościowe mięszaniny farby niebieskiej anilinowej z gummą. kroch- 
malem I t. d. 
Wobec tego komunikatu fabr,ka J. A. ,Krau... w Warszawie miala sobie 
za obowiązek zwrócić uwap;ę kupującego ogółu na ,wysoki gatunek wyrabianej przez 
siebie farbki do bielizny z INDYGO-KARMINU, co potwierdzonem zostalo zamieszczonemi 

 powyżej analizami chemlczneml tegoż 0-I'a Al Weinberga. 
Eił Analizy te i oddll.wna wyrobione uznani. naszych gosp,-'dyń, dostatecznie 
m rekomendują naszą farbk
 z INDYGO-KARMrNU: poz08tl\ie nam tyłko zwróc,ić je8zcze raz 
, uwag
 Szanownej Publicznośd na c6:hy, odróżniające nasze tabliezk! z INDYGO-KAR- 

 MINU, według' załączonego w analizie wzoru, a głów11i
 na nMzą m8,rk
 fab- 

 . ryc.m" ..OKO". 290 

t!j

 
'


e 

(!i03

 
 
Giio;I 
 
.2J

 


Q 

 POKO.JE UMEBLOWANE 
 


 
 RZYM" 
 
 
I peter8bUrg

eW'kl pro.pekt, Nt M. Telefon Nt 53--.58, 
 

 Urzł.dzone w środku milit1t/\ elegancko i wyg. obok --Gośf:\oI1Y dwór, PII.t1I\Ś, Teatry. (ł) 
=-- Ceny umiarkowane; pokoje na dob., od Rb. 1 kop. 25 do 6--7. _ . , 
: U.ługa pol.ka. wann,. Mie.i.oznie-u.t.p.two. I 
 
ł) Poleca W-nym P. P. STANISŁAW RYBCZYŃSKI. (Ii 


 Uprasza się nie wierzyć dorotkarzom, fałszywie inform. Bubliczn., o braku num. rem. i t. d. 247 
 
i@
 
-
 ""' SOge:::x:;
6 ""' @OO@!OO 
 
'

 
* - 
 
PIERWSZORZĘDNY 
ZftKl ftD fRY ZJ ER5KI 
tv
Al1aiA , i JIIIII 
Telefon 23-33.- 
FETER.5ERJRG , LlTEJNY 43. 


I 

 


- 
- 


- 


ł 
251 I 

 
I 
-r- 


, 


-
>>>
.J 


. L 


II 


o 


. 


o 


. 


o 


o 


o 


o 


o 


o 


o 


o 


FABRYKA I MAGAZYN BIELIZNY DAMSKIEJ I MĘSKIEJ 
Wigura i Niwiński 
Warszawa, Chmielna 31, róg Marszałkowskiej. Telefon 15-02. 



 


o 


, 
-; 


Polecają w wielkim wyborze: Koszule białe i kolorowe, jak r6wnie! kołnierze, mankie- 
o ty, krawaty, laski, spinki, szelki, trykotarze i wszelką konfekcję męską. Dla klijenteli za- -; 
miejscowej wysyła się za zaliczeniem {ocztowem lub kolejoweOl. Na żądanie wysyła 
1lJ::: się cenniki odwrotną pocztą. 
, 175 
_ , !, - 
 !;-- 
 ! ;--- "', ,l , ,, !, + ' ! ' ' ! ,. , t , , t , 


.c.':'
J1'O. 


'Q 
. 


. 
. . . . 
'. ,. - . .' 
I · 
J ('-
' 


ŻĄDAJCIE WSZJ;DZIE 
NAJLEPSZYCH 


j 


Pl YT GRAMOFONOWYCH 
ERa" 


" 
Obszerny repertuar polsko.rosyjski. 


Główny Hurtowy Skład: Warszawa, Wielka 48. 


DLA MĘŻCZYZN OSŁABIONYCH 
A p A R A T P A S T O R A. 


Aparat Pastora, patentowany przez Departament za .Ni 12002 - usuwa 
niemoc, wzmacnia organa płciowe. Skutek niezawodny! Bez ujemnego wpływu 
na organizm. Komplet z opisem rb. 25. Wysyła się bezzwłocznie po 
I otrzymaniu zadatku. 
Warszawa, Trębacka 1 L. Technik Seweryn Pik. 140 


-- 
. 


r 


-
>>>
.... 


. ... .. . 


\ 
. ,.-, --' 
 
 ' 

 ..,,:.: --:-
 
.. i;{" 
- 

\. -_ ,-_ ,
 t 
; i: . jj 
\." - - , 
 / ' f , 
.... ;...' 


(5ZWAJCARJA). 


FABRYKA MASZYN OERLlKON 
w OERLlKONIE pod Zurychem. 


.. 


I .. 
 -;... : '
!'

 

 k""III;1 
 
 -J I Instalacje elektryczne wszelkich systemów 
-- F -. ."'- _.H i wielkości. Przeniesienie siły na odległość. 
Krany elektryczne. Tramwaje i koleje ele- 
ktryczne. Oświetlenie elektryczne. Instalacje z turbinami parowemi. Maszyny 
robocze warsztatowe do obróbki metali, tokarnie, wiertarnie i inne. 


SZWAJCARSKA FABRYKA 
Lokomotyw i Maszyn Winterthur 
w WINTERTHURZE pod Zurychem. I 
Instalacje motorów gazowych na gaz ssany. 
Motory gazowe, spirytusowe, benzynowe 
i takież lokomobile. Lokomotywy dla dł'óg 
żelaznych. y[aszyny paI'owe. 


... l 
..... 


I 


....--. 
 


.
 i", ,-,_. _ 


.. ;\ II ."" 


(I, 

 l 


SZWAJCARSII(E Towarzystwo Budowy 
Maszyn Wentylowych systemu Lentz
a. 
w G I U B I A S C o (Bellinzona). 
Precyzyjne maszyny parowe wentylowe systl'lllU 
"L e n t z'a" konstrukcji tandemowej Skł'ócollej, 
budowane w czterech wielkoHciach. 


, " 


. 
.lt. 


PRZEDSTAWICIELE powyższych firm: 
ZABOROWSKI 


. 


S-ka 


I 


I 


Warszawa, ul. Warecka NQ 12. Telefon 10 - 41. 
Adres telegraficzny: WARSZAWA GENERATOR. 
Wykonywają wszelkie instJ1lacje. Dostarczają maszyny, materjały instalacyjne 
i techniczne. Całkowite urządzenia młynowe. Dostawa maszyn młynarskich. Oddział 
mechaniczny: Reparacja i przewijanie elektro-motorów i dynamo-maszyn wszelkich 
systemów i wielkości wykonywamy po cenach umiarkowanych-z całą dokładnością 
i znajomoHcią fachową. 23
 


--
>>>
f 


I 
II 


I 


..
 


-- 


I 
 PRACOWNIA 
I \ 
 / 
 BIELIZNY i HAFTU 
Marty Małkowskiej i S-ka 
w WARSZAWIE, ulica Zgoda .M 15 
(wprost nowego gmachu Księgarni Gebethnera i Wolffa) 
TELEFONIJ 38-"': 


Wykonywa z materjał6w własnych, lub powierzonych wszelkie roboty w zakres 
hleliźniarswa wchodzące. 
Ceny możliwe nizkle. MatE'ryał6w bardzo tanich. a tern samem mniej trwalych. nie 
zalecamy. będąe zdania. Ż!1 szkoda wkładać porządnej pracy w materjał lichy. 
Wykonywamy KOMPLETNE WYPRAWY, a mając w tym kierunku doświadczenia. 
wykonywamy je gUB{ownie, praktycznie i niedrogo. 
Wiele przedmiotów z konfekcji damskiej, oraz bieliznę męzką. w gał-rtlkach częściej 
iądanych, mamy 8tlle na składzie z wyrobu tylko własllI'go . 
Na skutek zleceń listownych wysyłamy bleliznlę I t. p. kolejami żelazneml. lub pocztą. 
pobierając należność przez obcląienle przesyłki. 
. CENNIKI WYSYŁAMY NA ŻĄDANIE BEZPŁATNIE. 


I 


276 


Adres: MARTA MAŁKOWSKA. Zgoda 15, Warszawa. 


"'''''1'f''''''''''''' 
 '''''' ,,..... .....,,,,. 


1. NORBLIN i S. BARTMANSKI 


Warszawa, Dzika 71. 


. Mechanicz
y Zakład Kamieniarski 


"NagI'. w 190G na Międzynarodowej wystawie rzeźby i architektury w 
Pary
u WIELKIM ZŁOTYM MEDALEM. 
oraz w Londynie w r. 1906 WIELKIM ZŁOTYM MEDALEM. 


T{oboty budowlaf1e i fT1onufT1entalne, mauzolea 
i pOfT1ni
i. 


Wielki skład gotowych pomników granitowych. 


 JJLLU." 
.
>>>
fi. OlesInski i }{. j{ozlnski 
.: W ARSZA W A, Dzika No 67. 


-
-=-= =-=-__
 ;W _ 


Wykonulą na termin sumiennie I tanio: 
Figury Świętych Pańskich, Stacye ftflLk Pańskich, Figury Alegoryczne, Biusty 
i Portrety, Pomniki z granitu, marmuru. bronzu i piaskowca. 
BUDOWA KAPLIC I GROBÓW. =- 


'-- 


' r 



 
\b 
!E 


- 


Stalowe bez szwu 
patentowane WANNY kąpielowe 
z obu stron biało emaliowane 
Lekkie. Trwałe. EI.gancki.. 
Waga sztuk! 105 funtów. 


,ell 



 
 
EazYltuJ,ca II raki '124 CII.rsko-Kr"elskl uprzywil. 1 
FABRYKA 
INSTRUMENTÓW ",UZYCZNYCa 
W. Stowasser Synowie 
Graślic w Czechach 
w Warszawie, Nowy-Świat 36. 
Fllja: (Werona Włochy), 
Polecają. w wielkim wyborze dla kokiołów, stra
y 
ogniowej, gimnazjum, fabryk i am.- nrów muzyki 
instrumenty mosiężne, drewnin , iI, I: "li
te. 
także chóry 
ałałajek, mil delin ł okarIL :i 
..... C E N N t K t B E Z P l,.. I " . (;;.. ..... 

 - 


WYbĄCZN,A SPfłZEDAt 
J. KUTKOWSKI. 
= PORĘBA = 
Doczta Zawicrcic, dr. tel. W arsz.- Wicd. 856 
.J 



 


S}\£)\D j1ui{rOWY 
Naczyń aptecznych, środków opatrunkowych, 
wyrobów chirurgicznych i galanteryjnych towarów 


I 
 
.... 


ANTONI f\AFFE"L 
w ARSZA w A, ORLA N9 6. 



 


1.. 


,1 


,. 


.....
>>>
..,t 


! 


f 
l 


r 
I 
) 
. 
t 


., 



 


-- 


'- 


- 


t.. 



 . OGRÓD BOTANICZNY. . 


Restauracja I. A. SZUMANA 
(Egzystuie od roku 1870). 


= 


Codziennie OBIADY i KOLACJE, sute a wykwintne. 
WINA i NAPO JE najprzedniejszych marek krajowych 
oraz zagranicznych. c:::::: SALA KONCERTOWA. c:::::: W ogro- 
dzie TEATR letni i zimowy. c:::::: Codziennie DEBIUTY 
artystów i artystek wszystkich krajów i narodowości. 
_ OPERA, OPERETKA i DRAl\IAT. Latenl PRZEDSTA- 
WIENIA na osobnej scenie otwartej. c:::::: l\IUZYKA stala. 
46 


- . - - 
-' .- 


., 


Akcyjne Towarzystwo 
BROWARU PAROWEGO 
J. E. L I P S K I 


( 
. 


- - WilNO. T elef. NQ 155. - 


P I W O I Eksp

t, 
il
eńskie, Mona- 
I chlJskle I Marcowe. 


Dostawa do dOlnńw i koleiami ZelaZllemi w bntelkacb i beczkacb. I 

 l 78 .. 


"'-
 . 
u 


r- 


.. 


.......,j
>>>
,.. 


... 


,..... 


...... 


-- 


- '--"-' 


--- 


\ 


-e ltL4 .ł., 

 DŹWIGNIA HANDLU -4 


=1 = 


DROGA do BOGACTWA. 


Solidne firmy już 
od dawna ocenily 
olbrzymią poH:g«: 
i korzyść reklamy, 
Firmy, które po- 
wstały z bardzo 
skromnemi środ- 
kami, dzł«:ki jedy- 


zwraca jej koszt. 
Czytelnik, nawet nie 
szukając ogłoszenia, 
pomimowoli na nie 
natknąć si«; musi, 
a widząc ogłasza 
jącą si«; firm«;. ją 
zapami«;tywa, 


nie prawidłoWej i 
energicznej rekla- 
mie, osiągn«;ły du- 
:te obroty i wspania- 
łe rezultaty mater- 
ialne. Prawidiowa 
i C'z«;sta reklama 
zawsze sowicie 
...... 
lecz DOBRA REKLAMA 


powinna o d ró ż n i a ć s i ę ona przekonywający wpływ 
wybitnie od innych reklam, na czytelnika 
powinna dać czytającemu UŁOŻENIE 
szybkie przyswojenie sobie takiej reklamy W m a ł e j 
treści i łatwe jej zapa- ilości wierszy, a co zatem 
miętanie, b
 tyJ ko przy idzie, przy n i e w i e I k i c h 
tych warunkach wywiera: kosztach, =- 


udaje się tylko specjaliście mającemu długoletnie I 
doświadczenie w układaniu ogłoszeń do' gazet. 


c 


- 


DLA TEGO 
chcący ogłaszać się z kor z 'I ś c i ą 
Ch. 8. GRAC i SYN, Wilno 


jłOwinien zwracać 
się (lo firmy 


, 
ul. WIELKA, naprzeciw sztabu, d. .Ni 60. - Telef. N! 672.
>>>
L. 


11 

 


UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE. 


łłajstarsze w tłosii i Jedyne oJczyste Towarzystwo, zajmuJące się wyłącznie 
i specjalnie Ubezpieczeniem na życie 
Rosyjskie Towarzystwo ubezpieczeń Kapitałów i Dochodów, 
założone w 1835 roku, 


przyjmuje od jednej osoby ube
ieczcnia, zastosowane do najrozmaitszyeh 
warunków i położenia, od małych sum do 200,000 rubli. 


Kapitały zapasowe i inne około 40,000,000 rb. 
Szczegółowe informacje, a także ustawy, sprawozdania Towarzystwa, 
tablice premji, ogłoszeni
 i t. p. można otrzymać bezpłatnie w Biurze 
Wileńskiej Agentury Głównej I 
, 
od godziny 10 rano do 4 po południu. Prospekt Ś-to Jerski, dom własny. 
Towarzystwa .M 
ł, telefonu M 150. 


163 


WILEŃSKIE 
BIURO BUDOWhlłNE 
Wilno. prospekt $-to Jers
i Nr. 9. 


Główny Agent J. A. Mendelew. I 
I 


Biura trI! 200. 
Telefony: Składów trI! 256. 
Składy wszelkich materyałów budowlanych i artykułów technicznych. 
Przedsi(jbiorst\vo robót hlldo\vlanych. 
Sporządzanie projektów, kosztorysów i nadzór techniczny. 
Bndowa dró[ Zelaznych pOdjazdowych ekonomicznych. 151 
Dostawa maszyn i motorów z zakładów Belgijskich. 


, 


r 


-
>>>
"' 


t 



 


J , 


Sl\hEP i PRRCOWNIR UBIORÓW fdĘSl{lCn 


.. 




 F\I N O 5 5 O W I C Z F\ 
 


, 


WilNO, ULICA WIELKA 14 
- VIS a VIS SKOPÓW KI. 

 


16\1 


------ 
-- 


li, 


/i 


SKŁAD APTECZNY 


Oliwa prowancka 
ł inne podobne 
towary gospodar. 
 
PRZEDMIOTY 
110 czyszczenia IIlPtal i 
i prania hielizl\Y. 
&R O D K I 

 od roba ctwa 1 B! Włosy. 
r G
BKI 
 GRtEBIENIE. 
I Środki --; zynfe kcyjne. 
!! 
! 


i, 


Apteczne, kosme
 
tyczne i perfume- 
ryine towary 
firm rosyjskich 
i zagranicznych. 


PROWIZORA 


, 
hE J,r e J\TE Je.lł 
. 


PERFUMY na W AGĘ. 



 "W"ILNO" 
 
I-rosił, Św. .h.rski. cłom K ryt'zyriskil1
o. 
naprzeciwko cyrku. 


I WYROBY GUMOWE. 
ŚRCOKI-OPAT-łł-UNKOWE, 


Wody mineralne orygi- I 
nalne i sztuczne. Środki odżywcze dla cierpiących na cukrową 
,!! _ _ _
! chorobc: lDjabetyków). 113 



-;:\-
.... 
, 


,


- 
; 
i1 
I 


....!.. 


..._ oc!.. 


Skład Aparatów Fotograficznych 
CE:_ KOŁY-SZA 



 
, 


(dawnipj DAUKSZY). 
. 
WILNO. Św. JAŃSKA oM 22. = 


70 n 


I 
i ' \\'ielki wybór apa;at6w oraz materjałów fotograficznych. Skład przyjmuje amatorskie 
roboty, jako to: wywoływanie, kopjowanie I retuszowanie klisz. 
: =::.d ':"
 "':i :"':-
'" KLISZ; PAPIE.ÓW ....,,,.;.....j .:'
 


_E












P
7
9


. r 
II. . 
 
{ Fabryka Powozów 
 

J
 IOI)ZE;W]t
ZA 
 

 w I L N O. 
 

} 1"I'i
 Zl1walnej i znułku (Mrzysłtlgo fio 7. \
 

 -- II 
/I P . . b l k . 
 

 . rZYJmuJe ? . st
 u
 I na nowe. eleganckie II 
i I trwałe. mlf
Jskle I podróżne powozy, oraz 
 

 . wykonywa reparacje. 1;0 
 
{ 
 
ENY NAJUMIARKOWAŃSZE. 
 
 
til


9
;:::'

9'
7
M



9






 


S. I. REIZENBERG 


WilNO. 
ul. Wiełka, dom własny fio 55. 


FABRYKA 


L;U.STER 


I PAROWA SZLIFIERNIA SZJf.-'''' 


SPECJAl.tłłY S
bAO 21 I 
l GOTOWYCH LUSTER FRANCUSKICH i WENECKICH 
SZYBY kolorowI ; matoWB. OJAMENTY do kraJanil Izkła, 


.. 


.... 


t.. 


J 


1- 


/i 


, 
I 


.ra
>>>
1 


.ra ' 


., 



 


u.. 


Egzystuje 
od 1fó\72 r. 


Restauracja NARUSZEWICZA 


E
ZY!jtU.il' 
od IS72 r. 


Wilno, ul. Wielka, dOJU lVluchilla. 


. no 


Lokal 'Został powiększony. Przyjmują się zamówienia na uczty weselne, 
zabawy. Przy !ZamawIaniu uczt i wesel na miejscu za lokal się nie lic7.Y. 
Kuchnia znajduje się pod kiel'unkiem doświadczonego kuchal'za. Piwnhm 
zaopatrzona w stare wina. Bilardy. Oddzielne gahinet
 ' 

 CENT I.n
j[ARKOW A
E. 


Istnieje 04 roku 1840. 


Optyk Rubin 
Wilno, ul. Dominikańska ,N'g 17. 
Skład wszelkich optycznych,) fotograficzn.ych I plp- 
ldrvcznych to\varó"T. 
, ., o.; 
SPECJALNOŚĆ: Dopasowywanie okularów i binokli 
z pJ'
p,pisu pp. lekarzy ol\ulistów. 

 
Przy składzie pracownia dla przyj lllowania zalnó\viell 
na urządzanie dzwonków elektrycznych, numeratorów, 
telefonów i t. p. . 85 


Fotograf ja "REMBRANDT" 
I PIEH\VSZY \V ROSJI 
AKLAD FOTOCERAl\IICZ:NY 
fotografa Dworu J. G. ł\t Szacha Perskiego. !II 



 
- 


Wilno, ulica Dominikańska NI? 17. 



 


\Vykonywa wszelkie prace w zakres fotograt]i i t'otocel'amiki wchodzące, jako 
to: wieczne fotograf je na emalji i marmurze na podarki, ozdoby buduarowe 
i pomniki, a także emalję na szpilki, broszki, spinki i t. p. Ceny bardzo umiarkowane. 


r 


J
>>>
I 

M



 
 

 
 

 

 


 


 



-
 
 . 
I Fabryka Gorsetów Paryskich I 
b "J'EANETTE" i 
I
\ WILNO, ProsDekt ŚW.-Jerski dom N
 22, obok hotelu Geor[es'a. Iml 
I :
=:, I 
1/ 'Duży wybór gotowych gorsetów. 201 I 
I
 Najnowszych fasonów, damskicl}! męskich. Przyjmują się przeróbki i pranie gorsetów. 
I 
I 
 I .
 
I
 
.
 CEN"Y NISKIE_ 
.
 
I 
.n!i
 
8i!S
ae
 

i!!!i5



 E29 
!i5
 25:!S 
 252Si!S2S
2525
 m;


. 


Gdy chcesz chrnury spędzi(; z czoln 
Co sU biegnij pod "SO/(OLA", 
Tam ci llallzą pysznej klf1uy 
J pisn/{ w1iele gdy.
 cieko'll'Y. 
T((.1n znajo'n
Yfh spotkasz u;ielu, 
Gdzir, artyst61l' rzpsza l liczna, 
Pęllź ta1n tylko, przyjacielu, 
NU1Ju J r piPT'WSZY, Botan'icz'na. 
'I
" ',.' Jdł.t.\)
.
.tJJ!}1r . r 
, J.j' ( (
 r .

. 
I meblowo-lustr:

 Ii
. 
 

:i:

-dekOraCyjnJ 

 MAGAZYN 
 


/ 


:;, 


" 


10 rad dla (i)/1nianin a. 


I 


o. Szmuklera i Jl. Wajs60raa 


" 


-w- I L N 0" 176 
.. tf!! 9. Ul. Trocka, dom hr. Tyszkiewiczowel W!! 9. * 
M\
 ."',, "'. J'
, -rf
 ftrl'ffWff
{fffrf-_, .', . 


, 


\ 


r
>>>
L. 


*

«m»
 Znajduje się wielki wybór modell ory
lUalnych i kODJł tych2e. 
«łfi'»
iIf 

 - j '

-:i:
( WIEDEŃSKI MAGAZYN - 1 -::::- 
 i 
(j wybór gotowo 
 wykonywują i 


 wierzch. ubrań KO MF E K 
JI 
V si
 akuratnie, J' 
! ; 

:g:E
- 
 Pracownia 
Oto wBj W iBr;cn;dziBŻ
 dams
iBj ! :::::::;- 
 ł 
'" ) najlepszych 
 ) nich modeli } '" 
, 
 
 b 
:k
_ ' n _ oraz ODDZIAŁ KUŚNIERSKI _ 

g:
n
: z 

c_
 1 ' 2 
 1 ! 
, pod zarządem dośwladczone
o krojczego , 
i R_ Z_ BAR YT A i 

 w W I L N I EJ 
 
, ul. l'łiemiecka, (I. Nelłłzł'ra M 12, naprz. Kościoła Luterańskiego. W e.iścil
 z ulicy. , 




 Bardzo wa2ne dla DD. konfekcjonerów na2 mlesl
ce Drzed ka2dym sezonem. 

«łj
* 



.tnieje 


f"BflYK
 fftftOW,\ 
I SKŁAD FABR"YCZN""Y :tv.[EBLI 
DOMU IIANDLOWEQO 


od 1843 r. 


sz. E. WILENKINA 


WilNO, uli Niemiecka li 7. 
FABRYKA: Zawalna .Ni 30. 
Wielki wybór mebli do jlłt1:tlni, s)'pialni. buwialni i gabinetów naj nowszych 
stylów, wyrobu własnego z gwnł'łłll('j:\ zn t.rwułość. Przyjmują się także zamó- 
wienia podług wzorów. Umeblowania Jaot('1i. inst)'hlt'ji IIII
I1icznych i rz:\tlmvych. 
L = Gatunek, elegancja i ceny - po Z:l wszelką konkurencją. = 
 
m 


164 


Jak cię widzą tak cię piszą!!! 


W 
II .., 
". 
" 
II t- 
1 [: 
'w 
lu 


n 
1'1I 
:II 
oC 
gotowych rnęzkich, damskich i uczniowskich ubrań 68 fi) 
TOwarl
stwa A. LASS i S Wie Wiel
a NQ 

. 
 
!"I 


do MAGAZYNU 


Życzącym ubierać się elegancko i tanio radzimy zwrócid się 


..., 


Ubrania przygotowane są podług ostatnich modeli, z materjałów 
, w nowe desenie, otrzymywanych bezpośrednio z pierwszej ręki. 
Specjalny oddziuł fntrzuny. 'N' ()rzy ma
łłzynie własmt pracownia. 


, 


j
>>>
..... -- 


_t. 


N"O"V\TO-OT"V\TORZON"Y 


HOTEL POLSKI 


urządzony z komfortem i wszelkiemi wygodami, nowe wspaniałe ume- 
blowanie i elektryczne oświetlenie. Numera od 60, kop. do 5 rb. 
" 
, Wilno, Prospekt Św.-Jerski 
 14, obok Wileńsko Banku Ziem
k. i SzlacheckieRo. Telef. 
 704. 
Przy Hotelu Cu kiernia Sztrala. 
v- 


D SKŁAD---APTE?ZNY 

 J. ]VI. p R U Z 1\ N 1\ 
 
WILNO, Prospekt Ś.to Jerski d. Wańkowiczowej, naprzeciw hotelu 81. Geor[es. 


. 







 El 


Pierwszorzędna Restauracja "SZOPEN" 
J. STANISŁAWOWA. 
WILNO, ulica Wlleńska d. tf2 32. 
Codziennie ŚNIADANIA. OBIADY i KOLACJI-:. 
oraz różne przekąski gorące. 
Wszelkie TRUNKI najlepszych firm. 
Codziennie KONCI-:RTY picrwszorz«:dnej orkie- 
stry damskiej. 
CENY NAJNIŻSZE. 95 
Restauracja otwarta do godziny l-ej w nocy. 




 
 [@ 




 


- 

 


El 


SKLEP i PRACOWNIA 
OBUWIA damskieRO , męskie
o i dziecinne
o 
Tytusa SKINDERA 


ł' 


w Wilnie, ul. Ś-to .Jałisk
t .Ni 21._ 
1'1 LJ ,\ w Itytlze, 'J'kacklt 1fg Ił. 
- 

()O--- iŁ; 



 Egzystuje od roku 1874. 
 





 


" 


DROGUERIE et PARFUMERIE 
@ 'Je li/. Plł.lTZAN li lTILN.ll J @ 
vis-a-vis Hotel 
t. "Georges". 


r wYJ(m:L
I WTJ
Ód 
różnych towarów kosmetycznych j toaletowych. 
- przyborów gospodarczych i kuchennych. 
NATURALNE WODY MINERALNE,. '" 
, 


, 


'----- 


101 


-
>>>
j 


" 


1 


.i 


t. 


I,., 


PRRCOWNIR ŚhUSRRs
R 
t Z. HARASIMOWICZA 


WILNO. z:aułek Zamkowy, d. M 6. 



 
 


. . I 
])I'z)"jlłluje obstalunki z kntf.\go żehtza. Krd.y ogrodzeniowł', wschody, I 
balnstrady. balkony. lH":uny, drzwi, okna i okucie «łonu)w. 106 
- - --. 


-ł 



_el2l@M!:EnEIłII
JiM!@OOmm!fg]Jm@@!:1 i!i2Sii!9C!52S2S2Si!Si!S2S2Si!5i!5i!Si!5i!5i!i 
I -s::- S T U D N I E 
::- [I 
 ZAKłAD FOTOGRAFICZNY 
 

 artezyjskie, bruklińskie, abisyńskie I KI :ił 0 ' k . Dl 
la cementowe,n.oweora
przeczyszczanie t
ko- fi KI DaCZanS leuo Dl 
I 
ych, badame gruntow pod nowobudujące li 
 · b ' 61 
im! SIę gmachy i kościoły. Poszukiw
nie gliny. 
 +- W I L N O, + 111 lU 
Fn8 Robot y,wchodzące W zakres..wodoclągowych. m. ' Ul 

 Stawianie pomp żelę.znyc
 i repara
jc: sta- I KI Wielka tfq 12, dom kav1tnlny, obok biskuviego. I 
I rych. po cenach jaknajprzystępmejszych li lU ,.. 
Mi! wykonywa [£1! m Załatwia wszelkiego rodzaju roboty. foto- 

 H K . -. k - 152 liSI ni graficzne pod osobistym kierunkicm wIa- 
li · a. lOS l, li 10 
cici.ela.. 
bstalunki. wy
onywują się su- Ul 
II Wilno, ul. Połocka Zwirowa Góra Nt 16. I Hl mlenme I dokładme. Ceny przystępne. II! 


almMmmrm-@Jj liI_m
m@!@JIm!I'?IJW'. liS".:!52525i!52S252Si2!525252sasasasa!2 



r7

r7
 

 

f)
[t
f)
t
r7

f)
 [ffi
 
K. GORzucnlOWSKI. II 




 --.-- 
 
 
 ------ -- ...........----

 

..... 
 .......... ----
....."..".. ... 
 
 
 -..------ 
----
 


WIELKI WYBÓR BIŻUTERJI ZŁOTEJ 
Z drogie mi kamienia In i, naj nowszych fasonów. 
I 
Srebro gladkie i stylowe. (Q) (Q) (Q) (Q) 
Zegarki pierwszorzędnych Genewskich fabryk. 
Wyroby kościelne i platerowane. 
Wilno, ul. Wie
ka Nr. 9. 225 
)2 

_j 


r 


... 


J
>>>
p 
, 


i. 


t P. 
NAJSTARSZA i NAJ POWAŻNIEJSZA CHRZEŚCIJAŃSKA 
-ulica 
ielka 
 25. 


Do 


bor 


FIRMA, 


83 


TRUMNY i WIEŃCE z własnych fabryk 
i wszystkie artykuły żałobne od cen najniższych. 
Na *ądanie telegraficzne trumny wysyła się bezzwłocznie. 


...... 


Wileńskie Towarzystwo 
 
mi
 j

i

 wzaj
mn


 u

z
i

z
ń ni
ru

omoś
i i ru

omoś
i 
O d O G N I A. 171 
ZałożoIl e "\N'" 1888 rol
u. 
\. 
Wileńskie Towarzystwo należy do wszechrosyjskiego Penzeńskiego Związku, 
który przy sankcjonowanym państwowym kredycie gwarantuje odpowiedzial- 
ność Towarzystwa za straty ogniowe kapitałem w rocznej proporcji do 
:1,000,000 rubli. 
Premja od nieruchomości, zasadniczo zmniejszona o 15% normalnej pre- 
mji akcyjnych towarzystw, poczynając od czwartej opłaty. zmniejsza si
 
postępowo co rok o 6%, a w 23-m roku stałego ubezpieczenia 'fowarzystwo 
[aje złolą polisę. gwarantującą w llalszym ciągu OdPOWiedZialn o:
 
za straty ogniowe, bez opłaty premji. 
. _ Zarząd Towarzystwa znajduje się w Wilni,e przy ulicy Trockiej 
 4. * 


GŁOWNY SKŁAD Kaukazkich, Kacholyńskich i Krymskich 
-vv I N"" 
T. 4. K4R4MOW4- 


167 


_ istnieje od 1880 roku. _ 
Wilno, róg prospektu Ś-to Jerskiego i ulicy Tatarskiej N!! 1. 
Poleca odstałe wina naturalne ,i szampańskie od 30 kop. do 2 rubli za butelkę. 
Szaszłyk z jagniąt po 25 kop. porcja. Hurtownikom odstępuje się znaczne ustępstwo. 
Przy piwnicy znajdują się dla gości oddzielne gabinety. Dobroć i taniość wina 
i szaszłyków - po za wszelką konkurencją. 


., 


r
>>>
t\. 


'- 


- 


.i 


rt 


MAGAZYN POGRZEBOWY 
E. J. RACEWICZ 


przeniesiony został na ul. WIELKĄ, dom .Ni! 48 i poleca w ogromnym wyborze: 
TRUMNY drewniane i metalowe, . 
WIANKI i wszelkie przybory pogrzebowe. 
Kompletne urządzenia pogrzebów i procesji pogrzebowych. 
Sposób zamrażania ciała, które chroni od 
zkładu przez dziesięć dni. 
Ceny umiarkowane. AfI 


r: 



 



 


L. SZ. F\JZE.-NSZTF\DT 
Skład towarów miedzianych i stalowych 

 WILNO, ul. Niem'iecka, d. Kinkulkina NQ 31, 
 
naprzeciwko składu sukna Gordona. 0 
Samowary' najlepszych fabryk, naczynia emaljowane, angielskie wyroby stalowe, najnowsze 
kuchenki .I'
iecyki n.aftowe i spirytusowe, przedmioty z !1iklu i bronzł!, różne wagi, łyżwy, ,wanny, 
umywalme I wszelkie przedmIOty do użytku domowego I gospodarskLego a także dla rybołowstwa. 
_ CENY UMIARKOWANE. ...:..- 105 

 ........... 


.... Największy w kraju Północno- Zachodnim .... 
SKŁAD WIN Kaukazkich, Kachelyńskich I Krymskich 
dawno KARAMOWA. 
istnieje od l
SO 1'. 1 
burtowo i detalicznie, w najlepsz. 
atullku. Dla handlujących ł instytucji dobroczynnych 
znaczne ustępstwo. Szampańskie od l rub. 20 kop. do 2 r. 50 k.- butelka. Kaukazkie szaszłyki 
o każd..j porze. Dla wygody guści przy piwnicy oddzielne gabinety. Cony i dobroć towa
u 
. po za wszelką konkurencją. 


- ... 


WILNO, ul. Wielka No 41, w podwórzu, obok Sztabu Okręgu Wojskowego., 


72 -4 


.. 






t
PiMJM.£fJrN
!;/W!ijAlC!jli.


Mj 
i Fologruń;r:/l. CYNOliJJEC:/I. II 

 Zaszczycona NAJWYŻSZĄ NAGRODĄ CESARZA MIKOŁAJA II-go. 
. 
@ @ 

 WilNO, róg Prospektu i zaułku św. Jerzego d. H2 4. ,,
 

 
 
@ 
 

 Wykonywa wszelkie prace w zakres fotografji wchodzące sumiennie 
 
@ 
 

 i akuratnie, po cenach najumiarkowańszych. 1011 i 


 ' łfi

 
 


 



wm 
 
 
 

 


, 


. 


ł
>>>
.. 


I . 


I 


..ł 


. ,.. 


""11II 


-KSIĘGARNIA KATOLICKA 
niegdyś Wilczyńskiego, wydawey .\LBU
IU WILEŃSKIEGO. 
_ Róg Wielkiej i Sierocej, naprzeciw AptekI. - . 214 
MAGAZYN POSIADA: } 


Książki do Nabożeństwa w rozmaitych oprawach, Obrazy, Obrazki, Medaliki, Krzyżyki, 
Świece kościelne najlepszego, gatunku. 14 Stacji, czyli Droga Krzyżowa, olejno malowane. 
Przyjmuje obs(alunki na wszeJl!lc OBRAZY treści religijnej starannie }Vykonane. 
_ -=- _ : CENY PRZYSTĘPNE. -r- - - 


..,.j 


..... 


- 


r- 
=-
,,- 

;;-;;;
;-=-
"- 
 -'i 
I wyrobów futrz 
 ch i kołnierzy. .
 
J SKŁAD HURTOWY 
 

 kapeluszy, czapek i towarów futrzanych. 
 

 przy składzie takie sprzedaż detaliczna , 
I G. S irski I 
i W I L N 0, 170 
 
t

 

::'







 

:


J 


Skład )\pteczny i perfumerja 
J- A- EIErLICA 
w I L N O, \ 
ulica Wielka .M 15, obok 2 Gimnazjum 


POLECA 


102 


II 


Towary avtEkarskiE, kosmEtycznE, ovatrunkowE i korZEnnEj środki na włosy, na zęby. 
I
>>>
W
r


w
ti
 T
w
rn
tw
 U



i



ń 
od OGIII 


Biuro Dyrekcji: Warsza.wa, Krakowskie Przedmieście 7. 




 - 


Wileńska Jeneralna Reprezentacja 
tra LITWĘ i BIAŁORUŚ. 108 
"W'"ILNO" PROSPEKT S"W'"- JERZEGO 11- 


- .. 
Ajenci we wszystkich miastach i miasteczkach udzielają informacji oraz przyjmują ubezpieczenia wszel- 
kicRO rodzaju budynków, fabryk, ruchomoSci i towarów tak w miastach, jak i w majątkach ziemskich. 
I (Q) Pierwszorzędny ZAKŁAD FRYZJERSKI (Q) 
"KONRAD" 
- dom hotelu ŻORŻA, ul. S-to Jerska, 20. - 


104 


=0= 


Przyjmuje zamówienia w zakres fryzjerstwa wchodzące. 


Magazyn A. GLUSZErłKA 

 WILNO, Prospekt Ś-to Jarski d. NQ 26. 
 ... 


cc.:łRI
::. 


Zaopatrzony w towary kolonj alne i wódczane znanej 
dobroci. Oraz rekomenduje W I N A krymskie i zagraniczne 
pierwszorzędnych firm. li9 
jg] RYBY WĘDZONE i rozmaite konserwy. jg] 
,- 


ł
>>>
'" 


II 


i. 


:". ,
 
'.r 
, _ 
,. 

 -
, - -=.::\., - 
, 

, - 
I?- - ...,
 
i rrowizor P. L E P A R S K I Wilno, T roc
a 11. 
 
= POLECA: = 
LaktobaCl - lll - nę profesora MI
CZ.NIKO\
 A..- Śrollck walki ze st
rością 
I z chorobami 20łądka I kiszek. 
zem, którego smak. specyficzny me llllJe su
 zupełme odczuwać. 

, LAKTO-FERROL nie psuje zęhów i żołądka. W 

 
.
 Wyborny KEFIR na przegotowanem mleku, 
'OE-- 70 
 
:r
.=-

 
..... - ...,::::I
 -.I'\.::- 
I\.;:!''= 

 - .I

 
 =-£.I'. 
 
 

 


. 


!. . . . '.".'1.".'.. '., . '.'. .,..,'.".".".".".,,.' .".".".".,..".". '. I.. a
D
DDBaa
Q.
a.aBDi::Z 

 t ZA.KLA.D Ii:* 

. KRAWIEC MĘZKI 
i ARTY
TYCZNO. KAMIENIARSKI I 
: _ IJyonIZ

,!
W:


 I Ja Mb /0

KIN 
. 11 " [ l . P. l k ..
 2 'A I ul. f)oIRllllkalllska .N! 1
. 
. __ l ?lO, 1.l tca i() oc a. .. f!! 
. - . 
; WI/':I.KI WYBÓR I(otow
ch pomnikow i nadgrohk6w ze I Od 
g-go września 190R r. otworzył przy 
! 
zw"dzkiege granitu, m..rm11ru i z rozmaitych kamieni, . ma g az y nie 1 20 IQI 
, wl'dług tyczenia 8z. P11bliczno
ci, równi,.t przyjmuje za- . lO, t::Il 
! mówienia lJa rozmaite ogrodzenia z kutogo 
elazn. lanego . 1 S . l dd . ł k ' d k . h 1&1I 
. i innych metali. R?boty mo!('l b
'ć wykonane wedł
lg ry-. I n D c 11 a ny O Zła O ryc ams łC I 
. Hllnków zakładt1, Jnk r6wmet według przedstl\wlOnego! pll li · 
! S\I\ ego wła.snego ry!'unku i. modelu. Zakład f!bsiada bardzo ! PRlYJMUJE lAMO ' WIENIA 
 '- CENY ARKO A E 
. wIele podZlękowan za wykonane roboty.. . ,
. UMI W N , I 
. ,CENY MOŻLIWIE I'\IZKIE. 203. _ _ _ __ _ 
-... .. .'1. I. I..'.. . ,..,.. . ,..,. I.L ..,. '..,. I. . . I.". 
..,., ."., e. .... .- 
9i:i!i
G
 _
 
DD
azsB 


t1J 
t1J 
I 
I 
 1 
łln
r!:!;lJffl 
 110m 

 NATURALNE WODY MINERALNE. PRZYBORY TUALETOWE i PERFUMERJA. 
 
I Lekarstwa domowe. 5'rodkl na' zęhy i dezynfekcyjne. Środki na robactwo, szczury i myszy. SI 
. .... ....., Ceny najniższe lecz stałe. I... .,...... 
 






a








aa





aa

B 



 










a









a 
SKŁAD APTECZNY' i PERFUMERYJNY 


pom. prowizora \ 



 
"'-- 


" Dl . d .. k - h 
 
__ a wla omoscl p-p- upuJącyc !! li 
Żądajcie tylko obuwia 
jedynie chrześcjańskiego wyrobu 
J Ó Z E F A Dl E S M A N O W I C Z A. 
. 


------- 


Fabryka i Skład: Wilno, ul. Wielka M 22, 
naprzeciwko 2-go gimnazjum, 2-ie piętro. 
Oddział: ul. Wielka, gmach Teatru Miejskiego (d. Ratuszowy). 
WielkI wybór rótnego OBUWIA, wykonanego trwale, Vlęknie I modnie. Svrzllilat hurtowa l Aetal1czna. 
Zupełna gwarancja dobroci gatunku towaru. Ceny umiarkowane. 


166 


" 


,--' . 


'= 


J 


, 


. 


r 


......
>>>
, 


łQIoI '--
--'----'
 g.a:II!KiI
 



.:; ....:. 
:"..:"-,
..-.:' 


L. 


ł 


ZAKŁAD RYMARSKI 


.- I. -."."."."."e"., .' .' ....".11.,.."."."....1.....'..11....'..11.11.11.".".".. 


,;, 
' ';4,,;,,?,
1,j1 


Znana zaszczytnie w 


SKŁ.AD T ABA,CZ:NY 
J. KRUSIEWICZA i. . SZ. E. POlATACKIECO 
! Wilno, ul. Trocka, dom br. TY8zklewicza, 
 
, POSI
DA na SKŁADZIE: : obok magazynu .,J. B. s.g..... : 
fhomonta, Siodła, Walizki podróż ne I: posiada wyłączną sprzedaż tytoniu i papieros
 
 
i Przyrządy do konnej jazdy. I : fabryki P. BUąASA i S-ki w Charkowie, 
 
I OBSTALUNKI WYKONYWA BEZZWŁOCZNIE. . odznaczających się przyjemnym zapachem i deli-! 
".... CENY UMIARKOWANE. --.a 96 1 : katnym smakiem, & także innych lepszych fabryk. 
 
. r ; GILZY na specjalne zamówienie wszystkich! 
WILNO, Wllenska NQ 23. ; najlepszych fabryk. Ceny naj niższe. 80 
 
- 
 
u_ Q

 
 .' ..1. I.,L.,'.".,I.,. .,'.. .,".' .".,..rl.".,I.'I.".,I., .,'.,.,.' ."., .'I.'I.
 


'- ' -1 , "4, /.. '-'1 ' 
I , -, " I ' "" , -, /.. -, , 
I" -" , , "/ , -I ."1 , -1 
.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
.
 
 
 
 
 
\'" 
\'", 
'" 
\.... 

, 
\
 
\
 
'
 
\
 
\
 
\
 
\
 
\
 
\-T 

 
.
 
\
 

 

 
-- 

 

 
\
 
\
 

 ,-,
, 
'-
:
 , 
I,i;'" 
,
,
, 
 
jÓ
."I'''''',: \- \'" \::- \7"..\7"..
 
",'-'
' t. ,_:' 1;:"1.' I

 
.
 I;' l;' 1 ' 1j;#lI
"
,..- .';'\ ,
' 
,.;:, ,
. 
 
 .;:.' 


Starta "KOTWICZÓWKA" 


jest do nabycia w partjach wiadrowych 
I 


w dobrach TURŁY 
p. lIIicltalisskl
 gub. TTrilellska. 


- 
 Co 
.:: = 


. 
. 
. 
.. 
. 
. 


, 


o CENACH MOŻNA DOWIEDZIEĆ SIĘ NA MIEJSCU.. la 
2;jtal 



 '\1"\1,1\1. dl 


Petersburski Skład Owoców 
, 
PIOTRA ŁAWINSKIEGO 


w WILNIE 


ulica Zamkowa. dom Odachowskiego. naprzeciwko 2-go gimnazjum. 
227
>>>
l, 




J 


fJlBRY
1l PRZYRZĄDÓW OGRZEWANIA GENTRllhNEGO 
i BIUIłO IOtłSTIłUICVJtłO- TECfłtłlCZtłE 
ORZEWIECKI i JEZIORAŃSKI 


; 


INŻYNIERZY. 
Przedstawiciel w Wilnie B. Zagrodzki, nI. WlIeńska N! 25 (dom Odyńca). _ 
OGRZEWANIA CENTRALNE i WENTYLACJE wszelkich systemów -gmachów pubhcz- 
nych, kościołów. pałaców, domów dochodowych, fabryk i t. p. 
AUTOMATYCZNE UTRZYMYWANIE TEMPERATURY jednost. przy ogrz. centr. 
SUSZARNIE ró
norodnych mater:iałów do celów przemysłowych. 
URZĄDZENIA DO USUWANIA KURZU (vacuum-odkurzaw;). 
KANALIZACJA i WODOCIĄGI miast, posesji, domów. 
CAŁKOWITE URZĄDZENIA kąpielowe i wodolecznicze. 
PRALNIE mechal)iczne, KUCHNIE parowe. 
KONSTRUKCJE ZELAZNE: windy, schody, oran
erje, okna i t. p. 
Firma dokonała dotąd około 1700 rÓ:lnych urządzeń w POwY
8zym zakresie. 


I
 

 



 


KOSZ1'ORYSY, INł'ORMAeJE i KA'l'A,LOHI HEZPLA'J'NIE. 
Adres telegrafkzny: Wilno, Dejot. 


..... 


HOTEL FRANCUSKI 


Wilno, ulica Wielka N9 72. 
Wśródrnieściu, punkt handlowy. 
_ Pokoje od 50 k. do 2 rb. 
Powozy i konie o każdej porze. 
Usługa sumienna i staranna. 
TELEFON J"oa 705. M 


.. 


250 

 


GŁÓWNA PIWNICA 
Kaukazkich i Kachetyóskich W I ,. 
ZACHARA SARKISJANCA 
w Wilnie, ul. Wielka, "Pasat miejski" Mg 10, mag. 27. 
Poleca w wielkim wyborze wszelkie naturalne WINA I SZAMPANSKIE do wypicia na miejscu 
i do domów od 30 kop. do 2 rub. za butelkę. SZASZŁYKI z jagniąt, porcja 25 kop. Hurtow.l- 
klm znaczni ult.,pltwa. Dla wygody gości urządzono eleganckie i przyjemne ODDZIELNE 
GABINETY. Oświetlenie elektryczne, Piwnica otwarta do g. l-ej w nocy. 
Z powa
aniem Z. SARK/SJANC. 71 


r
>>>
.i 



 


CENY STAlE I UMIARKOWANE. 


- - 


@ 



 

 

 
Q: 

 

 


Polski Magazyn Norymbergsko-Galanteryjny 
---=- - egzystuje od roku 1903. 
Małżonków T. i B. BALIŃSKICH 


C") 

 
'"OC 
Cł) 
:i:! 
.... 
", 


- 


w Wilnie, Prospekt Ś-to Jerski .N'! 31. \ lit c:: 

 
 

 Poleca towary w najlepszym gatunku. a mianowicie: bieliznę damską i męzką, ciepłe ko- 
 
"" szulki, bluzki, halki, parasole, laski. woale. koronki, paski, rękawiczki, pończochy, spinki. "'Ol: 

 krawaty. szelki, guziki, grzebienie, portmonetki, kapelusze słomkowe męzkie, kalosze amery- 
 

 kańsko-petersburskie, nici do szycia i robót. tasiemki, podszewki i t. p. 
 
Co) W tym samym domu MAGAZYN KOLONJALNY, zaovatrzony w wIelki wYbór towarów. !"1 


@[OIo)
IoIoIoIoJ&
I

IoIo)
) 
Władysław KOSSOWSKI 


WJJ 


- 
\' 
'\ 
\ 
\ 

1 


\ 
\ 


L 


CENY STAlE I UMIARKOWANE. - 


WJJ 


Praktycznie, elegancko i bardzo po*ytecz- l 
nie nabyć nieprzemakalny paltot albo okrycie f'J 
w fabryce ubiorów nieprzemakalnych II\. 


M. L E W I N K A H A N A 


WILNO, ulica WIelka oM 20, wvrost II-go gimnazjum, wejścIe od frontu. 
Wielki wybór rozmaitych nieprzemakaln
ch ubiorów z wlk- 
@atyny, gumy. nagumowanego materjałn, brezentu;' t. p. 
Skład gumowyeh ochraniaczy od zepsucia obcasów. 
1'15 Cen
 fabr
czne. 



 


M.B. EJGES 



 


WILNO 
ul. NIemiecka d. Bractwa, obok avtekl SZYfwludta. 
SKŁAD hurtowy i detaliczny 
zagranicznych LAMP naftowych 


S .lEwe 
Vl Wilnie, ul. Wielka, d. f{g 4. 


\l8 
(o)(
(O)

[
[O)(

)@)[oJ)

(

)W) 
 
r. FABRYKA KAWY PALONEJ I .., 
II Henryka AMSTERDAMA 
w Wilnie, róg ul. Trockiej i Zawalnej. 
ODDZIAŁ przy ul. Wielkiej (początek Ostrobramskiej) dom Fajgelsona. 
Oheenie fabryka przeksztaleona zostala na TowarzY!ltwo pod' firmą "Towarzystwo Produktów 
Holenderskich H. Henryka Amsterdama i Syna". Poleca codzien nie świeżo paloną znakomit'ł wema- 
ku kawę "Kuba", "Mokkę". "Cejlon" i inne. Kawę zdrowia "Sanitas", jako najlepszą kawę lec
- 
niczą. Naturalne Kakao Holenderskie w pudelkaeh i na wa
ę. Czekoladę Szwajcarską firmy 
..Suchard i Lindt
. Czekoladę holenderską "Melka". H. Henryk Amsterdam i Syn. 
Herbata i cukier w sprzedaż1 detalicznej po cenie hurtowej. 


.. 


, 


j przyrządów do lamp 
po cenach najumiarkowańszych _ 
przyjmuje taliże lampy do naprawy. ..!i 
IR5 
 


.. 


69 


;+
>>>
TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ 
"ROSSJA" 
w St.-PETERSBURGU, założ. w 1881 roku. 
Kapitał zakładowy 64,000,000 rub. 


Towarzystwo zawiera ubezpieczenia: 
Na życie: 


kapitałów i dochodów dla ubezpieczenia przyszłości rodziny 
(Ubezpieczony kapitał do 1 stycznia 1908 r.: 182,140,000 rub.). 


starości. 


Od nieszczęśliwych wypadków: 


zbiorowe ubezpieczenia robotników i pracowników w fabrykach i zakładach 
przemysłowych, ubezpieczenia oddzielnych osób, ubezpieczenia pasa2erów. 
"- 
Od o g nia: 
majątków ruchomych i nieruchomych wszelkiego rodzaju. 


Transportów: 


morskich, rzecznych i lądowych oraz statków. 


Szyb i luster: 


. wszelkiego rodzaju i gatunku od pęknięcia i rozbicia. 


Od kradzieży z włamaniem. 


w V N A G R o D Z E N I A, 
wypłacone przez Towarzystwo od chwili założenia 
196,330,000 rub. 


Zawiadomienie o asekuracji przyjmują i wszelkich informacji udzierafl\: Za- 
rząd' w St.-Petersburgu (Morska NI 37), w Oddziale w Wilnie (Plao Katedralny .Ni 4), 
oraz agenci we wszystkich miastach Państwa. 
Ubezpieczenia pasażerów od nieszczęśliwych wypadków dokonywują się 
tak2e na głównych stacjach rosyjskich dróg żelaznych. 116 _ 


I 


, 
I 


j. 


J
>>>
"\. 


ł 


'''' 
! 


t 


· f., 


- 
+ 


r; ;



illTVj

;
z -l 
V( (M O L I . A R I K A W A) 
 

 WARSZAWA , SKLEPY WŁASNE. /!J 
 
r. r Fabr y ka - Leszno 104. 
 Senatorska 22. Marszałkowska 129, 88. , 

 .fi Krakowskie Przedmieście 23 (róg Trę. !!J 
fii Tf'lefon 19-27. .. III backiej). Nowy Świat 53. m 
 
VI S p E C J A L N O Ś t: Kawy palone, surowe. kakao Holenderskie, kawa słodowa, ka 
 _ a 
 1 

 żytnia. kawa żolędziowa. JU 
W'--- 
 _

 
t1JQJ


1 
.NA..JIiTA.RSZA. W KRÓLESTWIE I CESA.RSTWIE I 
J
dyna miejscowa Fabryka I 
OBI C P APIEROWYCH b} 
J.FRA.ASZEK I 
w Warszawio, Fabryka: Wolska 43. Skład: Krak. Przedrn. N! 15. I I 
Przysposobiła wielki wybór obić papierowych oryginalnych deseni 
paryskich. od naj tańszych, począwszy od 10 kop. za rulon, do wspaniałych, imi- 
tujących skóry korduańskie i materje jedwabne Obicia z szerokiemi szlakami 
 
od góry w stylu empire, rococo, Ludwika XV, Ludwika XVI, które wykonywują I 
się w razie tądania, podług materji meblowych. Hygjeniczne obicie olejne do 
mycia. Wielki wybór obić fabryk francuskich i angielskich. 
!fa 
sa 
I 

 


., ." , -,-,,-, l. 
 I , 
I" -, , -"I. -, !.-'
II."II. 
jl; '1, .:, ",, , :, , 
I. I, ..., 1 '-.,-, . ::, , ".,...II l, 
' t 
. 
 
 
 
 
 
 
 
 
'
 
 
'
 
'
 
 
 
'
 
 
 
 
 
 

. 

, 
\.
, 

. 

 


 
'
 
\
 
'
 
\
 
'
 
.
 
'
 
\
 


'" 



 

 
'
 
\
 
':, 


Próby obić wysyła się na żądanie 2ratia i franco. 
(g 
 Ceraty i rolety w wielkim wyborze...... 380 
.
-eeee_
 


FABRYKA OPON (brezentów) .NIEPRIEMAKALNYCH 
N. ZEMSZ 


Warszawa, Grzybowska 16. Telef. 29-86. 


. c :.gc- o 


Cenniki na żądanie grati8 i franco. 


I 
11.J 


r
>>>
I 
..t 


2J 


'){j 


,,

ó _ :. 
,e_
;8i 

-łłt 
c- _'d ' 
tJ. :: - £1. 9 " 
I
'''",'-' il 

" 
 '
.' ,{i
\:i .' '''':'\1 :95 
pSZ

IE .
 i: 
 

 
ill
' I _
 
-. 
 
 
-
 
· , 
 ,'\; i 
. 
l \
 ' -
 
1 ' TEATRALNY. - . 
h.. r 
/ 
'
. I"
 1\ "
: 

.N!,.


.!.j,
 
. 'i:. --', ..-' ,.c.
 -'. --- 
.\
,
.--"
- "(
 - - , 


 ,", I,Ji=" _\:1 ' . -l ; 

II/
;'l 

.
 '
 , . . II 
Ę==: ill,"'łIrt j, 
._ ., " /,
;'! c 
":
 


..1. 
 



 I 
 

 
. ' - 


I. 


. '110 


Iii" 
. 
----
 



 '
 
'1 


1 11 '111 


, 


\ 


\ 


1- 


Skład Towarów Żelaznych, Narzędzi, Artykułów 
Gospodarsko. Rolniczych i Naczyń Kuchennych 
I 
K t f B · S W WARSZAWIE, 
rzysz O run I yn, Plac Teatralny. 


Firma egzystuje od 1875 r. 


. 
I 


. " 
lOS 


. 
I 


. 
Magazyn i Fabryka 
Wyrobów Jubilerskich. 


Wierzbowa .M 7 (Plac Teatralny) w Warszawie. . 
Telefonu 75-12. =-- == 


tn 
CD 
Wielki wybór brylantów, pereł i kolorowych kamieni, oraz biżu-' 
 

 
teI:ji złotej i srebrnej w najnow8zyeh fasonach. 
 

 
p:I 

 
9 


; 


SREBRA STOŁOWE, GŁADKIE I STYLOWE. - --- 


-+" 


15 


tj 
PJ 
:a 

 
....... 
fi 
Loo. 


r
>>>
-
 




lI)
Bmqfl

ImIlIl
łimtlfmHł 
Lecznica dla. zwierzqt 


lekarza weterynarji SI Bakuna udziela
porad i opatrunków" oraz 
p rz y j m uj e chore. zwierzęta do zupełnego wylecze. 
nia, jak również zwierzęta podejrzane do obserwacji. 


Wilno, Ostrobramska JV2 16. 


397 



 
 @' 




J 


Handel Rybny I. l. Frurnkina 
MIŃSK gub. 
 WILNO, 
= ul. Preobraieńska, = -= Q Q róg ul. Niemieckiej
i Wielkiej 
Tel. N!! 254
 . 
'?'=
::I Telefon N!! 363. 
Kilki różnych firm. Sardynki różnych firm. Marynaty fabryk odes- 
kich i ryskich. R(',tne świeże ryby solone i wędzone. Hery: J
itewskie 
szwajcarskie i t. d. Kawior prasowany i ziarnisty. 

 Rótnego rodzaju śledzie. 

@

 
 
@OOs

 
 


. 
Najstarsze zdrojowisko egzystuje od 1789 r. 
= 


S"2 DRUSKIE.IKI sz 


Zakład Zdrojowo-Kąpielo
,'y nad Niemnem--Sezon trwa od 
10 (23) maja do ] -go (13) września. 
K
n}ieIe Soluukow., Borowinowe, * * * * * * 
* * * * * * Kwasowęglowe, elpktry(.zue i inne. 


Zakład HYdropatyczny 


dojazd od st. Porzecze, Pet. \Varsz, kolei 17 w. szosy, auto- 
mobilami, powozami, lub stat. parowo z Grodna.-Prospckty wy- 
syła biuro zdrojowiska w Druskienikach, gub. Grodzietiskiej. 
W sezonie konsultacje profesorów trzy razy tygodniowo. 
172 


r
>>>
.1 


L 


r:f --- 0 y r M }{.l ' 1: T,n 1 p 7 Wlbf/O :-;;;. ,z arzeczn
 d.!Ii 
 
. JJ J'I, L UlIJlI h - naprzeCiw Krzyza. -
' " 

kład win za!l:ranlcznycb l ruskich, towarów kolonialnych, kODserwów, delikatesów. DU
Y 
WYBÓR karmelków, czpkelady, biszkoptów najlepszych fabryk Warszawskich, Petersburskich " 
i innych. Znakomite STARO - POLSKIE miody od SU do 60 k. but. 
Porter zagraniczny i krajowy. P i w o Ryskie Waldszleschen i inne. II 
____ s E R Y szwajcarskie, rusko-szwajcarskie i litewski
. MASŁO. - II 
Z fi A fi A! ł uwatanll. za najlepszą wędlina wiejska. (szynki. polędwice. karkowiny i kie Jj baS 1 '), 
= WSZYSTKIE TOWARY PO CENACH UMIARKOWANYCH. = 
lWa 


Kantor prz.ewoz.owy 


Skład przybor6w plimiennych, kanto- , -, 
rowych, rysunkowych I wykreślnych 


0==0 W I L N O, &=O 
ul. Wielka, dom miejski Zł 76. 
TELEFON NQ 232. 

t77 
G\.J Załatwianie oueracJl koleJowycb. Prze- 

 wóz. Ouakowanie. Przecbowanle me bil. 

 


WILNO, L. M. ARKINA ś.-
ń


!2: 
Duży wybór pr " ybo JIU do kr oo lenl . a spraw- 
I-go gatunku b l J lA) dwoilI'. 
SCYZORYKI I NOtYCZKI ANGIELSKIE. 


Ap
ratr 
o SZAPIROGRAF " dl\iący 150 
kopjowallla " o d b I t e k 
z rękopisu lub pisma maszynowego. 2J2 
Wstątkl do maszyn piszących wszelk. system6w. 


I 


o 


J U L
IL
' 
TR
R
5
 
 L R 
 
. 
 
KUPNO - SPRZEDAZ i wydzierżawienie aptek, 
 :. 
REKOME
DAC.JA farmaceutów i lekarzy. 
 ió 
. 
'" 
... Kupno-sprzedaż ł wydzierżawienie majątków. domów i lasów. &- 
 i 
CD ... 
LOKOWANIE KAPITAŁÓW Z GWARANCJĄ. :' N. 
Układanie dokumentów sprzedaży ł dziertawy. = o 
373 


o 



 
!







!-! 
Zakład fLORF\ " I 
 MAGAZYN GALANTERYJNY 
 
Ogrodnl

!.. 'L...
 p'. u, 
B-ciW.iM. Daniuszewskich
 
po'''' po m....... ...;'" .....k: .....ow. cl,to 
 II Wlelb Dem mielskI obol &m4-Do18le 
 
r6te włoskie, goidziki, fijołki l in. kwiaty, olldziel- ,," I . ' 
 
nie. wiązanki, na tuziny i bukiety. Tranllport}. óI POLE
A . WIELKI W.Y8ÓIł: koszulek, .kołmerz y . 
świe
o ściętych kwiatów nadchodzą bezpoiredllip 
 man
letow. kra

tow, skarpetek, ponczoch, rę. 
 
z Włoch. Zakład przyjmuje wszelkie zamówienia "kawlczek, podwlą
e.k, chuste
 .i wszelkie art y- 
 
żywych i suszonych kwiatów na: bukiety, buto- óI kuły męskIej l damskiej tualety. 
t ni erki, kosze, wianki i t. p. Zakład zaopat.rzony 1 
 OGROMNY WYBÓR SS!! 
 
w efekt.owne .pod.kła
ki papierowe. i z. materj
, " SKÓRZANYCH I PODRÓŻNYCH P rzedmiotów 
 
kosze, zardlmerkl najnowsz. fasouow I w kw\- óI . 
tnące rośliny z własnych oran
erji. Zn.ł"!'-ówienia " CENY NISKIE i ŚCiŚLE ST AlE. 
 
wykonywane są. szybko I akurat.me. 79. -. I -




-
 -----
--
 I 
 
. - 
. ........--........"""""""..""""'""....,., ,....."""""""'..
..--. [ 


1-
>>>
- 


t. 



 




 



 


F AERYKA 
WJf
MW InIT
annb i t
łni
rnJ 
SKŁAD HURTOWY 
CZAPEK 1 TOWARÓW FUTRZANYCH,' 

rlJ 8

a
lie tatże 8
rle
aż 
etaliGlna. 


.. 


o 


F. KACE W, Wilno 



 


ul. Niemiecka Np 31. 


8& 


M4
MM 
 




M

"



M
 
il: JÓZEF ROTAL SKŁAD .TA
ACZN
 
. 
;(WI pod firmą "Saatczl1 Mangubl" ,
: 
:(@)I \V 1 LNO, UL. WIELKA J'\
 80. -
 @I 
:(

! --=- '- :-----..:.:-----..-- p O L E C A: @ I 
' 
 ' \I 1 - 
.
- w. 
I
'
I . najlepszych fabryk . '.. 
!
! tyto me i obstalunkowe. papierosy, cygara, gilzy I t. d:' 1 
I 
!II ZAMÓWIENIA WYKONYWUJ4 Slf NAJAKURATNIEJ I NAJ SUM/EN N/EJ. ;1 



-

 


l 


I SKŁAD BĘONI 
G. MOŁCZANOW A 
I Wilno. ulica DomInikańska M 19. 
poleca wielki wybór broni myśliwskiej"' śrutowej pierwszorzt;dnych fabryk. strzały gwa- 
rantowane l rewolwery najnowszych konstrukcyj. Wszelkie nowości wchodzące w zakres 
my!iJiwstwa. Różne myśliwskie trąbki własnego wyrobu. Przy sklepie specjalna pracownia 
pod ofobnym dozorem specjalisty do przyjmowania reparacji broni. [)6 
I Cen.,. n. wsz.,..tko zniżone. 
 


.. 


.. 
...
>>>
r 


L- 
I 


@! :-:- 


:- 



=- 


.:. 


c=--: ------fm1 


l\liilsk litewski 


Zaklad 


ginekologiczny 
D-rów C. Grabowieckiego ł M. Obiezierskiego 
ul. Zborowa (Turemna), d. Kłodka. 
POKOJE OSOBNE I WSPÓLNE. 
Cena od 2-5 rb. dziennie 


. 



 


fELIKS 


NIEDBf\N 


srl(j J 

 

-II 

 


[g! 


Illtynier eleUrotechnik 
Wychowaniec Szkoły elektrycznej Marynarki Francuskiej w Paryżu 
MIńsk gub., ul. Gubernatorska "N! 2
. 
Instalacje elektryczne oświetlenie, Przenoszenie słly. Ogrzewanie. Telefony. Piorunochro- 
ny. SygnaItzal'ja. Porady techniczne. Projekty. Ekepertyza. Montde. 7.arowo.naftowe 
o
wietlenie N a skJadzie biuro posiada stale wszelkie materjały w zakres oświetlenia wcho- 
dz"ce, jak równiej uwzgl
dniono materJaly dla wszelkiego rodzaju oświetleń nowych 
Roboty wykonywane są I!nmiennie i ze znajomości, r:teczy po cena..h przyst
pnych - 
stałych. - - -r-
 -- - 
WszY8tkie posiadane artykuły tylko pierwIzorzędnej wartości. 


320 


KAROL SA WICZ 


wSzawIach. 


. ( 
'Vina kaukazkie, krymskie i zagraniczne osobiście 
akupy- 
wane w winnicach i jako gwarantowanej czystości, poleca 
się Szanownym Księżom do uź.ytku kości('lnego i tym,..którzy 
chcą mieć produkt naturalny j smaczny. 

 Na żądanie wys. cenniki. * * Iłaudhlją(.ym rabat." 
Oprócz powyższego, oddział ksi
garski i materj ałó w piśmipn- 
nych przyjmuje prenumeratę pism i ogłoszenia do nich, 
przytem jest obficie zaopatrzony w podręczniki szkolne pol- 
skie i litewskie, jak również w artykuły dla uczni, artystów 
malarzy, inżynierów, biur etc., a także 
w odpowiedn"ie różne nowości stosowne na 
podarki. 342 


r
>>>
- 


1T 
A 


O::. 


::O 


IGNATYCZE 
.- ,SZKÓŁKI HÓZ, DRZEW P.-\.RKO- '. 

 
 WYCH, LEŚNYCH IOWuCOWYCH- 
, WILHELMA .TELSKIEGO 
 ' 
Poczta MIŃSK (g'iNb.) ';, 
'

i . 'telegr. "MIŃSK ICNATYCZE SZKOtKI" .". 
:'.... ''Ielefon na A!i,iBki
i Btf'Cji central- ':.,.:.,,: 
,.. 7IeJ JI& 212. -'..-:"
..': 
r 


-




L
'- 
 

 . POLECA, kom_'.", ".."oj, 

 ,-,' ,. WELOCYl'EDÓW,mocn/),prędko 
- 'i tanio EmalJowanie we wszyst. 

 -o.-.. kich kolurach. WEI.OCYPł:;DY 
naj now6ż
'ch mode!i, DUj plerw- 
. 6j1
'cb fabryk od 00 rb Wielki 
i _wybór małou7.y\\'an
'c,h weloc,y- 
r pedów, po niskich cenach. ) 
GFMY do welocypedów w naj- 
lepszym I(atunku. 
 

 MASZYNY do pisania ró:tny(,h syste:n0w L'"G:\l.\T.-\.CZH do ciasla amerykańskie. LAMPK[ O 
(jj elekl.r,yczne z 6uchemi i plynnemi elementamI. U/'7.łłdzeDla i repararja dzwonków elektrycznych. 
 
[ WSZE
K
E SPR,:
TY GOSPUDAHSKIE.. Ł(')ŻKA angielskie malowane i zwyczajne. 
 
WÓZKI dz/ecJf
ce. [\.ASY. ogulOtrwale najp/erw8zydl f'aLryk. 
Rewolwery "Brauning" \tp, dla maJąl'ych pozwolenie wlądzy. 
! Patrony! Proch. Broń myśliwska. 
_ ' 
Wagi różne patentowane. Maszyny do sZyc
li. z gwarancją nil 

 a lal Umywalki marmurowe i zwyczajne. Samowary. Wanny. ... 
Kuchnie różnych systemów. Hygieniczne francuskie prysznice 

 "lłygiena", wygodne, praktyczne i dla zdrl'w1a korzystne. laTllllł-.num ""1'11\ 
Cenniki na żąde.nie wysyłają się 
bezpłatnie i bez.z.włocznie. 
o .... - --"21.... - 
.... - -i:E:J 111.. 
 
...I 
 \:S--:!:.I'S - ........ - ..zI'S 


600 odmiłłJ1 róż, 190 odmian 
nowości. 


Katalogi na żądanie bezpłatnie. 
er T '=0 


8
9 


-' 
 
r 



r 


J 
.6 0 


Zakład Rymarsko-Siodlarski 
J. MACIEJOWSKIEGO 


MIńsk Lit, ul Zacharzewska 
om straszanera. 
POSIADA NA SI\:LADZIE 
oraz PRZYJMUJE OBSTALUNKI: 
Uprzęży: krakowskiej, angielskiej, 
* * * ruskiej i t. d. * * * 
Równie
 wykon
.wa: torebki, walizy, kufry 
i wszelkie artykuły podró
ne. 
WYKONANIE ROBÓT SUMIENNE, TANIE I PRĘDKIE. 
294 Firma egzystuje otl1905 r. 


, 


r
>>>
.. 



 


t. 



o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o 0-' \ 
I
I Cbemiko-baktcrjoloEiczUJ Gabinet z oddziałem d6tynfekcyjnym I
 
° MAGISTRA FARMACJI -, 10i' 

 A. o. KOWARSKIEGO. i
 
° W Mińsku gub. Plac Soborny, dom Gabryłowicza, obok apteki. Telefon N!! 107. l o 
° PRZYJMUJĄ SIĘ ANALIZYLEKARSKIE,SANITARNO-HYGJENICZN£ o 
o I TECHNICZNE. DEZYNFEKCJA MIESZKAŃ I URZĄDZEŃ. ,c 
° Skład aparatów dezynfekeyjnych Przygotowywame normalnych roztworów i reaktywó w 1 0j 
° dla fahryk i zakJadów przemysłowych : O j ' 
ol .urln nlazcz.c, azczur7. 300 ° 
oooooooooóooóoooooo 9 0oooooooooooooooo
 1 


@ 


iIID 



 J. L. LIMONc. 

 
Speejałny skład wyrobów Inlanyeb, bawełnianyeb i pońezoszniezyeb 
T -wa Ilkcyinego Manufaktur Żyrardowskich 

HILLE I DITRICH 
 
Pod firm. Skl'ad .7rObów f7rardowakich. 
Mińsk gub., ul. Gubernatorska {Frańciszkańska) dom Przyjemskiego. 
Gotowa bielIzna i przyjmowanie zamówień, które wykonywane 811 szybko 
i akuratme. . I 
Po cenach f.br7czn7ch. Cen7 atal'e
 SS2 

 : : 
 
= : 
 @ 


... 


DAIA!11 AI
lliSłl-! 


Mińsk gub., ul. GubernatoTska. 
WIELKI WYBÓ RI 
II Wełnia'nych, Jedwabnych i Bawełnianych materjałów zagranicznego i krajowego wyrobu 
" 
 Plu8ze. Ak8amity i Welwety. Płótna: Hollenderskie i Jaroslawskie. Chu8tki: płócienne i 
batY8towe. 
STOŁOW A BIELIZNA: 
I Obrusy: sukienne i pluszowe Kołdry: pikowe, pluszowe i bajowe Chu8tkl wełniane i pledy:ect. 
I Firanki I Story; edpasow. I ze Iztukl, Portiery, Dywany Imater. mebl. 
CENY ABSOLUTNIE STALE! CENY ABSOLUTNIE STAJ.E! 335 

 . .- 
 ---!I- 


\V 



 *-- -* 
YI li Nagrodz. Złotym medalem na ParY8k. Hyg. II 
I Wyd 1908 r. najwat.n. nallr. "Grand Prix". 
I 5KŁł\D 
Wędlin litewskich 
Mi
8k, zach8rz:


I
::" naprzec. ,cukierni Hurtowa I detaliczna sprzedaż 
Przyjęcłe chorych M J k . 
codzien od 10 rano do 
 wieczorem I anczews lego I 
Za poradę kop. 30. 298 II I 
t\ Mińsk, Mikołajewska ul. d. własny N!!a:
 

 Q)* --- * 


ltEGZfłlCIl 
lteKarzy .. spectalist6w 
==== STAŁE ŁÓŻKA === 


.. 


- 
. 


..........
>>>
Nowootworzony jedyny polski 
MAGAZYN BRONI MYŚLIWSKIEJ 
i OPTYCZNO-MECHANICZNY 
St. CHABROWSKIEGO 


specjalisty - długoletniego współpracownIka na}poważniejezycll 
firm warezawsklcb I zagranicznych. 
W Mińsku Lit. ul. lacharzewska H! 83 
(d. Smusia) naprEeciw Luterańskiej Kirchy (wejs(:ie z dziedzIńca). 
-".:iD Posiada wiełki wyber: 
. BRONI, REWOLWERÓW, PROCHU, ft. tak
e OPTYKI. 
Przy magaąnie praco wnia, pod osobistym kierownictwem właściciela, wyrabia: nową broń. 
instrumenty geodezyjne i optyczne, & taUe przyjmuje wszelkie reperacje. wchodzlłce 
w zakres pUtJzkarstwa i optyczno. mechanicznego działu. 
ObstalunkI wykonywają się prędko I akuratnie. . Ceny moi liwIe nIskIe. 326 


I:. 


, 


...-':;. 


, 
::..' 


f..t 


-": 
. ""\'- 

 ... 
, 



 
 
 
, 
 
 & 
 G 
 
 
 
 
 " 
 


-::::I I D PUKSTE Nagrodzou 3-a złoteml medalami 
Telefon ;M g45-
 I »rzez Cesarskie 
osJJskle T-wo 
. . OgrodnIcze. 


ZAKŁAD OGRODNICZY i SKŁAD NASION w G '1Jt:: u 
! POSIADA NA SKŁADZIE: I 
J Drzewa owocowe 
Krzaki, Róże. 
Pacioreczniki, 
Cebulki kwiatowe, I 
Rośliny doniczkowe 
i t. p. 
.




G
 
 

fi)



 
lIłlagaSYlt 
k-ca J. M. IZGURA 


33J 


PrEYjmuje zamówienia na: 
BUKIETY, BUTONTERlU, 
WIANKI, KOSZE itp. 
Ozdabianie kwiatami i rośllnami: 
KOŚCIOŁÓW., SAL BflLOWYCH, 
POMIESZCZEN. W KTORYCH 
OOBYWAJ
 SIĘ WESELA ITP. 



 



 


Kantor znajduje siQ: 
na rogu ulic . 
Gubernatorskiej 
I Zacharzewskiej 
W domu Br. Rnowszczyk, 


'827 


MIŃSK GUB., ulica Gubernatorska .Ii 5. 
SPRZEDAŻ HUR'fOWA I DETALICZNA 
Przoamiołów ZłOłYCb, srobrnycb i zo[arów. 
Przy magazynie znajduje się pracownia dla 
napraw przedmiotów złotych i srebrnych, 
oraz zegarów. 
NABYW A1II ODŁAMKI: 
złota, srebra, perły I przedmioty starożytne. 
WYłąCZny Drzedstawlclel dla fnb. mińskiej zefarów ,,0,., E G g". 


ł
>>>
.... 



 


l... 


MIN5KIE: TOWf\RZY5TWO 
WZf\JE-MNE-GO
. * 
*i'.***KI\E-DYTtJ 


Zf\ŁOŻONE W ROKU 1873. 


ł... 



 


'1 


ł... 


" 


ZflRZI\D 
W MIŃ5K\J G\JB.,iZF\CHF\RZEW5KF\ .NO 93. 

 -- ---9)- 


{;I;@ 9@!QS3Q9@
0QC)C?@;OOOG 
 


6 
' 
(ł LECZNICA OKULISTYCZNA a; 
I 
ze slałemi łóżkami a 

 D..ra S. KamińsKiego 
 ! 
I przy!;
;a
ie u
h
o:;;h-;
d;iennie. 2D8 
 
1t@
 
@)O
61@
@)

6 @!
 



 
,- 



 


Ę- 


SKŁAD MATERJAŁÓW PiŚMIENNYCH i RYSUNKOWYCH 
A. NEJMAIM 


Mańsk Gub. ul. Zacharzewska, Hotel "Odesa" . 
Wielki 
,błr. Ą-rtykulów k
ncelaryjnych i rysun
owych.. AI,bumów: do fotugrofii 
l widokowo Albnmow do pocztowek. Ramek wsvelklCh rozmlRrow. NO,lnow!'zyf'ł. po- 
cztó wek i t. d. 
.,rob, galanter,jne . .!kórzane. Tcki I,ortmonetki, woreczki, pugilaresy i t. d. 
Zabawki dziecinn.. Łamigłówki, gry, piłki i t. d. 
CE.V BARDZO .nZ.UE. 24
 
Ę- 


\
>>>
o 
o 1) Maneże, ll1łocarnie na.jnowszej konstrulr- 
o cjił; sieczkarnie, wialnie i inne. 
o 
() 2) Urządzenia Iułynów parowych, wiatra- 

 ków
 tartaków, mleczarskie. 
o 
o . 3) Tran
misye z własnych lekkich n10deIi. 
e 4) Karczownice patentowane wielkiej wy- 
o 
o dajności. 

 5) Odlewy żelazne i' bronzowe. 
o 6) Krzyże, pomniki i ogrodzenia artysty- 
ó cznie wykończone. 
5 
o 7) Remonty lnaszyn parowych, lokomobili, 
b młocarni i wszelkich maszyn rolniczych. 
q 
b 8) Ryflowanie walców młynowych. 
o 
ó 9) Dozór i porady techniczne. 
o Ma o 
o 
, 

@ I ' ,,;;:" (;/,
) 

. , 0_0_0_0'0 o o o o: Ó C' o o oc..
S? 0- 0-0-":--:;-'0 o 
'ó = o 
 .: o C!J 
'ł 


 '-". " 1ii
 


{
.
\ L
 - 
(.

 
,fl
 
! JI 
o 


,o 
'o 


o 
o 
o 
o 


(. 


\:1 
6 
o 
o 
o 


o 
ti 
l) 


tl 


o 



 


- 
o ,) o ;:) ;:) :. - 


= c _ 



 o ? = C = o o o c o o-o o-o 


glAVfl 
'" E "
' L ) $ , KA E ' Am 
 1 ' 1L\A 
. ;- " \" , .
.
 \ L I J 7.., \ 

:., : J ,. I ..f r. r.). \. ._ .,' I ( ,I 
'::' . - ,';; 
,.:- , .
_
 J.; p K _ 1 " 
J. 
 
 
 
MASZY. i ODLEW. lA 


(
 W SZlwlach, gub. Kowiensliej 
 


1\dres telegraficzn9: Szawle-[\\echanicznO. 



 


r?:aCJ n 


WYKONYW A: 



 


(j 
o 
6 
tj 
'8 
o 
,6 


o 
tj 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
Ó 
o 
d 


o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
(j 


o 
o 
o 
o 
o 
o 


u 


" 
. . 


ó! 


f) ł
>>>
.s 


Pracownia wyrohów kościelnych 
A. ZABORSKIEGO 


'ViT SZA. 'ViTLAC:E1 (gubernia Kowieńska). 
Przyjmuje roboty kościelne podług rozmaitych 
stylów i rysunków. Wykonywa ołtar
e. ambony. 
konfesjonały. posągi. Odnawia stare sprzęty ko- 
ścielne. 
Sklep rozmaitych wyrobów kościelnych. Wiel- 
ki wybór stacji. posągów z drzewa, przedmiotów 
z bronzu. ornatów. kap. stuł i t. d. Polichromiczne 
groby wielkanocne; rezurekcje. Feretrony. obrazki. 
ramy do obrazów, Krzy
yki. ró
ańce. szkaplerze. 
rozmaite świece i t. d. 
Księgarnia poleca kBią
ki
 polskie. litewskie 
l rosyjskie. Wielki wybór ksią
ek treści duchow- 
nej i świeckiej w rozmaitych językach. - 
K8ią
ki do nabo
eństwa w ozdobnej oprawie, 
imitującej kość słoniową. srebro j złoto. Przyjmuje się prenumeratę 
Da wszystkie pisma. 


Przekupniom znaczne ustępstwo! 


r 



 SKŁAD TABACZNY 
 
B. S. K A Z A S A 
pod firm.. 
SZYSZMANA I nast. OURUNCZA 
w MIŃSKU, PRZY ULICY GUBERNATORSKIEJ 
w domu Rappoporta. 
Wielki wybór tytuniu, cygar I paplerolów 
wszystkich znanych fabryk rosyjskich 
l zagranicznych. Na składzie znajduj.. 
s:. fÓwnie2 wszelkie przybory do palenia. 
Sprzldaż blrtt'l I 'Iłallczal. 
CENY UMIARKOWANE. 380 
 


837 


Zakład Ślusarsko-Kowalski 
B-ci Jana i Piotra Szajczuków 
w MIŃSKU LITEWSKIM 
Krelzczeilaka. dom Łeileklcb .Ni 5. 
Zakład wykonywa wllzelkle roboty w za- 
kres fachu wchodzące, jak drobne tak rów- 
niei i poważniejsze, Między Innemi: budo- 
wę żelaznych ogrodzeń i krzylów nemogU- 
nych, reperaeję oraz budowę na obstalun- 
ki narzędzi I malzyn rOlniczych. sporzlł- 
dzanie rozmaitych części maszyn fabrycz- 
nych I t. d. 295 


GRAND HOTEL 
A. DO\N'"NAI
O
ICZ 
W KOW1'lie 
ulica Wielka M 28. 
Cena numerów od 50 kop. do 2 rb. Cena numerów od 50 kop. do 2 rb. 


.. 


. 


-
>>>
..t 



 



 


,\ 


-
 


" 


Jl:.t'f 
.;łJ" t 


I, . ...,", 
 "-.: . 


!'
? .lif:'- 


,. "-...... -....
: 


-..-.-r
_. 


:EL POFŁ..A.VVS:K:I 
GRODNO. Telefon 

 152. 
= Skład maszyn i narzędzi rolniczych, nasion i nawozów sztucznych. = 
A,lres dla: listów Grodno, ul. Bankowa, dom ienieckiego. Depe!!Z: Grodno, Epopławski. 


..".D

;


;'. G

d;i;ft
ki
g'
"O.dd;i;ł
'.CESARSKj'EGO'''T
;;;;;;t';;'.;;
j
;:;
in.
;
".

i
;;
i; ,. ,.. 
PAWEŁ KLIKS 
MAGAZYN WYROBÓW METALOWYCH: Przyborów myśliwskich, naczyń 
emaljowanych. Rowery fabryki "STYRJA". 
Skład trumien i wianków metalowych. . 
GRODNO, ulica Soborna. 
: 
-..,..,....,. .. .........,..- ...,...'. .''. ...... . . .,'. .,.' e..,.,.:. . . ..,......1.11. ......,....... I. I. . . . . ... . . ........e ..,..,...... 
 .. 


.............:.........................................'.'.'.'"} 
CROOZIENSKIE 
STO W AR ZYS ZENIE 
ROLNICZE 


ill' r.
 


:r1:.I.... .""1' 


, 
ł=--,P 
t 
posiada stale na składzie: t
"",...

. 


'.
 



 
I
 ' 
,-' 


j 



Y 


.@ ;
 
 
..., I 


.' 


'. 


,\ 


...I 1L__ - '''_,. 


Maszyny 


narzędzia rolnicże z pierwszorzędnych fabryk krajowych 
i zagranicznych. 


Pługi, Brony,' Kultywatory spr
żynowe, Siewniki rzutowe i rzt;dowe, Obsypniki znaczniki, oraz ! 
.wypielacze rożne, Maszyny żniwne amerykańskie i angielskie. Kartoflarki słynne Hardera_ 
Młocarnie ręczne i maneżowe, Lokomobile i Młocarnie, Elewatory i samopodawacze. Bukowniki 
ł . oraz Młocarnie-Bukowniki, Młynki i Wialnie do zbóż, oraz Triery. Sieczkarnie, Szarpacze, Sie- 
kacze, Śrótowniki, Gniotowniki, Parowniki. Wirówki (centryfugi). tic, oraz wszystkie naczynia ł 
mleczarskie, Pasy skórzane. oraz z sierści wielbłądziej, Nasiona w najprzedniejszych gatun- 
kach, Nawozy sztuczne, gwarantowane, Kuchy lniane i slonecznikowe. 1el8zo, Stal i Gwotdzie, 
Materjały budowlane, Węgiel. Kok. i Sól. Smary, Tłuszcze, Oleje i t. p. ł 
402 


., 


r- 


--
>>>
..ł_ 

 
 

 lJ J.t
S
 HOTEL BRISTOL Witebsk. 
Podaję do w.i;H.ipm()ś
.;i Sz. Publiczności, że objąłem w dzier- 
7awę HOTEL BRISTOL w Witebsku: Numera wszystkie odnowione, 
wanny ua ka
de żąd-tIlif'.--Usługa prędka. Ceny umiarkowane. 
Dawniejs'ŁY dZ1eriawca. Hotelu Central w Dzwińsku. 
A. E. Olof'. 


L 


! 


Ic=! 


\, 
W łtebsJ{ 


RESTAURACJA BRISTOL 
KABARET 


Witebsk 


Dziś i codziennie Koncert Orkiestry Słowiailskiej z Warszawy 
I I W kostiumacll narodowych. Dyrektor Sikorski. 
 
Gabinety charnbre separe z pianinami. Telefon .N2 83. 
(A Piwo z beczki krajowe i zagraniczne. Kuchnia pierwszorzędna. ;; 
,( Z czem sił poleca Sz. Publiczności St. lUr ok. 
b-
 

 


\ --PIERWSZA PETERSBURSKA WĘDLINIARNIA z OBSŁUGĄ 
ELEKTRYCZNĄ i HANDEL GASTRONOMICZNY 
E. f. REBItIN GIl :!1ł ite bsgu. 


I 
J 
S K L A D Y: I 
1) Zamkowa, dom Gurwicza. 1 '1 3) Smoleflska dom Rabinowicza. 
2) Kolejowa "WierowkineJ. .:\ Zakład w domu własnym przy ul. Rlelnicklej. 
Posiada. stale duży wybór wBzel. wyrobów wędliniarskich: Przy węd.liniarni oddział
 re- 
 ł 
f!tauracyjny.Cellniki wysyła się na kazde żl\danie. Ceny hurtowe wsprzE\daży detalicznej. 
" 


(f- 
I 


MIP\5TO WITEB5K. 
HOTeL IJI\OII 


I 
.! 
" 

- 


W ŚRODKU MIASTA, ULICA SMor.EŃ
KA 
PUlKNE PO KO:! E OD 50 KOP. DO 3 RUBLI. 
W HOTELU ZNAJDUJE SIĘ 
REĘ;TAUHACJA i WANNY 


,m 

 


219 



 
I 
! 



 
.$51 



 


-
>>>
..j 


ł 
,- 


* - * 
· 'zakładzie 'optJKI..młchloiKlI ,B. 4. 


endełslni I 
Ul MO/lilowir. gu6. przy ul. WlclkicJ Sadowej, w domu Bobowika 
znajduje się wirlki wyb().. towarów optyczu)"clt, elektru- 
tf'cltnicznł-dl, 
(
udclyjnycb j cllirurgil
zllych. 
Na składz.e równif.ż wif
lki wybó,' nujuowszycll gramofo- 
iłÓW i )łlyt do Ili(
h, 3Iła.'iłłów t"uJ:ografir,z nych i wszelkie.1ł 
Ju'zyrzi
d(hv do t'O"ogł'ił
ji. 
OptJ k-m
chanik B. A. 1\1
nd
lson. 22'; I 


 ---- 
 


I 
 CUKIERNIA 

 I 
I w ..!
J.
 .

. e.!,!.k ja!og
 L 
:.w;.o. I I 
PrzyjmUje :-.amÓwienia na torty, pirar..:J.idy, ludy, galarety, kremy, plam- 
I biery, blamanże. parfe glace i t. d.-własne
o przygotowania 
Cukry. Czekolady. Karmel, Owoce ocukrzon9, Ananas)', Konfituł'Y. s\)ki. I 
Ciasta ws;-
lkjegl
 rodz
ju. Marcypany. . 
I O każdej porze buljon i śW

1e !.iepłe pie:ozki. Wielki wy
ór 
()mbonierek. . , 
. ""4 

 n(!WllZam
m R KaJzewskl i S
. 
OO
D3i!Jł:B:1K'
it1ł';if

""
 
i!!łBf
 I 
) J ;: fC\". 
 ł'L


_j.."1::. (
.,. .....,...ł
1-, 

 , ",o :# 1. ... 
. 
 
ił! FABRYKA ,,: 
11 - 
 
I Samowarów Tulskich i wyrobów z miedzi 
 
li! 
.WI ę: 
 A, 
 ) , ę: J
 li 
. 
 A" 
 r '
 
 
· Cl(
 -- IJ, l
 A 
, 
I 11:) 1;\ u JĘJ A 1\' 
 
łł! ' -, -, .. - . '.. 
 
. 
 
I rtQ5"1 W TULE
 ;:: 
polec.a satTIowary l wszl'1l{ie wyroby z Iniedl.i 
 
II po najt.ańszyd\ ccnach. 
 
. 
 

 Cennil{i w9s9 ł ane są bezpłatnie no I{ożd
 
 

 
 
ii.! żqdanie. łł1 
. 

 

M






.
















 


l 


.....j - 
. 


't ... 
ł 


-
>>>
... 


- 


WIELKI SREBRNY MEDĄL 
Dtwh'l.k 1903. 


MEYER & G
 
RYGA. 
Kantor miejski gr. Ktinigstrasse N
 32. Telefon 536. 
Fabryka: Kalnezeemschestr. N
 3. Telefon 151. 
Przy.tanek tramwaju elektrycznego. 
Ad res dla depesz: F b k b d T ' . . ł . 
FERDYNAND MEYER RYGA a ry a u owy urom I m ynow. 


SREBRNY MEDAL 
Dobl8111877. 


ZŁOTY MEDAL 
Ryga 1991. 


F ERPVNAND 


SREBRNY MEDAL 
RYI. 1901. 


.... Transmisje 
- Sporządzanie planów i kosztory- 
. r'-- 
.. ........ 
: sów do budowy młynów no- 
I wych, dobudówek j prze bu- 
:"" dówek. 
, , .":-. Podstawy walcowe 
' 
..;...
- - - ' najnowszej konstmkcji firmy 
B-ci Seck w Drezdnie. Aspi- 
''i-. ratory, Eureki, obłuskiwacze 
_. ł. :, i maszyny szczotkowe. Py- 
tle odśrodkowe i płaskie. 
I, Pasy 

. 
 , wyborowej skóry, bawełny 
., i konopi. Gaza j e d wab n a 
: szwajcarsIm Pockholz 
.
 ' ' ...
, 
 ':......- 


Kamienie młyńskie sztuczne i naturalne 
wyboro,wy gatunek oraz materjał z najostrzejszych francuskich kamieni 
ogniowych i szmerglu do zalewania na stare kamienie. 
Przetaki 
z miedzi, stali, cynku i 
elaza. Młoty, młoty do ciosania kamieni. 
Lokomobile. 
Agentura i Skład Komisowy. 
K a s y S. J. Arnhejma z Berlina. 
Zastępstwo automobilów marki "Adlerautomobile": 
vorln. Heinr. Kleyer A. G. Frankfurt a/M. 207 


I L 



-
>>>
- 


o 


-o 


MAGAZYN MÓD 
G. E. EKKERTA W Rydze 
BUL"VVAR TE.A.TR.A.LN"Y 
 10_ 
POLECA: 
Kapelusze damskie naj rozmaitszych fasonów od najskromniejszych do naj- 
ozdobniejszych. Zamówienia na kapelusze 
ałobne i inne wykonywane są 
w najkrótszym czasie. 
Nowości sezonowe .tale na składzie. 198 


o 
11 1- 
'" ' 
'_ l' 


o 


,'} 


.--.. 
- ".".. 


. -'ł. 


"- 
 


. I 


'\ Maurycy MllGHMONIK 


Magazyn 
ubiorów 
męzkich 


.'-
 , 


\. 


p o L E C A: 



I 
I' 
'f 


.
:.
:
 


ODZIEŻ CYWILNĄ i WOJSKOW 4. 
:R y- G- .A- 
ut Wapienna (Kalkstrasse) N!! 22, w domu własnym. 


196 


B 


. . 
. '- 



2S2S2.S2S2.S2..S2.S'2S2S2S2S2S2.552S2IEi
 
ffi t ZA KŁAD lli 
ID Kamieniarski i Artystyczny rn 

 _, peer.

!
z!
I'! 



e
el
 
1i


 PekoJu ł 
UJ (Friedenstrasse) 1f! 15. ru 
lU :ł'_ IstnieJe od 1869 r. Jf.* Telefon N9 .2452. )I( 197 Ul 
















, 


.! 


., 


ł 


-
>>>
:
.ri
_
jlVi1



 

 



 


 
!: l=r 
I .. 
TO-VV .A.:RZYST-VVO 


I 


Rosyjsko-Francuskich Fabryk 
WYROBÓW GUMOWYCH, GUTAPERKOWYCH i TELEGRAFICZNYCH 


FOD FIRlł.flr1 


"PRO WODNIK" 


w Rydze. 
( 


I 
. 

! 

 

 

 



 WyaOBY GUMOWE wszelkiego rodzaju Gumowe przedmioty chirurgiczne. Nie- 
t: dla fabryk, zakładów przemysłowych, dróg przemakalne płótno, gumowane i tkaniny i 
I
 żelaznych, parostatków, kopalń, elewatorów, udzież. 
i
 straży ogniowej i t. p., jako to: krą
ki, kM- 
alosze gumowe. Zabawki. Gumowe wy- 

 ka, klapy, kieliszki, bufory, węże ssące i roby 
a]anteryjne. 
:p tłocz'ące do wszelkich celów, transmisje, pa- IJlNOLEUM "paOWODNI
A", najlepsze. naj- 
..
 kunki, fartuchy, gumy b.olacyjne dla zakła- tallsze, łatwo do zastosowania jako pokr
'cie i ' 
I

 , dów chemicznych i t. p. podłóg, zastQpu J 'e posadzkę, d
'wany i ma- 

 
 
 
I . 
I
 Wyroby rogowo-gumowe. Grzebienie. Ma
 ]0'\ anie. 
;
 terjały izolacyjne. OIJrp,cze gumowe do po- WyaOBY AZBESTOWE wszelkiego rodzaju 
!
 wozów. pneumatyczne obręcze \ do automo- jako to: arbusze, ktiliążki z tkanki azbesto- 
: 

 hilów, motocyklów, am£'rykanów. Szczelne wej, taśmy, kMka, włókna, rękawiczki, za- I 

 
 obrQcze gumowe dla omnibusów, wozów sa- słony i t. p. ;"11I1 
110: nitar n
'ch, strażY' ogniowej i t. d. Części Pakunki z talku, minji, grafitu i PI'Zę- ;"III: 
!
 I ,składowe welocypedliw, jako to: Ohręcze, dzy konopnej i bawełnianej. 
I": . pedał
-. nakrycia gumowe na pedały i rącz- I l\:orkowo-azbestowa masa. najlepszy i naj- 
 

 ki kierownika. I tańszy 
rollek dla izolacji rur parowych i in. 
 

 -

';'
 ::&4 _-- 
 

 
I 
:
- Oblicza, cenniki i próby wysyła się na żądanie 
' 
I
 I 
I.. B E Z IJ L A '1' N I E. 

 

 c 

 SKŁADY FABRYCZNE TOWARZYSTWA ZNAJDUJĄ SIĘ WE WSZYSTKICH ZNACZ- 

 

 NIEJSZYCH MIASTACH CESARSTWA. 
 

. Adres dla listów i depesz: "PROWODNIK" - RYGA. 
 








l

II



PI
>>>
.. 
.... 



 Hotel "CENTRAL" 
R Y G A. połatany w pobliżu giełdy i banków. 



 


Miejsce spotkania 
ryskiego 
świata handlowego. 


NAJWI£KSZA RESTAURACJA W środKU miasta. 
H A N D E L W I N. 


Odnowiony i urzą- 
dzony :.odług naj- 
nowszych wymagań. 


(Q) Piwo Z browaru Gust. 
uncendorfa. Sala bilardowa. Wyborowa kuchnia. (Q) 
O Pokoje od 1 rub. tła czas dłuiszy obniżka ceny. Winda, kąpiele i t. d. 

 Właściciel KAROL WE/LAND. 
 


' - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - --- - - - ! 
Prywatna Lecznica Okulistyczna 
Dr. Med. G. I. REINHARDTA 204 

 RYGA, Suworowska 2. m Przyjęcia od g. 10-1 w dnie powszednie. 

 _A___ _ _ _ _ .- _ .- .- _ .- _ _ _ _ .- _ _ .- _ .- .- .- - - -
- .- .- _. 


Sanatorium i 
akład MARIENBAD " 
wodolecznICZY" 
Założone przez D-ra NORDSTROMA. 
Właściciel i kierownik Dr. med. Th. Y. Boetticher, uniyers. Erlangen. 


160 


Sezon letni od 20 maja do 1 września. 
Sezon zimowy od 1 września do 20 maja. 


..) 


55 pokojów rozmaitej wielkości z całkowitem utrzymaniem. 
Współczesne urządzenia w Zakładach leczniczych. 



 WYSTAWA KWJATówr
 
rP RYGA, ul. J
I

nS
I

r
aSI 
.Htel. 36
:. \) 


...' 



 


--
>>>
I 


} 
.. 


' 1 


ł 


WĘ'DLINIA:RNIA 
GUSTAWA BRAUERA 
MIŃSK gub., ul. Gubernatorska, dom Polaka. 




 --= 
 


1 


FILJA ul. Zacharzewska, róg Dobroczynnej, dom Maszki1ejsona. 


- -d--===--= 


SPRZEDAŻ HURTOWA I DETALICZNA. 


'15M 

 
 


tr-pr'....................-............

-.....
'


.,.........-.... ..............

 -... ........ .......... ....... -- ......... ........ ........ ..... .........J 
,[ Przedstawiciel Mińskiego Towarzystwa Rolniczego 1 
VI.,BU'. _Z 


,:::Gg
be

.

1
1.
i






iei' Grod
i
ń.ki.j. ! 
Kowlenskle), Mmsklł!) I Mohylowskle) 
 
"wiem UbezPiocze

w 
,!!


 J
n







. 25-Iel prakqka ! ] 
f poręcza. pra,widłr:wC8Ć, szybkoM ,1{1
c;""i!sflM. i bezsporność. 
:J95 
. .......... .......... ....... 

_.................
............
,......
..........,...........................................-
...... ......... ....... ............ ........ .-...... - 
 


r 
I 


- 



 


Z prawami gimnazjów rządowych 
PRYWATNE 8-
lasowe GI
'NAZJUM ŻEŃSKIE 
Anny J astrz
bskiej 
llJ Rydze, Elisabethstrasse 55. 


---
 
I 


Przy zakładzie istniPjt\: pensjonat i klasy przy- 
gotowawcze z "ogl'órlkirm dziecięcYlu" , oraz 
kursa przysposabiaj:\ce (lo pgzaminu na dyplomy 
nauczyciolskie. 888 


- 


1 


ł
>>>
{Q)' 


L. 


I 
IQ] 


FABRYCZNY SKŁAD 
Akc. Tow. Warszawskiej Fabryki 

 MEBLI STYLOWYCH .... 
DA \VNIE.J 
Z. Szczerbińskiego 
i Trenerowskiej 
Peter
burg, MOl'l!\ka, 33 
Poleca w wielkhn w-yborze w-ykwintne meble 
w różn-ych stylach. 
Przyjuluje zamówienia na całkowite urządzenia 
Pokrycia mebl., Port jery, }'iranki, Dywany etc. 

 }r1eb/e sl(órzo'le. 
 



 
. 1 11 
, I 



 
 
- u.o 


309 



 




'-'


 
 

 
GO. -D:
 
 

 
SKŁAD I MAGAZYN PRODUKTOW GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO 
W. MILWIDA 


\ 


Petersburg ul. Mikołajew$ka, N!! 31. 
P O L E C A: 
MASł,O, SERY. WĘDLINY. BAKALJE.KONS]
RWY, WINA i t. P 
UPRASZA SZANOWNYCH Pt. OBYWATELI ZI,EMSKICH. POSIADA.JACYCH DO 
ZHyC'IA: MASł.O. sImy. WĘDI,INY, OWOCE. MIOD, KONSERWY, MłODY. STARO- 
l'UL
KIE ! ::;TAHKĘ. 7;WRAI'AĆ :SIĘ Z OFERTAM [ Z DOŁĄCZEN! EM PROB PRO- 
DUKTÓW Sl-'UZYWC7.YCH .POD WY7.EJ WYMIENIONY M ADRESEM. 
Telefon M 72 -44. 2H4 

 


 
 




 

 
'
 
 
.



e: 
 

 



 


Artystyczny Ma[azyn i D!'acownia Dowiekszr.nia DortrEtów 
S A S 
_. N E PI
 A 
. . ...JI 1 
 
])!.t.fr:o;lIU1'g. ]'rosp ł:kułeQ'n bofskl .1\; -1-;). 
Arty!!tyrzlle wykollHI'Ie portrettiw z IIlljmnil'jszych fotografji po bardzo przY8tępneJ 
cellle. Portn\t 10: 12 WIersz. z ram
 dla zamiej8l'OwYl'h z przesyłka i opako- 

 wanil'm 3 ruble 75 kop. z farb. akwareL o l rub. drożej. Dla zamiejscowych takiż 

 - portrl't 2 rub. 75 kop. _ 2fiO 

 . 


, 


-- 


r
>>>
..i 


t. 


- . 


"" 


. 


Dostawca Dworów J. C. W. Szacha Perskiego; J. K. W. Króla Serbskiego I J. K. W. Króla Rumlll1lkielo. 
WARSZAWSKA FABRYKA 
WYROBÓW PLATEROWANYCH I SREBRNYCH 84 PRÓBY. 
(Nagrodzona Herbem Państwa i 16 zlotymi i srebrnymi medalami. 
JÓZEF.A F:RA.G-ET.A 
Poleca swój rnaga:yn 
W Petersburgu, Newski Prospekt .M 22. 
Bo
ato zaopatrzony w ró
ne kościelne 
przybory, jako to: ampułki, chrzcielnice, 
kieliehy kropidła, krzyże, lampy, lichtarze, 
monstrancje, puszki do Hostji, trybularze, 
vasculum l t. p., jak również przedmioty, 
służące do ozdoby stołów: łyżki, no
e, 
widelee, ('ukiern., kandel., kosze do ciast, 
kompotierki, lustra, maszynki i imbryki 
do kawy i herbaty, masielnice, mlecz- 
niki, postumenty do owoców, półmiski, 
rondle, sosierki, serwisy do octu i oliwy, 
samowary, wazy do zupy i do wina szam- 
pańskiego i t. p. t 
M..-gazyn przyjmuje do srebrzenia, M.Ja' 
wiania i zamienia na nowe swoje znisz- 
czone wyroby po długoletnim użytku, 
oznaczone stemplem fabryki, za 1/3 część 
ceny sprzeda
y, po odliczeniu: stali, szkła 
drzewa i złota. 
Cenniki wysYłają się na 2ądanie Rl'atis i franco. 
Fabryczne magazyny w Warszawie. Mińsku. 
Łodzi, Moskwie, Odesie, Kijowie, Charkowie 
i Tyflisie. :H3-a 


EL KRA.STI
--
 
RYGA, Bazar Berga 69, III linja 
-_._
-=--.: WEJ5CIE OD ULICY ELIZAWETYŃSKIEJ ";;.--=- -- 
Polecam szanownej publi
zności wykonane w mojej własnej pra- 
cowni jesienne, zimowe, wiosenne i letnie obuwie z najlepszych ma- 
terjałów po naj niższej cenie. 
Zamówienia i naprawy dokonywane są akuratnie i w najkróiszym 
czasie. 



 
'
 
II 
I 
I 


I 
I 
ł 


200 


.. 


Z wysokim szacunkiem 
E. Krastin. 


II 
---
 


--r-
>>>
-- 



 


,. 


D, . 


NOWO

! 


NOWO

I 


. 


OŚWIETLENIE 


. 


A L A D D I rt. 


Zamiast lamp elektrycznych, łukowych. 
20 razy tańsze oświetlenie, niż z\\vkłe oświetlenie elektryczne. 
a razy tańsze od łukowych lamp e1ektrycznych. 
3 1 /. razy tańsze od ośwIetlenia gazowego. 282 
Żlldajcie prospektów. Kantor Techniczny 
O. G. SZPENEMAN. ODDZIAŁ ALADDIN. 


Petersburg, Zauł. Czernyszewa M 12. Telefonu.MM 11-12, 94-12. 
O D D Z I A- Ł "y: I 
K. J. Wilhelmson. 
 I. F. Sztribek. 
Moskwa, Marrosejka, dom Egcrowa." Ryga, skrzynka pocztowa 615 


 . 

 I 


r. .....;:
:;
: ..


:

 .'':
:'

.
:';' 
;.:ł:'';i':
:' ..... '.'1 
s. /{ A BO L/{J EW JC ZA. 


Pełf\J"shnr
 uJ. Morska .Ni! 28. 


Przyjmuje obstalunki. a także posiada na 
składzie ogromny wybór gotowego obuwia 
z najlepszych zagranicznych materjałów. 
Wykonanie eleganckie. Pracownia pod oso- 
bistym dozorem. Ceny umiarkowane. , ,,:: 
ł TelefoDlI JIi 259-54. 3-!\}. ',.' 
i............................................ , ................... 


. ;: 


POLECAMY 
jako produkt pożywny 
Szwaicarskie ciągawki. 
NADTO POLECAMY: Czekoladę, Wa- 
fle, Cukierki czekoladowe, Karmelki 
ró
nych gatunków i wszelkie inne wy- 
roby cukiernicze. 
fabryki TICłłAtł0WA l JUąJEWICZA 
Petersburg, ul. Wezenberda 15, w pobliżu 
Dworca Baltyckiego. 378 








 

 





 
I fYIagazyn Zabawek Dziecinnych I 
mil i DJlltf'rjałciw piśmiennych I
 
I
 Petersburg. Kazaflska .M 48. I 
 
I
I DUiY WYBÓR: lalek. rozmaitych ła- 
I 

 migłówek dziecinnych. zabawek mech a- IDI 
I nicznych, papieru listowego i kopert w 1 10 1 
I I pudeł
ach wspa
rllły
h, kar!y k!Jrespon- I 
 I 
I dencYJne z nadpisami polskiemi. lIł 
Uprasza sit: Sz. publicznośc o zwra. 
I
 canie sit: pod wyżej wska:anym adresem. I
 

I 310 A. Gryszkiewicz. 
 
18I_ 25"2S
 


 52S2 
I




!2i! 


, 


f.
>>>
"""" 


-- 


-,- 


1.. 


--- 


erman.., ., 
. 
. 
- .,. Grossman 


Petersburg, W. Morska 33, Mosli.wa, Kuzuiecki most, War- 
szawa, Mazowiecka. 1(-). 


POLECAJĄ- 
- I) Fortepiany i pianina najsłynniejszych 
zagranicznych fabryk 
C. BECHSTEN, STENWAY i S. 
QU AND T, WERNER 
¥ łi * b) Pianina 'syst. "C Q O W 6" Ił łi 
 
------=-- -- - 


- 
I z effektami arfy, mandoliny iz niemą klawiaturą pełnego i piqknego t'nu. 
- c) Jedyne amer., SAMOGRAJĄCE na fortepianie i organie instrumenty 


"A N G E L U S". 


- d) Doskonałe krajowe pianina . 
I " "fortepiaq . 


od :J:)O rub. -- 
od 650 " 


. . . . . . 


. . . . 


- Sprzedaż = 


Katalogi 
illustrowane 
bezpłatnie. 


-- na raty. 


IIII/I 
 IIIII 


I I I , J I 


3EO 


I 
r
>>>
" 


l" 'i-.. 
J ,':.1 ., 
. . I I I 
I 



: '. 


I -", 
, 
,. 


\ ; 
11'.1 .", 
{ ;:t' , 
,,: ".;I 
I.; ,'I 
" 
I". 


\ ...\
't
 .""',!,, .' " 
\l 
,\ I " , 

 


SKŁAD MASZYN, INSTRUMENTÓW 
i PRZYBORÓW TECHNICZNYCH 
, 
K. SZY.CA, [inżenipfa 
Petersburg, Fontanka 52. 
Telefon Składu N
 8-02, Telef. Kantoru N
 54-63. 


Posiada przedstawicielstwa:. !łI 
Wszechświatowo-znanych filtrów Schamberlina, 
syst. Pasteur'a, przyborów dźwigniowych i blo- 
ków B-ci Bolcani w Berlinie. 
Odlewni stali Zebem i Dikstal w Szefildzie. 
Instrumentów rysunkowych K I e m e n s R i fi e r 
Nesselwang. 


- Cenniki wysylane są na każde Ż(t(błłjf
. 


283 


Tapicer i Dekorator 
M. S. MAM1\]EW 


Wykony,va ,vszel1dr tapicersko-dp,kol'ac
Tjne roboty, 
lneble, portjel'Y, pokro\vce i Jnateracr. 
- Petersburg. ulica Sadowa N!! 129 m. 16. - 3
;2 


ZEGARY WI.TER z dwuletnią gwarancją. 


Na żądanie kompletny cennik kieszonkowych, 
ciennych 
i wszelkich zegarów. 
DOM HANDLOWY 
FRYDERYK WINTER 
Petersburg, Newski pr. N!! 78 -40. il12 
FABRYKA ZEGARÓW WIEŻOWYCH. 


Egzystuje 
od roku 1867. 


-- 


J
>>>
......1 



 

 
* 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
* 
* 
* 



 

 

 
os 

 

 
* 

 
s 

 
S 
& 

 

 

 
* 

 
os 

 

I 

 

 

 

 

 
Składy we wszystkich 
 
miastach Państwa. 
 
'S 


Maszyny do szycia 
KOMPANJI SINGER 


sprzedają się wyłącznie 
we własnych składach Towarzystwa. 


Sprzedaż na raty 
od 1 rub. 


Wystrzegać się 
nasladowl1ictw. 


.. 

 , 


..... 
UlPKOSHbl£ 
'} 3b
B
£tA I 
, .A
 ,KOnOKOn
 


ąęczne maszyny 
od 25 rub. 


1.. 


- 


--- 


------.. 


. 


I 
I 


y 
otow
 i na lamówiBlli
, 
Poręczellie h'wułości I W)'J)łata Bit raty. 
Nastrojenif' pf)(lłl1
 )(umPI.tonów Sf'rca z la.IIPj IoitaU. 
Zamialla starych. I SilII)" i IU'Zyj{1I11I1J' dzwięk. 
Odległość fabryki Dle ma znaczenia, ponieważ taryfa na przewóz nowych i 8tary.h 
dzwonów wynosi og61em 1/",. kop. od puda i wior8t.y. 


..----- 
I 
. 
I 
I 
I H 
I 
I 


DZWO 


KOMnAHIA 
3HHrEPb 
Znak składu. 


231 


Towarzystwo GATCIYŃSKIE 


fabryki 


Il. S. hawrowa 


w m. Gatczynie, Petersburska gub. 
-

 


281 I 
I 
I 
I 
----.. 


I 
. 
. 
-.----------..-- 


1 


L 


Skład fabryczny Petersburg, wewnątrz Gościnnego Domu .Ni 144. 


-r 


........
>>>
. 


ł 
.... 


W ARS ZA WSKO-LITEW8 KA 
W
dliniarn'ia 


Petersburg, 
ul. Puszkinska N!! 2. 

8q 


Warazawska i Litewaka 
&z ,nka. aalami. 
ki_łbaa., aer, maało 
i pierniki. 


. 


-. 


Telefon N!! 61-37. 


. 
II 


-:-
 


Dom umeblowan9 
"METROPOL" 
(Nowodworskiej) 
Petersburg ul. Morska Nr. 11 (róg Newskiego-środek miasta. 
32 pokoje elegancko i wygodnie umeblowane w cenie od l rb, do 5 rb. na dob
 i 
od 21 rb. do 125 rb. mieBi
cznie. Elektryczność, wanna, telefon J\i 2M-51. 
U S l U G A S T A R A N N A. 287 

-- 
 



 --- 


D05TAWCY DWOR\J 
Jego Cesarskiej Mości Najjaśniejszego Pana. 


FABRYCZNO-HANDLOWE TOWARZYSTWO 


1. t AbrJiasawa Synów. 

 
r 
 


Peters
ur
, NeWS
i 
ros
eU KQ 4
 - 4
. . T elełon 1fQ 
D
. 


Codziennie świeże cukierki, a.ngielskie 
biszkopty, czekolada. kOlnpoty, konfitury, 
- czekolada alnatorska. 


205 


........
>>>
WITRllŻE I 


odznaczone najwyż.szemi nagrodami 
na wystawach w Paryż.u i Brukselli 


KOŚCIELNE I ŚWIECKIE 
ze szkieł katedralnych, antycznych i opa.. 
Iizujących amerykańskich. 
JAKO NAJWSPANIALSZ4 DEKORACJĘ GMACHÓW 
. 


POLECA 


F. BIAŁKOWSKI 


w WARSZAWIE 
Jerozolimska 59. Telefonu 29-55. 


1 


r.-
>>>
... 


KALENDARZ ILUSTROWANY 


"KURJERA LITEWSKIEGO" 


NA ROK 


:1909_ 


.. 


-,. 
... . 
. . ..,
...- 
,. .":t' . 
. :"'- 
. 


. 


. W I L N O. 
Nakładem "Kurjer
 Litewskiego".
>>>
. 


s-gq 


. 


Druk E. Nowickiego, Wilno, Dworcowa I t. 
'I, tĄ
 \
,
>>>
1 
r 


, 


t... 


M 


Rok 1909 


z
yczajI1y-nla dni 365. 
LICZBA ZWROTÓW KALENDARZOWYCH. 
X Liczba złota X 
XX Epacta vm 
XIV Okres słońea . XIV 
"II Poczet rzymski . VII 
D Litera niedzielna. C 


Podług starego 
t.ylu. 


Podłu
 nowego 
stylu. o 


l 
I 


( 
PODZIAŁ ROKU KOŚCIELNEGO. 
I. Adwent zaczyna się w Ni!"dzielę 29 I 4. Po III-ej niedzieli Adwentu. I 
listopada. l V. Wesel mał
eiIskich Kościół zabrania: 
II. Post Wielki zaczyna się we Środę 1. Od l-j Niedzieli Adwentu do Trzech 
Popielcową. Króli. 
III. Suche dni przypadają we środy, piątki 2. Od środy popielcoWf'j ja poniedziałku 
. w soboty. I Przewodniego. 
1.- Po 1-szej nied
ieli wielkiego postu. V. Dni Krzy
owe przypadają w ponie- 
2. Po Ziejonych Swiątkach. . II działek, wtorek i środę przed samem 
3. Po Podwy
szeniu Krzy
a św. Wniebowstąpieniem Pańskiem. 
EPOKI GŁÓWNE. I 

 - Hok 1909 jest: 
rokiem 5858 od stworzenia świata według I rokiem 1954 od 

ro
adzenia Kalendarza 
Calvinusa. I JulJansklego. . 
. " 1909 ery chrześcijańskiej _ od I '" 327 od wpr?wadzem
 Kalendarza 
Narodzenia Chrystusa Pana. GregorJ. (d: 
 pazdz.1582 r.). 
- d" . C h t P ,,1327 ery TureckIeJ. 
" 18,6 o smlerCJ.. rys usa ana. " 944 od zaprowadz. religji chrze- 
" 5569 ery:
ydowskle
;
oczątekroku ścijaJlskiej w Polsce (965). 
dma 13 wrzesma 1909 r. ,,392 od Heformacji. 
" 2łi52 od zało
enia Rzymu. .. 137 od pierwszego rozbioru Polski. 


ł 


Z A Ć M I E N I A W ROK U 1 9 O 9. 
W roku 1909 przypadają dwa zaćmie- II w północnej Ameryce, tudzie
 w okolicach 
nia słońca i dwa księ
yca: bieguna północnego. 
I. Całkowite zaćmienie księ
yca dnia I III. Całkowite zaćmienie księ
yca dnia 
22 maja. Początek o godzinie .12. m. 2
 14 listopada. Początek o g. 8 m. 36 rano, 
po północy, koniec o godzinie 4 m. 48 r. koniec o godz. 12 min, 10 w południe. 
widzialne będzie w połud.-wschod. Azji, na Wiuzialne będzie we wschodniej Europie, 
Oceanie Indyjskim, w Europie, w Afryce, w półn.-zachodn. częściach Afryki, Oceanu 
na Oceanie Atlantyckim, w połudn. Ame- Atlantyckiego, Ameryki, Oceanu Spokoj- 
ryce i w połudn.-zachodn. połowie Ame- I nego i w zachodn. połowie Azji i Australji. 
ryki północnej. IV. Częściowe zaćmienia słońca dnia 
II. Całkowite zaćmienie słońca z dniR I 29 listopada. Początek o g. 7 m. 31 wiecz., 
4 na 5 czerwca. Początek zaćmienia o g' l koniec o g. 11 m. 7 w. Widzialne będzie 
10 m. 84 w., koniec o g. 3 m. 11 rano.j tylko w południowej Australji i w połu- 
Widzialne będzie w północnej Europie, dniowej połowie Nowej Zelandji, tudzież 
w północno - zachodniej połowie Azji, /I w okolicach bieguna południowego. 


. 


r
>>>
NAJWIĘKSZY-ł-NAJST ARSZY SKLEP POLSKI W WILNIE 
istnieje O T
 ..A TT ICZ daw. KLAMERA 
od roku 1850. _...c::.. '-'. ulica Wielka .Ni! 10. 
Stale zaopatrzony w najnowsze artykuły sezonu. (Patrz następ. miesiące). 


.- 
.- . 
!!!:i;;;: 

 0&1 
oC -- 
N": 
(/)ca- 
a: .::: .
 
oCca
 


"Cf.) 

u;- 

 Q 
a.. z 



 
--ł 

 
C- 


L.A- 


C,,;:) 
...:::::-::: 
-== 


3= 
c=: 
I-- 
'BOglod 


CD_ 

E 
- := 
c::a - 
..c:I - 
_CD 
.CL 


- 
- 
c:c 
--.I 
c::» 


- 


:e 
........ 
-:I 
- 
- 


. 



 \'a \ 
AlA 


I C. 
2 P. 
3 FI. 
4 N. 
5 P. 
6 W. 
7 Ś. 
8 C. 
9 P. 
10 S. 
11 N. 
12 P. 
13 W. 
14 8. 
la c, 
16 P. 
17 S. 
18 N. 
19 P. 
20 W. 
21 Ś. 
22 C. 
23 P. 
24 S. 


STYCZEŃ. 
Ka l. Kat. star. stylu. 


Nowy Rok. Obrz. P. 
Makarego Opata. 
Danipla i Gpnowefy. 
TytUH& B. W. 
t Wigilia. Telesfora. 
Trzech Króli 
Lucjana i Jul. 
Seweryna Opat.a. 
Marojanny. 
Ajtatona Wilhel. 
Higina B. M. 
A rkad. i Modesta. 
Weroniki P. 
Hilarego B. W. 
Pawła Pusto 
Marcelego P. M. 
Antoniego Op. 
Katedry ś. Piotra. 
Henryka B. M. 
Imienia Jezus. 
Agnieszki P. M. 
Wincent. i Anast. 
.Ildelfonsa. 
Tymoteusza B. M. 


25 N. Starozap. Naw. Ś. Pawła 
26 P. Polikarpa B. 
27 W. ŚW. Rodz. 
28 Ś. Leonid. i Flaw. 
, 29 C. Francis
ka Sal. 
30 P. Martyny P. M. 
31 S. Piotra N olasko. 


I
 I 


STYCZEŃ. 
Kał. Kat. nowo stylu. 


......CR 


Stycze"'. 



 
'" 
'N 
.., 
l- 
N 

 
-ł 


14 1 Hilarege B. 
15 \ Pawła pusto 
16 Marcele
o. 
17 Antoniego. 
18 Kat. ś. Piotra. 
HI Kr. lm, Jezus. 
20 Fabj. i Seb. 
21 Agnieszki 
22 . Wincentego. 
23 I Zaś. N1
IP. ze ś. Józ. 
24 Tymoteusza. 
25 Naw, św. PawIa ap. 
26 Kr. Sw. Rodz. 
27 Jana Złotoust. 
28 Objaw.
. Agnieszki. 
29 Fmnciszka Sa ł. 
30 Martyny P. 
31 Piotra Nol. 
I Lut. Wigilia. Ignacego. 
2 Oczy8zCZ. N. M. P. 
3 Błażeja B. M. 
4 Ansgarego 
5 Agaty P. M. 
6 Doroty P. 
7 Romualda. 
8 Jana z Matty 
9 K. Apolonii P. 
10 Scholastyki 
II Saturnino. 
12 Eulalii P. 
13 Juliana M. 


Im. Słowiań. 


Radogost 
Domosław 
Włodzimir 
Rościsław 
Jaropełk 
Ratymir 
Sebastyan 
Jarosław 
Witisław 
Wrotisław 
Chwalibilg 
Miłosz 
Skarbimir 
Przybysław 
Radomir 
Zdzisław 
Dobro
niew I 
Spitogniew 
Zr!!;eta 
Mirosława 
Błażeja 
Witosława 
Doprochua 
Bohdana 
Sznslawa b. 
Gnicwomir b. 
Gorysława 
Tomiła bl. 
Swiętochnl\ 
Budzyna 
. 
.Jordana 


.
 
. 
N 
c 


o 

 

 

 
O 
N 
UJ 
t:iJ 
'N 

 
O 

 



 
CD 
.., 
S 
Q 
N 
o 

 


s 


ce 
'j; 
.., 


j;; 
.,. 
ce 
.J::J 
ce 
00 


Z 
N 
-ł 
::: 


- 
ro 


..,. 
C'Q 


..-r. 
E- 

 ..: 
- 

 
'W 


ci 
- ... 
cć ; 
dl N 
.a 00 
'" 
 

 
'C;; 
CD 
'S 


E. Wedel 


PIERWSZA w KRÓLESTWIE 
FABRYKA CZEKOLADY, KAKAO i BISZKOPTÓW, 
Założona w 1851 roku.
>>>
R
I
 [
. 

WW
I[
O 


I 


"VV "VVILN"IE 
ulica Dworcowa .Ni II. 


I Miesiąc 
I 

 zeń 
ł -: 
" 


Data 


Wschód i zachód słońca 
W SCbOOJ za
bó4 l - D/UIIOSC 
I dnia 
1[. m. g. m. l!odz. m, 
8 12 4 05 7 52 
802 422 B20 
7 47 4 42 8 1'15 
7281'102934 


I 
II 
21 
31 


, 


Przyjmuje wszelkie roboty w zakres drukarstwa wcho- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzieł, brosznr i t. d. we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu, druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne I punktualne. Ceny umiarko- 
wane. Wzory druków I kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 


Odmiany księżyca. 



II 



 5 (18) o godzinie 4 min. Oj d. 
e: 13 (26) o " 05" 32 d. 
. 20 (2) o " 11" 07 r. 
11) 27 (!J) o " 06" aS r. 


= 
3C: 
= 

 .c 

 
 
= -, 
3C: c 
c:::::I C'CI 

 
Q 

 
Lo. 
C'CI 
E 
::=I 


.. 


-
 
= 


D L A P A 1\1 I Ę C I. 


3= 


. 


3C:.c 

 
C'CI 
c::::a c 
CD
 
a:l Q 
-- IQ. 
...::=..=: Q) 

 
 
-- CIS' 
iI:.s 
c::::a,g 
2: 
 

 


_ C'CI 
'""eJ 
 
L.&..I -;; 
Lo. 
Q 
- 
-= 
 
c... Q 
C'CS
 
...::=..=: .: 
== 
c... fil) 
'""eJ f 

 
C'CI 
:--. N 
N
 
c...-, 
c=. 1; 
.Q 
Q 
c:c Lo. 
- II) 


 
cc:: Q) 
c::::J = 
ł-- 
 
CI: .!2, 
c....a ::=I 
_ E 
--' .: 
c::::J 
 
cc:: IQ. 

" 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
Fotograficzny papier "SATURATlI bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch .Ironll! Dla wszystkich 
wiraży. O.zczędno_ć o 100%. W razie zepsucia Jednej strony - nadaje się drugal Nadzwyczaj ważne dla 
pp. Amatorów i Fotografów! Nie rysuje się, nie zwija się i wiele Innycb zalet. Cenajednskowa z innymi papierami. 

 nŻądajcie wszędzie!! .... · 
Wzury zdjęć, próby papieru. cenniki. prospekty i plakaty w Reprezentacji na Królestwo I Celantwo Dom 
Handlowy "TECHNEII Warszawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13--96.
>>>
. 


N
 t
rn
w
ł: 


-- 
-00::1' 
LLI :I: o. 

 z 
C .- 
N-=.
 
Cl)co::s
 
a:,::;-CI) 
Cco::s 


. 
t-
 

cO 
co::s Z 
c.. 



 
--I 
:::) 
CI- 


. 
I.&- 


c:...=5 
......:.::::-=: 
-=:c: 



 
== 
ł-- 


Ugglod 



- 

e 
'- = 

- 
...c::2 "- 
-
 

r::::L. 


- 
- 
CC 
........... 
c= 
== 


- 


== 


Wachlarze, pończochy i ręka- 
wiczki balowe, ozdobne grze- 
bienie i ubrania do sukien, 


O. KAUICZ. 

 
I 



 
Q 
Q.) 
...- 
o 
p.. 


, 
\L
. 
 '" 


 




 
 
"" 
,.ł, 
.:.:. fi T 


7
 / 
'. -
.a';'".IR --; _

 
. v
t -- _\ (f
 
_
..c-- --- - 
 


-

 


ł I I II ,I Ił J I
 


.....,,// 


- -- 
 -:::::- --:=-- 


- 
- 



 

I
I L u T Y. I
 I I, U T Y. Luty. 
Kal. kat. star. stylu. Kal. kat. nowo lit. Im. SI owiali. 
;.. II 
11 N. '" '" 
'" 
Mit;sop. Ignacego 14 Walentego. Niell1ira ..:.. "'" 
2 P. Oczyszczenie N, M. P. 15 Faustyna i Jowity, Szczęslawa. ."" 8 
3 W. Błażeja B. 16 Julianny. Milada bl. O - 
 
4 Ś. Ansgarego i Andrz. 17 Patrycyuszll H. Swiętonda O 
 := 

 P- 
5 C. Agaty P. M 18 Symeona B. Wielosława 
 
6 P. t Doroty P. M, 19 t Konrada W. Czcisława bl. 
 "" "" 
"'" '" 
7 8. Romualda Opat. 20 Leona i Eucharyusza. I,ubomiła O o 

 CIS 
N Q '2 
N 
8 N. Zapust. Jana z Matty. 21 Maksymiljal1a. B. Onusławll CI) o "'" 

 
g P. Apolonii P. M. 22 Kat. św. Piotra. W rociAława 
 i.": 
10 W. Scholastyki p. Piotra D. ł'rzedzisław 'N O 
23 ... 
Ś. 
 II "" 
11 tt Popielec Saturnina. 24 tt Popielec. Bogusza '2 .... 
O w 
12 C. tEulalii P. M. 25 t Marit'ja Ap. Sławoboja - "" 
 
13 P. tt .Juliana i Dobro!!ł. 
6 tt Zygfryda Mirosława 
 ;,:; .... 
'" 
14 S. tt Walentego B. M. 27 tt Aleksandra Wiarosława .... o 
II "" 

 ,Q 
II C ,:.. 
15 N. t Faustyna i Jow. 28 t Leandra R. Tworzymira N If) ;.. 
.... 
16 P. t JuIianny P. i M. l t Marzec. Albina. Rallosła w  00 CIS '" 
C'I '2 ::I 
17 W. t Donata M. 2 t Heleny. 8ławomiła :::: ,..; "'" "" 
18 Ś. tt Symeona 8. tt Kunegulllly. Pakosław CIS 
3 C'I ;..,
 
 
19 C. t Konrada W. 4 t Kazimierza. Kazimierz (;.  II 
-"'" 8 
20 P. tt Leona. 5 t Adryana i Eu?. Woj sław 
 :!: - - 
... 
21 S. tt Maksymiljana B. 6 t Wiktora. Bogowit LI. 
 r..: II s:1 
- Q t:J... 
+ KatedJ'Y BW. Piotra. . CIS .
 
 
22 N. 7 t Wiktora. Milo
ost :::= '2 "" II 
23 P. t Piotra-Damiana. 8 t Tomasza. 1IIśeisła Wit b. 'w O 'E .. 
'" 
24 W. t Sergiusza 11. g t .Jana Bożego. Bo;;.usław ::I 
-s::: 0iI 
25 Ś. tt Macieja Apostola. 10 tt Franciszki. LIIIlosława 4 rn 
26 C. t Zygfryda B. W. 11 t 40 Męczenniki\w. Swiatosz 'N 
 
"'" C'I 
27 P. tt AleksalUlra, 12 tt KOlIstantego. Niecisław 
28 &. . tt LeluIdra B. 13 tt Grugorz&. . BożeJla 


oto 1 


. 
.. 
 


Inis sisb 


. . 


n h raR2i1
 
"T T A2 
papiery listowe. karty pocztowe iIIu- 
strowane. Najnowsze rejestry gospo- 
darcze własnego wydawnictwa: 


o 


SKŁAD PAPIERU W tł :\ nawsk 
pod firmą e JI£U i 
Właściciel A. STURM. Miodowa 2, '['elef. 72. 


;a 
t) 
t) 
o 
Q.
>>>
Przyjmuje wszelkie roboty W zakres drUkarstwa wcho- 
dzące, jako to: druk dl';ienników, tfgodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu, druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane Wzory drnków i kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 





U

I
 

. 

WI

I


 


"ViT "ViTILN'IE 
ulica Dworcowa Ni II. 


I I I Wschdd i IICh4d "Inca - 
Miesiąc () a t a W 
chid-j 
aChÓd 
 /}jugos
 Odmiany księżyca. I 
I . dnia 
- -
--4 I g. m. !. m. Mz. ITI, 
 4 (J 7) lutego o 
odz. 11 min. 34 r. 
I . T- ' --- f" I
 \2.i) ():; l!) r. 
" " .. 
Luty I iti '/7f1tl ;; 2
 10 lIi . 18 (:!I O!ł 2. r. 
" . 
I 2u li 43 ;; 42 lU 5\1 ..VJ :!!j (It)) ft .. 12 " 12 II. 
.. . . . .' 
I I 
- 
i 
.. D L A PAMl l
 C I. 
- -- 
 - 
. 
- -- 
- 
, I 

 I - 
I , 

 
I 
, I 
" 


...--- 1/ 
...--- 
= 
3= 
= 
c....J .c 
c..- o 
= . 
3: c 

 CI! 

 
== o 
.:.: 
= I.. 
CI! 
3= E 

 
3= .c 
o 
CI! 
c:::I c 
c:::D 
 

 o 
-- CI.. 
-=-=: 

 II) 
-- o 
== et$' 
N 
"'CI 
c:::I o 

 .c 
o 

 
- CI! 

 
 
L.a.J - 
CtJ 
I.. 
o 
- 
c: CI! 
CI 
r... 
ft:S o 
I.. 
-=-=: - 
:::::s .: 
r... UJ 

 II) 
I.. 
.:.: 
CI! 
::-.. . N 
,.....,. 
 
r... ==-
 
o 
oC 
-= o 
I.. 
- II) 
:2: .:.: 
cc:: CiS 
N 
c:::) ClI) 
...... 
 
II) 
-= .- 
c:.:5 
 
E 
- .- 
--I . 
N 
c:::::J I.. 
cc:: CI.. 
...... " 

 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji l!! 
Fotograficzny papier .,SAYURAYII bez górnej warstwy. Kopjuje z obydw6ch _tron!! Dla wszystkich 
wiraży! Oszczędność o loon/n. W razie zepsucia jednej strony - nadaje się drugal Nadzwyczaj ważne dla 
PP,'Amatorów i;I'otQgrafówl Nie rysuje się, nie zwija się iwieltl Jnnych zalet. Cena jednakowa z innymi papierami. 

 !! Żądać wszędzie!! 
 
Wzory' zdjęć, próby papieru, cennikI, prospekty l płakaty w Reprezentacji na Królestwo I Cesarstwo Dom 
Handlowy.. YECHIIEU, Warszawa. I .a m, al, 4, Tel. 13-96.
>>>
Parasole, laski, kapelusze i czapki 
NA.JWIĘKSZY WYBÓR 


-- 
-'O:t 
!:!:!

 

 
et o- 
N":.!!:! 
Cl)C'CI
 
a: Lo.,... 
et
'u 

CI:IO 
I-
 

QO 
C'CI Z 
Q. 



 
-J 
:::::a 
C- 


. 
L.&... 


c....::5 
-==-:::: 
...c::::c: 


==== 
c::::::= 
ł-- 


'BOgIod 


CD_ 

E 
Co- ::::I 
,.g
 
_CD 
_CI. 


- 
- 
L.I..I 
-J 
L.&... 
L..I..J 
c:: 
ł-- 
- 
- 


c! 
o 
Q; 
....... 
o 

 


O. KAU ICZ. 

 



I
I 


1 N. 
2 P. 
3 W. 
4 Ś. 
:I C. 
6 1 1" 1 
7 S. 
8 N. 
9 P. 
10 W. 
11 Ś. 
12 c. 
13 P. 
14 I S. 
15 N. 
16 P. 
17 W. 
18 Ś. 
Ul C. 
20 P. 
21 S. 
22 N. 
23 P. 
24 W. 
25 Ś. 
26 C. 
27 P. 
28 S. 

g l 
: I 
31 W. 
I 


M AR Z E C. 
Kal. Kat. star. stylu. 


t Albina. 14 
t Heleny. 15 
t Kunegundy 16 
tt Kazilllil'Tza. 17 
t Euzebiusza M. 18 
tt Wiktora. 19 
tt Tomasza z Akwinu. 20 
tt Jana Bożego. 
t Franciszki. 
t 40 Męczenników. 
tt Konstantyna W. 
t Grzegorza P. 
tt Krystyny. 
tt Matyldy Kr. 


21 
22 
23 
2ł 
25 
26 
27 
t Longina M. 28 
t Abrahama. 29 
t Józefa z Ar. 30 
tt Gabryela Arch. 31 
t Józefa Obl'Ub. 1 
tt W olfl'8ma B. 2 
tt Benedykta Op. 3 
tt Palmowa. Bogusł.n. 4 
tt Katarzyny. 5 
tt Marka 1 'rymot. 6 
tt Ireneusza H. 7 
tt Wielki. Ludg. B. W. 8 
tt Wielki. Jan:!. D. B. 9 
tt Wielka. Jana Kap. 10 


Zmartwychw. Chr. Pana. 11 
Wielkanoc. 12 
Balbiny P. 13 


,
 I 


MA RZEC. 
Kal. Kat. nowo st. 


Wll
SZ1łWSI{IE 
Kakao Wedla 


t Matyldy Król. 
t Klemensa. 
t Abrahama Pusto 
t Józefa zAr. 
t Gabryela Arch. 
tt Józefa Obl. 
tt Wolframa B 
t Benedykta. Op. 
t Bogusława. 
t Katal'z. Kr. 
tt Marka i Tym. 
t Zwiast. N. M. P. 
tt Ludgera B. 
tt Jana Dam. 
t Jana Kapistr. 
t Eustazego Op. 
t Anieli W. Kwir. 
t Balbiny P. 
t Kwiec. Teodory M. 
tt I'ranciBzka a P. 
tt Ryszarda. 
tt Izydora. B. 
tt Wincentego. 
tt Wilhelma. 
tt Epifaniusza. 
tt Dyonizl'go 
tt Maryi KI. 
tt Siedm bul. N. M. P. 


Zmarłwychw. Chr. Pana. 
Wielkanoc. 
Hermenegilda. 


Marzec 


Im. Słowiań. 


DługomU 
Ojcosław 
Zbigniew 
Boguchw. 
Bohda.n 
Bolemir 
Bogosław 
Godysław 
Zbisław 
Ludomira 
Więcysław 
Świętobój 
Bohdar bł. 
Krzesław 


Czcimisław 
Lukosław 
Dobl'omira 
Zbigniew 
Bożydar 
Sudomir 
Mno
ysław 
Włatisław 
B02ywój 
Świętobór 
Hrzesław 
Radosław 
Dobrosława 
Gorysława 


Jaromir 
Lubosław 
Przemysław 


- 


o 

 

 

 
O 
N 
Ul 

 
oN 
"":) 
O 
-. 
,..,-; 


.
 O ....... 
.
 C"-1 
 

 .... en 
00 
 

 '"  
N .. f 
!
.::.. 
;::: 
.. 
 

 CI 
 
 oe fi 

 'j;i g 
en "d d 

 ... 
 
o'Cj'"& 
-5 g .
 
N '" .... 

 .!oli 
 
O ] 'i 

 
 
 
'a "d 
"d ., 
'j;i 
.... 
ce 
.... 
'" 
O 


-= 
 
ce 
.
 en 

 ., 

 p.. 

 ot') 
00 CI 


Z 
N 
:- 

 
 
E-4 

 
- 
k 
.- 
'UJ 


:::: 
g:j .... "J 
- 
 O 
;j .
 CO 
...; .g .
 
- . "d 
:=Jii 
..... 
 ..... 
! .. ! 
 

 ., 
-Uj = 
.! O 
a Ił 


nagrodzone N A J W Y Ż S Z E M I DDZNACZE- 
NIAMI. Najzdrowszy i najsmaczniejszy napój 
na pierwsze śniadanie. Żądać wszędzie.
>>>
pzyjmuje wszelkie roboty w zakres drukarstwa wcho- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzieł. broszur i t. d., we 
wszystkich jęv.ykach. Dla wielkich nakładów. wyma- 
gających pośpiechu. druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktnb.lne. Ceny umiarko- 
wane. Wzory druków i kosztorysy na 
ądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 



 R 
 

 R
 I 
 t U. 
 
 WI 

I [

 


"VT "VTILNIE 
ulica Dworcowa .Ni II. 


W8chdd i zachód 8łoilca 
Miesiąc Data Wschó d li;CbÓd I Dłngośc Odmiany księżyca. 
dnIa 
g. m. g. 
n. godz. m. 
 5 (18) o godzin. 4 Illin. 59 r. 
--- - --- 
Marzec . 1 1 6 19 6 Ol 11 42 J: 12 (25) o " 3 min. 52 r. 
II 55.J. 6 Ul 12 25 eHl (1) o .. 7 min. 32 l'. 
" . 
.. 21 ! 580 fi 38 18 OŁ1 Ii 26 (8) o " 7 min. 02 w. 
" 31 '506 6 57 13 51 
DLA PAMIĘCI. 
J 
- 
J 
J 
I 
I 


l 



S::oSa; 

(i) c._ 
.. 
 epoS:: 
.c
._ t! 
:!O:.s 

 "'- 
 
() C t. t! 
t..c CD t! 
cot.CI) 
:ai
.c 
-.t! t. '" 

 t. c c 
t!- e 
 
CI)='::s.- 
c)...::.= ... CI-. 
.c 
E-o 
 
"'.. . t() 
- oS
 '" 

 
- 
-- CD P-a
 
I,:;J &; '" 

-.N.- 
E
'i3:a 

 m .
"'O 
"
oSoS' 
E-_C-tl 


C'3 

 . 
...... 1ft 
.!! c.aW 
C
 
"N CI) s: 1 
ca_ c 

ca 
&.:
 II 
'c;'-cn 
 
CCl)_ 

Gł 
--.c.- 
u. 
C'CSC'3 

EII 
......n 
C'3.,... - 
.... .... .- 
CI) - 
'c;' :I 
Z 


c: 
Q 
CC 
3: 
Q 
C 


. 
c.. 
+ 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
FotografICzny papier .,SATURAT" bez górnej warstwy. Kopjuje z ob,dw{ach .tronll Dla wszystkich 
wirażyl O.zczędno_ć o 100"10. W razie zepsucia jednej strony - nadaje się druga! Nadzwyczaj ważne dla 
rp. AmatorGw i }i'otografów. Nie rysuje się. nie zwija się i wiele innych zalet. Cena jednakowa z innymi papierami. 
__ nŻądajcie wszędzielI ..... 
Wzory zdjęć, próby papieru. cenniki. prospekty l plakaty w Reprezentacji na Króleltwo Celaratwo Dom 
Handlowy ., TECHNEu. Warlzawa, Zlellla 19, m. 4. TIII. 13-96.
>>>
r.' 


Trykoty letnie, pończochy . kurtki 
sportowe 


ce 
t) 
Q;) 
........ 
o 

 


O. KAUICZ. 


-- 
-o;t' 
!:!:!

 

 
c:c .- 
N-=.
 
Cl)C':I
 
c=L..-cn 
.o; 

CI). 
ł-
 

QO 
C':IZ 
a.. 

 
--I 
. I', =:I 
c.... 
. 

 

 I
I KWIECIEŃ. I
 I KWIECIEŃ. Kwiecień 
c:::..,::) Kał. Kat. star. stylu. Kal. Kat. nowo st. - --- 
-==-=::: lm. Słowiań. .
 
-=::c: CI) 
l Ś. Teodory. 14 1 Waleryalla. Myślimir 
 .....=.. 
CI) 
:3!= 2 C. Franciszka 15 Anuiltazeg"o M. Wacława . 
 
N UJ 
c::::::: 3 P. t Ryszarda B. 16 t Marceliaua. Nosisław UJ o 
ł-- -I S. Izydora. 17 Aniceta P. Krasisław .
 
 
O ... 
'BggIOd 5 N. Przewod. Wiucentl'go. IR Bogumiła. (Jo
cisław 
 
 'a 

 N "" 
6 P. Zwiastowanie N. M. P. 19 Idy P. Władimir  '-' 
7 W. Epifanju8za. 20 Tyburcyusza. Czesław 
 N ... 
'" CI) 
ID 8 Ś. Dyonizego. 21 Anzelma, Dl'ogolllil O CI) 8 

 - "" o 
e 9 C. Maryi Kleofasowej. 22 Sotera i Kaja. Strzeżymir N o CI) 
CI \ ,:;1 .& 
- :=I W . 
10 P. t Ezechiela. 23 t WOjciecha B. M. W ojciech 
. N 
 
CI- 
 o CI) 

- 1l 'S. Leona Wiei. P. 24 Fidolisa Kapuc. Jer7.Y fi. p:: 
 
_ a:t 'N 

c::a. 
 CD 
12 N. Juliusza. 25 Marka Rwan. Jarosław ś. O C'I 
la P. Illy P. 26 Marcelina. Spitimir O ol ol 
- 'a 'a 
- 14 W. Tyburcyusza. 27 'l'eofila i TurtuI. 
ogufa l 
 "" 
"" 
- 15 Ś. Anastazyi. !l8 Pawła od Kl'Zyża. ywislaw : -S 
c:c 16 C. Marceliana l Lamb. 29 Piotra M. SławoJ\"ost 
 
 CI) 
N ol "" 
L..ł 17 P. t Aniceta P. aD t Katarzyny Sen. Chwalislaw .& '" 
 ci! od 
18 S. Bo
umila. l Maj. Filipa i .Takóba. Lubomir 00 
c.... 
 . 
ol 
o(") UJ 
19 N. Tymona I Her. 2 Zygmunta. Witimir C'I CI) 
I p... 
ł-- 20 P. Serwilina. 3 Z1I. Krz. św. Swit;tosław  00- "" 
21 W. Anzelma B. W. 4 Floryana. Wieńczyslaw 
 - eI 
L..ł 22 Ś. Setera i Kaja. 5 Piusa V. P. Choti
law 
 .: ol 
........ 'a 
23 C. At Wojciecha B. M. 6 1;;; Jana w Oleju. Gościwit bł. 
 - 
L..ł "'" 
24 P. t Fidelisa M. 7 t Domiceli i Eufroz. Ludomiła Ś. 
 
-UJ ;.: 
3: 25 S. Marka, EwanI?;. 8 Stanisława B. M. Stuniflluw ś. ol 
'" ...... 
'i:j - 
26 N. 'l'eofila B. i Zitty. 1
 I Grzegorza. Bo
emd bl. A '" 
 
CI:) !! 
27 .P. Kleta i Marcelina. Izydora. Cierpimir '" 
- 28 W. Pawła olI Krzyża. 11 Maksyma. Ludowit CI) 
- 29 Ś. Piotra M. 12/ . Pankracego M. Wszem iI 'S 
ao C. Katarzyny Sen. 13 Serwacego CichosllLw 
I 


SKŁAD PAPIERU W 11 
 k 
pod firmą e :I£unaws i 
Właściciel A. STURM. Miodowa 2, Telef. 72. 


i-G 
CJ 
v 


UTENSYLJA DLA TECHNIKÓW. 
Obstalunki z prowincji załatwiają 
si
 od wrotną pocztą. 


o 
!:lo
>>>
PrzY.lmt7Je wszelkie roboty w lakres drukarstwa wcho- 
dzące, jako t.o: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dziel, broszur i t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gaJących pośpiechu, druk na maszynie rotaf'yjnej. 
Wykonanie st.aranne i punl!tualne. Ceny umiarko- 
wlwe. Wzory druków i kosztorysy na żądanie WYBY- 
łaj'ł się bezplatnie 



 
 
 
 
 
 
 I 
 [ U. 
 
 W I 
 
 I [ 
 
 


'ViT 'ViTILNIE 
ulica Dworcowa .M II. 


I 1- . Wschód i zachdd lło

a_ Odmiany księżyca. 
Miesiąc Data Wschód 
 Zachód I Długość 
I I [ Gola 
. . g. m. g. lP. lIodz. ID, 
 3 (16) ogolizin. 7 min 26 wiecz. 
Kwiecień. 4 43 (f!t' 10 (23) o godzin. 1:1 min. 37 wiecz. 
. - . 10 7 15 14 32 . 17 (30i o godzin. 6 min. 23 wiecz. 
" . 20 ł 21 7 34 15 13 1 D 25 (8) o godzin. I min. 51 dn. 
" . 30 ł 02 7 52 15 ao 
I I I 
DLA P A I\11 Fł C T. 
- - - , 
\ I 
\}, 
. 
'--' " IL ;o.. -- - - 
- 
II I 
II I 
I 
I I 
N 
I 
- I 


.:.. c CIIS . 

C1J.;:.
 
... C.,) ep. c 

 "'C.- N 

 
 :.2 
..c e- 
 
QC
N 

..c CI) N 
co
O) 
:i

,Q 
_.N
G) 

 
c C 
N- E 
 
CII::I -.- 
c...;:a:i:..... 
-CI 
E-o 
 
QJ... . tle 
.- CIIS..c O) 
Et Q- 
--.= 

 

=: 
 
c C).--,: o- 
C N"- C 
- CI) = CIIS 
E " .;;-
 
=-._ c.... 



 
N 
m . 
.
 .1') 
'c': ' 
.

 
 

.
 
&:(3 &I 
._-m -C 

 a:I_ 
C 
 Gl 
- l. 
.- c:; J 

 
N C':S CI 
f!: O 

 ł;: '-: 
.
 
 
C':S 
Z 


c:: 
Q 
CC 
3: 
Q 
Q 


. 
C- 
I. 
I 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji I!! 
Fot.ograficzny papier ,.SAYURAYU bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch atron!ll Dla wszystkich 
wiraży. Oazcz.dno.ć o loon/ g , W ray,ie zepsucia jedn£l,i strony-nadaje się druga! Nlidzwycza.l waż Ile dla 
pp. Amatorów i Fotografów! Nie rysuje się, nie zwija się i wiele innych zlilet. Cena Jednakowa z innymi papierami. 
.
 nŻądajcie wszędzie!! ...... 
Wzory zdJę
, próby papieru. cenniki, prospekty i plakaty w Reprezentacji na Króle.two Cesaratwo Dom 
Handlowy nYECHNEu, W.razawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13-96. 


- 


.
>>>
Kapelusze słom. "Panama", rękawiczki fil d'Eceosowe'" 
 O K · 
i jedwabne, krawaty . i . a u I cz. 


- 
- . 
w :i!;:t 

 .:I! 
N": 
(/)CIS- 
a: 
.
 
1;;
 


-cn 
. 

 C,,) 
 

c 
a.. z 


c:ł:) 
--I 
::::::I 
a... 


. 
L..I- 



 
...::::.c::::: 
-=x: 



 
c::::= 
ł-- 
u
a[od 


CD_ 
-s 
C3:= 
-- 
C3_ 
..c:I CD 
- c::a. 
=- 


- 
- 
CC 

 
c:= 


- 


:as 
L..&..J 
--::t 
- 
- 



 I'
 I M AJ. I
 I M AJ. I M aj 

 
 Kal. Kat. star. stylu. Kal. Kat. nowo st. Im. Słowiań. . 
Q;) 
I 's 
11 p.1 -t Filipa i Jakóba. I 

 / t Bonifacego. I Debiesław -=I 
2 S. I Zygmunta. Zofii W d. Strzeżysław Q;) 
W N 
.., 
3 N. Znalez. Św. K1'Zyża. 16 Jana Nep. Wienczysław t. 
4 P. Florjana M. 17 Pascbalisa W. Sławomir .... 
O 
 
! W. Piusa V Pap. 18 Feliksa Kap. Wszesław d .... 
6 Ś. Ile .Jana Apostoła. 19 r;!J piotra Celest. Krzesomyśl :=:I 

 t. 
7 (', Wnlebowst. Paflsklp. 20 Wniebowst. P. Bronimir f$ .... 
P. t Stanisława B. 21 t Wiktora. Przesła.wa bł. . 
8 
9 S. Gl'Zegorza. 22 Julji P. Wisława bl. O tO 
00 
N Q;) 
.., 
10 N. Izydol'll. O. 23 Dezyderego. Budziwoj CD o --- 

 
 ;;;j 
11 P. Maksyma M. 24 Joanny i Zuzanny. TomirlL . .... 
.N 
 ClI' 
12 w,. Pankracego. 21'1 Grzegorza Pap. Borysława o .
 

 
 
13 S. Serwscego Bisk. 26 Filipa Nereusza. Więcemił O .." 
00 
14 C. 'ltBonifacego M. 27 t Jana P. M. Rusława :::E G 
dl =I 
EJ P. Zofii W d. 28 'Augustyna H. W. Ap. .Jaromir 'j3 ..2 
16 S. Jana Nepomucena 29 Teodozyi P. M. Bogusława .., .
 

 .
 N 
t. "-' 
17, N. Zeałanie Ducha iw. 30 Zesł. Ducha ŚW. Sulimlr N 
 '" 
CI! 
-ł ,J: CI! 
18 P. Swiątecz. Feliksa P. M. 31 Swlęteczny. Anieli. Bożesł"w CI! 
 
Światopelk 
 CD. a 
19 w,. Piotra Cel. 1 J o.kóba B. .... 
o rn 
20 S. Bernardyna. 2 Marcelina. Ratysław CI': 
21 C. Wiktora i Donata. 3 Erazma B. W. Bratumiła 
 "" :!: 
22 P. t Juljł P. M. 4 t Franciszka. Lutomił 
 C\I 
23 S. Dezyderego B. M. 5 Bonifacego. Dobromił 
 r5 et: 
...... .... .... 
Sw. Trójcy. Joanny. 6 Sw. Trójcy. Norberta. t:ichomir :::: oó CI! 
24 N. 'j; 
25 P. 'łł Grzegorza. 7 i Roberta.. Wisław bl. 'UJ c-i .., 
26 W. Ilipa. 8 aksyma B. Wyszesław dl 
f 
27 S. Magdaleny de Pazzis. 9 Prima i Fe lic. Sławost 'i3 dl 

 
28 C. . Bo
e Ciało. Aug lityna. 10 Bote Ciało. Małg. Bogumił ś. 
 a5 
29 P. ' t Teollozyl. 11 t Barnaby Ap. Radomił 9 
 
30 S. FelikHa P. lI. 12 Jana. W. WyszoDłir .:r 
31 r N.I 13 1 ... 
Anieli i Petroneli. Antoniego P. Chotimir 



 czekoladę w tabliczkach niezrównanej dobroci. Sprzedaż w han- 
G 
8. dlach kolonjalnych w Królestwie i na Litwie. 


E. WEDEL
>>>
I
 fu. 

WI

lt

 
I J 


r- 
I 


\AT 
ILNIE 
uli wo cowa Ni II. 


-- .+-I 
Maj 
. " 
" . 


f I I . Wschód I mhód lłońcl 
" Data. -W
ChQd I ZaCblId 
 I ' DłOI!OSC 
I . dnIa 

 

 m
y..:. m. 

z.
, 

 .... 10 1 . 3 46 8 08 1 16 22 
. 20 3 34 8 22 16 4S 
. . . . .' 30 i 3 28 8 34117 061 


ł; M i e s i ą c 
" 


DLA 


. 


Przyjmuje-wszelkIe robdy w MkI'es drukarstwa \\-cho- 
dzące, jako to: druk dziennikó
,. tygodników, mie- 
sięcznik6w, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu. druk na maszynie rot.acyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane. Wzory drukOw i kosztorysy na 
ądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 


Od ' k . . II 
mlany slęzyca. 
I 

 3 (16) o gOllzin. 02 min. 11 n. 
([ 11 (24) o " 12 min. 2!ł n. 
. 18 (30) o .. 12 min. 15 n. 
1» 25 (7) o " 12 min. Ił n. 


- ---+-- -" 


P A 1\1 I Ę C I. 



 



 
\ ,.', 


-.j!) 


II 


I 
-, 
. J 
I ł 


ł
. r.... { .1.. 


l Ht 


:.. 



 
II 
U 


-- 


It 


R 


.r 



 

 


II 


= 

 
25.c: 

 C,,) 
= . 

 c 
= cO 
3: 
CI 
_ :!:: ..011: 
= :; 
3= 'E 
::I 

 oC 
C,,) 
cO 
C 
C=CD 

C,,) 
=g, 
.- 

 G) 
.:! 
 
.
 
c=
 
:iiii!: 
 


cO 
. 3: 
-c= _ 

 f 
CI 
- 
._ cO 
c:= 

 CI 
caJ= 

 c 
==110 

 CD 
-c= 
 
cO 
N 

3: 

. 
c:. 'S 
oC 
cc E 
- CD 
2: :;ji 
a:: CD 
c:::) = 
to- 3: 
CC .!?, 
c:...c ::I 
_ E 

.
 
c::::::t 
 
a:: Q. 

" 


!U Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotogratji !!! 
Ji'otogtaficzny papier ..SATURATlI bez górneJ warstwy. Kopjuje:-: ob
dw6ch .tronll Dla wszystkich 
Wiraży' O.zczędno_ć o 100"!0' W razie zepsucia jednej strony - nar!nje się druga' Nadzwyczaj ważne dla 
fJp. Amatorów i Fotografów. Nie rysuJe się, nie z.wija s
ę i wiele innych zalet. Cena jednakowa z innfmi papierami. 
. ,,". lir !!Żądajci.e wszędzie!! 
 . r 
Wzory'zdjęć, próby papit'ru. cennikł, prospekty I plakaty W' ReprezentacJI na Królestwo I Cesarstwo De. 
. 1..J 1 bUY Handlowy ,.TECHNEu. 
ar8zawa, Zielna 19, m. 4. T81.13- II
>>>
}\oszule kolorowe, cS:awn-tennisowe 
i podróżne, bielizna nocna męs
a 


-- 
-'112' 
!:!:!

 

 
 o- 
N c.!!! 
cncc:iJ 
ICC ,::.CI) 

o 


:iJ 
:iJo
 

 
i:i: 



 
--I 
:::J 
0.-- 


. 
L..&.. 


c-=5 

 
-==x: 



 

 

 


'B':'
lod 


CI:I_ 

E 
- == 
.,g "t: 
. _ CD 
.II::L 


"" 


- 
- 
-= 
......... 
c:::I 
& 


- 


& 


n I 
et! 
Co) 
Q;) 
....... 
o 

 


o. KAUI
Z. 


- 
- 



J
j CZERWIEC. I
I 
Kal. Kat. star. stylu. 
1 P. Eletaryusza P. M. 14 1 
2 W. Eugeniusza. 15 
3 Ś. .f1.:1'azma i Klotyidy. 16 
4 C. Fran. i Saturniny M. 17 
5 P. t Bonifacego B. M. 18 
6 S. Norberta. 19 
7 N. Roberta Op. 20 
8 P. Maksyma. 21 
9 W. Pryma i FeHc. 22 
10 Ś. Małgorzaty z Kortoll. 23 
11 C. Bał'Daby. 24 
12 P. t Jana W. 25 
i3 S. Antoniego. Pad. 26 
14 N. Bazylego W. B. 27 
15 P. Wita i Mod. 28 
16 W. Benona B. Justyny. 29 
17 S. luocentego. 30 
18 C. .Marka I Marcelina. I 
19 P. t Gerwazego i Prot. 2 
20 S. Florenty.ny. 3 
21 N'j Alojzego Gonzagi. 4 
22 P. Paulina B. fi 
23 
. Agrniny P, Zenona. 6 

4 s., Narodzenie A. Jana. 7 
25 C. Pl'ospera B. 8 
2ti P. t Jana l Pawła. M. 9 
27 S'I Włailysława Kr. 10 
28 N. [ Irenen
a i LeOQ8. l" 
29 r. ł I Piotra I Pawła. . 12 
no W. Lucyny i .f1.:mil. . 13 


CZERWIEC. 
Kal. Kat. nowo lit. 


Bazylego. 
Wita I Modestn. 
Benona B. W. 
Jolanty. 
t Marka i Marcelina. 
Gerw. i Prot. 
Sylweryusza P. 
Aloizego Gonz. 
Paulina B. W. 
AgrypillY P. 
Nar. Św. Jana. 
t Prospel'a B. 
Jana l Paw. 
Władysł. Kr. 
Ireneusza B. 
Piotra I Pawła. 
Lucyny P. 
Lip. Teod01'yka. 
t Nawiedz. N. M. P. 
Heliodora B. 
Józefa Kal. 
N. K. P. Jez. 
Domll1ika W. 
Cyryla i Met. 
Elżbiety Kr. 
Weroniki P. 
t 7 braci Męczpn. 
Pelagii M. 
Jana Gwalh, 
Małgol'zaty P. 111. 


SKŁAR d 


 IERU W. Beanawski 
 
o 
Właściciel A. STURM. 
liodowa 2.' 'l'elef. 72. o. 


Czerwiec 


Im. Slowiań. 


Przedzimir b. 
Wit 
w. 
Budzimir 
Drogomy
l 
Długosław 
Bożysław 
Bagna ś. 
Domysław 
Broniwoj 
Wanda 
.Tanisław 
Włastimił 
Rozmyslaw 
Władysław 
Zbroisław. 
Wyszomira 
Cichosław 
Bogusław 
Ojcomił 
Mirosław 
Wielisław 
Prokop 
Izasław 
Krasnoroda bl 
Chwalimir 
Str8chota 
Ro(Iziwój 


Olch ś. 
T.olimlr bł. 
RadomIła 


.
 . 
G: G: 
a_ -N 
N "" 
"'" - 
oC 
o 


o 
O 

 

 
O 
N 
UJ 

 
oN 
""'=' 
O 
...... 

 



 

 .: 
- 
 

 
.
 's 
. co 

 c., 

 
N 1'1 
'" 
CI) "'" 
"'" '" 
o o 

 c., 
() '- 
N '" 
o = 
p:; a 
t- 
 
"'" 
CI 
oC 


Z 
N 
 

 
 

 

 
- 

 
'if1 



 
'8 
"'" :;; 
00 
:.:; r:r 
"'" et 

 t 

 
 
t- c: 
C'lC'I 
o .
 
C'I 1'1 
.., 

u 
- '" 
= ,.:.., 
c6" 
 a 
es .d ;:;: 

 
 o 
'" 

 o 
() ... 

 et 
au; 
 
'" .S; 
 
lO: 'a 
. 


9 


D . 
Druki i roboty litograficzne. 
Najnowsze rejestry gospodarcze 
własnego wydawnictwa.
>>>
Przyjmuje wSzelkie roboty W p.akres drukarstwa wcho- 
dzące, .1ako to: drnk dzienników, tygodników. mi c- 
. sięczników, kalendarzy, dzieł, broszur I .t. d., W9 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gaj"cych pośpiechu, . druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane Wzory druków I kosztorysy na żądanie wysy- 
łaj" się bezpłatnie. 




UU

I
 fa. 

WI

lm
 


\liT \liTILNIE 
ulica Dworcowa Ni II. 


, \ \ 1\ W8cb
d j zach
d słońca 
I Miesiąc Data -WSChód I Za

ó
 DłllioŚC Odmiany księżyca. 
dnIa 
ł 

I! Od.Z. 
: 
 I ( 4) o 
od7.llIie 04 min. 26 d. 
-......... --
-- 
Czerwiec. I. 1/ ił 27 8 36 17 09 «I 8 (21) .. 07 .. :i6 rano. 
. 15 (28) " 07 " 02 w. 
.. " 19 3 32 H 35 1703 ]) 23 (6) 10 55 w. 
I 29 . . 
3 42 8 28 16 4{j I 
.. . . . 
I 
-- DLA PAM.I}1
CI. . 
ł -. . 
l " 
- - 
- - 

 - --- - 
. 
, II 
I 
- - 
I M 

 
I l 
I -+ 
, - - 
, I 
, 
I I 


. 
 



 , I 

 
= 
3= 
= 

 oC 
= Co) 
3:: :. 
c 
c::::::::I et! 

 
- !::: Q 
..¥ 
= L- 
et! 
== E 
::I 
3:: oC 
Q 
ctI 
c:::ł C 


 
c= c 
-- CI. 

 
c.::a 
 
-- Co) 
. ctI" 
N 
"C 
c:::ł Q 
oC 
Q 

 
- ctI 
-es 
 

 - 
lO 
... 
Q. 
-- - 
== ctI 
.
 

 'O 
ft:S ... 

 - 
::::s .: 

 GO 
-es 
 
... 
..¥ 
ctI \. 
=--- N 
""'-I 
 

 
c=.. 
 
c 

 
-= Q 
... 
- 
 

 :;;: 
a:: 
 
N 
c:::;) GO 
t- 
 
Q) 
-= .- 
c:.::::J ::I 
E 
- .- 
--' :. 
N 
c:::;) L- 
a:: CI. 
t- " 

 


'- 
f!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
F?tograficzny papier ..SATURATu bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch stronł! Dla wszystkich 
WIraty! O.zczędnoeć o 100"/ 0 , W razie zepsucia jednej strony - lIadaje się druga! Nadzwyczaj ważne dla 
pp. Amatorów I ł'otPgrafów! Nie rysuje się, nie zwija się i wiele Innych zal/lt. Cena jednakowa z innymi papierami. 
. ł-- !! Ż:ądać wszędzie!! --..a 
Wzory zdjęć, próby papieru, cennIki, prospekty I plakat.y w Reprezentacjl.na Krlilestwo I CesarltwD 0011 
Handlowy II TECHNEU I Warszawa, Zielna 19. m. 4. Tel. 13-96.
>>>
II 


ARTYKUŁY NORYMBERGSKIE, t. j. GUZIKI, HACZYKI, FISZBINY, 
 
ZATRZASKI, TAŚMY, SZNURKI, IGŁY, SZPilKI, PRONTKI t. d. g, 


-- 
-00::1' 
!!:!

 

 
 .- 
N.E.
 
CI)

 
ICC Lo....... 
 oł;--" 

Q)' 
ł-
 


o 

z 
Q" 



 
...... 
:::::I 

 


. 
L.&- - 


=-=) 
-==-=== 
-=::c 


-. 


== 
c::=:: 

 


'BOgl 0d 


CD_ 

E 
- :::I 
c- 
..c:I - 
_ G:I 
.c:::a. 


- 
- 
L..&..J 
...... 
L.I- 
L..&..J 
c::: 
ł-- 
- 
- 


o. Kf\lJICZ. 
J l I 



I
! LIPIEC. ,
 I L I P I E C. , lipiec 
ol 
Kal. Kat. st. st. KaI. Kat. nowo st. Im. Słowiań.  
.
 
'" 
14 ł '" 
l Ś. TeodOl'yka. Bonawentury. Dobrogost 'S 
2 C. Nawiedzenie N. M. P. la I Henryka Ces. Radosław CI 
 
3 P. t Anatola i HeliodOl'1\ 16 N.M. P. Szkaplerznej. Dzierżysław 'N ,..:., 
4 S. Józefa KaIIl.B. 17 Aleksego Wyzn. Dzierżrkraj "C! 
O - 
- .13 
5 N. Antonie
o Zakkarja 18 Szymona z Lipnicy. Unlsław. O 
 "O 
6 P. Izajasza Proroka Wincent. AP. Wodzisław 
 .... N 
HI o 
7 W. Apoloniusza. 20 Czesława W. Czesław 
w. 
 ;:: .... 
- .., 
8 S. Elżbiety Kr. wd. 21 Pl'aksedy P. Stos ław i Dys. O N .... 
 
9 C. Weroniki P. 22 Maryi Magdaleny. Bolesława N ol 
N '13 
Zelisław '" 
10 P. 7 braci męczenników. 23 t Apolinarego. UJ '" '" 
"C! t! 
11 S. Pelagii M. 24 Krystyny P. M. Lubomira 
 o 
..c = 
oN  oC 
Jana Gwalberta. 
ławoBz 
 N N 
12 N. 25 Jakóba Ap. o 
O 
 o- 
lB P. Małgorzaty P. M. 26 An. Mat. NMP. Mirosława .!IOI 
--ł +" 
14 W. Bonawentury. 27 Natalji M. WBzebor 
 co 
 
I[} Ś. Henryka Ces. 28 lnnoc. i Wiktora. Świętomir '" .
 

 'S 
16 C. N. P. M. Szk. Andrz. 29 Marty P. i Seraf. Cierpisława "" ""'" 
17 P. Aleksego W. 30 t Julity i Donat. Ludomir N j.:; ol 
 = 
18 S. Szymona z Lipnicy. 31 I
nacego Loyoli. Zdobysław .... '-" 

 II 
.c It 
ol 
HI N. 'Vincentego Paulo. l Sie1'p. Piotra Ap. w Ok. Rolisław CI.) '" 
'" 
20 P. Czesława W. 2 NPM. Anielsk. Swiatosław 
 

 
21 W. Praksedy P. M. 3 Zn. reI. Ii. Szczep. Lutosław 
 N 
22 Ś. 4.9 Ma.ryi Magdaleny. 4 W. Domin., Arystar. Ostromił bł. W' aS
 
23 C. Apolinarego B. . P. M. 'Snieżnej. Stanisław Ś. - -E,-. 
5 B;: - +" J 
24 P. t Krystyny P. M. 6 tPrzemien. Pańskie. Chlebosław .... m 
'eJ) O 
25 S. Jakóba Apostola. 7 Kajetana W. Olech Ś. ..;- P 
'"" 
Nlezallly
l ol ,... 
26\ N. Anny Matki N. M. P. 8 Cyryaka. '8 ol 
27 P. N:atalji M., Pantal. M. I) , Homana M. Borys i Chleb '" 
 .
 
lliJ. Bl. Kunegundy. . I 10 lVawyzyń,'a M. Wawrżynlec. "" 
21) Ś. Mal'ty P. i S('l'af. 11 Zuzanny P. , Włodzimir a; 
30 C. 'it Julity M. 12 1 111 Klary P. Slawa bł '"'1 
311 P. I Ignace!!:o Loyoli. 13 lipolit.a i Kasyana. , Rosła w 


KAKAO OWSIANE WEDLA 


zalecane pl'zez lekarzy dla dzieci i osób chorych na 
ołądek 
ł,ą.czy łatwostrawno
ć klt1lkn z przyjemnym 'jjma'ki!\m cZI'kolady 
. ŻĄDAĆ WSZĘDZIE.
>>>
" 


Pr?yjmuje wszelkie roboty w ?akres drukarstwa wcho- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d. we 
wsv.ystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pospiechu, druk na masv.ynie ,'otacyjnej. 
Wykonanie staranne I punktualne. Ceny umiarko- 
wane. Wzory druków i kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezplatnie. 


DRUUR
I
 f
, 

WI

lf

 


r 
I \AT \ATILN"IE 
' I , 
ulica Dworcowa M II. 


11 l\f' . I Wschód J zach
d słońca, Odmiany księżyca. 
l e!; l ą c Data I Wschód Zachód \ D/OI!OSC 
I dnia 
11'. m. 1[. m. I[odz. m. 
 l lipca o godzinic 12 mili. 18 n. 
- - \,;L 8 o 02 32 n. 
" .. .. 
ipiec 9 J .., 8 16 16 21 . 15 .. o " 09 .. 4i r. 
]9 4 II 8()() la 45 D 23 " o " 12 .. 11 d. 
.. 
 30 .. o " 7 " 29 r. 
.. . . . . . 29 42'1 7 40 15 11 
I I I 
DLA P A 1\1 I Ę C L 
. -- 

- 
- 1 . 
 - 
I 
.) 
- 
I '-f- 
I I 
I 
I 
II 
ł I 
I 
- - r 

 



II 


= 
3:: 
= 

 ..c 
C-. 
 
=, 

 c 
= CIS 

 
e 

 
L.. 
CIS 
E 
:::I 


. =- 
= 


3= 



..c 

 
CIS 
c:::::t c 
CD
 
CI:» e 
-- CI. 
..:IM:: cg 
c.=I
 
-- cao 
==
 
c:::::t e 
:2:
 

 


- CIS 
-c:::I 
 
....... ';) 
L.. 
e 
- 
c:
 

Q 
ceL.. 
..:IM::
 
== 

 tn 
-c:::I t 

 
CIS 

N 
.......
 

 
c=.. _ 
e 
..Q 
e 
c:z: L.. 
- cg 


 
a= CP 
C=» 
 
ł-- 
 
c:z: .!!, 
C.Q :::I 
_ E 
--' .
 

 
 
CI: CI. 
t211 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
F?tograficzny papier .,SAYURAYII bez górnej warstwy. Kopjuje z ob,dwóch atron!ll Dla wszystkich 
Wlra
y. OszDzędno_ć o 100"/0' W razie zepsucia Jednej strony - nadaje się druga! Nadzwycv.al ważne dla 
pp. Amatorów i Fotografówl Nie rysuje się, nie v.wlja się I wiele Innych zalet. Cena jednakowa z innymi papierami. 
..- !! Ż ą d a j c i e w s z ę d z i e!! __ 
Wzory zdjęć, próby papteru. cenniki. prospekty i plakaty w Reprezentacji na Królestwo I Cesaratwo Dom 
Handlowy n 
ECHNEu Warszawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13-96.. ,/
>>>
Włóczki l wełny angielskie, berlińskie 
do ręcznych robót 



 O. Kauicz.. 

 



 
, 
-- 
-o::t 
!:!:!

 
i: 
 .- 
N.=.
 
CJ)co
 
a:,,:;-cn 
co 
i:CI). 


 
I 
C,)Q 
co z ' 
a.. 

 
--ł 

 
CL.;- 
. 
L..&... 
c:...:: 
-==-=== 
I -=c: 
I :3= 
I I c=: 
............. 
I 'Boalod 
I 
i a:I 
=- - 
, f - E 
Lo. == 
-- 
. i -= Lo. 
-- 
ł 

 
I 
! - 
- 
c:c 
L..I..J 
CI.. 
I 

 
L..I..J 
L..I..J 
3: 

 
- 
- 



 
--= 
- .
-
 
-- - 
 - 
- --::::. ...
-=- -:::= --::_
 

. N';'J.VIł-I(I. - -.-=--..::-- 
 

I
I SIERPIEŃ. I
 I SIERPIEŃ. Sierpień 
Kal. Kat.' st. st. Kal. Kat. nowo st. Im. Słowiań. Q) 
I I 1141 'Ej 
I S'I Piotra Apostola. t Wig. Euzebiusza Dobrowój -.= 
ID 
2 N. M. P. Anielskiej. 15 Wnleb. N.M.P. Napoleona. Jacław Ś. 'N 
N. "CI 
3 P. Zn. r. 
. Szczep. 16 Rocha WY:ln. DomoCllod 
 
N 
4 W. Dominika W. 17 Mirona i Pawła. Miron I O 'f' 
a Ś. N. M. P. Śnietnej. 18 Firm/na B. Brónisław .... 
6 C. Preemienienie P. 19 MaryaJ\a i Ruf. Bolesław d .- 
i:. 
7 P. t Kajetana W. 20 t Bernarda O. Sobiesław 
 N 

 () 
8 S. Cyryaka. i Larga M 21 Ioanny Fr. Kazimira iii! 
'" 
N.I O CI 
9 Romana i Marc. 22 SYlllforyana - i Ty'm. Radomił N "CI 
o 
10 P. Wawrzyńca m. 23 Filipa Wyzn. Cichomił UJ ..c::I 
() 
11 W. Zuzanny M. 24 Bartłomieja Ap. Cieszym/r 
 N 
o 
12 Ś. Klary P. 25 Ludwika. Kr. Namyslaw .N 
 
""':I 
13 C. Hipol. / Kasyan. 26 Ireneusza i Zefiryna Włastimir O ot') 
14 P. tt EuzI.biusza. 27 t Prz. I'. 
. Kazlm. Przedzisław ..... «I 
15 S. Wnleb. N.M.P. Napoleona 28 Augustyna B. W. Wyszomir 
 'a 
"CI 
] 
Iti N. Rocha Wyznawcy. 29 Śc. gl. św. Jana Racibor Z i-: 

 
N .,s 
17 P. Mirona i Pawła. 30 Róży Lim. 
zczęsny Ś. .J:J 
- «I 
1R W. Firmina B. W. 31 Rajmunda W. Swlętosław 
 lf.I 
19 Ś. Maryana i Rufina. 1 Wrześ. Idziego Op. Dzierzysław O 
20 C. Bernarda. op. 2 Stefana Kr. W. Czci bóg IN 
21 P. t Jacka, Joanny Fran. 3 t Bronisławy. Przesława Ś.  C'i 

 (N 
22 S. Symforyana i Tym. 4 Rozalii P. Rościsława W" ot5' 
.... 
23 N. Filipa Hpnecyusza W. 5 Wawrzyńca. Włodzisław - 
24 P. Bartłomieja. 6 ZacharyaBza. Drogowit 
 aS 
25 W. Ludwika Króla. 7 t Wigil. Reginy P. Domosława 'UJ .... 
26 Ś. I ren. i Zefiryna 8 Narodzenie N. M. P. Radobój te 
'a -a 
27 C. Przen. reI. A. Katim. 9 Sergiusza. Sobiesława 
 
 
28 P. t Augustyna B. W. 10 tMikołaja z Tolent.. Włal}ybór 
;ł9 I S. ] Scięcil' gl. BW. Jana. 11 Prota i Jacka. Iścisław 
 

 

ol N.I Róży Limańskiej. 1121 Gwidona. Chronislaw 'jij 
;H lP. 
 Rlłjmunda. Pan liny. 13 'l!J Eugenji P. Radzimir 


SKŁA
 d 


 IERU W. )eanawski 
 
o 
Właściciel A. STURM. Miodowa 2, Telef. 72. c.. 


Materjały piśmienne i rysunkowe. NaJ- 
nowsze rejestry gospodarcze własnego 
wydawnictwa.
>>>
Przyjmuje wszelkie roboty w zakres drukarstwa wcho- 
dzące, jako te: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzIeł, broszur i t.. d. we 
wszystkicb językacb. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu, druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. . Ceny umiarko- 
wane. Wzory druków i kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 



 
 
 
 
 
 
 I 
 [ U, 
 
 W I 
 
 I [ 
 
 


-v.T "'W""ILN'"IĘ 
ulica Dworcowa Ni II. 


I Wlchdd i zachdd lłońca 
,Miesią'c Data WS
b lid I zaCblid rUROŚC Odmiany księżyca. 
I dnIa 
Il. m. g. m. godz. m. lir 5 (IH) o 'godzinie 11 min. :16 wiecz. 
- 
Sierpien I . 14 (27) o Ol mili. 29 n. 
8 4, 47 7 18 13 50 " 
1]) 21 (3) o " 11 min. 21 wiecz. 
" 18 5 O.') 6 55 13 1'10 (i) 28 (10) o 02 min. 54 d. 
" 
lo 28 I 5 22 I li 31 13 OH 
])LA P A 1\11 .I
ł C 1. 
-,- --
- -- 
, 
I 
i 
I 
. 



II 


= 
:3: 
= 
c....:: -= 
c-- Co} 
= . 

 c 
ł::::=1 
 
:ł 
o 
..:.i: 
ł- 

 
E 
::I 


cci' 
= 


3= 



-= 
Co} 

 
c:ł c 
CD
 
D20 
-- =- 
...:=.c G) 
c.2Co} 
-- at' 
==
 
c:ł,g 
:-=::
 


. 
 

 :ł 
L.I..I 1;; 
ł- 
o 
- 
c:
 
c... C; 
CCł- 
...:=.c
 
:::::s 
c... ClI) 

 f 
.;tt. 

 
=--- N 
"""":ł 
c.... 
c:::L _ 
o 
.c 
cz: 
 
- G) 

 :;: 
CI:: G) 
C::) 
 
ł-- :ł 
cz: .
 
c.::J ::s 
_ E 
---I 'S;: 
C::) 
. 
CI::=- 

" 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
Fotograficzny papier lISATURATlI bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch stronili Dla wszystkich 
Wiraży. Oazozędnolić o 100%. W razie zepsucia jednej strony -r nadaje się drngal Nadzwyczaj ważne dla 
pp. Amatorów i Fotografówl Nie rysuje się, nie zwija się i wiełe Innych zalet. Cena jednakowa z innymi papierami. 
.... !!Żądaj
ie wszędzie!! .... r. 
Wzory zdjęć, próby papieru. cenniki. prospekty i plakaty w Reprezentacji na Królestwo I Cesarstwo Dom 
Handlowy IITECHNEII Warszawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13-96.
>>>
Skład fabryczny haftu na batys., madapol., jedwabiu, wielki wybór 
 
CI 
koronek I wstążek od najtańszych 8. 


o. KAUICZ. 
I 


- 
- . 
!:!:!i!
 
:. o:i! 
C c 
N- 
Cl)C':I- 
a: .::: .
 
CC':I
 
:'{!?-UJ 

Q;- 

c 
A. z: 


CI':) 
--I 
=:) 
C- 


. 
L.I.- 


c:::....= 
....::::::..::: 
-=:x: 


:3= 
c:=;:) 

 
'Boa [od 


CD_ 
=-5 
E== 
c::ł - 
-= - 
_CD 
=-CL. 


- 
- 
-= 
..... 
c:::I 


- 


:aE 
L..&..J 
-:::t 
- 
- 



I
I WRZESIEŃ. I
 I WRZE
I EŃ. I Wrzesień 
Kal. Kat. st. st.. Kal. Kat. nowo st. Im. Słowian. .= CIS I '" '" I» 
.
.a g.8'=
 
Idziego Op. Konst. B. Padwo BW. Krzy,ta. Zicmomysł b. .i:j...,.......,...,
 
1 W. 14 t.

:
f 
2 Ś. Stefana Kr. Węg. 1:1 Nikodema K. M. BndzimU 

 'o
=, 
3 C. Bronisławy P., Szym. 16 Enfemii. Cypr. Sędzisław .._ rll" 
-' 
 .;:;.
 "-'j:! 
4 P. t Rozalii i Róży. 17 t Stygmat. 
w. Fran. Drogosław O -- "CNO
 
[) S. Wawrzyi,ca B. 18 Ireny P. Dogrowit ej ]o."'.... UJ 
S 

 2- O:SCP'4 
 
6 N. Zacharyasza Pr. HI Janualjusza B. M. Krzepimir 

 


'-' 

 N 
 Q,)._,-", 
7 P. Reginy P."M. 20 Eustacbjusza M. Myślisław m 
ó
 '" 
 
8 W. Narodzenie N. M. P. 21 MntcuBta Ap. Bożydal' O '1:5+;1..,;1 ,.C o 
N o.., "'.8 ae8 
g Ś. Sergjusza P. Gorgon. 22 Tomasza B. Mauryc. Zolomir 
..., 8.1t;
..! 
10 C. Mikołaja. 23 Tekli P. M. Błogosław bl. UJ No t.. ae 
p;:J o co
«I-= 
11 P., t Prota i Jacka M. 24 t Gerarda. W. Homir 'N 

"'
:;;[ 
12 S. widona W. 26 Aurolji P. 
więtopelk 
 ccco._=
 
a.(") = '-' o rf) 
O .
.:.I"" UJ
 
13 N. Euloginsza, Mauryl. 26 Cypryana i Jnst. Ładysław bł. :::E =o'
o ot) 
14 P. Podw. B. K,'z. 27 Kosmy i Damiana. Damian "C! 
 t:3 
C\1, 
."
u.!oo ClI 
1:1 W. Nikodema K. 28 Wacława Kr. Wacław 11. Z I» ;. '" .- 
+ NOO'-= 
16 Ś. El1femji p. M. Cypr. 2g Michnla Archaniola Dadzlbór N 
gg-.g"" 
17 C. Stygm. Sw. Franciszka 30 Hieronima Arch. Imisław - 
'-'L4._ ... 
«I '" . 
a;' 
18 P. t Ireny M 1 t Paźd. Remigiusza B. Zuatisław 
 0='-''''5... 
19 S. J anuaryusza B. W. 2 Aniołów Stróżów. St8nim'r C"I 
;;: .... .CI' :. 
-.... gj o.! lt 
 
N. Eustachego. Kondja i Ewalda. Siemian  ..c 
 ='tn o 
20 3 
 o)Ńo

;; 
21 P. Mateusza Ap. 4 Francisz. Serafic. W. Bratysław bl. W" - o 


'-' 
22 W. Tomasza B. W., Mauryc. 
 N. M. P. Różańc. Zasław ......, C'i
 it CI II: '" 
Ś. .... - -O.; f 
23 Tekli P. M. 6 Brunona W. Bronisław 
 
1=:""Qł 
 
24 C. Gerarda B. 7 Marka P. W. RosłRwa 'UJ 06:-1=: ","'---=- 
25 P. t Aureljl P. 8 tPelagii, Brigitty. Wojsławs co ..
 = _ł-I .!. 
 
.-E-.a "'" -,'=.:.1 
26 S. Cyprysna i Justyny. 9 Wincent. Kadłub. Domogost = ....C'].- = 
t=I
'biJ
_aCI.J 
27 N. Kosmy i Damiana. lO' Franciszka Borg. W. TomU '
E;:;

'= 

"C 
 ..oo.
 
28 P. Wacława Kr. M. 111 Placydy i Zenajdy. Dobromila 'e",,:;a


 
29 W. Michala Archaniola. 12 MakilYllliliana B. W. Orzmisław 
30 Ś. HieronimR Kapl. 13 1 Edwal'da Kr. Zipmysław 


FAB ;
S
;
 
w E. Wedel 


te wyśmienite biszkopty angielskie do 
as herbaty. Sprzedaż w handlach kolo- 
c . 
s::l. nialnych w Krolestwie i na Litwie. 


311.....-.
>>>
Przyjmuje wszelkie roboty w zak'res drukarstwa wcho- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięczników, kalendarzy, dzieł, broszur I t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu. druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane Wzory druków i kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 



 
 
 
 
 
 
 I 
 t U. 
 
 W I 
 
 I t 
 
 


""VV ""VVILNIE 
ulica Dworcowa JW II. 


I WBchdd i Zlch
d lłD
CI 
Miesiąc Data -WSC hód I zaC bÓ
 D/niośc Odmiany księżyca. 
dnia 
.. 1[. m. (1'. m. godz. m. «i 4 (17) o godzinie OJ min. 04 d. 
Wrzesień. 7 5 40 606 12 26 . 12 (25) o " 05 min. 30 wiecz. 
D 20 (3)' o " 08 min. 44 r. 
" li a 58 5 41 II 43 r:tJ 26 (9) o 11 min. 34 wiecz. 
" 
" 27 6 17 5 17 1100 
I 
DLA PAMIĘCI. 
J1Ij;
4U_ 
 f$;:;/
Q V 
 
atu....... 
 
 
I
 1?Jr. 
. 


- II 

 

 
= 
3C 
= 

 oC 
c...... 
 
= - 
:== c 
c=::::::I cu 

 
= e 
..:.: 
= L- 
cu 
3= E 
::I 
3= oC 

 
cu 
c::::t c 
CD
 

 e 
.- e. 

 

 G) 
-- 
 
== CU' 
N 
'= 
c::::t e 
2:i: oC 

 

 
- cu 
-c::s 
 
L.I..I - 
co 
L- 
e 
-- - 
c: cu 
= 

 "S 
CC L- 

 - 
C 

 

 co 
-c::s G) 
L- 
..:.: 
cu 
::-. N 

 
 

- 

- 
o 
..a 
-= e 
L- 
- G) 
2:i: 
 
cc: Q) 
N 
c::ł tO 

 
 
Gl 
-= '-' 

 ::I 
E 
- .: 
--I N 
c::ł L- 
e. 
cc: 

 1,1 
:iiii!: 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji l!! 
Fotograficzny papier "SAYURAYu bez górnej warstwy. Kopjuje z ob,dwóch .tronll Dla wszystkich 
wiraty! O.zczędno'ć o 100 0 / 0 , W razie zepsucia jednej struny- nadaje się druga! Nadzwyczaj watn
.dl
 
pp. Amatorów i PotQgrafówl Nie rysuje się, nie zwija się i wielt Innych zalet. Cena jerlnakowa z hmymi papieramI. 

 ł--'!! Żądać wszędzie n ""-ł 
Wzory zdjęć, próby papieru, cenniki, prospekty I plakaty w Reprezentaojl na Króleatwo I Cesarstwo Dom 
Handlowy ..YECHNEu. Warszawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13-96.
>>>
rrr)'kot.y oryg. prof. .JeKera oraz krajowe w rc
żnych 

lLłllllkar.h, dla panów" plui i dzieci 


ł O. Kauicz. 


-- 
-ę 

:I;:I; 

 
 .- 
N.E.
 
Cl)CIS
 
cc b-en 
CIS. 



 

C,);; 
CIS 
a:: 


CI:) 
--I 
==' 
c.. 
. 
&.ł- 

I
I PAŹDZIERNIK. I
 I PAŹDZIERNIK. I Paidziernik 
c::...= Ka!. Kat. st. st. Kał. Kat. nowo st. lm. 8łowiań. 
....::::::..::: 
.....c::::c:: I 
1/ C. Remigiusza. U Kaliksta P. M. Dzierżymił 

 2 P. t Aniołów Stróżów. 15 t Jadwij;ti Wd. Drogosław 
c=:;) 3 S. Kandyda lEwald. 16 Martynjana. Radzisław 
ł-- 4 N. Franciszk:L Seraf. 17 Wiktora. Zytisława 
5 P. 
 N. M. P. Róż. 18 &Łukasza Ew. Bratnmił 
'R'Jalod 6 W. fUnona W. 19 Piotra z Alkantary. Ziemowit bl 
7 Ś. Marka P. W. 20 Ireny, Marty. Budzisława 
8 C. Pelagji, Brigitty. 21 UrszuIJ P. Daromiła 
Q P. t Dyonizego B. M. 22 t Korduli i Alodyi P. Przytysława 
a:I -. 10 S. FraJlciszka Borg. 23 Sewt'r. Rom. Własimir 
=- 

 E 241 
- = 11 M. Placydy i Zenaj. Rafała Archaniola. Sieruisła w 

- 

 - 12 P. Maksymiljana. 25 Kryspina. Samomysł 
-. a:I 18 W. Edwal'da Kr. W. 26 Ewarysta P. M. Lutosław 
.-=- 14 Ś. Kaliksta P. M. 27 Sabiny P. Witomił 
la C. Jadwigi i Teresy. 28 Szymona i Tadeusza Władybóg 
- 16 P. t Martynjann. 29 t Narcyza B. Dalemil . 
- 17 S. Wiktora B. 30 GermaJla i Scrnp. Przcmysław 
-= 18 N. Łukasza Ewang. 31 I::ymtorjana. Godzimir 
........... IQ P. Piotra z Alkant. 1 Listop. Wszystko Świętych Wracisław 
20 W. Ireny, MaI.ty. 2 D:oiefL zaduszny. WiUmir 
c:::I 21 Ś. I!&Urszuli P. M. S 
Hnberta B. Cl1walisław 
22 C. Korduli i Alodyi. 4 Karola Bor. M
ciwój 
== 23 P. t Seweryna i Rom. 5 t Zacharyasza i El. Słnwomir bl. 
24 S. afała Archaniola. 6 Leonarda. W. 'Vszewład 
- 25 N. Kryspina. 7 Nikandra i Karyny. Żytolllir 
== 26 P. Ewarysta P. 8 Godfryda. S,;,dzi woj 
27 W. Sabiny P. 9 TeodoJ'a i Oresta. Pogodar 
- 28 Ś. SzymOfła i Tadeusza.' 10 Andrzeja z A velinu. - Lubomir 
- 29 C. Narcyza B. W. IJ Marcina B.W. Spitosł:tw 
30 P. t HermaJln i Serapjona. 12 . t ó braci męczen; Nuwosł:LW 
31 S. Symfrouiusza. 13 Dydakn W. WszeT,lfl 


SKŁAD PAPIERU W 1ł 
 k 
pod firmą e JI£unaws i 
Właściciel A.' STU!łM. l\liod,


 2, . 'relef. 72. 


Dostawa do biur. 
Obstalunki z prowincj& załatwiają się 
od wrotną pocztą. 



 
.... 
g 
Cf'J
 
cli 
'i3 
O ':I 

 i:f 
cli 

 
 

 "I 
fi 
'" 
O .= 
C) 
N cli 
UJ . 

 .
 
I) 
'N '" 
'""=' '13 
O .c: 
.."... CI 
,....; 'N 
.':1 
Z 
 
"I 
N fi 
I 
 .... 

 .... 

 
N 
. 
 "I 
UJ 
F- CI 
.", 

 o 
...... .= 
. 

 "I 
o 
'UJ 
 
 
Cf'J ... 
. 
cd ,J:: 
cli 
'i3 rn 
A .... 
Cf'J 
..... 

 


-
>>>
Przyjmule-\Vs
elkie robt.ty w ukr
1I drukarstwa \łcho.- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
.slęczników, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
p;ających pośpiechu. druk na ma
ynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktnalne. Ceny umiarku- 
wane. Wzory druków i kosztorysy na żądanie wys
'- 
łają Mię bezplatnif'. 



 
 
 
 
 R 
 I 
 t n. 
 
 W I 
 
 I t 
 
 


""\liT "ViTILN"IE 
ulica Dworcowa .Ni II. 


. , Wlchtd i mhdd słońca 
Miesiąc Data WSChó d- I Zacbod I DłUI!OSC Odmiany kSiężyca. 
 
I dnIa 
- g. m. 1[. 
n. I!odz. m. «I 4 (17) o gOllzin. 06 mili. 00 wiecz. 
Październik. 7 i 636 -i 53 10 17 . 12 (25) o " 05 min. 30 l'ano. 
17 
 6 55 4 31 09 4
 II 20 ( 1)0 " O:i min. 44 rano._ 
" 
 21i lI:!) II min. 34- wiecz. 
! 7 15 o " 
" . 27 ,4 12 0857 
I I 
DLA PAłvlI
łCI. 
- 
 - - 
I 
I 
, 
. 
I 
. 
I 




 
.
 
.. . ,pol: 

"t:I'- N 
,
O:.E 
..= "'- II: 

]

 
s:: o l, '" 
:-;;II:.c 
-'NI,C!: 
£:: , s:: s:: 
N- E N 
CD
::S
 
.g tł
 f 

.... . t£ 
.
 al 
 
 
.- CD 1ł.2;: 
,:;;;! 
 '" 

-.
.- 
e 
'a; 
::J 
 .
"'O 
.."'al=- 
E-o._ S::'N 


CIS 

 . 
...... Ił) 
.
 coa Ol 
c..¥ 
.
 W S! . 
.c 

CIS 
g,:
&I 
'co' W .IIł 
cQ)- 


 
-- .c .. 
u. 

CIS 
cnE &I 


g 
:ł ł;:: .- 
ClI) - 
'co :I 
z: 


a:: 
Q 
t:Q 
3= 
Q 
Q 


. 
c.. 
+ 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji. !!!' 
Fotograficzny papIer ..SAYURAYII bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch .tronlł Dla wszystkldl 
wlrażyl Oazczędnoa6 o 100%. W razie zepsucia jednej strony - nadaje się druga' Nadzwyczaj ważne dla 
pp. Amatorów i .ł.'otografów. Nie rysuje się, nie zwija się i wiele innych zalet. Cena.lcdnakowa z innymi papierami. 
__ !!Ządajcie wszędzie!! 
 
Wzory zdjęć, próby papif'ru. cennik
 prospekty I plakaty w ReprezentacjI na Królestwo i Cesarstwo Dom 
Handlowy łlY
CHNEllł Warszawa, Zielna 19, to. 4. Tel. 13-96. 


..
>>>
Zarękawki, kołnierze, czapeczki i kapelusze 2 futra różnego dla Pań. 
Wielki wybór czapek męskich 


-- 
-"I:t 
!:!::!:;::I; 

 
oC .- 
N=.
 
CI) ce 
 
CI: L.... ft 
oC 1;--" 

G)' 
ł-
 

QO 
ceZ 
a: 


Cł:) 
-J 
==» 
CI.. 


. 
....... 


c...: 
.....:::...:::: 
-=:c 


3= 
c:=: 
I-- 


'BOgIod 


a:I-., 

E 
- == 
c:::a- 
-=:I - 
-.. a:I 
:.=- 


- 
- 

 
-J 
L.&.. 
....... 
CC 
ł- 
- 
- 



I
I 
] I N. 
2 P. 
3 W. 
4, Ś. 
fi C. 
6 P. 
7 S. 
S N. 
9 P. 
10 W. 
11 Ś. 
12 C. 
13 P. 
14 S. 
15 N. 
16 P. 
17 W. 
18 Ś. 
19 C. 
20 P. 
21 S. 
N. 
P. 
W. 
Ś. 
C. 
P. 
s. 


22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 I 
30 


" Ni",
,,,,. 


LISTOP AD. 
Kał. Kat. st. st. 


WszystkIch Świętych. 
Dzień zaduszny. 
Huberta B. i Sylwji m. 
Karola Boromeusza. 
Zacharyasza i Ełżb. 
t, Leadra W. Feliksa. 
Nikandra i Kor. 


Gotfryda i Maura B. b. 21 
Teodora i Oresta. 22 
Andrzeja z A welinu. 23 
Marcina. B. W. 24 
Marc. 5-ciu braci męczen. 21'1 
t Dydaka W., Zebiny. 26 

 Stanislawa Kostki. 27 
Leopolda W. 28 
Edmunda B. W. 29 
Sa IOlllei P. BO 
Odona Op. l 
Elżbiety Kr. W d. 2 
t Feliksa Walezyusza. 3 
Ofiarowanie N.M.P. 4 


Cecylii P. M., Marka. 
Klemensa P. 
Jana od Krzyża. 
Katarzyny P. M. 
Piotra M. Konrada. 
t Wirgiljusza. 
Mansweta B. W. 


N. , 
.P. 


_ ' 12 1 
la 


ł O. KAUICZ. 


I 


I
 I 



 
'h 
LISTO P AD. ł- Listopad 
Kał. Kat. nowo st. Im. Słowiań. :£ 
Jukunda B. Serap. W OIIzimir 
 
St. Kostki. Przybysław 
 
Edmunda B. Radomir '= 
. "'" 
Grzegorza cndotw. Zbisław O 

 
Odona P. 
tanis. Ko
. ;. O 
 
t Elżbiety Król. Drogomira riJ '" 
Fel1kRa Wal. S
dzimir 
 
 
Ofiarowanie N. M. P. Sław O te 
c. 
N 
 
Cecylii P. M. Wszemiła '';; 
Kldmensa P. M. Miływój CD C1 

 's 
Jana od Krzyża. Jarosław N 
Katarzyny P. M. Chwalimir .
 
ł-;, C1 
t Piotl'a P. Konrada. Lechosław O 
 
wWirgiliusza P. M. Tomir - 
..... - 
.. 
Mansweta. B. M. Go
cirad Z ':' 
- 
Saturnina M. Przemy
l N .
 
Andrzeja Apost. LudoRław -ł 
 
Samosławo. .. 
. Eligiusza B. Natalii 
 c. 
BiblaJmy P. M. Szulisław 1;j 
t Franciszka Ksaw. Wi
limur  OJ 
arbary P. M. Ludomłła "'" 

 o 

 

 c. 
Sabby Op. Spitosława .. 
- o 
Mikołaja B. Jarogeniw 
 p:: i:- 
t Wigilia. AmbJo. Ludomy
l C'J .... 
'UJ CI! 
Boguwola .c 
Nlepok. Pocz. N. M. P. .!! '" 
Waler. i Leokad. Wyszoława 
 00 
A'ex 
t NMP. Loretań.
k. Radzisława C'J 
Dalllazego P. W. W cjmira 


14/ 
15 
16 
17 
18 
19 
20 


5 
tj 
7 
8 

 
10 
11 


AleksandJ'a 111. ' Wolidaro. I 
3 Adw. Łucyi P. M. Władysława 
Czekolady Zakopiańskie i Deserowe WEDLA. ni.' ":' 

 w
i:

:
i.:1,

d"'J 


Adto. Satumina M. 
Andrzeja Ap. 


C'J
>>>
Przyjmuje wszelkie roboty w zakres drukarstwa wcbo- 
dzące, jako to: druk dzienników, tygodników, mie- 
sięezników, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d., we 
wszystkich językach. Dla wielkich nakładów. wyma- I 
gających pośpiechu, druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane. Wzory druków I kosztorysy na żądanie wysy- 
łają się bezpłatnie. 









I
 [n. 

WI

I[

 


-w- -W-ILN"IE 
ulica Dworcowa Ni II. 


I I Wschdd i zachdd słońca 
I 
Miesiąc I Data W 8c hOd I Zachlid I Długość Odmiany księżyca. 
Qula 
II. m. 1[. 111. godz. m. CI 3 (16) o goflzin. 02 min. 11 n. 
7 35 3 56 OH 21 . 11 (24; o " 12 min. 23 n. 
Listopad 6 1)) 18 (30) o 12 min. 15 n. 
16 7 52 3 45 07 57 1 .. 
" 
 25 (7) o 12 min. 14 n. 
20 I R 06 3 29 07 23 . 
" . . .. 
DLA l) A 1\1 l 11J C I. 
_. 


.:otl::"',,; 
I. Q.) !:;.- 
"" Q P'I:: 
..c"CS.- .. 

 o :.E 
..ci ep- (:I: 
Q l:: 1... 
I...c II) .. 
l:: o I. Q.) 

-; (:1:.0 
_.N
a. 
(:I: I. I:: 
 
..- e:. 
ep ;:s ;::1'_ 
Q..:::d ....
 
-= t-E- :! 
C1.. . bIJ 
.- "'..ci OJ 
(:I: u- 
.-.! ta
 
1..:0= .. ep 
c- aJ.ł"'"'4 
e 
:
 s:: 
11)1::'" 
i: 
 'Q?
 
E-._ S::'N 


C\! 
N 
co . 
'Ci)" In 
'c': Ol 
"

 :J,; 

.
 
:s.. "Q II 
.......co JIII 
C\!Q)_ 
C 
 Ił 
..c l. 
.- 
 =- 

 C\! II 
f 
 o 
(tS.- .. 
--- 
.
 ::I 
C\! 
z: 


a:: 
Q 
CC 
3= 
Q 
Q 


. 
c.. 
..L- 
I 


!H Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji H! 
Foto
raflczny papier "SAYURAYII bez górnej warstwy. Kopjuje z obydwóch .tronlll Dla wszystkich 
wiraży. O.zczl!dność o 100"/0' W razie zepsucIa jedne.! strony-nadaje się drugal Nadzwyczaj ważne dla 
pp. Amatorów ł Fotografówl Nie rysuje się. nie zwIja się I wIele innych zalet. Cena jednakowa z innymi papieramI. 
__ !! Żądajcie wszędzie!! __ 
Wzory zdjęć, próby .papieru. cenniki, prospekty i plakaty w Reprezentacji na Króleetwo Cesarstwo Dom 
Handlowy "YECHNEII, Warszawa, Zielna 19, m. 4. Tel. 13-96.
>>>
N
 GWI
ZO

: 


rzeczy praktyczne I niezbędne. Galanterja 
 
CD 
skórzana. Ceny stałe i niskie. g, 


o. KAUICZ. 


- - 
-ę 



 

 
 .- 
N-=.
 
(/)C'CI
 
a: L-
A 

-...
 

CI). 
ł-
 

oQ 
C'CIZ 
c.. 


Cł:) 
--I 
=:) 
Q... 


. 
L..I.- 


c:....::5 
....:::::.::::: 
-==x: 


:s:: 
c::=;) 
ł-- 
'tmg [od 


CD 
:s - 

E 
- 
 

- 
-C:2 - 
_CD 

CL. 


- 
- 
1::5 
Q... 
I 
.- 
........ 
........ 
3: 

 
- 
- 


.
 I 
 I 

 wa 
A A 


I W. 
. 2 Ś. 
3 C. 
:1 
: 
6 N. 
7 P. 
R W. 
{I Ś. 
10 C. 
11 P. 
12 S. 
13 N. 
14 P. 
l!) W. 
16 Ś. 
17 C. 
18 P. 
Hi S. 
20 N. 
21 P. 

2 w. 
23 Ś. 
24 C. 
25 P. 
26 S. 
'27 III. 
28 P. 
2{) \V . 
30 Ś. 
31 I C. 


GRUDZIEŃ. 
Kał. Kat. st. st. 


Eli
iusza b. 14 
Jlibianny P. M. 11 
Fl'anciszka Ksaw. 16 
t Barbary P. M. 17 
Sabby Op., Niceta, 18 
* 2 adw. Mikołaja B. 19 
Ambrożego B. 20 
Niepok. Pocz. NMP. 21 
Waleryl i Leokadyi. 22 
NJfP. Loretańskiej 23 
t Damazego r. M. 24 
Aleksandra M. 21'1 


3 adw. Łucyi P. M. 26 
Dyoskora M. :!.7 
Waleryana i Ireneusz: 2R 
Euzebiusza B. W. 29 
Łazarza B., Olimpii. 30 
t Gracyana, Rufa. ,ił 
Darju!\za i Nemezj. l, 
4 adw. Zenona i Teofila 2 
Tomasza ap. 3 
Honorata, Zenona. 4 
Wiktorji P. M. :I 
Wiktorji P. M. 6 
Narodzenie ChrYItuIaP. 7 
Szczepana Męczennika. 8 I 
Jana Ewangelisty. 9 I 
Młodzianków. 10 
Tomasza B. 11 
Eu
enjusza B W. 12 
SylweiltroiP. W. 13 


--" -- 



 


I
 ! 


1_ Grudzień 


GRUDZIEŃ. 
Kał. Kat. nowo st. 


Im. Słowiań 


Dyoskora i Herona. 
WaleryallIl. i Iren. 
Euzebiusza. 
t Łazarza B. Olim. 
Gracjana. 


Sławibór 
Wolimir 
Zdzisława 
Ż}'rosław 
Wszemir 


do Daryusza. 
Teofila i Zen. 
Toma8za, Apostola. 
Zenona 
oł. 
Wiktoryi P. M. 
tt Wigilia IrmillY. 
Nar. ChrYltu8a P. 
Szczepana I. M. 
Jana Apo8t. i Ewy. 
Mlodzianków Mm. 
Tomasza. B. Kantu r. 
Eugenjusza B. W. 
t Sylwpstra P. W. 
Nowy Rok 1910. 
Makarego Op. 
Daniela i Genowefy. 
Tytusa. 
Telesfora i Emiljana. 
Trzech Króli. I 
Lucyana i Juljalla. 

eweryna Opata. 
Marcyanny. 
Agatona i Wilh. 
Honoraty. 
Arkadjusz. 
Weroniki. 


Mścigniew 
Bogumiła 
Tomislaw 
Drogomil' 
HlawoDlira 
Godysława 
Grzmisława 


Wraclwoj 
Radomyśl 
Godzisław 
Gosław bl. 
Ludomir 
I,aosta 
Mieczysław 
Strzeżysław 
Włastimir 
Dobromir 
Wlastybór 
Bojomir 
Swiatosław 
Mścisław 
Władimira 
Dobrosław 
Krzesimir 
Czesław 
Bogomir 


SKŁA
d 


IERU W. Beanawski 
Właściciel A. STURM. Miodowa 2, 'l'elef. 72. 


=-- 



/''- 


er,) 


o 
O 

 

 
O 
N 
UJ 
t:";t:J 
'N 

 
O 
....... 
...... 


. C\J 
.... 
ce 
'S 
"" .,,; 

 
UJ 
 
CD .JS 
It CD 

-9 
o 
... 

 o 
.
 3 
UJ 
CD 
 
's 8- 
.
 ..... 
CD - 

 '8 
."'" 
fii 
 
- 
 
.
 
 
;..C1J 
.. 
(.) co 
C\J 

 a 
"'" 
,.gIŃ 
(.) - 
.. 

.c 
C\I .
 
ce "'" 
'j; 
A o; 

 
= 
es 
..c; 
U 


Z 
N 
- 

 
 
E-oI 
W' 
o--; 
:::: 
'UJ 


i,j 
t,) 
t) 
o 

 


Kalendarze: terminowe, śclennc ozdobne, 
ścienne biurowe, rlo zdzierania, kif'szonkowe 
i z podkładką własopp;o wydawnictwa. Naj- 
nowsze rejestry gospodarr.ze własnego wy- 
dawnictwa.
>>>
Przyjmuje wszelkie roboty w zakres drukarstwa wcho- 
dzące, jako Lo: druk dzienników, tygodników, mIe- 
sięczników, kalendarzy, dzieł, broszur i t. d., we 
wszystkich .Językach. Dla wielkich nakładów, wyma- 
gających pośpiechu, druk na maszynie rotacyjnej. 
Wykonanie staranne i punktualne. Ceny umiarko- 
wane Wzory druków I kosztorysy na 
ądanle wysy- 
lają się bezpłatnie. 


o R U K 
 R 
 I 
 t Ul 
 
 W I 
 K I t G 
 


"ViT "ViTILN"IE 
ulica Dworcowa Ni II. 


I Wsch
d i zach
d słońca 
Miesiąc ' Data Wschód I Z

Ód ,lllI!OSC Odmiany księżyca. 
i dnia 
! I 1[. m. 1[. m. I[odz. m. :i 2 (16) o godzinie 11 min. 43 wlecz. 
Grudzień . i 7 8 19 I B 40 ts 50 . 10 (23) o " 02 min. 20 d. 
I 1/) 17 (30) o " 08 min. 10 r. 
" 17 8 25 3 35 6 53 
 24 (6) o 04 min. 43 d. 
I 8 19 1 3 57 " 
" i 27 6 57 


DLA 


P , A . M I E..SI.L 


- 
-- 


....--- II 
....--- 
= 

 
= 
c....:: .c 
::....- Q 
= 

 . 
c 
= co 

 
= o 
= ..:oc 
lo. 
- co 
:3::: E 
::I 
3C .c 
Q 
co 
c::t C 
CD 
 

 o 
-- c. 
...:::.=: 
c.,:) Q) 
-- Q 
== cU' 
N 
oc 
c::t o 
:i2: .c 
Q 

 
- co 
-c= 
 

 - 
ClI) 
lo. 
o 
-- - 
c: co 
-= 

 'O 
R:S lo. 
...:::.=: - 
::::::I .: 

 fi) 
-c= Q) 
lo. 
..:oc 
co 

N 
,..... 
 

 c::1. . 
- 
o 
oC 
-= o 
lo. 
- Q) 

 ..:oc 
CI:: Q) 

 N 
GO 
fo- 
 
-= Q) 
.- 

 ::I 
E 
- .- 
...... . 
N 
c::::J lo. 
CI:: c. 
f0- Ii 

 
- 


!!! Sensacyjna Nowość w dziedzinie Fotografji !!! 
Fotograficzny papier ..SATURATu bez górnej warstwy. Kopjuje z obydw6ch atron!! Dla wszystkich 
wira
y! Oazczędność o 100%' W razie zepsucia jednej strony - nadaje się druga! Nadzwycza.l ważne dla 
pp. Amatorów i PotQgrafów! Nie rysuje się, nie zwija się i wieje innych zalpt. Cena jerlnakowa z innymi papierami. 
___ !! Ż ą d a ć w s z ę d z i e II .... 
Wzory zdjęć, próby papieru, cenniki, prosl'f'kty i plakaty w Reprezentacji na Królestwo I Cesarstwo Dom 
Handlowy "TECHNEu, Warszawa, Zielna 19; m. 4. Tel. 13-96. 


........ 


....-j
>>>
.i 


. I 


, I l' I 


.11 


JI 


[gl-- 


--(;;iI 
@J 


K s. G a u m e. 


ZASADY i CAŁOŚĆ 
 
 

 
 WIARY KATOLICKIEJ 


CZYLI 
Wykład jej historyczny, dogmatyczny. moralny, liturgiczny, 
apologetyczny. filozoficzny i socjalny. 
\Vydanie IV-te, przejrzane i poprawione 
przez Ks. W. Czeczotta, 
Dziekana i Proboszcza Kościoła Św. Stanisława w Petersburgu. 


Dzielo to uzyskł\ło najpochlebniejsze oceny OJCA ŚWIĘTEGO, 
kilkudziesięciu Biskupów, licznych uczonych i osób świeckich. 
Wysokie zalety "ZASAD I CAŁOŚCI WIARY KATOLIC- 
KIEJ' ks. Gaume'a sprawiły, iż dzieło to stało się praw- 
dziwym przewodnikiem religijnym, pr'zeznaczonym do uży- 
tku osób wszelkiego wieku, płci i powołania. 
Cena 8 tomów (kaidy tom objętości 350-400 str.) rb. 8, z prze- 
syłką rb. 10, IJa płlpierze welinowym rb. 10, z przesyłkI} rb. 12. 
Do nabycia w Administracji "Kurjera Litewskiego" w Wilnie, plac 
Katedralny .Ni 4, oraz we wszystkich księgarniach w kraju i za- 
granicą. 


@) 



 
__L':J 


1 


l - 


1.- 
I 


.... 


.... 
.
>>>
4 


Wykaz alfabetyczny Imion Świętych 


z oznaczeniem dnia i miesiaca. 
c 


ALdona M. 30 lipca. 
Adaukta M. 30 sierpnia. 
Adama 2-1 grudnia. 
AIlalbel'ta W. 25 czerwca. 
Adelajdy 10 grullnia. 
Adoha B. 17 CZl'rwca. 
.Adryana 1\1. 8 wrzelInia. 
Agapita lI'1. 18 !!iel'pnia. 
Agatona 7 grlulnia. 
AgatoDa P. i 111. 10 stycznia. 
Agaty P. M. 5 lutego. 
Agnieszki P. 1\1. 21 stycznia. 
Agrypiny r. lir. 23 czerwca. 
Albina H. 1 marca. 
AILiny P. 16 grullnia. 
.AlekRandra B 16 lutego. 
Aleksandra P. )1. 3 maja. 
Aleksandra Żołn. 27 maja. 
Aleksego W. 17 lipca. 
Alfonsa. L. G. K. 2 sierpnia. 
Alfonsa Rodryg. 30 paMziernika. 
Alfreda 3 lipca. 
Alodyi P. M. 22 października 
Aloizego Gonz. 21 czerwca 
Almalii P. 2 marea. 
Ambl'oŻpgo B. D. K. 7 grudnia 
Amelii Ks. 10 lipca. 
Anastazego 1\1 22 stycznia. 
Anastazl'go P. 27 lutego. 
ll.nastazyusza B. 17 siprpnia. 
.'\nastazego 15 kwietnia. 
.\nastazyi R. 2ti patlIzieruika. 
.\ nastazyi 1\1. 25 grUllnia. 
Anatolii lit 9 lipca. 
Anatoliusza B. 3 lipca. 
Andrzeja B. 4 lutego. 
Andrzpj:l z A wel. 10 lisL"pad:L. 
Amln:eja z Ap. 30 listopada. 
Andrzeja P. 1'. li maja i lu lipca. 
.\ nieli 30 IIInr":1. 
Anieli P. M. 31 maja. 
Aniceta P. 1\1. 17 kwietnia. 
Anny Matki N. M. .P. 26 lipca. 
An!lgarego B. 4 lutego. 
.\ntonlego Padew. 13 czerwca. 
AntonifIgo Op. W. 11 stycznia. 
Antonina B. 10 maja. 
Antoniny 1\L I marca. 
Anzelma B. D. K. 21 kwietnia. 
.\polinarego B. W. 2:i lipca. 
Apolonii P. 9 hlt
go. 
Apol011iusza. 1\1. 18 kwietnia. 


Archida M. 20 mal'ca. 
Arkadyusza M. 12 stycznia. 
Arseniusza B. 19 lipca. 
. Artura B. 6 paździe1'llika. 
Arystorcha M. 4 sierpnia. 
Anast8zyi 14 sierpnia. 
Augusta W. 3 siprpnia. 
Augustyna B. D. K. 28 sierpnia. 
Augustyna B. A. Anglii 29 m. 
Aurelii P. 25 września. 
A wita M. 12 stycznia. 


Balbiny P. 31 marca 
Barlaama 27 listoparin. 
Barbary P. M. 4 grnrlnia. 
Barnaby Ap 11 czerwca. 
Bartłomieja Ap. 24 si('rpnia. 
Bazylego B. Ił cz. i 27 listopalla. 
Bazylisy P. M. la kwietnia. 
Beate P. 8 marca. 
Bedy Kapł. 27 maja. 
Benellykta Op. 21 marca. 
Benp,rlykt'L Pllst. 16 lipca. 
Benigny P. 19 sierpnia. 
Rcnnona B. Iti C7.erwca. 
Rprnarda Op. D. K. 20 stycznia. 
Br'l'llardyna Sen. 20 maja. 
Ribiauny P. 2 gl'lulnia.. 
ilIlI.odyny P. 
L 2 czerwca. 
l3łażflja B. 
L 3 lutl'go. 
l30guchwala B. 22 m:LI'Ca. 
Bogumiła IS kwietnia. 
Bogdana Op. 9 paŹtlzicmik;L. 
Bona.wentury Kard. 14 lipca. 
Bmti{accgo !II. 14 moja. 
Bunifacego B. M. j czerwca. 
Bunifacego B. Flor. 30 maja. 
Hronisławy 3 września. 
Brunona W. 6. i 16 pa1.dziernika. 
Brygidy P. I lllt()go. 
Hl'ygidy Wd. 7 pa1.dzicrnika, 
Bony P. 24 kwietnia. 


Cecylii P. 
I. 22 listopada. 
Cplestyna F. 6 kwil'wia. 
Cplesa M. 18 lipca. 
Gczaryusza B. 27 sierpnia. 
CypryaDlI. B. In września.. 
CYPl'yau/\ M. 26 września. 
Cyrylla Al. B. W. D. K. 9 lutego. 
Cyrylla B. 5 i Ił lipca. 
('yr)'lIa Jer B. W. D. K. 18 m. 


Cyrylla Dyak. 21ł' marca. 
Cyryaka M. 8 sierpuia. 
Czesława W. 20 lipca. 
D8m8zego P. 11 grurlnia 
Damiana 1\1. 28 wrzcśnia. 
Damiana H;' 12 kwiptnia 
, Daryusza M. ] 9 grudnia.. 
Daniela Męcz. 3 styczuia. 
Daniela Pror. 21 lipca. 
Dawida Op 15 lipca. 
Dawilla Króla 30 grunnia. 
Delfiny 26 listopada. 
Dezydcryusza B. 23 maja. 
Dmuetryusza 14 sierpnia. 
Domiceli P. 7 majn. 
Dominika W. 4 siel'puia. 
Dominiki P. III. 6 lipca. 
Donata M. 17 lutego. 
Donatylii N. 30 lipca. 
Donata ,. sierpnia. 
DeroteuszlI. 1\1. 8 marca. 
Dorot). P. M. 6 lutego. 
Oydaka W. 13 listopada. 
Dyoskora M. 14 gl'udnia. 
Dygny P. 11 sierpnia. 
Dyonizego Ił. 8 kwietnia. 
Dyonizego n. M. 9 paźdz. 
Edmunda B. 16 listopl\da. 
Edyty Królewny la grudni:l. 
lc:dwarda Kr. ]3 patdziernika. 
Eleonory P. 21 lutego. 
I I
liasza Prol'. 20 lipca. 
L
1i!1:iusza B. l grudnia. 
Elize-us/\ Pror. 2 patdzil'rnika. 
,.:!;;;biety Wd. 8 lipca. 
":I;;;Liety 5 list.opada. 
Elżbiety K. \V. W. HI listopada. 
ElIleryka Króla 4 listopacla. 
;':m.'l'encyauny 23 stycznia. 
Emiliana 1:ł. 8 lutego. 
F,milianu}' P. 5 stycznia. 
Emilii P. 30 czerwca. 
Engelberta 7 listopa,l". 
Epifalliusza B. 7 kwietnia. 
Erazm;L B. 2 l 3 czerwca. 
Erykl' Króla 18 maja. 
, jt.Rchila 13. III. 12 czenVClI. 
lt.stel'Y Królowej l glistopalla. 
'
ucharyusza B. :W lutego. 
I'.:urlosyusz;( M. 3 wl'ze;uia. 
Eufemii IIlęcz. 3U In.lr'
:t. 


,- 


r 


., 
.J
>>>
..J 


L. 


Eufrozyny M
cz. 7 maja. 
Eufrozyny P. 2 stycznia. 
Eugenii P. M. 2:1 gr. i 18 wrze
n. 
Eu
eniusza 13 listopada. 
Eugeniusza B. 80 "rudliia. 
Eulalii P. M. 12 lutego. 
Eustachiusza M. 20 paMziernika. 
Euzebii P. M. 29 paMzłernika. 
Euzebiusza W. 14 sierpnia. 
Euzebiusza B. M. 16 grudnia. 
Ewalda M. 8 paMzlernika. 
Ewarysta P. 26 paMz. 
Ewy 24 gmdnia. 
Ezechiasza Kr. 30 patdziernika. 
Ezechiela Pr. 19 kwietnia. 
Fabiana M. 20 stycznia. 
Faustyna M. 15 lutego. 
Faust y Wd. HI grudnia. 
Felicyty W. 23 listopada. 
Felicyana B. 24 stycznia. 
Felicyana M, 9 czerwca. 
Feliksa Pap. 80 maja. 
Feliksa Kapuc. 18 maja. 
Feliksa 14 stycznia. 
Feliksa M. 80 st. i 24 października. 
Feliksa Walezyuszlt. 20 listopada.. 
Ferdynanda Kr. 30 maja. 
Fidelisa Kapł. 24 kwietnia. 
Filipa Ap. l maja. 
Filipa Ner. Wyz. 26 maja. 
Filipa Benicyusza W. 23 stycznia., 
Flawiana M. 28 st. i 22 gl'Udnia.. 
Filomena M. 29 listopada. 
Filomeny P. M. a lipca. 
Flawii P. 5 patdziernika. 
Florentyny 20 czrrwca. 
Floryana M. 4 maja. 
Florjana M. 16 paMz. 
Flawiu8za M. 22 czerwca. 
Florentyna B. H" paMziernika. 
Fortunata M. 2ti lutego. 
Fortunata. Kapł. l czerwca. 
Franciszka B. 10 października. 
Franciszka :::ial. B. \\T. 29 stycznia. 
Franciszka a P. W. 2 kwietnia. 
Franciszka S. W. 4 października. 
Franciszka K. W. 3 grudnia. 
Franciszki Wd. 9 marca. 
Frumencyusza B. 27 patdziprn. 
Fryderyka Op. 5 marca. 
FI11genttJgo B. 1 stycznia 
Gabryela Arch. 18 marca. 
Gaudencyi P. 30 sierpnia. 
Gaudentego B. W. 12 lutego. 
Gawła Op. 16 patdziernika. 
Gedeona Sędziego 18 czerwca. 
Genowefy P. 8 stycznia. 
(,erarda B. 24 wrze
nia. 
Germana B. 28 maja. 
Geryna !II. 2 patdziernika. 
Gełtrudy P. 17 mar. i 15 listopada. 
Gerwazego HI czerwca. 
Gorgoniusza M. 9 września. 
Oodfryda (Bogumiła) 18 stycznia. 
Godfryda Bisk. 8 listopada. 
Grzegorza P. D. K. 12 marca. 
Gracyana B. 18 grudnia. 
Grzegorza B. 4 stycznia. 
Grzegorza B. Naz. 9 mllja. 
Grzegorza VII P. 21'1 maja. 


Grzegorza Cud. l 7 listopada. 
Gustawa 2 sierpnia. 
Gwidona W. 12 września. 
Heleny Cesarz. 2 marca. 
Heleny 22 maja. 
Heleny Wd. M. 81 lipca. 
Heliodora B. 3 lipca. 
Henryka Ces. la lipca. 
Henryka B. M. 19 stycznia. 
Herona M. 14 grudnia. 
Hermenegilda 18 kwietnia. 
Hermogenesa M. 19 kwietnia. 
Hiacynty P. 80 stycznia. 
Hygina P. M. 11 stycznia. 
Hieronima D. 30 września. 
Hipolita M. 13 sieJ'pnia. 
Hieronida 12 wrz. i 29 gru:lnia. 
Hiltrudy P. 17 września. 
Honoraty P. 11 stycznia. 
Huberta B. 8 listopada. 
Hugona B. l kwietnia. 
Idy Panny 13 kwietnia. 
Idziego Op. 1 września. 
Ignacego H. M. 1 lutego. 
Ignacego Lojoli W. 81 lipca. 
Ildefonsa 28 stycznia. 
Inocentego P. M. 28 lip.:a. 
Irllliny P. 24 grullnia. 
Ireneusza B. W. 21'1 mar.:a. 
Ireneusza B. M.; 28 czerw. 
Ireneusza M. 15 gruIlnia. 
Ireny p 20 paMziernika. 
Iwona V. 10 maja. 
Izabeli P. 15 marca. 
Izabeli Król. 8 wrze
lłia. 
Izajasza Pror. 6 lipca. 
Izydora B. D. K. 4 kwietnia. 
Jacka Wyznawcy 29 sierpnia. 
.I acka M. 11 wrzrśnia. 
Jadwigi Wd. la pa1.dzieruika. 
Jakóbn Ap. 1 maja. 
Jakóba Ap. 25 lipca. 
Jakóba Strem. B. W. 1 czerwca. 
Jakóba z Nizyba la lipca. 
Jakóba Pusto 17 lutego. 
Jana Jałmużnika 23 stycznia. 
Jana Ch ryz. B.W. D. K. 27 stycz. 
Jana Franciszka Iti czerwca. 
Jana z Maty\. W 8 lutego. 
Jana Bożego 8 marca. 
Jana Ap. w Oll'ju 9 maja. 
Jana Nep. K. M. 16 maja. 
Jana Pap. 27 maja. 
Jana Chrzciciela 24 czerwca. 
Jana Mł:cz. 29 czerwca. 
Jana Gwalb. O. 12 lipca. 
Jana z Dukli 11 lipca. 
.Jana Knntego 24 paMz. 
Jana Kapistr. W. 28 paźdz. 
Jana (d Krzyża 24 listopada. 
Jana Ewang. 27 grudnia. 
.Januaryusza B. M. 19 września. 
Jerzego M. 23 kwietnia. 
Jerzego B. W. 2 listopada. 
Joachima OjcaN.M.P. a września. 
Joanny Wdowy 24 maja. 
Joanny Frem. Wd. 21 sierpnia. 
Jolanty Wd. 17 czerwca. 
Jordana W. 15 lutego. 
Jowity Męcz. 16 lutego. 


Józefa ObI. N. M. P. Hł marca. 
Józefa Kalas. W. 4 lipca. 
Józefa z Kopert. 18 września 
Judyty Wd. 16 listopa(la. 
Juliana Męcz. 7 stycznia. 
Juliana M. 9 st. i 6 lutego. 
Juliusza Pap. 12 kwietnia. 
Julii P. M. 22 maja. 
Julianny P. M. 16 lut.i 19 czerw. 
Julity O. M. 30 lipca. 
Justa Bisk. 2 września. 
Justyna Fil. M. 14 kwietnia. 
Justyna Ml;cz. 17 września. 
Justyniana B. 5 wrze
nilt.. 
. Justyny P. M. 26w. i 80 listopada 
Juwencyusza M. 1 czerwca. 
Kaja Męcz. 22 kwietnia. 
Klljetana W. 7 sierpnia. 
Kaliksta Pap. 14 października. 
Kamila W. lA lipca. 
Kandyda M. 8 października. 
Kanuty Kr. 18 stycznia. 
Karola W. O. 28 st.ycznia. 
Karola Borom. 4 listopada. 
Karoliny 5 lipca. 
Karyny M. 7 listopada. 
Kasyana M
cz. 13 sierpnia. 
Kasyidy 15 kwietnia. 
Kassjusza M. 15 maja. 
Katarzyny P. 18 lutego. 
Katarzyny Kr. Sz. 23 marca. 
Katarzyny Sen. P. 30 kwietnia. 
Katarzyny P. M. 25 listopada. 
Kazimierza Kr. 4 marca. 
Klandjusza 6 czerwca. 
Kingi P. 25 lipca. 
Kiliana Bisk, 8 lipca. 
Klary P. 12 sierpnia. 
Kleta 1Ilęcz. 16 kwietnia. 
Klemensa B. M. 1:1 marca. 
Klemensa Pap. 23 listopada. 
Kleofasa Męcz. 23 września. 
Klotyidy Ks. 3 czerwca. 
Kolety P. ti marca. 
Konstancyi P. M. 18 lu tego. 
Konstancyi 19 września. 
Konstantyna W. 11 marca. 
Konrada W. lU lutego. 
Korneliusza n. M. 16 wrzl'
nia. 
KOJll'ada B. 26 listopada. 
Korduli P. 22 października. 
Kornelii M. 31 marca. 
Kosmy Męcz. 27 września. 
Kryspll iKryspina 26 październ. 
Kryspiny 5 grudnia. 
Kryspiny P. 1\1. 24 lipca. 
Krzysztofa Męcz. 2:'1 lipca. 
Kunegundy Ces. 3 marca. 
Kuneguudy Kr. Pol. 29 lipca. 
KwirYl1a Męcz. 30 marca. 
Lamberta M. 11) kwietnia. 
Larga M. 8 sierpnia. 
Lamjana B. W. 4 lipca. 
Leandra B. 27 lutego. 
Leokadyi P. 9 grudnia. 
Leona li. 20 lutego. 
Leona I PRp. 11 kwietnia. 
Leona II Pap. 28 czerwca. 
Leonarda M. 27 czerwca. 
Leonarda W. 6 listopada. 


4. - 


r-
>>>
..j 


Leonii p, M, 18 stycznia. 
Leontyny P. 15 marca. 
Leopolda W. 15 listopada. 
Leoncyi M. 6 grudnia. 
Linusa P. M. 23 wrześuia. 
. Longina M. 15 marca. 
Lucyana B. 11 lutego. 
Lucyana M. 7 st. i 26 pa
dziernika. 
Lucyny P. 30 czerwca. 
Lucylii P. M. 31 paMziernika. 
Lucyny M. 17 pa
rlziernika. 
Lucyusza B. 11 lutego. 
Ludgardy P. 1\1. 16 czerwca. 
Ludgera B. 26 marca. 
Ludomira 3 pa
dziernika. 
Ludwika W. 11 paMz. 
Ludwika Kr. Syc. 19 sierpnia. 
Ludwika Kr. 2
 sierp. 
Ludwiki P. 16 kwietnia. 
ladysława z Giel. 26 września. 
Łazarza B. 17 grudnia. 
Lukasza Ewang. 18 paMziernika. 
Łucyi P. 13 grudnia. 
Maci(lja Ap. 25 lutego. 
Magdaleny 27 maja i 22 lipca. 
Makarego Op. 2 st}'cznia. 
Mllkryny M. 29 lutego. 
Małgorzaty Kr. szwed. 10 czerw. 
Małgorzaty P. i M. 13 lipca. 
Małgorzaty K. węg. l:ł lipca. 
Mamerta B. 28 listopada. 
Mansweta B. 28 listopada. 
Marcelli W d, 31 stycznia. 
Marceliana P. 18 czerwca. 
Marcelina M. 26 kw. i 9 sierpnia. 
Marcina B. 11 listopada. 
Marcina Pap. 12 listopada. 
Marcyana M. 17 czerwca. 
Marka M. 22 listopada. 
J'tlarka Ewang. 25 kwietnia. 
Marcyanuy P. M, 9 stycznia. 
Marka M. 24 marca. 
Marka z Rzymu M. 18 czerwca. 
Marty M. 29 lipca. 
Martyny P. M. 30 stYl'znia. 
Marty M. 20 paMzinnika. 
Maryi Egip. 10 kwietnia. 
:Maryi Engii 23 czerwca. 
Maryi Kleof. 9 kwietnia. 
Maryi Magd. w FI. 31 111. 
Maryi Mag. w Jer. 22 lipca. 
Maryana 30 kwietnia i 3 grud. 
Maryusza 19 stycznia. 
Mateusza A. i Ew. 21 września. 
Matyldy Król. Wd. 14 111. 
Mawra B. 8 lii;!topada. 
Maurycego M. 22 wrze
nia. 
Mnuryliu8za B. 13 września. 
Maksymiliana B. 21 lutego. 
Maksymiliaua B. 12 października. 
Maksymiliana B. 18 liBtopada. 
Maksymina B. M. 8 czerwca. 
Medanla B. M. 8 czerwca. 
Melanii P.M. 18 lut. i 31 grudnia. 
Metodego B. 5 lipca. 
Michała Arch. 29 września. 
Mikołaja z Tolent. 10 września. 
Mikołaja B. 6 grudnia. 
Mirona M. 17 sierpnia. 
MO!lesta M. 12 st. i 15 czerwca. 


Modesty p. 13 marca. 
Moniki W d. 4 maja. 


Narcyza B. 29 paMziernika. 
Natalii P. M. 27 lipca. 
Nawróc. ś. Pawła Ap. 2
 stycznia. 
Nazaryusza M. 12 czerw. i 28 lut. 
Niceta B. W. 1) gruduia. 
Nemezyusza M. 19 grudnia. 
Nicefol"& B. 13 marca. 
Nikandra M. 7 listopada. 
Nikodema K. M. 15 września. 
Norberta B. 6 czerwca. 


Oktawiaua W. 22 marca. 
Odona B. 13 lipca. 
Olimpii 17 grudnia. 
Oresta M. 9 listopa(la. 
Onufrego P 12 czerwca. 
Oława M. 29 lutego. 
Opata Bisk. 4 czerwca. 
Odona 18 listopada. 
Ottona Bisk. 2 lipca. 
Ot.tona 16 stycznia. 
Otylii P. M. 13 grudnia. 


Pafnucego M. 19 kwietnia. 
Pankracego M. 12 maja. 
Pantaleona M. 27 lipca. 
Paschalisa W. 17 maja. 
Paschazego B. 22 lutego. 
Patryka B. W. 17 marca. 
Patrycyi M. 13 marca. 
Paulina B. 22 czerwca. 
Pauli P. 26 st. i 10 listopada. 
Pawła 22 marca. 
Pawła M. 26 czerwca. 
Pawła i Pusto 15 stycznia. 
Pawła Ap. 29 czerwca. 
Pelagii P. M. 11 lipca 
Pelagii Pok. 7 października. 
Petroneli P. 31 maja. 
Petryka B. 17 marca. 
Piotra Al. B. W. 26 listopada. 
Piotra Chryz. 3 grudnia. 
Piotra Dam. D. K. 23 lutego. 
Piotra Egz. 2 kwietnia. 
Piotl'a Nolasko 31 styczuia. 
Piotra KI. W. 9 września. 
Piotra M. 29 kwietnia. 
Piotra Celest. P. 19 ml\ia. 
Piotra z Wel'. M. 28 kwietnia. 
Piotra i Pawła Apost. 29 czerw. 
Piotra z Okowo 1 stycznia. 
Piotra z Alkaut. W. 10 paźdz. 
Piusa V Papieża 5 maja, 
Placyda M. 5 paMziernika, 
Placydy P. II paMziernika. 
Poliewkta M. 21 maja 
Polikarpa B. M. 26 stycl'nia. 
Praxedy P. 21 lipca. 
Prokopa M. 4 lipca. 
Prokopa M. 1 czerwca. 
Prospera B. 2f czerwca. 
Prota :M. II września. 
Protazego M. 1 czerwca. 
Pryma l\1L 9 czerwca. 
Pryski P. 18 stycznia. 
Pulcheryi M. 7 lipca. 
Pulcheryi P. 10 września. 


Rafała Arc. 24 pa
dziernika. 
Rajmunda W. 31 sierpnia. 
Reginy P. 7 września. 
Remigiusza B. l pa1dziernika. 
Roberta Opata-, 7 czerwca. 
Rocha W. 16 sierpnia. 
Romana Op. 28 lutego. 
Romana M. 9 sierpnia, 
Romany P. 23 lutego. 
Romualda Op. 7 lutego. 
Romualda B. l lipca. 
Rozalii P_ Palerm 4 września. 
Rozesłanie Ap. 15 lipca. 
Róży P. 1) września. 
Róży Limańsk. 10 sierpnia. 
Rudolfa 17 kwietnia. 
Ruti!. M. 28 listopada. 
Rufina W. 19 sierpnia 
Rufiny P. 31 sierpnia. 
Ruperta B. 27 marca. 
Ryszarda B. 3 kwietnia. 
Sabby Opata 5 grudnia. 
Sabiniana 7 czerwca. . 
Sabina W. II lipca. 
Sabina M. 27 paMziernika. 
Sabiny P. 29 sierpnia. 
Salezego M. 22 marca. 
Salomei P. 27 listopada. 
Salwana 12 marca. 
SauU P. m. 20 paMziernika. 
Saturnino. M. 29 listopada. 
Saturniny P. m. 4- czel'wca. 
Scholastrki P. 19 lutego. 
Sebastyana M. 20 stycz. 
Senneny :M. 20 lipca. 
Serafina W. 12 paMziernika. 
Serafiny P. 29 lipca. 
Serapiona W. M. 14 listopada. 
Sergiusza M. 24 lutego. 
Serwacego B. 13 maja. 
8erwiliana M. 20 kwietnia. 
Seweryna Op. 8 stycznia. 
Smaragda M. 8 siqpnia. 
Sotera Pap. 22 kwietnia. 
Sozonta M. 7 czerwca. 
Spiridona B. 14 grudnia. 
Stanisława B. M. 8 maja. 
Stanisława Kostki 14 listopada. 
Stefan Kr. Węgier. 2 września. 
Suplicyusza M. 29 kwietnia. 
Sylwestra B. 7 września. 
Sygfryda B. 26 lutego. 
Sylweryusza P. 20 czerwca. 
Sylwestl'a Pap. 31 grudnia. 
Sylwii M. 3 listopada. 
Sylwira B. 17 lutego. 
Symeona B. :M. 18 lutego. 
Symforyana M. 22 sierpnia. 
Synezyusz8 M. 12 grud. 
S}.xta Pap. 2 sierpnia. 
Szczepana M. 26 grudnia. 
Szczepana Pap. 2 sierpnia. 
Szymon z LIpnicy 18 lipca. 
Sz}"mon Ap. 
g paMziernika. 
Rzymon 3 września. 
Tacyana M. 15 marca. 
'falleusza Ap. 28 pa
dziernika. 
Tarcylii P. 24 grudnia. 
Tekli P. M. 29 wrze
nia, 
Telesfora P. 111. 5 stycznia. 


.. 


5
>>>
Tobaltla PusteJ. l lipca.. 
Teodora M. 9 listopada. 
Teodora W. 7 stycznia. 
Tcodory M. l kwietnia. 
Teodory Pekut. 11 września. 
Teodozyi P. :M. 29 maja. 
Teodoryka Kapł. 1 lipca-o 
Teodozyusz W. 11 stycznia. 
Teofila B. 5 m. i 27 kwietnia. 
'reofila M. 23 l i 29 grulinia. 
Teresy P. 15 paMziernika. 
Tomasz. z Akw. \V. 7 m. 
Tomasza z Wil. 18 września. 
Tomasza Kantnar. 29 grudnia.' 
Tomasza Ap. 21 grudnia. 
Tyburcyusza III. 14 kwietnia. 
Tymoteuszn B. M. 24 stycznia. 
Tymoteusza M. 24 marca. 
Tytusa B. 4 stycznia 


Ubalda B. 16 maja. 
Urbana P. 25 maja. 
Urszuli P. 21 pa
liziemika. 


Wacł. Kr. Cz. 28 wrze,nin I. 
Walentego Kapł.lIL 14 Iutpgo. 
Walemego 
1. 12 wrze8nia. 
Waleryi M. () czerwca. 
Waleryl P. 9 i 1
 grudnIa. 
Waleryana M. 14 kwietuia. 
Wawrzyńca M. 10 !lierpnia. 
Wenantego M. 18 m&Ja. 
Wenefrydy P. 3 listopada. 
Weroniki P. 13 stycz. 
\Veroniki z Juliana. 17 m. 
Wiktora B. 17 pafdzicmika. 
Wiktora M. 6 marca. 
Wiktoryi P. M. 23 grudnia. 
Wiktoryno M. 6 mar,'a. 
Wiktoryna B. 1.1. 18 grudnia. 
Wilhelma B. 10 stycznia. 
Wilhelma Op. 6 kwietnia 
Wilhelma Księcia 28 maja. 
Wililmhla B. 7 li pc:L. 
Wilibrarda Ap. 7 listopada. 
\Vincentego B. 20 marca. 
Wincentego III. 2 stycznia. 
\Vincentego Fer. W. () kwietnia. 


C-
 


t. 


Winc. a. Paulo W. 19 lipca. 
Wincentego Klulł. 10 paMziernika. 
Wirgilju8z ll. W. 27 listopada. 
Wita M. 15 ,"zerwcn. 
Witalłsn M. 2R kwietnia. 
\Vł:ldysławu. KI'. W. 27 czerwca. 
Wojciecha B. 24 kwietnl-a. 
Wolfganga B. października. 
Zachr.rJasza Pr. fi września. 
Zacharyasza i Elib. Małż. 5 list. 
Zcbiny ]\1. 13 listopada. 
Zitty P. 27 kwietnia. 
Zefiryna P. }I. 26 sierpnia._ 
Zeuobii P. M. 26 paMziernika.. 
Zenajdy P. 11 p,Li.dzierliika. 
Zenobiusza B. M. 30 paMzierll. 
Zenobinsza M. 24 gro dnia. 
Zen y 23 czerwclI. 
Zenona Żołnierza 22 grudnia. 
Zofii z 3 córkami 16 maja. 
Zofii W. M. 10 wrze"uia. 
Zuzauny P. Ił sierpnia. 
ZygRlUJlta Króla :ł maja. 
Zygfryda B. W. 
4 lutego. 


WYKAZ IMION SŁOWIAŃSKICH. 


Aldona, 28 wrJ'cśnia. 


Bogodat, 27 paf.dziemika. 
Bogowir, 6 mm'ca. 
Bogna św. 9 lipca. 
Boguchwał, 4 marca. 
Boguchwała, 16 maja. 
Bogufał, 13 kwietnia. 
Bogumił, 28 maja. 
Bogumiła 7 grudnia. 
Bognmir, 10 stycznia. 
Bogusław, 7 marca. 
Bogusława, 10 września. 
llogusz, 11 lutego. 
Boguwola, 25 listopada. 
Bohdana, 24 stycznia. 
Bohdan, a marca. 
Bohdan, L3 maI'ca., 
Bojomir, 94 grudula. 
Bolesława, 17 marca. 
Bolesław, 6 sierpnia. 
Borys, 27 lipca. 
Borysława, 12 maja 
Bożedar, bł. 26 czerwca. 
Bo:!:enna, 28 lutego. 
Bożesław, 24 lutego. 
Hożesław, 18 majo. 
Bożydar, 8 września. 
Bożysław, 6 czerwca. 
Bożymój bl. 22 marca. 
Błażej, 21 stycznia. 
Błogosław, 7 marca. 
Bratusław, 21 paMziernika. 
Bratumił, a paźrlziernika 
Bratumiła, 21 maja. 
Bronimir, 7 maj3. 
Bronisław, 5 sierpnia. 


Bronisław, 23 wrze"nia. 
Budzimił, 2 wrze
nia. 
Budzimir, a czerwca. 
Burlzisława, 7 patdziel"!1ika. 
Budziwój, 10 majo. 


Chocisław, 22 czerwca. 
Chlebosław, 2a lipca. 
Chlpb, 27 lipca. 
Chwalibód, I I 
tycznia. 
Chwalibóg, la lutego. 
Chwalimir, 2!" czerwca. 
Chwalimira, ]2 listopada. 
Chwalisław, 16 kwietnia. 
Chwa1isław, 21 paMziel'nika. 
Chronisław, 3] września. ' 
Chytomir, al marca. 
Cichomił, 10 sierpnia. 
Cichomh', 24 maja. 
Cichosław, 30 kwietnia. 
Cicho8ława, ] 7 czerwca. 
Cierpimir, 27 kwietnia. 
Cierpisława. 16 lipca. 
Cieszymił, 11 sierpnia. 
Czcibóg, 20 sierpnia. 
Czcimisław, 15 marca 
Czcisława, 6 lutego. 
Czesław, 30 gmrlnla. 
Czesław, 6 kwietnia, 
Czesław, św. 7 lipca. 


Oad;'bóg, 19 wrzr'
nia. 
DaIpmił, 16 paMziIJrnika. 
Damian, 14. wrzl\śnia. 
Daromila, R paf.dzlernika.. 
Dobieslaw, l maja. 
Dobrochna, 2 lutego. 


- tl - 


.. 
. 


, 


Dobrogniewa, 17 stvc-zJlia. 
Dobrogost, l lipca. 
Dobromił, 23 maja. 
Dobromila, 27 września. 
Dobromir, 22 grudnia. 
Dobromira, 17 marl'a. 
Dobrosław, 28 grudnia. 
DobrosIawa, 26 marca. 
Dobrowit, 
 września. 
Dobrowój, l sierpnia. 
Domogost, 26 września. 
Domorad, 8 sierpnia. 
Domosław, 12 Ktycznia. 
Domosława, 2!" wrze
lIia._ 
Domysław, 8 czerwca. 
Dorosław, 11 listopada. 
Długomir, 11 marca: 
Długosław, 5 I'zerwca. 
Długoslawa, 2 pa:Mziernika. 
Długomił, 7 kwietnia._ 
Drogomi!'8, 6 listopad-a. 
Drogomir, 9 gmt1nia. 
Drogomysł, 4 czerwca. 
Drogosław, 4 września. 
Drogowit, 5 września. 
Dys, I; li pca. 
Dzicdykmj, 4 lipca. 
Dzierżymir, 1 październili:a._ 
Dzierżysław, 3 lipca. 
DzieriYbław, 19 sierpnia. 
Godzimir, 20 września. 
Godzisław, 15 grurlnia. 
Godysław, 8 mar., 11 gr. 
Gorysława, 27 strcznia. 
Gorysław, 27 marca. 
Gosł, bł. 16 grllllnia. 


......
>>>
t. 


Go
ci8ław, 4 kwietnia. 
Gościsław, 15 listopada. 
Gościwit bl. 23 kwietnia 
Gniewomir, 21'1 stycznia. 
Grzymisław, 29 września. 
(;rzymisława, 12 grudnia. 


Imi8ław, 17 września. 
!ścisław, 29 lipca. 
Izasław, 23 czel'wca. 
Jada-w św. 2 sierpnia. 
Janisław, 11 czerwca. 
.Janusz, 8 listopada. 
.Jarogniew, 23 listopada. 
Jaromira, 15 maja. 
.T aromiI", 2H marca. 
.Jaropełk, 5 stycznia. 
Jarosław św. 11 kwietnia. 
.Jarosława, 8 It}-czuia. 
Jerz}" św. 10 kwietnia. 
Jordan, 31 czerwca. 
Kalina 18 września. 
Ka7imierz św. 19 lutego. 
Kazimiera, 8 sierpnia. 
Krasisław, 3 kwietnia. 
Krasnoroda, 2ł czerwca 
Kr7emyśl, 27 kwietnia. 
Krzesimir, 22 grudnia. 
Krzesław, 13 mal'ca. 
Krzepimir, 6 wrze
ni&. 
Lassot.a, ] 8 grudnia. 
],ecbosława, 13 listopada. 
f,etosława, 21 sierpnia. '- 
Lubomił, 7 lutego. 
Lnbomiła, 21 listopada. 
Lubomir, 17 kwietnia. 
Lubomir, 18 kwietnia. 
Lubomira, 11 lipca. 
Lnbosław, 29 marca. 
I,nbomiła ŚW., 24 kwiet., 17 grud. 
Ludomir, 17 lipca. 
Ludomira, 28 pa:Mziernik8. 
Lndomysła, 24 listopa(la. 
Lndoslaw8, -25 lutego. . 
Lndosław, 17 listopada. 
Lndowid, 28 kwietnia. 
Lutomił, 22 maja. 
Lntosław, 13 pa
dziernika. 
Ładysław bl. 28 września, 
Mieczyslaw, 19 grU!lnia. 
l\li1ada, :3 lutego 

liłogost, 22 kwietnia. 

liło;;ław, 20 stycznia, 20 czerwca. 
Miłosz, 12 stycznia. 
1tIiływój, 10 listopada. 
1lirosław, 13 lutego. 
Mirosława, 13 lipca. ... 
Mnożysław, 21 marca. 
Mścignipw, 6 grudnia. 
Mścisław, 26 gruduia. 
l\Iścisława bł., 23 lutego. 
Mściwój, 22 paMziernika. 
ł.fyślimir, 31 marca. 

lyślisł8w, 7 września, 
Namysław, 12 sierpni:!. 
Niecisław, 27 lntego. 
Niemira, 1 lutego. 
Niezamyśl, 26 lipca. 
Niecisław, 2 marca. 


/] 
I 
I 


O.icomiL HJ czerwca. ' 
Ojcosław, 2 marcfl.. 
Olcha św.. 28 czerwca. 
Oleg św., 25 lipca. 
Onosława; 8 lntego. 
Ustromir, 22 lipca. ' 
Pakosław . 17 lutego. 
Polemir, 6 marca. 
Prokop, 22 czerwca. 
Przebysława, 9 patdziernika. 
Przebysław, HI listopada. 
l'rzedzimir bl., 1 czerwca. 
Przcdzislaw, 10 lutego. 
Przedzisła w, 14 sierpnia. 
Przemysław, 30 marca. 
Przemy"ława, 17 pa
dziernikft. 
Przemysław, HI listopada. 
Przesław, 24 marca. 
Przesław bł., 8 maja. 
Przesława, 21 sierpnia. 
Przybysław, 14 stycznia. 
R:lcibor, bł., 16 sierpnia. 
Radogost, l stycznia. 
Radomił, 29 maja. 
Radomił, 9 sierpnia. 
Radomiła, 30 czerw('a. 
Radomir, 15 stycznia. 
Radomir, 3 listopada. 
Radomysł, 14 grudnia. 
Ra(lesław, 16 lutego. 
Radosław, 25 marca. 
Radosław, 22 czerwca. 
Radosława, 26 sierpnia. 
RarIzimir, 30 sierpnia. 
}(adzisław, 3 paidz. 
Radzisława, 27 listopada. 
Radziwój, 27 czerwca. 
Ratymir, 6 stycznia. 
Ratysław, bł., 20 maja. 
Rolisław, l\ł lipl'-a. 
Rośc1sław, 4 st.ycznia. 
Rościsława, 22 sierpnia. 
Rosław, 31 lipca. 
Rosława, 24 wrzpśnia. 
Rozmysław, 13 czerwca. 
Husław, 14 maja. 
Sadomir, 19 marca. 

amomysł, 12 pa
dzierllika. 
Samosława, 18 listopada. 
Sebastyan, 7 stycznia. 
Sl;'dzimir, 7 listopada. 
St:dzisław, 3 września. 
Sędziwój, 23 pafdziernika. 
Siemian, 20 wrześuia. 
Hiemisław. 11 pa
dzieruika. 
Skarbi mir, 13 styczuia. 
Sława bl., 30 lipca. 
Sławobój, l:! lutego. 
Sławogost, 15 kwietnia. 
Sławój, 27 maja. 
Sławtlmiła, 17 lutego. 
Sławomira, 4 maja. 
Sławomir bl., 30 lipca. 
Sławomira, 9 grudnia. 
Sławosz, 12 lipca. 
Sławiuion, ] 
ru(lnia. 
Soblcb6r, 27 sierpnia. 
Sobiesław, 7 sierpnia. 
Spitimir. 12 kwietnia. 


Spit-ogniew,.18 stvczniB 
Spitoslaw, 29_ listopada: 
Spitosława, 23 1istopada. 
Stanimir, HI wtześnia, 
:,tanisIaw św., 25 czerwca. 
Stanisław, 2:i lipca. - 
Stanisław {Jw. 4 listopada. 
Stoslaw, 8 lipca. ; 
StrBchota, 26 cz{'rwca. 
Strzefymir, 8 kwietula. 
Strzeżysław, 20 l{l'11dnia. 
Strzeżysław, 2 maja. 
Snlimir, 17 maja. 
SuJisław bł., 23 st.ycznia. 
ąwit:topełk, 19 maja. 
Hwiętobój, 13 marca. 
Świętobór, 23 marca. 
ąwit;tochna, 29 stycznia. 
Hwit;tomir, la lipca. 
Święterad, 4 lutego. 
ąwiętosław, 18 sierpnia. 
Swiętoslawa, 25 grudnia. 

więtosław, 20 ,czerwca. 

więtosława, ?O lipca. 
Swiętopełk, 12 września. 
Szczt;sny. bł., ] 7 sierp. 
Szczęsława, 2 lutego. 
Szukosław, 16 marca. 
Szuli!!ław, 19 gl'11dnia. 
Tolimir. bł.. 29 czerwca. 
Tomiła, . bł., 28 stycznia. 
Tomira, 11 maja. 
Tomir, 14 listopada. 
Tomisław, 8 grudnia. 
Ullisław. 5 lipca. 
Wacław bł., 22 marca. 
Wacław św., 15 września. 
Wanda, 10 czerwca. 
Warcisław. ]9 
&fdzieruika. 
Wawrzyniec, 28 lipca. 
Wiarosława, 14 lutego. 
Wielisława, 21 czerwca. 
Wielosława. 6 lutego. 
WiI.)cymir, 13 maja. 
Więcysław, 11 mal'ca. 
Wieńczysław, 21 lutego. 
Wi
limil', 20 listopada. 
Wisława bł., 9 maja. 
Wi!o1ław, bl. 25 maja. 
Wit. św.. 2 czerwca. 
Witold, 30 pa
dziernika. 
Witomił, 14 pa:tdziernika. 
Witos ława, 22 stycznia. 
Wit.ymir, 19 czerwca. 
\Vitysław, 2 stycznia. 
Władybóg, 15 paMziernika. 
Władybój. 28 sierpnia.- 
Wladymir, 27 gruduia. 
Władysław 20 marca i 14 CZl1l'W. 
Wladysława, 30 listopada. 
WIastybór, 23 grudnia. 
Włastymir, 12 czerwca. 
v.{łastymir, 10 pa
dz. i 21 grud. 
Wlastymira. 13 sierpnia. 
\Vłodzimil'l'z, 3 stycz., 6 kwiet. 
i 29 lipca. 
Włodzisław, 23 sierpnia. 
Wło(lzimir, l listopada. 
Włodzimir, 6 lipca. 
Wojciech św., 18 września. 


, 


7 


\
>>>
-I 


Woj mir, 2R listopada. 
Wojsła\'ł", 20 lutego. 
Woj8ława, 25 wn:1'8nia. 
Wolidar, 29 listopada. 
Wollmir, 2 grudnia. 
Wródsław, 10 8tycZ. i g lipca. 
Wróciwój, 13 grudnia. 
W8zebór, 14 lipca. 
W8zemił, IQ czer w. j 1) grud. 
Wszemiła, p listo p ada. 
Wszerad, 29 pażdz .el'llika. 
W8zesław, : maja. I 


W szewład, 24 patdziernjka. 
'Vrszomjr, 20 maja, 16 czerwca 
i 15 sierpnia. 
Wyszo8ła\'ł". 26 maja.. 
Wfszo8ława, 26 listopada. 
Wytrmir, 20 pa1.dziernikB. 


ZdebY8ła.w, 18 lipca. 
Zdzisław. 16 stycznia.. 
Zelimar, ił wrzesznia. 
Zemi8ław 20 września. 
ZiemomY8ł, 22 sierpnia. 
Ziemowit, 6 października. 
Znatysława, 24 września.. 
*egota, 4 lutego. 

elisław, 10 lipca. 

yro8ław, 4 grUllnja. 
?ytomir, 25 patdzierllika. 
, ZywY8ław, 14 kwietnia. 


Zasław, 22 wrześni". 
Zbisław, 9 ma-l'Ca i 15 listopada. 
Zbigniew, 3 i 18 marca. 
Zbroisław, 15 czrrwca. 
Zdo8ława, 3 grudnia. 


20-Jetni kalendarz świąt ruchomych. 


I --- 
 -a 
iedzi-ela 
Rok Popielec Wielkanoc Zielone Boże Ciało 
Świątki 
I . Adwentu 
I I 
1909 1 L lutego 29 marca 17 maja 28 maja 29 listopada 
1910 3 marca 18 kwietnia 6 czerwca 17 czerwca 28 listopada 
1911 2 marca 10 kwietnia 5 czerwca 16 czerwca 27 listopada 
1912 21 lutego 8 kwietnia 27 maja 7 czerwca 2 grudnia 
1913 6 lutego 24 marca 12 maja 23 maja l grudnia 
1914 26 lutego 13 kwietnia 1 czerwca 12 czerwca 30 listopada 
1915 4 lutego 22 marca 10 maja 21 maja 29 listopada 
1916 23 lutego 10 kwietnia 29 maja 9 czerwca 27 listopada 
1917 15 lutego 2 kwietnia 21 maja 1 czerwca 3 grudnia 
1918 7 marca 22 kwietnia 10 czerwca 21 czerwca t grudnia 
1919 20 lutego 7 kwietnia 26 maja 6 czerwca l grudnia 
1920 12 lutego 110 marca 18 maja 29 maj a 30 listopada 
1921 3 marca 18 kwietnia 6 czerwca 17 czerwca 28 listopadR 
1922 16 lutego 3 kwietnia 22 maja 2 czerwca 27 listopada 
1923 8 lutego 26 marca 14 maja 25 maja 3 grudnia 
1924 27 lutego 14 kwietnia 2 czerwca VJ czerwca l e-rudnia 
)925 19 lutego 6 kwietnia 25 maja 5 czerwca 30 listopada 
1926 4 m area 19 kwietnia 7 czerwca 18 czerwca 29 listopada 
.. 
-- 


RYBACKI 


KALENDARZ 
I 


KRAJOWY. 


W styczniu i lutym nie nale
y 
łowić raków samca i 
amicy, zresztą 
wolno łowić wszystkie gatunki ryb, 
je
eli mają nauką przepisaną miarę. 
Ryby zaś, nie mające tej przepisanej 
miary - rybak jest obowiązanym dla 
dobra ogółu napowrót do wody wpuścić, 
z zachowaniem należytej ostrożności. 
Od 15 marca nie mo
na łowić li- 
pieni, boleni i głowacic. a przez eały 
marzec - raków samca i samicy. 
W kwietniu nie nale
y łowić holeni, 
lipieni, świnek, głowacic, wyrozubów. 
czopów, sandaczy i raków samic. Inne 
zaś ryby i raki samce mo
na łowić, 
je
eli mają przepisaną miarę. Do 15 
majfl nie wojno łowić lipienia, głowa- 
cicy i świnki; przez cały zaś maj - wy- 


rozuba. czopa i sandacza; od 15 maja 
do końca czerwca nie należy łowić- 
cyrty, brzany i jazia, a tak
e przez 
cał
T maj i czerwiec raka samicy. Inne 
zaś ryby i raka samca mo
na łowić, 
jeżeli mają przepisaną miarę. 
W październiku nie wolno łowić: 
łososi, pstrągów, raków samca i samicy. 
Inne ryby mo
na łowić, a złowione 
muszą mieć miarę przepisaną. 
W listopadzie tak
e nie wolno łowić: 
łososi, pstrągów, raków samca i samicy. 
W grudniu-łososi i raków nie należy 
łowić, a tak
e do 15 i pstrągów. 
Tak w listopadzie, jak w grudniu-- 
inne ryhy łowić wolno, o ile mają miarę 
przepisaną. 


, 


8 


r- 


--
>>>
KALENDARZ MYŚLIWSKI. 


(Prawo z 1892 r.). 
Pole U oznacza czas polowania, pole I/I czas ochrony. 


NA.Z"VVA 


{ byki . " ..... 
klępy, cielęta . . . . 
, Jelenie \ 1 byki . . 
łanie l cielęta . ". 
Sarny I I.ogacze . ..... 
\ kozły l koźlęta '.' 
Żubry . . . . . .. "... 
Sajgi, dżejl.., muf t., kozioroż.. kozice 
Zające . . . . 
Dziki ." . . . . 

"iedźwiedzie . . . 
\Vilki . .... 
Lisy. '" 
Rysie l dzikie koty (żbiki) 
vVydry . . . 
Kuny, tchórze, łasice. 
Orły, jastrzębie . " 
Głuszce J kogutJ" 
l głuszce . 
C . t . t koguty . . 
le rzewle " k " 
CIeCIOr I 
Kuropatwy szare i skalne 
Jarząbki, pardwy, przepiórki . . . 
Frankoliny . ...... 
Bażanty ." . . 
Dropie i stl.epety . 
Kaczki { kaczo
.y . 
kaczkI 
Dzikie gęsi i łabędzie . . . . . 
Słonki . . . . 
Duhelty, kszJrki i ficlauzy . . 
Kuligi, czajki, chrościele . . . . . 
- ł samce.. . 
BatalIony. I 

 " samIce. .. 
\Vszelka in. z wi er
.__ opr óc z dl'apież.) _L 
Data 


Łosie 


I 
. . . I 


I '
 I ! 
 I :
 I .
 I c:; I 
 
 .
 l i ' 
 
() ;.. ..'", fi: CI "" '" 
 "C 

 ł 
 .. -i 

I'" "c.. .... N iN .w I E 
I 
 I , 
 i::; I 
 
 I
.,_
-I_
 
 _If_ 
 _Ć- 
! U: 1H l j
!:1 i:!!1
i):IHj :T 1 nl:j'.. ::.:: "." _:" ::" 
ri:
: i:::: l:::: :::::1::,:: o:::: i, 'f:: :;:::
:: :::0' ,:= 
!iiiiiir:i;il'!i'iliili:il:l!i';I'I,j ';I;'::;;i:':"
'!I;'li.' 
(....."'.,..........1,.1.,1+, 000" 
:!!ili:;;:: iilii iiilll!.!::'I! ,i!:, " "", 'm 'i' l' 
',o,. nu! ;i1!i')):H l l \ ! I;; 
I::::: :;,::,;::::1;:; I II 
, 
I 


: I 
. '. " 
: :: :1::1 
!W!!:i!!!," ,'ii, :"'1 
,gi!!iW iiiii iii:;;' 'U'I'!1 I 
i;;;; j '''' ii!!1 !i'i!!:' "I' ;: I 
 1 :; 1 :- ., 
1:1:: 
Tii ji"!J:H:(! : H _: p 
I,... "1: 1 _:'-_ 1 ::: - .-" I 
I l:;;! ' -::,
r n
 ; :
 , 
, ::!i: :: .' 
 :: 
':
" : "T:';;: 
I I m:il:: :i: ;;::II!: I 
11;!i;rYr:I:
lj: I : I 
111!! r !::IIII: i"L:! 
 _ I 


I' 


l!'ł 
!J lj 1:-. 


CTW.-1GA. Do (Irapieżników żalicza sią: niediwied:t., wilk, lis, szakal, borsuk. piesipc, t-ehórz, 
lasica, w)'dra, norka, gronll
'-aj, kuna, rosomak, rrś, żbik i wit'wibrka. Do ptaków drapiożnych zalicza 
się: orzeł, bil-lik, sokolr. ja
trzębie, sroka, wrona, kruk, kawka, sójka, orzechówka, sl'oko8ze, puhacz, 
SOW)" i wrób lp. Prawo z lH92 r. 



 


- 9 - 


.. 


....i
>>>
t.. 


... 


. 


. 


D O 1\1 


CESA RSKO-HOSY JS KI. 


Imieniny ]5 Lipca. Małżonka Jf'go, Jej Cesarska 
Wysokość, Wielka Księżna Ma,ja Pawłówna. uro- 
dzona d. 2 Maja 1854 r. Imieninv 22 Lipca. Ich Dzieci 
Ich Ce!'al'skie Wysokości: Wielki K!'iążę CYł'yl Wło- 
dzimierzowicz, urodzony dnia BO Wrze
nia 1876 1'. 
Imieniny II Maja; Małżonka Jego, .Jej Cesarska W)'- 
I SOkOŚĆ' Wil'lka Księżna 1-Vikt01;ja Teodorówna, UI'O- 
dzona dnia ]2 Listopada lb76 r. Ich ('órka Jej Wyso- 
kość Księżna JfarJa Cyrylówna, urodzona duia 2O-go 
stycznia 1907 1'. Imienip.y 22 lipca. Wielki Książ
 
I Borys Włodzimierzowicz, urodzouy dnia 12 Listopada 
Najjaśniejszego 18n r. Imieniny 2 Majo; Wielki Książę Andrzej 
I Wlodzimierzowicz, urodzony 2 Maja 18jP r. Imie- 
I niny 30 Listopada. Wielka Księżna Helena Włodzi- 
I mierzóuma, urodzona dnia 17 Styc
nia 1882 roku. 
Imieniny 21 Maja. Zaślubiona 7. Jego Królewską 
Wysokością GI'eckim Królewiczem Mikołajem Jerzo- 
wiczem, 16 Sierpnia 1902 roku. 
,Tego Cesarska 
fość Wielki Książę Aleksy Ale- 
ksandrotuicz, m. dnia 2 Stycznia 185U r. Imieniuy 
Najdostojniejsze Dzieci Najjaśniejszego Pana. 20 M

j' Cesarska Wysokoś
 Wielka Ksif
żna Elżbieta 
Jego Cesarska Wysokość Cesarzewicz, Następca Teodoróuma, Ul"odzona dnia 20 l-'a:Mziernika 1864 1'. 
Tronu, Wielki Książę Aleksy Mikola}ewicz. urodzony Imieniny 5 Września, była zamężna z Jego Cesarską 
30 Li.pca 1904 r. Imieniny 5 PaMziernika. Wy.okością Wielkim Księciem Sergiuszem Aleksandro- 
Jej Cel!arska Wysokość Wielka Księżna Olga I wiczem (t 4 Lutego 1!ł05 r.). 
.1 / . ikoła:jówna ur. 3 Listopada. 1895 roku. Imieniny Jego Cesarska Wysokość Wielki Książ
 Paweł 
11 Lipca. Aleksandrowicz, urodzony dnia 21 Września 1!-i60 I'. 
Jp.j Cpsarska Wysokość Wielka Księżna TatJana Imieniny 29 Czerwcn. Był żonaty z Jej Królewską 
JIikołajówna, urodzona 29 Maja 1897 roku. Imieniny I Wysokością Wielką Księżną, Alekiiandł'ą JerzÓł1mą 
12 Stycznia. (t 12 Wrześuia 18!H roku). Dzil'ci ,Jego: Jego Cesarska 
Jpj Cesarska Wysoko
ć Wielka Księ.lna Mm-ja Wysok08
, Wielki Książę Dymitt. Pawłowicz. uro- 
JlikołajÓ/l'na, ur. 14 Czerwca 1899 roku. Imieuiny dzony dnia 6 Września 189\ r. hni('niny 2\ \Vrześnia; 
22 Lipca. Jej Cesarska Wysokość Wielka Ksi
żna MUljn 
Pawlóuma, urodzona dnia 6 Kwietnia 1890 r. hnip- 
niny 22 Lipca. Zaślubiona z Jego Królewską Wyl'.o- 
kością Princem Wilhelmem Szweckim, Księciem Su- 
derlandzkim, dnia 20 kwietnia 1908 roku. 
Jej Cesarska Wysokość WIl'Ika Ksio;żna Jlal:ja 
Alek.
andrótlma, urodzona dnia 5 Pa:Mziernika 18fi3 r. 
lmieniuy 22 Lipca. Zaślubiona była z Jego Królewsk:\ 
Wysokością Kl!ięcien. Alfredem Ernestem-Albel'tem 
Wielkobrytańl'.kim, Kl'.ięciem Saksen-Koburg- Gotajskim. 
Jej Cesarska Wysokość, -Wielka Księżna Ale- 
ksandra Józefóuma, urodzona dnia 26 Czerwca 1830 r. 
Imieniny 23 Kwietnia. Poślubiona była Jego Cesar- 
skicj Wysokości, Wielkiemu Księciu Koustautemu 
}Iikołajewiczowi (t 13 Stycznia 1R92 r.). Jej dzieci: 
Jego Cesarska Wysokość, Wielki Książę Mikołaj 
KOflstantynowicz, urodzony dnia 2 Lutego 18fiO l'Oku. 
Imieniny 6 Grudnia. 
Jego Cesarska Wysokość, Wielki Książę Kon- 
stanty Konl1tantynowicz, urodzouy dnia 10 Sierpnia 
1858 r. Imieniny 21 Maj 1\. Małżonka Jego: Jej ,Ce- 
sarska Wysokość, Wielka Księżna Elżbieta MaUl1/- 
cówtla. uroIbona dniu 13 Stycznia 1865 r. lmil'lliny 
fi Września. Ich dzieci: Ich Wysokości: Książę Jan 


.Tego Cesarska Mość Najjaśniejszy Pan MIKOŁAJ 
.ALEKS.\.NDROWICZ, Cesarz i Samowładca Wszech 
Rosji. Ul'. 6 maja 1868 r. Imieniny 6 grudnia. 


Najdostojniejsza Matka Najjaśniejszego Pana. 
Jej Cesarska 
lość Najjaśniejsza Pani MAR.TA 
'l'EODOROWNA, ur. 14 Listopada 1847 r. Imieniny 
22 Lipca. Była poślubiona Cesarzowi Aleksandrowi 
III (um. 20-go PaMziernika 1894 r.). 


Najdostojniejsza Małżonka 
Pana. 
Jej Cesarska Mość Najjaśniejsza Pani ALE- 
KSA
DRA TEODORÓWNA. ur. dnia 25 Maja 1872 r. 
hnioniny 23 K wietuia. W stauie zamężnym od 14-go 
Listopada 1894 roku. Corka WilIIkiego Księcia lIessji 
Ludwika IV i Małżonki Jego W. Ks. Alicji. 


Jej Cesarska Wysokość Wielka Księżna Aflasta- 
z}a JliknlajiJ1cna., ur. 5 Czerwca 1901 roku. Imieniny 
22 Grudnia. 


Najdostojniejsi Brat i Siostry Najjaśniej- 
szego Pana. , 
Jego Cesarska Wysokość Wielki Książę l}[ichal! 
Aleksandrowicz. ur, dnia 22-go Listopada 1878 roku. , 
Imieniny 22 Listopada. 
Jej Cesarska Wysokość Wielka Ksi,:żna K
ienia 
.4.leksandrówna, (patrz niżej). 
Jej Ce!art'ka Wysokość Wielka Księżna Olga 
Aleksalldt"",clla, ur. l Czerwca 1882 roku. Imieniny 
11 Lipca_ Poślubiona .Jego Wysokości, Księciu Piotrowi 
.\leksl\ndrowiczowi OI(lenburskiemu 27 Lipca 1901 r. 


Najdostojniejsi Stryjowie i Ciotki Najjaśniej- 
szego Pana. 
Jego Cesarska Wysokość Wielki Książo; Wlo- 
tlziłlłiel.z .--łleksamlrowicz, ur. (Inia 10 Kwietnia H!47r. 


10 


.. 


, 


-
>>>
[(on.
tantynowicz, urodzony dnia 23 Czerwca 18ti6 r'l 
Imieniny 24 Czerwca. Ksiątę Gab/'yel Kon8t(mtyno- 
wicz, urodzony linia 3 Lipca 1887 r. Imieniny 13-go 
Lipca. Książę Kon,
ta-nty KOfllltantYflowicz, urodzony 
dnia 20 Grudnia 1890 r. Imieniny 21 Maja. Książę 
Oleg KOfl,
tantynowicz, urodzony dnia la Listopada 
181}2 r. Imieniny 20 Września. Książę [goI' Konstant y- 
nowicz, urodzony 29 Maja 1894 r. Imieniny a Czerwca. 
Ksi'lżę Jerzy {(ofl8tantynowięz, urodzony dnia 23-go 
Kwietnia 11}03 r. Imieniny 23 Kwietnia. Księżna 
Tatiana Kon,
tantynówna, urodzoną. dnia l l Stycznia 
181}0 r. Imieniny 12 Stycznia. Ksit:żna Wiam Kon- 
stafltynówna, urodzona dnia 1l Kwietnia 11}06 r. 
Imieniny 17 Września. 
Jego Cesarska Wysokość, Wielki Książę Dymiłr 
Konstantynowicz, ul'odzony dnia l Czorwca 1860 r. 
Imieniny 21 Września. 
Jej Królewska Mośc!, Królowa. Grecka, Olga Kon- 
IItantyniiwna, urodzona dnia 22 Sierpnia 1851 roku. 
Imieniny 11 Lipca_ Małżonka Jrgo Królewskiej Mości 
Króla He!lenów Jerzego-I-go. 
Jej Cesarska. Wysokość Wielka. Ksi
żna 
Vinra 
Konstantynóuma, urodzona dnia 4 Lutego 1854 r. 
lmieuiny 17 Września. Była poślubiona Jego Kró- 
lewskiej Wysokości, Wilhelmowi-Eugieniuszowi Wtr- 
tembergskiemu. 
.Tego Cesarska Wysokość, Wielki Książę Miko- 
łaj J,likołajewicz, urodzouy dnia 6 Listopada 1851'1 r. 
Imieniny 27 Lipca. Małżonka Jego, Jej Cesarska 
Wysokość Wielka Księżna Afla8tazya J.Jikołajówna. 
uPOdzona dnia 23 Grudnia 18t)7 roku. Imieniny 22.go 
Ilrudnia. 
Jego Cesarska Wysokość, Wielki Ksią2ę Piotr 
MikolajetlJicz, urodzony dnia 10 Stycznia 1864 roku. 
Imieniny 29 Czerwca. 
Iałżonka. Jego Jej Cesarska 
Wysokość, Wielka Księżna Milica .łlikolajiiwna, 
urodzona dnia 14 Lipca 1866 r. Imieniny 19 Lipca. 
Ich dzieci: Jego Wysokość, Książę Roman Piotrowicz, 
urodził się dnia a Patclziernjka 181}6 roku. Imieniny 
19 Lipca-. Jej Wysokość, Księżna .Varyna Piot1'ówna. 
1U'0dzona dnia 28 Lutego 1892 roku. Imieniny 28-go 
Lutego. Jej Wysokość, Księżna Nadzieja Piotrówna, 
urodzona dnia 3 -Marca IH98 r. Imieniny 17 Września. 
Jego Cesarska Wysokoś!, Wielki Książę Michal 
.\fikolajeu-1cz, urodzony (lilia 13 Patdziernika 1
32 r 


... 


Imieniny 8 Listopa.(la. Był zaślubiony z Jej Cesar
ką 
Wysoko
eią Wielką Księżną Olgą Teodorówną It 31 
Marca 1891 roku). Jego d2ieei: Jego Cesarska Wyso- 
kość. Wielki Książę .łlikolaj _
lichalowicz, urodzony 
dnia 14 Kwiet.nia 1!59 roku. Imieniny 6 Grudnia. 
.Tego Cesarska Wysokość, Wielki Książę Michal 
Michalowicz, urodzouy dnia 4 Patdziernikll. 1861 r. 
lmieuiny S Listopada. Jego Cesarska Wysokość, 
Wielki Ksi
ę Jerzy Michalowicz, urodzony dnia 11 
Sierpnia 1863 roku. Imieniny 26 Listopada. Małżonka 
Jego, Jej Cesarka Wysokość, Wielka Księżua Mltrja 
Jerz6wna (Królewna Grecka), urodzona 20 I,utego 
1876 r. Imieniny 22 Lipca.. Ich Córki: Jej CesH.r
ka 
Wysokość, Wielka Księżna Nina Jerzóv:na. uro- 
dzona 7 Czerwca lHOI roku. Imieniny 14 Stycznia. 
Jej Cesa.ska Wysokość. Wielka Księżna I('
ie1łia Je. 
rzówna, urodzona I} Sierpnia 1903 r. Imieniny 24 
Stycznia. JI'11:0 Cesarska Wysokość, Wielki Książę 
Aleksander Michalowicz,- urodony dnia l Kwietnia 
1859 r. Imieniny 30 Sierpnia. Malżouka Jego: Jej 
Cesarska Wysokość, Wielka Księżna Ksie1lia .-tle- 
k8andrównrz. urodzona (lnia 25 Marca 1875 rokn. 
Imieulny 24 Stycznia. Ich Dzieci: Jego Wysokość, 
Ksiąię Anrlrzej Aleksandrowicz, urodzony dnia 1
-go 
Styczuia 1897 r. Imieniny 30 Listopada. Książę Teodor 
AlekBand1'ołok:z. uro(Izony 11 Grudnia 189:) r. Imie- 
niny 16 
Iaja. Jego Wysokość, Książę Nikita Ale- 
ksandrowicz, urodzony dnia '" Stycznia 1900 roku. 
Imioniny 24 Czerwca; Jego Wysokość, Książę Dymit1' 
Aleksandrowicz, urodzony dnia 2 Sierpnia 1901 r. 
Imieuiny 26 Października Jege Wysokość, Książę 
Rościslaw Aleksandrowicz, urodzony dnia 11 Listo- 
pada 1902 roku. Imieuiuy 14 Marca, Książfł Wa8yl 
Aleksand1'owirz, urodzony dnia 24 Czerwca 1907 r. 
Imieniny 2 Sierpnia. Jej WysokoM, Ksieżna I/'ena 
AleksandrówM, urodzoua 3 Lipca 1895 r. Imieniny 
a Maja. Jego Cesarska Wysokość, Wi('lki Książę 
Sergjusz Mirhalowirz, urodf:ouy dnia 2a Września 
1861:1 r. Imieniny 25 Września. Jej Cesl!.fska Wyso- 
kość, Wielka Księłna Anasta{ja Michalóuma, mo- 
tłzona dnia 16 Lipca 1860 r. Imieniny 22 Ilrudnia. 
Poślubiona była .Jego Królewskiej Wysokości, Wiel- 
kiemu Księcłu Meklenburg-Szweryńskiemu, Fryder}'- 
kowi- Franciszkowi. 


DNI GALOWE DWORSKIE. 


Kwiecień. 
Dnia 23 kwietnia Imieniny Jej Cpsarskicj :Ilości 

ajjaśnidszej Pani ALEKSANDRY TEODORÓWNY. Dnia 5 hnienin)' Jego Cesarskiej WYtlokośd 
a- 
stępcy Tronu Cesarzewicza 'Vicłkiego Księcia Ale- 
M a j. ksieja Mikołajewicza. 
Dnia ł\ rocznica Urodzin Jego Cesarskiej :\Iości Dnia 17 Paroiatka culiownego ocalenia od nie- 
l'IaJjaś
liejszego P
na 
1
Ol
JA II ALE.
SANDROWIC
A' I szczęśliwego wypadku Jego Cesarskiej Mości 
aj- 
D.ma 
.4 ,ro . . c
mca 8Wlętej KoronRcjl Ich CesarskICh jaśniejszego Pana ALEKSANDRA III i Jego Naj(lostoj- 
Moścl 
!\JJ
n,lC
S
eg
 Pa
a MIKOŁAJA II ALEKSAIjIDRO- niejszej Rod.r.iny. 
WICZA l NIIJJasllIoJszeJ Pam ALEKSANDRY TEODOROWNYo \ D' 21 d" t" T J C 
Dnia 25 maja Urodziny J{\j Cesarskiej Mości 
a.j. 
l
 . zl
n.. 
s. ąpwma na ron e
o e- 
. , ., . p . ALE KSA NDRY TEODOR O ' WNY sarskwj :MOŚCl NaJJasnwJszego Pana MIKOŁAJA II-g o 
JasmeJszeJ am . ALEKSANDROWICZA. 
Lipiec. 
Dnia 22 lipca Imieniny Jej Cesarskiej ft!ości 
aj- 
jaśnit'jszej Pani MARJI TEODORÓWNY. 
Dnia 30 lipca l'ro(lziny Jego Cesarskiej Wyso- 
kości l'Iastępcy Tronu Cesarzewicza Wielkiego Księ- 
cia Aleksieja Mikołajewlcza. 
Sierpień. 
Dnia 30 sierpnia .Izieil ga!{\wy I -go l"Z
dl1. 


Październik. 


Listopad. 
Duia. Ił l'ocznica Urodzin Jej Cesarskiej 
Xajjaśniejszej Pani MARJI TEODORÓWNY. 


Mości 


Grudzień. 


Dnia 6 Imieniny Jego f'e
arskil)j 
Iośri 
ajjaśniej. 
szego Palla MIKOŁAJA II ALEKSANDROWICZA. . 


ł 


11 


,
>>>
- 


ST ARY I NOWY STYL. 


Rok cywilny. t. j. rok przyjęty w u
y- 
ciu, musi się składać z liczby dn
 całej. 
Otóż. rok zwrotnikowy, t. j. czas, który 
ziemia potrzebuje do swego obrotu oko- 
ło słońca. od 21 marca a
 do powrotu 
do tego
 punktu, z którego wyszła 
w akliptyce. jest obliczony na 365 dni 
5 godz. 49 minut. czyli 365 dni i 6 godz. 
bez 11 minut. 
A
eby mieć liczbę całą dni w roku 
cywilnym musiano liczyć tylko 365 dni, 
a zaniechano niecałych 6 godz., które 
w końcu pewnej liczby wieków byłyby 
I wykazały znaczne omyłki. Juljusz Ce- 
zar, 45-go roku przed Chrystusem, ka- 
zał astronomowi egipskiemu Sozigenuso- 
wi poprawić kalendarz WÓwczas w u
y_. 
ciu będący tak, iżby liczba dni w roku 
była całą, ale zawierała te
 te 6 godz. 
mniej 11 minut. Tej to poprawie nada- 
no imię reformy J:uljańskiej lub kalen- 
darza Juljańskiego. 
Oto w czem jest ta prawda: odcięto 11 
minut i powiedEiano, że 6 godz. w 4 la- 
ta czynią 24 godz., czyli dzień cały. 
Więc dodano l dzień w roku co 4 lata 
tak, że w kaMym okresie 4 lat, 3 pier- 
wsze lata miały po 365 dni, a czwarty 
366. Juljusz Cezar, aby wtrącić ten je- 
den dzień więcej do swe
o roku, kazał 
liczyć dwa razy szósty dzień przed 1 
marca i nazwał go bissexte (drugi szósty), 
skąd poszła nazwa bissextile (przestęp- 
ny), dana każdemu czwartemu rokowi. 
W naszych czasach nowszych, dzień 
wtrącony dodany został przy końcu mie- 
siąca lutego. I tak w ubiegłym roku 
190R, miesiąc luty miał dni 29. 
Jednak
e odcinając ] l minut, Juljusz 
Cezar dał za dużo 11 m. swemu rokowi. 
Otóż przez 400 lat, te 11 m. czynią 4,000 
m., czyli 3 dni i trochę mniej niż go- 
dzinę. W 1582 r. ju
 było 10 dni za- 
nadto. tak 
e pn.esi1enie się dnia z nocą 


.. 


na wiosnę, które kalendarz zwiastował 
zawsze na dzień 2J marca, miało miej- 
sce w rzeczywistości w dniu H. Papież 
Grze
orz XII postanowił poprawić tę 
omyłkę. Tak ustanowił, 
e 6 dni wy- 
przedzających odciął w miesiącu paź- 
dzierniku roku 1582 i w tymże roku od- 
razu przeszło się od 4 do 15 październi- 
ka. Ażeby odtąd po
tawić w zgodzie ze 
zjawiskami niebieskiemi kalendarz, po- 
stanowiono prócz tego, że co 400 lat, 
3 dni się kasują, t. j. 
e na 4 wieki po 
sobie następujące, ostatni rok kaMego 
z trzeth pierwszych wieków będzie ro- 
kiem zwyczajnym, zamiast zostać prze- 
stępnym, jak nim miał być podług ka- 
lendarza JuljaI'iskiego, i że ostatni rok 
czwartego wieku zostaje przestępnym. 
Tak więc rok 1600, czyli ostatni z czte- 
rech okresów czterech wieków, zostając 
każdy przestępnym, lata 1700, 1800, 1900 
będą zwyczajnemi latarni, a rok 2000 
będzie przestępnym. Jest więc ta ró
ni- 
ca między kalendarzem Juljailskim i Gre- 
gorjailskim, że w pierwszYJIl wszystkie 
lata setne są przestępne, gdy w drugim, 
te tylko są przestępne, których liczba 
daje się podzielić przez 4. 
Tę to nową reformę nazwano Reformą 
Gregorjailską, lub kalendarzem Grego- 
rjańskim. Sposób, jakim liczono w ka- 
l
ndarzu przed jego ostatnią reformą 
został nazwany starym stylem, a ten, 
który wprowadził papież Grzegorz .XIII, 
jest nowym ątylem, który wszystkIe lu- 
dy chrześcijańskie przyjęły. z wyjątkiem 
rosjan i greków, którzy trzymają się 
jeszcze kalendarza JuJjańskiego, czyli 
starego stylu. Protestanci przyjęli nowy 
styl. jedni w 1700 r., drudzy w 1.52 r. 
Różnica między dwoma stylami wzrosła 
o 1 dziell w 1700 r., o drugi w 1800, 
a dziś kalendarz Juljallski spóźnia się 
o 13 dni. 


12 - 


I 
..
>>>
I 
. 


..j 


1. 


KAL£N'DARZ' NA LITWIE. 


"""'---' ........ ----- 


W Polsce, jak wiadomo, reforma ka- Hzeczony ukaz brzmi w tłómaczeniu, jak 
lendarzowa nastąpiła ju
 w XVI wieku, następuje: 
nie napotykając na żaden opór ze strony "Celem przecięcia trudności i zamie- 
społeczeństwa, nie wywołując najmniej - szań, zachodzących w gubernji litewskiej 
szego wrzenia umysłów. Duchowieństwo wskutek różnorodnego używania rachuby 
ówczesne, acz nader baczne na wszelkie czasu, uznaliśmy za dobre, zaprowadzić 
"nowinki" zachodnie, w których nieje- w niej rachubę czasu nazwanego starym 
dnokrotnie upatrywano herezję, .bez przy- stylem, na wzór tego, jak to już wpro- 
musu, własnowolnie zastosowało wszyst- wadzono w gubernjach: białoruskiej, ki- 
kie obrzędy do nowego sposobu oblicza- jowskiej, podolskiej, mińskiej i wołyń- 
nia niedziel i świąt. Zaledwie we Wło- skiej. W tym celu zaleciliśmy arcybi- 
szech wprowadzono reformę kalendarza, Rkupowi. metropolicie Kościoła rzymsko- 
w paźdzIerniku 1582 roku, już w na. katolickiego w Rosji, wydać odpowiednie 
stępnym miesiącu polskie akty urzędo- rozporządzenie dla wprowadzenia jej 
we noszą datę "według poprawioneg0 w sprawach duchowych; co zaś do cy- 
kalendanm". Pod t.ym. jRk i wielu in- wilnych. rozkazujem
' Senatowi, ażeby 
nemi względami, nie daliśmy się wy- z nastąpieniem przyszłego 1800 roku 
przedzić żadnemu prawie narodowi nu w gubernji litewskiej wprowadzony był, 

!;,chudzie_ Na Litwie również już w ro- w pozostałych zaś potwierdzony w wy- 
ku 1582 istniał kalendarz gregorjaJ1ski. konaniu ogólny kalendarz rosyjski, za 
Jedynie Kościół grecki ani w Polsce, ani poprzedniem wydaniem wszelkich nie- 
w Rosji nie przeprowadził tej rozumnej zbędnych rozporządzeł1, ażeby interesy 
reformy. handlowe i cywilne od tego wprowadze- 
Na ziemiach polskich, odpadłych do nia nle podlegały rozprzężeniu i zamie- 
Rosji po pierwszym rozbiorze, wynikłJ szaniu". (Pierwoje połnoje Sobranje Za- 
znaczne niedogodności, z powodu ró
nit konow, tom XXV oM 19049). 
kalendarzowych, zwłaszcza uwydatniło W obwodzie Białostockim, wcielonym 
się to w sądownictwie przy określaniu do Cesarstwa Rosyjskiego na mocy trak- 
terminów sądowych. . Dopiero ukaz z 18 tatu tyłżyckiego z r. 1807, wprowadzono 
lipca st. st. 1782 r. postanowił, aby kalendarz juljański od f. 1808, na sku- 
w "namiestnictwach mohylowskiem i po- tek rozporządzenia Aleksandra I z dnia 
łockiem", czyli świeżo zagarniętych pro- 9 (21) stycznia 1808 r., do ówczesnego 
wincjach, "bezwarunkowo przestrzegano archidjakona białostockiego, ks. Ignace- 
terminów według starego kalendarza, go Hokowskiego. 
używanego w Rosji". Tak więc, po dwóch z górą stuleciach, 
W kraju, wcielonym po drugim pu- przywrócono w t. zw. "kraju północno 
dziale Rzplitej, również wprowadzono I i południowo-zachodnim" starą, zgoła 
stary styl, jednakże nie ną mocy urzę- mylną i już w wieku XVI odrzuconą, ra- 
dowego rozporządzenia, lecz prawdopo- chuhę czasu. 
dobnie na zasadzie bulli papieskiej, przez I Wszelkie próby wprowadzenia refor- 
władze duchowne komunikowanej. Wre- my kRlendarzowej w Rosji spotykają 
szcie ukaz Pawła I z 26 lipca 1799 r. się, jak dotychczas, z nieprzychylną 
ostatecznie zaprowadził rachubę czasu opinją sfer decydujących. 
na Litwie według starego kalendarza. 


ł- 


- 13
>>>
-4- 


t. 


,. 



 


Porównawcza tablica czasu 


--vv RÓŻN"YC:a: :rY.rIEJSC.A.C:a: ZIE
:: 
w chwili pOłudnia \li:' Wilnie. 


t
odZ. I minut. I god
. j 
linut. I 
I - -- 
AmsterdnIU 10 3
 l'. Lizbona 9 \ 42 r. 
Ateny LI 5-1 r. Lond
'n 10 16 r. 
Berdyczów l
 I 13 pol. Łomża LI 46 r. 
Brześć , 11 5i:J I' Łódź. 11 4iJ 1'. 
Berlin 11 12 r. Madryt 10 l r. 
Bern lf) 49 r J\Iedjolnn 10 5;) r. 
Hruksela 10 an 1'. 
1 iIisk 12 9 pol. 
Bukareszt 12 a 1'. Mitawa 11 ;)3 1'. 
Belgrad 11 -1-1 r. 
Iosk wa . U -19 pol. 
Charków 12 4a pol. 
10nachjulU . 11 ;) r. 
Charbin 6 47 w. Neapol ,lI 16 r. 
Chrystjanja . 11 2 l'. Nicea 10 -1S r. 
Chicago 10 28 w. 
 owy-,Jol'k . li iJ w. 
Częstochowa 11 39 r, Odesa 12 22 pol. 
Dorpat . 12 9 poJ. Ostenda . lO 30 r. 
Drezno 11 15 r. Paryż lO 
H 1'. 
Dynebm'g 12 ;; pol. Petprshurg . 12 20 poJ. 
Prankf'ul't nad !vI en elll 10 5-1 r Praga 11 16 ('. 
Plorcncja . 11 -l 1'. Psków 12 12 pol. 
Genewa HI 4
1 r. Pekin 6 8 w. 
Grodno LI 5ił 1'. Rewel 11 57 r. 
HambUl'g . 10 ,o)!) r. Ryga. 11 55 r. 
H elsingf'II"s 11 ;;8 r. RZ)'/11 . 11 B r. 
Jakuck. () 5H w. Siedlce 11 -17 r. 
Jekater)'nosław 12 40 pol. Smol eli!l", 12 27 pol. 
Jerozolima 12 ..J.O pot. StockhoJm II ao 1'. 
Kalisz 11 29 1'. T),t1is I 18 pol. 
l\azali I aój pol. rromsk a ,jl pol. 
Kijów 1
 20 \Varszn \\"11. 11 -l2 1'. 
l\aJkuta 3 7:1 pol. \\'il'rzholliw 11 ;)0 r. 
Konstantynopol li 18 pol. Witebsk. 12 iO pol. 
l\openhngn 11 9 " Wiede,i 11 :!-1 pol. 
Krak!'lw II 40 l'. \\' ład)'ka ukaz l lH poł., 
Kair -: 12 2-ł- pol. \Yład)'wostol, 7 () w. 
Królewiec I l :
II r Wenecja 11 8 r. 
Libawa .1 LI ..J.H I'. Z lll'
'C h 10 I 52 1'. 
Li psI. 11 H 1'. 
., - 14 - ..
>>>
" 



 


t. 


.. 


.. 


POCZTA I TELEGRAF. 


P R Z E P I S Y P O C Z T O W E. 


" 


śloną wagę najwyższą, stosownie do tego, czy 
przesyłka jest miejscowa, zamiejscowa czy też 
Ko
espondencja wszelka dzieli się na: a) zagraniczna. 
z.wycz
jną, b) asekurowaną i c) obciążoną za- a) Za przesylki pocztq, miejscowq, Z uru- 
hczelllem. kami. ważącymi nie więcej łuta, opłaca się 
Korespondencję zUJycznjnq, stanowią: l kopiej
ę, wyżej łuta 2 
. za każde B łutów, 
l. Listy zamknięte. lu
 .CZęŚCI takowych. Na7wyższa waga dla 
2. Listy otwarte. I miejscowych. przesyłek opaskowych-4 funty. 
3. Przesyłki opaskowe (do tego rodzaju Za przesyłki opaskowe z pr
bkami towarów 
nalcżą również wydawnictwa perjodyczne, które I po 2 kop. do 4 łutów, wyżej zaś po 2 kop. 
opłacają taksę zmniejszoną). za każde 4- łuty lub ich część. Najniższa 
4-. Korespondencja rekomendowana (do! o
)łata .za przesył
i. opaskowe, lIJiejscowe z pa.- 
t
go rodzaju. należeć mogą t
zy powyżl1 wy- pwrallll aktowymi 
 próbkamI towar?
 3 kop. 
hczone rodzaje korespondencji zwyczajnej). I b) 
a p
zesył
I opaskowe 
anneJscowe z 
5. Prl:esyłki bez wartości. drukamI pobIera Się opłata za pierwsze 4- łuty 
l. Listy zamknięte opłaca si
: 
 lwp., a za każde następne 4 łuty lub część 
w k raj u po 7 Iwp. od łuta; jeżeli list IC
 po 2 ko
. Za takież przesyłki z papiera- 
waży więcej, niż łut. opłaca się po 7 kop. 
1Il aktowyml-.za pierwsze 12 łutóW' lub część 
za każdy łut. lub część tegoż, . Ich 7 k., 
yżej zaś 12 łutów za bżue -l łuty 
z a g r a n i c ę 10 kop. za każue 15 grm. ' lu
 czę
ć Ich 
o 4 ko
. Za takież przesyłki 
albo część takowych. probaull towarow za pierwsze 4: łuty lub część 
M i ej sk ie listy do l fu n t a opłacają się ich po 3 kop.. a wyżej za lażde 4 łuty lub 
l) kop. za łut. część 2 kop 
11. Listy otwarte można pisy\\
ać na blan- ' c) Za przesyłki opaskowe zagraniczne z 
kietach pocztowych z obydwóch stron, zosta- drukami, papierami aktowymi, próbami towa- 
wiając pół stronicy na adres, w kraju po 3 k. 
ów po 
 .kop. za każde 50 gr., lub części 
z odpowiedzią 6 k.. zagranicę po 4 k. z odpo- Ich. 
aJmższa opłata za przesyłki opaskowe 
wiedzią 8 kop., lub na hlankietach wyrobu. zagra.m,czne. z. papierami aktowymi-lO kop., 
prywatnego odpowiedniej wielkości, naklcja- a z probamI towarów-4 kop. 
jąc na nic odpowiednią markę; karty poczto-: . 1'\
ąi1Vyższa waga dla przesyłek opasl\Owych 
we mogą hyć. 7.wyczalnt:, lub z odpowieozią 1 11I1 Cj s C o w y c h i z a m i ej s c o w y c b dla 
7.apłleo
ą, t. j. dwa hlaukdy, z których je- I druków i papierów aktowych 4 funty, a dla 
den 7.aplsany, a drugi r-zJsty-na odpowicdź., zagraniczlIych-2000 grm. (4 f. 2H lor 
III.. P
zesyłki opaskowe miejscowe (ga- , dla przesyłek m i e j s c o w y c h z próbami 
zet)', kSiążki, hroszury, rysunki, nuty, bilcty wi- , towarów- 20 łut. i dla z a g r a n i c z n y c h 
zytowc. k
rckty . z odpowiednimi rękopisami, i -350 grill. (27 1.). 
lub bl'
 11Ic1
, proby to\\'a.rów han
l. i t. d.). I TVymim' przesyłek opaskowych m i ej- 
. .W
zys
l{Jc 

,Jedlla,k. pr.zc.dulloty,.przesy- 
scowych.i zamiejscowycb z próballJi 
i,lm- II przesyłk,lch opasko II ych, llIają ok re- towarów me może być większy, jak: długość (i 


I
 
j 


Rodzaje korespondencji. 


_. I;) - 


..... 


, I 


......
>>>
werszków (26,4 cm.), szerokość 4: w. (17,6 . tość pakietu, oddanego na pocztę, niezapie- 
cm.) i wysokość 2 w. (8.8 cm.); z ag r a- CzętowRnego mo
e wynieść 15000 rb.; aseku- 
n i c z n e: długość 30 cm. (6 3 /4. w.), szerokość, racja papierów wartościowych w korespon- 
20 cm. (niepełne 4 i pół w.), i wysokość dencji wewnętrznej zale
ną jest od wysyłąją- 
10 cm. (niepełne 2 i pół w.). cego, asekuracja zaś zagraniczna. jest ogra- 
Przesyłki opaskowe m i e j s c o w e i z a- niczoną do wartości rzeczywistej papierów 
m i e j s c o w e z papierami aktowymi i dru- wysyłanych. 
kami nie mogą przewyższać w ka
dą stronę, 3. Pakiety wartościowe, oddane na po- 
t. j. długość, szerokość i wysokość 10 wer- cztę zapieczętowane, mogą być asekurowane 
szków (44 cm.) i dla zagranicznych 40 cm. do wysokości rb. 500; przyczem poczta od- 
(niepełne 10 1 /s wersz.). powiada tylko za całość pil'częci i obwoluty. 
Najwyższy wymiar przesyłek opasko- Adresy na pakietach pienię2nych nale
y 
wych miejscowych i zamlejsco- 1 pisać tylko atramentem. 
w y c h, zw i n i ę t Y ch w ru lon określony: I Najwy
sza waga pakietu zapieczętowanego 
dla papierów aktowych 17 w. (64,8 cm.) dłn- + 10 funtów; niezapieczętowanego-20 funtów. 
gości i 2 w. (8,b cm.) średnicy, dla zagranicz- I Wartość pakietów wysyłanych zagranicę 
nych 75 cm. (niepełne 17 werszków) długo- " oblicza sę w stosunku I franków na rubla. 
ści i 10 cm. (2 i pół w.) w średnicy, dla Wysyłający przesyłkę mo
e zarządać jej zwro- 
prób towarów miejscowych i zamiejscowych, tu, ale wtedy tylko, kiedy przesyłka nie do- 
6 w. (26,4 cm) długości i 3 w. (13,2 cm.) szła jeszcze rąk adresata; zmiana adresu prze- 
w średnicy i dla zagranicznych 30 cm. (6 3 /4. " syłki mo
liwą jest, gdy wartość przesyłki wy- 
w.) długości i 15 cm. (33/8 w.) w średnicy. nosi mniej ni
 125 rb. 
IV. Korespondencją poleconą (reko- Taksa. 'a) Wagowe po 7 kop. za łut w 
mendowaną) mogą być listy zamknięte, otwar- kraju i 10 kop. za ka
de 15 grm. zagranicę, 
te, oraz przesyłki pod banderolą (opaskowe). gdy pakiety adresowano do krajów związko- 
p o l e c a n i e opłaca się markami bez wych. 
względu na wagę listu lub przesyłki: l) we- b) rekomendowane kop. 7 za sztukę w 
w n ą t r z p a ń s t wa po 7 kop., do p a ń s t w korespondencji krajowej, 10 w korespondencji 
z w i ą z k owych i niektórych nie związko- międzynarodowej; 
wych po k. 10. W razie zaginięcia korespon- c) asekuracja pobiera się podług specjal- 
dencji m02na reklamować w urzędzie poczto- I nie uł020nej na poczcie tablicy, która załącza 
wym gubernialnym do przeło
onego nad ' I się. 
urzędem podpisanym na kwicie, lub do depar- d) asekuracja zagraniczna: l) po 4 kop. 
tamentu pocztowego. Reklamacje nale2y po- od ka2dych 112 rb. 50 kop. wartości ozna- 
dawać najpó
niej po upływie roku; do rekla- : czonej lub części l ł 2 rb. 50 kop. za pakie- 
macji nale2y dołączyć kwit, lub jego kopję, ty, przesyłane do ościennych z Rosją państw: 
zaświadczoną przez policję, rejenta lub urząd I do Niemiec. Rumunji, Austrji, i Węgier; 2) 
pocztowy. Za zgubiony list związek por.ztowy I po 10 kop. od ka
dych 112 rb. 50 kop. war- 
wypłaca poszkodowanemu lub wskazanej przez! tości oznaczonej lub części 112 r. 50 k. Z3, pa- 
tego2 osobie 25 franków (12 r. 50 k.). kiety. przesyłane do wszystkich innych państw 
Kor
spondencj
 ubezpi.eczon
 (asekuro- I związkow
ch, nale

cycb 
o konwe
cji m
ędzy- 
wana) I przesyłki w ogolnośCI. , narodowej, zawartej w Waszyngtome (dOla 15 
1. Pakiety wartościowe i . (.
..';O I czerwca l897 roku): Belgja, Bulgat:ja, Danja, 
pienię2ne I 
 
; I Fr
ncja, Hiszpa.nja, Luksenburg, ":ielka. Bry- 
. . 
 'U::: taTIJa, Grenlandja, Włoch, Norwegja, 
 ider- 
2. Przesyłki wartoścJOw
 l :-j-i landy, Portugalja, Serbja. Szwecja, Szwajcarja; 
3. " bez wartoścI 
 "'
 3) po 14 kop. od ka'i.dych 112 rb. 50 kop. 
1. Za zaginione przesyłki pocztą, odpo- Arg
ntyń
ka rzec
pospolit
, .Indje Brytańskie, 
wiada w stosunku do wartości zadeklarownej. AngIelskIe kolonje AfrykI, Kamerun, Cejlon, 
Rekomendacja przesyłek odbywa się jak przy Chili, 
ant-Jago, Valparaiso, CIl!ny, Antylskie 
zwykłej korespondencji. wy
py Sw. Tomasza, ś,,:. Ja
a I św. Krzyża, 
2. W pakietach pienię2nych m02na prze- Egipt z Su
anem, 
rancJa, \\ łoc
y, .Ma!O
ko, 
syłać przy listach niezapieczętowanycli pic- P.ortugals
le ockolo
Jt', Salwador, fnpohs, Tu- 
kiądze papierowe, kredytowe i wogóle wszel- DIS, TurcJa, Zanzibar. 
nie papiery wartościowe. Złotem m02na prze- Przesyłki mogą być z wartością zade- 
słać 4 półimperjały lub 2 i mpl:'rjały, srebrem klarowaną lub bel niej. Przesyłki bez 
95 kop., a miedzią 93/4 kop. Najwy2sza war- wartości nie asekurują się. Przesyłki nale2y 



 



 


" 


- 10 - 


r
>>>
L. 



 


opakowywać w skrzynki, w skórę, ceratę, lub' blankietów są przekazy bez stempli po pół 
w płótno; w przesyłkach nie wolno przesyłać kopiejki. 
płynów ani tłuszczów w ilości większej, pie- Przekazy przyjmują wszystkie urzędy po- 
niędzy rosyjskich, wyrobów tabacznych i listów cztowe i telegraficzne, prócz kilku oddalonych 
nieobanderolowanych itd. Wartość przesyłki miejscowości Syberji wschodniej. 
nie mo
e być wy
szą nad 20000 rb.; waga Dla przekazów istnieją specjalne blan- 
najwy
sza 3 pudy. Adres nale
y pisać na ob- kiety z kuponami odcinanymi; blankiet przeka- 
wolucie lub na skrzynce; wzbronione jest przy- zu zapełnia sam wysyłający; na odwrotnej 
lepianie lub przyszywanie adresu. Prócz wa- stronie blankietu pocztowego mo
e być za- 
gowego podług załączonej tablicy przesyłki mieszczona korespondencja. Blankiety kosztu- 
wartościowe i węzły opłacają asekurację od ją po 1 kop. za t sztuki, blankiety z marką 
wartości asekuracyjnej tak, jak pakiety warto- pocztową (stemplem) 15 kop. i 25 k. Prze- 
ściowe. kazy odbierać mo
na w urzędzie pocztowym 
Odnoszenie przesyłek do domów zostało lub w domu, ale ten przepis istnieje tam. 
wprowadzone dla przesyłek nie wy
ej nad 50 gdzie pakiety pienię
ne odnoszone są do do- 
funtów wagi i 500 rb. wartości i pakiety z I mów; chcąc by przekaz odniesiono do domu, 
wartością nie wy
szą nad rb. 500, za ka
de odbiorca na doręczonej mu awizacji wypisuje 
odniesienie przesyłki lub pakietu płaci się swe 
ądanie, poczem awizację (bez marki) 
10 kop. wrzuca do skrzynki pocztowej. 
V. Korespondencja obciążona zalicze- .'. Opłata . ro.zm3:itego rodzaju. koresp?nd.en- 
niem. Zaliczeniem wolno obcią
ać tylko ko- CJI, a. w tej lIcz
le prze
azów, lIstów PJe
ię2- 
respondencję wewnętrzną, a mianowicie: listy nych i posyłek Uiszcza Się tylko markami. 
rekomendowane zapieczętowane, przesyłki opa- 
skowe rekomendowane, pakiety i przesyłki p o s y ł k i. 
wartościowe. Wysokość zaliczenia nie mo
e Taksa posyłek wyszczególniona drobiazgo- 
przenosić rb. 500. Prócz szczegółowego adre- wo w tabeli, którą przy niniejszym załącza się. 
su po rosyjsku, nale2y dopisywać wyrazy: 
S nałożennym, płatieżom; oraz wysokość zali- Przekazy pocztowe międzynarodowe. 
czenia literami i cyframi. Za korespondencję 
z zaliczeniem, prócz wagowego, asekuracji i Przekazy, dopiero zapoczątkowane, przyj- 
rekomendowanego, opłaca się komisowe w mowane są tylko do Niemiec, Austro-Wę- 
stosunku 2 kop. od rubla; najni
szą jednak gier, Szwajcarji, Belgii, Francji, Stanów 
opłatą za zaliczenie jest 10 kop. (do 5 rub.). Zjednoczonych Północnej Ameryki i Bułgarji. 
Korespon?encję z zaliczeniem oddawać nale

 Blankiety przekazowe wydawane bywają 
w urzędzie pocztowym; wrzucana do skrzynki bezpłatnie; po z.Jpełnieniu ich po francuzku i 
n
e jest wysyłana. Koresp.ondencji z z
licze- i rosyjsku, .opłacają się przez naklejanie na nie 
me
 .(prócz Petersburga i 
los
w
) me od- marek. Na blankietach przekazowych nic 
nO
1 Się do domów, lecz 
y?aJ.e Się Ją w 
rzę- pisać nie wolno. 
dz
e po
ztow
m po wmesl.emu sumy zaliczo- 
uma przekazu do poszczególnych państw 
n
J. NieprzYJęta przez od.blOrcę korespon
en- ogranicza się: 
cJa taka wraca do wysyła
ącego. Wysyłający Do Niemiec 216 marek Austro-Węgier- 
odbiera zaliczenie bez dopłaty specjalnej. 254 korony; Francji, Belgji: Szwajcarji {Buł- 
Przekazy pocztowe i telegraficzne. Prze- garji 266 franków, ::;tanów Zjednoczonych 
kaz pocztowy albo telegrat1czny mo
e być Ameryki PółI)ocnej 100 dolarów. 
napisany na jednym blankiecie do sumy 500 l b. N a przekazy pieniądze przyjmują się tylko 
Jedna osoba mo2e posłać w ciągu dnia do jedne- w walucie rusyjskiej; zl:I.mieniają się one na 
go adresata przekazów bez ograniczenia. walutę danego państwa, w którem pieniądze 
Opłata przekazów do 25 rubli-15 k. od 25 wypłacone być mają. 
do 100 rb. - 25 kop., od 100 do 125 rb.- Za presyłanie zamiejscowychpi:;migazet, 
40 kop., od 125 do 200 rb, -50 k. itd. Za wychodzących w Rosji, opłaca się 10% od 
przekazy telegraficzne do Rosji europejskiej ceny prenumeraty, podanej przez redakcję, jeśli 
opłaca się do 500 rb. - 1 rub. 20 kop., od wydawnictwo jest codziennem, 16°/0 - jeśli 
500-1 rb. 45 kop.; do Rosji azjatyckiej do wychodzi nie więcej jak 2 razy na tydzień, 
500 rb. - 2 rb. 20 kop., od 500 rb.-2 rb. HOJo-raz na tydzień, 12 % -za dwutygodnio- 
45 kop. Na przekazie nie mo
e być popra- we lOo/o-od miesięczników. 
wek, skrobań, wywabiań atramentu, dla uni- Opłata pocztowa nie może być jedntlk 
knięcia więc kosztów na wypadek zepsucia niższa jak 1 rb. 20 k. rocznie dla pism co- 


,. 


I 
.. 


- i'i 


2 


!I 
...j
>>>
. 


t. 


,. 


dziennych, 1 r.-wychodzących dwa razy na! mo
na pl'zei\Yłać list
 pienię
ne b
z og
a
icze- 
tydzień; 80 k. dla tygodników; 60 kop. dla, nia 

my, jest .?gramcz?ną, a 
IllanowlC
e: _ uo 
dwutygodników i 40 kop: . IHa miesięcz
ikó
. , 

lgjl, Hola

Jł, FrancJ! z 
lglerem,. Hlszpa- 
Za dostawę poczta nł'telska opłaca Się ml- nJI, PortugalJI, Włoch, 
erbJł, BulgarJI, Rumu- 
nimalna płaca, ustan
wiona dla przesyłki za- nji, Egipt
 i Tu
.cji po 3750 rubli = 10°90 
miejscowej. franków l AnglJI 11
5 .rb. = 3000 fr. Za. 
Pisma i ul'uki mogą tak
e być wysyłane, listy pieniężne opłaca SIę wagowe, za kaMą 
pod opaską; za każde 4- łuty, lub ich części; jednostkę wagi 15. gramów. po k. 10, przyczem 
płaci się 2 kop. ,waga listu plenlę
ne
o me mo
e być wy
sz
 
! nad 20 f. AsekuracJa: za każde 112 rublI 
Posyłki za granicę. I :;0 kop. - 300 franków deklarowanej sumy 
. '" . ' do państw ościennnych po kop. 4, do pozosta- 
P
syłkl za gramcę dZI
lą Sl
 
a dWie 
a- j łych po kop. 10; ponad to opłaca się jeszcze 
t
gOl
e: tak zw
ne małeJ..wag
 l 
wy
zaJne, ,do ka2dego listu 10 kop. za rekomendowa- 
clę

le.. Do l-szeJ 
ate?orJI zalIcz.aJ
 SIę po- nie. Listy pienię
ne winny być adresowane 
s
łkl .me . wa

ce '.VJęceJ nad 12 t. 6 łut.-5 I po francusku, przyczem nazwisko adres
ta, 
kIlo l obJętośCią me przenos
ące 60. cent
'- I miejsce i kraj (nic więcej) winny 
yć na
lsa- 
metrów w kwadrat. Za takle p
syłkl porto ne tak
e po rosyjsku. Wartość ln
tu wmna 
o
ł
cane by
a z
 .sztukę, . Ob?WI
zkowo.. do hyć wyrażoną w walucie rosyjskiej, z zamianą 
mIeJsca, a ml
now

le: do .
ł
mJe
 l 
ustrJI po na franki, licząc po m/ 100 franka za rubla, 
k
p. 70, .?O 
 ra

JI; Belgjl, SzwaJcarJI, Hola
- np. rubel=2 fr. 67 C., 2 ruble=5 fr. 33 c., 
dJI, DanJI, SerbJJ, po kop. 90; do Norweg)l, 3 ruble=8 fr. 67 c. 1 t. d. 
Włoch, Bulgarji i Turcji po rublu; do Algie- 
ru, CzarJlogórza, Grecji, po r. 1 kop. 10; do 
Hiszpanji, Anglji, Egiptu po r. 1 kop. 
O; 
Szwecji po rb. l kop. 30 i Portugalji po rb. 
1 kop. 40. Zwyczajne posyłki, t. j. cięższe Po otrqmauiu awizacji osoba interesowana. 
po nad 12 f. () łut. opłacane bywają tylko zgłasza się na pocztę i dla wylegitymowania 
do granicy, licząc po kop. 5 za kaMy funt. się przedstawia dowód swój osobisty, na mocy 
Asekuracja pobieraną bywa taka sama, jak za którego ma prawo zamieszkania, t. j. pasport, 
listy pienię
ne. Do kaMej posyłki obowiąz- : ksią
eczkę legitymacyjną, lub inne zaświad- 
kowo muszą być dołączane deklaracje, wyda- ! czenie. 
wane w 
iu
ze pocztow
m bezpł
tn
e, z w
- I Je
eli adresat sam nie zgłasza się po od- 
szczególmemem przedmIotów, znajdujących SIę biór, a tylko przysyła osobę upoważnioną. 
w posyłce. powinien nit awizacji napisać, 
e taką a taką 
Uwaga: 1) Waga przesyłek, ekspedjowa- usobę upowa
nia, nadto dać jej swój pas- 
nych z Rosji Europejskiej do Syberji, ogra- port, na którym jest podpis adresata. \:V ÓWCZ&S 
niczona jest do jednego puda, zamiast trzech ! urz
dnik wydający por6wnywa podpis na 
pudów. awizacji z podpisem na pasporcie i kores- 
2) Taksa ubezpieczeniowa od przesyłanych pondencję wydaje. Albo podpis osoby intere- 
przez pocztę wewnątrz Państwa pieniędzy i sowanej powinien być poświadczony przez 
wartościowych listów, jak również przesyłek, I osoby albo instytucyę urzędową. 
jest następująca: 
a) Od sumy lub wartości do 10 r.-)O kop. Odnoszenie korespondencji do domu. 
b) Od sumy lub wartości wy
ej 10 do 100 '. . 
rb. - 25 kop. Listy pienię
ne, przekazy l przcsyUn wagI 
. .. do 40 f. mogą być odnoszone do domu. 
c) Od sumy. lub warto
c
 wy
eJ 100 rb., ; Chcąc otrzymać taką korespondencję w 
pr?cz w
kaza
eJ opłaty z
 pterwsz
 setk
 ru-I domu, należy na otrzymanej awizacji napisać: 
bl
, pobIera SJ.ę O? kaMeJ następnej setkI ru- I "proszę odesłać do domu" i poło
yć podpis, 
blI, lub CZęŚCI tej sumy po 15 kor. _ następnie awizację bez 
adnej marki wrzucić 
do skrzynki pocztowej. 
Za doręczenie korespondencji w domu pła- 
ci się na ręce listonosza kop. 10 od kaMego 
listu lub przekazu, co się zaś tyczy posyłek, 
pobierana jest opłata do 15 funtów po 14- k. , 
wy
ej zaś 15 po 20 kop. 



 


Odbiór korespondencji pieniężnej i 
posyłkowej. 


Listy pieniężne za granicę. 


, 


Wartość listu pieniężnego zagranicę do 
państw, należących do związku pocztowego, 
za wyłączeniem Austrji, Niemiec, Danji, Szwe- 
cji, Norwegji i Szwajcarji, do l{tórych to państw 


", 


- II) - 


r
>>>
, .j 


TAKSA OPŁATY WAGO\tVEJ 
od IH.zesyłek z Wilna. 
adresowanych do biur pocztowych, znajdujących się w granicach wymienionych poniżej gubernij, 
okręgów i miejscowości. 


Za każdą przesyłkę. 
-- I - t.lałej wagi. -i wykł. 
Nazwa gubernij, 
:; I 
 
- I ClI .6C.... .
 g,;:; 
okręgów cO "o .:001: .0 ClI C\1 ol .,..2 

 
"'O cd C'\I l Q,) e: _ t: 
eo.;, 
i oddzielnych G;) I :;... , 
'6C I ; 
 ' I ;
:: 
mitjscowości. .:: £; O; 1:""..0:'" 
 
 :g 
en - ---łfO p i ej k i :-- 
. 
 l 25 45 65 25 
. l 25 45 65 10 
. l 25. 45 65 20 
. l 25 45 65 25 
l 25 4!) 6!) 10 
1 25 45.. 65 10 
l 25 4!) 65 5 
1 25 45 65 10 
1 25 45 65 10 
l 25 45 65 5 
12545655 
l . 25 45 65 20 
o
r_. 2 I 45 85 125 35 
1 25 45 65 2U 
1 25 45 65 20 
2 45 H5 125 35 
2 45 85 125 35 
. 1 25 45 65 5 
1 25! 45 65 5 
1 25 45 65 20 
1 25 45 65 . 5 
l 25 45 65 20 
. 2 45 I S5 125 35 
1 25: 55 65 20 
1 25' 55 65 20 
1 25 I 55 65 20 
1 25 55 65 25 
. 1 2 45 85 125 3U 
2 45 I 85 125 35 
. . I 1 25 I 45 65 10 
2 45 85 125 30 
l 25 I 45 65 10 
. ,l 25 45 65 25 
] 25, 45 65 25 
] 25 i 45 65 :!O 
I l 25, .15 65 ' :!5 
l 25 45 65 I 5 
l 25 45 65 2U 
l 25 I 45 65 :!O 
l 25 .15 65 I 
 
l 25 I 45 65 oJ 
1 25 .15 65 \ 20 
1 25 45 65 2U 
] 25 1 45 65 10 
l 25 45 65 2U 
l 25. 45 65 
3 65 i 125 125 I I 

 
2 45 1 !:I5 145 3U 
l 25. 45 I (j5 25 



 


Za każdą przesyłkę. 
-- -. -Mał
j .wagi. 

 Y
ł. 

:; I 
:: I cd .tC
 
 
 
 
c: eGo. I "EClSf.'J IIIIQ)Oi:: 
ł...4 : re CI5 ':'1 I 
 
 
 -:: bCC'J 

 tD--... I " .. - 
G;) .'-;'1 :: tD"-;;j I 
IJ.., 
... "'''' \ 

 
.::.::[- "II:!
 
_ p:;
 O 
 ON" 
en Kopiejki. 
Abobjorneborska gub. l 25 45 65 2U 
Akmulińskl okręg. 2 45 85 125 30 
Amurski okrę
 3 65 125 185 35 
Archangielska 1 25 45 65 2U 
Astrachańska . l 25 45 65 25 
Bakińska l 25 45 65 25 
Besarabska . l 25 I 45 65 20 
Huchara 2 1 4 2 
 I I 8 4 
 1

 35 
Charkowska oJ oJ UoJ 10 
Chersoóska . 1 25 i 45 65 20 
Czarnomorska 1 25 45 65 20 
Czernihowska . l 25 I 45 f. 65 10 
Dagestański okr. 1 25 45 65 25 
Dońskiego wojska okr l j 25 45 65 20 
Erywańska l 25 45 65 25 
Estland7.ka l 25 45 65 10 
Fergański okr. 1 2 I 45 85 125 35 . 
Grodzieńska . : ] 1 l 25 45 65 5 
Irkucka ;I 65 125 185 35 
Jakucka 3 65 125 I 185 35 
Jarosławska . : 1 1 25 45 65 20 
Jekaterynosławska 1 25 45 65 20 
Jelizawet'lOlska . 1 25 4rJ 65 25 
,Jenisej ska 3 I I 65 125 lR5 I 35 
Kaliska 1 ' 25 45 65 10 
l{aluska l 25 45 65 10 
Karski okr. 1 25 4!) 65 25 
Kazańska . 1 25 45 65 20 
KIelecka 1 25 45 65 I lU 
Kijowska, 1 25 45 65 lU 
1{ostl'Oms]ca I 1 25 -l;) ();) 20 
Kowieńska 1 25 45 05 5 
Kubańs\;i okr. . ' ,1 1 25 45 I 65 20 
Kuopioska 1 25 45 65 20 
Knrlandzka 1 25 45 I 6a 5 



:rs

 '. _ 
 I 

 i
 I . 

 
g 
Liflandzka 1 i 25 45 6a 5 
Lubelska l 2a 45 65 10 
Lomżyńska . 1 25 45 6j 5 

Hehelska 1 25 45 65 10 
Miliska . 1 25 45 6;' 5 
1.1obylowska 1 25 45 65 5 
Moskiewska 1 25 45 65 I 10 
Nadmorski okI'. 3 65 125 185 :J5 

iulalldzka . 1 25 45 65 20 
;"IJowgol"odzka 1 25 . .15 65 I 20 
Niżegorodzka 1 25 45 65 10 
OIoniecka. .. ,1 25 4;' 65 2U 
uw AGA. ]) Waga przesyłek, wysyłanych s Rosji 
Ellrop. do Syberjl, ogranicza si'l do jednego puda zamlallt S-ch. 
2) Od l stycznia lY05 r. ustanowiona jest 
nast'
l'lIj'lc" taksa ubezpieczeniowa od pnesylan. pnez I'ocztę 
wewnątrz Pa,istwa plenl'ldzy I wartościowych listow. jak 
rownid przesyłek. 
a) Od snmy łnb wartoś"i do 10 rb. .- 10 kol'. 
b)" "M " wytej]() t)o JUO rb. -- 2!'ł k. 


:\Tazwa gubernij, 
okręgów 
i oddzielnych 
miejscowości. 


-, 


Orenburska 
Orłowska 
Penzeńska . 
Permska 
Petersburska 
Piotrkowska 
Płocka . 
Podolska 
Poltawska . 
Pskowska. 
Radomska 
Riazańska . 
Samarkandzki 
Samarska 
Saratowska 
SemipaJatyński okr. 
Semireczeński " 
Siedlecka 
Dmolcńslm 
StawropoIska 
Suwalska 
Symhirska 
Syr-Daryjski (Ikr. 
'rambowska 
Taurydzka . 
Tawastguska 
Terski okr. 
ToboJska 
Tomska 
'rulslca 
Turgajski okr. . 
'l'werskl\ . 
Tyfllska . 
[Jfimska . 
UleaborAka 
Uralski okręg 
Wars7.awska. 
Waznska 
Wiacka 
Wileńska 
Witebska 
Władimirska 
Wołogodzka 
W olyuska 
W oroneska 
Wyborska . 
Zabajkalski okręg 
Zukaspijski .. 
Zakatalski 


c) Od silmy lub wartości wytej 100 rb. prócz wskazanej 
Ol'łaty za pierwszą s
t-k'l rubli, pobie,'a si'l od ka2dej następ- 
nej Metki rubli lub częlici tej sumy 1)0 15 kop. - 
Jednoc7.eonie zmienia si'l obecni., pobierana dotychnas 
opłata za rekomendację listów pleni'lin
'ch i warto..ciowy"h, 
.i/.k ,'ownlei opłata za pieczętowanie lakiem listów I przesy- 
lek i 7.a nakładanie na ostatnie 1,lomh (Ił"willn
'ch. 


l!-) -
>>>
..i 


Korespondencj a zagraniczna. 


1. Za list zamknięty za kaMe 
15 gramów. . . . . .. .. kop. 10. 
2. Za otrzymane w Rosji listy 
zupełnie niefrankowane za kaMe 
15 gramów. . . .. .. 
3. Za list otwarty .. .. 
4. Za przesyłki pod opaską 
(banderole) za kaMe 50 gramów 
przyczem: 
a) za przesyłki z papiera- 
mi aktowymi (najmniejsze porto) 
do 250 gramów. . .. . 
b) za przesyłki z próbkami 
do 350 gramów. .... . 
5. Polecenie ka:ldego listu lub 
opaski. .... ... " 10. 
Odbiór przekazów telegrafic
nych. 
Po otrzymaniu przekazów drogą telegra- 
ficzną poczta natychmiast wysyła listonosza do 
adresata z pieniędzmi, awizacją i telegramem, 
i ten nale:lną sumą w domu wypłaca, za co 
na ręce listonosza płaci się kop. 10. Je:leli 
listonosz nie zastaje adresata (gdy:l tylko 
osobiście wolno mu pieniądze wypłacić), 
to zostawia mu w domu awizację, _poczem 
adresat, stosownie do swojej woli. sam udaje 
się na pocztę po odbiór pieniędzy lub te2 wrzu- 
ca awizację do skrzynki z 2ądaniem odesła- 
nia mu do domu. 
Korespondencja nieotrzymana. 
Zachowuje się na poczcie nie więcej nad 
6 miesięcy; poczem jest zwracaną do miejsca 


" 


" 


" 


" 


" 


k 


,. 


wysłania, gdzie zachowuje się przez 3 mies.; 
jeśli wysyłający jest znany, to pobiera się odeń 
zapłata za przysłanie odwrotne posyłki lub 
węzła z pieniędzmi. Korespondencja "poste 
restante" zachowuje się przez fi mies. 
Dosyłanie listów. List polecony, zwykły, 
oraz opaska pocztową wrazie wyjazdu adresa- 
ta m02e mu być wysłana do IWwego miej- 
sca pobytu bez dopłaty. 
2. Wysylanie i odbieranie koreeJJ. przez 
urzfłd ąminny. W miejscowościach, gdzie 
niema biura pocztowego, urzędy gminne mają 
prawo sprzedawać znaczki pocztowe, przyj- 
mować i wydawać listy polecone i opaski pocz- 
towe. Korespondencja powinna być dostatecz- 
4. nie opłaconą markami; wydawane być równie
 
mogą pisma i gazety. 
Za wydawanie koresp. pobiera się 2 kop. 
od listu, 1 kop. za opaskę, za pisma i ga- 
zety 60 kop. rocznie, lub 5 k. miesięcznie 
od jednej nazwy. Pocztowe oznajmienia (awi- 
zacje) wysyłane są bezpłatnie. 


20. 
4. 


,. 


10. 


Poczta jest zamkniętą: 
w dzień Nowego Roku. 
" Wielkiej Nocy. 
" Zielonych Świąt. 
Zwiastowania N. M. P. (2'5 marca). 
Dzień' KoronacJi Naj. Państwa (14 maja). 
Imienin Na:i. Pana (6 grud.). Botego Naro- 
dzenia (25 grud.). 
W inne dnie świąteczne i niedziele poczta 
jest otwartą przez 2 godziny od 9-U-ej. 



 


PRZEPISY TELEGRAFI CZNE. 


Korespondencja telegraf. wewnętrzna. 
Opłata i przepi
y. Po
 wzglę
em ta- 
ryfy telegraficznej Rosja. pod
leloną jest na 
dwie części: Europejską I AZjatycką. 
Opłata za depeszę w)'nosi w Ros
i Eu
o: 
pejskiej i Finlandji: 5 kop., w AZjatyckIej 
zaś 10 kop. za kaMy wyraz oraz 15 kop. 
stałej opłaty. Opłatę niszcza. się w telegra: 
mach za adres, tekst i POdPIS, ten ostatm 
moZe być pominięty.. .. 
Telegramy wewnętrznej korespondencJI w 
językach obcych przyjIllowan
. są.tylko tam, 
gdzie istnieje biuro korespondencJI mIędzynaro- 
dowej. I 
Chcąc otrzymywać telegramy za adr.esem 
umówionym, naleZy opłacać 10 rb. roczme. 


.. 


Napisy,jak: "odpowiedź zapłacona", "spra- 
wdzenie zapłacone" ("prowierka upłoczena") 
i t. d. nale2y pisać z początku telegramu. 
Depesze mogą być adresowane. do miesz- 
kania adresata, na pocztę, na stację dr. Zel., 
do za2ądania (Poste. restante) !t
.; pr?cz te.go 
depesze mo
na adresować do mleJ'8C, rue posIa- 
dających urzędów telegraficznych, lecz za do- 
płatą osobną. . 
Uwaga. 1) za dostarczenie telegra- 
mu odbiorcy po za stacją przez umyśl- 
nego posłańca. lu.b sztafetę, opłacać 
nale
y z góry przy wysłaniu depeszy 
po 1 U kop. od wioL"sty według odległo- 
ści, wskazanej w skorowidzu stacyj- 
nym, nie mniej. wszak2
 ni2 50 kop. 


- 20 


r
>>>
" 


.i 


t... 


,!lo 


-od telegramu, a je
eli miejscowość stwie Rosyjskiem sr.=srocznaja=ter- 
nie zamieszczona w skorowidzu i je
eli minowa. 
;poda.jący nie mo
e określić odległości I Liczba wyrazów d e p e s z y z o d P o w i e- 
miejscowości od biura telegraficznego, d z i ą z a p ł a c o n ą zale
y od wysyłającego; 
to płaci się w przybli
eniu rb. 1; za jeśli wysyłający nie określa liczby wyrazów, 
odesłanie depeszy pocztą opła.ta. wy- opłatę uiszcza się za 10 wyrazów; chcąc opła- 
nosi 7 kop.., jak za. list zwyczajny, cić odpowiedź za więcej ni
 30 wyrazów, 
2) je
eli opłata (według punktu l-go) I : nale
y ich liczbę wypisać literami (np. odpo- 
okazuje się za mała, to stacja, która wiedź 40 słów zapłacona). Jeśli wysyłający 
ma wysłać depeszę przez posłańca, depeszę z odpowiedzią zapłaconą umieszcza 
wstrzymuje ją i daje ZDać telegramem więcej słów, ni
 zapłacono, to uiszcza resztę 
słu
bowym, aby ściągnięto resztę na- sumy; gdy zaś depesza z odpowiedzią za- 
le
ności od tego, kto wysyłał depeszę; płaconą wcale nie wraca, lub mieści umiej 
je
eli niedobór nie przenosi rubla, to wyrazów, ni
 zapłacono, urząd telegraficzny 
tę ró
nicę pokrywa odbiorca telegramy; nie zwraca później pieniędzy. 
3) je
eli pobrano na pierwszej stacji Odpowiedź na depeszę zapłaconą mo
e 
więcej, ni
 nale
ało za sztafetę, to nastąpić w przeciągu 6-ciu t yg o d n i od daty 
wówczas stacja adresowa zawiadamia wysłania telegramu, nie licząc dnia wręcze- 
tamtę, ile sztafeta kosztowała, i kopja nia depeszy, a jako dowód słu
y kwit czer- 
tej depeszy słu
bowej doręcza się oso- wony, wręczony odbiorcy. 
bie interesowanej, aby rÓ:lnicę opłaty Sprawdzeni e depeszy kosztuje 1/, część 
odebra.ła; nie dotyczy to naddatków jej ceny, przed adresem nale
y dopisać: "Spra- 
na posłańca, o których nie zawiada- wdzenie zapłacone", Jub T. C. (Collationement). 
mia się sposobem słu
bowym i ró
ni- Za zawadomienie o wręczeniu de- 
cę zwraca się osobie, wysyłającej de- peszy płaci się taksę zwykłej 10 wyrazowej 
peszę o tyle, o ile sama tego za
ąda. depeszy. Adnotacja brzmi: 
 Uwiadomienie za- 
'Telegram nie mo
e zawierać nic przeciw- płacone", ".l-I3B'Bm;eHie YIlJIoqeHo"-"AcCus
 
nego prawu lub moralności; pisać zaś na- de reception", albo P. C. 
le
y wyłącznie atramentem, wyraźnie, bez Przesyłka depeszy dalej za odbior- 
przekreślań i zamazań. Wysyłający telegram cą. Podający mo:le wskazać odrazu kilka ad- 
powinien załączyć swój adres, by w razie nie- resów, pod którymi kolejno biura telegraficzne 
doręcz
nia telegramu odbiorcy, mógł być o szukają odbiorcy, albo te2 moM podać drugi 
tern zawiadomiony. adres dopiero po otrzymaniu wiadomości o 
Jeden wyraz mo
e składać się najwy:lej nowem miejscu poLytu odbiorcy w dawniejszym 
z 15 liter; 16-ta litera i następne tworzą oso- jego lokalu. W tym ostatnim razie podający 
bnc słowo. Wyrazów nie wolno ani skracać, pisze adnotację: "Przesłać dalej"-"lIepe.n.aTb 
ani przekręcać; pomimo to jednak imiona BCJI'B.n.'b" lub F. S. i za taką depeszę podają- 
własne, nazwy: miast, osób, bulwarów, okrę- cy płaci tylko ,do pierwszego wymienionego 
tów, placów, np. Jenerał - Admirał, Ni:lnij- biura telegraficznego; za dalsze biura, przez 
Nowogród, ulica Trzeciego Maja itp., je
eli które depesza, zgodnie z adresem, przecho- 
są napisane jako jedno słowo (bez łącznika) dziła, płaci odbiorca, w razie nieodnalezienia 
liczą się za jeden wyraz, o ile ilość liter nie odbiorcy ostatnie biuro telegraficzne zawiada- 
przekracza 15. - Znaki pisarskie nie liczą mia o tern biuro podania depeszy, wykazując 
się wcale, za wyjątkiem cudzysłowu (" ") i nale
ność, za którą płaci podający. 
łącznika (-), które podlegają opłacie jak za Telegram z kilkoma adresami. Tele- 
od
zielny '."yraz. -. Sł
wa pod
reślone podle- gram mo
e być podany: a) do jednego miasta 
gają opł
cle potJ
ójnej.-Je
eh. de
esza a
re- dla ró
nych osób; w tym razie podający 
sowaną Je
t do mIasta o. naZWIe kIlku 
llast opłaca taksę za jeden telegram, adresowany 
w pa
stwI
, .nal

y doplsrwać gubermę. w do pierwszej osoby i po 15 kop. za kaMą ko- 
k
óreJ znaj?uje SIę dane mlasto
 np. Tomaszów pję do innych osób. Je
eli podający 
ąda, 
PIOtrkowskI, Tomaszów LubelskI. aby na kopji były wszystkie adresy, to po- 
Depesze terminowe kosztują trzy razy winien zrobić odpowiednią adnotację, która 
drotej i dlatego posiadaJą pierwszeństwo w wchodzi w rachubę wyrazów płatnych. Ko- 
przyjmowaniu i oddawaniu; depesza termino- pje telegramów, o których wy
ej mowa, 
wa wręczaną bywa przez umyślnego posłań- wręczane są jak zwykłe telegramy. 
ca, piszesię (D) Dringend w międzynaro- Za dalszą przesyłkę depeszy płaci się po- 
dowych, lub po francusku urgent; w Pań- cztą kop. 7, sztafetą wedle taksy pocztowej 



 


'JI' 


., 


- 21 -
>>>
, 


za sztafety; za umyślnego w kaMej miejsco-I wdzeniu okazała się tak pomyloną, M chy- 
wości inna taksa. biła celu. c) gdy telegram o tyle został spó- 
Wysyłkę tel e g r a m u podający mo
e :tniony, 
e pierwej mogła dojść korespondencja 
wstrzymać, nawet w drodze, a opłata zwraca zwykłą pocztą. Termin na podanie o zwrot jest 
się podającemu przed wysyłką całkowitą, a dwumiesięczny w korespondencji europejskiej, 
po wysyłce za odpowiedt. W razie omył- a sześciomiesięczny w zacuropejskiej. . 
ki w rachubie niedobór pokrywa podający; C z a s na telegramach oznaczony jest: 
nadpłata zwraca mu się. wewnątrz państwa według południka peters- 
Zwrotu opłaty podający ma prawo 
ądać: burskiego. za granicą - według południków 
a) gdy telegram nie został dcręczony z winy stolic. 
telegrafu, b) gdy depesza po zwrotnem spra- 


ł 


... 


Wykaz cen telegramów w wewnętrznej korespondencji telegraficznej. 


;g
 

 ce
 
NN .oN .oN 
.
 
 rub. kop..
 
 rub. kop..
 
 rub. 
.....:Jj;' ...:II; ...:I
 


1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 I - 
16 1 -- 
17 l 
I I 


20 
25 
30 
35 
40 
45 
50 
55 
60 
-... 65 
70 
75 
80 
85 
90 
95 


18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 


l 05 
l 10 
l I 15 
l . 20 
l I 25 
l I 30 
l 35 
1 40 
l 45 
1 50 
1 55 
1 60 
1 65 
1 70 
1 75 
l 1:)0 
1 85 


35 
36 
37 
38 
39 
40 
ł1 
42 
43 
44 
45 
46 
47 
-18 
-19 
50 
51 


ce
 ce
 
.0"£ .0"£ 
kop. .
 
 rub. kop..
 
 rub. 
.....:J $t ...:I 1;' 


1 
l 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 
2 


90 
95 


05 
10 
15 
20 
25 
30 
35 
40 
45 
50 
55 
60 
65 
70 


52 
53 
54 
55 
56 1 
57 . 
58 
59 
60 
61 
62 
63 
64 
65 
66 
67 
68 


I 

 I ig 

 I 

 
3 I 05 
3 10 
3 15 
3 20 
3 25 
3 30 
3 35 
3 40 
3 45 
3 50 
3 55 


69 
70 
il 
72 
73 
i-l 
75 
76 
77 ! 
78 I 
79 
80 
81 I 
H2 I 
83 I 
841 
85 i 
I 


ce$t 
.0"0 
k !SI !SI 
op. Q 
 r. 
:3 ;'1 
I 
3 60 86 I 
3 65 87 l 
3 70 88 t 
3 75 89 
3 80 90 
3 85 91 
3 90 92 
3 95 93 
4: - 94 
4 05 95 
4 10 96 
4 15 97 
4 20 98 
4 25 99 
4 30 100 
-1 35 
41 -10 


k 


4: 45 
-l 50 
4: 55 
4: I 60 
4 65 
4 70 
4 75 
4 80 
4: 85 
4: 90 
4: 95 
5 - 
5 05 
5 1 10 
5 15 
I 
I 
I 
I 


Korespondencja telegraficzna zagra
iczna. Tylko tranzyto: Szwajcarja. 
Nie przyjmują telegramów terminowych: 
Telegramy zagraniczne mogą być pi- Wielka Brytanja, Egipt, Kolonie przylądka 
sane literami łacińskiemi we wszystkich ję- Dobrej Nadziei, Kochinchina, Nowa-Zelandja, 
zykach europejskich. Senegal, południowa Australja i towarzystwa 
Telegram y terminowe kosztują trzy prywatne: Anglio-American, Central and So- 
razy dro
ej, ni
 zwykle, a mo1.na wysyłać do uth American Cie, la Compagnie francaise du 
Austrji, Belgii, Bułgąrji, Bośni-Hercogowiny, Telegraphe de Paris a New-York, la Compa- 
Węgier. Niemiec, Grecji, Holandji, Danii 1 Hi- gnie Indo-Europeen, Nowa Południowa Wajja, 
szpanii, Włoch, Indyj Niderlandzkich, Luxem- Cejlon i wyspy Filipińskie. 
burgu, Norwegii, PortugaIji, Rumunii, Rosji, Wielka Brytanja, przyjmując terminowe 
Serbjl, Tunisu, Turcji, Francji, Szwecji, Japo- depesze tranzyto, przesyła takowe jako zwy- 
nji i prywatnych towarzystw: Brazilian, Sub- czajne. 
marine, Direct Spanisch, Western and Brazi- W telegramach zagr. odpowiedź mo
e 
Jian, Eastern, Eastern Extension, Eastern and być zapłaconą tylko za. 30 wyrazów. 
South African, Blask Ses Telegraph, Great Gdyby adresata nie znaleziono w oznaczo- 
Northern, Zachodnia Australia, Nowa Kale- nej w adresie miejscowości, depesza mo
e być 
donia, Persja, Siam, Tasmania, Czarnogórze. I przesłana (z dopiskiem FS) dalej, za co do- 



 


- 22 - 


. 


I.
>>>
, 


-i 



 


ł 


płaca adresat lub wysyłący. gdy telegram nie 
dojdzie rąk adresata. 
Sprawdzenie zapłacone-nale
y dopisać TC 
-kosztuje 1/. część ceny depeszy. 


Inne przepisy dotyczące adresu, tekstu itd. 
obowiązują tak samo, jak w korespondencji 
wewnętrznej. 


)o 


Taryfa korespondencji telegraficznej międzynarodowej. 


Państwa i kraje. 


Państwa kraje. 


I Oplata 
za 
I wyraz 
Hh. k. 


I Opłata 
za 
wyraz 
I Rb. k. 


.1- 22 
:1= g 
'1= 

 
: I
 ł
 
15 
al 
ł\O 
69 
la 
23 
23 
21 
14 
9a 
411 
41 
17 
26 



 


Anglia (p. Danię, Niemcy i Belgję) 
AUl:itro- VI' ęgry. . . . . 
Belgja . . . . _ . . . 
BulgarJa -..... 
BOHnia ł Hercogowina . 
Chł
y . . . . . . . . 
Czarnogórze. . . . . . 
Banja . . . . . . . 
Egipt: l-sza sl.refa (do Kairu). . . . 
2-ga " (od KaIru do WadI-Halfa; 
.. 3-cia .. (na pOło od WadI-Halfa) . 
Francja i Korsyka . . . . . . . 
Gibraltar. . . . . . . . . . . . 
Grecja i wyspy Eubeja i Poros . 
Hiszpanja. . . . ., ..... 
Holandja . . . . . . . . . . . . . . . I - 
Japonja (przez Władywostok). . . . .. l 
Kanaryjskie wyspy \przez NIemcy I Francję) .1- 
Korea (przez Władywostok) . ., 1 
Luksemburg (przez Niemcy) . 

łalta, wyspa . . . . . . . . 


,- 
., 


Niemcy i Helgoland . . . . . .1-111 


:
:gj;r
e
 'Dtuifę' dla l-szej' sir
fy 1 _- 1ti 
Ina pólnoc od 'ł'eheranu). . . . - I 24 
przez Dżulfę dla 2-ej strefy (na I 
południe od Teheranu). . . . . 1- 
Portugalja. 
Rumunja . 
Serbja . . 
Szwajcarja 
Szwecja . . . 
Tunis i Algier. . . 
Turcja Europejska . . ., .... 
" Azjatycka (przez m. Czarne). 
Włochy i wyspy Sardynja 1 Sycylja . 
Kalkuta. . . . . . . . . _. . . . . 
Rio de Janejro 
Buenos Ayres. 
Chkago. . . . 
Port .\riUT . . 


36 
23 
08 
09 
17 
Ił 
19 
26 
26 
18 
l 49 
2 35 
2 21 
84 
11 13 
, 


K O L E J E. 


Przepisy ogólne, obowią:MIjące na kolejach. 
KaMa droga 2elazna, otwarta dla u
ytku 
ogólnego, obowiązana jest przewozić pasa
erów, 
baga
.korespondencję pocztową i ładunek. 
KaMy wypadek na drodze 
elaznej powi- 
nien być stwierdzony protokółem, spisanym 
przez 2andarmerję lub zawiadowcę stacji. 
Dzieci do lat ó-ciu podró
ują. bezpłatnie, 
od ó-ciu zaś do 10-ciu lat, płacą czwartą 
część taksy biletu. 
Je
eli pasa
er pedró
uje bez biletu, to obo- 
wiązany jest zapłacić cenę podwójną od t. zw. 
kontrolnej stacji do stacji, na której nastą- 
piła kontrola (
23 ustawy ogólnej). Pasa- 

erowie, odmawiający zapłaty podwójnej taksy, 
wykraczają przeciw przepisom kolejowym i 
zachowujący się niemuraInie podlegają wyda- 
leniu z wagonu. 


Za baga
 ręczny nie płaci się. Bag
 
w wagonie na rzeczy przy kaMym bilecie pa- 
s
erskim mote wynosić l pud; przy bilede 
dziecięcym-lO f., po nad tę wagę za kaMe 
10 funtów, licząc nie całe 10 f. za całe, do- 
płaca się podług taksy. Zapomniany bag
 
odebrać mo
na w przeciągu 4-ch miesięcy; 
po upływie tego czasu sprzedany zostaje z li- 
cytacji, pieniądze jednak pozostają do odebra- 
nia w przeciągu roku. 
Przy wysyłaniu ładunku, wysyłający powi- 
nien dokładnie oznaczyć, Jaki wysyła towar, 
dokąd i do kogo wysyła, i sam odpowiada za 
wszystkie szczegóły. Za zaliczeniem (Nach- 
nahme) mo
na wysyłać kaMy towar. Kolej 

elazna wypłaca w przeciągu trzech dni pie- 
niądze, które wpłynęły za zaliczenie. 
Ł a d u n e k wydaje się okazicielowi 
frachtu. Ładunek nieodebrany pozostaje w ma- 


, 


23 - 


---ł
>>>
gazynie kolejowym przez dni 30; następnie nadto opłaconym być powinien w stosunku 
zarząd kolei trzykrotnie o tern ogłaszą i za- 25°/0 opłaty przewozowej podatek skarbowy. 
wiadamia wysyłającego. Jeśli w dalszym cią- Za. wynajęcie wagonu pod pr z e wóz 
gu ładunek pozostaje nieodebrany w przeciągu ciał z ruar ły ch pobiera się opłata za frach- 
3 miesięcy od dnia ostatniego ogłoszenia, to tern pospiesznym, jak równiet i zwyczajnym 
sprzedaje się go z licytacji, a pieniądze inte- po 10 kop. od wagonu i wiorsty, w pocią- 
resowany odebrać mo
e w przeciągu roku gach zaś o
obowych i towarowo-osobowych po 
(
 90 Ust. og. dr. tel. ros.) 111/
 kop. od wagonu i wiorsty. 
Pociągi nadzwyczajne mogą być 
 l. Trumny ze zwłokami mogą 
wynajmowane za zgodą Zarządu dróg. być przewoMne jedynie z przewodnikami. za- 
Za wynajęcie ekstra-pociągu, skła.dającego opatrzonymi w odpowiednie świadectwo o ze- 
się z trzech wagonów osobowycb jednej lub zwoieniu na przewóz, które obowiązani są od- 
rótnych klas i jednego wagonu baga
owego dać agentom stacji wysyłającej i zwracane 
lub platformy, pobiera sfę podług taryf ogól- odbierającemu trumnę. 
 2. Opłata za prze- 
nych za rzeczywistą ilość miejsc zajętych w wóz \\ inna być uiszczoną przy wysyłaniu. 
ekstrapociągu i za rzeczywistość ilość przewo- 
 8. Przewodnik winien wykupić bilet na 
tonych w tym pociągu towarów z powiększe- przejazd. Je
eli tyczy sobie, mo
e zająć miej. 
niem wyliczonej w ten sposób ogólnej sumyosce w tym samym wagonie, do którego wsta. 
10° lo, z tym jednakte warunkiem, 
e opłata wiona będzie trumna. 
 4. O wysyłaniu 
ta nie mote wynosić mniej ni
 2 rb. 50 kop. trumny zawiadamia się stację główną na trzy 
od pociągu i wiorsty przy wynajęciu pociągu podziny przed odejściem danego pociągu, a 
na przestrzeni do 100 wiorst, na przestrzeni stacje pośrednie na 9 godzin; trumna zaś 
od 101 do 125 wiorst pobiera się opłata w winna być przywieziona na stację na 2 godzi- 
ilości 250 rb. od pociągu za całą przestrzeń, ny przed odejściem pociągu. 
 5. Po przy- 
na przestrzeniach zaś wytej 125 wiorst - po byciu na stację przeznaczenia trumna winna 
2 rb. od pociągu i wiorsty, włączając w te być odebrana przez przewodnika lub osobę 
normy podatek skarbowy. Za kaMy dodatko- wymienioną w pozwoleniu w ciągu {j godzin 
wy wagon, oprócz wytej wymienionych, po- po przybyciu pociągu, po upływie tego czasu 
biera się opłata podług taryf ogólnych za rze- trumna powinna być oddana policji miejscowej. 
czywistą ilość miejsc w wagonie, z powiększe- B i l e t y k o l e j o w o watne są w prze- 
niem tej Opłdty o 10°10 nie mniej jedIlak
e ciągn pewnego czasu, zale
nie od odległości, 
nit 60 kop. od wagonu i wiorsty, włączając I na jaką dany bilet został kupiony, a miano- 
w to i podatek skarbowy. wicie: 
Za zgubę lub uszkodzenie baga
u droga od 1 do 200 wiorst na 1 dobę 
telazna wypłaca pasa
erom I-ej klasy po 3 rb. ! od 201 do 500 " ,,2 doby 
za funt; II-ej klaRY po 2 rb. za funt, III-ej I od 501 do .800 " "3,, 
klasy po rb. 1, jeteli bagat nie był oszaco- od 801 do 1100 " "4,, 
wany na pewną sumę, w przeciwnym zaś od 1101 do 1500 " 5 dób. 
razie droga 
el. wypłaca sumę szacunkową. od 1501 do 1900 " ,,6 
Wagony salonowe i dla chorych.- od 
901 do 2300 " "7,, . 
Za takie wagony pobiera się opłata najmnieJ . 
zylI na ka
tle 400 wIOrst podró
! dolIcza 
za 12 biletów klasy l-ej na jeden wagon. Za su
 jedną dobę, lecz odległość 25wlOrst lub 
wagon wynajęty, zatrzymany przez cały czas mniej 
ie . wpływa na powięk
zenie terminu 
podróty zagranicą, opłaca się po trzy ruble wa2nOŚCI biletu. 
od wagonu na dobę. Za wagon towarowy lub W okresie w8:
ności bil.etu pasażer ma 
brankard, do którego mogą być wstawione: pr
wo 
atrzym

 Się na pewlCn czas na k.tó- 
łótko i inne utensylia dla chorego, pobiera rejkolwICk stacJI po drodze, przyczem ObOWlą- 
się opłata za () biletów klasy I-ej, za któremi zany jest zakomunikować o tern zawiadowcy 
mogą jechać wraz z chorym dwie osoby, ka- stacji, który przykłada odpowiedni stempel. 
tda następna osoba winna posiadać bilet kI a- Przy wznowieniu podró
y pasa2;er winien po- 
sy III-ej. wtórnie przedstawić bilet do kasy przed odej- 
Przewóz z wierząt i towarów odbywa ścieli pociągu. Formalności te nie są wyma- 
8ię na zasadzie taryf odnośnych ogłaszanych gane _ wrazie przerwy w podróty i zatrzyma- 
w których wskazane są opłaty przewozowe; nia 
ię na stacji, łączącej dwie ró2;ne linje 
oprócz nich pobierane są opłaty dodatkowe w kolejowe. 
wysokości, wskazanej przez specjalne przepisy, 
a od ekspedjowanych za frachtem pośpiesznym, 


,-- 


- 24 


r 


,. 


f+
>>>
,. 



 


. 


i.. 


)o 


GENY BlLETOW PASAZERSKIGH oraz OPŁATY Z BAGAZU 


według nowej taryfy (od 1 lipca 1908 r.). 


..ci Cena biletn Et 
-Q :) 

 
-UJ C Od pasażera 
0- S=' 

 '" ,f!b.O 
tII)'" I I II IIII 00 
"" o ,J:J 

i ki. kI. ki. o 
O - 

 Ruble i kopiejki kop. 
I 27 16 9 0,35 
2 27 16 9 0,35 
3 27 16 9 0,35 
4 27 16 9 0.35 
5 27 16 9 0,35 
6 27 16 9 0,35 
7 33 20 11 0,41 
S 36 21 12 0,46 
9 42 25 14 0,52 
10 45 27 15 0,58 
11 51 30 17 0,64 
12 54 32 18 0.69 
13 60 35 20 0,75 
14 63 37 21 0.81 
15 69 41 23 0,87 
16 72 42 24 0,92 
17 78 46 26 0,98 
18 81 48 27 1,04 
19 87 51 29 1,10 
20 90 53 30 1,15 
21 96 56 32 1,21 
22 99 58 33 1,27 
23 1.05 62 35 1,33 
24 1.08 63 36 1,38 
25 U4 67 38 1,44 
26 U7 69 39 5,50 
27 1.23 72 41 1,56 
28 1.26 74 42 UH 
29 1.32 77 44 1,67 
30 1.35 79 45 1,73 
31 1.41 83 47 1,79 
32 1.44 84 48 1,84 
33 1.50 88 50 1,90 
34 l.53 90 51 1,96 
35 1.59 93 b3 2,02 
36 1.62 95 54 2.07 
37 1.68 98 b6 2,13 
38 1.71 1.00 a7 2,19 
ł 39 1.77 1.04 59 2,25 
40 1.80 1.05 60 2,30 


..c: 
-QCoł 
-UJ CI! 
0- 
_'" 
tII)" 
(1;).
 
;c Et 
O 
Et 


Ceua b 
Od pa 
I I I 
kI. k 
Ruble i 
1. 86 1 1. 
1.
9 l. 
1.95 1 1. 
1.98 l. 
2.04 l. 
2.07 l. 
2.13 l. 
2.16 l. 
2.22 l. 
2.25 l. 
2.31 l 
2.84 l 
2.40 l 
2.43 l 
2.49 l 
2.52 l 
2.58 l 
2.61 1 
2.67 \ l 
2.70 l 
2.76 l 
2.79 l 
2.85 1 
2.88 l 
2.94 l 


iletu Et ..c: Cena biletu i!= I 
'O _ J '0 
+- -Q CI! Od pasażera 
 .
 
SRŻera. s=.N ....- 
_ 00 o en .e
 
.;:;b.O - .. Ił I-lII- 
I I III 00 tli) o 
I. 1 eS 
,J:J ""- o.c 
I. kI. o :; 
 kI. k\. 
.... O .... 
-- Et - 
kopiejki kop. Rublc i kopiejki kop. 
- 
- 
09 62 2,36 81 3.66 2.14 1.22 4,66 
11 63 2,42 82 3.69 2.16 1.23 4,72 
14 65 2.48 83 3.7a 2.19 1.25 4,78 
16 66 2,53 84 3.78 2.21 1.26 4,83 
19 68 2,a9 85 3.84 2.24 1.28 4,89 
21 (jg 2,65 86 3.87 2.26 1.2g 4,gb 
2a 7l 2,71 87 3.93 2.30 1.31 b,Ol 
26 72 2.76 88 3.96 2.31 1.32 b,06 
SO 74 2,82 8g 4.02 2.35 1.34 5,12 
32 75 2,88 90 4.0512.37 1.35 b,18 
.35 77 2,g4 91 4.11 2.40 1.37 5,24 
.37 78 2.gg 92 4.14 2.42 1.38 b,29 
.40 80 3,05 93 4.20 2.45 1.40 5,35 
.42 81 3,1l 94 4.23 2.47 1.41 5,41 
.46 83 3,17 95 4.2g 2.51 1.43 5,47 
.47 84 3,22 96 4.32 2.52 1.« I 5,52 
.51 86 2.28 97 4.38 2.56 1.46 5,58 
.a3 87 1 3,34 g8 4.41 2.58 1.47 5.64 
.a6 89 3,40 99 4.47 2.61 1.49 5,70 
.58 90, 3,45 100 4.50 2.63 1.50 5,75 
92\ I 
.01 3.51 101 4.56: 2.66 1.52 5,81 
.63 93 . 3,57 102 4.59 I 2.68 1.53 5,87 
.67 95 3,63 103 4.651 2.72 1.55 5.93 
.68 g6 3,68 104 4.68 7.73 1.56 5,98 
.72 \j8 3,74 105 4.74 2.77 1581 6,94 
I 
.74 99 3,80 106 4.77 2.7g 1,5g 6,10 
.77 1.01 3,86 107 4.83 2.82 1.61 6,16 
.7g 1.02 3,91 108 4.86 2.84 1.62 6,21 
.82 1.04 3,g7 109 4.92 2.87 1.64 6.27 
.84 1.05 4,03 IlO 4.95 2.89 1.6ó 6,33 
.88 1.07 4,09 111 5.01 2.93 1.67 6,39 
.89 1.08 4,14 112 5.0-1 2.g4 1.68 6.44 
.93 UO 4,20 113 5.10 2.98 1.70 6,ÓO 
,95 Ul 4,26 114 5.13 3.00 1.7-1 6,56 
.98 U3 4,32 11a 5.19 -3.03 1.73 6,62 
.00 U4 4,37 116 5.22 3.05 1.74 6,67 
.03 U6 4,43 177 5.28 3.08 1.76 6,73 
.05 U7 4,49 118 5.31 3.10 1.77 6_79 
.09 1.19 4.55 119 5.37 314 1.79 6,85 
.10 1.20 460 120 5.40 S.15 1.80 6
0 


, 


41 
42 
43 
44 
4a 
46 
47 
48 
49 
50 
51 
52 
53 
54 
55 


56 
57 
a8 
5g 
60 
61 
62 
63 
64 
65 


66 2.97 l 
67 3.03 I l 
68 3.06 l 
69 3.12 l 
70 3.15 1 
71 3.21 l 
72 3.24 l 
73 3.30 l 
74 3.33 l 
75 3.S9 l 
76 3.42, 2 
77 3.48 \ ' 2 
78 3.51 2 
79 3.57 2 
80 3.60 I 2 



 


- 25 -
>>>
.... Cena biletu 
 ..c:I Cena biletu 
 ..c:I Cella biletu 
 
.c:; to '0 s::I .c:; to oS = "o c.J 'Q ::: 
'flj CIS 01 pasażera =.
 oLJOII Od pasażera !:i' N '00 OlI 01 pasażera """' 'Os 
0- 0- E
 0- 
 
 

 w Et\!) iiJ
 
ID 
t(i" -I -TIrF c().. łr 11 Tm ..... o:: 
Co) .
 '" "'o I III I III co G,).
 
o.J:J :ci .J:J o
 
:c 
 _ 
1. kI. kI. - kI. kI. kI. o :c
 kI. kI. kI. - 
O O ..... O 

 - 
 
 
Rnble i kopiejki kop. Ruble i kopiejki kop. Ruble i kopiejki kop. 
= - .. 
I 1.821 I 3.011 
121 1.461 3.11 6,96 171 7.53 I 4.40 2.51 9.84 221 9.03 1.27 12.71 
122 1.49 3.29 1.83 7.02 172 7.16 4.41 2.52 9,89 222 9.06 5.29 3.02 1 12,77 
123 1.51 3.24 1.85 7,08 173 7.19 4.43 2.53 9,91 223 9JJ9 1.31 3.03 12.83 
124 1.18 3.26 1.86 7,13 174 7.62 4.45 2.M 10,(1} 224 9.12 1.32 3. 04 1 12.8" 
121 1.64 3.29 1.88 7,19 175 7.65 4.47 2.11 10,07 225 9.15 5.34 3.05 12.94 
126 I 1.67 3.311 182 7.25 176 I 7.68 4.481 2.16 10,12 226 9.18 1 1.36 3.06, 13.00 
127 1.73 3.35 1.91 7,31 177 7.71 4.50 12.17 10,18 227 9.211 5.38 3.07 13,06 
128 1.76 3.36 1.92 7,36 178 7.74 4.12 2.58 10,24 228 9.24 1.39 3.08 13.11 
129 5.82 3.40 1.94 7,42 179 7.77 4.54 2.59 10,30 229 9.27 1.41 3.09 I 13.17 
130 1.81 3.42 1.95 7.48 180 7.80 4.50 12.t1O 10,30 230 9.30 1.43 3.10 I 13,23 
131 1.91 3.45 1.97 7,M 181 7.83 4.17 2.61 110,41 231 9.33/ 1.4a I 3.11 13.29 
132 a.94 , 3_47 1_98 7,59 182 7.86 4.59 2.62 10,47 232 9.36 1.46 3.12 13,34 
133 6'00 3.aO 2.00 7,65 183 7.89 4.61 2.63 10,a3 233 9.39 1.48 3.13 13.40 
134 6.03 3.a2 2.01 7,71 184 7.92 4.62 2.64 10,58 234 9.42 1.10 3.14 13,46 
13a 6.09 3.a6 2.03 7,77 181 7.95 4.64 7.6a 10,64 231 9.45 5.12 3.15 13.52 
136 6.12 2.04 2.66 9.48 I 
3.57 7,82 186 7.98 4.66 10,70 236 1.13 3.16 13,a7 
137 tU8 3.61 2.06 7,88 187 8.01 4.68 2.67 10,76 237 9.aJ a.5a 3.17 13,63 
138 6.21 3.63 2.07 7,94 188 8.04 4.69 2.68 10,81 238 9.M 1.a7 3.18 13,69 
139 6.27 3.66 2.09 8,00 189 8.07 4.71 1 2.69 10,87 239 9.a7 1.59 3.19 13,4'5 
140 6.30 3.68 2'10 8,Oa 190 8.10 4.73, 2.70 10,93 240 9.60 !J,60 3.20 13.80 
I' 
I.U 6.36 3.71 2.12 8,11 191 8.13 4.7a 2.71 10,99 241 9.63 a.62 8.21 13.86 
142 6.39 3.73 2.13 8,17 192 8.16 4.76 2.72 11,04 242 9.66 1.64 322 13:92 
143 6.41 3.77 2.1a 8,23 193 8.19 4.78 2.73 11,10 243 9.69 3.66 3.23 13;98 
144 6.48 3.78 2.16 8,28 194 8.22 4.8012.74 11,16 244 9.72 a.67 3.24 14.03 
14a \ 6.M 3.82 2.18 8,34 191 8.2a 4.82 2.7a 11,22 245 9.7a 5.69 3.25 14.09 
146 6.57 3.84 2.19 8,40 196 8.28 4.83 2.76 11,27 246 9.7B 5.71 3.26 14,15 
147 6.63 3.87 2.21 B,46 197 8.31 4.85 2.77 11,33 247 9.81 5.73 3.27 14.21 
148 6.66 3.89 2.22 B,aJ 198 8.34 4.87 2.7B 11,39 24B 9.B4 5.74 3.28 14.26 
149 6.72 3.92 2.24 8.57 199 B.37 4.89 2.79 11,45 249 9.87 a.76 3.29 14,32 
150 6.75 3.94 2.25 8,63 200 8.40 4.90 2.80 II,aO 250 9.00 a.78 3.30 14.1.18 
151 6.81 3.98 2.27 8,69 201 8.43 4.92 2.81 11,56 2al 9.93 5.80 331 14.44 
152 6.84 3.99 2.28 8,74 202 8.46 4.94 I 2.82 11,62 252 9.96 5.Bl 3.32 14.49 
las 6.90 4.03 2.30 8.BO 203 8.49 4.96 1 2.83 11,68 253 9.99 6.83 3,33 14,5a 
1M 6.93 4.05 2.31 8,86 204 8.52 4.97 I 2.84 11,73 254 10.02 5.85 3.34 14,61 
15a 6.99 4.08 2.33 8,92 205 8.55 4.9!J 12.85 11,79 251 10.05 5.87 3.35 14.67 
156 7.02 410 2.34 B,97 206 B.58 a.Ol 2.86 11,85 256 10.08 a.B8 3.36 14';2 
157 7.08 4.13 2.36 9,03 207 8.61 !J.03 2.87 11,91 2a7 10.11 5.90 3.37 14,7B 
I!JB 7.11 4.15 2.37 9,09 208 8.64 !J.04 2.88 11,96 258 1 10 . 14 a.92 3. 38 1 14.84 
159 7.17 I 4.19 2.39 9,15 209 8.67 a.06 2.89 12,02 259 10.17 !J.94 3.39 14.90 
160 6.20 /4.20 2.40 9,20 210 8.70 5.08 2.90 12,08 260 10.20 5.95 3.40 14.95 
161 7.23 4.22 2.41 9,26 211 8.73 1.10 2.91 12,14 261 10.23 a.97 3.41 15J)} 
162 7.26 4.24 2,42 9,32 212 8.76 1.11 7.92 12,19 262 10.26 5.99 3.42 15,07 
163 7.29 4.26 2.43 9,38 213 B.79 a.13 2.93 12,25 263 10.29 6.01 3.43 la.13 
164 7.32 4.27 2.441 9,48 214 8.821 a.15 2.94 12,31 264 10.32 6.02 3.44 15.18 
165 I 7.35 4.29 2.45 9.49 215 8.85 5.17 I 2.95 12,37 265 10.35 6.04 3.45, 15,24 
166 7.3 8 1 4.31 2.46 9,aa 216 8.88 a.18 2.96 12,42 266 /10.38 6.061 3.46, 15.30 
167 7.41 4.33 2.47 9,61 217 8.91 a.20 2.97 12,48 267 1 10 . 41 6.08 I 3.47 I 15:36 
168 7.44 4.34 2.48 9,66 21B 8.94 1.22 2.98 12,54 268 ,10.44 6.09! 3.48: 15Al 
169 7.47 4.36' 2.49 9,62 219 8.97 5.24' 2.99 12,60 269 . 10.47 6.11 3.491 11,47 
170 7.50 4.38 2.50 9,7B 220 9.00 1.25 I 3.00 12,65 2 O lO.aO 6.13 3.50 15.53 


7 


, 


- 2li 


I 


1 
. 


/la 


li' 


r
>>>
1 


. 


/la 


\ 


ł" 


t... 


..ci Cena biletu 
 ..ci Cena biletu 
 ..ci Ccna biletu 
 
-c: o 'S := '0 o '0 _ '0 Q - .
 
-li co! Od pasażera .", ClI Od pasażera .... - -lico! Od pasa7.era 
 ..s 
:::'
 :::'''' 
o..... o.... .;;
 o.... o! 
- 00 .E;j 
oo 
oo 1 
tt.. tI)" I oS tI)" 
.., o I I II IUI 
..= ",o l I1IIl1 ..= ",o IlUlIII 
:c 'i kI. kI. kI. :C'i kI. kI. kI. S :c 'j; kI. kI. kI. - 
C O O 

 -- 
 
 -- 
-- Rubli. i kopiejki kop. Ruble ł kopiejki I kop. Rublo i kopiejki L _
up. 
- 
271 10.13 6.11 3.31 11,19 281 10.83 6.32 3.fiI 16,16 291 1 1.13 6.10 3.71 16.i4 
272 10.16 6.16 3.12 11,64 282 10.86 6.34 3.62 16,22 292 1116 6.11 3.72 16.79 
273 10.19 6.18 3.13 11,70 283 10.89 6.36 3.63 16,28 293 11.19 6.13 3.73 16,135 
274 10.62 6.20 3.54 11,76 284 10.92 6.37 364 16,33 294 11.22 6.51 3.74 16.91 
271 10.61 6.22 3.11 11,82 281 10.95 6.39 3.61 16,39 295 11.21 6.17 3.71 16.9i 
276 10.68 6.23 3.16 15,87 286 10.98 6.41 3.66 16,41 296 11.28 6.18 3.76 li,02 
277 10.71 6.21\ 3.17 11,93 287 11.01 6.43 3.67 16,31 297 11 31 6.60 3.77 17,08 
278 10.74 6.27 3.18 11\,99 288 11.04 6.44 3.68 16,16 298 11.34 6.62 3.78 17.14 
279 10.77 6.29 3.19 16,05 289 11.0716.46 3.69 16,62 299 11.37 6.64 3.79 17.20 
280 10.80 6.30 3.60 16,10 290 11.10 6.48 3.70 16,68 300 11.40 6.61 3.80 17.25 
I Cena biletu I 
 I Cena bHetu i:: 
I '0 ::I -s = 
Olllcglość Od pasażera -= .
 OdIe
ło
ć Od pasażera 
iIi 
.E 
 ::= 
 
I II kI. Im kI. oS I kI. lu kI.l III kI. ..... oS 
w wiorstach I kI. 0"= w wiorstach 0"= 
- 
- - -- -- - 
Ruble i kopiejki kop. 1- Ruble i kopiejki kop. 
= . - - 
I 
od do od do 
301 - 325 12.11 7.10 4.05 17,25 1271 - 1310 30.60 17.85 10.20 62,25 
326 - 350 12.90 7.15 4.30 18,71 1311 - 1350 31.20 18.20 10.40 63,75 
351 - 375 13.65 8.00 4.55 3).25 1351 - 1390 31.80 18.55 10.60 65.21 
376 - 400 1.lAO 8.40 4.80 21,71 1391 - 1430 32.40 18.90 10.80 66,i1 
401 - 421 15:00 8.75 3.00 23,25 1431 - 1470 33.00 19.21 11.00 68,25 
426 - 410 -15.60 9.10 5.20 24,71 1471 - 1510 33.60 19.60 11.20 69,i1 
411 - 471 16.20 9.41 1.40 26,21 1111 - 1151\ 34.20 19.91 . 11.40 il,25 
476 - 000 16.80 9.80 5.60 27,71 1136 - 1600 34.80 20.30 1160 72,71 
101 - 530 17.40 10.15 5.80 29,21 1601 - 1641 3MO 20.61 11.80 74,21 
131 - 160 18.00 10.10 600 30,71 1646 - 1690 36.00 21.00 12.00 71,71 
MI - 190 18.60 10.81\ 6.20 32,21 lem - 1731 36.60 21.31 12.20 77,21 
191 - 620 19.20 11.20 6.40 33,71 1736 - 1780 37.20 2 l. 70 12.40 78,75 
621 - MO 19.80 1 1.35 6.60 31,21 1781 - 1825 37.80 22.05 12.60 80,25 
631 - 680 20.40 11.90 6.80 36,75 1826 - 1870 38.40 22.40 12.80 81;75 
681 - 710 21.00 12.21 7.00 38,25 1871 - 1915 39.00 22.75 13.00 83,25 
711 745 21.60 12.60 7.20 39,75 1916 - 1960 39.60 23.10 13.20 84,75 
- 
746 - 780 22.20 12.95 7.40 41,25 1961 - 2001 40.20 23.41 13.40 86.25 
781 - 815 22.80 13.30 7.60 42,75 2006 - 2050 40.80 23.80 13.60 87,75 
816 - 810 23.40 13.65 7.80 44,21 2051 - 2091 41.40 24.15 13.80 89,21 
811 - 881 24.00 14.00 8.00 41,75 2096 - 2140 42.00 24.10 14.00 90,75 
886 - 920 24.60 14.35 8.20 47,25 2141 - 2185 42.60 24.80 14.20 92,21 
921 - 915 21.20 14.70 8.40 48,75 2186 - 2230 43.20 25.20 14.40 93,71 
936 - 990 25.80 15.01 8.60 10,21 2231 -- 2275 43.80 25.31 14.60 91,25 
991 - 1030 26.40 15.40 8.80 51,75 2276 - 2320 44.40 25.90 14.80 96,75 
1031 - 1070 27.00 }1.75 9.00 13,21 2321 - 2361 45.00 26.21 11.00 98,25 
1071 - 1110 27.60 16.10 9.20 54,71 2366 - 2410 41.60 26.60 11.20 99,75 
1111 - 1150 28.20 16.45 9.40 56,25 2411 - 2411 46.20 26.91 11.40 101,21 
1111 - 1190 28.80 16.80 9.60 17,75 2456 - 2500 46.80 2730 11_60 102,75 
1191 - 1230 29.40 17.15 9.80 19,25 2501 - 2M1 47.40 27.65 15.80 104,25 
1231 - 1270 30.00 17.50 10.00 60,75 2546 - 2590 48.00 28.00 16.00 105.75 


., 


ł 


- 27 -
>>>
.i 


L. 


" 


Cena -biletu 
 Cena bilctu '" 
:s
 
-- - -- '0 = 
Odległość Od pasażem Odległość Od pasażera 
 -t-ó: 
= '" = '" 
- ------&...-.-_- .E bil .E bil 
In kI. I III kI. '" In kI.l III kI. '" 
w wiorstach I kI. o..c w wiorstach I kI. s..c 
..... 
- - - 
Ruble i kopiejki kop. Ruble i kopiejki kop. 
od do od do 
2!J91-263!J 48.6e 28.3!J 16.20 107,2b 5881-
950 103.80 6O.5!J 34.60 182,2!J 
2636-2686 4920 28.70 10.40 108,7!J 5951-6020 1{)5.{)0 61.2!J 35.00 183,75 
2681-2725 49.80 29.05 16.60 -110,25 6021-60!!0 106.20 61.9!J 35.40 185,25 
2726-2770 50.40 29.40 16.80 111,75 6091-6160 ]07.40 62.6a 35.80 186,75 
2771-2815 a1.00 29.75117.00 113,25 6161-6230 108.60 63.3!J 36.20 188,2a 
2816-2860 31.50 30.10 17.20 114.75 6231--6300 109.80 64.0a 36.60 189,75 
2861-2910 a2.20 13o.4a 17.40 116,2b 6301-6370 11100 64.75 37.00 191,2!J 
2911 -2960 a2.80 30.80 117.60 117.75 6371-6440 112.20 65.4!J 37.40 192,75 
2961-3010 53.40 31.1!J 17.80 119,25 6441-6alO 113.40 66.15 37.80 l !!4,25 
3011-3080 M 60 USa 18.20 120,75 6a11-6a80 114.60 66.85 38.20 19a,75 
3081-3150 55.80 32.5!J 18.60 122,25 6a81-66!J0 11!J.80 67.a5 38.60 1!!7,25 
3151-3220 57.00 33.25 19.00 123,75 66!J1-6720 117.00 68.25 39.00 198,7!J 
3221-3290 58.20 33.9!J 19.40 12!J,25 6721-6790 118.20 68.9!J 39.40 200,25 
3291-3360 59.40 34.65 19.80 126,7!J 6791-6860 119.40 69.6!J 39.80 201,75 
3361-3430 60.60 3!J.3!J 20.20 128,2!J 6861- 6930 120.60 70.35 40.20 203,2!J 
3431-3aOO 61.80 36.0a 20.60 129,75 6931-7000 12180 71.0!J 40.60 204,75 
3501-3!J70 63.00 36.7!J 21.00 131,25 700 1-7070 123.00 71.7!J 41.UO 206,2!J 
3!J71-3640 64.20 37.45 21.40 .132,7!J 7071-7140 124.20 72.4a 41.40 207,75 
3641-3730 6!J.40 38.1 !J 21.80 134,2!J 7141-7210 12!J.40 73.1!J 41.80 209,2!J 
3711-3780 66.60 38.8!J 22.20 13!J,2!J 7211-7280 126.60 73.8!J 42.20 ,21O,7!J 
3781-38!J0 67.80 39.!J5 22.60 137,25 7281-73!J0 127.80 74.55 42.60 212,2!J 
3851 -3920 69.00 40.2!J 23_00 138,7!J 7351-7420 129.00 7!J.2!J 43.00 213,75 
3921-3990 70.20 40.9!J 23.40 140,2!J 7421-7490 130.20 7!J.
 43.40 215,2!J 
3991-4060 71.40 41.6!J 23.80 141,7!J 7491-7!J60 131.40 76.65 43.80 216,75 
40tH-4130 72.60 42.3!J 24.20 143,2!J 7!J61-7630 132.60 77.35 44.20 218,25 
4131-4200 73.80 43.0!J 24.60 144; 7!J 76'11-7700 -H13.80 78.0!J 44.60 219,7!J 
4201-- 4270 .7a.00 43.7a 23.00 146,2!J 7701-7770 135.00 78.75 45.00 221,25 
4271-4340 76.20 44.45 2!J.40 147,75 7771-7840 136.20 79.4!J 43.40 222,75 
4341-4410 77.40 45.15 25.80 149,25 7841-7910 137.40 80.15 45.80 224,2!J 
4411-4480 78.60 4a.8!J 26.20 l !JO, 7!J 7911-7980 138.60 80.8!J 46.2U 22!J,75 
4481-45!J0 79.80 46.55 26.60 152,25 7981-80!J0 139.80 81.!J5 46.60 227,25 
4551-4620 81:00 47.2!J 27.00 H3,7!J 8051-8120 141.00 82.25 47.00 228,75 
4621 - 4690 82.20 47.9!J 27.40 155,25 8121-8190 142.20 82.9!J 47.40 230,25 
4691-4760 83.40 48.65 27.80 156,7!J 8191 -- 8260 143.40 83.65 47.80 231,75 
4761-4830 84.60 49.35 28.20 1!J8,2!J 8261-8330 '1.44.60 84.3!J 48.20 233,2a 
4831-4900 8!J.80 OO.O!J 28.60 1!J9,75 8331-8400 14a.80 8!J.75 48.60 234,7!J 
4901-4970 87.00 50.75 2900 161,25 8401-8460 147.00 85.75 49.00 236,2!J 
4971-!J040 j8.20 51.4!J 29.40 162,75 8471-8540 148.20 86-4!J 49.40 237,75 
0041-5110 89.40 52.15 29.80 164,25 8541-8610 149.40 87.1!J 49.80 239,2!J 
a111-5-180 90.60 52.85 3020 165,75 8611-8680 150.60 87.85 50.20 240,75 
5181--5250 91.80 53.55 I 30.60 '167,25 8681-8750 151.80 88.55 50.60 242,25 
!J251-5320 93.00 54.25 3-1.00 168,75 8751-8870 153.00 89.25 51.00 243,75 
5321-5390 94.20 M95 31.40 170,25 8821-8890 lM.20 89.95 51.40 245,25 
5391-5460 95.40 55.65 31.80 171,75 8891-8960 15540 90.65 51.80 246,75 
5461-5530 96.60 56.35 32.20 173,25 8961-9030 UJ6.60 91.35 52.20 248,25 
5531 5600 97.80 57.05 32.60 174,75 I 
!J601-!J670 99.00 57.75 33.00 176,25 J 
5671-a740 100.20 58.4!J 33.40 177,75 
b741-5810 101.40 59.15 33.80 179,2!J 
5811-5880 102.60 59.85 34.20 180,75 I 


ł- 



 
. 


ł 


.. 


-
 


., 


- 28 - 


ł
>>>
I 


, 


..t 


, 


t.. 


Linje kolejowe na Litwie i Bialejrnsi 


(z podaniem stacyj i odległośoi w wiorstach). 


I. Wilno- -Warszawa. 


". 


Landw8rów 
Rudziszki . 
Olkieniki 
Orany . 
Marcink8ńce. 
Porzecze 
Grodno. . 
Kuźnica . 
Sokółka . 
Czarna Wies 
Białystok. 
Lapy . 
Szepietów 
CzyMw 
Małkinia 
Zieleniec 
Lochów. 
Tłuszcz 
Wołomin . 
Warszawa 


. 
, 


17 
36 
. [,5 
74 
9-1 . 
. 118 
. 148 . 
. 172 
. 187 
._ . 205 
. 226 
. 248 
. 273 
. 287 
. 309 
. 324 
. 337 
. 359 
. 372 
..388. 


II. Orany-Suwałki. 


1. 


Artyleryjska. 
Patarańce. 
Oli ta. . 
Simno . 
Szostaków 
Puńsk 
Suwałki 


S3 
110 
118. 
143 
160 
. 183 
. 207 


III. Grodno---Suwałki. 


Bielany. . . . 
Nowa-Kamienna 
Augustów . . 
Suwałki . . . 


IV. Grodno-Mosty. 
SkideI . . .. 28 
Czerlona (platforma). - 
Mosty .. . 55 


V. Wilno - Psków- 
Petersburg. 


Nowa-Wilejka 9 
Bezdany . 24 
Podbrodzie 49 
Święciany 73 
Ignalin . . 95. 
Dukszty . 118. 
Turmont . .. 139 
Kałkuny . . . . . 1M 
Dźwińsk (Dyneburg). 162 
Wyszki . 185 
Ruszony . 1Y8- 
Antonopol . 22'3 
Rze
yca ., 241 
Mie
widy ._ . 266 
Korsówka . . 282 
Pondery . . 31)0 
I?ytałowo . . iil3 
Zogowo . 327 
Ostrow .. .. 353 
Czerskaja. . 378- 
Psków.. . . 402 


Petersburg - 


. 658 


VI. Wilno-Wierzbołów. 


21 
45 . Landwarów , . . . 17 
69- 
n8stasjewsk. (Jewje) 39 
. 98 Zo
le 54 


Koszedary 63 
Prowieniszki 78 
Kowno. . . 97 
Mawrucie. . 115 
Kozłowa Ruda 132 
Pilwiszki. . 150 
Wyłkowyszki 162 
Wierzbołów . 178 


VII. Wilno-Libawa. 


Landwarów . . . . 17 

nastasjewsk. (Jewje) 39 
ZosIe . . 54 
Koszedary (
3 
Gaj
uny 85 
Janów . 91 
Żejmy . . 100 
Kiejdany . 120 
Datnów . . 132 
Michelmond . 146 
Bejsagoła. . 157 
R8dziwiliszki 181 
Szylany . 190 
SzawIe . . 199 
Omole . . . 213 
Kurszany . . 223 
Popielany : . 239 
Dobikinia. . 247 
Wieksznie . . . . 260 
l\furawjewo (Mo
ejki) 272 
Wenta. . . 
80 
Łusza . . . 291 
Wajnoden . 304 
Prekuln . 320 
Plejke . . 326 
Hawezen . 340 
Libawa. . 358 


, 


# 


2!1
>>>
.J 


VIII. Ryga-Smoleńsk. 


Kurtenhof. 17 
Ikskul . 27 
Oger . 33 I 
Ringmundshof 4U 
R)mershof 68 
Kockenhauzen 88 

tockmannshof . 106 
Kreuzburg 121 
Treppenhof 137 
Lowenhof . U8 
Cargrad ] 59 
Nicgal . ] 75 
Liksna. 190 
Dyneburg (DźwiilSk). 204 
Józefowo . 221 
Ma1inówka 232 
Kresławka . 244 
Haltin . . 255 
Balbinowo . 262 
Ueorgijewsk . . 2/;2 
Drissa . _ 294 
SwoIna. . . :l06 
Borkowicze . 322 
Adamowo . . :132 
Borowucha . ::40 
Połock . . 355 
GorianJ-T . 372 
Obol. . a88 
ł--,owsza . -lOg 
Sirotino . -110 
Jazwino . -120 
Staroje Sieło. _ 428 
Knia
yca . 438 
Witebsk . 448 
Krynki . . 4'12 
Szebekino . . -194 
Rudnia . . 514 
Gołynki . 536 
Kupryno . 556 
Gniezdowo 565 

molellsk . 578 


IX. Ryga
Możejki. 


Torensberg. 6 
Olaj . 20 
Mitawa. -lO 
Friedrichshof 62 
Benen 82 
Autz. 92 
Ringell . 109 
:\Inżejki (Murnwjewo) 129 


., 


.... 


27 
44 
62 
/;0 
102 
118 
136 
1M 
167 
184 
202 XIII. Osipowicze - Urze- 
226 
 cze. 
245 
267 I Daraganowo 
282 Stare TIrogi 
286 Wierchutina 
315 . j Urzecze. . 
347 

;
! XIV. Wilno---Romny. 
I 
423 I 
448 I N?wa WiJejka 
4-
 Klena. . . . 
5
4 Gudogaj. 
529 Soły . 
_ 52 Smorgome 
t) Z l . 
;)79' a eSIe 
J'rudy . 
. 1026 l\lołodeczno. 
Usza . 
, Alechnowicze . 
XI. Kalkuny - Radziwi- ! Radoszkowicze 
liszki. : Iziasławl. 
I I Ratomka. 
l\lińsk. . 
Michanowicze . 
: Rudzieilsk . 
! Puchawicze. 
; TaJka. . . 
I Werejce. . 
Osipowicze 
! Talarka . 
, Jasie"'}. 
Bobrujsk 
Berezyna 
Rynia. . . 

rasny Brzpg. 
I Złobin. . . . 
I Chalez I . . . 
Sołtanówka. . 
Buda Koszelewska 
( [za 
Kostiukówka 
Homel. 


X. Windawa - Wielkie 
Łuki- Moskwa. 


U galen 
Sparen 
Stenden 
Zerren 
Tukum Ił 
Schlampen . 
Liewen biirzen . 
Mitawa . '. 
I Garrozen . 
I Gross-Ekkau 
Neugut . . 
Tauerkaln 
Daudzewns . 
I Sellburg . 
Kreuzburg . 
Zilau 
Horeh . 
Weliony . 
Rzeż
'ea . 
Lucyn. . 
Rozenowska 
Siebież 
Idryca. 
Pustoszka 
Majewo . . . 
Nowe Sokolniki 
Wielkie Luki . 


Moskwa 


Jełówka . 
5 
Abele . 45 
Rakiszki. 57 
I Poniemunek 71 
Sławianiszki 96 
Suboez 11ł 
Poniewież 137 
Laba 163 
I Szadów . . I 7 1 
Hadziwiliszki l/;7 
I XII. Poniewież - Świę- 
ciany -Berezwecz. 
J (Święciańska Podjazd. 
WąZkotlJT. Dr. 
('I.). 


Rogówek. 
Surdegi 
Traszkun
' 


au - 


Onikszty. . 
, Trąbaciszki. 
Uciana . 

yłgudyszki 
Swięciany Nowe 
Święciany . . 
" Łyntupy. . 
Hoduciszki . 
j Postawy. . 
W oropajewo 
Nowy IJruck 
Berezwecz . 


53 
71 
85 
111 
136 
149 
162 
185 
202 
225 
236 
255 


18 
40 
58 
67 


23 
29 
39 


9 
28 
-l
 
57 
76 
8
 
97 
110 
125 
138 
149 
158 
166 
182. 
201 
::!21 
241 
260 
274 
282 
295 
303 
322 
a26 
345 
365 
383 
394 
404- 
-122 
44-2 
453 
463 


..
>>>
t. 


..i 


240 Lida 
2-14: Gawja. 
262 Juraciszki 
277 . Wajgiany 
289 .Listopadv 
313 I Połoczany - 
l\Iołodeczno . 
XVII. Brześć Litewski- Wilejka. 
Chełm. Krzywicze 
Hudsław . 
Parafjanowo . 
Królewszczyna 
Podswile . 
Ziabki 
Zahacie 
Farynowo 
Pałoch 
XVIII. Bielsk - Biało- Pałata 
 
wieża. DretuIl 
Niekłocz. 
Nowochowallsk 
I Newel' . . . 
Opuchliki . . 
I Czernoziem . 
Wielkie fiuki . 


Starosielce 
Białystok 
Knyszyn . 
I Mańki. 
Ossowiec 
Grajewo . 


1O:i 
130 
149 
168 
184 
205 
223 

45 
270 
21;8 
,. 303 
323 
3ł
 
358 
37:') 
392 
4-09 
427 
4-11 
459 
4Hl 
jOl 
51j 
535 
jjl 


468 
483 
500 
520 
536 
547 
55H 
575 
593 
602 I 
611 . Stradecz. . 
625 II Domaczewo . 
637 Włodawa . 
647 \I Uhrusk 
665 Chełm 
676 . 
695 
720 


Nowobielica 
Ziabrówka 
Terechówka. 
Choro bicze . 
Horodnia. 
Kamka 
Snowskaja 
Nizkowka 
Miena. . 
Makoszyno . 
Bondarówka 
Docz 
Czesnówka . 
Bachmacz 
Grygorówka. 
Rubanka. 
rrałałajówka 
RomBY 


Ja 


21 
4:6 
61 
86 
107 


XV. Wilno-Sarny-- Kijów- Ua'nówka 28 
" 
26 II Białowie2a. 49 
:
 'XIX. Białystok - - Bara- 
89 nowicze. 
113 r" . 
. la7 \I Zedł: Ia . . . 
162 WalJły : . 
188 BerestowlCa. 
211 Wołkowysk. 
237 Zel
a... . 
261 JezIermca . . 
284 ęłonim Albertów. 
')97 Zerebiłówka . 
324 Baranowicze 1\1. llrz. 
350 
 Baralh)wicze Pol. 
374 
39711 XX. Siedlce - Wołko- 
. . I I wysk. 
688 , 
Przymordy . 17 
. I Platerowo . 41 
XVI. Kowel .-GraJewo. Nurzec.. 66 
Czeremcha . 85 
Hajnówka 113 
Narewka . 131 
Swisłocz . 1 ;,8 
AnrJ.rzejewce l71j 
W ołkowysk lHj 


J aszuny . 
. Biniakonie 
Bastuny . 
Lida 
Niemen 
Nowogródek 
Mołczadź . 
Baranowicze 
Lachowicze. 
Hancewicze. 
Małkowieze. 
Diatłowkze. 
Łuuiniec . 
Widibor . 
Udryck 
Dąbrowica 
Sfirny . 


. . 


llołogoj e . 


!:)4
 


23 
35 
56 
90 
114 
132 
1M 
179 
197 
201 


XXII. Brześć Litewski- 
Briańsk. 


Żabinka . 
KobrYI} . 
Dnieprow. lluzka 
Drohiczyn 
Snitówo . 
Juchnowicze 
Pińsk . 
Parachońsk. 
Łuniniec . 
Łachwa 
Mikaszcwicze . 
Żytkowicze. 
Kopcewicze 
Ptycz. .'. . 
Moz.-Kolinkow. 
I Wasilewicze 
: Hzeczyca. . 
\ Homel . . 

 owo bielicka 
XXI. Wołkowysk- Wiel- I D/)brusz. . 
kie Łuki -Bołogoje. Złynka.. 
I N"owozybków 
Podraj 17 KlillCe . . 
Mosty. 134 II necza . .' 
Roźanka . 55 I Rassucha 
f;krybowo 74 I Żudiłowo 


25 
46 
69 
92 
114 
136 
L59 
184 
:Hł 
233 
258 
'283 
;n4- 
3--17 
380 
416 
456 
497 
501 
320 
5--14- 
j()4 
597 
fi.n 
li-ł-G 
65; 


Kijów. ' 
'" 


21 
41 
54 
75 
95 
118 
]39 
156 
165 I 
175 
187 
198 
. 214 
238 



lyzowo 
Krymno . 
Zllbołocie 
Małoryto . 
Zakrutin . 
Brześć Li t. . 
ł,yszczyce . 
Wysokie Lit. 
Czeremcha. 
Kleszczcie 
Hreharowce . 
Bielsk . 
Strabla 
Lewicka . 


. 


, 


31 -
>>>
.1 


xxv. Żłobin-Nowe So- 
kolni ki-Petersburg. 


679 I Pogodzino . 
690 Kosowo . 
72
 Domanowo. 
750 Leśna. 
757 Baranowicze 
Pohorelce 
Zamirze . 
Stołbcy 
Niehorełe 
Fanipol 
Mińsk. 
Kołodziszcze 
yv itgen steinowska 
Zodzino . . . 
Borysów . . 
Priamino . . 
Krupki 
Sławiany (Sławnoje). 
Tołoczyn . . . . 
Kochanowo . 
Orsza . 
XXIV. Brześć Lit. -Smo- 





k
 
leńsk- -Moskwa. Gusino . 
Katyń. 
25 Smoleńsk 
45 . 
68 Moskwa. 


Poczep . . . . 
Krasnyj-Rog . . 
Wygonicze. . . 
Briańsk Moskiew. 
Briańsk . 


XXIII. Brześć Litewski- 
Warszawa. 
Terespol. . 
Chotyłów 
Biała. . . 
Międzyrzec . 
Łuków 
Siedlce 
Broszków 
:Mrozy 
Nowo-MiilSk 
Miłosna 
Warszawa. 


. 7 
26 
41 
63 
90 
116 
130 
148 
165 
181\ 
199 


Żabinka 
Tewle . 
Liniewo 


ł 


- 


- 32 - 


93 
118 
as 
168 
190 Rohaczew . 
2J1 Toszczyca . 
231 Bychów. . 
253 Daszków ka . 
277 Mohylów 
BOt Łotwa. 
. 322 Szkłów . 
. '339 KOj)Yś . . 
359 l Orsza. . 
380 Staj ki. . . 
398 Bohuszewka 
419 Zamostocze. 
434 Witebsk. 
458 Łoswida. 
481 Horodek. 
500 Byczycha 
522 Jezieryszcze 
546 Newel. . 
570 Izoc
a 
591 Nowe Sokolniki 
613 . 
633 Petersburg. 


798 


25 
49 
72 
97 
119 
138 
152 
163 
187 
207 
226 
244 
265 
283 
299 
323 
341 
361 
382 
403 


. 1025 


.. 


-r 


-
>>>
111 .l O 
 
 l/' 



 


to )I 


I 


1 


M 1 A R Y 1 W A G I. 


M I A R Y L I N I J N E. 


Miary metryczne. Miary angielskie. 
l myriametr= 10.000 metrów. l yard = 36 calom ang. 
l kilometr l. 000 1 stopa = 12 .. 
- " 
l hektometr = 100 - - 
.. 
l dekametr = 10 " Miar
 rosyjskie. 
l mila - 7 wiorstom. 
- 
l decymetr = l/lO " l wiorsta= 500 sa?eniom. 
l centymetr = 1/100 .. l sa
eń - 7 stopom=3 arszynom. 
l milimetr - 1/100 I l stopa - 12 calom. 
- " 
1 mikron - 1/100 . milimetra. l ar
zyn = 16 werszkom. 
- 


. Tablica po rów naw cza. 
, I I Angil'i
ka i Ro-I Pr 

1 
Metr i Saień Arszyn Yard Łokieć 
. syjskll stopa. - 
I I 0.468700 I 1.406100 I 1.093633 j 5.2HOB99 0.231481 1.736111 
2.133561 I 1 3.000000 2.333338 I 7. ססoo 00 0.4\13B80 3.704100 
0.7111ti7 0.333333 l 0.77'i77Łi 2.33313:1 0.164627 1 2:-Jł 700 
0.\114383 . OA2A!!71 1.285714 l 3.00 ססoo 0.:HI663 1.587471 
0.;
04794 0.142857 0.42H571 0.333333 I l 0.07u554 0.529157 
4-,ł
OOOO 2.024783 6.074350 4.724495 I 14.ti3484 l 7.500000 I 
OJ7hOOO 0.269971 0.
099 13 0.6299g3 l.HS97YB . 0.133ił'i3 l 
, 
M I ARY DROlN E, 
1) Linijne. 


I Mila An- 'Y luska Franc i ' j 
Mila. Mila mIla mor- . I I 
gielskn Mila Mila ska w
zeł Angiel- Kilo-,. I Jardów 
geO
"l- Rosyj- 
i\
tu

 Francuz. Polska. (N.antkal ska milai mctr. jWlOr!lta. 8ażcnów. l Yard.). 
ticzlm. sk'l. MIle Ca- mor').;a 
Land). I be\ton). 
. 
 
- 1.666\1 ! 0.H696 1.8334 I 7.4204 , 5.P5!!\} 
l 0.993814.6109 4. ססoo 8477.9500 \ 8115.2167 
1.0062 I l ł 6403 1.t\773 O.H'i{)O 4.0257 1.:!419 7.4łi7{) I Y.OO()() 3500.0000 
11fl.666i" 
.. 0.2169 C.2156 l 0.3015 O.lR8tj 0.B615 0.2892 I 1.6YU
 11.5U8
 754.2857 1760.0000 
O.tiooO I 0.{)9ł6!2.7667 l 0.5217 2.400',2 0.8001 4.4:23 4.1731i 2096.8000 I -łH6!J.2000 
1.150-1 '1.1432 5.3032 1.9170 ł 14.6008 I 1.5336 ' 8.f3-l3 I H.OUOO 4000.0000 . 93WU33"ł 
0.2500 I 0.2485 1.1527 '0.łI67 0.217' 1 
 0.33.' \.""1 l.""" hłl
U)O\) I i 2028.83:i3 
0.;502 0.745!! 3 ł5H3 -1.2301 0.6521 , 8.0002 l! 3.5653 ! 
.216Y I 
t\08.45M i IIOSti.3!łt\O 
0.1347 ' 0.13łO 0.6214 0.:!2-l6 0.1172 : 0.5391 0.1797 t l I 0. 9374 1 468.70UO I 1093.u333 
I 0.1438 I 0.1429 0.6ó29 0.2396 0.12!!0 I 0.5731 0.191' 1.066
 l 500.0()i}O 111 fi!i.!; i(i7 
r : 
, - 33 - ił ..
>>>
, 


-.L 
. l/,( 



 


L 


2) Kwadratowe. 


lin M'I I Mil8An- 
 J [ 
) 8 I ) li gieleka iII la Miła 

:
:ł::- 
q
t; 


:

 
ra
,'m;'i Poł-ska Kił ume
1" i. Wiorst _
.
ZiPSI
cin 
l I 0.9t;76 i; 
.2604 2.77H5 \ O
756 2 J 5 5.0623 l -- 48.:J84a I a040.o.'i
7 
1.0124 l 21.5324 2 "813:-ł 0.7656 ó5.7636 4\J.OooO 6104.1683 
0.0470 0.0465 l 0.1307 (1.0356 2.58!15 2.275!ł 2:17.073U 
0.:J600 0.3557 7.6186' 1 0.2722 19.8229 "-7.418SJ 181-ł.4f\!łg 
1.8225 1.30i0 28.1239 f1.6750 'l 72.834:1 
 ti4.0000 I b666.6667 
'1.0181 1I.0lHO O 3861 0.O
05 0.0137; l 0.8787 91.5313 
0.0207 0.0"204 1 0:4394: 0.0574 0.0156 1.1381 l. 10t.1667 
I J y) 
g 1 
, 
1\ l 
1 
l 
l 
l 


l ł6{)O.6817 
13779.9830 
6-10.0000 
. 48118.5221 
17998)1971 
247.114;\ 
281.2408 


Akró" 
( Ac)' ) 


łIorgow .1 
!ł834.85;,)2 " 
9959.96-17 : 
390.41Q.'J 
3540.6-154 
13008.9292 
178.flOHfl 
2m.2łW\ 


l kilometr kw. = 100 hektar l1 l11 
l hektar 
'. 100 arom. 
I ar _:.. 100 centiarol1l=l00 ml'trum kw. 
l dzieHięcina - 2400 I!a;i:enom kw. 
l " = 1.9:13 morgi ,- 
I mórg lit.ewski = ; 1.2266 :Lm = F164.33fH k. Ha;i:. 


, 
włoka lit. = 19,56423 dziesięciny 
włóka polska = 30 morgom 
morga 300 prętom kw. 
pręt kw. 56.2a łokciom kw. 
Hilrl of Lan.l = 100 akrolll 
akr '9 4840 yardom kw. 


"I 


. 


Miary wag (ciał stałych). 


1) Części całkowite wagi 


Metryczne Rosyjskie __ Angielskie 
Centnar I - - -, -. - 1 ---- 
Tonna )letryczII)' _\ngieiska CI
lI"tnar \ Fnnl band lo. 
)Ietryczne czyli 
 Berko- Funt han- .
lłngn! (Huudre Kwart
r W)'. (PlI\lnd 
(Tonne Kwitnal Kilogram wiec Pud IUOW)" [on
a I dweigbt ( f 'uartpr ) aVOlrdlll'ul
 

Iptri'łne) (Qnwt81 ILUI.g fon) CwtS ) 't , I Ibs) 
_...:. _ Metrjqne) 
l I 10: 1000 6.104821-61.048211 '244J.92 8
.JJI -
42061 UI.68412
 78.7365 ; 2! 22
4.622
3:J 
0.1000001 l 100 O 6104b2' 6.104ł-!
1 244.11-/2b44 0.Om,421 1.9684131 7.H73651 i 220.462233 
H.OOl000 1 0.010000 I O.006HJC)- 0.OtH04H 2.441 . 92b IW00984 0.019684 1 0.078737 2.204622 
0.163H05 l.tJ38050 16.380491i-l l 10 400 0.161218 iJ.2243:J812.8!ł7431 361.128081 
00111381 0163805 16.38041-1li 0.100000' l. 4U 0.016122 0.322436 1 1.289743 36.11280H 
0.00041.0 0.0040!-l
 0409512 (1.1I02500 O,02!'i000 l 0.00040il 0.008061 lJ.032244 0.902820 
1.01604710.160470 1&16.04704iJ 6.202785,620278541241:11.114170 I 20' 80 2240 
0.050H02 0.508024 50.8023520.310IH9" 3101393 1 124.05570!J 0.050000 l I 4 112 
0.012701 0.127006 12.7005HH 0.07;535, 0.7753481 ,H.0l3927 0.012500' 0.2
OOOO I 1 28 
O.OO0454j 0.OO4:j:\6 0.
;j351-12 1:.002769' 0.0276911 1.107640 0.01)0446 00081-/2SJ, 0-035714 1 



. 
2) Ułamki wag. 


I 
I 
I 
- 
t 


M e t r y c z n e _.-!! o 
 y J s k i e i P o
..!- _ 
 n g i 
s k i e i A m e ryk a ń s k i 
 
Kil; "I - - Funt ' Flint han- ':nc)'ja 
gram Gram dlowy IlImdluwa I IIrachma (tran 
( Kilo hamUo- ł"lt. Zołotmk Dola (Pollnda (Onnce. 
- 'IGrammc) w)' yoirdn- avoirdn- j (Dram) I «((raili) 

.am
c):
_ _ __ _ i \ I I'ois Ibsl poibs) 
- l ---;}O(lO 2"-ł41928Ii8.141710 I '2iJ4.42513(
;2504.81250H -i.204f122 : iJ5.2739571564_383316115432.35631(1 
O.ooIOOU! l 0.002442 O,07Hlł2 0.231425 ' 22.50481:\ U.002205' 0.0352741 0.:t14383: 15.432356 
0.409512:409.512400 l I 32 I ' 96; 9216 o.90282011.U45123231.l21Q72, 6319.74142!ł 
IJ.0l2797 12.71172630.031250 l a 288 I.02H213 0.451410- _ 7.222562, 197.4\H91!1 
0.004266, 4.205.54 U.0l0417 1 U.3333331 1 116 O.00
404 0.150470' 2.407521 65.83OM" 
U.0000-141 O.Hł44!!5ll.000l09 0.003472 O.OI04d l 0. ססoo 98- 0.001 567! 0.025078 0.685nłi 
0.453592 1 453.59243U 1.107640 / 35.444481;1106.3334(\4,10208.012587 l I 16 , 256: 7000 
0.028350: 28.3'SJ527 (1.069228_' 2'2152Hl 6.645842 638.0007871u.1I62.-'i00 ' 1 I ] 6 437.500000 
0.001772' 1.771tj45 l1.004!J27i O. Hł845f11 0.415365 iJ9.Ki :'04\1 U.W3!ł06 0_Of\2500 l 27 .;\
J750 
0.000Ułi5. o 064tj()() 0.OUOI58! o 0050łi-1 0.015190 1.45H28
 0.000143 O.0022H6 0,036571' l 


r 


- a-ł -
>>>
..i 


. 


I 


-.
 


- 


..c 
u 

 
CI. 
. 
GO 



 1 



g

 
 = 
 £8 L 

 a;., ".oO':l
ł.t':)r--.:tł--
a(')OOo:."'d"I 


 I 


-
-O

O

OOO- 
CI) :=; 



gsf.!g
:r;
S
X r 13'(11 
._ 
 CQ C'ióó06co.ióóor5
óóó 
..ł.: - '-" o - .. - -'""'- 
-
 -- 
 ..... - - 
M 

I I 
O
oo



o
oo
 8 
- 

 



f.!






 o 


 


-08-0000

o-
 

 ;
 
88

oo

So8
 
 
...\ ::o:: 
 óóóóóóó
óóóó ó 
---- - - - 
c+--. 











 S 8 
. 

 


-
o-ooo


- 
 
i 
: 

8f.!

-


 8 -
 
 

 __ 0000088

0 :5 -o 
ooóócoc.....:oó
o óo 
DOOC'l,' 
OC'I 
:;

f.! g

 
8o-c!-..
oC(\:J
-ot:Ooo 
-- :$
g)
Cl:::!
 


 
8



 8g
 
I C\J ..... O) C\l 

 - 
 --- 
 -O
:JO- 8


 
.., 




 82b

 

 -2 ł.t':);

W5


CX"".() 


 

 ..n C'\J "'d"I C\l ł..":' 00 =:. C'1 
 r- o 

 
co.ió

cóó ó
f!
 
_ _ ....L---.--
 _ 
88


c;s; x
;;g:
 
c: 10 C'\J 
 r-- 
 "'"f'I C -tt ..... = ':'1 r- ...-.4 J':I 


;;




 C\l;;;j
gs 
-Ct:iOI.l?(NOO- -OetlO..... 
e6ó6c:óct56ó 60g
..... 




C;;

 8


C!:
 
C\I-OO:rJ(;r.IO'J:=ł s;(C\1000c:t:- 
..... 00 (- o: o: "'d'I.
 O..... 
 - t-C'Q r- a3 

b8i2oo


 :Jgs8

,=" 
1 ó ó_o""':_o 09__ ::;oodoc5 
-C'l
OC\1"""'
""" ""'
C\10-XJ- 
+ I '
OD



 



oo

 
1 ... 

c!



-gg
s
P


 

 1:J@J
.nc!8° 
88o[Qb8 

 00 .
ą.ą ....... 

 Ó6000CO 0000000 
o:. cO """ -ł' 
 .(:: -to ""'t' =c 'X) 1- 
d')
O X.Q--oooC'C- 
C) CI":I o o ""'I:t4 
 00 - 1- -:o 
 c:.o c: M IC X 
I CI) O



 
L-:oo
,nOoo 
.E 
6
 


;:ig
L:
 
;; óct5ó 
c; :i-io"':oo...; 
Ó -
 I-
 OO
- 

, = 00 
_ I - J;,O
 
"t:"--...ł.'='1
""'''';'''='1 
. l a
""" _':'Jlt";I-łn-ł-
O 

 I 

 
=
oo
-

1





 


 I
OO
 
I
I--

OOOOOO 
00" 
 
 :xet:'O --:cr!:'J-":'oooCl':' 

 10-;00 ó

-=óóo.;...; 

I
 
 - =
 . 
- 1 - I-
 C'l oc 
 o - -ł' ..,. :1;' X) Y:' -to co 
ce C\1 crJ C\I _ 1-: 
 f'""""I 
 - C\1 
 o C\1 
en .5 S 


'='l-

2:
....oo:g



 
I 
0 8 

OO-

oc!

 
o "'" 00 ''''
0''='J
00


 
O 000 
OcO""':óoo"';co.io 
c- CC C'I 

 
... 
 
.r: .
-r- !,;\1 ':O -
 C\1 
1 o:f.' 
.
 


 





2
a

 
.., Gl \ 
 1- -ł' - 8 ./': o' 
 O c! O ;!!: - co co 


 
5
 ó2






5
 
. -- 


ce 
+ 

 
ci! 

 
::o:: 


-I 

I- 


CI) I 


..., 

 
(CI) 
'.
 


..... 


o 


D. 


.., 
Q) 
... 

 
o 
::.:: 


- 
C1:S 


u 


U 
-GO 
C 
- 
G' 


.- 


oC 
C 


. 
Lo 
= 


:E 


= 



 oc 1:'1 at: -fi ::J;J C\I 
li :; 
 
 f.! _ _ g ;g 
 
;.., _ II O O - ':\I - .-:1 - 'X! C'I ......... ot: O 00 
o
 O.t'"J
r:--fi
C'I':' o:.-.:1"C:O 
- 
O?


- 
o:eą 
CI) -J :1....CO
 5i!!

 
ej.. II 
 
 :J 
 
 ""= 
: -;- 
-











i 
..I] - -



8asc!

ct

 
-, p _ ógSł:'oio

e6óóggie6 
Gl ro :J 
:El 
 


-



gi
-
-



 
I ::::: -:ś-



::Soci!'l...._oo
 
_ -00 oc! O 
 cI
Oooo ",,' 

 h óó
",;óó

06ó

0 


:E 
l3 


3;' 


q 


--- ; 
CI) Gl 
:;;: O; I 
en 
 
&: 

 C'$
. 
go i;!) e. 
- ..... 
-- 


... 



 


en 


..... 


o 


D. .., 
, 
a 

 

( C; 



 
'c 
c 
. 


t-o .:.: 

I 
 
-I Q 
:-1 
_I 
-1 


- 


CI. 


u 
-en 
c 
- 
G' 


en 
ol 
=' 


.- 


oC 
C 


o 

 
ce 
ł ::: 
r 1-1-' 
Jj 


. 
Lo 
C1:S 


... 


z 
N! 


(,,) 


- 


i:I:: 


.... 


....1 


:E 





8
::::;::;!;

g
 
OO
'-'I


O
OO

 
:ooac!co
o

ao
 
g;

8



o

8 
"':co.iÓóa5C'ióóóóoó 
c! S 


ce 
..: 

 
QI 
+ 
ce 

 
::o:: 


O
O::C'I':''''''''- 

 
c!-:ooo 
...... _C:OO,)
 

O
 
coO-
O
- 


 o




- 
I ó


oo 


 
O 
- 



 

 
ce 

 
::o:: 


\. 
I
 -- 8
 

3;
 - 
 
O "I o a a 
 
oO.......O......

r."J......
...... 
s- 58gj

8 gj 
Ó.....1c.i
oó o 
0- 

 

88




 8
 
I 
08
;Q!;;; 
:s;g--8
 
c!

8
:sg
C; 
8 
C'ióoC'i:6óóo óo 
c! 
l ...... 




 ?2
 
 




88
C\l-


 

;Ę


C\1 


 

gg
o 
:£
 
0- 
- 
I R:


 --"-- 
 

g 
::J


QO-""" 0030 

ogooS02
;::; 


 
!ą

q
- --ąaą
O 
1;;0000 C O
OOt:'l 
'X! 

 

;ZC2 
 8;1;
:8 
'1':00- 
 Oc!OC'l 
1;g0
oo8:::;-- 
N

 
1

oc3
 


oo
 
I
OOó= óó
óó 
I __ __ 
-,- 
'


:: 388gj

 
'oo
 a
_
80c!ro"" 
1
:;oo)2
 C5-

oo
 
_oooC5 -oorooo 
aóóóó ÓQCÓÓÓ 
J ' . 


= 
o; 
,.!II 
'" 
00 


.
 
""": 
Q .s 
... = 
.£ .... 
.....: 
lf: 


':0'-"'0 -'oo
_
oo 
. co "I 
 :'1 X "" o 
 '"" 
 m o 
.C\"

- _..cC\1.......-

 
Y:' 
C'I;:; - ,n:J 
o 
c-IO 
'

g3 
8C$8888 
',o::ó= óoóó
ó6 


-= 


=ł o.(') ":'1 r:'\1 ;:C 

-ł':'I
- 


28
 
S
8-

g;

88
 
x:-- c:OoC\ic.itO
- 

;t:;- ::

...... 

- 
--
 - 
j 
'-C':'I
='n 
 




g;
 

-
c::t'="- 
Ig2-'S8


8 
-;.
 
- o"':':\i
ód :) 
0:- 

 



 

 
- 



 
+ 
.- 
,...:; 


.=: 
'" 
..:o: 

 

 


- ='

:!?::
=-


 

 i3 ":\,I - :1 o: "0 x: 3 :x; 
3.......
g;
6:;:E
o;r; 



'3:::

o8
Sł=\l 
ł::o
-ió;=óóó
 


E 
..:o: 
Q. 
:z:: 



 - Q 
 
:::
g
:::g 
ó 

 -qC)0)
t:'\I
 
 3"" 
, S;:Oo":\,I:'oI-
 v:'ol 
. 
5C5C;;
o8?5,-,;;
 

6ó
óó=::)ocó 


t.. 


ce 
1'1 
1..0 
""- 
oC; 
a;ó 




 
...... c! 
ó.c 
II i 


] g, 
-;£ 
ó oo 



 


 
o 
 
aj;.:l 
-

 
O
 
ÓcD 
0:'11 


II 
-5 

 al! 
ce "" 

 .£ 
::O::':F.J 



 

 
:,....
 
""ce 
.£ .- 
00::= 

o:\I 
.....0:'11 
'1':0 
....'1': 
óc-.; 


1/ II 


o .. 

 ce 
""Q, 
al! o 

'l) 


0 011 
""-= 
0._ 
oo
 

o 

 
 
'I': ...... 


 
:;00 
'='J 


.. 
Ol 

 Q, 
.... o 

oo 

 


ł
>>>
Wag i A P t e kar 8 k i e. 
Metryczne. 
Kilogramme Gramme Decigramme Centigramme --' 
--- - f 
I 
1 1000 1 10000 I 100000 I 
0.001000 1 10 L 100 
0.000100 0.100000 1 10 
0.000010 0.010000 
 0.100000 1 
0.000001 0.001000 0.0 l ()O()O 0.100000 
OAOII: 12 409. M 2410 409:.124100 40951.t41000 
0.358323 d58.323359 3:83.233:R8 3:R32.33:f,7: 
0.029S60 29.860280 298.602799 29R6027\)90 
0.003733 3.732:35 37.32:3:() 373.;!:349Q 
0.001244 1.244178 12.4417R3 I 24.417H33 
0.000062 0.06220Q . 0.622089 6.220892 
Rosyjskie i Polskie. 



 


Miligramme 


1000ooo 
1000 
100 
10 
1 
409: 12.410000 
3:8323.3:;8750 
29H60.27Q896 
3732.:34987 
1244. 17R329 
62.2010111 16 


Funt handlowy Funt aptekarsl\l UDcyja 1 Drachma SkruPI 
 Gran 
-- - 
2.441Q28 2.7Q0775 33.4R9304 267. Q 1443:- 803.743304 16074.866074 
0,002442 0.0027Q 1 0.03348Q 0.267914 0.803743 . 16.0748b6 
0.000244 0.00027Q 0.003349 O 026791 0.080374 1.607487 
0.000024 0.000028 0.00033: - 0,002679 0.008037 0.16074Q 
0.000002 0.000003 0.090033 0.000268 0.000804 0.01607: 
1 1.1428:7 13.7142/16 100.714286 32
U428:7 6582.8:7143 
0.87:000 1 12 Q6 288 :760 
O.OW!l7 0.083333 1 8 24 .180 
0.00911: 0.010417 0.12fOOO 1 3 60 I 
0.003038 0.003-172 0.041667 0.3333333 I 1 20 
0.000 1:2 0.0001i4 0.002083 0.1666t\67 0.0: ססoo 1 


Nazwa państwa 
Anglja 
A uBtro- Wfgry 


Belgj{/, 
Bulgarja 
Danja 
Prancja 


Grecja 
Hiszpanja 


Monety państw zagranicznych. 


.p AŃ s T W A E U R o P E J S KlE. 


Jednostka monetarna Wartość w kopiejkach: 
1 funt szterling (Ł)=20 szylingom, l szyling 11 (Ł) = 9 rb. 50 kop. 
=.12 pensom. 
Dawna jedno mon.: Gulden czyli floren = 100 
l{rajcarom=79,4 kop., l ccnt.=0,8 kop. Nowa 
jedn mon., Korona = 100 halerzom. 
Frank=:W son = 100 centimolll; 1 sou = 5 1 frank = 37
 kop. 
centimom. 
1 lew złoty = 100 centimom=frankowi. 
Krona = 100 oerom. 
Frank=:!!o sou = 100 centimom; 1 sou = 5 
centimom. 
Drachma = 100 leptom. l drachma = 375 kop. 
Real= 100 centimossom, Real w obrotach han- l pesotos = 3;s ]wp. 
dlowych = 30 marovedisom, ma.rovedis=2 H1 /17 
centimossom. W handlu hurtowym, duros=:!O 
realom, w handlu cz:
stko\Vym: pesetosy = 4 
realom. 


korona = 39
 kop. 


l lew = 37
 kop. 
Ikrona = 519 kop. 
i frank = 37
 kop. 


, 


ł 


I 
L 


- 3t;
>>>
--ł.- 


Lichtenstein 
Luksemburg 
Niemieckie Ces. 
Niderlandy 
Norwegia 
Portugfi{ja 


Rumunja 
Ser
ia 
Swajcarja 


Szttłe
ja 
Turcja 
Wloc.\y 


N azwa państwa 
Algier 


Arqentyna 
Brazylja 


Chiny 


Egipt 
1 ndde wschodnie 
angielskie 


Indje wschodnie 
francuskie 


Indie wschodnie 
hiszpańskie 
Indje wschodnie 
niderlandzkie 
Indje wschodnie 
portugalskie 
Japonia 


Maroko 


Meksyk 


Korona = 100 halerzom. 
Monety pruskie i francuskie. 
Reichsmarka = 100 pfenigom. 
Gulden = 100 centom. 
Korona = 100 oerom. 
Reis. Rachunek od roku It:!44 na milrejsy 
= 1,000 reisom. Dla większych sum Conto 
de rejs = 1,000 mHr., Conto de contos 
= 1,000,000 miłrei:jom. 
Leja (roman ak) = 100 bani, 
Denar ( = 1 frankowi) 100 parom. 
Frank = 20 sou 100 centimom, 1 sou = 5 cen- 
Urnom. 
Krona = 40 oerom. 
Pjastr turecki = 40 parom, para = 3 asprom. 
Lir albo frank = 100 centesimom 


PAŃSTWA lAEUROPEJSKIE. 


Jednostka monetarna 
Frank=20 sou = 100 centimom; sou = 5 
centimom. 
Peso oro = 5 frankom. 
Rejs. Rachunek od roku 1844 na milrejsy 
= 1,000 reisom. Dla większych sum Conto 
de rejs = 1,000 mHreis. Conto de contos 
= 1,000,000 milreisom. . 
Lienga, taeliue, Une = 10 mezom czyli ej, 
mez czyli ci=lO fanom czyli kandarinom, fau 
albo kandariu = J O li albo gau, gau czyli li 
= 10 sce, sce=10 giu. 
Pjastr= 40 parom, para= 3 asprom. 
Rupja kompan ej ska = 16 annasom, annas= 12 
pejsom, krora = 100 lakom, Jak = 100,000 
zupiom. 
Pagoda = 28 (anamom, rupia pondiszerska = 8 
fanamom, fanam=18 kaszom, pagoda = 331!
 
rupiom. 
Pjastr = 100 centawosom 


Gulden = 100 centom 


Jak w Portugalji. 


Veny złote j srebrne = 100 sen, złoto roban 
czyli rjo=4 icebul= 1 rub. 73
5 kop. 
Mjczkal = 10 ukkiom, ukki = 41!
 muzunom, 
muzuna=10 kwartom, kwarta = 10 nusom, 
nus czyli fels = 4 kiratom. W handlu hurto- 
wym liczą się piastry hiszpańskie, zwane rial 
po 100 centów. 
Pezo czyli piastr= 100 centawasom. Pezo czyli 
piastr = 8 realom, real = 4: kwartillosom, 
kwartillos=3 granom. 


1 korona = 3975 kop. 
I marka = 463 kop. 
I gulden = 78 1 kop. 
1 krona = : h kop. 
I reii! = 0 21 kop. 
1 milreis = 2 rb. lOk. 


I leja czyli rom.=375 k. 
] denar = 375 kop. 
1 frank = 375 kop. 
1 krona = 519 kop. 
1 piastr = 85 kop. 
1 lir = 875 kop. 


\Vartość w kopiejkach. 
1 frank=375 kop. 


Peso oro = 1,8711 rub. 
1 reis = 0,1 kop. 


Tael czyli lieng=2 rub. 
Q6, kop. 


1 piastr = 105 kop., 
Rupia kompan. 8tJa k. 


Pagoda = 3 rb. 12 kop. 


Piastr = 1 rb. I:JBe k. 


1 gulden = 7131 kop. 


Yen złoty = 93a kop. 


Rial = 1 rb. 875 kop. 
Miczkal (= nust)= l rb. 


.. 


Peso, piastr czyli dolar 
= 2 rb. 043 kop. 


37 - 


r
>>>
t. 


I']f .. 


. Toman = 10 keranom (sahibkiran), keran = 2 Toman = ł rub. 36. k. 
panabotam, panabot = 10 szahi. W handlu 
rial = 1/4 keranu cZy,li 5 szahi, abas = 4 l aR 
szahi, senar = 2 szahi czyli 1/10 keranu, bisti ua 
= 1/& szahi czyli 1/100 keranu, dinary = 1/ 1000 0)1 
keranu. 
Dolar = lUO dimom, dima = 10 centom, Dolar - 1 rb. 968 k. 
ccnt= 10 milsom. 



ersja 


Stany Zjednocz. 
Ameryki Półn. 


, ,. .. :I 
O 
Tabliczka porównawcza monet. 1 


ANGLJA. 
AUSTRJA. 
DANJA. 
FRANCJA. 
HISZPANJA. 
HOLANDJA. 
NIEMCY. 
PORTUGALJA. 
STANY ZJEDNOCZ. 
TURCJA. 
WŁOCHY. 


:Funt szt. 
Korona 
Rigsdaler 
Frank 
Real · .. 
Gulden 
Marka 
l\f ił reis 
Dolar 
Piastr 
Lir 
ł. t 
pl 


= 20 szyI.. = 240 pens. - 
= 100 halerzy 
= 100 oerom 
= 20 sous = lUO cent. 
= 100 Cl'ut. 
= 100 cent. 
= 100 fenig. 
= 1000 reis. 
= 10 dim:= 100 cent. 
= 40 par. 
..= 100 cljnt. 


.. 
RbI. 6 k. 20;4
 
" U " 30;9 
" O " 70,-1. 
.. (I " 25 
" 6 " 25 
" O " 52,1 
" U " 31 
" 1 .. 47,7 
, 1 t3 
'" .. 
[) .. 26 
" II .. 25 


J= 


te' 


p O d a t e k s t e m p I o w y. 


I. Podatkiem stemplowym zwyczajnym ob- ' emerytur i zapollióg wy
ej 5 rb., które opła- 
cią
one są następująco akty i dokumenty: . I cają się stemplem 10 lwp;, i plenipotencji 
Podat. et. w sumie 1 rb.: .: w sprawach karnych. i cy
ilnych,. wy tacza- 
. . nych w sądach pokoJu, gmlDnych l urzędach 
1. a
 Akt.y 
upna, zaI
lIany, zastawy l tY- I włościańskich, Jako te
 na odbiór pieniędzy 
tuły posIadama I własnośCI gruntów, nabyw
- i korespondencji z poczty; te ostatnie pleni po- 
nych od skarbu l

 .os?b prywatnych przy tencje opłacie stemplowej nic podlegają. 
pom
cy 
anku WłuŚCl,m
kIego, gd
 cena ku
na 5) Polisy, gLly prernja asekuracyjna jest 
wy
szą Jest od. 400 rb.. przy ceme 1 00-300 wy
sza nad 30 rb.; przy premji od 15-04 rb. 
rb. ste
pel . 60 kop.; od 50- -:-1
0 rb.=15 kop. stempel = 15 kop.; premJa 3 rub. do 9 rub. 
. 
) Akty sq,dowo-lekarsk'te l lekarsko-po- stempel-lo kOp.' premja do 3.rb. stempel- 
hCYJIle w spraw
ch, dotyczących stanu sani- 5 kop. ' . 
tarnego fabryk l zakładów hanLllowo-przemy- 6. l',"ośby, skargi i inne dpkumenty, ooty- 
słowych. I czące spraw o nadanie praw szlachectwa, ku- 
2. Kuponowe arkusze odnawiane.. pieckich i t. p.. tytułu adwokata, utworzenie 
3. a) Kwity na wklady i depozyty, zło
one I spółek udziałowych, otwarcie fabryk i t. d. 
u osób prywatnych lu b w bankach, gdy su lila l , 7. Rachunki maklerów, gdy suma kurtażu 
przewy
sza 1000 rb.; od sumy nad 300 rb. przewy
sza 30 rb.; gdy suma ta. wynosi od 
do 1000 rb.-6u kop.; od sumy do 800 rb. - 15 rb. do 30 rb. stempel-60 kop.; zaś ra- 
15 k
. chunki od 15 rb. podleg. stemplowi-15 kop. 
b} Kwity i obrachunki z dostaw i przed- 8. Skargi apelacyjne, podawane do izb 
siębiorstw skarbowych. sądowych, i do senatu w sprawach cywilnych. 
4. Plenipotencje wszelkiego rodzaju, oprócz 9. Swiadectwa na prawo prowadzenia 
plenipotencji na odbieranie pensji, nagród, przemysłu i procederu. 


1J8 - 


r 


-
>>>
--- 


- 


.t 


. 
10. Testamenty i kopje postanowień, za- I 2. . a) .
u:iadectwa na udział członków . w 
twierdzająeyeh prawa spadkowe. stowarzyszen
ach p02yczlw\\ o - oszcz
dnośCJo- 
11. Tytuly wykonawcze sądów ogólnych: i wych, 
) .śwJad
ctwa składowe, c) śWladec
wa 
12. Umowy i tranzakcje na sumę meo- ,stanOWIellla zWIerząt 

mowych, gdy opłata 
kreśloną. nie przewy:tsza 5 rb. I mne. ,I 
13. Zobowi{lzał:ia, wydawane przr .pier- , II. Podatek 8temprowy postępowy czyli 
wiastkowym otwarcm albo pr
y późmejszym proporcjonalny bywa dwojaki: 1) wekslowy 
powięks?eniu kredytu na specjalny rachunek, i 2) aktowy; ten ostatni bywa normy wy2szej 
bie2ący i inne. I i ni2szej. Stempel wekslowy pobiera się w wy- 
Podat. st. w sumie 60 kop. (oprócz wy2ej I sokośCi 1'5 kop. od ka2dych 100 rb. sumy 
wymieniony
h): _ , aktu czy dokumentu, licząc niecałe se
ki rubli 
l. KopJe wyroków I rozm. dokumentów: za całkowite' stempel aktowy wyższej normy 
(oprócz wymienionych wy2ej pod M 6), wy- , pobiera się 40 kop. od ka2dych 100 rb. sumy 
dawaue przez władze. , aktu do 10 000 rb. i po 4 rb. od ka2dego 
2. Me
ryki 
I!rztu, ś!ubu i wogóle a
ty' tysiąca rUbii, przenoszącego 10,0
0 rb., licz.ąc 
stanu cywilnego I mne śWIadectwatego rodzaju. nieeałe setki i tysiące za całkowIte; od paple- 
3. F!aszporty, w
dawan? o
cym 'pod
an

. I rów. procentowych po ./10% od sumy tych 
4. Swiadectwa mstytueJl .zIemsklch I nuej- papierów; stempel aktowy ni2szej no
my po- 
skich, mają,ce by? p
ze?stawlOne. władzom. , biera się po 4 kop. od kaid ego tys!ąca ru
 
5. Zawwdom1,enw l ogłoszenia.. w
daw
ne I bli sumy aktu, prz}'cztJm niecały tYSIąC rubh 
przez władze .petentom w. OdpO\
ledzI .na I
h liczy się za tysiąc. . 
prośby; (do mch należą mIędzy mneml 
wla- F.odatkiem wel,slowym obcląione są wszel- 
dectwa, wybie

ne każd?ra,z
wo na odd

el
e' kiego rodzaju weksle, obligi i inne zobowią- 
okresy kampanjl gorzelmcz.ej, browarowej Itp.). zania podobne. ,. 
Podat. stempl. w sumie 15 kop. (oprócz Podatkiem aktowym obcią20ne są: a) we- 
wyżej wymienionych): I dług wyższej no'rmy - akty na sumę ponad 
1. Bilety, ś":iadectwa i kwity na przy- I 50 rb., dotyczące kupna, sprzeda2y,. darowi- 
jęcie wkładów perjo
,)cznycb, wydawa
e .człon- zny, podziału majątkowego, ,dostaw .1 wogól
 

om z

rań publicznych, klubów I mnych I wszelkiego r
dzajl
 umów natury majątkowej; 
lllStytUCjI. b) według ntższeJ no'rmy - akty, dotyczące 
2. Kwity, wydaw
ne. petentom przez w
adze zobowiązania sprzeda2y majątku, kupna i sprze- 
na przyjęte prośł
y, pJe
Iądze, ll
kume
ty. l t. d. da2y towarów, umów o najem statkó:w pod ła- 
3. Rachu.nk1" kWIty, kSlą2eczkI J t p. dunki, akty na grunta, nabyw
ne l. sprzed
- 
dokumenty cbarakter
 abonamcntowego? .gdy wane przez banki szlacheckie l wło
cIańskle, 
roczna opłata prZf'IlOSI 50 rb.; na mmejszą nadpisy o odstąpieniu zohowiązań kontrakto- 
sumę stempcl-5 kop.. wy ch i t. p. 
Podatek stempl. w sumie 10 kop. (oprócz Opłata podatku stemplowego m02e' być 
wyżej wymienionych): uiszczona przez: 1) spisanie aktu na papierze 
1. Akty 
a sumę do. 50 rb.,. dotyczące stemplowym odpowiedniej wartości, .2) na
le- 
umów o wynajem lokalu I zobo wIązań z t y- jenie marek stemplowych, a) dołąezeme papH:'rć 
tułu długu. stemplowego do aktu, spisanego na papierze, 
2. Cesje na sumy. do 50 rb. oraz 4) gotówką. . . 
a. Konosamenfy l frachty, podawane do Od dnia 1 września 1905 roku podmes_lOna 
komór przy deklaracjach od szyprów i prze- została opłata stemplowa. Stempel prosty ru- 
wożników. . błowy podwyższono do rb. 1 kop. 25, 60 kop. 
4. Książeczki rachunkowe o .80 strom- do 75 kop., stempel 15 kopiejkowy podnie- 
cach na wydawanie na kredyt produktów siono do 20 kop., a 10 kopicjkowy do 15 kop. 
sp02ywczych i in. . . Ten ostatni stempel opłacają plenipotencje do 
5. Świadectwa na przewóz wódkI, splry- odbioru pensji. emerytury. zapomóg i t. d., gdy 
tusu, tytuniu. i cu
ru: ., suma przenosi rb. 50. Stempcl proporcjonalny 
6. Zawwdom?ema o scedowamu papl c- podniesiono: a) skali wy2szej do 5 kop. od 
rów procen
o
\.ych i
!ennych na inną osobę kaMych 100 rb. 802. do 1000: do 5 rb. od 
lub na okazIcIela - l mne. ka2dcgo tysiąca rublI, przenoszącego 1,000, 
podat stemp!. w sumie 5 kop. (oprócz licząc niezupełne setki i tysiące za pełne. 
wy2ej wy
ienionych): . Sk8:l.a ta ?oty

y 
szystkich ,umów, 3: tak2e 
1. Pokwitowania, stwierdzające odbIór na- akcJI, oblIgacJI, hstów zastawnych. I t. 
.: 
le2ności lub spełnienie zobowiązań ponad 5 rb. wypuszczanych przez poszczególne IllstytuCje, 


, 


- 31:1 - 


j
>>>
t. 


I 


b) skali nitszej od 5 kop. od kaMych 100 rb. I pobieraną będzie w ciągu protestu, gdy pro- 
i do kop. 50 od kaMego 1000 rb., przenoszą- I testowany weksel wypisany był na stemplu 
cego 1000 rb., licząc niepełne setki i tysiące I nie ni
szym od rb. 1 kop. 25, od arkuszy ku- 
za połne. Skala ta dotyczy między innemi ponowych przy ich odnawianiu, od polis ase- 
wszelkich umów o kupno i sprzeda
 towarów kuracyjnych, polis. tyczących się asekuracji 
bez względu na rodzaj dokumentu, stwierdzają- bydła, zasiewów, od kwitów na wkłady pie- 
cego tę tranzakcję. Opłata po rb. l kop. 25 nię
ne terminowe, bezterminowe i t. p. 


Podatek przemysłowy. 


Podatkiem przemysłowym obcią
one są: 1) I Dodatkowy podatek przemysłowy pobiera 
przedsiębiorstwa handlowe, w tej liczbie kredy- I się od: 1) akcyjnych i innych przedsiębiorstw, 
towe oraz asekuracyjne, 2) przedsiębiorstwa zobowiązanych do ogłaszania rachunków i bi- 
przemysłowe i R) osobiste zajęcia przemysłowe. : lans6w, pod postacią: a) podatku od kapitału 
Podatek przemysłowy bywa: a) zasadniczy I zakładowego (15 kop. od 100 rb.) i b) po- 
i b) dodatkowy. datku procentowego od dochodów oraz 2) od 
żasadnicey podatek przerllysłowy opłaca; innych przedsiębiorstw-- w formie: a) podatku 
się przez wykupienie odpowiedniego świadectwa. składowego i b) podatku procentowego od do- 
na prawo prowadzenia wyMj wymienionych I chodów. 
przedsiębiorstw. I 



 


p O D A T E K M I E S Z K A N I O W Y. 
2) W miastach III-ej klasy: 


.. 


rubli rubli rb. k. 
225 do 2f.!U 3 00 
280" 360 ti 
360" 450 
 
450., MO 11 
MO 630 14 
630 720 17 
720 810 21 
810 900 25 
Q(JU J.{)()O 29 
1,000 1,100 3':1 
1,100 1,2UU 37 
1,200 1.3UU 41 
1,300 ,,1,4UO .io 
1,400 1.500 52 
1.500 1,600 5R 
1,600 1,7UU ti-1 
1.700 1,8011 il 
1$00 1.900 79 
1.900 2,000 86 
2.000 ,,2.100 95 
2,100 ,,2,2UU 103 
2.2UO 2,30U 112 
2.300 2,400 122 
2,400 2,!JUU 132 
2.00U 2,600 143 
2,60U 2,70U 1M 
2,700 2900 165 
2.900 .. 3:100 liii 
3,100 ,,3,30U 201 
3,300 ,,3.500 22;) 
3,500 " 3,700 253 
3,700 .. 3,900 2% 
3.900 4,100 ':I3U 
4.1IIU ,,4.30U ':190 
4.3UO 4.500 4U3 
4.500 10"/0 od sumy komoro 


I G.J I 
.s'i:' ' 


I 
I 


1) W miastach II-ej klasy (Wilno). 
!'
 I Cż
 n sz d 

r ż
w: y J oczn y-ł- 
1


 - 
I 

 I I od 
wyżej 
4 I 
5 
fi I 
7 
R 
9 
lO I 
:r , ' 
13 
14 I 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 I 
28 
29 
3u 
31 
32 
33 
34 
35 
36 


" 


" 


" 


" 


,. 


" 


" 


- 40 


Czynsz dzierżawnr l'OCZIl)" 


l 
2 
3 
-i 
5 
6 


rubli 
od 100 do 
w}'żej ISO 
240 " 
dd ':170" 
wyżej 390 
420 " 
4110 " 
MU 
6UU 
700 " 
ROO 
gllO " 
1,OUII 
.. 1.100 " 
1.2UII 
" 1,3110 " 
od 1.4(JO " 
wyżej 1.50U " 
" 1;6UO " 
1,700 " 
.. I,ROO " 
w)"żej 2,OOU do 
" 2,2UO 
" 2.-100 
2.6(10 
" 2,HOO " 
" 3.000 


i 
H 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 I 
20 
21 
22 
23 
2-1 
25 
26 
27 


" 


" 


" 


" 


Norma 
podatku 
2 50 
4 
[) 5U 


rullli 
ISO 
240 
3uu 
390 
420 
4RO 
:40 
600 
700 
800 
900 
J.O(JO 
1.1110 
1,20U 
1.300 
l ,4110 
1.500 
1,600 
1.700 
1,HUII 
2,UOU rh. k. 
2 2UII 129 
2:.100 152 
2,600 181 
2,kOO 215 
3,OOU I 255 
lO% od BUJUY kowol'. 


, 
\I 
11 511 
14 
16 50 
HI 
23 
2S 
33 
39 
46 
53 
61 
ill 
79 
89 
100 
111 


r 


-
>>>
..J 1.- 
S) W miastach IV -ej klasy: 4) W miastach i osadach V-ej klasy. 
'IT Norma 
.p Norma 
25...... Czynsz dzierżawny roci\lIY 'Czyusz dzier7.awllY rOl'zn}' 
cli .... poda tku cli o podatku 

L 
bJI 
rubli rnbli rb. k. rubli rubli rb. k. 
l od ]2U ,lo ]4-l 2 l od 60 do 72 l 
2 wY7.,.j ]44 HI2 3 2 wY7.ej 72 " 96 l 50 
3 192 24U 5 5U 3 " 96 1211 2 
4 2411 2H8 6 4 120 lH 3 
5 28R 335 
 50 5 " 144 l6
 3 50 
li " 335 3R-l 9 6 orl. 168 192 4 5U 
7 3R4 " 432 11 7 \\"rżl'j 192 217 a 50 
b 432 4HU ]3 8 " 217 2-10 6 50 
9 4S0 500 15 5U 9 240 30(1 8 
10 5UO 6UU 16 au lU 3UU 40U 11 
11 6UO 7UO 21 11 " 40U aUli 16 
]2 7UII RcO 26 ]2 aUU 60(1 23 
13 " SOU 900 31 13 6UU 700 32 
]4 900 1.000 3H ]4 700 Hoo 42 
la 1.000 1,IOU -l6 15 HUO 900 :4 
]t) LIOU I,
OO 54 _. ]6 9UO l.U00 liH 
17 1.200 1,;100 63 17 I.OUu 1.100 
H 
11; 1.3UO 1..1.00 73 lH " 1.100 UUO 101 
19 1.4UU l,aOO R4 ]9 l. 211U " 10"'0 od 8Um}' komoro 
:w 1,aUIJ " l,lil)U 9ft 
21 1.600 1.700 ]U9 
22 1.71lU 1.'"'00 ]22 
23 1.8(1U 1/I(lU ]36 
24 l. 9UU 2,UOU 152 
25 2.OOU 2.\00 161' 
26 2.100 2.2UO lR-t 
.)- 2:
00 2.:mU 202 
...1 " 
2" 2.3UU " 2..100 , 221 
29 2.5UU 10" o od sum)" komol'. 


Taksa dla rejentów (no ta rjusz ów). 


1. la sporządzenie aktu nale
y się 
rejentowi: 
Za akty na sumę do rb. 500. . rb. 2. 
" " po\\"y
gzej 500 do r. 1000 " 3. 
., " pu\Vy
sz
j 1000 rb. . . " 4. 
oraz l/ U 'O/ O (lU k. od 100 r.) od sumy aktu. 
2. la sporządzenie aktu, w których 
cena przedmiotu nie mo
e być określona, 
wynagrodzenie rejenta obliczonym zostaje 
jak od aktów na rb
 1000. 
3. la protesty wekslów nale
y się 
rejentowi: 


gdy suma nie przcwy
sza r. juO r.-k. 50. 
" "przewy
sza r. 500 ., 1 " - 
oraz l/liNo (10 k. od 100 r.) od sumy 
wekslowej. 
4. la poświadczenie kopji: 
za pierwszy arkusz . . . . . kop. 25. 
" następne po ......" 10. 
5. la poświadczenie podpisu" 10. 
6. la czynności poza domem, oprócz 
powy
szego nalety się rejentowi: 
w stolicach . . '. .... rb. 2. 
w miastach gubernjalnych ., 3. 
w miast. powiatowych i powiatach" 4. 


- 


- '1 - 


-f+ 


J
>>>
.j 


hl 


WEKSLE. 


KRÓTKI WYCIĄG Z USTAWY WEKSLOWEJ. 


S 2) Zobowiclzywać się wekslami mo- 2) Z terminem od dnia wystawienia 
gą wszystkie osoby, którym prawo po- po upływie pewnego czasu. 
zwala wchodzić w zobowiązania po
ycz- BHJJbHO, 24-ro HOHÓPH 1909 rOJl,a. BeKce.m 
kowe. . Wyjątek z teg
 ogólneg? prawa Ha 2000 pytio OT"h cero 'łHCJJa 'łepea'b TPH :\f1CH- 
stan,owlą: 1). 
uc
own.1 ws
yst
ICh 
y- lla no ceMY BeKcemo nOBHHeHb fi aaWJaTHTL 
znan, 2) ,w
o
C1a
le! nIe 
sl.a.d
J
cy nIe- I B'b KOBH1 TOBapfllll;ecTBY "BpaTbH K H C. )la- 
ruchomosCJ, Je
eh
 nI
 wykupIli sw
adectw JJHHOBClde" lurt TbICH'IH py6JJefi. 
przemysłowych. KobIety zamę
ne l panny, I M'lm
aHHH'b IInaH'b I1naHOJlH'-J'b COKOJJOBCKifI. 
od rodziców nie oddzielone, chociaż peł- . 
noletnie, pierwsze bez zgody swoich mę-: Dwie przytoczone formy wekslu pro- 
Mw, drugie bez zgody swoich rodziców stego dla ludzi prywatnych a nawet 
nie mogą wystawiać weksli na siebie, handlujących zupełnie wystarczają. Inne 
jak również pr
yjmować za nie odpowie- fotmy, a jest ich 20, można znaleźć 
dzialności, je
eli nie prowadzą handlu na w nowej ustawie -wekslowej SS 5, 6, 8 
własne swoje imię. I i 87. 
S 3) Weksel pisze się na ustanowio- . S 5) Termin. 
ekslu mo
e być tylko 
nym papierze stemplowym i powinien Jeden dla całej Jego sumy. 
w sobie zawierać: 1) wskazanie miejsca, S 7) 
a miejsce płatności wekslu uwa- 
i czasu (roku, miesiąca i daty) napisa- 
a się miejsce, gdzie został wystawiony, 
nia wekslu; 2) nazwę aktu, w jego tek- l je
eli wystawca, przed swoim podpisem, 
ście, przez słowo "weksel", je
eli zaś I w tekście wekslu nie wskazuje innego 
jest napisłwy nie w języku rosyjskim,! miejsca płatności. (Na zasadzie tego 
to przez odpowiednie słowo języka, w punktu pierwszy z prz.ytoczonych. wyżej 
którym jest napisany; 3) deklaracja wy- weksli płatny jest w Wilnie, drugI w Ko- 
stawcy w tekście wekslu, 
e obowiązuje wnie). 
się zapłacić weksel; 4) wskazanie nazwi- S 9) Jeżeli wystawca z powodu ni
- 
ska, l
lb finny o.so
y,. której si
 w
ksel l piśmienności lub innej przyc.zYllY, n
e 
wyda.Je; 5) wymIenIenIe podlegającej za- mo
e podpisać wekslu, to na Jego pros- 
płacie sumy pienię
nej; 6) wskazanie ter- ' bę podpis mo
e być położony przez inną 
minu zapłaty i 7) podpis łNystawcy. I osobę, lecz nie inaczej, jak za poświad- 

 4) Suma wekslu (waluta) powinna; czeniem rejentalnem,. że weksel podpisa- 
być napisana słowami. ny jest wskutek prosby. wystawcy. ' 
. {3 10) W eksel mo
e być podpisany 
Fo.rmct wekslu. prostego w języku 'rosyjskim: przez kilku wystawców.. Rów!1ie
 może 
. d . , być w nim wskazanych kIlku pIerwszych 
1) z termmem DO' ZlelI oznaczony. . d P d . ł J . d k sumy mipd zy 
. posIa aczy. o ZIa e na " 
BłlJJbHO. 24-1'0 HOH6pSl 1909'roJl,a. BeKCeJJb Ha i wystawcami luh pierwszymi posiadacza- 
.woo pyt:i. 2 HHBapH 1910 r. no ceMY BeKcemo I mi zahrania sip;. 
nOlmHeH'b fi 3RIIJJRTHTb fpOJl,Ht'HCKOMr KynllY I S 11) W wekslu nie dopuszc
a się 
I1BaH
- JlBaHOBH'-JY HopeAł\o Jl,B1 TbICłł'-JH py6. I żadnych omówierl, że zobowiązanIe za- 
,'JBOpHHHH'b lIeTp"b I1U:1HOBH'I'b fOJIHMOHT'b. I płaty daje si(' tylko warunkowo. 


42 - 


.. 


r
>>>
.. 


L. 


S 12) Nie mają wagi włączone do wek- stawił, jak gdyby przez ka
dego z nich 
sIu warunki płacenia procentów lub ka- wydanem było samoistne zobowiązanie 
ry za spóźnienie, jak równie1 zwolnienia na siebie, zu wyjątkiem wypadków, wprost 
posiadacza wekslu od spełnienia które
o- przez ustaw
 niniejszą 
skazanych. 050- 
kolwiek z paragrafów ustawy wekslowej. ba odpcwiedzialna za weksel niema pra- 
S 13). Wsze!kie poprawki w wekslu, wa sprawdzać prawdziwości podpisów. 
stanowIące zmIany gruntowne jego treści 
 30) W razie nieopłacenia weks!u. 
(
 3)- powinny być omówione przed pod- zaświadczonego według ustanowionego 
plsem wystawcy. Poprawki w sumie nie porządku S 49). posiadacz wekslu IT1a 
dozwalają sil;: nawet z omówieniem. prawo, według swego uznania, zażądać 
S .14) Akt, nie czyniący zadość choć- opłaty 'całej należnej z wekslu sumy od 
by Jednemu z wymagaj} paragrafów 3- wszystkich osób, odpowiedzialnych za 
5. 9-11 
 13 nie uznaje si
 za weksel i weksel, razem. lub od nieFtórych razem, 
położone na nim podpisy i blanki nie lub też od jednej z tych osób, nie tracąc 
mają siły wekslowej. w dwóch ostatllich razach prawa prze- 
S 15) Weksel, aby zyskać moc w sto- ciw tym z nich, do których 1ądanie nie 
sunku do pierwszego posiadacza, powi- było jeszcze zwrócone. 
nien być wydanym mu przez wystawc
. S 32) Jeżeli podpis na wekslu okaże 
S 16) Weksel uwa1a si
 za wydany si
 fałszywym lub nie obowiązującym 
przez wystawc
 pierwszemu posiadaczo- dla osoby, przez którą, albo za którą był 
wi, je
eli znajduje sil;: w posiadaniu tego poł010ny, lub te1 położonym przez osobę, 
ostatmego, chyba 1e oka1e si
, 1e faktu niemającą prawa zobowiązywania si
 
wydania w istocie nie było i on wiedział wekslami, to fakt ten nie zdejmuje od- 
o tern. powiedzialności z reszty znajdujących się 
S 17) Pierwszy posiadacz wekslu ma na wekslu podpisów. 
prawo odstąpić - go na własność innej S 36) Przed nadejściem terminu po- 
osobie. Takie samo prawo ma kaMy na- siadacz wekslu niema prawa wymagać 
st
pny nabywca wekslu. Weksel może opłaty i nie obowiązany jest jej przyj- 
być odstąpiony jak jednemu, tak i kilku mow
ć. Za zgodą na ?płatę wekslu przed 
naraz nabywcom, lecz bez podziału su- . termmem dozwala SIę opłata jego czę
 
my na cz
ści. .M01e być odstąpiony OS(l- ściowa, lub w całkowitej sumie z odpo- 
bie, b
orące.i u
ział w. wekslu, i przez wiednim w obu ,wypad
ach nadpisem nn 
odstąpIOny dalej, za wYjątkiem wystaw-- samym wekslu.' Ten Jednak, kto przed 
cy, któremu weksel może być oddany terminem zapłaoił nieprawnemu posiada- 
tylko do opłaty. czowi wekslu,. nie uwalnia się od oho- 
S 18) Odstąpienie wekslu oznacza się wiąz ku zapłacenia w terminie. 
p
z
z nadpi.s z
an.y blankiem. Blank po- S 
1) Weksel z t
rminem 
a .dziell 

mlen zawIe
ac podpis osoby, odstępu- okreslony
 lub od dma .wy
tawIema na 
Jące
 weksel I !D0że być imienny, je
eli czas pew
e
 prze.dstawIa .Sl
 do opłaty 
w 
l
 wska
uJe. się nowy nabywca lub w 
9.
 dZIen te
ml.nu .lu.b Jednego z 2-ch 
bezImIenny, JeżelI tego niema. W ostat- naJblIzszych dm me sWlątecznych. 
nim wypadku kaMy nabywca może od. S 47) Posiadacz wekslu niema prawa 
dać weksel z nowego nadlJisu. odmówić przyj
cia częściowej spłaty, 
. S 19) Nadpisy wskazane w 
 18 piszą zaproponowanej mu przy przedstawieniu 
SI
 na odwrotnej stronie wekslu. we
slu do opłaty, w tym jednak razie 
S 22). Odstąpienie wekslu m01e być weksel pozostaje w ręku posiadacza 
wzbronIone w osobnem omówieniu, przez z odpowiednim podpisem. W razie za- 
wy.stawcę lub kogokolwiek z osób blan- płaty całkowitej sumy posiadacz wekslu 
kUJących, i blank zrobiony wbrew takie- powinien wręczyć go płacącemu z po- 
mu zakazowi niema siły przeciw temu, kwitowaniem na samym wekslu. ' 
kto odstąpienia wekslu zabronił. S 49) Weksel nieopłacony, pomimo 
S 27) Przez wydanie wekslu wystaw- przedstawienia 
o do opłaty, dla zacho- 
ea przyjmuje na siebie odpowiedzialność wania prawa 1ądail wstecznych powinien 
za opłat
 _tego
. być protestowany według przepisów 
S 28) Upró
z wystawcy, odpowiedzi al- w SS 67-72 wskazanych. 
nosć za weksel ciąży na wszystkich, kto S 55) Jeżeli weksel nieopłacony w ter- 
weksel podpisał lub blank na nim wy- minie nie był protestowany, to zaniecha- 


, 


-43-- 


r- 


- 


j
>>>
..! 


t. 


nie protestu uwalnia od odpowiedzialno- I wraz z 6% na rok od dnia wystąpienia 
ści za weksel osoby, które go blanko-' na drogę sądow!,\. . 
wały, wystawc
 jednak pozostaje odpo-I Na tern zakonczymy nasz WYClą
, bo 
wiedzialnym i posiadacz wekslu ma pra- ,dla osób .pry:wa
n!ch, h nawet pro
a- 
,. . I dzących mewIelki mteres handlowy Jest 
wo wymagac od mego zapłacema waluty on wystarczający. 


Tabliczka do obliczania procentów od kapitału 100 rb. 
(przy obliczaniu % od kapitału miesią.c przyjmujemy=30 dni, rok-360). 


IIQŚĆ I 3 ole 3% % 6 o' I 6% % 7% 
dni. I
 I 
I 0,00833 0,00972 O,Olt 11 O,0l2[)0 0,01388 0.01 a27 0,01 ti66 I 0,01805 O,OHJ44 
2 0,01 tl66 0,01944 0,02222 0,02500 0,02777 0,03055 0,03333 O,O.{61l 0,038138 
3 0,02500 IJ,029lti 0,03333 O,Oii7!JO 0,04166 0,04588 u,05000 0,U5416 0,051;38 
4 0,03333 '),031;1;8 0,04444 O,O[)OOO 0,05555 O,OtH 1l O,066titl 0.Oi2:!2 0,07777 
[) 0,04166 O,O-ł8r)l O,05[)55 0,062511 0,0t\944 0,07638 0,08333 U,09U27 0,011722 
6 O,O[)OOO 0,O[)H33 O,OÓ666 i 0,07500 0,08383 0,09166 0,10000 O, :0833 0,łl666 
7 O,05S33 0,Oti80[) 0,07777 0,08750 O,O!J722 0.lU6!-14 0,11666 O,1:!688 0,13611 
8 0,06666 0,07777 O,08H88 0,1 ססoo 0,11111 0,1222
 0,13333 0,14444 0,15555 

 I
 0,07500 u,08750 0,09999 I 0,11250 0,12500 0,13750 0,15000 U,16250 O,17[)00 I 
0,08ii33 0,09722 0,10000 0,12500 0,1:ł888 0,15277 0,16666 0,18055 O, H/444 


Za pomocą tabliczki powyższej mo- ' my cyfrę 0,1444':1:, stojącą w tejże kolum- 
żerny odszukać procent od sumy dowol- nie naprzeciw 8 dni. Otrzymamy więc: 
nej za dowolną ilość dni. Naprz. chcemy 0,36111 + 0,14444=0,505:5. 

naleźć, il
!. nale1! zapłacić pro
entó
, Mno
ąc 0,50555 przez 6 (gdyż szukamy 
lIc
ąc po 
 ,2 od ()
Oo. r. za 28 dm. znaJ- I 'I. od 600 rb.) znajdziemy 3 rb. 03 kop. 
dZI.erny najprzód 1Iosć procentów na 
8 Aby znaleźć dyskontl), należy sumę ka- 
d?1 ,?d lO{
 r
. W tym celu w kolu
me pitału pomnożyć przez ilość dni pozosta- 
6 
 10 z!laJdzlem.y. cyfrę 0,0361,. stoJącą: jący do terminu i otrzymany iloczyn 
naprzecIw 2 dm I 
ornnożymY.Ją przez \ ' podzielić przez odpowiedni dzielnik ta- 
10, gdy.ż szukamy 10 za 2
 
nJ. Otrzy- bliczki poniższej: 
mamy liczbę 0,3611. Do teJ liczby doda- 
1 
1_ Dzielnik. 
I 
i 
I 


n/o 
1- 


Dzielnik. 


% 


l Dzie lnik. I, o/
 J Dzi elnik. 


I 
,4 
l' 
,2 


144 000 
72 000 
48 000 
36 000 
:!4 000 


2 
2 1 / 2 
3 
3 1 /, 
4 


18 000 
14 400 
12 ono 
10 286 
9 000 


41/
 
5 
51/
 
6 
6 1 /, 


8 000 
7 200 
6 545 
6 000 
;) 538 


, 
71/
 
8 

l/c 
9 


5 143 
4 800 
4 500 
4: 237 
4- 000 


8' 
Ił 


ll,'
 




 


- 44 -
>>>
-.... 


..J 


Normy podatku stemplowego postępowego 
od dnia l-go marca 1901 r. obowiązujące. 


a) Stemple wekslowe 


Za sumę 
w rub. do 


50 
100 
200 
300 
400 
500 
600 
700 
800 
900 
1,000 
1,500 
2,000 

,50U 
-l.000 
6,400 
8,000 
10.000 
12,000 
15,000 
20.000 
25,000 
30,000 
40,000 
50,000 


.., 


Płaci się 
rb kop 


10 
15 
30 
-t5 
60 
75 
HO I 
1.05 I 
1.20 I 
1.35 
1.50 I 
2.25 
3.- ! 
3.75 I 
6.- I 
U.60 ! 
12.- 
15.- , 
18.- I 
22.50 I 
30.- : 
37.50 
45.- I 
60.- 
75.- L 
L 


-LSt
 mP le
k'. b) 

 I rzędu od r
. 


I J3 


X 100 
200 
30U 
400 
500 
600 
700 
800 
900 
1,000 
t,OOO 
5,000 
10,000 
11,000 
15,000 
18,000 
19,000 
20,000 
30,000 
40,UOO 
45,000 
60,000 
90,000 
100,000 
120,000 
150,000 
:WO,OOO 
225,000 
300,000 



 


Stemple aktowe 


------ 


-L. 


Cena arkusllla I Stemple akt' j Cena arkusza 
rb. kop. II rzędu od rb. rb. kop. 


40 
80 
1.20 
1.60 
2.20 
2.40 
2.80 
3.20 
3.60 
4.- 
8.-:- 
20.- 
40.- 
44- 
60.- 
72. - 
7ti.- 
80.- 
120.- 
160.- 
180.-' 
240.- 
360.- 
400.- 
480.- 
600.-- 
800.- 
90ll.- 


1,200.- 



 I 
.:. 


1,000 
2,000 
3,00U 
10,000 
20,000 
30,000 
50,000 
60,000 
70,000 
80,GOO 
90,000 
100,000 




 @ ps--="
 


u 


- 45 - 


40 
80 
l 20 
4- 
8.- 
12.- 
20.- 
24.- 
2H.- 
32.- 
36.- 
40.- 


-,
>>>
.J 


t. 


ogSWO" 


oq o 


olqm t . u t£boq 
m'oM 


8¥ł}( JI 


f 


Kościół ka tolicki. 


(d 


,wc 'w 'qmeł 


)eoo Świątobliwość Ojciec Święty, Papież Pius X-ty, przed obiorem -- kardynał 
JózPt" Sarto, urodzony 20 maja (2 czerwca) roku 1835, obrany papieżem 22-g0 lipca 
(4: sierpnia) r. 1903. 


HIERARCHJA KOŚCIELNA 


VI Cesarstwie, na Litwie i Rusi. 


Arcybiskup - Metropolita Mohylowski- 
ks. Apolinary Wnukowski. Biskup-
ufr. 
]{s. Prałat Stefan Denisewicz, M. S. T. 
I Biskup WiJeń-ski J. E. Edward baron von 
der Ropp (usunięty I od sprawowania 
rządów djecezji wiJeńskiej z Rozkazu 
Najwy
szego w d. 9 października 1907 r). 
Administr. djec., Wikarjusz Apostolski, 
ks. Kan. Kazimier
 Michalkiewicz. 


Biskup Żmudzki- vacat. Ą-dministrator 
djecezji biskup-sufragan Zmudzki J. E. 
ks. Gaspar Qyrtowt, Mag. Ś. Teol. 
Biskup Łucko-Zytomierski J. E. }ł:s. Ka- 
rol-Antoni Niedziałkowski, D. S. T. 
Biskup-Sufragan Lucko-Żytomierski J. E. 
ks. Antoni Karaś. 
Biskup Chersoński czyJi Tyraspolski J. E. 
ks. Józef Kessler. 


w :K ró 1 e s t w i e P o Is k i e m. 


Arcybiskup-MetropoJita Warszawski J. E. 
ks. , Wincenty-Teofil Chośqiak - Popiel 
n. s. 'r., Prałat dworu J. Sw. i Asys- 
tent Tronu Pontyf. . 
Biskup-Sufragan Warszawski J. E. lrs. 
Kazimierz Ruszkiewicz. I 
Biskup Kielecki-v8cat. ' 
Bisk.Lubelski J.E.ks. Francisz.Jaczewski.1 


Biskup Włocławski czyli Kujawsko-Ka- 
liski J. E. ks. Stanisław Zdzitowiecki. 
Biskup Płocki - 'l'aeat. 
Biskup Sandomierski - 'mcat. 
" Sejnellski czyli Augustowski- 
t:acat. Rządzący djecezją Prałat Ka- 
pituły katedr. ks. Józef Antonowicz. 


W G a 1 i c j i. 
Ksią
ę Biskup Krakowski. J. Em. ks. Jan Arcybiskup-MetropoJita Lwowski (obrząd- 
Kniaź na KozielF;ku Puzyna, Kardynał. ku greckiego) J. E. ks. Andrzej hr. 
Biskup-Sufragan Krakowski J. E. ks. An- Szeptycki. 
toni. Nowak.. . Arcybiskup Lwowski (obrządku ormiail- 
Arcyb]s

p-
ctropolJta Lwowsk] (?brząd- I ski ego) J. E. ks. Józef Teodorowicz. 
ku. łacmsk]eg
) J. E. ks. Józef BJlczew- I Biskup Przemyślski J. E. ks. Józef Se- 
. ski, Dokt. Ś. reol.. ., I bastjan Pelczar. 
BIskup-Sufragan LwowskI J. E. ks. Józef I B . k ' 1 ' k . J E k L \ XT ł 
\\Yeber. . ]S up arnows] . . s. eon ',a ęga. 


W Za bo r z e P r u s kim. 


Areybiskup GnieźnieJlski i 
Ł'ftCat. 
Biskup-Sufragan Gnieźnieński 
Antoni Andrzejewski. 


Poznailski -- Biskup Poznański J. E. ks. Edward Li- 
kowski. 
J. E. ks. I Biskup Wrocławski J. Em. ks. Jerzy 
Kopp, KardYIIRł. 


"1 


'--" 46 - 


r
>>>
.J 


t. 


T 


WLADZE CENTRALNE. 


Własna Jego Cesarskiej Mości kancela-' Minister wojny--gen. Aleksander Rediger. 
rja. . Z
rządzający rz. r. st. Aleksander Minister marynarki-adm. Jan Dikow. 
TanIeJew. Minister handlu i przemysłu - koniuszy 
Kancelarja Jego Cesarskif\j Mości do DmiŁr. Fiłosofow. . 
prz.yjmowania . próśb, podawanyc
 na Minister skarbu (finansów)-sekr. stanu 
NaJwy
sze ImIę. GłównozarządzaJący Włodz. Kokowcew. 
sekr. stanu. bar. Aleksander Budberg. . .. 
Własna Jego Cesarskiej Mości kancela- Gł?wnozarz
dzaJący sprawamI 
olnIct
a 
rja do spraw instytucji Cesarzowej Ma- .1 
rządzen ro
n.-:rz. ,r..st. A. Krlwoszel1l. 
rji. Głównozarządz. gen. Serg. Oliw. MlUlste.r sprawledlIwosCl-r. t. Jan Szcze- 
Sekretarjat stanu Wielkiego Księstwa .g
owItO
. . 
Finlandzkiego-sekret. st. Karol Lanhof. MInIster oswIaty-rz. r. st. Aleks. Szwartz. 
nada ministrów-prezes r t. Piotr syn.! !\iinister spraw wewnętrznych-r. t. Piotr 
Arkaq.jusza Stołypin. Stołypin, wice-ministrowie: r. t. Serg. 
Synod Swiątobliwy-Nadprokurator rz. r. Kry
anowskij i r. t. Aleks. Ma,karow. 
st.. Piotr Izwolskij Minister dróg komunikacji-gen. Mikołaj 
;\I!n!ster Dworu-g.-ad:i. b. Wł. Frederiks. Szafhausen-Szenberg-Ex-Szaufus. 
1\hmster spraw zagra

cznych- rz. r. st. Kontroler państwa-r. t. Piotr Charitonow. 
Aleksander IzwolskIJ. 


[{ADA PAŃSTWA. 


] 


Prezes rady Państwa-l'z. r. st., sekret. g. witebska-Stanisław Lopacijiski. 
stanu Michał Akimow, wice-prezes- " mohylowska-Wład. Wojnicz-Siano
ęcki. 
rz. r. st. senator Jan Gołubiew. " wołyńska-Jan hr. Olizar. 
Członkowie Rady Palistwa z wyborów: "podolska-Ksawery hr. Orłowski. 
G. wileńska-Hipolit Korwin-Milewski. I Królestwo Polskie-bar. Leopold Kro- 
" kowietiska--Aleksander hr. Tyszkiewicz.\ nenberg, Tadeusz-Mif'czysław Skar
yil- 
" grodzie(lska-JJymitr Korybut-Daszkie- \ - ski, Eustachy Dobiecki, Konstanty Prze- 
wicz. włocki, Antoni Napiórkowski, Henryk 
" mińska-Edwal'd Wo.yniłłowicz. hr. Potocki. 


DUl\L\ PAŃSTWO\VA. 


(TRZECIEGO ZWOŁANIA). 
P r e z'e s: Mikołaj Chomiakow. konskij i bar. Aleksander Meyendorf. 
Wice-prezesi: ks. Włodzimierz \Voł-! Sekretarz: Iwan Sazonowicz. 


P( )
3łJO\VIE Z UTWY l BIAł-JEJRUSI. 


Gub. Wile1i8/w. Ks. Stanisław Maciejewicz. 
prefekt szkół wile(lskieh, polak. 
Józef' Montwiłł, dyrektor banku ziem- 
skiego w Wilnie. polak. 
:-:tanisław Walikowicz, ziemianin, po. 
lak (poseł do II Dumy). . 
Henryk Święcicki rz. st., ziemianin, 
polak. 
Maciej Ciunelis, włościanin, litwin. 


Z mniejszości rosyjskiej: Jerzy Zamy- 
słowskij, podprokurat. (grupa praw.). 
_\leksander Weraksin, duch. praw. z 
Herezwecza, podający siebie za bia- 
łorusina (związ. nar. ros.). 
Gnb. Kowie1iska. Kazimierz Zawisza, zie- 
mianin, polak. 
Franciszek Kiejnis, włościanin, litwin, 
(grupa pracy). 


, 


.li" -
>>>
Franciszek Ruźma, włościanin, litwin, 
 
(soc.-dem.). 
Ignacy Po
eło, włościanin, litwin, (gru- 
pa pracy). 
Naftal Friedman, adwok. przys., 
yd, 
(konst. dem.). 
Z mniejszości rosyjskiej. Iwan Kowa- 
lenko, dyr. izby obrach. w Kownie, 
(nacjonalista). 
Gub. Grodzieńska. Władysł. Jeśmlłn, zie- 
mianin, polak. 
Bazyli Bicz, in
ynier leśniczy, bi8łoru- I 
sin, (postępowiec). , 
Dłas Hawriluk, włościanin, białorusin, 
I 
. (umiark. praw.). I 
Paweł Sołowiej, włościanin, biłłłorusin, I 
(nacjonalista). I 
Igmicy Wojciuluk, włościanin, białoru- 
sin, (umiark. praw.). 
Z mniejszości rosyjskiej: Włodzimierz 
Kuźmińskij, duch. praw. ze .3łonima, 
(nacjonalista). 
Bazyli Tyczynin, inspektor szkół ludo- 
wych, (nacjonalista). l 
Gub. Mińska. Cyprjan JermoIc.zyk, wło- 
ścianin, białorusin, (umiark. praw.). 
Andrzej Jurkip.wicz, włościanin, biało- 
rusin, (umiark. praw.). 
Archip Kuczyński, włościanin, biało r., 
(umiark. praw.). 
Andrzej Naliwajko, włościanin, biało- 
rusin, (umiark. praw.). 
Wiaczesław Jakubowicz: duch. praw. , 
rosjan., (um. praw.), b. p. do II Dumy. 
Szczepan Sołowjewicz, duch. praw., ro- ' 
sjanin, (umiark. praw.). t 
S. Juraszkiewicz, duch. praw., rosjan., 
(praw.). 
J6zefPawłowicz,nauczyciel gimnazjum, I 
rosjanin, (październik.). 
Sergjusz Miezencew, dym. gen. 
an- I 
darmerji, rosjanin, (praw.). 
Gttb. Mohylowska. Filip Szewcow, wło- 
ścianin, białorusin, (nacjonalista). 
Biskup Mitrofan, wikarjusz djecezji 
mohylowskiej, rosjanin, (prawica). 
Wasilij Hołyniec, duch. praw., rosjan., I 
(umiark. praw.). 


., 


- 4t! 


t. 


Iwan Snzonowicz, prof. uniw. warsz., 
rosjanin, (praw.). 
Mikołaj von Hlibbenet, marsz. szlachty. 
pow. klimowickiego, ros., (narojon.), 
Mikołaj Łodomirskij, marsz. szlachty, 
pow. homeiskiego. ros., (n8cjon.). 
Cyryl Tomaszewicz, urzędn., ros., (nac.). 
Gub. Witebska. Bazyli Amosionok, wło- 
ścianin, białorusi... (umiark. praw.). 
Porfiry Doppelmayer, urzędn., rosjanin, 
(październikowiec). 

Iikołaj Jewrieinow, ziem., ros., (paźdz.). 
Michał Jermołajew. staroobrz., (praw.). 
Fiodor Nikanowicz, duch. praw., rosjan., 
(praw.). 
Aleksy Sapunow, urzędn., ros., (paźdz.). 


Koło Posłów Polaków l litwy i Rusi. 



 - 
\ 


Prezes: Józef Montwiłł. 



 


" 



 ,.1 


, 


Wice-prt'zes: Kazimierz Zawisza. 


;+
>>>
-- 



 


KOŁO KORONl\E. 


4 


- 


Z m. Łodzi-Antoni Rząd, pos. do I Dumy. 
Gub. kielecka-Wiktor Jaroński, pos. do 
I i II Dumy. , 
Gub. radomska-Józef Swieżyński, poseł 
do I Dumy. 
Gub. lubelska-Józef Nakonieczny, poseł 
do I Dumy. 
Gub. siedlecka-Lubomir Dymsza. 
Gub. łomżyńska-Jan Harusewicz. poseł 
do I i II Dumy. 
Gub. płocka-Hipolit Wąsowicz. 


Prezes: Roman Dmowski 
poseł m. Warszawy. 


Gub. suwalska -Andrzej Bułat. litwin, 
pos. do I i II Dumy. - 
Z mniejszości rosyjskiej-Sergjusz Ale- 
ksiejew, (Warszawa). 
Biskup Eulogjusz-(okręg Chełmski). 


Gub. warszawska-Władysław Grabski. 
. pos. do I i II Dumy. Obydwa Koła posiadają w Petersbur- 
Gub. kaliska-Alfons Parczewski, pos. do 
u wspólną kancelarję przy ul. Nadzież- 
I i II Dumy. . I diilskiej pod M 24, dokąd nale
y skiero- 
Gub. piotrkowska- Władysław Zukowski, l wywać wszelkie listy i przesyłki do po- 
pos. do II Dumy. słów. 


..- 


 
 


, 


., 


- 4H - 


4 


r
>>>
. 


i. 


Krótkie wiadomości z geografji i statystyki świata. 


Powierzchnia lądu stałego wynosi 144.110.600 kilom. kwadr. 
"wody "365.839.400..,,, 


.A. Z J .A._ 
Przestrzeń - 44-.179.400 kil. kwadr. 
Rzeki: Yang-Tse-Kiang (5300 klm.), Ob' 
(3640 klm.), Jenisiej (5200 klm.), Lena (4600 
klm.), Amur (4.41;0 klm.), Hoan-IIo (4-.150 
klm.), Indus (3170 klm.), Ganges (3000 k.), 
Eufrat (2780 klm.), Amu-Darja (2.200 klm.), 
Brahmaputra (2533 klm.). 
Ludność: 885.814.000 (prawie 2/3 zaludnie- 
nia całej kuli ziemskiej). Rasa. Indo-Europej- 
Nka 20Q miljonów , Mongolska (Mongołowie, 
Turcy, Kirgizi, Tatarzy, Madziary, Tunguzi, 
Chińczycy, Japończycy. etc.)-- 575 miljonów. 
Semicka (Arabowie, Zydzi) 12 milj., Dra. 
widzka -lO milj. i Malajska 58 milj. 
p AXSTW A: 
Chiny-cesarstwo. Panujący Kwang - Su 
(Tsai-Tien) od r. 1!;75. Obszar 11.138.300 
klm. kw. Ludność 330.130.000 głów. Religja. 
Panująca jest religia Konfucjusza, oprócz tego 
licznych wyznawców mają buddaizm i islam. 
Miasta: Pekin (stolica) 1.000.000 mieszk., 
Kanton 2.000.000 m., Nanking 500.000 m., 
Szanghaj 6
0.000 m.. Tien- Tsin 950.000 m. 
Japonja--monarcłlja konstytucyjna. Panu- 
jący mikado Mutsuhito od r. 11;67. Obszar 
450.412 klm. kw. Ludność 49.733.000 głów. 
Miasta: Tokjo (Jeddo) 1.440.121 m., Osaka 
821.235 m., Kioto H53.139 m., Jokohama 
193.762 m.; Nagasaki 107A-:!2 m. 
Korea - cesarstwo. Pannjący Itszok od 
r. 1907. Obszar 218.650 klm. Ludność 
10.500.000. Miasta: Seul (stolica) 193.606 
m. .Fusan tiO.OOO m. 
Persja - monarchja konstytucyjna. Panu- 
jący Szach Mohamed-Ali-Murza od r. 1907. 
Obszar 1.645.UOO klm. kwadr. Ludność 
9.000.00. Miasta: Teheran (stolica) 250.000, 
Tebrys 200.000, Urmja 40.000, Szyros 32.000. 


1 


Afganistan-księstwo samowładne. Panu- 
jący Emir Chabib - UHa chan od r. 1901. 
Obszar 558.000 klm. kw. Ludność- około' 
5 milj. Miasta: Kobul (stolica) 60.000 m., 
Herat 30.000 m. 
Sjam --- królestwo samowładne. Panujący 
Paramindr Moha Chulalongkorn. Obszar 
633.000 klm. Ludność około 6 milj. Stolica 
Bangkok 600.000. 


.A.FR "YK.A.. 
Przestrzeń 29.820.200 klm. kw. , 
Rzeki: Nil (6000 klm.), Kongo (4.640 klm.), 
Niger (4.180 klm.), Zambezi (2.660 klm.), 
Oranje (2.050 klm.). . 
Ludność 176.814:600 głów. Rasy: Biala 
Semici (Arabowie, Zydzi), Chamici (Ma.uro- 
wie, Berberowie, Koptuwie, Fellachowie, 
a- 
malowie); Czarna: Plemiona z nad Nilu, Su- 
danu, Aszantowie, Dahomejczycy. Kafrów 
albo Rantu---:Zelusi, Hotentoci,. Horas. 
PAXSTW A: 
. Abisynja - monarchja. samowładna. Panu- 
jqcy Negus Menelik II od r. 1889. Obszar 
ó40.000 Idm. kw. Ludność około 8 miljon. 
Mia8ta: Abdis Abbeba (stolica), licząca 50.000 
ludności stałej, a 30.000 niestałej. 
Egipt-paJistwo lenne pod zwierzchnictwem 
Turcji, a protektoratem Anglji. Panujący 
chedyw Abbas II l-łiImi od r. 1892. Obszar 
994.300 klm. kw. Ludność 9.821.045 (ra- 
zem z Sudanem 30.000.000). .Jfiasta: Kair 
(stolica) 580.000 m., Aleksandrja 320.000 ffi. 
Liberja - rzeczpospolita. PJezydent Ar- 
tur Rarclay od r. 1904. Obszar 95.410 klm. 
Ludnośf 1.500.000. Miasta: Monrowja (sto- 
lica) 5.00()' m. 
Marokko - monarchja samowładna. Panu- 
jqcy sułtan 1\'IuIej-Hafid. Obszar 439.2-1:0. 


50 - 


r
>>>
. 


.J 


Głowa rządu: Prezydent Wilhelm Taft 
(od 20-go paMziernika ]908 roku). Obszar 
9.420.670 kilometrów kwadrat. Ludność 
76.303.387. Miasta: Waszyngton (stolica) 
300.000 m., Nowy-York 3.716.000, Chicago 
2.000.000 m.. Filadel(ja 1.136.000, Boston 
600.000, Baltimore 531.000, San-Francisko 
380.000, Buffalo 371.000, Pittsburg 345.000, 
Nowy Orlean "300.000, Milwaukee 312.000. 
Kolonje: 1) Indje Zachodnie. Obszar 
9.315 klm. kw. Ludność 953.000. 2) Wyspy 
Filipi1iskie. Obszar 296.182 klm. kw. Lud- 
1\1' t ność 7.635.426. Stolica Manila ] 60.000 m. 
laS a: 3) Hawana. Obszar] 7.7]0 klm. kw. Lud- 
I ność 101.020 gł. Stolica Honolulu 30.000 m. 
.A.. 
 E RYK A Kuba - rzeczpospolita (pod protektoratem 
. I Stanów Zjednoczonych). Prezydent Tomasz 
. Przestrzeń. Cały kontynent 38.570.234klm.- Estrada Palma (1906-1910). Obszar 1/8.883 
kw. Ameryka Pólnocna. Powierzchnia ziemi! klm. kw. Ludność 1.572:iF głów. Miasta: 
:W.817.700 klm. kw. (z ziemią biegunową).' Ha\ana 235.981, l\Iatanzas 36.374. 
A1Ilery
a POłudniowa. 17.75
.634 klm. 
w. Meksyk _ rzeczpospolita federalna. Prezy- 
Rzeki. Amazonka fJ.570 kIlom., .Madelra dent gen. Porfirio Diaz (190ł-191O). Obszar 
-5.000 klm., :Missisipi - Mis8uri 6.730 klm., I 1.987.201. Ludność 13.60..259 gł. Miasta: 
Sl-Lorenzo 3.820, La Plata-Parana 3.700, 
Ieksvk 344.7
1, Veza-Cruz 90.000, Puebla 
Yukon 3.280, St.-Francisko 2.900, Rio-Grande 9H.52'1. 

el 
orte 2.80
, Kolorado 2.700,. Orinoko Panama _ rzeczpospolita. Prezydent dr. Ma- 
:".23(), MackenzIe 1.700, KolumbIa 2.250, nuel Amodor Guerrero. Obszar 87.480 klm. 
Ne L lso d n 6
9. A Pół . P ł d ] 4 kw. Ludność 400.000 głów. Stolica Panama 
u nosc m. n. I o u n. 7.150.000 30000 m 
lud.. (8 na klm. kw.). W miastach wielkich . . .. " . 
z ludnością do 100 tYS.-18.442.000, pozostała H
lb - rzeczpospolita. 
rezy
ent g
nerał 
część ludności 128.673.000 w miastach mniej- AlexlS 
ord. Obszar 
A.
I 
 kIlom. kw)a?r. 
szych i wsiach. Ludnośc 1.425.000 gł. 

ollca. Port au I rm- 
Rasy: Białych i Kreolów 65% miJj.; i\[u- ces 66.000 
. . 
rZJ'nów 16 m., Indjan 6 m. i ::\Iongołów I; ID. San - Dommgo - rzeczpospolIta. Prezydent 
gen. Carlos .MoraIes. Obsza.r 48.577 kilom. 
PA\ST\V A: kw Ludność 417.000 gł. Stolica S.-Domingo 
Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. 20.000 m. 
ForIJut rządu: - Związek rcpublikal1ski 45 Salvador- rzeczpospolita. Prezydent .Pedro 
państw, czyli stanów, jednego obszaru związ- Jose Escalon. Obs
a
 21..160 klm. Ludność 
kowego i sześciu 'terytorjów, z których trzy 1.
06.848 głów. ::-itollca 
au-Sa}yador 60.000 
dotąd nit' są reprezentowane w parlamencie I mIeszko 
związkowym, niezale
ny od Anglji od 4 lipca Nikaragua rzeczpospolita. Prezydent gen. 
1776 r. Konstytucja z d. 17 września 1787 r., J. Santos Zelaya. Obszar 128.340 kilom. 
po raz ostatni uzu.pełniona 30 marca 1870 r. Ludnoś(f 429.110 gł. Stolica Leon -l5.000 m. 
Senat składa się z 90 członków (po dwóch) _ Kostarika _ rzeczpospolita. Prezydent L. 
z . k
:ldego s.tanu, wybranyclJ na lat 6 przez, Ascension Es((uh eI. Obszar 48.410 klm. kw. 
mleJ
cow.e clał

prawodawcze. Izba r
prezen-I Ludność 33UHO. Stolica San.Jos(' 25.000 m. 
tantow I1czy 3;)/ deputowanych, wybIeranych . 
bezpośrednio przez ludność pojedyńczych sta- Honduras -:- rzeczpospolIta, Prezydent gen. 
nów na lat 2. Terytorja reprezentowane są 1Ianuel. BonIl
a. Obszm' l l 
.6.? kll
. kw. 
przez deputowanych niemających prawa gło- Ludnosć 543.141 głów. Stolica regucIgalpa 
sowania. Prezydent Fnii wybierany jest na 26.265 m. 
lat ł przez tylu bezpośrednio wybieranych Guatemala--rzeczpospolita. Prezydent Estra- 
wyborców, ilu katdy stan liczy przedstawicieli da Cabrera Obszar 113.030 kilom. Ludność 
S".oich w se
acie i w izhie reprezentantów.!l.HH.J3-ł gł. Stolica Guatt'mala 73.000 m. 


klm. kw. Ludność około 8 milj. Miasta: 
Fez (stolica) 150.000 ID., .Marokko 50.000 m., 
l\Iekines 25.000 m., Tanger 20.000 m., Tetu- 
an 
O.OOO m. 


.A.. USTRALJ.A.._ 


Przestrzeń (z Tasmanją) 8.451.800 klm. kw. 
Rzeki. Murray (1990 klm.). 
Ludność 6.268.000 głów. 
Rasy. Plemię rodzime (Malajczycy), Me- 
-lanezyjska (Papuasi), Polinezyjska (Nowa 
Zelandja). 
Autonomiczna kolonja angielska. 
Sydney 511.300, Melbourne 501.480. 


'1 - 


- ,-)1
>>>
..i 


Venezuela - rzeczpospolita. Prezydent gen. 
Cipriano Castro. Obszar 1.027.030 klm. kw., 
Ludność 2.590.981 głów. Stolica Caracas 
72.429 m. 
Boliwia - rzeczpospolita. I)rezydent Izmael 
Montes. Obszar 1.226.600 klm. kw. Ludność 
1.734.000 gł. Stolica La Poz 54.713 m. 
Brazylja - rzeczpospolita. Prezydent Al- 
fonso Moreyra Penna. Obszar 8.528.218 klm. 
kw. Ludność 14.333.915 gł. 
Miasta: Rio de 
Janeiro (stolica) 830.000 m., Ha.hja 230.000, 
Pernambulo 120.000, San Paulo 260.000 m. 
Peru-rzeczpospolita. Prezydent Jose Par- 
doty Barreda.. Obszar 1.769.804 klm. kw. 
Ludność 4.559.550 gł. Stolica Lima 133.000. 
Kolumbja - rzeczpospolita. Prezydent gen. 
Rafał Reycs. Obszar 1.135.550 klm. kw. 
Ludność 4.501.000. Stolica Bugota 120.000. 
Chili - rzeczpospolita. Prezydent Pedro 
Monte. Obszar 757.366 klm. kw. Ludność 
3.205.992 głÓw. Miasta: Sant-Jago (stolica) 
334.538 m., Valparaiso 143.769, Conception 
49.801 m. 
Argenłyna-rzeczpo:;polita federalna. Pre- 
zydent Fernando Guarcha. Obszar 2.806.400 
klm. kw. Ludność 5.191.000 gł. Miasta: 
Buenos-Ayres (stolica) 994.320 m., Rosario 
112.461 m., Cordoba 47.609, La Plata 45.410. 
Parana 24.261. 
Ecuador - rzeczpospolita. Prezydent gen. 
Lizardo Garcia. Obszar 307.243 klm. kw. 
Ludność 1.272.200 głów, (oprócz tego około 
200.000 dzikich indjan). Stolica Quito 80.000. 
Paragwaj - rzeczpospolita. Prezy'dent B. 
Fercira. Obszar 253:100 klm. kw. 1udność 
635.571 gł. :;tolica Asuncion 51.719 m. 
Urugwaj - rzeczpospolita. Prezydent Jose 
BattIety Ordoncz. Obsz(tr 186.926 klm. kw. 
Ludność 978.048 m. Stolica Montevideo 
300.000 1l1. 


EUROPA.. 
Przestrzeń 9.772.459 klm. k. 
Rozległość 5.600 klm. ze wschodu na zacb. 
4000 klm. z północy na południe,. 
Długość linii brzegów 31.900 klm. 
" rzek wielkich: Wołga 3.600 klm., 
Dunaj 2.860 k., Dniepr 2.150; Don 1.860, 
Dżwina 1.786, Dniestr 1.371, Peczora 1.580, 
Ural 1.550, Ren 1.300, Elba 1.165, Wisła 
1.125, Loara 1002, Tago 910, Odra 905, 
Rodan 8\ O, Niemen 790, Duro 780, Ebro 
760, Weser 712, Sekwana 705, Po 650. 


Ciepłota najwy
sza 400- (Neapol, Madryt), 
najnilsza-30 o (Rosya wsch.), prawie cała Eu- 
ropa le
y pomiędzy izotermami umiarkowanemi 
00-200, średnia temperatura klimatu środk. 
Europy+2D o (Neapol) i-12° (Kazań) 
laludnienie-400.000. 000 ludności (48 na 
1 klm. k.). Ludność miast wielkich (z ludno 
do 150 tys.), 22,445.000, pozostała część lud- 
ności, t. j. 377 .555.000-, mieszka w miastach 
mniejszych oraz na wsi. 
Rasy. (Języki). Słowiańska 126.5 mil., Ro- 
mańska 111,7 m., Germański 129 m., Wę- 
gierska 8.7, Turecka 6.7 i Fińska 7.1 m. 
Religia: Rzymsko-katolicka 184 mil., Pra- 
wosławna 100 m., Protestancka 97 m., MallO- 
meta.ńska 8 m" Żydowska 8 m., Pogan 1m. 
Drogi żelazne S04.uOO klm. 
Linie telegraficzne. 837.000 klm. 
, 


PA
STWA: 
Anglja (Wielka Brytanja). Forma rządu. 
Anglia składa się ze zjednoczonych królestw 
Wielkiej Brytanii i Irlandyi (Un-ited King- 
dom of Great Britain and Irel(tnd) wraz 
z koloniami i cesarstwem indyjskiem (Britisch 
India). Konstytucyjna w angielskiej linji domu 
sasko-kobursko-gotajskiego dziedziczna monar- 
chia oparta na zasadzie mięszanego następ- 
stwa tronu, wedle której synowie panującego 
i icb potomkowie mają pierwszeństwo przed 
córkami, te zaś wraz ze swojem potomstwem 
wykluczają następstwo linii bocznych. Monar- 
cha posiada władzę wykonawczą, jest nieod- 
powiedzialnym, wszak
e ogtaniczonym pr£ez 
parlament, przed którym odpowiedzialni są 
ministrowie. Obie izby parlamentu zgromadza- 
ją się corocznie. Izba parów, składa się z 3-ch 
ksią
ąt krwi, dwóch arcybiskupów angielskich, 
biskupów Londynu, Durhamu i Wincbersteru, 
tudzie
 21 najstarszycb innych biskup()w, 
wszystkicb parów angielskich (522), liczących 
powy
ej lat 21, wreszcie 16 wybieralnych na 
każdą. kadencyę szkockicb i 2R do
ywotnie 
wybranych parów irlandzkich, ra7.em prawi- 
dłowo 596 członk.; izba gmin (hollse of com- 
mons) liczy 670 na lat 7 wybieranych członk. 
Dla zdobycia biernego lub czynnego prawa 
wyborczego', potrzeba ukończenia lat 21, po- 
siadania domn lub ziemi, albo placenia 10 
funtów 
terlingów rocznego czynszu. Sędziowie 
i po większej części urzędnicy nic są wybie- 
ralni. 
Panlljący Król Edward VII (Albert), ur. 
w pałacu Buckingham w Londynie d. 9 listo- 
pada 1841 r. W dniu 19 kwietnia 1803 r. 
objął rządy po śmierci matki. .O
enił się na 


I 


52 - 


r
>>>
kwietnia 1873 r., 4 październ. 1882 r., l4-go 2. Azja: 5.174.700 klm. k., 301.755.000 m. 
zamku Windsor d. 10 marca 1863 r.' z Ale- 3. Afryka: Obszar 5.341.800 klm. k. 
ksandrą księ
niczką duńską, ur. 1 grudnia Ludności 30.603.000. W tej liczbie: protekto- 
1844 r. Następr.a tronu Królewicz Jerzy (Fry- rat centralno - afrykański 103.600 klm. kw., 
deryk Ernest Albert) ksią
ę Walii, urodzony 899.000 m. N atal z krajem zulusów 90.660 
w Marlborough HOJse d. 3 czerwca 1865 r. klm. k., 925.118 m-ców; kolonia rzeki Poma- 
Obszar: Zjednoczone królestwo Wielkiej Bry- rańczowej (Orange River) 131.070 klm. k., 
tanii i Irlandyi 314.339 klm. k., 42.940.000.200.000 m.; Transwaal 288.790 klm. k.. 
mieszk.; cesarstwo Indyi: 4.809.100 klm. k., " 1.000.000 m.; Gambia 10.690 klm. k., 90.404 
295.213.000 miesIk.; kolonje i protektoraty: m-ców; Sierra Leone 81.900 k. k., 108.000 
23.806.500 klm. k., 59.929.000 m. Razem: I m-ców; Złote wybrze
e 187.900 k. k" 1.500.000 
28.930.000 klm. k. i 398.000.000 m. m-ców; Kolonja Kraju Przylądkowego 756.803 
A) Anglja europejska. Obszar 314.339 I k. k., 2.501.635 m.; Nigerya 875.10
 k. k., 
klm. kw. Ludność (1905 r.) 41.976.827 m., 24.00? 000 m.; Protektorat wschodmo-afry- 
133 głowy na klm. k. Flota handlowa kański 700.000 k. k., 2.500.000 m.; Uganda 
(1903): 10.330 

glowców, 10.122 parowców. 150.000 k. k., 1.000.000 m. i t. d. 
Koleje (1904): 36.425 klm. Poczty (1904): 4. Arneryka: Obszar 10.028.700 k. k., 
22.855 biur. Telegrafy: długość linii 82.213 ludność 7.765.000 m. W t
j liczbie: Kanada 
klm. Telefony: długość linii 17.069 klm. 9.58
.600 k. k., 5.372.000 m-ców; New-Fo'!nd- 
Moneta:_ funt sterling=20 szylingom; szyling lan
Ja 110.670 
k. k., 216.615 m.; 
wJana 
= 20 pensom; penny=4 farthingom. Funt angIelska 246.
/0. k. k., 293.958.m. l t
 d. 
sterling=9 rb. 46 k.; szyling=47,3 k.; penny . ó. AustralJa z "!.orze Poludmowe. Stany 
-:- 3,65 k. Armia: Uzupełnienie stałego ZJed
oczoDe AustralJI (CommoDwealth of Au- 
wojska odbywa się wyłącznie sposobem wer- stralJa) 7.929.000 k. k.,. 4.312.000 m-ców; 
bunku. Długość słu
by obowiązkowej wynosi N?wa Zelandja 271.059 k. k., 887.910 m.; 
12 lat. z kt6rych w piechocie 9, w konnicy Wyspy. SalomonQwe 33.900 k. k., 140.000 
4 lata przesłu
yć mo
na w rezerwie; ka
dy m-ców l t. d. . . 
żołnierz dobrze się prowadzący pod sztanda- 6. Na oceanie Indyjskun: 2.812 k. k., 
rem mo
e zobowiązać się do 21 lat słu
by, 395.000 m.. . 
poczem zyskuje prawo do stałej pensji. Siła 7. Na oc-eame Atlantyckzrn: 12.909 k. k., 
zbrojna W. Brytanii i Irlandyi wynosiła w li- 25.277 m. 
stopadzie 1904 r.:- armia regularna 289.833, Miasta ważniejsze: w Azji: Kalkuta 972.000 
milicja i klJrpusy ochotnicze nale
ące do armii m-ców, Bombaj 8

.000 m., Madras 510.000, 
regularnej 160.381. Razem 450.214 ludzi i I Benares 220 000. ::illlgapore 200.000, Colombo 
1.212 dział. Flota u'ojenna: 424 okrętów 130.000. W Afryce: Kopsztadt (Copetow
) 
nowego typu, zbudowanych pomiędzy 1886- 100.000, Durban (Port Natal) 34.000. Zanzl- 
1904 r.: 98 okrętów starszych; 160 łodzi tor- bar 30.000. TV Ameryce: Montrćal 270.000, 
pedowycb; 147 starych 
aglowców i parowców Toronto 210.000, Quebec 70.000, Ottawa 
u
ywanych do słu
by stacyjnej i magazynowej; 60.000 m-ców. 
100 rozmaitych. parowcó,.v woj

owy
h. Per: Austro _ Węgry. Forma rządu: Monar- 
s
ne
) marynarki 
a sto
le P?koJoweJ wyno
l chia habsburska, składa się na mocy ustawy 
ł-9:_
5: na st?PIe 
oJe
ncł 19
.090 . ludzI. zasadniczej z d. 21 grudnia. 1867 r. z cesar- 
Reltgja. wyzname anghkansklC. },
tasf.a: Lon-I stwa anstrjackiego i królestwa węgierskiego. 
d
)n 4;649.0A8 m., Glazgow 760.423,. LI
 erpool lObie połowy monarchji są państwami konsty- 
? _3.4.30, Manche
ter 557.929, BmmnghaI? tiIcyjnemi, nierozerwalną unią ze sobą połą- 
37.
65, Leeds 40.142, Sheffield 432.
4/1, czonemi pod berłem domu habsbursko-lotaryń- 
DublllI .373.179 m., Belfast 348.965, Bristol skiego, dziedziczącego tron w linii męskiej, 
343.89 m., Edymburg 316.479, Bradford a po wygaśnięciu tej
e w linii żeńsitjej Re- 
286.089, Hu
l 253.865, Notting!lam 248.
11. prezentację wspólną obu połów monarchii sta- 
B) Kolonje, protektoraty I zastrzezone nowią delegacje wybierane corocznie przez 
sfery 
pł,Ywu. Obszar 28.812.100 klm. k. austrjacką radę państwa i sejm węgierski, 
Ludnosć 346.114:'0,00 m. w liczbie 60 członkÓw każda, które zbierają 
]. Na morzu Sródziemnem: Gibraltar 5 się naprzemian w Wiedniu i Budapeszcie ce- 
klm. k., 26.830 m-ców; Malta 303 klm. k., lem uchwalenia bud
etów ministerjum spraw 
198.990 ID.; Cypr 9.282 klm. k., :H3.184 m. zewnętrznych, armii i :finansów wspólnych. 
Razem na wodach europejskich: 9.590 klm. W Austrji obowiązuje konstytucja z d. 26 lu- 
k. i 469.004 m-cÓw. tego 1861 r. w formie zmienianej ustawami 


. 


I 


I 


r 


, 


i... 


. 


53 - 


r-
>>>
konstytucyjnemi z d.21 grudnia 1867 r., 2-go włochów 727.102, innych narodowo 3-97.761. 
czerwca. 1896 r. i 30 stycznia 1907 r. Wy- Obszar Galicji wynosi 78.532 k. k.; liczba 
bory do parlamentu odbywają się na zasadzie mieszkallców 7.315.939: na. k. k. przypada 
powszechnego prawa wyborczego. Podstawą 93 głowy. Plota handlowa: 13.55-1 okrętów 
konstytucyjną Węgier jest sankcja pragma- o pojemności 308 093 ton z załogą 35.307 gł. 
tyezna, tudzie
 oparty na jej podstawie art. Koleje żelażne w Austrji 21.619 k., na Wę- 
Xll ustawy zasadniczej z r. 1867. Do izby grzech 20.182 k. Razem 41.801 k. l'elegmf . 
magnatów nale
y 16 pełnoletnich arcyksią
ąt w Austrji 40.373 k., na Węgrzech 23..2-10 k. 
domu panującego, 52 ksią
ąt Kościoła, 10 Moneta: korona=100 halerzom=39.ł kop.; 
najwyższych dygnitarzy państwa, hrabia Presz- halerz=0,4 kop. Dawniejsza jednostka lllone- 
burga, dwaj strażnicy koronni, dwaj prezy- tarna 1 gulden (reński)=100 centom=9u,9 k.; 
denci kuryi królews., dwąj prezydeeci królew. - 1 cent=0.9 kop. Armia: Stopa pokojowa 
trybunału administracyjnego, trzech delegatów; liczy 382.416 ludzi, 65.060 koni i 1,OO.J. dział. 
sejmu chorwacko - sławońsldego, gubernator r Stopa wojenna 1.872.178, nie licząc puspoli- 
Rieki; ośmiu książąt dziedzicznych, 178 hra-I tego ruszenia. Flota wojenna: 118 okrętów 
biów i 47 baronów, a wreszcie 71 członków I z załogą 12.848 ludzi i 97-1,1 dział. _.lliasfa: 
dożywotnich, obecnie mianowanych 
rzez Ko- I w Austrji: Wiedeń 1.67-1:.958, Praga czeska 
ronę. Izba deputowanych sklada SIę z 453 201.589, Lwów 159.877, Grac 138.080, Tryest 
członków, z których 413 obierają bezpośred- 134.143, Berno 109.346, Kraków 91.323, 
nio komitety i miasta węgierskie, a 40 pośred- Pilzno 68.079, Czerniowce 67.622, Linc 58.791, 
nio sejm chorwaeko-sławoński. Do wykony- Pola 45.205, Lublana 36.547, Salcburg 33.067 
wania czynnego prawa wyborczego potrzeba i t. d. Z miast galicyjskich liczą: Przemyśl 
ukończenia lat 20, do wyboru 24. Panujący. 46.295, Kołomyja 34.188
 Tarnów 31.691, 
Cesarz i król Franciszek Józef I, urodzony Tarnopol 30,415, Stanisławów 30.410, Stryj 
17 sierpnia 1830 r., objął tron po abdykacji 23.205, Jarosław 22,660. Na Węgrzech: 
stryja swojego cesarza Ferdynanda I (t 29 Budapeszt 716.476, Szegedyn 100.270, Sza- 
czerwca 1875 r.) i zrzeczenia się prawa lJa- badka 81.464, Debreczyn 72.351, Preszburg 
stępstwa przez swego ojca w d. 2 grudnia (Pozsony) 61.537, Zagrzeb 57.690, Keczkemet 
1848 r., koronował się na króla Węgier w 56.786, Arad 53.9U3, Temeszwar 49.624 
Budapeszcie d. 8 czerwca 1867 r. O
eniony Wielki Warazdyn 47.018, Kołoszwar 46670, 
był d. 24 kwietnia 1854 r. z Elżbietą księż- 
e
c(Pięć-Kościołów) 42.252, Rieka 38.057 
niczką bawarską (t w Genewie 10 września I t. d. 
1898 r.). Ponieważ cesarz Franciszek Józef Baden. Forma rządlt: Wielkie księstwo, 
nie p
si
d
 obecnie potomka płci męskie
 w monarchia konstytucyjna, dziedziczna w linii 

r
steJ hnn, nastę
stW? tronu przechodzI. na męskiej domu badeńskiego. Panujqcy: Wiel- 
hmę zmarłego . brata Jego . 
arola LudwIka, I ki ksią
e Fryderyk Wilhelm Ludwik, urodz. 
kt?rego , syn . na
starszy obejmIe rządy. Ar
y- w Karlsruhe d. 9 września 1826 r. Następcą 
kSląż
 .ha
Clszek Fe
dynan1 (Karol, LudwIk, tronu jest syn naj starszy: Fryderyk Wilhelm 
J?zef, Marja) este
skl, ur. w Gracu .18 grud- Ludwik Leopold August, ur. w Kar]sruhe 

Ia 1863 r.), ożelllon
 morga
atyczme d. l-go 1 9 lipca 1857 r. Obszar: 15,262 ldm. kw. 
lIpca 1900 r. w ReIchszt
dz.le z Z
fią hra-. Ludność: (1900): 1,867,944 m-ców; 124 głów 
blanką CłlOt
ek z Chot
owy I Wogmnu, (ur. na 1 lm. kw. Koleje 
elazne: 1,861 klm. 
w .SztutgardzIe. d. 1. lliaJa 1867 r.),. ?bdarzo- M-iasta: Karlsruhe (stolica) 97,185 m., l\Iann- 
neJ tytułem k
lężne
 lIohenberg. DZiecI z tego heim 141,131, Freiburg 61,504, Heidelberg 
małżeństwa me mają praw do tronu. Obszar 40121 i t d 
625.518 k. k. Z tego przypada na Austrję' .. 
300.193 kilom. kw., na Węgry z Chorwacją Bawarja. Forma rządlt: Królestwo, lliO- 
i Sławo nią 325.325 klm. kwadr. Lltdność: narchilI. konstytucyjna w męskiej linji domu 
-15.405.267 m. z tego przypada: na Austrję Wittelsbachów. Panujący: Król Otto Ludwik 
26.015.708, na Węgry 19.254.559. W Au- Wilhelm Wojciech Waldemar, ur. w Mona- 
strji przypada 87 głów na klm. k., na W ę- chium 27 kwietnia 1848 r.; nastąpił po bra- 
grzech 59. Ludność Austro - Węgier wedle cie swoim królu Ludwiku II (ur. 25 sierpnia 
narodowości liczy; niemców 11.306.120, wę- 1845 r. ;- 13 czerwca 1886), nie objął wszak
e 
grów 8.751.817, czechów, morawian i słowa- osobiście rządów, jako cierpiący umysłowo. 
ków 7.975.038, polaków 4.259.152, rusinów Rządy sprawuje ksią
e-rejent Luitpold Karol 
3.805.023, chorwatów i serbów 3.442.129, Józef Wilhelm Ludwik, ur. w WUrzburgu 12 
słoweńców 1.192.780, rumunów 3.030.442, marca 1821; zarządza państwem od 10 czerw- 


, 


- M - 


r
>>>
.j 


t. 


, 


ca 1886 r.. Następca. w rządach jest uaistar- j regularnej i 40.443 gwardji obywatelskiej. na 
szy syn: kSlą
e LudwI
 Leopold 
r
rja Alojzy stopie wojennej 147.693 armji regula
nej 
Alfred, .u
. w Monachmm 7 styc
Dla 1845 r. i 90.000 gwardji obywatelskiej. Miat;ta: 
Obszar. 15,870 klm. kw. Ludnosć: 6,176,056; I Bruksella (z gminami podmiejskiemi Schaer- 
81 g
ó
 na klm. kw. Religja: katolicka. i beek, Ixelles, l\Iolenbeek, St. Gilles, Ander- 
K
leJe zelazne: 6,
42 k
. Telegraf. 15,389 km. ! lecht, St. Iosse, Laeken i Etterbeek) 570,000 
Mzasta: Monacłllum a 10,000, Norymberga I Antwerpia 21:11.949, Laeken i Etterbeek) 

61,081, Augsburg 89,170, Wnrzburg 75,499 570.000, Antwerpia 291.94\;), L
odjum 168.532, 
l t. d. Gandawa 163.000, Mecłllin 58.101, Bruges 
Belgja. Forma rządu: Królestwo. Mo- 55.000, V er\"iers 5
.000, Lowanium 42.000, 
narcl\ia konstytucyjna, w męskiej linji domu Ostenda 
1.200 i t. d. 
 
sasko-kobursko-gotajskiego dziedziczna. W ra-, BułgarJa_ Forma rządzt: l\.fólestwo. Mo- 
zie braku męskiego potomka król mo
e za i narchja konstytucyjna dziedziczna w domu obra- 
zgodą oLu izb sejmu' zamianować swojego na- i nego przez bułg. zgromadzenie narodowe, a przez 
stępcę. Konstytucja z d. 7 lutego 1831 r., W. Portę za zgodą mocarstw, które podpisały 
przejrzana w sierpniu 1893. Członkowie obu w .1'. .1878 traktat berliński, zatwierdzonego 
izb wybierani są według systemu proporcjo- kSIęcIa Ferdy
andas
sko-kobu
sko.-gotajskie- 
nalnego (prawo z 29 grudnia 1899) z prawem go. Konstytucja z dnm 18 kWletma 1879 f. 
wielokrotnego głosu. Senat składa się ze 110 (st. st.), przejrzana w d. 1;) maja r. 1893 (st. 
na B lat wybranych senatorów, z których 26 st.).. Zgromadzenie narodowe (sobranjc) skła- 
b
z wielkiego cenzusu wybierają rady prowin- da 
ę ze 150 pos.łów bezpo
fednio przez lud 
cjonalne; co cztery lata połowa ustępuje. Izba wybler
nych na pIęĆ lat. LIczba posłów nad- 
deputowanych składa się ze 166 członków na zw
czajnego 
zyli "wielkiego sobranja" wy- 
cztery lata połowa ustępuje. KaMy belgijczyk, nOSI. 3
0. KSlą1.ę Ferdynand sasko-kobursko- 
liczący 25 lat 
ycia, co nąjmniej przez rok g,otajsln 
ybrany na księcia. Bułgarji przez 
w tej samej gminie zamieszkały i niekarny, 'Iyrnowsl
le zgromadzenie narodowe jedno- 
posiada jeden głos; kaMy najmniej 35-letni, myślno
clą głosów w d. 25 czerwca 1887 (st. 
o
eniony lub owdowiały belgijczvk, który płaci st.) objął rządy państwa pod imieniem Ferdy- 
5 fr. podatku osobistego; ka
dy conajmniej nanda I w d. 2 sierpnia 1887 r. (st. st.) zatwier- 
25-letni posiadacz gruntu wartości 2,000 fr. dzony przr.z W. Portę firmanem sułtańskim z d. 
a
bo renty. rocznej w wysokości 100 fr., po- 2 marca 1896 (st: 
t.), Panujący: ksią
ę ł':er- 
slad
 dr
f?1 głos; trzy. głosy posiadają liczący dynand (
Iak
ymdjan Karol J
eopold Ma
ja), 
c0!lajmmej 25 lat 
ycla belgijczycy po akade- Uf. w. \VIedmu 27 lutego 1!:!61 1'.; oiemony 
mleku wykształceni, zajmujący wy
sze urzędy ostatmo z ks. Eleonorą Reuss-Kustritz. Na- 
lub s
nowiska wy
szego wykształcenia wy- stę
cą.. trollu: B.orys ksiąie Tyrnowy, Ul". 
magające. Panujący: król Leopold II (Lu- w SoDI 18 styczma 1894, przechrzczony na 
dwik Filip Marja Wiktor), zwierzchnik nieza- obrządek wschodni w d. 2 lutego 1896 roku. 
wisłego państwa Kongo, ur. w Brukselli 9 Obszar: 96.345 klm. kw, (z tego przypada 
kwietnia 1835, ożeniony w d. 22 sierp. 1853 na Rumelję wschodnią 32.594). Ludność: 
z Marją Hcnryką, arcyksię
niczką austryacką 3. 7 
4.
83 m.; 39. głów przypada na klm. kw. 
(t 19 września 1902). Z trzech jego córek Rellg}a: wschodma. Flota handlowa: 2 pa- 
księina Ludwika (ur. 18 lutego 1858 r.) za- rowce i 2 
aglowce (w r. l!łOl). Koleje że- 
ślubiona jest w d. 4 lutego 1875 księciu Fi- lazne: 1.566 klm. Telegraf: ;).265 klm: 
lipowi sasko - koburskiemu; księ
na Stefanja Moneta: lew = 100 stotinkom = 37,5 kop. 
(nr. 21 maja 1864) zaślubiona po raz pier- Armia: na stopie pukojowoj 53.534 ludzi na 
wszy d. 10 maja 1881 r. arcyksięciu Rudol- stopie wojennej: armia regularna 126.970, 
fowi austryackiemu (t 30 stycznia 1889). po- armia rezerwowa 81.992 ludzi; razem 208.966 
\ttórnie w d. 22 marca 1900 r. Elimerowi hr. ludzi, 432 dział. Miasta: Sofja 67.78P m-ców, 
Lonyayowi; księ
na Klementyna. (ur. 30 lipca Fillipopol,43.033, Ruszczuk 32.712, Warna 
1872) dotąd niezamę
na. Obszar: 29.456 km. 34.922, Sliwno 24.549, Szumla 23.102, Plew- 
kw. Ludność: 7.074.910 m-ców; 240 głów na 18.761, Silistrja 12.133, KlIstendilI2.0-l2, 
na km. kw. Religja: katolicka. Plota han- Burgas 11.728. 
dlowa: 71 okr"tów o pojemności 102.760 ton. Czarnogórze. Forma rządu: Księstwo, 
1F

eje żelazne: 4.568 km. Telegraf: długość Monarchia konstytucyjna, dziedziczna w domu 
hllJI 6,619 klm. Monetn: frank=lOO cent y- Petrowiczów Niegoszów, pochodzącym od Da- 
mom = 37,5 kop.; jeden centym=B/B kop. wida Petrowicza Niegosza, który w r. 1711 
Armia: na stopie pokojowej 46.470 armji został dziedzicznym władyką (naj\Vy
szym du- 



 


- 55
>>>
., 
I 


chownym władyką (naj.wytszym duchownym), I na 61.58
. FlotC!' wojenna (1903): 62.okrę- 
a którego potomek Damło I uzyskał w d. 21 tów o pOJemnoścI 45,199 ton, 348 dZiałach; 
marca 1852 r. uznanie Rosyi, jako samo- personel marynarki liczy 81 oficerów i 1137 
dzielny, dziedziczny ksiątę czarnogórski. Pa- marynarzy. Miasta: Kopenhaga 476.H06; 
nujący: ksiątę Mikołaj. ur. w Niegos
u 25 Aarhuus 51.814, Odense 40.138, Aalborg 
września 1841 r.; wstąpił na tron po swoim 31.457 m-ców. 
stryju 
sięciu !?ani
e I (
 
3 sierpnia 1860
: Francja. Forma rządu.,: Rzeczpospolita 
Następca tronu. kSlątę Damło, ur. w Cetynjl od d. 4 września 1870. Konstytucja z d. 24 
d. 17 cze.rwc
 1871 r.. Obszar: 9.080 km. kw. lutego 1875, przejrzana w d. 2 sierpnia i 30 
Lu
n?ść
 221.84
 m., 25 głów na 1 klm: kw. listopada 1875, 9 grudnia 1884 i 16 czerwca 
Rel't9J.a: 
schodDJa. Flota handlowa: jeden 1875 r. Zgromadzenie narodowe składa się 
parow
ec I 16 okrętów. tagl0.wych. Moneta: z dwóch izb, zbierają się corocznie w styczniu 
a
strYJacka, tu
e
ka I rosYj
ka. 
elegr,!(: na sesję. Senat składa się z 300 senatorów, 
62? klm. , !rmza. st
pa pokoJowa. 6_0 lu
zJ, conajmniej 40 _ letnich; wybieranych przez 

ojenna al.
5? M
asta: CetY
Ja. (stolIca) utworzone ad hoc kolegja wyborcze w depar- 
3.00? m-c. ów, [Odgo
lca. 6.534, NIksIcz 3,530, tamentach i kolonjach na lat dziewięć, z któ- 

ulclgno 0,005, Antlvarł 2.114-. rych co lat trzy jedna trzecia część ustępuje; 
Danja. Forma rządu: Królestwo. Monar- z siedemdziesięciu pięciu senatorów. wybranych 
chia konstytucyjna, dziedziczna w domu szlez- pierwotnie przez zgromadzenie narodowe i senat 
wieko - holsztyńsko - sonrlerburslw - glUcksbur- dotywutnio, żyło w r. 1905 jeszcze 10. Izba 
skiJll. Konstytucja z dnia 5 c.zerwca 1849, deputowanych składa się z 584: członków wy- 
przejrzana w d. 28 lipca 1H66 r. Landsting bieranych w okręgach (arrondissements) sy- 
składa się z G6 członków, z których 12 do- stemem bezpośrednim na lat cztery. Do viy- 
żywotnio mianuje król, reszta wychodzi z wy- zyskania czynnego prawa wyborczego u
oń- 
borców pośrednIch; folkething składa się ze czyć potrzeba lat 21, do biernego 25. Zoł- 
114 deputowanych, na trzy lata systemem nierze w służbie czynnej, podobnie Jak więk- 
powszechnym wybieranym. Islandja posiada sza część urzędników państwowych są niewy- 
od d. 1 sierpnia 1874 r. własną konstytucję. bieralni. Przezydent rzeczypospolitej wybierany 
Król mianuje namiestnika. Władza ustawo- jest na lat 7 bezpo
rednią większością głosów 
dawcza spo('zywa w rękach króla i sejmu Zgromadzenia narodowego. Glowa rządu: pre- 
(althingu), składającego się z izby wyższej zydent Armand Fallieres (17 stvcznia 1905- 
i niższej. Izba wyższa. liczy 14, izba niższa 1913). Obszar: 536,464 klm. kw. Lndność: 
26 członków. Panujący: Król Fryderyk 38.961.945 m.; 74 głów na klm. kw. Flota 
(Wilhelm Karol), ur. w Kopenhadze d. 3 czerw- handlowa: (1903) 1.330 parowców i 16.021 
ca _1843, jako syn króla Krystyna IX (1818- żaglowców. Koleje żelazne: (1903) 39.5t!7 
1906 r.) i małżonki jego księżniczki Ludwiki klm. kolei normalnych i 6.421 kolei miejsco- 
hesko-k, aselskiej doktór prawa uniwersytetu wych. lelegraf: 164,655 kilom. Moneta: 
oksfordzkiego, ożeniony w Sztokholmie w d. frank=luO centymom (20 sous) = 37,5 kop. 
28 lipca 1869 roku z Ludwiką, księżniczką Armia: stopa pokojowa: 22.176 oficerów 
szwedzko-norweską. Następcą tronu, książę 258,U40 szeregowców. Do tego żandarmerji 
Krystyn Karol Fryderyk ur. w Charlottertlund i gwardji narodowej: 713 oficerów i 24,036 
d. 26 września 1"70 r. ożeniony d. 26 kwietnia szeregowców; stopa wojenna: 4.372.000. Flota 
1898 r. z księżniczką Aleksandrą Meklem- wojenna: 480 okrętów o pojemności 755,052 
burską. Obszar: 233,024 klm. kw. Z tego ton, 3.849 działach i 57.419 ludziach załogi. 
przypada: na Danię właściwą 39,R54 klm. kw. Miasta: Paryż (z gminami podmiejskiemi) 
Islandję 104,785, Grenlandję (niepokrytą 10- 2.900.000 rn-ców, Marsylja 500.000, Lugdun 
dowcami) 88,100, Indje Zachodnie (wyspy św. 460.000, Bordeaux 250.000, Lille 211.000, 
Krzy ta, św. Tomasza i św. Jana) 359 klm. kw. Tuluza 150000, St. Etienne 14-7.000, ROII- 
Ludność: Danja właściwa 2.4-64.770 m-ców, baix 143.000, Nantes 133.000, Hawr 130.000, 
62 głów na klm. kw.; Islandja 78.470, 0.7 Rouen 119.000, [teims 110.000, Nizza 105.000, 
głów na klm. kw.; Grenlandja 11.895, 0,1 Nan
y 103.000, Tulon 102.000, Amiens 91,000, 
gł. na klm. kw.; Indje Zachodnie 30.527 m. Brest 84-.000, Limoges 8
.000, Angers 83.000, 
Flota handlowa: (1903): 3.1
1 żaglowców Nimes 81.000, Montpellier 76,000, Renes 
i 558 parowców. Koleje żelazne (1
03): 75.000, Dijon 72.000, G-renobla 69.000, Or- 
3,215 km. Tekgraf (1903): 3,792 km. MB- lean 67.000, Tours 65.000, Le Mans 63.000, 
neta: korona dzieli się na 10U oerów=51.9 kop. St. Denis 61.000, Calais 60.000, Besan(,'on 
Armia (1904): stopa pokojowa 9,769, wojen- 56.000, Wersal 55.000 itd. 


I 
r- 


., - 56
>>>
Kolonje i protektoraty. Obszar 10.984.44:0 jących conajmniej 60.000 pesetas rocznego 
kIw. kw. 50,200,000 mieszkańców, 5 głów dochodu, najwy
szych urzędników pa.ństwa 
na. klm. kw. i osób mianowanych przez króla, tudzie
 180 
1. W Afryce: Algier, Tunis, Sahara, Sene- członków, wybieranych przez najwy
sze ciała 
gambja, Sudan francuski, Kongo francuskie, pańs
wowe i najwy
ej opodatkowanych, którzy 
Guinea francuska, Dahomej, Reunion, Mada- co lat pięć są uzupełniani. Izba deputowa- 
. gaskar ob. 10.214.700 klm. kw.; 31.600.000 m. nych liczy 422 członków na pięć lat przez 
2. W Azji: (Kochinchina, Pondichery, odpowiednie kolegja wyborcze (junty) wybiera- 
Anam, Tonkin, Kambod
a) 663.509 klm. kw. nych. Izby zbierają się co roku. Panujący: 
18.073.000 m-ców. król Alfons XIII (Leon Ferdynand 
Iarja 
3. W Ameryce: (Indje Zachodnie, Kaven- Jakób Izydor Paskal Antoni), ur. w Madry- 
na, St. Pierre, l\Iiquelon), ob. 82.000 klm. cie 17 maja 1886. Objął rządy w d. 17 
kw., 4
8.819 m-ców. maja 1902 r. Oteniony dniu 31 maja 1906 
4. W Oceanji: Nowa Kaledonja, wyspy z księtniczką Eugenją Wiktorją Battenberską. 
Wallis, ob. 24.225 klm. kw., 89,000 m-ców. Obszar: europejski 504.554-, kolonialny 212,700 
Miasta: Hu£ (stolica Anamu) 50.300 m., k!m. kw. Lu,dność: (europ). 18.618.086 m. 
Pnom-Pench (stolica Kambodty) 50.000, Saj- (kolonje) 291.000. Flota handlowa: (1900) 
gon (stolica Kohinchiny) 37,565, Hanoi (sto- 418 taglowców i 525 parowców.- Koleje że- 
lica Tonkinu) 103.188, Algier 96,542, Oran lazne: (1904) 13,851 klm. (w Afryce oprócz 
88.235, Konstantyna 48.000, Tlemcen 33,000, tego 767 klm.). Telegraf: (1889) 33,385 km. 
Bona 32.000, Bona 32.000, Tunis (stolica Moneta: (podwójna) peseta = 300 centi- 
protektoratu tego nazłliska) 170,000, Sfaks mos=37,5 kop. -Armja: (1900) ::5topa poko- 
30.000, Tanarivo tMadagaskar) 50.000, Ta- jowa 93.133, stopa wojenna wynosiła w roku 
matave 15.000, Kajenna 10,000, Noumea na 1893 387.680, obecnie po utracie kolonji 
Nowej Kaledonji 7.000. jeszcze nie unormowana. Miasta: Madryt 
Grecja. Forma rządu: Królestwo. Mo- 539.585, Barcelona 533.000 (z gminami przed- 
narchja konstytucyjna, dziedziczna w linji mę- mi
jskiemi), Walencja 213.550, S e w i II a 
skiej domu holsztyńskiego. Konstytucja z d. 148.315, Malaga 130.100, Murcja 111.539, 
28 listopada 1864 r. S
jm składa się z je- Sara
ossa 99.118, Kartagena 89.871, Bilbao 
dnej tylko izby, liczącej 234 na cztery lata 83.306, Granada 75.900, Kadyks 69.382, 
wybieranych posłów. Panujący: Król Jerzy' Korduba 58.275 m-ców. Flota UJojenna: 37 
I, ur. w Kopenhadze 24 grudnia J 845 roku, okrętów. 
objął rządy (i-re
ji d. 6 czer
ca 1863. N a- Holandja. Fo'rma rzqdu: królestwo, mo- 
stępca tronu: K
nstanty, kSlątę Sparty
 ur. narcbja konstytucyjna, dziedziczna w domu 
w Atenach 21 lIpca 1868. Obszar: 6J.679 I nassausko-orańskim w linji męskiej, ewentu-. 
klm. kw. Ludność: (1896) 2.433.806 m.; l alnie teńskiej. Konstytucja dnia 29 marca 
37 gł. na klm. kw. Moneta: drachma=lOO 1814 r., uzupełniona po raz ostatni w d. 30 
leptom = 
7 ,5 kop. Flota handl
wa: 209 ' \ listopa 1887 r. Izba pierwsza Stanów gene- 
parowców I 1030 taglowców. Koleje żelaz
e: ralnych składa się z 51 członków, wybiera: 
1.035 k!m. T
legr.af: 6.303 klm. Armza: I nych przez rady prowincjonalne z naj wyteJ 
N a StOpiC pokojowej . 2.02
 ofi
erów, 26.79? I opodatkowanych i najwytszych urzędników pań- 
szeregowców; na stopIe wOjennej 82.125 ludzI; stwa; izba druga ze 100 członków, bezpośre.d- 
opró
z tego armi
 terytorjalna w sile 76
800 nio przez ludność wybieranych. Panujący: 
ludz
. Flota wOJenna: 12 .okrętó
 o pOJem- ! Wilhelmina (Helena PaUlina Marja) urodz. 
no
Cl 22.80? to
, 157 dZIałach I 1,90
 lu. w Hadze d. 31 sierpnia 1889 r. Nastąpiła 
dZIach załogI. Mzasta: Ateny 130.000, PIreus po ojcu swoim pod rejencją matki, oojęła 
42.00
, Patras 38..000, Korfu 30,000, Her- osobiści rządy d. 31 sierpnia 1898, poślubiła 
lllopohs 30.000, TrIkalla 31.000, Zante lA.OOO, d. 7 lutego 1901, księcia Henryka meklem- 
Laryssa 15.000, Volo U.OOO, Missolungi bursko-szweryńskiego. Obszar: 33.000 klm. 
12.000. kw. Ludność: (1905) 5.509.659, 164 głów 
Hiszpanja. Forma rządu: Królestwo. Mo- na klm. kw. Flota handlowa: (1904) 463 
narchjH konstytucyjna, dziedziczna w linji taglowców, 269 parowców. Kol.eje felazne: 
męskiej i teńskiej domu Bourbon-Anjou; król (1904) 2.987 km. Tewgraf: (1904) 6.912 km. 
dochodzi do pełnoletności z ukończeniem 16 Moneta: (złota) 1 gulden=100 centom=78 k. 
lat 
ycia. Konstytucja z d. 30 czerwca 1876. Armia: (1905) stopa pokojowa 1.881 ofice- 
::5enat składa się z (naj wytej) 180 członków rów i 40.030 szeregowców, stopa wojenna 
dotywotnich (ksiątąt krwi, grandów posiada- I w r. 1893 obliczoną była na 184.361 ludzi. 


+t 


- 57 - 


.
>>>
..i 


L 


Flota woje
ma: (1899) 98 okrętów, 576 d7: iał , I wybor
zego potrzeba ukończonych lat 25-iu. 
8.040 
ołmerzy. Jltasta: Haga (stolIca) PanuJący: Cesarz Wilhelm II (Fryderyk 
234.459, Amsterdam 551.415, Rotterdam Wilhelm Albert), król pruski, margrabia 
370.390, Utrecht 112,769, Greninga 71,490. brandeburski, burgrabia norymberski hrabia 
Haarlem 68.255, Lejda 56,044. Hohenzollern, ksią
ę udzielny Szlą
ka, wielki 
Kolonje holenderskie. Obszar: 2.045,647 ksią2ę poznański i t. d. ur. w Berlinie d. 27 
klm_ kw. Lndność: 35.336.500; 17 głów stycznia 1859 z cesarza i króla Fryderyka III 
na klm. kw. Kolonje te dzielą się wedle (ur. 18 paździer. 1831 t 15 czerwca 1888) 
części świata na: i 
ony jego Wiktorji, księ
niczki angielskiej 
1. Wschodnio-indyjskie (w Azji): Jawa, i mał
onka jej księcia Alberta (p. w.), ur. 
Sumatra, Borneo, Celebes, Molukki, Małe 21 listopada 1840, poślubionej w Londynie 
wyspy Sunda; 1.508.036 klm. kw.; 37.359.000 .25 stycznia 1858, zmarłej 5 sierpnia 1901. 
m.; 19 głów na klm. kw. Następca tronu: Wilhelm (Fryderyk Wiktor 
.2. Nowa Gwinea i Te rna te: 407.381 August Ernest) urodzony w pałacu marrnu- 
klm. kw.; 375.000 m., 0,7 na kIw. kw. : rowym w Poczdamie d. 6 maja 1822 r.,02e- 
3. Zachodnio - indyjskie (w Ameryce): I niony 5 czerwca 1905 r. z księ2niczką Cecylją 
}lałe Antylle i Surinam 130.230 klm. kw. Meklemburską. Obszar: MO.743 klm. kw. 
Flota handlowa kolonialna Holandji: 2.629 Ludność: 56.376.178 (1900), 104 głów na 
okrętów. Koleje żelazne: (1905) 2,372 klm. 1 klm. kw. Flota handlowa: 4.157 okrę- 
Telegraf: (1903) 11.691 kilometr. Moneta: tów i 1.622 parowców; załoga wynosi 59.700 
Qprócz holenderskiej są w u2yciu starohisz- ludzi. Koleje żelazne: (1905) 54.244 klm. 
pański piaster, meksykański peso, indyjska zwyczajnych i 2.023 kP!n. kolei dojazdowych. 
rupia. Arrnict: (1899) 49.210; rezerwy 5.078. Telegraf: 140.380 klm. Moneta: marka=lOO 
Flota wojenna: (1905) 22 okrętów, 256 dział, I fenigom=46,3 kop.: fenig=0,462 kop. Armia: 
1.542 załogi. Mictsta: Surabaja 150.000, (1904) stopa pokojowa 605.000, stopa wojen- 
Batawi:.L 125.000, Surakarta 108.000 (na Ja- I na 2.550,000; do tego przybywa: rezerwa za- 
wie); Palelllbang (na Sumatrze) 55,000; Ban- pasowa i pospolite ruszenie około 1.800.000, 
d . jcrmassis (na Borneo) 51.830; Paramaribo I razem 4.350.000. Flota wojenna: (1904) 
(na Surinamie) 33,535. 127 okrętów i 126 łodzi torpedowych, 35,000 
Niemcy. Forma rządu,: Konstytucyjn
 I załogi. Stolic
: B.erlin, si
d.zib.a r
ądu_ związ- 
państwo związkowe pod rządem zbiorowym k
wego (z gmmamI prZedmIejskIemI) 2,;)30.000 
cesarza niemieckiego (Delltscher Kaiser), mIeszkańców.. . 
którym jest dziedzicznie każdorazowy król Protektoraty I Kolonje: 2.569.500 klm. kw., 
pruski na mocy aktu proklamacji cesarstwa 12.500.000 m.. 5 głowy. na klm. kw. 
niemieckiego, dokoDanego w dniu 18 stycznia .1.. Afryka zacl
ollma: (Togo! Kall
erun, 
1871 r. w Wersalu. Cesarzowi przysługuje NIeJmecka Połudmowo - Zachodma Atryka) 
władza wykonawcza, tudzie:t prawo wydawa- 1.401.390 klm. kw., 5.700.000 m., 4 gł. na 
nia wojen, zawierania traktatów i uwierzy- 1 klm. kw. . 
teJnienia posłów rzeszy niemieckiej przy dwo- 2. Afryka wschodnza: \-}46,500 klm. kw. 
rach zagranicznych. Konstytucja z dnia 16 3.000.000 m., 3 gł. na 1 klm. kw. 
kwietnia 1ti71 r., zmieniona częściowo w d. 3. Morze południowe: (Ziemia cesarza 
19 marca 1888. Władza wykonawcza w za- Wilhelma, archipelag Bismarcka, wyspy Sa- 
kresie armji, finansów handlu komunikacji lomona, wyspy l\larszałkowskie, Karoliny, 
i sądownictwa wyko
ywaną 'jest wspólnie Marjany, wyspy Samoańskie) 243.819 klm. 
przez radę związkową (Bu/ildesrathJ i par- kw., -152.
00 m., 1,7 .gl. na 1 k
m. kw: 
lament rzeszy (Reichstag). NajwyZszym od- 4. AZJa wschodma: (terytorjum dZIer
a- 
powiedzialnym urzędnikiem państwa jest kan- wione od Chin Kiauczou) 501 kilometr. kw. 
clerz. Rada związkowa składa się z 58 człon- 120.040 m-ców. 
ków, upełnomocnionych przez ksiąZąt panują- Handel: kolonji i protektorów niemieckich: 
cych w państwach, nalezących do rzeszy nie- (1895{8) przywóz 34.973.856 m-ców. wywóz 
llIieckiej (17 pruskich, 6 bawarskich, po 4 14.748.668 mieszkańców. Koleje. Afryka za- 
saskich i witemberskich, po 3 badeńskich chodnia: 380 klm. Afryka wschodnia: 150 
i heskich po 2 meklembursko - szweryńskich klm. Azja wschodnia 436 klm. 
i brunświckich, po jednym z innych państw Norwegia. Porma rząd-u: l\Ionarchja nie- 
związkowych); Parlament składa się z 397 zale
na od dnia 7 czerwca 1905. Parlament 
posłów, wybieranych bezpośrednio na lat pięć. (s t o r t h i n g) składa się ze 117 posłów (39 
Do wykonywania biernego i czynnego prawa z miast i 78 z gmin miejskich), wybieranych 


., 


- !8 - 


r
>>>
. 


co 3 lat
 przez elektorów, obieranych przez ! lł-[oneta: milreis=1000 reisom=2 r. 10 kop.; 
głosowaDl? po
vszechne. Panujący: Król reis=0.21 kop. Armia: (1899) Stopa poko. 
Haken 'II Karol Krystyn Fryderyk, syn ' I jowa 31.800, wojenna 1-ł9.000, ludzi, 312 
króla duńskiego Fryderyka Krystyna Wil- dział. Fwta wojenna: 42 okrętów z 248 
helma, urodzony w Charlottcnlundzie 3 sierpnia' działami i 1900 ludzi załogi. -Miasta: Liz- 
1872 r., oZeniony z księtniczką Mand, córką bona 357.000, Porto 172.421, Braga 2ł.3Q9. 
króla angielskiego Edwarda VII, ur. 26listop. Kolonie: Obszar 2.146.100 klm. kw.. _ 
1869 r. Następca tronu: książę Olaf Aleksander 5.850.000 ludności, 2 głowy na klm. kw. 
Edward Krystyn, urodzony w I Appleton House 1. Afryka (wyspy Capyerdyjskie, Gwinea. 
2 lipca 1903 r. Obszar: 321.477 klm. kw. Angola, Mozambik i t. d. 2.070.000 klm. kw., 
Ludność: (1900) 2.240.932, 7 głów na klm. 6.-160.000 m.; 8 gł. na klm. kw. 
kw. Flota handlowa: (1905) 5,843 żaglow- 2. Azja «(ioa, Damao, Diu, Makao. Ti- 
ców i 1.477 parowców. Koleje żelazne: (1905) I mor) 19,918 klm. kw., 810,000 m. Koleje 
2.490 klm. Telegraf: (1905 r.) 19.209 klm. I żelazne: (1899) 924 klm. Telegraf: (l900) 
lrJoneta: jak w 
zwecji. Flota wojenna:' 5.273 klm. Armia: 9.4,8. Miasta: :Makao 
(1905) 53 okręty, 240 dział i 2.666 załogi. 60.000, St. Paolo de I.oanda 20.000, I\fozam- 
Miasta: Chrystjanja 229.626, Bergen 72.251, bik 8.000. 
Trondhjem 38,180. Prusy. Forma rządu: Królestwo, monar- 
Rumunja. Forma rządu: Królestwo; mo- chja dziedziczna w linji męzkiej domu Hohen- 
narchja konstytucyjna dziedziczna w domu zollernów. Konstytucja z d. 21 stycznia 1850, 
króla Karola I Hohenzollerna, uznanego księ- po raz ostatni zmieniona w d. 85 maja 1857 r. 
ciem przez kongres berliński w dniu 13 lipca W dniu 18 sierpnia 1866 utworzyły Prusy 
1878; proklamacja królestwa w d. 26 marc.l związek północno - niemiecki, po wojnie zaś 
1881 r. Konstytucja z roku 1866, zmieniona 1870 i 1871 z Prancją zawarły traktaty han- 
w r. 188-1. Senat składa się ze 120, a izba dlowe z południowo - niemieckiemi, na mocy 
deputowanych 
e 183 członków. Panujący: których utworzyło się w dniu 18 stycznia 
Karol I. urodz. w Sigmaringen 20 kwietnia 1871 r. cesarstwo niemieckie z królem prus- 
1839 r. Następcą tronu jest syn n aj starszego kim na czele. Pruska izba panów składa się 
brata Ferdynand Wiktor Albert Konrad, ur. z pełnoletnich książąt domu panującego, z 98 
w Sigmaringen 2! sierpnia 1865 r. Obszar: członków dziedzicznych, 46 najwyższych urzę- 
131.353 k. kw. L Udl108Ć: (1904) 6.392.0UO; dników państwowych i mężów zaufania kró- 
45 gł. na klm. kw. Plota handlowa: (1901) lewskiego, tudzież 170 członków dożyw()tnich, 
260 
aglowców, 69 parowców. Koleje że- i powoływanych na przedstawienie odpowiednich 
lazne: (190!) 3.196 klm. Telegraf: (1902) I ciał i korporacji. Izba deputowanych składa 
7.012 klm. ..1foneta: 1 ll'n=100 bani=37,5 i się z 433 członków pośrednio przez cały na- 
kop. Armia: Stopa pokojowa 120.072, wo- 1 ród wybieranych. Panujący: cesarz nipmiecki 
jenna 242.470. Plota wojenna: (190!) 21 (patrz "Niemcy"). Obszar: 348.658 klm. kw. 
okrętów, -11 dział, 1859 załogi. J.11iasta: Bu- Ludność: 34.472.509; 99 gł. na klm. kw. 
kareszt 28!.701, Jassy 78.937. Gałacz 6-1.436, I Flota handlowa: (1899) 1561 taglowców, 
BraHa 58.535, Krajowa 45.000, Plojeszt, 557 parowców; 11.914 załogi. Koleje że- 
-17.000, Botuszany 33.000, Pokszany 20.000, lazne: (1899) 32.867 klm. Miasta: Berlin 
Siuaja 15.000. z gminami podmiejskiemi 2.530.000, Wrocłąw 
Portugalja. Forma rządu.: Królestwo: mo- I 422.709, Kolonja 372.529, Frankfurt nad 
narchja konstytucyjna dziedziczna w męskiej! Menem 288.989, Hanower 235.649, Mag
e- 
i żeńskiej linji domów sasko-kobursko-gotaj- I burg 230.000, Dllsseldorf 213. 711, Królewl
c 
skiego i Braganza, złączonych przez mał
eń. ,189.483, Charlottenburg 
89.305, Szczeclll 
stwo. Konstytucja z d. 29 kwietnia 1626 r., I 210_702, AItona 161.5
1, Elberfeld 156.9
6, 
uzupełniona po raz ostatni w dniu 2! lipca Barmen 141.944, AkwlzgranI35.000, Gdansk 
1885. Izba parów składa się z 13 prałatów, 1- 1,47.301, Halla 156.609,. Dortmund 1--1:2,733, 
52 członków dziedzicznych i 90 przez króla Krefeld 110.000, Poznan 117.033, Poczdam 
dożywotnio mianowanych. Izba deputowanych, 59.796 ID. 
składa się ze 138 członków. Panujący: I Saksonja. Forma rządu: Królestwo, mo- 
Dom. .Manuel. Obszar: 92.157 klm. kwadr. I narchja konstytucyjna dziedziczna w linji al- 
Ludność: (1900) 5.428.800; 61 głów na km. I bertyńskiej domu saskiego. Panujący: Fry- 
kw. Flota hahdlowa: (1898) 77 parowców, ' I deryk August ur. w Dreźnie 25 maja 1865, 
-197 taglowców. Koleje żelazne: (1902) o
eniony w Wiedniu 21 listop. 189l z arcy- 
2,39! klm. Telegraf: (l900) 8.455 klm. I księ
niczką austryjacką Ludwiką Antoniną, 


., 


- 5Sł -
>>>
I 
'I 
I 
i 


t.. 


ur. 2 września 1870 r., z którą wziął roz- (1903) 1,983 
aglowców, 987 p
trowców. Ko- 
wód cywilny w d. 11 lutego 1903. Następca leje żelazne (1902) 12.536 k. Telegraf(1902) 
tronu: Fryderyk August Jerzy urodz. w Dreź- 16.663 k. Moneta (złota): korona = l 00 oe- 
nie 15 stycznia 1893. Obszar: 14.993 klm. rom=58 kop. Armia: Stopa pokojowa 60.130, 
kw. Lu,dność: 4.202.116; 280 głów na 1 wojenna 338.425; pospolite ruszenie 179.000. 
klm. kw. Koleje żelazne: 3.007 klm. Miasta: Flota wojenna (1905) 72 okrętów, 351 dział. 
Drezno 480.658, Lipsk 456.124, Chemnitz Miasta: Sztokholm 318.000, Goteborg 138.000, 
206.913. Malmo 78 000, NorrkOping 44.000. 
San Marino. Forma rządlt: Rzeczpospolita. Szwajcarja. Forma rzadll: Związek zło- 
Głowa rządu: Rząd reprezentują dwaj "ca- 
ony z 25 republik w 22 kantonach, Konsty- 
pitani regenti" (od dnia 1 października 1905 tuc.la obecna z d. 29 maja. 1874. Zgroma- 
do 1 kwietnia 1906 Onufry Fattori i P. M. dzenie związkowe składa się z rady narodo- 
Cavattoni. Obszar: 61 klm. Ludność: (1898) wej. zło1.onej ze 147 członków, bezpośrednio 
9.535; 156 głów na 1 klm. kw. Moneta: przez lud wybieranych i rady stanów, złoM- 
włoska. Armia: 988 milicji. Stolica: 
an nej ze 44 członków, wybieranych w niektó- 
Marino 1.600 m. rych kantonach bezpośrednio, w innych przez 
kantonalne ciała ustawodawcze. Obie izby po- 
Serbja. Fo'rma rządu,: Królestwo, mo- wy
sze wybierają na lat 3 ra,dę związkową 
narchja konstytucyjna, dziedziczna. Ogłosze- zło
oną z 7 członków, stanowiącyeh \\ładzę 
nie niepodległości serbskiej nastąpiło w trak- wykonawczą, rodzaj ministerjum związkowego, 
tacie berlińskim z d. 5 marca 1882 r. Kon- tudzie
 z łona rady związkowej, prezydenta 
stytucja z l". 1869 zmieniona w roku 1901. związku szwajcarskiego na rok. Głowa rządu: 
Skupczyna składa się z dwóch izb. Panu- Prezydentem na r. 1907-8 jest L. Forrer. 
jący: Piotr Karad
ord2ewicz ur. 1846 z księ- Obszar 41.346 k. k. Lu,dność (1900 r.) 
cia Aleksau
ra wstąpił na tron serbski. po 3.325.023;' 80 głów na k. k. Koleje żelazne 
zamordo
amu króla Aleksandra, sku
klem 4.460 k. Telegraf 6.170 k. Moneta: frank= 
wyboru Jednomyślnego skupczyny.w dnm. 15 100 centimom. Armia: \Vojska stojącego 
czerwca 1903. . Następcą tro
u Jest kSlą

 \ niema. Stopa wojenna (1899) 233.000; pospo- 
.Jerzy. Obszar. 48.303 klm. kw. Ludność
 lite ruszenie 297.153. Miasta: Bern (stolica 
(190
) 2.676.8.98, 55 głów na 1 klm. kw: związku szwajc.), 70.000, Zurych 175.000, 
Koleje żelazne. (1900) 562 kl.m.. !elegrat Bazvlea 124-.000, Genewa 113.000, Lozanna 
3.281 klm. Moneta: Dy
ar 
Zl{'h SIę na sto 1)2.1500, St. Gallen 51.000, Cbaux de Fonds 
stolteków = 0,81 m.;. miland or = 20 dyna- 40.000 Lucerna 33.000. 
rom=16,20 m. Armza: (1898) stopa poko- '. . . . 
jowa 25.000, stopa wojenna 353.000. Miasta: ' , Tur
Ja. 

-ł 
la rzqdu.. ..Mona

h
a kon- 
Belgrad 75.000, Nisz 25.000, Kragujewacz stytucYJna dZI
dzlc
na w lmll 
ęskIeJ. domu 
15.586, Leslwwacz 13.641, Pa
arewacz 12.980, Os
anów. Sułtan Jest zarazem Jako naJwy
szy 
Szabac 11.084 Wranja 10.586 PirotlO.395. Kahf, głową dllcho
n
 wszYSt
IC
 mahometan 
, , (Islamu). PrzedstawICIelem śCI8leJszym władzy 
Szwecja. Forma rządu: Królestwo, mo- duchownej kalifatu jest "szeik-urn-Islam" głowa 
narchja kOllstytucyjna. Konstytucja z 6 czerwca ulenów. Panujący: Abdul Ramid 34 panują- 
1809 r., zmieniona 22 czerwca 1866 r. Pierw- cy z domu Osmanów, a 28 od czasu zdobycia 
sza izba składa się ze 150 członków. wybie- Konstantynopola, ur. w Konstantynopolu 22 
ranych na lat 9 przez władze gminne i miej- września 1842 r. z sułtana AlJlIula Med
yda 
skie, druga -z 230 członków, obieranych przez (t 25 czerwca 1861); wstąpił na tron po bra- 
głosowanie bezpośrednie w miastach większych, cie swoim MUl'adzie V w d. 31 sierpnia 1876. 
pośrednie zaś po wsiach i miasteczkach. Pa- Domniemany następca tronu młodszy bra.t suł- 
nujqcy Gustaw II Bernadotte, ur. w Sztok- tański Mabomed Reszad efendi, ur. w Kon- 
holmie 16 czerwca 1858 r. z króla Oskara II stantynopolu d. 3 liiŁopada 1844 r. 
(t 26 lutego 1908), o2eniony w r. 1881 z Wi- Obszar i ludność: 1) Europa: Turcja. 
ktor.ią, księ
niczką badeńską, ur. 7 sierpnia 170.293 k. k., 6.000.000 ID.. 32 gł. na. k. k. 
1862 r. Konstytucja z d. 6 czerwca 1809 r., Bułgarja z Rumelią wschodnią 96.660 k. k., 
zmienioną. w d. 22 czerwca 1860. Pierwsza 3.700.000 m.; 34 głowy na k. k. 
izba składa się ze 150 czł., wybieranych na 2) Azja: 1.684.708 k. k., 17 .UOO.OOO m., 
lat 9 przez władze prowincjonalne i municy-' 10 głów na k. k.; Sarnos -168 k. k., 55.0UO 
palne; druga izba liczy 230 deputowanych. m., 117 głów na k. k. 
Obszar 447.864 klm. k. Ludność (1903) 3) Afryka (z Egiptem):' 2.027.700 k. k., 
5.261.000; 12 głów na k. k. Plota handlowa 11.000.000 m.; 4 głowy na k. k. 


., 


.... 


- 60 -
>>>
. 


I 


ł 


. Flota handlowa: (1?00
 916 
aglowców I Ferrara 88.000, Padwa 83.000, Aleksandrya 
l 107 parowców. Koleje zelazne: Europa I . 73.000, Lticca 73.000, Bari 78.000, Werona 
2.042, Azja Mniejsza 2.371, Syrya 558 klm. 73.000, Brescia 71.000 m. 
Telegraf (1902) 41.462 k. Noneta: Piastr 
 Posiadłości afrykańskie: (Kolonia ery- 
turecki dzieli się na 40 para w złocie=8,5 k.; trejska) 510.000 k. k.; (1898) 732.000 m., 
100 piastrów=funtowi=8 rb. 54,2 k. Armia 1,4 głowy na k. k. Stolica l\lassawa 7.775, 
(1898). Stopa pokojowa 360.000, wojenna Koleje 76 k. Telegraf 700 k. Wojsko kolo- 
1.677 .000. w tej liczbie 750.000 posiada zu- njalne 4.500 ludzi. 
pl'łne wykształ'2enie wojskowe. Flota wojenna ------=-- 
(1901): 57 okrętów, 565 dział. .Jliasta: Kon- 
stantynopol 1.106.000, 
alonik.a 105.000, Państwo Rosyjskie. 
Adryanopol 81.000, Bitolia (Monastyr) 50.000, Cesarstwo Rosyjskie zajmuje wschodnią 
Prizren 4-1.000, fTallipolis 30.000, Janina część Europy, Azję północną i północno - za- 
30.000, Kandya 25.000, Seres 25.000 Ueskib cllOdllią cześć Azji środkowej i mieści się 
20.000, Skutari 20.000. ' między 34°39' i 76 u 39' szerokości północnej, 
Wirtembergia, Forma rządu,: Królestwo, oraz 35° 1731' i 203° dług. wsch. od Ferro. 
monarchja konstytucyjna dziedziczna w linii Granicę północną stanowi Ocean Lodowaty, 
męzkiej domu tego
 nazwiska. l'anujący: na wschodzie Ocean Wielki, morza Ochockie 
Król Wilhelm II, ur. w Szmtgardzie d. 25 lu- i Japońskie, dalej idzie granica lądowa z Ko. 
tego 1848 r., o
eniony powtórnie w r. 1866 reą, Chinami, Bucharą, Chiwą, Afganistanem, 
z Szarlottą, księ
niczką Schaumburg-Lippe, ur. Persją, Turcją, Rumunją, Austrją, Prusami, 
10 październ. 1864. Obszar 19.514 k. k. morzem naltyckiem, Szwecją. Cała linja gra- 
Ludność 2.169.480; 111 głów na 1 k. k. niczna stanowi 64.909 w., mianowicie granica 
Koleje żelazne (1899) 1.807 k. Telegraf lądowa 18.639 w. (w Europie 4.223 wiorst, 
(190U) 4.450 k. . .Miasta: Sztlltgart 178.000, w Azji 14-.416 w.), granica wodna ma dłu- 
Ulm -12.985 m. gości w Europie 17.385 w., \V Azji 28.885 w. 
Włochy. Porma rządn: Królestwo, mo- Rzeki wEttropie: Peczora, Kara, Północna 
narchja konstytucyjna, od d. 17 marca 1861, Dżwina (d. Suchona, Jug l Wytegra), Oniega, 
dziedziczna w linii męskiej domu sabaudz- Mezeń, Swir, Newa, Zachodnia Dżwina, Nie- 
kiego. Konstytucję dawniejszego !uólcstwa men, Dniestr, Dniepr, Don, Kubań, Rjon, Kur
, 
Sardynii z d. 4 marca 1848 rozszerzono na Terek, Wołga (3400 klm.) (z 7 dopływamI: 
połączone z niem państwa, czyli dzisiejsze i Oką z.. praw
j stronr, i Sze
sną, Wiet
ugą, 
zjednoczone Włochy. Senat. składa się z 390 Kamą l.mneml z le
eJ. strony) l .U
al. Jezwra: 
członków (ksią2ąt krwi i mianowanych przez I One
s
lC.' Łado
skl
 l pmen l mn
. . Prze- 
króla dożywotnio notablów). Izha deputowa- 8tr
en, Jaką zajmuJe 1 aństwo 
osYJslue wy- 
nych liczy 308. Panujący: Król Wiktor n
sl 20.375.746 klm. kw. czylI 19.140.201 
Emanuel III (Ferdynand Marja January), ur. wIOrst kw. 
w Neapolu 11 listopada 186g z króla Hum- , W tern: 
berta (t 29 lipca 1900) i królowej Małgo-I Rosja Europejska zajmuje 4.238.712 wiorst kw. 
rzaty, księzniczki sabaudzkiej, ur. 30 listopada Królextwo Polskie" 111.554" " 
1851; oZcniony w Rzymie 24 pażdziern. 1896 ł¥. K. Finlandzkie" 286.042" " 
z Heleną, księ
niczką czarnogórską. Następca Kaukaz ,,228.928» 
tronu ksiąZę Humbert ur. w Racconigi d. 15: Kraj Zakaulcazki" 182.661" " 
września 1904 r. Obszar 286.682 k. k. Syberja " 10.981.680 
 " 
Ludność (1904): 33.476.117, 117 głów na 1 Azja Centralna 3.110.624"" 
k. k. Flota handlowa (lg01) 5.153 
aglow- Ludność: W('dług spisu jednodniowego 
 r. 
ce i 501 parowców. Koleje 
elazne (Hi03): 1897 ludność państwa Rosyjskiego liczyło 
16.212 k. Telegraf (1901): 46.437 klm. 126.896.200 mieszkańców obojej płci. Do- 
Moneta (złota): lir=100 centesimi=37,5 k. dawszy do tego przyrost naturalny-otrzymu- 
Armia: (1902) stopa pokojowa 278.156 j stopa jemy na dzień 1 stycznia roku 1907 cyfrę 
wojenm'l. 3.323.446. plota wojenna (1901) 149.276.300 m. Wszelkie poszczególne po- 
322 okręty, 1584 działa, 26.000 załogi. Mia- zycje mo
emy jednak rozpatrywać jedynie na 
sta: Rzym (stolica) 519.000. Neapol 570.000, podsta\\'ie owego niedokładnego oraz tenden- 
_Medyolan 500.000, Turyn 340.000, Palermo cyjnego pod. wielu względami spisu jednodnio- 
310.000, Genua 240.000, Floreneja 206.000, wego z r. 1897. Otó
 według te/2:o spisu 
Wenecja 152.000, Bolonja 152.000, .Messyna ludność państwa rosyjskiego wraz z Finlandją 
150.000, Katania 1-19.000, Livorno 100.000, składała się z narodowości następujących: 


r 


.., 


ł 


-- ul -
>>>
I, 
I 
I 


.j 


t.. 


Ogb
u hUl. , tomierz 65.000, Elizawetgrad 62.000, Penza 
,pan:jt

 62.000, Kronsztadt 60.0UO, Krzemieńczuk 
l) Wielkorosjanie 55.673.000 czyli 43.30 0 , /0 59.000, Carycyn 56.000. Berdyczów 54.000, 
2) :\Iałorusini 22.415.000" 17.4
0 ° I Twer 54.000, Połtawa 53.000, Taganrog 
31 Polacy 7.931.000 6.11/0 52.500, Nowoczerkask 52.000. Sewas topol 
-1:) Białorusini 5.886.000 4 57 /0 U 
 K ł 
d " . 4 0 / I 51.0UO, la 50.000, a uga 50.000 m. 
5) Ży zi 5.063.000 39 ° 
6) Kirgizi 408-1.000" 
'180/ I 2) Kaukaz 10 gub. i obwodów: Bakińska, 
;1 Tatarzy 3.7a8.000'" 2:91 (I/
 : D
gestań
ki, El,isawetpolska, Kars
d, Ku.hali- 
t;) Filmowie 2.HI1.000" 1 71 0 / I sIn, KutaIska, stawropoiska, TerskI, TytlJska, 
9) Niemcv 1. 79U.000 1:40°/: ' Czarnomor$ki i Erywaliska. 
" 
10) Litwini 1.658.000 n 1.29%, 3) Syberja Z obwodami i guberniami: 
11) Baszkirowie 1.43H.OOO" 1.12 % i Amurskim, Jenisiejską, Zabajkalskim, Irkucką, 
12) Loty::;ze 1.436.000 1.12 % , Nadmorskim, Tobolską, Tomską i Jakucką. 
I ul) Gruzini z pobrat. 1.352.UOO: 1.05° /0 : 4) Azja centralna. Obwody: Akmoliński, 
HI Ormianie 1.117.000 n 0,91 % Zakaspijski, Samarkandzki. Semipałatyński, 
1 151 }Iołdawanie 1.122.000" 0.87 % i Siemirieczeński, Syrdaryjski, Turgajski, l'"raI- 
16) Mordwa 1.024.000" 0.79 11 /0 ski i Fergailski: 
17) Estowie 1.003.000" 0.7R % Miasta: TyfUs 160.000 mieszk., Taszkent 
18) Sartowie 96H.000" 0.75 % 160.000 m., Balm 110.000 m., Kokanda 
HJ\ Czuwasze 8H.000" 0.66"/0 : 82.000, Samarkanda 55.000, 'l'omsk 52.000, 
2111 Uzbecy 727.UOO " 0.57 % [rkuck 5
.000, Omsk -14 000, Władykaukaz 
21) Lezgini 601.UOO n U.47U/o'I4-l.000, Tiumeń 36.000, Elisawetpo133.000, 
KaMa z reszty narodowości, mieszkających I Kutais 32.000, Władywostok 30.000, Erywań 
w obrębie pallstwa rosyjskiego, liczy mniej, 29.000, Batum 29.000, Błagowicszczeńsk 
ni:l po pół miljona osób. 22.000, 'roboIsk 22.000, Krasnojarsk 21.000. 
Podział administracyjny. Cesarstwo Rosyj- ,Pet_ropa
łowsk 1.8.000" Nikolajewsk 7.000, 
skie dzieli się na 97 gubernii, obwodów i Jakuck :.000,. KJach
a t.i.000 m. . 
okręgów. 5) FmlandJa. MIasta gub.: llelslllgfors 
l) Właściwa Rosja Europejska dzieli się (
5.0?0 l
), Abo-Bii'rn
borg, Waza, Wyborg, 
na 50 gub., te zaś na powiaty. Gubernie są I KUOPIO, Nmland, St.-:\IIChel, Tawastgust, Ule- 
następujace: Archangielska. Astrachańska, ' aborg.. . . 
Bessarabsk::t, Charkmvska, Chersońska, Gzer- I 6) Krolestwo. PolskIe 10 gub. 
nichowska, obwód wojska Dońskiego, Ekate- 
rynosławska, Estlandzka, Jarosławska, Ka- 
z
liska, I
ałuska, Kostr
mska., 
urlan?zka, I Granice: od północy: rz. Niemen i gubern. 
I\.urska, Llftandzła, MoskIe
ska, NI?s7.o-Nowo. Kowieńo;ka, od półn.-zachodu i zachodu Prusy 
grorlzka, Nowogrodzka, Ołomecka, Orenburska, i \¥. K. Poznańskie. rz. Szeszupa (dopływ 
Orłowska, Penzeńska, Pe
mska, Pet
r8burska, I Niemna), Szyrwinta (d. Szeszupy), Lipona (d. 

ołtaw8ka, P
kows
a, R
azań.ska, 
amarska, Szyrwinty). Jeziora Wisztyniec, Rospuda i 

aratowska, Smolenska, 
ymblrska, T
Llnbow- Ra_igrodzkie. Hz. Wkra i Drwęca, Tę
yca (d. 
sk.a. 
(t
rydzka, Tulska, Twerska, Ufimska, Wisły'- Jez. Gopło, Budzisłc1wska i Powizdzie, 
"
oJzllllle!S
a. Wołogodzka,. Wor.on
ska, _ oraz rz. Prosna (d. Warty). Od południa: 

Jac1
a. Iuaj pó
n
cno-zac.łlOdnl: g. W.llenska, I Galicja. rz. Wisła i San. Od wschodu: gub. 
Gr?dZleńska" I.owlCns
a, Mińska, 
io}


owska, I Wołyńska, Grodzieńska i Wileńska, rz. Bug 
\
Jtehs
a. Kraj połudnIowo-zachodm: h.ljowska, (d. Wisły), Nurzec (d. Bugu), Lissa., Narew 
lodolsl,a, Wołyńska. i Biebrza (d. Narwi) oraz Niemen. 
J.\/ioRta: Petersburg - 1.5
7.500 mieszk., Przestrze1i 127.317 k. k. Zaludnienie 

1nskwa 1.040.000 m., Odesa 410.000 m., w r. 1907 11.505.212 m., czyli na 1 wiorstę 
Ryga :!80.900, Kijów 2;;0.000, Charków k. 106 m. Polaków 75%, :lydów 1-1%, rosjan 
176.000, Saratow 140.000. KazalI 138.000, 6.85%, niemców 4.1%. Katolików 75.73%, 
Ekatl'rynosław 1 
O. 000, Rostow na D. 120.000, prawosławnych 4.06 %, protestantów 5.26'Yo, 
Astrachań 115.000, 'ruła 110.000, Kiszyniów izraelitów 14.39'Yo, wyznawców innych wyznań 
110.000, Nitszy-Nowogród lUO.OOO, :\likołajew ' 0.56%. 
!I
.OOO, Sa,mara 92.000. W orone:l 84.0OQ, Oren- ' Powierzchnia przewa
nie płaska; jako od- 
burg 73.000, Jarosław 71.0UO, Chersoń 70.0)0, nogi wy:lyny Urało - Karpackiej rozró
niamy: 
Oreł 70.000, Libawa 65.000, Rewel {-ja.OOO, Zy- ! wytynę lubelską \V kierunku od Lwowa. 


Królestwo Polskie. 


r 


- 62 - 


I
>>>
, 


t. 


.. 


przez Tomaszów. i Janów do ujścia Wie- Kujawski i Włocławek i nieszawski - mi 
prza - wys. 500 stóp, sandomierską - Nieszawa. Ludność bez Warszawy wynos- 
płaskowzgórze z pasmami Łysych gór ze 1.601.864 m. Lasów pos
ada 14%. 
szczytami Ły
icą i Łysą Górą (2030 stóp), 2. Gub. kaliska (9.HOO w. k.) dzieli się 
o
az odnogamI Bodzentyńską, Kielecką, Chę- na 8 powiatów: kaliski-m. Kalisz (24.680 m.) 
clńską, Opatowską. wy
yna olkuska jest dal- i Błaszki; kolski-m. Koło i Dąbie; koniń- 
szym ciągił
m poprzedniei z górą Chełmową ski-m. Konin; łęc7.ycki-m. Łęczyca i Ozor- 
(1225 st.), Podzamcze (l-l73). ków; sieradzki-m. Sieradz, \Varta i Zdmi- 
. l!zeki: Wisła, wypływająca z góry Hara- ska- Wola; słupecki-m. Słupca; turecki - m. 
Dlej 
.U75 stóp) z dopływami: San z dopły- Turek i wieluński-m. WieluiI. Przest'ł"ze1i 
w
ml . Tanew, Chodel, Bochotnica. Wieprz leśna zajmuje 15%. Lu dnoli ć wynosi 
(2 I lIul) z dopł. Bystrzycą, Okrzejka Swider 

 t k . N 1.136.015 m. . 
ze .J ocz wrn. arew (60 mil) z dopł.: Bie- 
brza, Omulew, Orzyc, Wkra. Lissa-Gać, Bug 3. Gub. płocka (8.241::! w. kw.) powiatów 
z uopł.: Pełtew, Huczwa, Liwiec, Studzianka, 7: ciechanowski-Ciechanów; lipnoski-miasta: 
:\luchawiec, Nurzec, Skrwa i Drwęca. Czarna Lipno i Dobrzyń n/W.; mławski - Mława; 
Przemsza, Prądnik, Szreniawa Nidzica Nida płocki-miasta: Płock (27.073 m.) i Wyszo- 
Czarna Nida z Bobrzycą i l\Iie'rzawą, Czarna: gród; przasnyski -Przasnysz; rypiński-Rypin; 
\\Trona lub Koprzywnica, Kamienna, n
a . Ra- sierpecki - Sierpiec. Lasów posiada 13";0. 
d k J Ludności 669.956 m. 
0!ll a, eziorna, 
zura, Zgłowiączka, Tę
yca. 
Niemen, wypływający z pow. ihumeńskiego, . 4. Gub. s
edleck
 (12.7
,1 
. kw.) dzieli 
dopływy w granicach Królestw3: Łosośna, SIę na.9 P?Wlat.ów: sIe
leckI-:-::Sledlce (23.7H 
Czarna Hańcza Biała Hańcza Pierszaka Je- I m.); bialskI-mIasta: BIała l Terespol; gar- 
sia) Szeszupaz' Syrwintą i Liponą. Wdrta, woliński--
iasta; Ga
wolin i ZelecMw; kon- 
u.opływ Odry, wypływa pod wsią Kosmoło- st
ntyno
skI łukowskI :- 
. Łuków; radzyń- 
wem w Olkuskiem, ma dopływy: Liczwarta. sk
 - 
Jlasta: Radzyń I l\!Iędzyrzec; so
ołow- 
Prasna, Klęka i Ner z dopływem Łódką. SkI -.Sokołów; węgr?WSkI - Węgrów I wł
- 
Jeziora. 1000 jezior z 1590 włókami po- da
skl - Włodawa !, Parcze
). Lasy za]- 
wierzchni, najważniejsze: \Vigry, Rospuda, lllUją 20%. Lltdnosc wynosI 919.497 m. 
:-\ajne, Białe Necko (cz. kanału Augustows.), 5. Gub. piotrkowska (10.639 w. kw.) po- 
Rajgrodzkie, Duś, POdwiejsieje, Metele i Obc- wiatów ma B: piotrkowski-Piotrków (30.824 
la, LuciCli, Zdworskie, Białe, Gopło, Orle i t.p. m.); będziński-m. Będzin; brzeziIlski-Brze- 
K)imat umiarkowany. ziny i rromaszów; częstochowski- Częstocho- 
Zródla mineralne: a) solanki: Ciechocinek wa (65.893 m); łaski -m. Łask i Pabianice 
i okolice Buska, b) solanki siarczane: Busko. łódzki-miasta: Łóuź (315.209 m.) i Zgierz; 
Solec, c) źródła 
eJaziste: Nałęczów i Sła- radomski-Rad omsk; rawski-Rawa. Lasów 
wiu!'k. jest 20% przestrzeni. Ludności 1.716.889 
rodzin' ad1llinitdracyjn!l. Królestwo dzieli mipszka1iców. 
się na 10 gub. Głównym naczelnikiem l\raju 6. Gub. łomżyńska: (8.672 w. kw') dziel; 
jl'st geuerał-gubernator warszawski i jednocze- się na 7 powiatów: łomżyński-miasto Łom2a 
śni.e dowódca wojsk okręgu warszawskiego, I (26.075 m.); kolneński-m. Kolno; makowski- 
krory do pomocy w Zarządzie Kraju ma po- , m. Maków; mazowiecki - ID. Tykocin; ostro- 
mocników w dziale administracyjnym, policyj- łęcki-Ostrołęka; ostrowski-m. Ostrów; 8ZCŻU- 
nym i wojskowym. Ka
da gubernia dzieli się' czyński-m. Szczućzyn. Lasy zajmują 20% 

a powiaty, te zaś na gminy. Powiatów przestrzeni. Ludność wynosi (j H.918 m. 
.Il'st 8-1. 7. Gub. suwalska (10.780 \v. kw.), po- 
L Gub. warszawska. (l-!.7!:10 w. k.), wiatów ma 7: suwalski-Suwałki (22.6,16 m.): 
dzieli się na ] 4 powiatów: W arszawsl\i - mia- augustowski-Augustów; kalwaryjski - Kal- 
sta: Warszawa (764.647 m.) i Nowy-Dwór; warja; marjampolski - :\larjampol i PrellY; 
radzymiński-m. Radzymin; miliski-m. Mińsk sejneński-Sejny; wyłkowyski- Wyłkowyszki 
i Kałuszyn; pułtuski-m. Nasielsk i Pułtusk. i Wierzbołów; władysławowski-Włauysławów 
płoński-m. Płońsk i Zakroczym; grójecki 
 i Szaki. Ludność wynosi 620.965 lll. 
ID. Grójec i Warka; błoński - m. monie i 8. Gub. radomska (LO.58L w. kw.); dzieli 
)IsZ.CZO.DOW; skierni
wicki - m. Skierniewice; się na 7 powiatów: radomski-Radom (28.749 
łOWICkI -- m. ŁOWICZ; sociłaczewski-m. So- ID.); ił
eckim - Iłża: kozienicki- Kozienice; 
chaczew.; gostyński - m. Gombln i Gostynin; konecki - Końskie i Przedbórz: opatowski- 
. kutnoslu-m. Kutno; włocławski-m. Brześć. . Opatów i Ostrowiec; opoczyński-.Opoczno; san- 


, 


-- ti:ł - 


....
>>>
I 
lit 


I 

 

 l' 
...... 


domierski-Sandomierz. Lasy zajmują 22%. 1 10. Gub. lubelska (14.230 w. kw.) po- 
Lltdność wy;nosi 1.033.110 m. wiatów ma 10: lubelski-Lublin (50.152 m.); 
9. Gub. kielecka (8.524 w. kw.) dzieli I biłgorajski-Biłgoraj; chełmski-Chełm; hru- 
się na 7 powiatów: kielecki - Kielc
 (25.189 I bieszowski - Hrubieszów i Dubienka; jailow- 
m.) i Chęciny; jędrzejowski-Jędrzejów; mie- ski-Janów i Kraśnik; krallostawski-Krasny- 
chowski-Miechów; olkuski-Olkusz; pińczow- staw; lubartowski-Lubartów i ł.ęcznłt; pu- 
ski--Pińczów i Działoszyce; stopnicki-Chmiel- ławski - Puławy, tomaszowski - Tomaszów; 
nik; włoszczowski - - Włoszczowa. Przestrzeń zamojski-Zamość i Szczerbrzeszyn. Lasów 
leśna stanowi 24%. Ludności 935.277 m. 25% przestrzeni. Ludności 1.411.974 m. 


...- 




-- 

 -- -- - 


"Y 


, 


r 


- 64 -
>>>
, 
,. 


l' 


e, -.'-.. 

i..t'':= - 
fIII
 
"1i; 
 
. ,. 
I -'i 
. III 
:
,
 
.. 
tJ 
, \ '\\
 
I 


f, 
Io!)t! 'i 
Fęf1
 
;', ):11 
I 'I 


\\
'\::ł:
_; 
II
-:':' *"
. 


-.
 


"KURJER hITEWSKr; 


, - 


NAJWIĘKSZY NA LIT WIg I BIAŁEJRUSI 
Polski dziennik demo kratyczny bezpa rty j n y, 
poświęcony polityce! sprawom społecznym! literaturze ł sztuce. 


'I 


 
 


Jest najbardziej rozpowszechnionem pismem polskie m na Litwie; zarówno 
z układu,jak z treści nale
y do najpowa
niejszych i najwi
kszych organów na- 
szej prasy. 
"KURJER LITEWSKI" wychodzi pod kierunkiem literackim 
Elizy Orzeszkowej 
i pod redakcją naczelną Wojciecha Baranowskiego. 
"KURJER LITEWSKI", nie b
dąc niewolniczo oddanym 
adnemu stronnictwu, stoi 
na gruncie ogólno-narodowym, uwzgl
dniając jednocześnie jak najszer7.ej spra- 
wy i interesy ściśle krajowe. 
"KURJER LITEWSKI", pozostając w bezpośrednim stosunku z naj wybitniejszymi 
przedstawicielami inteligencji wiejskiej i miejskiej. odtwarza w artykułach 
i korespondencjach nastrój i zabiegi całego społeczeństwa polskiego na Litwie. 
"KURJER LITEWSKI" pr7.ez cały cią
 posiedzeń Dumy Państwo
ej zamieszcza 
własne koresponden
je i telegramy z p03ied2leń Izby, jakoteż artykuł.y, oma- 
wiające sytuacj
 polityczną, oparte na informacjach. czerpanych u źródła. 
KURJER LITEWSKI" uwzgl
dnia obszernie dział ekonomiczny, prowadzony przez 
p. Konrada Niedziałkowskiego. · 
"KURJER LITEWSKI" informuje dokładnie i szybko. zawiera te
 obfity dział 
beletrystyczny. _ 
Co niedziela prenumeratorzy "KURJERA LIT." otrzymują bezpłatny do- 
datek ..ŻYCIE ILUSTROWANE", poświ
cony rzeczom aktualnym i lokal- 
nym. 
"KURJER LITEWSKI" ma licznych .korespondentów na prowincji. posiada 
nadto specjalny obszerny dział: 


» 
Hi (L 

 ";1 



 


, 
p. t. "ECHA MINSKIE". 



. 


"Echa Mińskie" nadają "KURJEROWI LIT. II wszystkie zalety pisma. 
uwzgl
dniającego szeroko interesy lokalne w l\IiIlsku, gub. mińskiej i przyle- 
głych powiatów gub. mohylowskiej. Wiadomości z innych okolic kraju 
otrzymuje "KURJER LITEWSKI" te
 dokładne i szybkie. 
WARUNKI PRENUMERATY 
wraz z tygodnikiem "tycie Ilustrowane.: 
Rocznie. Pó/rocz. Kwarta!. Mieeięcz. 
.............8- 4- 2- -.70 
10- 5- 250 
84 
. . . . . . . . . . . .. 14 - 7 - 4 - 1.50 


\ 
I 


W WJf,NfE . . . . . . . . 
Z PRZESYŁKĄ POCZTOWĄ 
: ZA GRANICĄ . . . . . . . . 


-'';
i
,
', -
 


'
 
ti 1,- 
.,A 


, 




 
 
" l' 
II II' 
o '11I 

(([t. 



 \, 



 


D..... 

:r(P 



 
"I, -ł/. 
f Dl 
;
 

 r. u ł) 
"e.\ 
".. - 


:, 


n 
f",' 
\ 
"l 
I ..J.JI\ 

 "-
 
. .... 
'Ii
 


ł
 
\ " 
l. jr. 
.', .11( 


- 
i. al 
) . 
" " 


- 
_ s' 


, 
"1 I 
 . 
\Wr 
1itl 
... iJ 
'mi .. 
" 
'II 
'I
>>>
It 
P R Z Y J A C I E L LU D U 
J!ł 



 

 


NAJTAŃSZY tygodnik poświecony sprawom pracującego ludu. 
DODATKI 
BEZPŁATNE 
RodsilZlt 
Allioł Stróż 
fViadolJIOŚci 
i l te legrafi csIle. 
'Ii Ceny w wilni e :---- 
! ROC

IE. . 2.- 
I P()ŁROCZNIE 1.-- 
KWARTALNIE - .:)0 
: 
nESIf;CZNm - .
o 
I 


, - 
., 
. 


.
 .. 



-- 


'. 1,;: " 


.. 


"', ....:..... 


'-\. 


r 


.c- 


if' 


..t 


-- 


-- --
 


'.t I' 


'.- ," 
ii 


Z przesyłką pocztową: 
I ROCZNIE . 
PÓŁROCZNIE 
KWARTALNIE 
MIESIĘCZNIE 
ZAGRANICĄ :1. - ROCZNIE. 
ADRES: r
EM}
I
tJACJI WilNO, Plac Katedralny N2 4. 


'-i. :- 


......... 


2.:'0 
1.
:' 
-.():) 


.... ... ,
J ..."t _. .... E' T.... .... ..." CIot I l. 
.." I D N"'''OIJ£t;t NI'L
A OSWIA.T'r ."to "" 
.
. 
. _: .

}.:- .1.: .,....: - - ' . ....- - . .. 


-.2
 


ił 
ił 


POE UDKA._ 
(KRAKOWIACZEK). 
racia Czytelnicy, jak miło to przecie, I Rozumna oszczędność"-człowieka zbogaca. 
J Kiedy człek się dowie, co się dzieje w świecie. Kto ma "Przyjaciela" - i korzysta z tego, 
Dowie się zaś pewnie, kto czyta gazety, Ominie go w życiu bardzo wiele złego. 
Których po wsiach jeszcze tak mało... niestety! , Ciemno jako w bucie jest w głowie człowieka, 
"Przyjaciel" daje nauki, przestrogi, Co stroni od gazet, oświaty zdalcka. 
Byśmy nigdy z prawej nie 'zbaczali drogi. Pieniądz na gazetę hojnie się nam wraca; 
Mnóstwo w nim przykładów, jak to nęqznie żyjąl Głupi-nieświadomy najwięcej utraca. 
Ludzie, co :nie wodę, lecz gorzałkę. piją. A więc, Przyjaciele, jest powinność nasza, ł 
Jako nędznie żyją-jako giną marnie, Niech jeden drugiego do gazet zaprasza. . 
I Bo żyd ich majątek za długi zagarnie. Ni
 należy zważać na głupie gadania. . 
I 
A znowu czytamy, jak się człek bogaci, A!::: duchem trzeba wziąść się do zadania. : 
Gdy żyje oszczędnie i grosza nie traci. Dalej więc za ręce! Z kagańcem oświaty, 
I Kto pieniądze ceni, a czas swój szanuje, Bijmy śmiało we drzwi i najmniejszej chaty. ł 
Nigdy, . bp
cia d
od

, tego ni
 żalujeI . A gdy ws
yst
jm br
ciom. r
zja
ni się w 
lowie... 
I Wiecie, mOl mlh, że "oświata-praca, To nam mc me zrobią na]wlf;ksl wrogowie. 

 
 
"""'''''''"'''''"''''''
>>>
, 


I 


Nowo powstałe, pierwsze w kraju 
"Polskie Biuro ]leśne" 


j 


278 


Warsżawa, Żórawia 22. Tel. 90.90. 


ma na celu: 


Urządzanie lasów. 
Szacowanie i' ocenianie lasów. I 
Pośrednictwo przy sprzedaży lasów, jako też wyrobionych 
materjałów drzewnych, oraz informacje, tyczące się 
handlu i przemysłu leśnego. 
Zadrzewianie poręb rocznych, gołoborzy i nieużytków wszel- 
kich, oraz plantacje wierzby koszykarskiej. 
Zakładanie szkółek leśnych. 
Sprzedaż nasion i sadzonek leśnych. 
Inspekcje lasów i plantacji leśnych. 
Czynności miernicze i meljoracyjne leśne. 
Zaprowadzanie i poprawianie zwierzostanów. 


I 


Zamierznmy te
 w przyszłości, przy poparciu ze strony zain- 
teresowanych właścicieli lasów, wydawać specjalne pismo, poświęcone 
leśnictwu, którego brak w kołach miłośników lasów dotkliwie uczu- 
wać się daje. Dążyć także będziemy do zorganizowania popularnych 
wykładów i ekskursji leśnych. Wogóle zamiarem naszym jest rozsze- 
rzać zakres specjalnej działalności biura leśnego, w celu podniesienia 
naszego leśnictwa, stanowiącego niezmiernie ważną gałęź gospodar- 
stwa krajowego, w tern przekonaniu, że zdołamy zespoJić i wzmódz 
pojedyńcze dotąd usiłowania w kierunku przez nas podjętym. 
Należycie r rzygotowani do pracy, pozostawiamy właścicielom 
lasów współudzia w wytknięciu dalszego jej kierunku, abyśmy ją 
następnie podjąć mogli viribu8 unitis, ku ogólnemu pożytkowi kraju. 


ł 


Założyciele biura: 
Zdzisław ks. LubomirBki. 
Waclaw Auleytner. 
Marceli Ł,/czkowski. 
Jan G'łs3owski. 
.T anuary Starzyński. 
Wiktor Stephan.
>>>
,- 
" 


-Ą- 


DYPLOM UZNANIA 1885 ROKU. 


Magazyn Mebli 
. 
Spółki Zjednoczonych Stolarzy 


w Warszawie 
róg Jerozolimskiej i Marszałkowskiej NQ 47 
2) poleca wielki wybór mebli salonowych, 
3) poleca meble do pokoi sypialnych od najniiszych cen, \ , ) 
4) poleca pokoje jadalne w wielkim wyborze, 
 
5) poleca pokoje gabinetowe bez konkurencji, 
6) poleca wszelkie meble wyściełane z własnych pra- 
cowni, 
1) poleca meble wyłącznie z pracowni uczestników Spółki, 
8) wykonywa zamówienia na roboty kościelne, 
9) wysyła kosztorysy wraz z rysunkami odwrotną pocztą, 
10) filji żadnej nie posiada, 
II) jedyna Spółka na Cesarstwo i Królestwo, 
12) prosimy zwrócić uwagę na adres. 



 


361 


v
>>>
1 


Pierwszorzędny magazyn ubrań męskich 
DOBRY jr. 
I 
Warszawa, Bielańska 7 (Hotel Krakowski) 
poleca si
 łaskawym względom Szanownej Publiczności. · 1.11 
Krój angielski. - Wykończenie wykwintne. - Ceny solidne. 


Cesarsko-Królewska nadworna Odlewnia czcionek, 
Fabryka linji mosiężnych i pism drewnianych 
POPELBAUMA W Wiedniu 
Reprezentant S T A N I S Ł A W JEŻ y Ń S K I. 
Skład stale zaopatrzony w pisma i justunek. 


Odlewnia Czcionek ; Stereotypownia 
Stanisława Jeżyńskiego 


.ł. 


WARSZAWA, 
Elektoralna 10. - Telefon N!! 5.50. 


4, 


PIERWSZORZĘDNY . HOTEL 
Victoria 


MEBLE. I 


w WARSZAWIE, JASNA Nv 8, centrum
miasta 
Pokoje, oświetlenie elektrycz- 
nością od 75 kop. do 6 rb. na 
dobę. 23t; 


. ZAKŁAD MEBLOWY 
firmy "Stanisław" 
WARSZAWA, 
I Erywańska 14, tel. 195.45 
poleca ró:łne meble własnego: wyrobu, soli- 
dnej roboty po cenach umiarkowanych. 13il 
_ ...... T . J 


-. -ł 


.
>>>
\' .. 
I l . -',!,. )ti\." ')-'. 
J (:t' .,' .. o:; 

.. 

 


..t 


l' 


., 


.A... 
Hurtowy skład 
Naczyń kuchennych 
 i wyrobów galanteryjnych 
I EDWARD ZW A YER jr. 


- 


--- 


Warszawa, uJ. Graniczna N
 7. 
-V- 


r 
J 
1 WLASNE BIURA: 

 Petersburg: Fontanka, 58 In
. S. Brzeziński. 
1 Moskwa: Miasnicka, dom Mirzina. In
. "\v. Jankowski. .- 
Wilno: Wileńskie biuro techniczne. ... 
.... Specjalna fabryka -. pomp. 


.... 



,.;;; 


... 


= 
u.:
 - 


, '- 



 
J 

 
Pompy systemu W orthingtona, transmisyjne, do ruchu 
 
elektrycznego. Pompy odśrodkowe, rotacyjne, do stu- 
 l\I 
. dni artezyjskich pneumatyczne "Neptun". 
Odlewnia żf'lnza. 
Odlewy ogrzewalne, maszynowo formowane. 
Konstrukcjo żelazno. 
 
M""y, k"",ny, ko",",nkeje bndowlane. 
 
I' 
 
et 


.... 



c- 


... 


Rohn, Zieliński i S-ka 


w Warszawie. Jerozolimska 117. Telefon 588. 


Adres telegraficzny: "Rohnzlelh\8kI". 


Kosztorysy i cenniki bezpłatnie na *ądanie. 


-
- =ł"S 
- 


z"S -........- 
 


-
- 


1 
I 


ł
>>>
t. 


s. Hiszpański I 


Szewc Męski i Damski 


N
JWIĘKSZA w KRAJU I 
Elektryczna FABRYKA GILZ 
J
 MARCHELSKI 


o 


ł 


WARSZAWA 


dawniej 
J. Włoczewski 


Krakowskie Przedmieście N
 7 


istnieje od 1838 roku. 


Wyrabia gilzy na maszynach 
własnej ulepszonej konstrukcji- 
uznane za bezkonkurencyjne - 
z bibułek wyłącznie francuskich 
i specjalnego. mundsztuku. 
Materjały analizowane przez 
Warszawskie Laboratorjum Che- 
miczne zą M 
209l2831. 
Dla Słowarzyszeń Spożywczych I Spółek 
warunki wyjątkowe. 


Specjalność: buty do gospo- 
darstwa i sportowe. 


I 
Biuro meljoracji rolny
h ,l 
i inżynierji rolniczej 
Warszawa, ulica Foksal N!! 14. -Telefonu J\
 115-02. 
Kraków, ulica Grabowskiego N!! 10. , 
. Osuszanie. Drenowanie. Nawadnianie. l\leJjoracje łąk torfowych. Eks- 
ploatacja torfu. Gospodarstwa rybne. Analiza gleby. Regulacja rzek i potoków. 
Budowa jazów, szluz i mostów. Budowa dworów i zabudowań folwarcznych. 
Osuszanie zawilgoconych domów i wilgotnych terenów budowlanych. 
STANISŁAW TURCZYNOWICZ wykładajlłcy meljoracje rolne w Uniwersytecie w Krakowie. 
lniynlerowle: ANTONI PONIKOWSKI, były inżynier kuJtury przy wydziale Krajowym w GalicjI. 
122 WACŁAW TROJANOWSKi były współpracownik Warszawskiego Towarzystwa Meljoracyjnego. 


25 


Warszawa, Marszałkowska 70. 
372 



.. 
I 


w Warszawie, ul. Długa Ng 19. 
Poleca wielki wybór najnowszyeb modeli brol}i my- 

 śliwskiej, z pierwszorzędnych Belgijskich, Angielskich, 
U Francuskich i Tulskich fabryk, specjalnie wypróbowa- 
nycb, -z gwarancją dobrego etrzału. 
I II Kurkowe od Rb. 26.-Bezkurkowe od rb. 50 II II Automaty 5-clo-atrzałowe Browninga do śrółu II 
WSZELKIE NOWOŚCI W PRZYBORACH DO BRONI I POLOWANIA. 137 
lIIustrowane katalogi wysyłają się na każde :łędanie .,gratis" I ..franco". 


CD' 


SKŁAD BRONI I 
Stefana Bagińskiego 


"";; L , . 
---'1-;. -:---, 
-.;.. -, (.. 
--!--e r -- _ _ ;'. .. 




.
>>>
I 
I 


. 


t. 


1
1.I........ł...
.I.I." """" """"""""'''''l.I.łr.tI 
l AugustDeloff &C 
 


Warszawa, Mazowiecka 11 


polecają: 


wszelkie maszyny do obróbki 
drzewa, metali, słomy, gliny 


etc. 

 r 
""""""'"'"""'"" "',.,'1'1'...",'1it"',.,''ft' ''''"'' ''''''"....'''''''..,. r' 


. . 


FIRMA EGZYSTUJE od roku 1895. 


T z - - k -I WINO: 
omasz aniewIc I Bordoskie 
Warszawa Senatorska 19. Tel. 13.89. I Burgundzkię 
, I Bessarabskie 
H U R T O W Y S KŁA D W I N I Hiszpańskie 
. WYŁĄCZNA SPRZEDAŻ: Kaukaskie 
WIN południowego Krymu z winnic maj
tku "Martjall" (Jałta). Krymskie 
WIN Stowar7:yszenia właścicieli w
nnic na Czarnomorskiem Porturralskie 
wybrzezu Kaukazu (NoworossYJsk). . 6. 
C O G N A C firmy Otard-Dupuy & Co, jednej z największych Renskle. 
w Cognac, egzystującej od roku 1795 (Kapitał zakła- Szampanskie 
dowy 7.500.000 franków). - Włoskie 
P. S. Wina Stowarzyszenia są bezwarunkowo czyste, na- W ę rrierskie 
turaIne - "de vite" i jako takie zdatne do u
ytku 6 
kościelnego; na 
ądanie dołącza się poświadczenie COGNAt :+: 
Proboszcza rzymsko-katolickiej parafji Noworossyj- LIKIERY 
k . . RUMY 
S lej. PORTER ANGIELSKI 
132
>>>
t. 


STRNISbRW SROGKI 
Magazyn Ubiorów Męskich 


Krakowskie Przedmieście N!! 69, 


vis ił vis gmachu Muzeum 
w WARSZAWIE. 370 


. 
Magazyn konfekcji damskiej, * * * 
* * * * . * * męskiej i dziecinnej 
D. SOLOWI EJ 


Warszawa, Marszałkowska 132. 
Największy skłaq w Warszawie. 
Ceny fabryczne ściśle stałe. 
N a p r o w i n c j ę w y s y ł a s i ę z a z a I i c z e n i e m. 
128 1 


PIERWSZA W I(RAJU 
Elektryczna Palarnia Kawy na maszynach "SIROCCO" 
oraz hurtowa sprzedaż towarów kolonjalnyoh 


Dom Handlowy 
Kurdwanowski i Brzezicki 


Warszawa, l\Iarszalkowska M 49. Tel. M 54.75. 


127 


r
>>>
I r 

 
I 


. I 
I 
I 
I 
I 
, 


Biuro Techniczno-Handlowe 
B. ŚWIĘGKI i W; PI
llSKI 
WARSZAWA, ALEJE JEROZOLIMSKIE 68. tel. 80.44. 


PHZEDS'l'A WICIELE: _ 


Fabryki Wag: W. Hess, w Lublinie 
Patent. urządzeń suszarni chmielu. Linharta, Rakownik (Czechy) 
Polerowni i tartaków kamieniarskich Suchy, Jouza i Cap., Chrast pod Pilznem. 
Na składzie: p asy amerykańskie w wyborowym I 
gatunku, tokarnie, wiertarnie, heblarnie, fr
zarki, gwin- 
ciarki, bory arnerykmiskie, pilniki, bloki Jungsa i We- 
stona, lampki do' lutowania oryginalne Szwedzkie Sivert'a, 
k ił. s y, k a s e t k i ogniotrwałe, p r a s y do kopjowania, 
MASZYNY i PRZYRZĄDY PIWOWARSKIE, extrakt słodowy 
oryginalny monachijski i kulrrlbachski i t. p. PRALNIE 
MECHANICZNE STAR, nagrodzone nledalem srcbrnynl na 
Wystawie Hygjenicznrj w Lublinie 'v r. 1908, wyży- 
maczki, magle pokojowe, masielnice i t. p. 


I : 


Adres telegraficzny: HESSWIĘCKI. 


j 
- 


268
>>>
.. -




 Ir; l 


-"'"'''''r.'dll'''O'I''''.''' ".,
",. "r.,o.,-.,:;_ 

"'




lSt1S:'r..
GI . "'
I. 111--.110. " '" "".1 n", ",w, ,1 1 [.:. _ 
: . .... . 
 
. - t \ft 

.' EGZYSTUJĄCA , OD 1824 ROKU :
 
:' - 
 lj 
 

 
 
I i Srebrnych 84 próby I 

\j w Warszawie, Elektoralna N! 16. (753). 
 
"ł Własne magazyny Znajd;: I 

 w Warszawie, Wierzbowa 8, dom dochod. Teatr. \V arsz. 
 
" Nalewki 16. 

, Petersburgu Newski Pr., w domu Petrop. cerk,vi M 22. 

I I _ - _ . Ojj_ : ': - _,: ' _ - . 
, Moskwie na Kuznieckim moście, dOJn dr. Zacharina. ;,._i
 : 
 ł-- __, . _ 
' "Charkowie na ul. Uniwersyteckiej, dom Paszczellki.,. 
, 
" Odesie na ulicy Deribasowskiej, w domu Sepieza. 
" Tyflisie na ulicy Dworcowej, w domu Jarołowej. 
:
 "Łodzi na ulic y Piotrkowskie1 oM 69. :
: 

 
, Ki J .owie na Kl'eszczatiku, do;n Diechtel'ewa. 
 
. 
.[i., 
\.
'-' 
" Mińsku Gub. na ulicy Zacharzewskiej. 

l- 
; " "Niżnim Nowgorodzie podczas jarlnarku 'v Galante- . , :f 
ryjnej i Srebrnej linii. . 
 
10, .' _."..... .
 
.:!':

 ." : 


 

 
'".

 1._ e". _.



:,",-.. 
,i..__.: 
'I' ,;.... ......,:.ł#
>>>
...I 


, ,: t:::,  .' 


-łC',:I
'l ':'_ 1': ", " o 


I " " i 
o . . 
I !I.I' ' l 
I - r:' . 

: J } "... )r.'
t \
/' 
! .:
 I' ,\ . ł 
- '. :_ii::./'J(;.l'J- : '/.: : 
. : 
";D3 X " £
QJ
-: ..
 i 
 , N 
ł ;II 
. 
 ' I:I .1 -',r,, :r' I ,,- j '-'.. 
· -
 J 
:l_ l 
J:f 
 #J:;_' ,Iii ";
. I' ;. . ,;
 :-h"
 - t: = 
. u.. .l'J- 
 ...:;J ł l I . 
 
:
 - ł ':3:5l3lJ v J r l:Il3 ij- '. . 
 ,- J 
,- - '7 - - " - " -" ''::: '', 
 \\ ' - t f ..ł. " · / 
. II 

:'!';'!Ju3'" 
j2: I 
o" , . '

;! -
 "'w .' -.,
 -
:; _ 
. 1 00 '..: L .:I 'L _, :j., _ - .
 
--. ,".,. '- . I, 1 .
___ 
,. I 
 "' / _ . :,.. _ '" _ -/1.._. 
.
 - "_'_ - - - -. --' 
 ----, r.
'ł--.. . W" , 
l 
. "ł,
, - ....1 l' ".. 
.. " ' I '. I.. I 
łt .... 
 \
 . . ',..I!'. :"._ __ '--ł.,. ....... . .1 .... \ . _ . . ___:JL, " :1.. 
. r.""ljJi..
;.i..\l_
J "'.:. 
... :..
 
'. s '. - . _ --..", - 
 __ ot- - r r L \ .. ...-
 
'I, f _J::.. _ ,II. 
'I J I, . _ ")P , /I. :"'j 
-.-y' -----= _. ..'C _ . 
 ____ .,;; .\ - I 

'. 
 
 -"'" . I i' 1'- _.'

"".. 
I ..- 



 



 - 


Szklenie domów, kościołów i oranżeryi. 


[110. .... 
_ 
111o. ...1110._ 
 
 
.
mllo.
 
'_IIo._ 
 ....1110. -

Iit


ilt

I
1Io. 
 

 
 


Dzieci, rekonwalescenci :: 
....' 
i starcy! Ił [i 


karmcie się koniecznie 
Mączką odżywczą 
SAVOYE" 
JJ 


....! 
, 

 
....1 
; ,;-
 


....1 
Poleconą przez Par
Tską Hadę lrkm'ską 
 
.,.. 
i dozwoloną przez "Vał'sza\'\"sld Urząd 
Lekał'sl{i za M .'):).47. 


....1 
[r.1 
Nagrodzona złotym medalem na międzynarodowej wystawie w Paryżu 1908 r. ,:1 


, 
:
 
r;J 

 
...il
 


-
]_1Io. 


Żądać w aptekach, składach aptccznych i kołonjalnych. ....' 
129 
 
....I
 -


JIIo. 





IIo._il\
 
 110. 

11Io. ił


1Io. ....,110. -
!
 ...! 


1 


\ 


t.. 


I I 


VJ6
>>>
..j 
I 


I 


JIi
 


Od 40-tu przeszło lat przez naj- I 
większe powagi lekarskie oa'o-: 
świata polecana 
Mączka Mleczna 
NestleJa 
stanowi idealny pokarm dla niemo- 
wląt, oraz w wypadkach chorób 
żołądka i kiszek również i dla 
dorosłych. 


-, 


E. PIOTROWSKI i S -ka 


/ ----';"', 
"\ 
'\ 
wej po rb. 1 kop. 20 za 


w WARSZAWIE 213 
ulica Zielna N
 21. Telefon N
 25-58. 
POLECAJĄ: 
Ogrodzenia parkó\v, bażantarni 
i placów tennisowych i t. p. 
Drut kolczasty potrójny cynJ\:o- 
,van y z koIcanli z blachy stal 0- 
100 stóp. Liny stalowe do wi nd. 


Egzystuje 
od r.1900. 


Biuro Techniczno-Hydrauliczne z oddziałem budowlanym 
Z. KOZŁOWSKI 
WARSZAWA , Wiejska Ji 18, tel. 46-02. 


Egzystuje 
od r. 1900. 


Wykonywa Kanalizacje i Wodociągi w mieście i na prowincji w dworach, 
willach i pałacach przy zastosowaniu najlepszych systemów. 
I Wentylacja. Ogrzewanie centralne. Orena:ł. 
Pomiary, Projekty technic:z.ne i kos:z.torysy. 
l:.; 


, 


r 


r
>>>
t- 
 
l, \
 

 l..ł 
'!)I
I 
)))1;, 1 
11r(l
 


.. 
,,' -: 
(i 
1\'!\ 
"l
f 
{'., 


Ił. ,.. 
!ł 
(
 
'r 
 
iI h-
 
rl ql 
li '1;- 
I. 
, \' 
I' ,
I 
+ 
1.1; 
..., 

 ID 
:'." 
 
lIr 00 
:1 
rl(' 



, ,11 
'.-1,'. II 
:'(: L 

 


- 
 
-II!! r 1 

,\\ 
 
l\

 
l', j 


"TANIA BIBLIOTEKA" 
NAJTAŃSZE POLSKIE WYDAWNICTWO KSIAZKOWE. 

 
l{ażdy tom objętości 4 do 6 arkuszy druku, zawiera wybitne utwory 
I 
znanych autorów polskich i obcych i kosztuje tylko 15 kop. 


. 
1,:_,: 
b: 
I 


Karol Libelt. O miłości ojczyzny, - Leonidas Andrejew. Życie człowiek 
 
z przedmową Wł. KOl'otyńskiego l Edmund Bernstein. Strajk. jego istota 
i port.retem autora. i oddziaływanie. 
Artur Gliszczyński. Obrazki. Piotr Nansen. Próba ogniowa, no- 
WI. K. Wóycicki. Amerykanin, po- welle. 
wieść z życia Kościuszki z por- Wiktor Dyk. Wstyd, powieść, z cze- 
tretem Kościuszki). skiego. 
H. 
. Wells: ,Wojna dwóch świa- ' I Artur Schnltzler. Gdy się duch za- 
tow, powIesć fantastyczna z an- mroczy, 110welle. 
gielskiego, 2 tomy. Władysława Nidecka. W imię praw, 
Młoda Litwa. Nowele autorów li- powieść w 2 tomach. 
tewskich, .przełoż
Tł B. Sz. Hel'- ; Młoda Rossya. 
o\\"ene. 
baczewskI . I I d . k . C t . t t . 
. .. Jen. gn. Prą zyns I. z ereJ os a ni 
A. J. Kuprm. Olesia, pOWIeść. wodzowie polscy przed sądem 
Wf. Trąmpczyński. Dwa powstania historji (pomatowski, Kościuszko. 
poznańskie. Hok 184R i 184H Chłopicki, Skrzynecki). Ze wstę- 
oraz Proces w Moabicie. pem historycznym Ign. Mosz- 
Z. Bartkiewicz. Nastroje, nowele cZeIlskiego, 2 t. 
różnych autorów. Poeci-legioniści. Wybór ich poezji. 
W. M. Doroszewicz. Opowiadania. (\Vybicki. Godebski. Andrzej Bro- 
Helena Bohlau. Pół-zwierzę, powieść dziński, Reklewski, Gorecki, Ty- \ 
w 2 tomach. mowski i in.). 




 I 

. 
;\
 1\ 
li. , 
I' ,I 
,," f
\ 


Do nabycia w Ksi
[arniach i w Administracii II Tanioi Bibliotoki" · 
Warszawa, Wspólna 15. 



-, 
.. 


413 //1 1 
l. 
- ( 


-- - 



 


r
>>>
Specjalny skład maszYł\ mleczarskich 
i przyborów hodo'wlanych 


[.!.t',f- 
-; i 
l ,;" 
.,_1 . 
,P'I,l 


') 


MICHAŁ JASIŃSKI i S-ka 


Biuro Techniczno - Mleczarskie. 


I. 


W ARSZA W A,
 Krakowskie-Pr zedmieście 7 


! 


. "-" .'" 
i 
i 
:i'-,,:.. - 


!" 
j' 
dostarcza wszt'lkie maszyny i naczynia mle-- 
czarskie oraz przybory hodowlane. - Udzie- 
la porad oraz informacji w mleczarstwie 
i hodowli bezpłatnie. 


I,. 


- "'- 


_ , J 


Nowy ilustrowany katalog wysyła 
na żądanie. 
Zakupuje masło za umowami rocznemi na 
warunkach najkorzystniejszych i dostarcza 
całkowite urządzenia mleczarń w obrachun- 
ku za dostawione masło. 130 


;
 ...--- 


-. -"- 


II!' 


'" 


, 
 


Biuro Techniczno - Mleczarskie 


"L:;' 
..
 t 
#. 



IJ
 J " 
L..
.
 
l__ 


Towarzystwo Akcyjne 
1aaeusz Xowalski i fl. 1rylski 
II W A
SZA WIE, łYIiodovla łf9 4, 
zClstnjąC)" IHld kierunkiem SIHJcjalisty 
inżyniera 
. Chmielewskiego 
byłego kierownika Biura mleczarskiego przy Wydziale 
Krajowym we IJwowie, 
utrzymuje na składzie maszyny, przyrządy, naczynia i przy- 
bory mleczarskie wyborowej jakości, podejmuje się komplet- 
nych instalacji mleczarń, - maślarń i serkarń zarówno ręcz- 
nych. jak i motorowych, opracowuje kosztorysy i plany bu- 
dowli i urządzeń mleczarskich, udziela porad i wskazówek przy 
, organizacji mleczarń spółkowych. służy swym odbiorcom 
" _ j\( wszelkimi żądanymi wskazówkami w zaKresie techniki mle- 

\ czarskiej. 181 


;'\ 
i
 
.\1.: 
. ,
;'-I 
("f 
- , 


-' '
', .
. 


"I 
B J 


, 


'. 
ł_ 


'. 
:'1" , 


-. 


',' 
.'
 6", 


.
.
 
, 
.1,/ 


r- 


, . 


II
>>>
..J 




Z5
i3CRR5i3Z5Z5
i3i3mf1 

 Zakład introligatorski 
 
III pawła MYSIKOWS KIEC o.lml 
1131 WILNO, Bonifratorska d. własny, m. 9. 
I 
1 13 1 14 7 IClI 
ki l PrzYJmu.fe oblltalunki na wszelkie roboty IClI 
ki w zakres introligatorstwa wchodzące, alkil 
I , !OI tak
e na księgi buchalteryjne, portfele, teki I Cl I 
:ot I t. p. - Są do nabycia: kllęgl do pro- 13 
II wadzenia rachunkowości dla właścicieli ClI 
I nieruchomości miejskich I ziemskich. 113' 
147 '::II 
8 g

 g 

Z5i3
 

 Z5
5g

Z5

 
 


=' 
 

 
 

 

 


I 
.. 
o 

 


"i. 
o. 
.: 
.... 
..
 
o'" 

- 
.5 
-- 
.

 

- 
:;-"i 

 
- 

 
:;;E 
... 
ac: 



, 


k 


Nowo otworzony 
Zakład Artystyczno-Rzeźbiarski 
i Artykułów Kościelnych 
Józefa E j s y m o n ta. 
Wilno, ul. Zarzecze, :Ni 13, m. 9. 
..- W Zakładzie moim wykonywują się 
OŁTARZE, A
fBONY, KONFESJONAŁY, FE- 
RETRONY, OŁTARZYKI procesyjne w roz- 
maitych stylach i cenach, oraz RE8T AU-' 
RACJE i OD NA WIANIE całych kościołów. 
Rzeiba. Malowidło. Złocenie. 



07 

,
:
:
 

 

 

 


Cały świat uznał 


Biuro Ogłoszeń 
K. L. TAUBERA 


::II 
D 
.,.. 
i» 
3 
. 


WILNO, nI. Wielka M 33 ID. fi (na prz. cerkwi Piatnirkiej). 


- 
o 
=-
. 
;.:- 
"'.. 
. .. 
. 


Przyjmuje ogłoszenia do w.zy.tkich gazet 
i dziennników na warunkach bardzo dogo. 
dnych i ulgowych. 


a. 
... 
., 
.... 
II 
Iii' 


Dzif,'ki długoletnioj praktyce i gruntownej znajomości 
działu reklam i ogłoszeri. układane przl-Jzemnie ogłoszenia 
zawsze prz
 nMzą Ss. moim Klijentom wielkie korzyści 


I
 

 

 
 

 1( -1J
"'1 



!
 
'Jan 


T 
645 
 
I 
 

.
. 
 
 

;
 
Kozłowski' 


za fakt niezbity. 


Na Wyst.awie Paryskiej nagrodzo- 
na medalem złotym. 
Pracownia obuwia damskiego 
i męskiego 


T. Krzyżanowskiego 
w I IJ N O, 146 
Ul. Bonifraterska J\& 8. " 

 



 



 
fi
 


Krawiec meski 56 
.. 
W W i I n i e. 
ul. Jhelka, d. Zmv6dzkiego 
N 40(naprzeciw poczty). 
wykonywa obstalunki z naj- 
nowszych wzorówo_ I 
G':
 

-
>>>
ł 
.. 


łI1-łH!. I1ISiSB80nH15ł! 1 
I Wilno IZAAK PAP Wilno 
 
Mikołajf'1f'ski zmtl., dm/I wlwmy (wej.;rie z uliry Niemiukiej). I 

 Skład fabryczny 
 I 
wszystkich gatunków papieru.i kartonów, przy- I 
borów introligatorskich i piśllliennych. 
Jc=1 

 I?orowo Pobr91{o fk=:::,\J 
Kopert, listowego papieru, kajetów, ksiąg han- 
dlowych i notesów, istnieje od 1867 roku. 


\ 


ił! 
I 
I Adres telegraficzny: Papu Wilno. ' 1 - Telefon Ni! 96. 
I. 259 . 

. 
łgi

"
lgil8igł9HHi
_łiI 
r'i 


., 


o=x:=::x: 



 . KRf\WIEC M
5KI * * 
L. IF\KI\IE-W5KI 



 
== WILI'JO, ULlCł\ WIELKf\ M 12. == 
&; 


PIERWSZY w "\\TILNIE ZAKŁAD CHRZEŚCIJAŃSKI 
!rtJsty
 liI ..I aJ II-r ska -ltlliQFI fi
llJ 
BRU.O 


to 1 Filnie, ulica ROJli/,raferska-PrcolJ1'aże1lska .;\g 8. 
Specjalny oddzial odnawiania ko:ściołów, pałaców, mieszhli i t. p. 
W)"kOnRnłe solid lU' ł punktuulne. CENI" FMIARIiOWANE. 
145 


r-
>>>
r 


Dr. Fryczyński 
ZAMIESZKAŁ w WILNIE NA STAŁE, 
CHOROBY WEWNĘTRZNE I 
KOBIECE; AKU
ZERJ A 
9 1 /2-12 i 5-7. 
BOTANICZNA d. N2 5 m, 3. 


Zakład Artystyczno-Malarl!ki 
Józefa Tornkiewicza 
Wilno,NowY-Swiat, DrnctowyZanł. N! 8, m. 2, 
Zakład wykonywa roboty w zakres 
mainrBtwB wchodzące. o. mianowicie.. 
Malarstwo Kościołów, Pałaców, pokol i t. p. 
I WYKONANIE ROBÓT 
UMIENNE d 
CENY MOtLIWIE NIZKIE. 306 
18,giS,8,EI5ł8S!'- 
-łił 


MAGAZYN MUZYCZNY 

. W. G E R W I II T O W S 
 I E G O 
lłlA ZAISZCZYT POLECIĆ 
STALE ŚWIEŻE TRANSPORTY FORTEPIANÓW I PIANIN PIERWSZORZĘDNYCH 
FABRYK PETERSBURSKICH I ZAGRANICZNYCH, A TAKŻE AMERYKAŃSKICH 
FISHARMONJI PO CENACH UMIARKOWANYCH. - 
Wilno, ul. Wielka N!! 123/170, obok Izby Skarbowej. 



 



 -- 
C ZAK Ł
 D OGRO D-;' .CZY , 
w. Welera. I 
Wilno, uł. Sadowa 
\; 8: 

 Egzystuje od 1860 r. 
 
Poleca zawsze na składzie szkółki drzew, wszelkie nasiona polne, wa- 
rzywno-ogrodowe kwiatowe, dekoracyjne w wiel1i-im wyborze, jak r6w- 
niet owocowe, parkowe i igliaste drzewka, w rozmaitych od- 
mianach. Oprócz tego kwiaty w rozmaitych odmianach, róte zimo. 
trwał.sztamowe i krzaczaste, bzy w prześlicznych kolorach, roślIny 
doniczkowe w rozmaitych odmianach. 
Specjalne przyjmowanie obstalunków na bukiety, wieńce, kosze, 
girlandy. 
Dekorowanie Kościoław, sal balowych etc. Katalogi wcho- 
dzące w zakres ogrodnictwa, wysyłają się bezpłatnie, jako tet i 
na narzędzia ogrodnicze, znajdujące się przy składzie w dutym wy- 
borze po cenach fabrycznych. 
Adres telegraficzny. Weler. Wilno. Telefon .M 177. 144 



 


.., 


-
>>>
, 



 


..: 


. 


- 


- 
 1If-=: -fIj 
I Zakład ogrodniczy "Qóża" !. 
I BUKIETX, WIA,NKI, KOSZE, DEKORA- ) 
CJE KOSCIOŁOW, SALONÓW I T. D. 
Sl{lep I{Wiatow9 
J. M. MOCIULAK 


fRftCOWNIf\ 
5UKIE-1'J 8 e Q1 
e e DAM5KICH 
HELENY 
FOCIEGf\NSKIEJ 


ii 


w Wilnie ul. Wileńska łf9 30. 
L zakład urządza parki, ogrody, francuskie ł 
przemysłowe ogrody i sporządza plany. 
\12 
J c;" . 


WILNO, DOMINIKł\N5KA 8-4. 


392 
- 


\... - 


- 


w. SZYMl\NSI{I 
KRA WIEC 
Wilno, ut. S-to Jańska, łfB 24. 
Wybór materjałów krajowych==: 
i zagranicznych. 
WYKOŃCZENIE STARANNE. 
CENY UMIARKOWANE. _ __ 


87 
. - 
H!!lSMjJjJ
J!I

J!I&.

j!




}i1J!j!l
!I
A!.ł1
/łij!

"Sjlj!!I;i1 
) WIN A, LIKIERY, KONIAKI (ł) 
ROSYJ
KICH I ZAGRANICZ. 
)) I 
NYCH FIRM = 
 
Handel win 
, Kł\ROLf\ EJSLERf\ 
. Telefon N 574. 
OCET WINNY ---;-_ 

) 
 

k

R

W::::: 62 
jJltjjJS1S1
łJ$
ii1i1$&1
iłJij


!S1

jjjjJjj
i!iiiJi!i
&1ii1'i!i
S1l!iiJS1S1IiJ!i1ri1iJ&1S1fii 
I 
1
 I 


SPECJALNY ZAKŁAD 
Leczniczego i Żelazistego Kefiru 
z gotowanego mleka 
R. I{ O S S O W S K I 


Wilno, ul. Wllellska 22. 
W abonamencie dostawa do domu II b ł t . 
Opis i opinie lekarzy _ _ __ ezp a me 
Sprzedaż suchych i mokryoh grzybków!fo domowo przygot. Kefiru. 
ABONAMENT PRZYJMUJE SI
 LISTOWNIE. 


.
>>>
-
 


.J 




EBi!łIJ

_ 
I w. KONSTANTIY


I,
Z 
'OJ 
:
S

:
:: 

 wina krajowe i 
a.graniczne, ko.niak
, kolonja.lne i ga- 
ffS stronomczne towary] delIkatesy. 

 Ceny umiarkowane.- 
112 
. łmIi




Fi

tE
 _ 



'.'
I
'v11
'
 
 
 


 
:
I
'=)I 
':.::"' 
,... (f. '\ .,.", '.,", "..,
 
,' 


HARA.OWSKI 


FABRYKA 
WUno, Rossa, d. własny 16 9. 


W..tawa gotowych pomnik6w i kantor Wielka ul. .M 12, 
przeciw Skopówki. 
ARTYSTYCZNO-RZEŻBIARSKn
 i KAMIENIARSKIE WYROBY POM- 
NIKÓW NAGROBKOWYCH Z MARMURU, GRANITU, LABRADORU i t. p. 
ROBOTY BUDOWLANE, SCHODY, KOMINKI. PARAPETY, STOŁY i t. p. 
FIGURY i ORNA:ME.Kl'Y. 









 
 
(I) 'U' 
 M. 51 G f\ LlI'J Y. 
 :'.::;.":" iJ 

 Z KAUKAZ!'. --"!; i 
(
 WARSZAWA, KRÓLEWSKA 31. 
j 

 ZAKŁAD ZASZCZYCONY ZOSTAŁ 28 MEDALAMI. (t) 
rA) Codzienna do.tawa KEFIRU do domów. I! Telefon 62,90. :1 1 Wilno 7rocka 10. 14R 
 
ił: 
 
 


 
e

 !@3


 


Ń 


1. BzierzanawskicQQ 
Z WARSZAWY. 
Ulica Wielka M 18, 
wykonywa kontyny do IIrebra biwuary 
Alł.umy do fotografji naklejanie map i 
planów pa.sse-partout, oprawa obraz
w 
i książek podług zagranicznych wzorow, 
ramki do fotografji i różne roboty ga- 
lantaryjno-skórzane. 


I OO 
 
I I 


f. I{ Il n Il ś 


PIERWSZY ZAKŁADA RTYSTYCZNO- 
INTROLIGATORSKI 


14A 


Wilno, ul. Kalwaryjska, dom Leplawy, Ni 2_ 
Trumny metalCJwe od 26 r. i dębowe 
od 
3 r. 
Ora.z 
Krzyże metalowe własnego wyrobn, 
od 6 r. 
Jako też 
Wianki metalowe różnych fabryk. 
e('IIY umiarkowane. 

 


I
 


1 


... 
+ 


;
>>>
J. A. K.,il WIL

Pmj
ci0wtlaut
4. 


'I} 


róg Wileliskiej, 
Udoskonalony motor "Gradu" 


telefon M ()59
 
Przenośny motor "Gradu"- 


n
 gazie, benzynie, benzolu, erinie, 
spirytusie, ustawiony z naczyniem 
dla ?biegu wody, 
SKŁAD maszyn drukarskich,. litograficznych, introli- 
gatorskich I kartonaży. 
Czcionki, przybory drukarskie, kamienie litograflcz- 
MiL
 , . 
Przedstawicielstwo. I skład na kraj Połnocno-Zacho
 
dni, farb drukarskich i litograflC2nych E. A. Glejt- 
sl!l_ana, Sem.galen. _ 


314 


Zajmuje mało - mIeJsca. 

 


". "(0\1 


Prosta konstrukcja. 
"=:::;t:. 
Największa siła. 
- 
i . -/ 


\ 
1- 


.-. 
. 


-- 


.1 
 


Solidna konstru
cja. 


-\
, 


-,- 


,."'". 


j 


Ułatwiona obsługa. 


n 


. ., ... 
 


- -- 


..' 


I 


Zupełnie prawidłowe rów- 
ne działanie. 


- - 
---
---------' -. 



- 


"- 


" 


Specjalnie nadaje się dla gospodarstw wiejskich I przedsiębiorstw, 
gdzie motol' musi być czynny w różnych miejscach. 
:..-..' 
, 


II SKŁAD WYROBÓW SUKIENNYCH MANUF AKTURNYCH 
Kupców 
Ceny sta\e. . Dr. M. i Sz. Dawer Ceny słałe. 
Wilno, ulica Niemiecka 
; 24, dom Geca. Telefon N? 59R. 
OTRZYMANO NA SEZON: . Sukno, sukienka, drap, szewiot I r6.zne wełniane, półwełniane 
i ba
ełniane towary, na męskie i damskie paltoty., kostjumy, szuby i rotundy, plusz weł- 

iany.i jedwabny, pł6cienne i .bawełni.ane bi!lłe. tO}Nary, dy,
any, gotowe portjery,. tiul
we 
firankI, kołdry -pluszowe. wełmane, bajkowe I plko
, a takze watowaIle, wełmane I atlaso- 
we, chustki wełniane, wata wełniana i jedwabna i- t
 d. Sprzedaje się po :umiarkow'anych 
cenach. Co dwa tygodnie nowy transport towarów. 100 


.... 


ł
>>>
.J 


, 


rn::r --'" - 
I 


aS 
c 
N 
U . 
"Ci=1 
c aj 


 
G)
 
_ C/J 
.- .
 
mzS 

 O 
c'd 
CI. 
G)
 
.- -O 
tIJ 
 
.

 
:I O 
.[ +-:J 
. 
N aj 


 
CO en 
.- +-:J 
c C/J 
.!2 O 
I"i 
 
m
IN 

 
ttJ 
 - ----
- 


.. - - -- ...-- 


- ..------ --." 


t. 


N 
m 
:I 
c. 

 
t:1 -. 
O g 
CIJ -. 
c+m 
SD "C 

 .., 
p:J
 
_. 
c+:I 
O c 

 :;;. 
p:I Ot 

 -. 
o. .cD 

"C 
C 
p.n 
O N 
- 
oS» 
S -. 
..... 
ID _I 
C/J CD Rit 

Ci' 


 
p:J :I 
p, 
.IIII 
:I 

.II
 
Imllil 


TLOMACZENIA 
A II O II S E 
NEKROLOGI 
INSERATY 
GŁUSZEIII 
NADESŁANE 
ZWYCZAJNE 
REKLAMY 
M A L E! 
Przepisywanie na maszynach. -* Prenumerata pism. * Załączniki. 
BIURO OGŁOSZEŃ 
A. SKARZYŃSKlEGO Wilno, Tatarska om 12, 


,.-- 


Towarz
stwo 


w W I L N I E. 


ODDZIAŁ przy ulicy Wielkiej, dom Umiastowskiej, 
naprzeciwko Kościoła Św. Jana. Telefon JA 89. 
SKŁAD DETALICZNY i BURTOWY 


towar«iw aptecznych, korzenn)'ch i perfumeryjnych, środków pa- 
tentowanych i gotowych, przyborów toaletowych i środków opa- 
trunkowych, dezynff'kcyjnych i Rlmratów, prz)'bur«łw i przy- 
praw kuchennych, 
ospodarczych, instrumentów chirurgIcz- 
nycli, Jłrzyborów bygjeniczn)'ch dla pań, naturalny
h wód mI- 
neralnych i soli, win leczniczych i t. d. 63 


-- 


. . 


387 


ł
>>>
, 
r..
_ _____._______________ __._ _______ _ _ _ . 
t !lł)-9-- o o o ej o 9"._
 o. Q.._9.--9_ o o o _ o_o o o o 
jj')r .. 
'iO, 
q. 
O l 
" 
, ;(J 
II 
il
 
° 
lo 
lO 
:0 


° 
° 
° 81 


O o o o O o 
 o 


,0 
I 
,1° 
-1° 
° 

O 
I 
10 
: 
:0 
° 
° 
° 
O 
ol 
° 
° 
° 
° 
° 
il ° I 
,,0 
!I 
'io 
I!o 
'I - 
: 1 °1 
IQ 
/'0 
!
 
!IO 
O 
° 


II
 


. . 


o 000000 . 
°l 
0, 
o! 
I 
ol 
ol 

I 
° 
O 
O 
° 


00000 


T-WG Akcyjne 
'
A\
,J! · t Q) L Ił 
 f tt 
t, YkY;JUlIW'IlJCtW WlrO)111a.IS
s ran 


Oddział w Wilnie dla gubernij: 


Warszawskiej, Wileńskiej, Witebskiej, Grodzieńskiej. KaUskiej. 
Kowieńskiej,1 I...ifJandskiej, Kieleckiej, Kurlandskie1. Łomżyńskiej, 
Lubelskiej, MińRkiej, MohylowskleJ, Piotrkowskiej, Płockiej, R.a- 
dłmskiej, Smoleńskiej, Suwalskiej, Siedleckiej i Estlandskiei. 
WiJ no, Ś-to .J(1rski Pro
pplt J'-! ł. '1'(11. J'-! liS9. 


8
rledaje na rOI
łat
 
odłu
 umowy nasi

uiace działa: 


Słownik Encyklopedyczny 43,tomy (S6 półtom.) przeszło 
40000 str. tekstu, 4000 kart. rysunków i cbromolitografji. 
Mały słownik Encyklopedyczny 2 tomy (4 p6łtomy). 
Puszkin, dzieła, w 6 tomach. 
Szylier, dzieła w 4 tomach. 
Szekspir, dzieła w 5 tomach. 
Bajron, dzieła w 3 tomach. 
Biblioteka Przyrodnicza, w 14 tomacb. 
Elis. Hec.us, Człowiek i Ziemia, w 6 tornacb. 
Powszechna Historja kultury Europejskiej w 16 tomach. 
Kultura Grecka 1 tom. 
Historja Europy podług epoki i Kraj6w, w 40 tomach. 
Encyklopedja medycyny praktycznej, w 20.zeszytach. 
Zdrowie, w 4 tomach. 
Hanan, E. Historja Narodu Izraeliekiego w 5 2eszytach
 


T
wo Akcyjne S. Orgelbranda Synów 
Oddział Wileński dla guberni.j: 
Warszawskiej, Wileńskiej, Witebsldej, Grodzieńskiej, Kaliskiej, 
Kowieńskiej, Kurlą.ndskiej, Kieleckiej, Liflal1llskiej, Łomżyńskiej, 
Lubelskiej, Mińskiej, Mohylowskiej, Piotrkowskiej, Płockiej, Ua- 
domskiej, Smoleńskiej, Suwalskiej, Siedleckiej i Estlandskiej. 


J. 


Sprzedaż Encyklopedji 
, Powszechnej 16 tomów 
Ś-to JERSKI PRO
PEKT 
'\j!! 4. TELEFON oN!! 5S9. 



o
o
 


. 
-------- - 



 = ::'0 :- - 


:: _: ą c. o 
 o o o o 


o 
° 
/0 
ł 
. 
'o 
° 
o 
o 
o/ 
° 


J 
° 
o 
° 
° 
o 



!I 
°r! 
I
I! 
ol , 
l o! 
Ol 
l O! . 
- I 
I
I 

tl 
I ,I 
,OB 
l o
! 
I' 
I " 
Ol: 
lo!: 
I " 
o., 
1 0 1 1 
I I 
/!O l ' 
,101 
t ,4o.;
 
o (,1
 (f, 
.--.!I-} 


......
>>>
..i 


t.- 


- 


POWIEŚCI ORYGINALNE 


Gama.ton: 


Rodzewiczówna: 


F ata Morgana. 
Opowiadanie. 


Straszny Dziadunio -.
O 
Błękitni . 1.
O 
Na wyżynach . . . . 1.
O 
S KŁ A D G ŁÓW N Y 
w Księgarni Gebethnera i Walffa 
w WARSZAWIE. 


. 1.-' 
. -,
O 


Do nabycia we wszys-łkich księgarniach. 


..;. ,,#,-?-: - ""' 

 
. . 'cna rb. L- 
I.- 
2.4U 
1.- 
1.80 
1.50 


 _ XAD W ART.\ (str. 2IJB). . . . . - " 1.40. 

 ' 
n OrzyóskI WI: TO
 co Nm Plt
E
nJA (2271 . . .. . .. ., 1.- (] 
Przyborowski W. MĘTY (str. 30tH _ . _ _ . . .. ...... ,- 1.60 

 S.w... 

::
:
';;
:o:;

'
y;
 'p::i
ŚCi 
b. 14Ł
P' 70 2.- 

 

 dla prt1D1I1Il.ratoniw .,K "'1.". J.itew'ki.:.... 
 : 

 - 



.a !:
.. 6 - I 

 : Nabywać mo'na w Administracji .Kllrjera Litewski.go", Pl"" Katedralny i 4. : 
 

_ 
_ 
...._ 
...._ 

 _.I 
 -
 -
 -..I 


Wyłącznie dla prenumeratorów 
"Kurjera Litewskiego" 
10 powiści W 12 tomach 
znanych autorów: 
Andrejew L. SMUTNA h.SL\
KA (str. 217) . 
Gamastc;n. PIERŚCIONEK MARYLI (str. ]4\-1) . 
GawaJewlcz M. DLA ZIE1Il1, 2 tqmy (246 i .20:\) . 
GJiński K. BALLADY I POWIESCl (str. lR!J) . 
Gruszecki A. CYGARNIC7.KA (st.r. 3!ift) . . . 


- . 


r
>>>
t. 


,... 


, 


-=- . _ ) . 
lilii 


I. HERMAN 


BIAŁYSTOK 
ulica ltipovla, dom 
aleckjego. 


Specjalna fabryka i Skład 
kas żelaznych, lodowni pokojowych, mebli żelaznych i materacy. 


Na skladzie wielki wybór lóżek angielskich i wie- 
deńskich, luebJi bam busowych i na letnie mieszkania, 
wózków dziecinnych i spacerowych. 


CENNIKI NA Ż.I\D.\NIE W'-YSYł...AJ.\ SJJ
 BEZPŁATNIE. 
. 
 


400 ...., 


. 
 


r--...--
 



 



,- 


ZLOT"Y M:ED.A..L_ 
FABRYKA WYROBÓW METALOWYCH 
oraz Robót Budowlano-Blacharskich i Ga.lanteryjnych 
w. PYTLASIŃSKIEGO 
Leszno Mg 26 w WARSZAWIE. ;. Telefonu 15-18. ) 
SPECJALNOŚĆ: ORNAMENTA METALOWE, FIGURY, LATARNIE dla DRÓG tELAZNYCH, KRYCIE ) 
. DACHÓW i WIEt KOŚCIELNYCH. ) 
Obecnie na kosciele Zbawiciela w Warszawi.. wykonywam pokrycia 2-ch Wiei blach.. mledzian... 2611 ) 


'---" 


'-- ,
 
"'. ., '- " 


.
..................................................... 'lo............................. ......................................... ...... 
i LECZNICA i SANATORJUM i 
. . 
! D-ra J. B. CUKKERMANA i 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
Leczenie neurastenji, histerji, epilepsji (padaczki), migreny, neuralgji, para. i 
liMw, reumatyzmów i t. p. Choroby serca, 
oładka. kiszek, nerek, organów i 
. moczopłciow.Vch, sk6-ry (egzema) j t. p. . Choby kobiece. Leczenie Fango ; 
! (muł wulkaniczny), Zapobieżenie i leczenie w pocz
tkach tuberkolozy (suchoty).. ! 
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.


ł 


Mińsk, ul. Podgórna, dom Święcickirgo 
(w pobliżu ogrodu gubernatorskiego). 


., 


r
>>>
'
 
II 
. " 



 


, 
PATENTOWANA 
, 
DA.CBOWKA 
F .ABB,-YX: 
Towarzystwa Akcyjnego 
" 


" 
:-:::::: W M ARK C A H pod Warszawą. 



 N A JLEPSZA. Z ISTN"IEJ .ĄCYCE1. ..... 

::@ 
Na 1 n sążeń pokrycia - 72 sztuki, wagi 9 pud. 
30 funt. Łat 7 sążni. 
Spf'cjaIna dachówka ,vieżowa. 
Rury drenowe (sączki). 
Cegła fasonowa i licówka. 



 ' 
Cinniki i kosztorysy na roboty \Ił zakres dekarstwa wchodzl\ce 
niezwłocznie nadsyła 


ł{eprezenłant L-wa 
Fr. BORSUK. 


Adres pocztowy i telegraficzny: "Mińsk Borsuk". 


,.-........ 




 


30'.
>>>
. 
- 


Fabryka Maszyn 


. 
I 


Kotłów Parowych 


Zygmunta Wartburga 


317 


Mińsk gub. ulica Kołomieńska 
 55. 


I-sze Biuro Miernicze i Taksacyjne, 
zatwierdzone przez zarzą
 gubernjalny, z prawem działania na całe Cesarstwo, 
W Mińsku lit., Jurjewska 40. 
w ł.l A Ś C I C I E L E: 
WITOLD FALKOWSKI i Inżynier OSKAR WENDORFF. 


Geometra 
Taksator 
Przyjmuje zamówienia na: 
ROROTY POMIAROWE: 
Pomiary majątków ziemskich, Po- 
miary m ilst, Triangulacja, Zdejmo- 
wanie planów, Przeprowadzanie 
miedz g,.i\nicznych, Pomiary lasów, 
Badania geodezyjne dla dróg 2ela- 
znych sm!': i regulacji rzek. Pa,.ce- 
lacja ,majątków eiemskich. Podział wsi 
na fohviLl'ki. Niwelacje wszelkiego 
rodzaju i t. d. 
ROBOTY MELJORA.,GYJNE: 
I Plany drenaży, Plany osuszania i na- 
wadniania. 
Oprócz tego Biuro przyjmuje zamówienia na: sperzędzan'e planów .peelalnle 
bpjowanle planów, map I szkiców . Inne roboty kreślarlkle. 


ROBOTY T4KSACYJNE: 
Taksacja roli, Urządzenie płodo- 
zmianów, Taksacja lasu, Urządze- 
nie popraw. gospodarki leśnej, Sza- 
cunek domów, Analizy techn. i gleby. 
POŚREDNICTWO: 
Kupna, sprzeda
y majątków i la- 
sów, Wydziedawiania majątków, 
Administrowanie majątków, Uregu- 
lowanie wszelkich spraw granicz- 
nych, Usunięcie szachownic i ser- 
witutów. 


dla Banków, 
298 


Bank Północny 
Oddzial Miński 
(Plac Soborny, dom własny). 
Zarząd w Petersburgu. 
Kapitał zakładowy 25,000,000 rub. 
Wykonywa wszelkie operacje bankowe. 328 


L 
ł 


., 


r
>>>
r - 
 -1 
Pl YTKI TERRAKOTOWE 
ZWYKLE i GLAZUROWANE 
z fabryk: w OPOCZNIE, Radomskiej gub. 
i SŁOWIAŃSKU, Charkowskiej gub. 
Towqrzyslwo fikcYjnego 


"llZIEWULSKI i LANGE" 


Cegła ogniotrwała i glinka (szamot). 


Dostawy i roboty (układanie) podejmuje się 
Reprezentant Towarzystwa 
FR_ EORS1JK_ 


,-.... --
 :==::-- 


Cenniki, wzory i kosztorysy na żądanie. 


. o =B: 
 
 


ADRES POCZTOV\T'Y I TELEGRAFICZNY 
. 


))Mińsk --.: Borsuku. I 


\ar 


!OO .J 



 


, 

 ' 



 
, 


-41..
>>>
. 
: - II
 



 


" 


DOM BANKOWY 
]VI. Polak i W ej sb rem 
re Mi/isku Litewskim. 



 


Dokonywa wszelkiego rodzaju operacji bankowych. 


2g4
 


DOM HANDL():WY 


Wacław Lewiński i S-ka 


w Mińsku Litewskim 
. Zacharsewska ,-57. 
Farby olejne, suche, anilinowe. Lakiery olejne i spi- 
rytusowe. Snlary. Pokosty. Bronze, pędzle i wszel- 
kir inne artykuly \v zakres faalarstwa wchodzące. 
Przybory Artystyczno-Malarskie 
Dom zbytu przemysłu domowego, rękodzielnictwa 
i sztuki. stoso\vanej. O warun){ach zbytu wysyłają 
się informacje po otrzYInaniu adresu i marki 7 kop. 
293 


r Magazynrn 6 d "FABiJANOWSKICH" 
 
I WKOWNIE, 
I Mikołajewski prospekt. 
I 
oJeca mat
rjały w
łniane, 
edwabne i. baw
łniane 
 najJepszych 
tabryk kra)(lwych l zagramcznych. Wszejkle ubrame do sukien 
i lmpeluszy damskich. Pracownia kapelusz
r egzystuje od r. 1873. 

 GntoWYCh kapeluszy wieJki wybór, podług modeli zagraniCZnYCh.
 

 


-+; 


ł
>>>
,. 


".1 


DZIAŁ TECHNICZNY: 
PRZEDSIEBIURSTWU BUDUWLANE 
- 
Specjalność: Roboty Kolejowe 
" i Wojskowo-Inżynieryjne. 


Pośrednictwo oraz przedsiębiorstwo budowy 
wszelkich fabryk przemyslowo-rolnych: gorzelni, 
tartaków,. krochmalni, mleczarni i t. p. 


WSZYSTKIE POTRZEBY TECHNICZNE. 


Stosunki bezpośrednie z pierwszorzędnymi Fabry- 
kami Kl'ólest\va i zagranicy. 



 ..
 . 
BUDOWA TELEFONÓW. 


'I CJ:SC:.) l 


)\ d r e s p o c z t o VI y i t e 1 e g r a f i c z n y: 
\... : .. Mińsk - Borsuk. ... 
, . 


---...
>>>
. 


J- 


- 


I 
I 
! 



 


- -- - 
 


II 
I 


Pierwszorzędny zaklad fryzjerski 
"CHARLES" 
Petersburg, ul. Siergiejewska Nr. 21. 


882 


I 
. 
.' 


Telefon H!! 34-52. 


. - 


.... 

"'

"'-"' I 
pierwszorzędny polski J10tel - 
" V'T :EJ R S A L" t 
D. WECKOWSKIEGO « ł 
W KOWNIE w ś
odku r.
:asta. Telefon :M ::ł9. : 
Poleca: pp. prze.)ez1nym elegancko umeblowane pokoje od 60 kop. do l rb. l 
Wszelkie wygody, i!łu1ba uprzejma i doświadczona. - Przy Hotelu plerw- 1 
szorzędna Restauracja pod kierunkiem zdolnego kucharza, długoletniego J 
--;


:
:



 


S. WILPISZEWSKI. 
Biuro Agronomiczne, 
WilnO, ś-to Jerskl JrosDcrt 16 9, telefon NI 739. 
Egzystuje od. 1901 r. 


ł Administracja Dóbr Ziemskich. Dorady agronomiczne. 
Kupno I sprzedaż zboża (wagonami) 
i nasion traw pastewnych. 
Dyplom l-szej Wszechrosyjskiej wystawy nasion 
w Petersburgu w 1908 r. 



. ". 11.11......,"..'.11.11I......".11.11.11.....1......'....11...... .".11.11..,..11.11I...."..........11..1..1.".11....". ..e". .." .......".....1..:."'...." .....:..11.....'.... ".... .. 
! 
! 
! 

 
! 
. 
. 


ZAKŁAD I!'OTOGRAFICZNY 
A. K I U C Z Y ń S k i e g o 
dawniej LA WDAŃSKIEGO 
w KOWNIE, prospekt Mikolajewski, naprzeciwko :teńsk:
go gimnazjum. 


t3 


. 
! 
., .11.11.......,........".....11.11.11....11.11.11.11.1...'_........._1'.11., ....I.....r-eII.'t................II.II.U. "I." ....u .11.......11..1."'.. . leM e....'e'I..e ....,.'.." 
 



. nUb
o
; 
d a;; skie -1 -; s-=ikj;
t:

;;;"'i
 8
8;ó; i 
 i 
 ;;;jł;
 "";
deii- ;
;k
rJ 
. "BE.A "U"-
ON'DE"" 1 
t A. i J. Z A W A D Z C Y ] 
L PETEFSBURG. prospekt Zagorodnv.i N. D. Telefon Q6-5
. ] 
_ 
!
g

c

. ..!.







 I

 
== 
.C

y2



?

e..... ....;45 1 


I 
"1 


I 
I 
I 
I 
I 
I ' 
--------.---- 
f 


.-.-............ ...........-1t.. ... ....-.............................
.... ... .. .. .. ....... ............ ............... ....................... . 
i Nowootwarty Zakład Fotograficzny p. f "
IODER
E" i 
ł M. Arona i A. Straszunera 42 
 
; w KOWNIE. prospekt Mikołajewskl, dom Przyehodzklego. naprzeciw gimnazjum żl'ńl'kil'
o_ : 
: Przyjmuje wszelkiE! zamówienia po cAnach umiarkowanych. Zakład otwarty od godz 9 zrana do * 
. 7 wleczo"em , 
...-..... ..... ............... ............... ... .... .... ............. ............... ..-....-.... ................. .... ........ ..... ... ............ .
>>>
Towarzystwo Urzl!dzeń Szkolnych I Stała Wystawa pomocy Naukllwyeb 
i pomocy Naukowych. =u:r= 
W 1\ R 5 Z 1\ W 1\. 
 R 1\ C 1'\ 1\ 18. 
 
 BIURO OTWI\RTE OD G.tO R"NO
 
TELEFON 77.60. M 

 
 DO GODZ.7 WIE:CZOREM. 

 (j
F\f'JIF\ 
 
.(Q) 
MEBLE f,ZKOLNE WYRABIANE' WE WŁASNYCH 
\V ARSZ'TATACH. 
POMOCE NAUKOWE DO NAUKIPOCZ4TKOWEJ 
KAJETY SZKOLNE "\VŁASXEGO WYROBU 
OBUAZY i OKAZY DO NAUK PRZYRODNICZYCH 
MIKROSKOPY 
PRZYRZ4DYFIZYCZNE 
PRZYBORY CHEMICZNE 
LATARNIE CZARNOKSIĘZKIE PRZEZROCZA 
WŁASNEGO WYROBU. 
KATALOGI NA :ł"OA.IE. 408 
s:-- - - 
 


,@
@
 

o
 
 

 r

 g
S
@
@@o@@ oo 

 K. SIENKIEWI CZ. i 

ł) 
:
 

 I :f; 
'\ 
sery) wędliny, ; 
 
\ J 
, () 
słodycze, (I: 
(fi 
J' 

 

! 
(
 
l 
: Miody staropolskie. * .. 
 Wódk.i Wal"szawskie etc.. :ł; 
.; 
 
 @3
 
@3 
@@






 e
! 


Petersburg, CzernY8Zew Zaułek N!! 14 (naprzeciw Szkoły Handlowej). 
Telefon ;]I 23-57. 
p O L E C Al: 
Produkta gospodarstwa wiejskiego: masło, 
. przewa-żn ie przywozowe.- 
Nowalje, ptactwo, zwierzyna, wiejskie konserwy i 
Owoce kl.ajowe i zagrankzne 
Bakalje, gastronomiczne towary. 
Piwnica zaopatI'zona w najlepsze wina, otrzym)TWane bez- 
pOBrednio z zagranicy, a ró\Vnie
 i z lepszych winnic 
krajow)lch 


'-t 


t. 


.- 
+ 


ł 


---AIII..
>>>
. 


,- 
Fr. BORSUK 


Biuro Handlowe i Techniczne 


Oddziały i j\jentury: 


-- 
--- - - -- 


w Moskwie, Petersburgu, Kijowie, 
Warszawie. 


Na Litwę i Biało-Ruś w Mińsku Lit. 


r
 . u' 


Kupno i sprzedaż produktów gospodarstwa rolnego.- 
. Dostawa hurtowa materjałó,v budo,vlanych: cementu, 
, 
wapna, kamienia ciosanego i brukowego, żelaza. 


, Jeneralna reprezentacja Tow. Akc. "PUSTELNIK". 
DACHÓWKA 
Tow. Akc. "Dziewulski i Lange". 
Płytki terrakotowe .Zjl!lm
;
hibrvtM.OOIu". 
Rury kanalizacyjne. 


:
" 


, 
Adres pocztowy i telegraficzny: "MIŃSK - BORSUK". 


392 


S -V- Z
>>>
... 
I 


..- 


I · 


I I I I I I I I I I I ł I I I I 


VIRIBUS UNIT'IS. 
]YIińskie Towarzystwo 
Wzajemnych ,Ubezpieczeń 
ROL.YCH 
PRZYJ1\iU.JEUBEZPIECZENIA OD OGNIA 
NIEltUCHOMOŚCI 
z gubernij Wileńskiej, 'Vjtebskiej, Grodzieńskiej, K-owień.. 
skiej, MiIiskiej i Mohylowskiej. " 
Egzystuje od 19 stycznia .1901 r
 


---
 


I 


Zebrano za ten czas premji 2,659,524 rb. 49 k.. 
Wypłacono pogorzeli !,819,885 rb. 42 k. 
Ilość członków wzro:.-;ła do. 3500. 
W ydano polis przeszło 33000. 


i. iI 


Główny Zarząd w Mińsku lit.. 
ul. Sierpuchowska, dom Żebrowskiego. 


Agenci we wszystkich miejscowościach Kralu.i 


Adres telegraficzny: MIŃSK gub.- 
Ziem ledi el czesko je Strachowanie.. 


I I I 


I I I I I I I I I I I I I I I 


I I I 


3r
>>>
-ci 
C'D 
...... 

 C'D 
O'" 
 -o: 

 
, en 

 
 c:- 
o re. c: 
":'1 
 -o: 
C') ::1 c== 

a c: 
g. p- 
CI 

 S 
O 
Co) p.. 
C) CD 

 

. 


. 



 

 " 
O 
 

 
 

 C,) 

 
 



 
O 
k: 
po. ..
 
 
.......=::
 
'O a.. 
 

-
 

 
Cj 
H ut'
 
O=s.
 
0- 
- 


a. 

=::
. 
O I- .. 

 

 
Z -
 
N 5'
 
O
 

I-
 

ut'
 
[fl

 



 


a 

G 
- 
J.L... "'- 
 
 
 
::::::: 'c) 

 
 

 
 

 
 

 


I 


, 



 

 o 

 t:1' 
o o 
Mo- c'ł- 

 
 

 
 
::E 
 
o 
 
"-: o 

 
"'O 
 

 
 

 
 
(R 
er CI.) 
c 1-'- 
., ..cD 
cc 


- , 


\ 


" 


, 
-"\ 


"'O 
 

 CD 
CI) p.. 

 
 
N. S::' 

 oą 
cc 


, ' 


-, ....... 


o: ( 
J 



, . 


\ 
I 
\ 
\ 



 

 

 
CI.) 

 

 

 o 

 P" 
::s 
 
S- s:: 
., t:1' 


I 


,..,., 
c::J 
3: 
c::: 
:z: 
C::J 
iiii!!!: 
c:::::» 
:e 
- 
CJ 
==-== 


- 


:e 


. 


figura ftIIatki Boskiej Niepokalanie Poczętej. 
ODLEWANA Z NAJLEPSZEGO CYNKU, ARTYSTYCZNIE WYKOŃCZONA,'- WYSOIWŚCI 
215 CENTYMETRÓW, SZEROKOŚĆ 95 CENTYMETRÓW, MALOWANA W JEDNYM KO- 
LORZE, CENA 265 RUBLI. - 
 


I I I CY1lkowe figury są wiecsIle III 
I I I Nie wYlllagają śadlzej Izaprawy 

I 


,. 


-I
>>>
L 


F
ĄBRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLEW()W CYNKO\VYCH 


EDMUNDA N
WICKIEGO 


w Petersburgu, Grochowa 36. 
Poleca figury Pana Jezusa, Matki Boskiej i Świętych Pańskich. 


I j 
.... 

 ( _. 
. / .,- Iri
'!rJ"". 
I/I!}. 
- 'l 
" 1\ 
, '/,-1. "}' 
\ Jl '\1 \ 
" 1.' , 
, , . , 
1,\.. I',
 ,,- !II\,- 
 
I 
. I 
)' I 
I 
I , 
I 
/' - . - I 
,. 
 I 
J 


GŁÓWNY 
MAGAZYN 
Newski Prospekt 
Pasaż NQ 48. 
Telefon N 3106. 


,,-'" 


PIGURY NA ŻĄDANIE 
WYKONYWUJĄ BIĘ PO- 
DŁUG WŁASNYCH LUB 
.' NADESŁANYCH MODE- 
LI I RYSUNKÓW. 


/ 
'J 


89 centymetrów 75 rubli. 
Figura Pana Jezusa (Thordwalsena) malowana w jednym kolorze według 
ądania.
>>>
..... 


FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLEWÓW CYNKOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBU
GU, Grochowa 38. 


1VIRGJłZYN Newski, Pasaż 48. 


Polecam Czcigodnemu Duchowieństwu Figury Świętych 
odlewane z cynku, dla ozdoby Kościołów, Cmentarzy i t. p. 


.. .;- \. 
= i - 
\ I' 
, ;":. 't\

 
I .\
 
I 
\ 



 



 
, -', -:
 
. .
 


 ,..-, 
- f



'" 

 '&l.:1 IrX(
 
.;/-łi
r'
_J! 
 :
 ' 
I :li ' 
': 
-Jń,ł.;'
i'.- , 

?- 
(I'I

JX
 . '0_';-" 
___o 'b q
, I 
 
'- ... . l' , 
 \ - '\. -' ,

 
, ',
,:;; \, -
 ' l " 
ti / - \ .' ':
j
:,. _ .
.
! 
X \ ' 
,: .....,:,.... 
'. 
 
. '"'" . 
l " _ -", 
.\ ", \
 
,T 



\ 
'- 
 " 
-- ,I 
, - \
 
u. '
 



':- \ 


.., . 



- 

 , 

".'''''' ..... 
r
- 
. 
'.:' -';:::---- 
'"- - / 


-, 
..". .. 


) 


'" 


-- .. 
- -- 




\' :.. 


.'L', .,L 


Figura fv1atki Boskiej z I.tourd. 
] 00 centymetrów 85 rb. 
128 100 rb. 
136" 125 rb. 
160 150 rb. 
200 ,. 200 rb. 
Figury Św. odlewane z cynku okazały sił; w praktyce nader trwałe, śmiało mo
na po- 
wiedzieć, :2:e dorównywają fj
urom wiecznym z bromm, wilgoć bowiem 
l1dnłlgo wpływu 
na nie nie wywiera. 


Figura fv1atki Boskiej tłiepo kalanego Poczęcia. 
125 centymetrów 100 rb. 
168" 150 rb. 
213 200 rb. 


t 


ł 


.....
>>>
FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLEWÓW CYNKOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBUR.GU, Grochowa 36. 
 MAGAZYN, Newski pr., Pasaż 48. 


..,. 


fi 



., 
;; 
.o
 

 


Cl.J'" 

 

 

 

 
a 


',. 
" 
\ 
, 
,- 
- . \ 
"- .- 
I ł 
1- 
:\ 
). 


- . 
, 'I 


.
 

 
.s Q). 

-- ....... 
.
 * 
,1: 
 
o 
 
.. 

 '"'5:: ....... 

:$ Q) 
__S,
 
 

 ...... :;;;. 

 F:; .Q.,: 'tr 
- 
......'" 
\..) 
 


":
-'
 ' 
'\ ,::......... Ii 
. . 
:
. .. 


. \ \- 


v -- - 
J '. '. . 


ł . 


- 
 --"'- \:, 


Wielkość 136 cent. --100 rb. 
" 173" 150 rb. 


Wielkość 136 cent.-100 rb. 
l' 173" -150 rb. 


I
olecalJl Cscigodnellllt !JllcllofDiellstfDlt 
wszelką kościelną orllt'tlllelltJ'kę s c y II k UJ 
którn 11 lias l/In lo J.esscse jest rosp0f.oszeck- 


. 
111ono. 
'" 


1 



 


....
>>>
t. 


FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLEWÓW CYNKOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBURGU, Grochowa 38. 


Magazyn, Newski pr. Pasaż 48. 


, X 


"""" 


..;; ........... .... 
..J 


O" 


...... 


:' 


..., 
, 
"-
",, . 
, I I 
 
I 


. ,t 
..:...I 


\ 


:1' 


.1. 


. .' 


-- 


-" 
....
\ 


 -- , 


ł " 



, 


.... 
.ł.. _ 
-..t'. 


I I 


....... 
..

 I 
I 
I 
" ') 


.  \ 
\ . 
\ ' 


..\ 


.' 


- . 

. . 



 

, 


l 


,-, 


, 
, ' 


. '"' 


;
t 
'
Ą, .. , 
 


.., 


...., 


, 
. , 


- 
- ..... 
 


'-"';"
' 


. . 
..---- 


Stacye Drogi Krzyżowej. 
Fabryka wyrabia płaskorzeźbę (relief). odlewaną z cynku i innych metali trwałych. w roz- 
mait.ych wielkościach i ramach stylowych lub na marmurowych płytach. Figury Męki 
Pańskiej mogą być malowane jednym kolorem. w kolorach naturalnych, stary bronz 
(antyk), lub złocone prawdziwym dukatowym złotem. Rozmiary stacji od wysokości 66 
cent.. szerokość 5H cent.. do naturalnej wielkości figur. Cena 14 grup stacyj od 500 
do 25,000 rubli. 


-, 


r 


..........
>>>
..... 


FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLE\;VÓW CYNICOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBURGU, Grochowa 36. MRGRlYN, Newski pr., Pasaż 48. 


.
 O) O) 
S 
.
 . 
o O) "'O w 

 :::: 
':;3 
ce .N ro 
O) 
 ce bb 

 2 z .
 

o :::: 
ce 
 .- 

 
..d a 
._ 
 o C,) 
ro o 

'o 
 
w 
 
.
 
. 0...D C"i' w 
ce ce'.
 
 
:::: bJ) - '2' 
0"'25
 

s:g
 
ro 
 
 
S c.- 
 
 
N 
 to': 
o o W 



 


, 


/
rP 




 
o o 

 N 
et a 

 
....... 



 
Ul 
N 


 

 
 
Ul 
 
 

 ....... 
 et 
- C P 
p:i 
 o 

. erą 
 
.
 
.
 
 
en..('C 
 
....... N 
. 
..('C 
 O"' en 


 
 
o p:i o.. 
et C'": 
=::s :::r' 

 
....... 
........ 
...., 
....... 


....... 



 S- 

 o- 
Z8
 

 
 et 

 
- 
...... 
('D 


(Ją 
....., 

 N 
:;:.':
 
Ul 
 
. 
 
9. 
 
et ('D 



 
o 
S 
..... 
...... 
....... 
I 



" 
, 


. 


POLECA KRUCYFIKSY 00 NATURALNEJ WIELKOŚCI 00 NAJMNIEJSZrCH, ODLE- 
WANE Z CYNKU I BRONZU. 


";;; ;
';?r/ 
.:-i\ 

. 
..... 

:;i_. ;
 

;
.
 

.i\
 
. _ 't'-. 'I;'
 
.. : 
 .1 
, . 


Ł:' I.L 
:
 ......,. 


Iłozmiury krllcyfiks(i ."' I N I 
 . ! 
 
 Iuozllliur y krm'!'f"iksl;w I N I 
 . I 
 . 
t: t: 0 c CO 1::- 
o t,E o ,E t,'" 
.. ut; .. ,U'" u8 
c:: c:: 
:)00 17r. 150 4-9 c('ntym. I 
]62 centym (iO .'" 14- 
1:18 " . . 4-00 I:Uł 100 ;U ,. . l:) '; ó 
no ., 250 N5 fi;) 
a 
, 101 Ił a 
9!t " . 200 68 E")2 l'" " . "'I 4- a 
(i/t " NO 2r. lS ]2 " 71 :1 2 
ó:J .. . 'i0 20 ]5 fi .. ai l l 


Napisy nagrobkowe odlewane z CynklG lub Bronzu. 
Zwracam uwagę SZRnownej Puhliczności, że w fabr
 ce mojej odlewają się: FI- 
GUny, KRZYŻE JUBILEUSZOWE, krucyfiksy, pomniki i tablice do pomników, 
a także deski metalowe z nazwiskami i firmowe. :"Jil'zależnie od tego, robią się 
też orły, medale, szyldy z "1Her wypukłych, numery i t. p. 


-
 


I 
r
>>>
00 
I 
 
O .
1 
- 
 

 c::: 
 fJ) 

 
O z-
 

 ,"T"""l =' 
z 
 
- 
 
 
 
O 
 . ..... 

 

 

 . fJ) 

 
 
 "C [B 

 
 ........
 

 -O 
 
 
(1) 

 O I:" 
 
 
... 

 
et: :,.- 
 
""-----1 

 . "" 
 
- c:...J 
 

 
CO 
  
 
 

 

 

 I r l 

 
 
O :,.- 

 
- . 
 
z ; 1 
N S 
 
O 
- r l 
 
I- 
CI) ,"T"""l 
- 
 
I- 
 
et: 
« 
 


.-..-------.-------- ------.---:-),. 
- l 
-'. 
'
 ;
 ,

/
, ;", R 

:
';
:-! 
-

t
7 ,-./ \t
 
-. - l t1\\'" - . 
. ; \ {' 

 J.;,. \' \ 
\ -. 
,,',i \ ,:
;
T" : J 'I \ (\
 
. '.. ł - . 
 

 .',:! ",-. ;' I' 
. v' l; ; I 
L
 ;-' 
\ '. 
 ..1 1 
r, \' I 

 'y 


-........._...;.;s 


..... 


L 



 '::--' 


......- -'"-'- 


- ...- --- -----., . 
1"'_ 


) 


. \11 
- Anioł z dzie- \ 
 
--: ciątkiem,figura ' 
 
J.. ,-ynkowa z po s- \. 

 ,: tllmentem wipl- \ 
.'_ l kości l m. 60 etm. I 
_c'" : rb. 125 bez pos- ! 
. tlImentu. wielko- \ l' 
, -i: . śei 70 elm. rb. 60. 1\ 
"{,' Wie l
i 

 --;gur \ 
 
ą na pomniki. ! fff:/ 
. 
,ć: ' 
_
 ..,.,', 
 
:F
 
., 
 . -. 

 
i . i


 
 - 
y 
......=:.:.. - 
,c o
 ,

 


Fabryka posiada ogromny wybór modeli i rysunków pomników, 
tigur, krzyży i t. d. na rozmaite ceny. Co do trwałości i piękności 
nie ustępują w niczem pomnikom marmurowym, a cena ich jest 


o 75 proc. tańszą. 


, 


,I 


ł
>>>
FABRYKA 
POJJfNII{Ó
V I FIGUR CYNKOf;TJYCH 
E
mnn
a N
wi
ti
R
 
w PETERSBURGU, Grochowa 36, 
MAGAZYN, Newski pr. Pasaż 48. 



 


"'"';r': r 
.. 
(;
vj 
\
\

 
;

w . 
. .. q.t
 . " .....""L. 
3\ . 1 . 
....,.- - 'I.J.;:--r . - 
j
 :.. _ I . ł;,ł--;.- 
!"'\ 
.... 
. -
 -. .1. -.L. . 

'. 
 :. 
-
.
 

 /#,.,:: "' .', " 


.... I - .," .
, 
" f . 


.... -  


:-'-' -
. I 


'" 

. 
"iI..t :- 
l " 



J 


i '11" I.b
" 
 '" . I 



 
I gl 
, 


J 
 " 
.- 


::"

_:'
'
IL" '1Il
" 
1"lpJ 
 4JL Iii., I' 



.
 
'!I .' 
" - 
I
 

'I 


,.".,.-j 


illf,'i "I' -. .. 


'PiJ"" . 
.. :1. . 
,..ł.. I II
 
,:;\.
-..
-:.' '.:.. .,...-Jl' . 


Pomnik cynkowy, imitacja 
marmuru i kamienia. 


., 


b 
 o 
-+" 'o 
 
'- 
N 
 
G ....... . 
'9 8 N 
- N 
 

 o ro 
o 
 --+-" 
...... 
- o 

,..!::1 
.c G te . 
.... 
 "1""""1 ""O 
C s::::: s::::: 
'C s::::: a;J 
 
et ....... 
 ....... 
o .!::r:: 
- oN Q.)' . 
 
..CI :::s ....... 
 
-N "C 
 'O 
Q) ;::S.!::r:: 
N -+" ....... 
L.. fIl O s::::: 
c a;J "C 8 

 .... 

 :;:j 
 
CI.......... 'o 
a;J ..!:Q 
.- "C o 
- o ;::s 
L.. 8 fIl 
::= . 
.
 o 
 
..... 
....... 


. ' 


:;:j I ::::j 
..!:Q a;J 
 
c: (.) c;: 
. 's 
G . . . 
8 . łt') 
N +" 
 N 
G 

OO r..o 
...... C;::;:j 

- ł-.c:I :=: 
 
........ :;:j @ ce 
ce 
 fIl 

 .
 ce 
 
;::s :=: 
 (.) 

 - ce 
...., . 8 

 
 


:'T 


8 
.,..: .. 
 
...::s:: łt') G 
'a C") 
CD 8 . CD 
ł::'J o ..o CI';) 
;:: p.. E 

 ro ce 
A :=: s::::: 



 r - - 0- ---..I' 
) . . . .
 . ". :\ ...;., ,- 
, ' 
"
 

,
 . I:
 '1 
;7'/ r
't .:-, .J' 
. i f . .
 J{. 
. 
! ,: it .: . ';. t-,""" :-. a 
:- ,. 
 .f:i , - i - 
 ( ; O 
 
.' .". -- 
, '." . \:
' 
 
i 
,,-_ 
j[, 
o . J. - 

't, 
s." l. , 
"
o:'; .
 ..11" 
- :!J'j;!;_ .' I; . , .. 


1r---rr--
- 
-'---- - 


..--f. 



 70 centymetr. 60 rb. 


---.;;--. -.. -- -- - - ___Oj 
(AI'---" : 
P . 
.,:--
 
 
,
. . - I
 r'" : 
." '. '-_",

 (I ,:' , - 
 

J'" 
 .IJ' . 
r t:- 
'I'.',:-i\ 
'


:ł,f". 
 
c
)
;. 
.

.. ." , - 
';
 -- ----:-:"'1 
...t 


ł
>>>
t... 


FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLE\VÓ\V CYNKOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBURGU, Grochowa 36. MAGAZYN, Newski pr., Pasaż 48. 


FIGURY CYNKOWE DLA WODOTRYSKÓW. 

" 
I \
 
 ,:,; 
lr !. 
'

I!\ '. "
' 
I/I;: 

 


-
.....-. :---
. - -"f""-'("-"ł"-
 
te - - , 
. . - 

 
E 

 
, 
i 
. 
c 
E 

 

 
I 



 
. 
: 
! 
= . ' . : :. '1" 
. - " 1 1 , 1"-[' 1 '" ." 
. -"-
 

 

 

 
; 

. 
: 
..1:...._________ 


s 

 
q 
..... 


"l" . . 


- ,.. 


- 
- ',- - ;- -
_.-

 
._, +: . ", - ..... ł 
'
,,
 --.'1' 



- -'::.-ł,- 

 3.
.7
-
 
,.: ;!:
; 

 . 
*-._-----"---- 
Cena Rub. 90. 


_ '1 
'-:"........... 


;' ,'
. '\ 
. - 
, 
- -. 
,o, 
 ' 

 t

 o" 
,"\\..0,_ 
':


 
.

 - \ 


" 


J 


-
 , ]3...11. L 


- 

 - . 
I \c.-_ -: 
:- ,,"-"'-" 


P I oIill;.-11 
I 


Cena Rub. 75.
>>>
FABRYKA 
ARTYSTYCZNYCH ODLEWÓW CYNKOWYCH 


EDMUNDA NOWICKIEGO 


w PETERSBURGU, Grochowa 36. __ 
__ MAGAZYN, Newski pr., Pasaż 48. 


.. rił . 

 

 
 
.
 

 
O 

 

 

 
. . 
 
M '-.J 
V) .. \, 
; . . -,' . J 
,'r. 
r.:J --. 'C- 
,- Z t,,- 
 
--;1 

 
-. -- -- 
 
.. 
 '" 

 \ --, 

 
-"
- - 
 . . 
-.J.! - 
 ..........T 
- -.1 - . ! 
bIJ . 

. . 
... Ytł 
\. P4 
 
, . 
-. : . 
- "'ii. ; 
. . - . 
-.r O 
 I 
.. , .' i
t\ 
P 
 
. "'ii. : 
.... - 11 ), . 
... 1 

 
 
O ........ - - I 

 I " 
. .... o 
e 

 ! 

V) '- i 
H 
 , , 
J 
 

 . . 
rxł , . 
- ,,,. 

 i 

.:x..\,\\..'.; I;"
 i 
,. , . _...__.___...._ł. 
160 centym. 125 rb. 110 centym. 80 rb.
>>>
.. 


.i 


. 


Litwa i Białoruś. 


Zarys geograficzno,.. 
istoryczny. 


W ogólnym składzie Rzeczypospolitej od do siebie Niewiażę, która, wypływą;ąc z 'lyz- 
czasu Fnji lubelskiej (1569 r.) ziemie, za- nych .równin powiatu wiłkomierskiego, oddzie. 
mieszkałe przez tubylcze ludy litewski i bia- ląła Zmudź od województwa Trockiego, Du- 
łoruski, stanowiły Wielkie Księstwo Litewskie, bissę, zaczynającą się w pow. szawelskim. 
prowincję autonomiczną. posiadającą własnych Szeszupę, Mitwę i Jurę, które wpadają doń 
dygnitarzy i własne prawodawstwo, złączoną blisko ju'l granicy pruskiej. _ 
węzłem federacyjnym z Polską. Dżwina Zachodnia, zaczynając się po za 
Kraj ,ten, Dkoło sto mil, od granic ziemi granicami województwa Witebskiego, płynie 
Pskowskiej w północy do W ołynia na połud- środkiem jego i województwa Połockiego, a 
niu i tyle2 od granic ziemi Smoleńskiej na następnie rozgraniczając Inflanty Polskie od 
wschodzie do Połągi nad Baltykiem długi i Litwy, a Księstwo KurJandzkie od dalszych 
szeroki, przecięty ukośnie szerokim pasem gę- Inflant, wpada pod Rygą do morza Bałtyckie- 
stych jezior, przecinają cztery _ wielkie rze- go. Piękna ta rzeka. rybna i spławna, prtY- 
ki: Niemen, Dźwina Zachodnia, Dniepr i Prv- biera do siebie w rÓ'lnych miejscach liczne 
peć. Z tych trzy pierwsze znane ju'l były w strumienie, z których znaczniejsze są: Widźba, 
staro'lytności pod nazwami: Chronos (Niemen), łącząca się z Dźwiną pod Witebskiem, Łu- 
Rubon (Dźwina) i Borysthf'nes (Dniepr). czosa, Uła, Obola, Połota, wpadająca do 
Główną jednak arterją Litwy jest Niemen, Dźwiny pod zamkiem Połockim, Dzisna, Drys- 
biorący początek w powiecie ihumeńsldm, a sa, Druja. 
wpadający do morza Baltyckiego ju'l w gra- Dniepr, w głębi Rosji biorąc swój początek, 
nicach Prus. Z przypływów do systemu wod- przepływa przez dawne województwa Mści- 
nego Niemeńskie,go nale'lącycll, rzeka Bere- sławskie i Mińskie i toczy dalej swe fale przez 
zyna (mniejsza od Berezyny, wpadającej do 'lyzne równiny Ukrainy. Znacznym jego przy- 
Dniepra) zaczyna się w okolicach Bohdanowa pływem z lewego brzegu w obrębie W. Ks. 
w pow. oszmiańskim i przecinając lasy Wisz- Litewskiego jest Soż, równolegle prawie pły- 
niewskie, wpada do Niemna między .Mikołaje- nąca od Mścisławia przez powiaty .Mohylow- 
wem a Delatyczami; Szczara wypływa z ba- ski, Robaczewski i Rzeczycki. Z prawej stro- 
girn poleskich, i wy'lej Mostów łączy się z ny wpada do Dniepru powy'lej Rzeczycy Be- 
Niemnem; Merecz rzeka bystra i przezroczy- rezyna, mająca swe źródło w lasach Bory- 
sta, wynurzywszy się z lasów Wialbulowa sowskicb opodal miasteczka Berezyny. Dalej 
w pow. oszmiańskim, wpada do Niemna pod łączy się z Dnieprem jedna znajznaczniejszych 
miastem Mereczem; Strawa, pokazując się rzek W. KI:!. Litewskiego, Prypeć, która swą 
blisko jezior Trockich, krótkim swym biegiem wielkością i obfitością dopływów, zdaje się, 
skrapia 'lyźniejsze okolice powiatu trockiego tworzyć osobny sY8tem wodny. Na początku 
i niknie w Niemnie między Rumszyszkami i nazywana Strumieniem, wysączywszy się z błot 
Dorsuniszkami; wartka Wilja (Neri!! po litew- ziemi Chełmskiej pod miastem Hołownem, nie- 
sku) ma swoje źródło w bagnistych lasach, daleko Lubomli, zabiera z lewej strony rzekę 
ciągnących się od Borysowa wzdłu'l Berezyny I Pinę i odtąd przybiera nazwę Prypeci, następ: 
pod wsią SzyJińcami i w Kownie łączy się nie zagarnia z teąo'l boku Jasiołdę, Słucz l 
z Niemnem. Za Kownem Niemen przyjmuje Ptycz; z prawej zaś strony Turję, Styr i Hońy. 


., 


-- t};) 
 


;; 


..
>>>
.J 


_t.. 


Zaczynając od Ratną do Pińska i dalej do Herb W. Ks. Lit., zwany "Pogonią", przed- 
Mozyrza przepływa Prypeć całą tę płaszcz)'- stawia w polu czerwonem. pod mitrą ksią
ęcą,. 
znę, któm od północy Litewskiem, a od po- jeźdzca w zbroi i hełmie, z mieczem do cięcia 
łudnia Wołyńskiem Polesiem się nazywa i podniesionym, i tarczą, na której dwa krzy
e 
poni
ej Czarnobyla wpada do Dniepra. złote w jeden spojone. Koń pod nim biały. 
Ostatnia wielka rzeka, która od granic Ma- rozpędzony. okryty czaprakiem czerwonym dłu- 
łopolski sam kraniec prowincji Litewskiej w gim prawie do kopyt. z potrójną złotą frendzlą. 
województ\fie Brzesko - Litewskiem przecina., Prócz tego był jeszcze inny herb Litwy. a 
jest Bug. Zródła jej są a2 w Rusi Czerwonej. właściwie domu Jagiellonów, zwany kolumna- 
Pod Brześciem Bug przyjmuje do siebie wody mi, przedstawiający trzy Młte słupy z pod- 
Muchawca, a pod Sierockiem wpada do Narwi. stawą. w czerwouem polu. 
Obfitość rzek i jezior oddawna zachęcała Województwo Wileńskie, rdzenna dzielnica 
przemyślnych obywateli W. Ks. Litewskiego Litwy. ustanowione od r. 1413, czyli od pierw- 
do kopania spławnych kanałów wodnych. 1st-- szej unji horodfllskiej, graniczyło na północy 
nieje dotąd kanał z jeziora Sporowskiego do i półn.-zachodzie z Semigalją i województwem 
m. Bezdzie
a w Kobryńskiem. Za Stanisława- trockiem; na zachodzie-z woj. trockiem; na 
Augusta wykopany został kosztem skarbowym południe -z woj. nowogródzkiem, przypierając 
za 40.000 dukatów kanał, zwany Królewskim, do N iemna; na wschodzie-z woj. mińskiem 
Brzeskim lub Rzeczypospolitej, 10 mil długi. i połockiem. Liczyło powiatów 5: wileński. 
który połączył Pinę, wpadającą do Prypeci. oszmiański, lidzki, wiłkomierski i brasławski. 
z Muchawcem, dopływem Bugu. a tern samem Miało herb Pogoń białą w polu czerwenem. 
Bałtyk z morzem Czarnem. Prawie. jednocze- Z powodu niedokładnych pomiarów niepodobna 
śnie Michał Ogiński, hetman wielki litewski, wykazać ściśle ilości obszaru, a zarazem okre- 
przez wykopanie własnym kosztem siedmiomi- ślić cyfry ówczesnego zaludnienia, wobec bra- 
lowego kanału (zwanego kan. Ogińskiego), po- ku statystyki. Według lustracji 1775 r. dy- 
łączył Jasiołdę, dopływ Prypeci. ze Szczarą, \ mów wiejskich i miejskich w dobrach du- 
uchodzącą do Niemna. Był jeszcze i czwarty chownych, starościńskich i obywatelskich li- 
stary kanał, zwany Batowym lub Publicznym, I czyło się około 71.000; w tej liczbie dymów 
z jeziora Turskiego od źródeł Prypeci do 1\'10- miejskich około 7.000, a dymów wiejskich 
chawca kierowany. około 64.000. Miastem stołecznem było Wilno; 
Chocia
 Ruś południowa wcześnie, bo od in
e znaczniejs
e:. Oszlliiana. Lida, Wiłko- 
czasu Giedymina i Olgierda, hołdowała Litwie, merz! Br
sław l Zołud
k. . 
a dzielnice: kijowska, wołyńska, bracławska WOJewodztwo Trockie. mIało początek ra- 
i inne, ju
 w dobie Rzeczypospolitej rządziły zen:ł z .
oj. wileń
kiem w r. 1413, od pierw- 
się statutem litcwskim. to jednak IV skład szej unJl
 herb: biała Pogoń ,w c
er
onem po- 
terytorjum W. Ks. Lit. wchodziło tvlko 11 pro- lu. Gramczyło 
a północy z 
emlgalją, na za- 
wincyj, mianowicie województwa:' wileńskie, chodz.ie z ks.. Z
udzk
em, Prusami i wOj: po- 
trockie, mińskie, nowogródzkie, brzeskie, Ulści- 
lasklem, opierając SIę o rzekę Narew l wo- 
sławskie smoleńskie, witebskie, połockie in- jewództwo brzeskie; na wschodzie z wojew. 
fianckie 'i księstwo Żmudzkie. WszystKi
 one nowogrodzkiem i wileńskiem. Miało powiatów 
zajmowały przestrzeni mniej-więcej 9.900 mil 4:. trocki, g
o.dzieński, kowie
ski i upick
. 
kwadratowych. 1\'1I
sta w

mejsze: GI:odno, Ko
no, T
okl, 
Niezale
nie od nazw urzędowych weszły do UpIta. BIałystok, SWlsłocz, Skidei. LIpsk. 
mowy potocznej nazwy 7. charakterem etno- Merecz, Olkieniki, Olita, Choroszcza, Wigry. 
graficznym. Tak np. województwą: połockie, Województwo Mińskie, ziemia krywiczań. 
witebskie, mścisławskie i część mińskiego, ska, zhołdowana Litwie za Gedymina, powsta- 
zaczęto w wiekach ostatnich nazywać Biało- ło r. 1569, czyli od unji lubelskiej. Miało 
rusią. Województwo zaś nowogródzkie i stro- herb: Pogoń cielistego koloru w polu białem. 
ny grodzieńskie, po Podlasie. nazwano Rusią Graniczyło na północy z woj. połockiem i wi- 
Czarną. Bagniste dorzecze Prypeci, zajmujące tebskiem. na zachodzie z woł. wileńskiem i 
większą część województwa brzeskiego, część nowogrodzkiem. na południu z woj. brzeskiem 
wschodnią nowogródzkiego, południową ruiń- i kijowskiem, na wschodzie Ukrainą mos- 
skiego i północną wołyńskiego, zowi
 się Po- kiewską, o()pierając się o Disnę i woj. mści- 
lesiem. Część południowa księstwa Zmudzkie- sławskie. Miało powiatów 3: miński, mozyr- 
go, położona w klinie między Niemnem. Pru- ski i rzeczycki. Wa
niejsze miasta: Mińsk, 
sami i Szeszupą, zwała się "traktem Zapusz- Radoszkowicze, Kojdanów, Ihumeń, Bory8Ów. 
czańskim". Raszów, Doktryn. Mozyrz, Rzeczyca. 


+; 


tjo 


. 


ł
>>>
t.. 


Województwo Nowogrodzkie, niegdyś dziel- . Województwo Wit
b8kie, dziel.iło si
 na 2 
nica księstwa wołyńskiego, do r. 1500 była powiaty: witebski i ors.zańs., od woj. smoleńs. 
namiestnictwem, odtąd przybrało miano.,woje- w r. 1667 dołączony; graniczyło na północy 
wództwa. Miało herb: Pogoń biała w polu z ziemią pskowską, na wsc.hIJdzie z ziemią 
czerwonem. Składało się z 3 powiatów: nowo- smoleńską i woj. mścisławskiem, na południu 
gródzkiego wraz z księstwem słuckiem, sło- z pow. mińskim woj. mińs., na zachód z wo- 
nimskiego i wołkowyskiego. Graniczyło na pół- jtJwództwaml: mińs. i połockiem. 
nocy z województwami mińskiem i wileńskiem; Województwo Smoleńskie, niegdyś dzielni- 
na zachodzie z pow. grodzieńskim woj. troc- ca ksią2ąt ruskich, zhołdowana Litwie przez 
kiego, na południu z pow. pińskim woj. brze- Witolda, miało herb: złotą laskę na chorągwi 
ski ego, na wschodzie z powiatami mozyrskim czerwonej w polu szarem. W r. 1667 zostało 
i rzeczyckim woj. mińskiego, zajmowało prze- ustąpiohe na mocy traktatu andruszowski{'go 
strzeni około 900 mil kw. Wa2niejsze miasta: Moskwie w znacznej części, mianowicie, oprócz 
Nowogródek, Słuck, Nieświe2, Kopyl, Hłusk, okręgów siebieskiego, neweJskiego i orszań- 
.Mir, iubez, KJeck, Zdzięcioł, Słonim, RÓ2an- ski ego. Województwo składało się z pl)wiatów: 
na, Wołkowysk, Wołypa. - i smoleńskiego i starodubowskiego. 
Województwo Brzesko-Litewskie, dawna Księstwo 1mudzkie, dolna kraina histo- 
dzielnica księstwa wołyńskiego, zagarnięta rycznej Litwy, niegdyś obszerne i posiadające 
przez Gedymina. około 1316 r., ukonstytuo- udzielnych ksią2ąt, w w. XUI ;U2 zhołdowa- 
wane od unJi lubelskiej, miało herb Pogoń ne władcom pokrewnej sobie Litwy; jako 
białą w polu czerwonem z rycerzem przybra. dzielnica całkiem uporządkowana występuje 
nym w barwy błękitne. Dzieliło się na 2 po- od r. 1569; miało herb: Pogoń białą z jednej 
wiaty: brzeski i piński. Graniczyło od półno- strony, a z drugiej Czarnego Niedźwiedzia w 
cy z pow. mozyrskim w. miliskiego, z ks. słuc- polu czerwonem. Graniczyło od północy z ks: 
kim, woj. no\vogródzkiem, oraz pow. grodz. Kurlandzkiem. od wschodu i południa z woj. 
woj. trockiego; od zachodu t ziemiami: biel- trockiem, dosięgając źródeł rzeki Lepony, za 
ską, drohicką i mieJnicką woj. podlaskiego i . Wierzbołowem; od zachodu z Prusami elekto- 
woj. lubelskiem; od południa z ziemią chełm- raloemi po rzece Szeszupie i dalej Hnją ku 
ską i woj. wołyńskiem; od wschodu z pow. Memlowi, or
z parollJi
_ow\ przestrzc.UI\ z 
u- 
owruckim woj ew. kijows. Wa2niejsze miasta: rzem Baltyclocm. ZawIerało 23 pow łaty, mla- 
BrzeŚĆ. Lit., Wysokie-Lit., Pru2ana, KobrYIi, n
wicie: .bertańsl
i., ?e
lyniań.s.ki,. dyrwiańsk!, 
Biała, \Vłodawa, Kodeli, P
ńsk, Dawidgródek, I ejragoJsk
,. gondeł
sl\l, .Ja
z.\
oJnskl, kork
eńskl, 
K02angródek Lachwa, Lunm, Turów. korszewsl
l, krOSKI, pn.lur:;kl, połągowskl, pło- 
. .' . . .. . telski, retowski, rosieński, szadowski, twerski, 
WOJewodztwo Mscls
awskle. megdy
 dZlel- telszewski, tendziagolski, u2wencld, wieszniaIl.ski, 
nica kniaziów RlIrykowlczów, za Olgierda jut widuklewski, wilkijski i wieloński. Stołeczncm 
Litwie hołdują
a, utworzone w r.1569, miało miastem były Miedniki, pÓźniejsze Wornie z 
h
rb: Pogoń. biała w polu czer
onem na t
ł- rezydencją bislmpią. Inne wa20. miast,t: Wier- 
tej chorągwI. Od północy gramczyło z w.oJe. żbolÓw, Władysławów, Wiejona, Ejragoła, 
wództwcm smoleńs., z po.w. orszańs. wOjew. Kil'jdany, Rosienie, Widukle, Twp,ry, Retów, 
wite.bskie.go; . od. zacbodu I. połud
ia 
. po.wia- Szawie, Płungiany, U2wenta, Telsze, Kretyn- 
tarni: mIńskIm I rze
zyck]J]
 wOJ. mmsklego; ga, J;ołąga. PłoteJe i inne. Terytorjum obec- 
od .wscho
u z gijb. b
ąłogroGzką, nal
2ącą do nej Zmudzi po zaborze w r. 1795, przecho- 
posIadłoścI Mos
wy. Zamylmł.o w sob.le star?- , dząc rozmaite rozgraniczenia i zawarłszy się 
stwa: kryczewskłe, korszańskle, mścł8ławskIC od r. 1845 w gub. kowieńskiej, całkiem się zmie- 
i inne. Znaczniejsze miasta: l\Iścisław, Mohy- niło przez dołączenie do niej z jednej strony 
lów, Czeryków, l3ychów. części dawllycłi wojcwótlztw trockiego i wHeń- 
Województwo Połockie, część dawnego ob- I s
iego 
 
dci
cie do. Królestwa Kongresow
go, 
szernego księstwa połockiego, zbołtlowanego ml
nowlcle do wOjewó
ztwa augu.stowskłcgo 
Litwie w w. XIII, graniczyło na północy z (d
IŚ gub. 8u,,:als.) całej przestrzem po rzekę 
posiadłościami W. Ks. Moskiews., od zacbotlu N]{)men,. prawie ?d. Kowna at po za Jurborg, 
z Inflantami i woj. wHeńs., Od pqłudnia z w. do gramcy pruskIej. 
mińskiem, od wschodu z woj. witebs.; miało Województwo Inflanckie. Kraj przez po. 
zawierać około 1.000 mil kw. Województwem laków nazywany Inflantami, po łacinie Livo- 
jU2 było w 1500 r., lecz pewniej się ukon- ni a, po niem. Liefland, po łotews. Widzemme, 
stytuowało od r. 1569, miało herb: PogolI. obejmował przestrzeń mil kwadr. 1.092 i gra- 
w Liałem polu. I niczył na północ z poł020ną przy zatoce Fiń- 


-,- 


67 - 


-r 



-
>>>
.i 


I 



 


skiej Estonja, na wschód z jeziorem Pejpus, 
ziemią Pskowską i woj. połockiem, na połud- 
nie z Kurlandją i Semigalją, na zachód z. mo- 
rzem Baltyckiem. Granicę Inflant. połudnlO
ą 
od Kurlandji, począwszy od Drm, stanowIła 
na długości około mil 80 rzeka Dźwina. Lud 
tej krainy, zwłaszcza ku południo'."i nad 
zc- 
karni Dźwiną i jej dopływem EWlksztą, Jest 
szczepem litewskim i nosi nazwę łotyszów. 
Inflanty były przedmiotem c
ągł
ch. wojen 
pomiędzy Rzeczpospolitą a sąsIed
IemI 
o- 
car'Jtwami, przechodziły te
 rozmaIte koleJe. 
D. 28 listopada 1561 r. w Wilnie, Mistrz 
KettJer aktem uroczystym poddał dobrowolnie 
Inflanty królowi Zygmuntowi Augustowi. Te- 
go
 roku na sejmie grodzieńskim Zygmu
t 
August stwierdził wiekuistą unję Inflant z LI- 
twą, nadając tym
e przywilejem zieI?i inflanc. 
ki ej tytuł księstwa i herb: gryfa bIałego, .w 
czerwone m polu, z koroną złotą na głowIe, 
trzymając miecz dobyty u podniesionej .nogi 
prawej, mającego na piersi związanie lIter.y 
imion królewskich S. A. Krwawa i długa WOj- 
na z Moskwą i Szwecją zakończyła się sta- 
nowczem zwycięstwem Stefa.na Batorego. Po 
traktacie r. 1582, Inflanty podzielono na 3 
województwa: Derpskie czyli Dorpac
ie,. 'Y en - 
deńskie i Parnawskie. Za Jana - KazImIerza 
Inflanty zagarnęła Szwecja. fl'rakt
t oliwsld 
r. 1660 zwrócił Polsce tylko połudmowy kra- 
niec Inflant, między Dźwiną, Ewiksztą iwo: 
jewództwem połockiem położony. Z ogóln
J 
przestrzeni Inflant 1.092 mil kw. wynoszącej. 
pozostała przy Rzeczypospol.itej mniej:więcej 
część ich piąta, na 209 IIul 
w. oblIczana; 
reszta zatrzymała Szwecja. Sejm warszawskI 
1677 r. zrobił ostateczną orJ.ynację Inflant 
polskich, nadając im tytuł księst
a i woje- 
wództwa. Tak ukonstytuowane wOjewództwo 
graniczyło od północo - wschodu z z!emią 
Pskowsl{ą, a od południo-wschodu z wOJ. P?- 
łockiem, od południa i zachodu z Kllrland
ą 
przez Dźwinę; ścianę zaś północno:zachodn
ą 
stanowiły Inflanty szwedzkie. W wOjewództwIe 
tern nie było już powiatów, tylko 4 t. zwan
 
trakty, biorące swoje nazwy od. starostw .ł 
zamków, a mianowicie: dynebursln, rze
yckI, 
lucyński i marienhauski. 
- W czasie podziałów Rzeczypospolitej i póź- 
niej, granice pojedyńczych dzielnic ciągle się 
zmieniały, stosownie do woli nowego rządu; 
to tc
 i województwa litewskie podlegały tak- 



e nieustannym przemianom terytorjalnym, pó- 
ki się nie ustaliły granice gubernij takie, ja- 
kie je dziś widzimy. W r. 1795, zaraz ..po 
ostatnim zaborze, cesarzowa Katarzyna. kaza- 
ła utworzyć z województw: wileńskiego, troc- 
kiego, nowogród1.kiego i księstwa 
mudzkiego 
dwie gubernje: wikńską i słonimską. W skład 
pierw
zej wchodziło całe księstwo 
mudz
ie, 
z częścią województwa wileńskiego, a stOlICą 
było Wilno; słonimską zaś gubernję składały 
ziemie odcięte od województw: nowogródzkie. 
go, brze9kiego, wileńskiego i trockiego, mia- 
nowicie powiaty: słonimski, nowogródzki, woł- 
kowyski f lidzki, brzeski, kobryński, pru
ański 
i grodzieński, a stolicą jej był Słonim. W r. 
1796, na mocy ukazu cesarza Pawła z .d. 12 
grudnia, obie te gubernje złączone w Jedną. 
pod nazwą guberriji litewskiej; atoli 5 lat 
tylko trwały jej granice, gdy
 w r. 1801 ce- 
sarz Aleksander I rozkazał ją rozdzielić znów 
na dwie: wikńską i grodzieńską, jednak 
z zostawieniem im tytułu gubernij litewskich. 
Słonim wówczas, stawszy się miastem powia- 
towem, przeszecJł do gub. grodzieńs., a Grodno 
- zamianowano gubernjalnem. Jakkolwiek do 
r. 1840 zachodziły nieznaczne zmiany tery to- 
rjalne, istniały wszakże dwic powyższe guber- 
nje litewskie, lecz w tym czasie z woli cesa- 
rza Mikołaja. I odjęto im nazwę litewsldch, 
a w r. 1843 zmieniły się nawet zupełnie ich 
granice przez utworzenie gub. kowieńskiej 
z księstwa Żmudzkiego i rozmaite dolwllane 
zmiany graniczne w innych gllberujach byłego 
W. Ks. Ijt. 
Teraz, w mowie potocznej miano litcwskich 
przysługuje gubernjom: wileńskiej, kowieńskiej i 
grodzień..;kiej, stanowiącym generał-gubernator- 
stwo północno-zachodnie, wówczas, gdy guber- 
nje: mińska. mohylowska i witebska uwa2ane 
są za gubernje białoruskie. Urzędownie sześć 
tycb gubernij noszą nazwę Kraju Pół- 
nocno - Zachodnicgo. Pomimo różnojęzycznej 
ludności, złożonej z litwiDó
, białorusinów, 
małorusinów, łotyszów, polaków, 
ydów, tata- 
rów, karaimów, staroobrzędowców i rosjan, 
braku wyraźnych _granic i podstaw prawno- 
państwowych, kraj ten rozległy stanowi jedną 
całość, luźną wprawdzie, niemniej spojoną po- 
czuciem wspólnej niedoli i wspólnych intere- 
sów. Nici ze wszystkich kraliców tego tery- 
torjulU litewsko - białoruskiego zbierają się 
w jego sercu - Wilnie; dawnej stolicy wład- 
ców litewskich. 


. 


l 


.
 


.... 


- 6H
>>>
l 




 


l"
 
.-'" 


-- 


I 


,---- 
- ---:;:
 Dr 
'\. 

\ 


l 


I 


DOM HANDLOWY 
B-ci A. i I. O LKIENI CKI CH 


-"VVIL
O 
róg ulic Wielkiej i Miljonowej 
rT'ELf!:I-1"ON 552. 


. 


." ,'
"', TOWARY: Optyczne, 
'I 

 
 .. 
Chirurgiczne 
· i Elektryczne. 


I .
I . 
 
I" -, 'l . 
"INII, ,. 
". 
 . 
 
frl , ' .
: f I 'I 
. .. ... L' :.:,,
, I II 


- - H 


.;. 
,; l. \ APARATY FOTOGRAFICZNE 
f- 
I ," . ,\ i przybory do nich. 
fabryka czarodziejskich latarni 
i ;Zabawek pedagogicznyc
. 


»urtownicy korzystają z dużych rabatów. 


- 



 - ----- 


---.,.....;.- T .
 
-
 . [ 
 
'., - ! - i 
l, j' 
 ,: i .:J 1 
[l I r i :
i t 


"'m'!' I 


. 
 ",- 
;, 


, I 


,;./I,.J#. 


;ł
{i. 
.
>>>
Wino Saint Raphael 
I 
I 


, 
NAJLEPSZY PRZYJACIEL ŻOŁĄDKA 


poleca się jako: 
Wino toniczne, wzmacniające, ułatwia.. 
jące trawienie i przywracające siły. 
ZNAKOMITE w SMAKU. 


Nieocenione przy anemji, cierpieniach nerwowych 
i żołądkowych w okresie rekonwalescencji. O wiele 
skuteczniejszy środek dla słabych i rekonwalescen- 
tów, niż preparaty żclazne i chinowe. Wino Saint 
Haphael przepiRuje się w dozach: kieliszek od wina 
po każdem jedzeniu i kieliszek od likieru-dla dzieci. 
Najlepiej używać w stanie ochłodzonem. 
Wino Saint Raphael, ze względu na swój przyjemny 
smak, nie ustępuje najlepszym winom deserowym. 
Każda butelka naszego wina zaopatrzona jest 
\V piecz
ć komory celnej, marką fabryczną Związku 
Pabrykantów dla walki z falsyfikatami (Unio n des 
fabricants pour repression de Contrefacons) oraz 
I w broszurQ D-ra De Barre o winie Saint Raphael, jako 
o "pożywnym, wzmacniającym i leczniczym środku". ' 


OSTRZEŻENIE 
Compagnie du Vin. 
S.AI
T :R.AF:H:.AEL 


Valence. Drome, F.rance. 
zało;tone w 1872 r., 


,\ 
'" 


\' 


I, 


. 


li 
ł , 


,\ 


,
iiHi
r . 


r." 



 

 
t. 


;ot....
 


,,'S'RAPHAEL 
Ihr--.- 


podaje do wiadomości, że ukazały się 
w sprzedaży PODROBIONE wino Saint 
Raphael i dla tcgo uprasza zwracać 
uwagę przy lmpnie na markę fa- 
bryczną (Trade marke) naszego wina. ) 
Zatwler. vrzez Devartam, Banalu l Przemysłu za Ny 1438. 



Itrzecluż we wszystkich większych hancllacll win, Ulth'kuch i skla- 
clIlCh alltecznytlt. 


,i- 


. 
, \ol. 


\ .
>>>
,
 


G U B E R N JAWI L E Ń S K'A. 


Gub. wileńska graniczy na północy z gub. 
kowieńską, witebską i Kurlandją, na wscho- 
dzie z gub. witebską i mińską, na południu 
z gul!. mińską i grodzieńską, na zachodzie 
z gub. grodzieńską i Królestwem Polskiem 
(od którego przedziela ją Niemen). Przestrzeń 
gubernji wynosi według wyliczeń gm. Striel- 
bickiego w r. 1882 - 3.892.843,7 dzies. czyli 
37.371,3 wiorsty kw. (w tern 57.120.ł
 dzies. 
zajmują jeziora). 
'Vedług poszczególnych powiatów przestrzeń 
ta się dzieli: 
pow. oszmiański - 6.050,1 wiorst kw. 
" wilejski - 5.637.
 " " 
" wileński - 5.5-13,8 " " 
"trocki - 5.222,7 " " 
" dzisnieński - 5.184,8 " " 
"lidzki - 4.934,7 " " 
" święciański - 4.798,3 " " 
Największa długość z północy na południe, 
od granicy pow. święciańskiego z gub. ko- 
wieńską powytej wsi Siniszki, do 
ranicy 
pow. oszmiańskiego ponitej wsi Sieniawska 
Słoboda. wynosi 220 wiorst, największa zaś 
szerokość ze wschodu na zachód, od granicy 
pow. wilejskiego z gub. mińską w blizkości 
miasteczka Krajska, do rzeki Niemna na 
granicy pow. trockiego z Królest. Polskiem, 
w bliskości miasteczka llirsztany ma 224 w 
D z i e j e. 
W r. 1413 Władysław Jagiełło utworzył 
województwo wileńskie, w skład które
o wcho- 
dziły dzisiejsze powiaty: wileński i święciań- 
ski. Powiat trocki stanowił osóbne wojewódz- 
two, a południowo-wschodnia część pow. osz- 
miańskiego i pow. wilejski naletały do ks. 
mińskiego, ojczyzny krywiczan, od. r. 1300 
będących pod władzą ks. litewsko-ruskich. 
W późniejszym czasie powiaty te weszły 
w skład województwa wileńskiego i nale
ały 
do pow. oszmiańskiego. Powiat dzisnieński 
był odwieczną składową częścią ks. połockie- 
go, ju
 od połowy XIII wieku, zale:lnego od 


-, 


litewskiej Rusi. Z tego księstwa uotwrzono 
z czasem (w r. 1500) województwo połockie. 
Wreszcie pow:. lidzki z ks. dejnows}[iemsta- 
nowił za czasów Olgierqa osobne udzielne 
księstwo; w późniejszym czasie (w. XIV w.) 
przyłączony do województwa wileńskiego. 
Powiaty wilejski i dzisnieński po drugim 
podziale Rzplitej weszły w skład gub. miń- 
skiej, utworzonej 3 maja 1795 r., przyłączone 
zaś zostały do gub. wileńskiej l lipca 1843 r. 
Powiat lidzki od 1795 r. nąle:lał do gub. 
słonimskiej, następnie od r. 1801 do grodzień- 
skiej, a wreszcie w r. . 1843 przyłączony do 
gub. wileńskiej. 
Gubernja wileńska, utworzona w r.. 1794, 
składała się z 11 powiatów: wileńskiego, . za- 
wilejskiego, trockiego, brasławskiego, oszmiań- 
skiego, kowieńskiego, upiekiego (inaczej po- 
niewieskiego), wiłkomierskiego, telszewskiego, 
rosi
ńskiego i szawelsklego. Po wstąpieniu 
na tron cesarza Pawła, polecono gubernje 
wileńską i słonimską połączyć w jedną i na- 
zwać ją gub. litewską, z przyłączeniem do 
niej 8 powiatów gubernji słonimskiej: słonim- 
skiego. nowogr6dzkiego, grodzieńskiego, w oł- 
kowyskiego, lidzkiego, brzeskiego, kobryńskie- 
go i pru2ańskiego; lecz już w r. 1801 guber- 
nja litewska znowu rozdzielona została na dwie: 
wileńską i grodzieńską (w miejscu słonimskiej). 
W r. 1829 uregulowano granicę C1iędzy 
Kurlandją i gub. wileńską według dawnych 
map i opisów. W r. 1839 wileńska składała 
się z 10 tylko powiatów, gdy:l powiat trocki 
został zniesiony, a miasto Troki wyłączono 
z etatu (zasztatnyj gorod). W r. 1850 d. 18 
grudnia polecono utworzyć gub. kowieńską. 
w skład kt6rej weszły powiaty: telszewski, 
szawelskł, rosieński, upieki (poniewieski), bra- 
sławski (nowo-aleksandrowski), wiłkomierski 
i część kowieńskiego. Do pozostałych przy- 
gubernji wileńskiej trzech powiatów: wileń- 
skiego, oszmiańskiego i święciańskiego dołą- 
czono od grodzieńskiej pow. lidzki, od gub. 


- 6Q- 


- 
-
>>>
ł ! ' r 
i Suła. Granicę między gub. wileńską a wi- . 
tebską na przł;,strzeni BO wiorst stanowi Dźwina 
Zachodnia, do której wpadają w granicach 
gub. wileńskiej dwie rzeki spławne: DzisI'
' . 
i Druja. 
Jezior w gubernji liczą przeszło 400, ro' 
mai tej wielkości, poło
onych przewa
nie w pÓi 
nocnej części gubernji. Jeziora, po więksi" 
części nie są połączone między sobą za po-., I 
mocą rzek, tworząc oddzielne grupy. N
i_ Iq 
większe jezioro w gubernji, Narocz, znajdu
 
 . 
się w pow. święciańskim. Długość jego wy- I I 
nosi 16 wiorst, szerokość zaś - 12 wiorst. J r 
Inne znaczniejsze jeziora są: Miaa.zioł na gra, I j I. 
-gicy pow. wileńskiego i święciańskiego, ora
 II 
Swir w powiecie święciańskim. 
 , 
Klimat w gubernji umiarkowany, lecz z czę- 
stemi zmianami temperatury. Średnia tem- 
peratura w styczniu-5,5°, w marcu - 0,6°, · 
w maju+12,5°, w lipcU+1B,7°"we wrześniu+ 
12,9°, w listopadzie + 1,0°. Srednia tempe- 
ratura roczna + 6,6%. Najni
szą bywa tem- 
peratura przy wietrze wschodnim, wówczas 
stan barometru wysoki; przy zachodnim wie- 
trze przeciwnie. Największa ilość opadów 
(około 500 mm.) przypada na lipiec. 
L u d n ość. 
Pod względem etnograficznym ludność gub. 
wileńskiej przedstawia niezwykłą mieszaninę. 
Zamieszkują ją przedewszystkiem białorusini 
i litwini, następnie polacy, 
ydzi, rosjanie, 
tatarzy i karaimi. W obec braku statystyki 
wiarogcdnej, dokładnych cyfr ,co do poszcze- 
gólnych narodowości nie posiadamy. Granice 
pomiędzy siedzibami litwinów i białorusinów 
nie są dotychczas wykreślone. W wielu wy- 
padkach było by to nawet niemo
liwem, zwa- 

ywszy 
e ciagłe sąsiedzkie stosunki w ciągu 
wielu wieków zacierały coraz bardziej ple- 
mienne ró
nice. Nieraz się zdarza, 
e w jednej 
wiosce mieszkają litwini i białorusini lub po- 
lacy. Według dotychcza'Sowych badań, gra- 
nica siedzib litewskich poczyna. od ujścia rzeki 
Rotniczanki do Niemna. Ztąd w górę, z bie- 
giem Rotniczanki do wsi Lut, dalej w kie- 
runku wschodnim do wsi Kiermuszy; następ- 
nie posuwając się granicą, oddzielającą gub. 
wileńską od grodzieńskiej, do jeziora Dup 
i wioski Romanowo czyli Romuwe; ztąd w pros- 
tej linjL do. ujścia rzeki Pelu
sy do jeziora 
t.ego
 nazwiska, ukoło wioski Dubiczy i na- 
stępnie, w górę z bil'giem rzeki Pelussy do 
m3jętności Pelussa. Dalej po granicy para
i 
zabłockiej i raduńsk.iej, w górę po rzece 
Dzitwie, do ujścia jej do rzeki Ossówki, z bie- 
giem Ossówki do wsi Podworoncowa, a na- 


mińskiej powiaty: wilejski i dzisnieński. W tym- 

e czasie wznowiono powiat trocki, z dołą- 
czeniem do niego części pow. kowieńskiego. 
Geograf ja fizyczna. 
Powierzchnia gubernji przedstawia równinę 
piaszczystą. Malownicze brzegi rzek, a mia- 
nowicie Niemna i Wilji wznoszą się wpraw- 
dzie wysoko, lecz pochodzi to właściwie od 
znacznego zagłębienia się rzek. Najwy
ej 
połoMne miejscowości w gub. wileńskiej zaj- 
mują przestrzeń w kierunku od Wilna na 
poł. wschód ku Oszmianie i dalej ku granicy 
gub. mińskiej. Niektóre wzniesIenia sięgają 
1,000 stóp nad powierzchnią morza, jak na- 
przykład miejscowość koło wsi Tupiszek pow. 
oszmiańskiego i Tarnowców pow. wileńskiego. 
Inna Hnja wznIesień ma kierunek poło zach. 
od Wilna w stronę pow. lidzkiego. Najwyt- 
szy punkt w gubernji-około Nowych Trok 
wynosi 1,127 stóp. Wzniesienia te stanowią 
przedłu
enia wyniosłości Awratyńskiej, gałęzi 
gór Karpackich, wychodzących z Galicji przez 
W ołyń i łączącej się na wschód gubernji 
wileńskiej wązkim przesmykiem z wielką wy- 
niosłością Wałdajską. W pobli2u Wilna 
pasmo tych gór nosi miano Ponarskich. N aj- 
ni
sza miejscowość znajduje się w pow. dzi- 
snieńskim. 
Pod względem gieologicznym gub. wileńska 
nie jest dokładnie zbadaną. Podług danych, 
opracowanych przez Eichwalda i Giedrojcia, 
gub. wileńska nale
y do dolnego piętra trze- 
ciej formacji, oprócz północno-wschodniej części, 
gdzie występują piaskowce i wapienie formacji 
dewońskiej. 
Rzeki gub. wileńskiej naletą wszystkie do 
dorzecza morza Baltyckiego. Niemen płynie 
po południowo-zachodniej granicy na prze- 
strzeni 895 wiorst, mając w górnym biegu 
85 są2ni szerokości, a przy wyjściu do 75. 
Brzegi Niemna, jak wogóle wszystkich rzek 
i rzeczek gub. wileńskiej są wyniosłe i ur- 
wiste. Najwa2niejszym z dopływów Niemna 
jest Wilja. Jest ona główną arterją wodną 
w gub. wileńskiej. Początek bierze w gub. 
mińskiej i pod Kown
m wpada do Niemna. 
Szerokość rzeki w gubernji od 15 -70 sątni, 
przy głębokości ol! l do B - u stóp. Do 
Wilji wpadają .z prawej strony Serwecz, Na- 
roc?, Stracza, Zej.mialla, .Mussa, Szyrwinta- 
wszys.tkie spławne. Z lewej wpadają do Wi]ji: 
Dźwillka, IIja, Dsza, Wilenka, Oszmianka 
i Waka. Do Niemna w granicach gub. wi- 
leńskiej wpailają jeszcze: Strawa, Wierzchnia, 
Mereczanka, Rotniczanka, Kotra, Lipiczanka, 
Lebieda, Dzitwa,. Gawja, Berezyna, Usza 


ł 


70 - 


r-
>>>
, 
- 


i.. 


..x., 
Akcyjne Towarzystwo Fabryki Czekolady 
o. "WIKTOR JA" 
.... Kaukazka N!! 1-1, Uglicka N!!N!! 4, 6 i 8. Bulwar Aleksandrowski N!! 36. 
II Zapząd - Wilnie, = " Kaukazka Ni II. 
Kapit.ały - zakładowy i zapasowy pr-zesv.ło 600,000 rb. 
15 medali złotych I Grand-Prix I rosyjskich. 

 URZ
DZENłE FABRYCZNE. I Zbyt w RosJi Europejskiej, Sy- 
f berji, Królestwie Po18klem, Kraju 
4 maszyny parowe, 3 kotły parowe, Turki6stanskim, Ba Kaukazie i z.\gra. 
przeszlo 100 specjalnych mIloszyn i wnrsz- I nicą. 
tatów, przeszło 12,000 różnyc,h narz
dzi Do pr
yjmowania zamówień 23 IJlz"d- 
do fabrykac,łi, ogrzowauie parowe, włns- Btawicieli. Skład na jarnu\J'ku I'i:'ei'o- 
na stacja elektryczna z akumulątol'll,mi, rodiłdm. 
przeszło ÓO parowych aparatów, elek- 
tryczna went.ylac.ia, wszelkie najnowsze 
ud08konale
a, wlasne warsztaty st.o- 
larskie, kartonąży, tartak, laboratorjum, 
jadalnia, ambulatorja i pokój . 3 Mł- 
karni dla robotników. 


/:
 

 


-- 


Ogólna przesh'
eń 2!emi naieżl\ca d_o 
Tow a17.yst.'!va W} nOlli okolo 2:00 Bąt.. kw. 


I:_czba rcY...o!aljkaw około 4:
)O. 



 


lL 


Liczba osób, :zajętych w kantoue fab- 
rylri i admiml!tra'
jj. przes.ło bO. 


-a 


Główne przedmioty fabrykacji: 
CZEKOLADA, CZEKOLADKI, CZEKOLADA MLECZNA, 
KAKAO, KARMEL MONPENSIER, MARMOLADA, DRAGEE. 


=D=. 


S kła d y d e t a li c z n e w W i I n i e: 
1) ul. Wielka., dom Br. Cholern, naprzeciw Sztabu Okręg. 
2) Prospekt ś-to Jerski M 4, naprzeciw Banku Palistwa. 


I 


Codziennie śwłete = 
.. czekoladki. 


Codziennie świete = 
czekcladkl. 


\ 
'" 


., 


.. 


.-
>>>
., I M:LEXO! I 
LE EKS. 
OBORA ZARODOWA. 


...... 
O 
M 
-fił 

 

 



 
tł 
[:tj. 

 
O 


1-4 


.
 


. 
..-, 
r: 
lo 
" 
oQ 
:s 
U 



 .
. 
 
SZYMON MEYSITOWICZ 
I CICIN, poczt tel. dr. żel. Sin orgonie. 
, . 24. 
M:LEKO! I
>>>
.. 



 
. t 
....,-1 . 

"t 
. ł..:' 
h.....
 
I: - 
Io- 
" -1 
ooQ 
"'l 
:s '-l 

 
1 
, 
- 
.....- 


i 
I 


... 


1 
I 


-, 


I' 
I 


, 
, 
I' 


, 
, 
j 
l' 
I 


I, 
I; 


----
>>>
. 


... 


- 


. 


11 


A- 
t
>>>
.... 


..j 


i.. 


stępnie na wschód d.. \vsi. Dajnówka., tei
cej latów: pro.boszcza, dziekana, archidjakona, 
na prawym brzegu rzeki ZyZrny, ztąd w górę kustosza, kantora i scholastyka., oraz czterech 
trzymając się prawego brzegu ZyZ my, lio mia kanoników: kaznodziei, pod kustosza, senjora 
steczka. Stok; od tegol mia3teczk,t do ujścia. i kanclerza. 
rzeki Oszmianki przy lII
jętności Grauzyszki W gubernji wileńskiej jest 14 deka.natów. 
i z biegiem tej rzeki w dół, z lewego -brze- Dekanat wileński (Dziekan ks. Antoni Czer- 

u, do ujścia jej do WilJi.. Następnie lewym niawski) mil'jski zawiera 23 kościoły i ka- 
brzegiem WiIji do miasteczka :\I,ichaliszki, plice w samem W iluie oraz parafje nie- 
ztąd do północnego brzegu jeziora Swir; dalej I llIenczYńSk ą (7.500 paraf jan), suderwiańską, 
na północo-wschód w górę, rzeki Struny i (-1.23-1 par.), lOejszagulską (5.400 paral) au) 
Otry, a następnie w prostej linji do miasteczla muśnicką (3.583 par.), kierno\Vską (3.058 par.). 
Postawy. Idąc granicą pow. dzisnieńskiego do czabiską (2217 par.). werkowską (5.050 par.), 
granicy gub. kowieńskiej, następnie granicą suiańską (3.530 par.) i nowo-wilejską (8.460 
tcj gubernji do Niemna i wreszcie po NielIl- par.). 
nie aZ do ujścia Rotniczanki. Otóz na tej Dekanat wi/miski. powiatowy (Dziekan ks. 
płaszczyźnie mil'szlmją litwini, a na południe Tadeusz Zahorski w W ornianach) zawiera 
i połullnio - wschód - białorusini, w sporej paraf,e bujwidzką (3.870 par.)., worniallską 
części spolszczeni. (8310 par.), gierwia.cl{ą (7.636 par.).. ława- 
Cala- ludność gub. wileńskil'j d. 1 stycznia ryską (9.172 par.), michaliską (3.-1UU par.), 
1907 r. wynosiła 1.84:ł.346 osób płci obojej. taboryską (8.658 par.) i turgielską (10.776 
Wellług powiatów cyfra ta się dzieli: pow. par.). 
wileńslci 416.134, pow. 03zmiański 263.088. Dekanat giedrojćki (Dziekan ks. Jan No- 
pow. wilejski 2-18.470, pow. lidzki 237.604. wicki w Szyrwintach) zawiera paral]e: bogu- 
pow. trocki 235.0
6. pow. dzisieński 229.256, sławiską (3.530 par.), widzieniską (5.280 
pow. święciański 212.698. par.), giedrojćką (11.6łtJ pitr.), giełwaliską 
Według wyznali: katolików 1.088.030. pra- (5.116 par.), dubińską (2.587 p,tr.), intur- 
wosławnych 467,193. Zydów 253.212, staro- I ską. korwiańską, malacką, (6808 paraf.), 
obrzędowców 26.295, mahometan 4.000, lu- i szeszolską (509U p.), szyrwincką (8065 par.). 
tera
 2.678, karaiulów 656, kalwinów 262, I i janiską (4.520 par.). 
ormIan lU. Dekanat wileJski (Dziekan ks. Wiktor 
'tV edług sta
ów.: sz
ach
y dziedzic
nej 56.268, i Białłozor w Radoszkowiczach) składa się z 
szl
cł
ty osobisteJ 1;).12, duchowieństwa k
-I par'1fji: bullsławskiej (4.814 par.), dołhi- 
to
lck1Cgo 375,. pra.wusławne
o 2.2.38
 luteran- , nowskiej (7.411 par.), krzywickiej (3.220 p.), 
skwgo 9, kalwlI\skwgo 5, Izraelickiego 948, Il'hiedziewskiej (2.218 par.), kostieniewickiej 
karaimskiego 6, mahometańskiego 43. miesz- (-1.440 paraf.), olkowickiej (6.600 par.), ra- 
czan honorowych 11.096. kupców 6.584, mie- doszkowicki
j (3.148 par.), wilejskiej (1.000 
szczan i cec
owych 375.087, 
łościan 1.306.

6, I par.). i kraśnieńskiej l8-13 par.). . 
Zydów roln.lMw 6.43
, wOJsko\
ych. dYffiIS.JO- , Dekanat nadwilejski (Dziekan ks. Aleksan- 
nowan
ch I w rezel'\vl
 z rodzlIlaml .5-1.175, der Dulko w Duniłowiczach) zawiera paraf je: 
cudzoZlell1cÓW 1.637, mnych kategoryj 5.748. wołkołacką (6.786 par.), drrkowszczyńską 
. Ś . i (2.920 par.). duniłowicką (6.22' par.), za- 
Podział ko cle ny. d7.ie w ską (-1.361 par.), łuczajską (6.610 par.), 
Guu. wHellska nale
y do djecezji wileńskiej, I iIliadzi
lską (5.181 par.), parat)anowską(7.2
7 
obejmującej ponadto gub. grodzieńską. JI'st par.) l postawską (3.150 par.). 
to najdawni
jsze biskupstwo w gub. litewskiej, ! Dekanat dziśnim\ski (Dziekan ks. Jerzy 1\10- 
załoZone bowiem zostało przez Władysława I czulski) składa się z parafji: hermanowickiej 
Jagiełłę bezpośrednio po przyjęciu chrleścjań- (4921 paraf.), głębockiej (5.275 paraf.), 
stwa w r. 1387. Rozległość biskupstwa była dZiśnil'ńskil'j (4.510 par.), lIrujskiej (8.551 
powodem, Ze już w 1496 r. ustanowiono su- par.), zadoroskiej (6.551 par.), ikaźoieńskiej 
fragana wilel\skiego; w półtora wieku potem (5.228 par.), łll
kowskie.i (2.662 par.). mior- 
(16-19 r.) powstała druga sufraganja, biało- skiej (4.723 par.). mosarskiej (7.092 par.), 
ruską zwana. której załoiycielem, był biskup pohostowskiej (5,000 par.), prozorockiej (5.557 
Jerzy 'ryszkiewicz. Nareszcie w 1772 roku par.), udzialskiej (3.456 par.), borodzienickiej 
pow_taje trzecia sufraganja, trocka, natomiast (5.110 par.) i szarkowskiej (2.513 par.). 
upadła sufra.ganja białoruska, wchodząca odtąd Del;:anat lidzki (Dziekan ks. Józef Szkop) 
do świeZo utworzonego arcybiskupstwa mohy- zawiera paral]e: białogróllzką (2.300 par.), 
lowskiego. Kapituła skł
da się z s:6eściu pra- hermaniską (3.900 par.), jeluil'l\ską (3215 


., 


- 73 - 


ł 


A- 
I 


--
>>>
paraf.). 
yrmuńską (5.046 paraf.), 
oludzką (5.333 par.), jewiejskiej (4.195 par.). 
y
mor- 
(9.750 paraf.), lidzką (15.500 par.), lacką skicj (6.795 par.), 
osielskiej (10.174 par.), 
(6,000 par.), nietiecką (2.800 par.), nowo- kietowlskiej (5.134 p.), kowalskiej (3.224 p.). 
dworską (5.650 par.), ró
ankowską (4.006 p.), kozakiskiej (3.222 par.), rudnickiej (3.387 
szczuczyńską (2.730 p.) i trokielską (4.336 p.). par.), rykonckiej (1.577 par.), staro - trockiej 
Dekanat raduński (Dziekan ks. Nikazjusz- (7.170 par.), suwieliskiej (7.170 par.). nowo- 
Józef Gintowt-Dziewałtowski w Ejszyszkach) trockiej (9.133 par.), u
ugojćskiej (6.500 par.), 
zawiera parafje: bieniakońską (4.788 p.), we- landwarowskiej i połukniańskiej. 
wiórską (7.320 par.), wasiliską (10.282 p.), we- Dekanat merecki (Dziekan ks. Tomasz Ka- 
ronowską . (3.07 5 par.), zabołocką (6.820 p.), kareko) zawiera parafje: birsztańską (1.159 
iSZ6zułńską (3.895 p.), butrymańską (2.463 p.), par.), butrymańską (2.592 par.), hanuszyską 
małosobotnicką (2.700 p.), szacką (7.702 p.). (5.959 par.), daugowską (6.162 par.), duś- 
ossowską (4.170 par.), raduńską (10.000 par.), miańską (3.629 par.), jeżnieńską (5.427 par.), 
solecznikowską (4,650 par.), ejszyską (9.642 marcińkańską (8.199 par.),' merecką (6.525 
par.) i kolesnicką (5.466 par.). par.), niedzingowską (2.938 par.), niemonajcką 
D{Jkanat oszmiański (Dziekan ks. Julja.n (3.050 par.), niemoniuńską (3.050 par.), oław- 
Eydziatowicz) zawiera para(je: bohdanowską ską (3080 par.), olicką (2828 par.), olkie- 
(3.662 par.), holszańską (6.420 p.), grau
yską nicką (9736 par.), orańską (5862 par.), pio- 
(4.562 par.), 
uprańską (6.013 par.), muro- szuńską (4.995 par.), puńską (3.132 par.), 
wano oszmiankowską (4.280 par.), oszmiańską i rotnicką (2.906 par.), stokliską (7.115 par.), 
(11.234 par.), solską (7.460 par.), hudogajską i i perłajską (2.750 par.). 
(5.906 par.), krewską (6.056 par.) i smor- ' I Wyznawcy Kościoła Prawosławnego pod 
gońską (4.496 par.). względem kościelnym należą do djecezji (epar- 
Dekanat wiszniewski (Dziekan ks. Nikodem chji) litewskiej, obejmującej gub. wileńską, 
Tarasewicz w Iwju) składa się z parafji: wisz- grodzieńską i kowieńską. Gubernja dzieli się 
niewskiej (7.320 p.). gieranońskiej (3.
36 p.), na. następujące dekanaty (błagoczynja): wileń- 
grllzdowo-oborkowskiej (3.712 p.), dziewieniskiej ski miejski (sobór i 22 cerkwie oraz kaplice), 
(5.660 p.), derewnieilskiej (6.688 p.), dudzkiej wiJeński powiatowy (8 cerkwi)j szumski (7 c.), 
(3.796 par.), zabrzeskiej (4.453 par.), iwiej- trocki (8 c.), oszmiański (14 c.), woło
yński 
skiej (10.400 par.), konwaliskiej (3.165 par.), (12 c.), wilejski (14 c.), miadziolski (10 c.), 
łazduńskiej (6.058 par.), lipniskiej (8.000 par.), ,mołodeczański (11 c.), radoszkowicki (10 c.), 
nalibockiej (6.935 par.), subotnickiej (5.782 dziśnieński (14 c.), głębocki (14 c.), drujski 
par.), surwiliskiej (3.859 par.) i trabski£'j (12 c.), święciański (10 c.), lidzki (12 c.) i 
(4.000 par.). szczuczyński (10 c.). 
Dekanat święciailski (Dziehn k
. Jan Burba) Staroobrzędowcy mają w gubernji 10 paro- 
zawiera paraCie: święciańską (13.952 p.), ho- chij, luteranie - jedną parafję, oraz kalwini 
duciską (8.978 par.), daugieliską (6.876 p.), równie
 jedną. 
kołtyliską (3.060 par.). kornajską (6.498 p.), , . 
korko
yńską (4.029 par.), kukutiską (4.821 O Ś W I a t a. 
par.), łabonarską (4.756 par.), łyngmiańsk:
 
(4.iW6 par.), łyntupską (6.665 par.), miele- 
giań
ką (4.443 par.), połuską (2.783 par.), 
przyjażnieńską (3.123 par.), sorokpolską (2.043 
para(jan), strunajćkąt (4.870 par.), twerecl\,
 
(7.590 par.), cejkiI\ską (3.222 par.) i nowo- 
święciańską (3.525 par.). 
Dekanat świrski (Dziekan ks. Paweł Sta- 
niewicz) zawiera paralje: wojstomską (6091 p.), 
daniuszcwskq (2.636 par.), 
odiską (4.610 p.), 
kiemicliską (4.450 par.), kluszańską (2.892 
par.), kobylnicką (5.007 par.), konstatynow- 
ską (3.269 par.), niestaniską (4.758 par.), 
świrańską (4.4-U par.), świrską (7.241 par.) 
i szemetowską (2.910 par.). 
Dekanat trocki (Dziekan ks. Józef Karwow- 
ski) składa się z parafji: koszedarskiej (3.470 
par.), giegużyńskiej (4.532 par.), .!orsuniskiej 


, 


W d. 1 stycznia 1907 r. iloŚĆ szkół wszel- 
kiego typu w gub. wileńskiej wynosiła 1490 
(o 12 więcej ni
 w roku poprzednim). Naukę 
w nicb pobierało 63.941 uczniów, w tern 
46.590 chłopców i 17.351 dziewczynek (o 768 
uczącycb się więcej, ni
 w roku puprzednim). 
Według wyznań cały kontyngens uczącycb się 
dzieli się w sposób następujący: katolików 
16.060 (25,1 (/0), prawo
ławnych 33.414 
(52,3°{0), 
ydów 12.964 (20,3°/0), staroobrzę- 
.!owców 868 (1,3°/0», cwange1ików 4a9 (0,7%), 
mabometan, karaimów i t.d. 196 (0,3%). 
Kwest ja, jaka część ludności przechodzi 
szkoły, daje się wyjaśnić z następującego 
obliczenia: ogólna ilość ludności w gub. wileń- 
skiej stanowi 1.842.346 osób, z tego pobiera 
wykształcenie 63.941. Przyjmując przypusz- 
czalnie, 
e ilość dzieci w wieku szkolnym sta- 


- 74 - 


L. .ł.. 



 


.,.. 


I 
ł 


r
>>>
.ł- 


ł" 


I 
ł 


.. 
I 


-- 


.J 


, 


nowi 100J0 ogółu ludności czyli 184.234, wy- nędzne gatunki jabłek, gruszek, śliwek lub 
pada, :le ilość dzieci, uczęszczających do szklł, zwyrodniałe, jak np. słynne niegdyś gruszki- 
wynosi zaledwie 34, 70J0! sapie
anki. To samo mo:lna powiedzieć o wa- 
O ilości analfabetów w gubernji danych rzywnictwie. 
statystycznych wiarogodnych niema. Pewne po- Rybactwo w gub. wileńskiej, pomimo wiel- 
jęcie o stopniu rozpowszechnienia umiejętności kiej ilości jezior i rzek, jest w stanie nader 
czytania i pisania wśród ludności gub. wileń- opłakanym. U:lywaniem gęstych sieci, poło- 
skiej dają cyfry, opracowane przez gubernjalny wem w cza3ie tarła, truciem ryb w niektó- 
urząd poborowy, w stosunku do rekrutów. rych okolicach - powoduje się ciągłe wyni- 
W r. 1906 odsetek analfabetów w stosunku szczanie wielkiego ongi bogactwa ryb. Cenne 
do ogólnej ilości przyjętych rekrutów wynosił ryby, jak sielawa, stynka i inne, stają się ju
 
dla powiatów: wileńskiego-59,9; wilejskiego- rzadkością. Sandacz i łosoś, których niegdyś 
36.2; dziśnieńskiego-41,3j lidzkiego-50.7; w Wilji i Niemnie było pod dostatkiem, teraz 
oszmiańskiego-45,8; święciańskiego-51,7 i poławiają się nader rzadko. Pstrągi, dawniej 
trockiego-63,2. Najkorzystniej przedstawia się I obfite 'we wszystkich potokach i rzeczkach z 
miasto Wilno, bo tu procent analfabetów wśród czystą kryniczną wodą, obecnie zachowały się 
poborowych wynosił 32,9. zą.ledwie w kilku rzeczkach. Pozostały tylko 
tak zwane proste ryby: karaś, lin, leszcz, 
okoń, szczupak. To zmniejszanie się ilości ryb 
daje się wytłómaczyć nietylko rybołówstwem 
rabunkowem, aletak
e klimatycznemi warun- 
kami, a głównie tern, :le wodozbiory coraz 
mniej zawierają wody, wskutek wyniszczenia 
lasów w kraju. 
Przemysł fabryczny w gubernji jest słabo 
rozwinięty. W r. 1906 było w gubernji 1846 
fabryk, zatrudniających 12.774 robotno z rocz- 
ną produkcją 17.335.046 rb., w tern było go- 
rzelni 87, browarów 14 i miodosytni 5. 
Je
eli wyłączymy drobny handel zamien- 
ny, to nalo2y skonstatować, 2e handel w gu- 
bernji nie odznacza się wielkiemi obrotami. 
Przedmiotem wywozu jest len, konopie i skóry 
wygarbowane. 
Cały prawie handel w gubernji skoncentro- 
wany jest w rękach 2ydowskich. Podług wia- 
domości urzędowych wykupiono w r. 1896 
16.7.1 7 świadectw na prawo handlu. Jarmar- 
ków było w tym2e roku 262, na które przy- 
wieziolJo towarów na sumę 2.254.238 ro., a 
sprzedano na 1.255.765 r. Większe kiermasze 
w guber,nji odbywają się: w Borunach na 
Zielone Swięta i 1 październ., DoHlinowie
 
20 i 21 maja., Drui od 6 do 10 stycznia i 
w 1-ą niedzielę W. PO:5tu, Daniłowiczach 6-go 
stycznia i 1 paźdzh
rn., Ejszyszkach w dzieli 
Wniebowstąpienia Pa.ńskiego i 6-y tydzitil po 
Wielkiejnocy, Hoduciszkach 1 stycznia, 20-go 
maja i 1 październ., Holszanach 23 kwietnia 
i 24 czerwca, Krewie 9 maja i 1 październ., 
Łu2kach 24 stycznia i 8 wrzl'śnia, l\łereczu 
1 pażdziern., Miadziole 4 i 12 czerwca, 10 
sierpnia i 30 paMziern., Muśnikach na Zielu- 
ne Swięta, Olicie 4 marca i l listopada, Osz- 
mianie 23 kwietnia i 29 wr
eśnia, Radoszko- 
wiczach od 6 do 9 maja, Swięcianach od 1 
do 6 stycznia i od 1 do 7 września, S morgo- 


, 


Rolnictwo, przemysł, handel. 
Głównem zajęciem większości mieszkańców 
i podstawa ich dobrobytu jest gospodarstwo 
rolne, będące w ścisłej zale2ności od warun- 
ków klimatycznych, nader zmiennych. Wostat- 
nich latach zauwa2ono gwałtowne przejścia 
od ciepła do chłodu, silne wiatry podczas kwit- 
nięcia roślin zbO:lowych, wypływające na ich 
wydajność, późne śniegi, wczesne przymrozki, 
a zmiany te niekorzystnie oddziaływające na 
gospodarstwo rolne, pochodzą od gwałtownego 
wyniszczania lasów. 
Gubernja wileńska zajmuje 3.892 843 dzies. 
przestrzeni. Według głównych kategoryj wła- 
sności wypada na grunta właścicieli prywat- 
nych (w r.1905) 1.532.794 dzies. (czyli 48,2%), 
na grunta nadziało we 1.278.677 (40,3%) i na 
grunta apana2owe, kościelne i cerkiewne 
366.291 dzies. (11,5%). Liczba włościańskich 
zagród w r. 1905 wynosiła w gubernji 94.4:W, 
przyczem w średniem wypada na jedną zagro- 
dę 13,5 dzłes. Inwentarz domowy w r. 1906 
w całej gubernji przedstawia- się jak na
tępu- 
je: koni roboczych 197.223 sztuk i źrebiąt (nie 
mających 4 lat) 55388 sztuk, bydła 574.403 
sztuk, owiec, baranów i kóz 405.047 sztuk, 
nieroga.cizny 328.319 sztuk. czyli 2e na 100 
mieszkańców wypada 16 koni, 36 krów i wo- 
łów, 26 owiec i t. p. oraz 21 wieprz. 
Prze
trzeń, zajęta. przez lasy w gub. wiJeń- 
skiej, wynosi około mi1jona dziesięcin, w tern 
315.482 dzies. stanowi własność skarbu. Prze- 
mysł leśny, na ogół, ma charakter rabun- 
kowy. 
Ogrodnictwo i sadownictwo nie stanowią ga- 
łęzi przemysłu; owoce zaledwie wystarczają 
na potrzeby miejscowe. W ogólności gub. wi- 
leńska jest ubogą w ogrody owocowe, istnie- 
jące zaś są źle utrzymane, dowodem czego 


., 


- 75 - 


r
>>>
.i 


i. 


,. 


niach od 15 do 18 stycznia, w połowie W. 1 9 maja, 15 sierpnia, 15 września i 28 pa
- 
Postu, 11 i 12 maja, od 20 sierpnia do l-go dziern., Wornianach 6 i 7 stycznia oraz na 
września, 8 i 29 września, Stokliszkach 3-go drugi i piąty dni Wielkiejnocy, Wysokim- 
kwietnia, Szczuczynie od 15 lipca do 15 sierp- Dworze 28 maja i 1 pa
dziern. Zadzewie 6 
nia i od 15 październ. do 15 listopada, Wilnie sierpnia, Żoślach 6 lut., 3 kwietnia, 16 lipca 
4 marca, 23 kwietnia, od 1 maja do 1 czerw- i 1 listop. i Żupranach 9 czerwca, 25 lipca 
ca, 24 i 29 czerwca, Wiszniewie 1 stycznia, i 1 listopada. 


.,- __ ---=s"\..I:?- __ " 


Spis instytucyj poczty 


Miej
cowość Kategorja 


Powiat l Miejscowość Kategorja 
I 


Powiat l MiejSCO
OŚĆ 


= 


telegrafu. 


. 


Powiat 


Poczta Prze dm. Daniłowicze 
i tel. Wilna. (9 w.odWo- 
Puczta St. k. Poles ropajewa 
" Lidzki .ftJwje (Alias- 
Poczta i Trocki talljewskaja) 
tel. czas. Jezno (32 w. 
Butrymańce Pocz. i tel. '1 . od Olit.y) 
Wasiliszki Poczta Lidzki Zołudek(17w. 
Werki (8 w. Poczta Wileński 9dSkrYbOWa) 1 
od Willla) i tel. Zemłosław 
Wilejka (1 % Will'jski (13 w. Od [ 
wiors. od st. " J uratisztJk 
kol.t Wil.) Żyżmory (8 w. 
Wilno Poczta Wileilski. od Koszedar 
Wilno 'fpIegraf Zośle 
W illlo-d worz. Pocz. i tel. " Zalesie 
W . . ( O 
. k .Iwje (11 w. 
lszmew o szmlallS I od Gawji) 
tiw.odst.k. II ' (37 d 
WojgiallY) Ja w. o 
Wo ,i stom P t s .... k . Mołodecz1l8 

 ocz a wlęClans'l K b I 'k 
W ołożYII Pocz. i tel. Oszmiański K o y.n l 
W . ( W ' I ' k ' omll.JO 
ormany o l ells l Kościeniewi- 
18 wiorst o
 " cze. 
st. Gudog8.J) Koszedary 
W oronowo Poczta Lidzki Krajsk 
Wysoki Dwór Poczta Trocki Kraśne 
(o 28 w. od i tel. Krewo 
st.Rudziszki Krollie 
Hanuszyszki Kurzelliec 
Hiedrojcie Poczta Wileński Landwarów 
.-Hębokie (1 Poczta Dziśuieński Leonpol 
wiorsta. od i tel. Lida (PI, w.. 
Borezwecza. od st. kol. 
Hoduciszki Poczta. Święcła.ilski Lidy) 
Uolszany Pocz. ł tel. Oszmiański Lużki 
Horodek Poczta Wilej
ki Lukiszki 
Dzisna. (14 w. Poczta Dziśnieński miejska 
od Borko- i tel. ł,yntupy 
wicz Malaty 
Dołl1inowo " Wilejski Mejszagoła 
(19 w. od (25 wiorst 
Bd


 
ffi
- 
Druja Dziśnieński Merocz 


Wilcjskł l\Iichaliszki Pocz. i tel. l Wileilski 

1iory Poczta Dzi8nieński 
Mołode"czno Pocz. i tel.' Wilejski 
Trocki i\losary Poczta Dziśllieil
ki 
Miadzioł "Wilejski 
Nowa Wilejka. Pocz. i tel. WilIJiiski 
:'Jowc Świę- 8więciański 
ciany 
Nowy Pol1ost Poczta 
Oszmiań
ki :'Jiemeu 
Xiemencz)'n 
5 wiorst od 
Bezdan 
Olita Pocz. i tel. Trocki 
Poczta Olkieniki Poczta I " 
Oszllli
ński Orany Pocz. i tel. " 
Oszmiana (18 " Oszmiański 
wiorst od st. 
kol. Soły) 
f' lissa 
Święciailski 1'0dIJrouzie 
Postawy 
WiI;jski l'rozoroki 
Radoszkowi- 
cze (10 w. 
od st. kol. 
Ra.doszkow. 
Oszmi
ilAki Raduń 
'l'rocki 8wir 
. Wilcjskl Święciany 
Pocz:'i tel. Tro.:ki 
morgollie 
" Dzi
nieński (2% w. od st. 
Lidzki kol.Smorgoń 

nipiszki 
Hoły 
Dziśnieński Stokliszki 
Przedm. Troki (9 w. od Po
zta 
Wilna L8Udwa.l'owa i tel. 
Świ
ciański Szarkowsz- 
Po
zta. Wileński czyzna 
" Szyrwinty 
Szczuczyn 
I:jszyszki 
Pocz. i tel. Tl'ocki Jaszuny 


Antokol 
miejska. 
Bastuny 
liieuiakonio 
Birsztany 


Poczta 
i tel. 


Poczta 


" 


Poczta 
i tel. 


Lidzki 


" 


" 


Trocki 


Po
zta. 
ł teJ. 
Poczta. . WUejski 


" 


" 


Pocz. i tel. 
Poczta 


Trocki 
Wilejski 


" 


" 


" 


" 


" 


- 76 


" 


" 


Dzł
nień
ki 
Lidzki 
Wileński 


",. 


Poczta Dzi
nioński 
" Święciailski 
Pocz. i tel. Dziśllioilski 
Poczta 
Poczta. 
i tel. 


Wiiejski 


Poczta Li(\zki 
Pocz. i teJ. Święciański 


Oszmiański 


Poczta 


Wileński 
Oszmiański 
Trocki 


Dzil1nieński 


" 


Wileilski 
Lidzki 


" 
Poczta. 
Pocz. i tel. 


Wileński 


ł 


.. 
f
>>>
,. 


i.. 


Spis gmin, w których się dokonywują operacje pocztowe. 


GMINA 


POWIAT 


POWIAT 


GMINA 


.. 


-:= 


Aleksandro\V8ka 
Bud!łaW8ka 
Bystrzycka 
Wołkołacka 
Dokudowska 
Dubicka 
Dubotowska 
Żośniańska 
Zabołocka 
IJjińska 
Kiernieliska 


Święciański 
Wilejski 
Wileński 
Wilejski 
Lidzki 


Lidzki 
Wllejski 
)) 
Wileński 
Ltdzki 
Wileński 
Wilejski 
Lid?ki 
Will'jski 


Kniarunińska 
Krzywicka 
Lebipdzewsl(a 
Łuczaj,ka 
Mańkowska 
Mickuńska 
Mytlańska 
Ml1śnicka 
Norvcka I 
Ost;zyńska 
Parafjanowska 


Wilejski 


ŚwięciailSki 
Wil;,jski 
Lidzki 
Wileński 
Święciailski 


.- 




 


... 


l 


GMINA 


Podbrzeska 
Pokrowska 
Porpliska 
Rudomińska 
Rukojńska 
Solecznicka 
Szemetowska 
Szumska 
Janiska 
Jaslewska 


Kółka rolnicze w gub. Wileńskiej. 


POWIAT 


Wileński 
Lidzki 
Wilejski 
Wileński 


» 
» 

więciański 
Wileński 


» 
Święciański 


Powiat Wileński. Kółko Michali,c;kie (Mi- Sadowski. Członkowie zarządu: Antoni Kły- 
chaliszki), zarząd: prez. Marja Kotwiczowa, szejko i Gryszel. 
z. pr. Józef Janikowski, skarbnik i sekret. Kółko Rakli,c;kie (miast. Rakliszki st. kol. 
ks. Józef Rowieński. Członkowie zarządu: Biniakonie), zarząd: prez. Roman Rymsza, z. 
Hieronim Zawisza, Teodor Zajączkowski, Jan pr. Ignacy Wojciechowicz. Członkowie zarz.: 
Denisewicz i Stefan Brazewicz. Stefan Wersocki, Stanisław Rymkowicz, Józef 
Kółko Czeru;ono - Dworskie (maj. Czerwo- Iwanowski. ';erzy SaweJ. 
ny-Dwór), zarząd: prezes Stanisław Sienkie- Kółko Żyrnmmkie (miast. Zyrmuny), za- 
wicz, zast. pr. Zubelewicz, skarbn. Slizień, rząd: pr. Józef Zero, z. pr. Michał Sikorski, 
sekr. Popławski. Członkowie zarządu: Sliz1eń. skarb. i sekr. Emiljan Przybytko. Członkowie 
Maciulewicz i Wojtkiewicz. zarządu: Karol Stecewicz, Antoni Eysmont, 
Kółko Bujwidzkie (miast. Bujwidzie, st. Jan Matusewicz i Adam Szeszko. 
kolei Bezdany), zarząd: pr. Edward Sokołow- Kółko BiniakońNkie (m. i st. k. Biniako. 
ski, z. pr. Wilhelm Duczman. skarbn. i sekr. nie), zarząd: pr. Edward Rymsza, zast. pr. 
Gabryel Szyszko. Członkowie zarządu: Helena Wiktor Golimont, skarb. i sekr. Jan Sielanko. 
Stabrowska, Leonard Łojko, Jakób Makiewicz Członk. zarz.: Michał Stefanowicz, Konstanty 
i Kazimierz GuIbinowicz. Nosowicz i Tomasz Hołownia. 
Kriłko Solecznickie (maj. Soleczniki-Wiel- Kółko Koleśnickie (miast. Koleśniki), za- 
kie st. kol. Biniakonie), zarząd: prezes Józef rząd: prezes Piotr Sipdlikowski, z. pr. Zenon 
Borowski, Ż. pr. Karol \Vagner, skarb. i sekr. Kuncewicz, skarb. i sekr. ks. Michał Rudzis, 
ks. I{azimierz Burak. Członkowie zarz.: GIl- Cztonk. zarządu: Paweł Zyzniewski. Józef 
bryel Olszewski, Jan Aleksandrowicz, Aleks. Tubulewicz, Romuald !{ozarin 'i Aleksander 
Zujewicz i Adam Gruszta. Bruzgilewicz. 
Kółko Rudom-ińsk-ie (miasteczko Rudomina). Kółko Nackie (miast. Nacza), zarząd- 
Kółko Bogusławiskie zarząd: (pr. ks. Ant. prezes WandaIin Szukiewicz, z. pr. Romuald 
Szymelun, z. pr. Leopold Hrynibwicz, skarb. Szatkowski, skarb. i sekr. ks. Roch Geła1a- 
i sekr. Ludwik Jawniszko. Członkowie zarz.: nas. Członk. zarządu: ks. Adam Sokołowski, 
Antoni Bałundis, Stefan Rękowski, Adam Mo- Antoni Jarukiewicz, Dominik Sobolewski i 
czujno i Teofil Gintowt. Prane. Kondrat. 
Pow. Lidzki. Kółko Lidzkie (m. Lida), Kółko Ejszy,c;kie (miast. Ej szyszki), za- 
zarząd: pr. ks. Józef' Szkop, z. pr. Emiljan rząd: pr. Józef Sieklucki, z. pr. Paweł Jaso- 
Butkif\wicz, skarb. Pietrasewicz, sekr. Jan I wicz, skarb. Józef Antul, sekr. Józef Mickie- 


". 


.. 
I 


, 


- 77 - 


., 


r
>>>
.r 


..i 


lewicz. Członkowie zarządu: Władysław Wiń- Kółko 8yłgudyskie (maj. S).łgudyszki st. 
CBa, Jan Songin, Franc. Ambro1ewicz i Józef kol. Nowe-Święciany) zarząd: pr. Miecz. Ja- 
Lukaszewicz. łowiecki, z. pr. Antoni Ginejtis, skarb. i sekr. 
K6łko Dzitwiańskie (miast Raduń), za- M. Salmonowicz. Człon. zarządu: Kazimierz 
rząd: pr. ks. Mateusz Lajewski, z. pr. Kazi- Dauksza, Jerzy Tilwitis, Justyn Tilwitis i 
mierz Kragelski, skarb. i sekr. Stan. Krzy- Józef Szymkunas. 
1anowski. Członkowie zarz.: Stan. Laskowski, Kółko Kiemieliskie (maj. Kiemieliszki st. 
Konstanty Mongajło, Konst. Nosowicz i Adolf koł. Podbrodzie ) zarząd: pr. ks. Adolf Płas- 
Wenckowicz. kowicki, skarb. ks. A. Płaskowicki, sekr. Adeia 
Powiat Trocki. Kółko Trockie (miaHt. Soroko. Czł. zarządu: Józef Jermak, Karol 
Troki) zarząd: pr. hr. WIad. 'fyszkiewicz, Konczanin. Wincenty 
farcinkiewicz i Ildef'ons 
z. pr. Jan Podbielski, skarb. ks. Józef Kar- Uszacki. 
wowski, sekr. d-I' Wiktor Szkop. Czł. zarz.: Kółko Swirskie (miast. Sw ir st. kol. Lyn- 
BoJ. Lakowicz, Kaz. Mickiewicz, Jan Pawłow- tupy) zarząd: pr. Aleks. Chomiński, zast. Pl'. 
ski i Józef' Kudrewicz. Kazim. Jasinkowicz, skarb. ks. Jan \Valunas, 
K,jłko Butrymańskie (miast. ButrymaJ1ce) sekr. Andrzej Czechowicz. Człon. zarządu: 
zarząd: ,Józef Rymszewicz, z. pr. Jerzy Ja- Leon Czechowicz, Marja Szwańska, Faustyn 
roszewicz, skarb. ks. Stefan Wierzbowski, Sergiej i Edward Piewcewicz. 
sekr. Leonard Wierzbowski. Czł. zarządu: Powiat Dzisnieński. Kółko Dzisnieńskie 
Józef Dzieńkowski, Jerzy Urmanowicz, Win (miast. ost. p. Dzisna) zarząd: prez. Cezary 
centy Andruszkiewicz i Mateusz Wiosa. Meduniecki, z. pr. Stefan Praszmut, skarb. 
KUlko Piwoszuńskie (miast. Piwoszuny, ks. Józef .\Ioczulski, sekr. C. Meduniecki. 
ost. poczta Wysoki-Dwór, st. kol. Rudziszki), Czł. zarządu: Antoni Sieluk, Józef' Stankie- 
zarza,d: prez. Wincenty Kamieniecki, z. pr. wicz, Ksawery Maikiewicz i Stan. Szantyr. 
Bron. Skar1yński, skarbnik ks. Antoni Dek- Kółko Leonpolskie (miast. Leonpol st. kol. 
snis, sekr. Józef' Kamieniecki. Członkowie G-ieorgiewsk) zarząd: pr. Wiktor Światopełk 
zm'ządu: Wacław Kierklewski, Marcin Jocz, Mirski, z. pr. Piotr Biełom;, skarb. i - sekr. 
Jan Grażulis i Antoni Chlebowicz. Mikołaj Lebiediew Czł. zarządu; Euzebiusz 
Kółko Simieliskie (miast. SimieJiszki, st. Lopaciński, Zygmunt Obrompalski, Bolesław 
kol. Jewje), zarząd: prez. Al. Iwaszencow, z. Aranowicz i Józef Snarski. 
pr. Włodz. Ma1ol, 
karbnik Tad. Krzywiec, Kółko Belmoncko-Platerowl:ikie (maj. Bel- 
sekr. Marcin Piniuk. Członkowie zarządu: mont ost. pocz. Brasław gub. kow.) zarząd; 
Dominik Usciłło, Adam Hajduk, Jan Dulko i pr. hr. Peliks Broel-Plater, z. pr. \Vładysław 
!I-lichał 
arkiewicz. C:ełkowicz, skarbnik ks. Wiktor Wyszyóski, 
Kółko Użugośckie (miast. U1ugość, ostat. sekr. Kaz. Wróblewski. Czlon. zarządu: Pa- 
poczta Wysoki-Dwór), prezes Jan 2yzniewski. weł Brazajtis, Ignacy Montwiłł, Jan Jan- 
Pow. Oszmiański. Kółko Polańskie (maj. czewski i Stan.' Turonok. 
Polany ost. pocz. Oszmiana), zarząd: prezes Kółko Drujskie (miast. Druja) zarząd: 
ks. Juljan Eydziatowicz, zastępca prezesa Pl'. Wład. Piedol'owicz, z. pr. Mikołaj Szum- 
Aleksander Benisławski, skarbnik i sekret ski Szauman, skarb. Stefan Lachowicz, sekr. 
Stan. Kundzicz. Członk.wie zarządu: Adam :\1iecz. Nakwasewicz. Człon. zarządu: Aleks. 
Medeksza, Ignacy 2ebrowski, Józef Urbano- Szumski Szauman, Henryk Stoczno-Ułasewicz, 
wicz i Jan Lutkiewicz. Rajmunt Guze i Romuald Lutowicz. 
Kułko Iwiejskie (miast. Iwie), zarząd: Kulko lłfikołajewskie (miast. Dzisna). 
prezes Ks. Nikodem Tarasiewicz, zastępca Kółko Jodzkie (maj. Jody, poczt. st. No- 
prezesa - vacans, skarbnik Konstanty Buń, wy-Pogośc), zarząd; pr. Aleksander LOPliciń- 
sekretarz Jan Stefanowicz. Członkowie za. ski, sekr. Bron. Atl'achimowicz. Członk. zarz.: 
rządu: SieJu1ycki, Wincenty Dziaduj, Mi- Marcin Fabrycius, Ignacy Rudomino, Wład. 
chał Kozioł i Jan Chobian. Trumpel, Zdzisław Dmidowicz. 
Powiat Święciański. Kółko Rzemetow- Kółko Drujsko - Miorskie. 
skie (majątek ::;zemetowszczyzna), zarząd: Pow. Wilejski. Kólko Rijakowskie, za- 
prezes Bolesław Skirm unt, zastępca prezesa rząd: pr. Aleksander Kijakowski, . z. pr. Ste- 
Józef' Boczkowski, skarbnik i sekretarz An- I fan Gilleborn, skarb. Leon Busz, sekr. Józefa 
drzej Czechowicz. Członk. zarządu: ks. Pie- I Kowalewska. Członk. zarządu; Juljan Alchi- 
tJ'zykowski, Michał Zachorski, Józef' Jance- I ' mionek, Wacław Pilmonowicz, Zenon Koreńko 
wicz i Prane. Andruszkiewicz. . i Bohdnn Kijakowski. 


ł 


-. 78 - 


.. 


i. 


JI'It 


.
>>>
JII- 


i. 


W I L N O. 


., 


W Hno, po litewsku V ilniuja, po białorusku 
Wilnia, prastary gród, niegdyś stolica wielkich 
ksią:ląt litewskich, obecnie miasto gubernjalue i 
powiatowe, siedziha wy:lszych władz admini- 
stracyjnych i wojskowych, le:ly pod 1)404 I I płn. 
szer., a 
5017' wsch. dług. 'od gr., przy ujściu 
Wilenki do Wilji, w kotlinie otoczonej wzgó
 
rzami, z l\tórych malowniczy otwiera się 
widok na daleką przestrzeń. W zniesione jest 
na 388 stóp nad poziomem morza. Odległość 


O zało:leniu W ihm nie posiadamy wiarogo- 
onych danych. Jak ka:ldy gród prastary, ma 
\Vilno swe legendy, które odnoszą powstanie 
miasta do bardzo odlp.głych cZaSÓW. Czem 
Wawel dla Krakowa, tern Ba,kszta dla Wilna. 
Bakszta była zapewne prastarem grodziskiem, 
w kolei wieków zamieniona na silną warow- 
nię. Bakszla le:ly nad Wilenką, dawniej 
zwaną Vilna, rzeczka ta dała nazwisko póź- 
niejszemu miastu. O początkowych dziejach 


.ł.:. 


- . 
.
 



O 
"':/i . 



 1 1 


CI 


--ło. 
-' 
-:
- .
 


. 
 . l 


,. 
il!!.._ 



 -} 


. .... 


.... . 


 .' .ł 


- 
,.... . . 
r::-' 
-
 ,
. 
'I.' 


-.', . 


-4

. 


'" 


.... 


- , 


... 


"'. 
o', 



 '- 
.'łf . 


--..
:- - . 


" :,1r" 


,- --.. 


'ł" 


1 
-. ,t 


" 


WILNO. 


WIDOK OGÓLNY. 


(po linji kolejowej) od Petersburga stanowi' Wilna kroniki milczą. Dorywcze tylko mamy 
658 wiorst, od Moskwy 875, od Warszawy! wiadomości o ksią:lętach litewskich z XI i XII 
387, od Kijowa 862, od Mińska 173, od, wieku. Dopiero około r. 1320, kiedy Ge- 
Wierzbołowa 177, od Kowna 97, od Grodna' dymin załotył tu swój zamek, dzieje miasta 
147, od Rygi 365, od Dyneburga 162. I rozjaśniać się zaczynają. Skutkiem zabiegów 
Pod względem geognostycznym miasto le:ly Gedymina Wilno znacznie się wzniosło j za- 
na płaszczy:lnie, pochylającej się od niziny ludnilo, są nawet niektóre wskazówki o ist- 
piń8kiej ku morzu Baltyckiemu. Powierzchnia nieniu kościołów chrześcjańskich, jednak jesz- 
gruntu, na którym miasto się wznosi, na wy:l- I cze na stolicę nie wyglądało. Dopiero wzra- 
szych miejscach od południa i zachodu stanowi stająca potęga Olgierda wpłynęła na rozwój 
warstwa piasków; góry napływowe, otaczające miasta przez o:lywienie handlu, rozmaite przy- 
łO:lysko Wilji, są zupełnie piaszczyste, wzno- wileje nadane kupcom, bez rÓ:lnicy wyznania. 
szące się za
 nad korytem Wilenki mają I Pomimo całej potęgi Olgierda stolica jego 
w sobie niekiedy glinę. W dalszej części pokilkakroć zagroMną była przez napaście 
w okolicach placu Katedralnego grunt jest I krzy
aków i D
.mitra w. księcia mosk. Rok 
bagnisty, kryniczny. Woda w niewielkiej głę.lla6
 dotknął ją cię:lkim głodem, a następnie 
bokośr.i wszędzie się znajduje w Wilnie. . podczas oblę:lenia miasta przez krzy:laków, 


",. 


., 


- 'i!} - 


r
>>>
, 


podło
ony przez nich ogień strawił dwie części i Nallał w r. 1:187 mieszkańcom Wilna pra- 
domów młodegIl miasta.. Odzyskało znów po- i wo ma.gdellurskie, ze wszystkie mi jego swo- 
myślność swą za. Jagiełłę, który mieszczanom hollami. a mianowicie wolnym wyborcm bur- 
Wilna opieki użyczał i starał się zaska.rbić mislrza i sądów wójtowskich, uwalniając ich 
ich przychylność podcza!l wOjny domowej nd władzy ciwunów. l\Iiasto poczęło wzrastać 
z Kiejstutem. W drugiej połowie XIV widm i z;Loudowywać się, pomimo licznych napadów 
Wilno zaczęło ju
 przybierać pozory zamo
- krzytackich, po których pozostawały zgliszcza 
nego i rozległego miasta. Na wysokiej górze I i ruiny. Panowanie Witolda było okresem 
przy ujściu rzeki Wilny do Wilji wznosiły się kwitnącym miasta. Osadzenie tatarów mi 
wielkie mury warownego zamku. U spodu Łukiszkach pomno
yło liczbę jego ró2norod- 
góry rozciągał się dolny zamek, krzywym nych mieszkańców. Straszny p02ar w sierpniu 
grodem nazwany. Na miejscu, gdzie dziś r. 1399 cbrócił miasto w perzynę, ale stara- 
kościół katedralny, st:tła świątynia pogańska, nia Witolda i nadania Jagiełły znowu po- 
a dalej nieco na południe wznosiła się wysoka, dźwignęły -Wilno i podniosły je do rzędu naj- 
okrągła wie
a murowana. Przypuszczają, te I znakomitszych grodów na północy. 


j ; 


" 


Dl 
II 


. . I '.,' I '. 
. - . . 


T.i:..... .,..-' .-.-. . 
II. :.ii.... 


" .. -
 


!II " .r Ił ... 


I. 


" 


, II' 
t,l 
. 

 -, ' 


I 
' I , 
I . 
e 
-" 
. . . ,- 

. " - 
., 
, 


""- 
.... :. 


" 



 


.. ł"J 


.
, 


;. 


.- 


. -- 

 .
. 


,. 


-0_" 


, . 
, r " r " '. . · 
- ' 
. r l \ .... 
. .;:: 
 l 
,h -ł. I ,
 - 
..v
 " 
. 'ł,.. 
 t 
"" 
 . -1 
u,.-. 
rr, - 
I Ił, , II.,-
 
."1 et 
 . 
 
. 
-' 
.. i '''-:. 


. ił . 
 -' I.' 
!" f-, 
" 0: ...". i. . 


WIDOK WILEŃSKI Z PDcz4TKU XVIII WIEKU. 


ta wie
a to dzisiejsza dzwonnic:l. katedralna. 
Kiedy Władysław Jagiełło wprowadzał wiarę 
chrześciańską na Litwie, 'Wilno ju2 było 
w wielkiej części chrześcijańską osadą. Prze- 
wa2ała wprawdzie lud'ność litewska i pogań- 
ska, ale niemieccy rzemieślnicy J ruscy kupcy 
stanowili ju2 znaczną kolonję. Zydzi podobno 
od roku 1326 równie2 tu osiedli. Były więc 
świątynie ruskie i niemieckie, a po przyjęciu 
chrztu wkrótce przybyły nowe. Net miejscu 
bó2nicy Perkunasa załotono kościół katedralny 
pod wezwaniem św. :Stanisława, zfundowano 
równie2 kościoły św. Jana i Marcina na szczy- 
cie góry zamkowej. Przystąpił wreszcie Ja
iełło 
do przekształcenia na stopę europejską samego 
miasta, pozostającego w stanie barbarzyńskim. 


Długie i spokojne panowanie KazImierza 
Jagiellończyka. przez samo oddalenie klęsk 
wojennych stało się błogiemi lila Wilna. i zna- 
komicie przyczyniło się do wzrostn jego. Po- 
myślność jednak istotna tego miasta rozwijać 
się zaczęła dopiero za Aleksandra. Za jego 
c:zasów miasto posiadło mennicę, pOlua.ło le- 
karzy i aptekę; rzemieślnicy zaczęli otrzymy- 
wać przywileje i powstały kościoły św. Anny 
i św. .Jerzego. Zet Zygmunta miasto zaczęło 
się zabudowywać porządniej po dwuch poia- 
rach. Stały pobyt Zygmunta Augusta ścią- 
gał do Wilna mnóstwo cudzoziemców, a świet- 
ność dworu królcwsldego przyczyniała się do 
wzrostu miasta, które król otaczał troskliwą 
opie);ą i obdarowywał licznemi przywilejami. 


\ 


,-- 


- HU - 


- 


r
>>>
. 



 


.. 


r\ 


1. 


Między innemi zatwierdzono magistratowi sto z ruin wyszło. W r. 1788 weszły wojska 
u
ywanie dawnej pieczęci z wyobra2eniem św. rosyjskie do Wilna. a po uśmierzeniu pow- 
Krzysztofa. na czerwonym laku. Za czasów stania, kierowanego przez Jasiliskiego, w d. 
Zygmuuta Augusta Wilno było świadkiem 14 grudnia 1794 r. Wilno otrzymało nazwę 
hołdu mistrza inflanckiego Gotarda KettIera, miasta gubernjalnego nowo utworzonej guber- 
który w r. 1561 uroczyście poddał królowi nji wileIiskiej. 
., Inflanty na. wieczne dziedzictwo. Wojownicze Baliński pisże, 
e historja stolicy litewskiej 
panowanie Stefana Batorego nie wywarło 
ad- we trzech naturalnych pomnikach utrwaliła 
nego nil'pomyślnego wpływu na. byt matcrjal- się na zawsze. Pomnikami temi są owe trzy 
ny mieszkańców Wilna; przeciwnie zało
enie góry, wznoszące się nad miastem. w których 
akademji przy kolegjum jezuickiem wpłynęło zawąrte są trzy główne epoki rozwoju cywi- 
dodatnio na rozwój oświaty. Za panowania lizacji Litwy. Góra Zamkowa, dźwigając zw:t- 
Zygmunta lU inne nastały czasy dla Wilna. liska grodu Gedymina, przedstawia Pogaństwo; 
Przedewszystkiem okropny głód i epidemja góra Łysą ze swemi trzema krzy
ami, ofiarą 
w 1588 i 1589 r. zaczęły gnębić mieszkań- i tryumf chrześcijaństwa; góra Bekieszowa 
ców, następnie walki religijl\e pomiędzy ka- wreszcie z grobowcem na szczycie, przypomi- 
tolikr..mi i dyssydentami zakłócały wcią
 spo- na potęgę i oświatę europejską. Dziś niema 
kój publiczny. Jedyna korzyść z tych roz- krzy2y ani grobowca Bekieszy, który skutkiem 
terek pozostała w postaci drukąrni i rozbu- osunięcia się góry sl'adł do Wilenki. 
dzonej twórczości literackiej. W roku 1602 
i 1624 nawiedziła -Wilno morowa zaraza, W wieku XIX Wilno było świadkiem do- 
a w r. 1610 straszliwy po
ar zniszczył nie- niosłych wydarzeń, gościło w swych murach 
maI całe miasto. Te klęski dały się dotkli- Napoleona i Aleksandra I, przyglądało się 
wie we znaki mieszkalicorn Wilna. Kronika- potyczkom, stoczonym w okolicy pod
zas powsta. 
rze wspominają, 
e wyginęła trzecia część nia listopadowego. roniło łzy nad zamknięciem 
ludności. Najpawiętniejszą ze wszystkich uro- uniwersytetu w d. 1 maja 1832 roku, podej- 
czystości wHeńskich za Zygmunta III było mowało uroczyści/} Aleksu.ndr:L II, wreszcie 
podniesienie na ołtarz w r. 1604 ciało nie- okryło się grubo 
.ałobą za rządów Muraw- 
dawno kanonizowanego św. Kazimierza. Pa- jewu.. Od r. 1863, przez lat czterdzieści 
nowanie Władysława IV było dla Wilna Wilno wegetowało, przygniecione cię2arem 
przedłu
oną tylko epoką upadku i utraty daw- praw wyjątkowych, troszcząc się jedynie o 
nej za[)Jo
ności. Za Jana Kazimierza spadły swe potrzeby codzienne. 'rradycji dawnej 
na W ilno cię
kie klęski, które ostatecznie za- świetności i znaczenia zacierały się coraz bar- 
chwiały jego dobrobytem. Najazd wojsk mo- dziej. 
skiewskich i morowe powietrze wygubiły prze- Pierwsza kolej z Wilna do Petersburga i 
szło połowę ludności. Pod następne mi pano- Kowna otwartą została dnia 15 marca, do 
waniami Wilno za
zęło. się z
?lna ?dbudo
y- Warszawy zaś 6 września 1862 r. Na mo- 
wać, ale do da
n
J śWletno
Cl Ju2 me wrócIło. I cy ustawy 
la miast rosyjskich z d. 16 czerw- 
W r. 1674 wzmeSlOno kaplICę nad Ostrą Bra- ca 1870 r. Wilno pozyskało Zarząd wyllie- 
mą dla umieszczenia ku 
zci pow8
echnej cu- ralny. Rada miejska otwartą została d. 28 
downego obrazu BogarodziCY. W wIeku XVIII lipca 1876 r. We wrześniu 1898 r. otwarto 
straszliwe po
ary i epidemje nawiedzały Wil- pomnik Murawjewa na placu Dworcowym, a 
'no kilkahotnie. Po po
arach w r. 1715, we wrześniu 1904 f. otwarto na placu kate- 
1748 i 1749 gruzy i zgliszcza zalegały ulice dralnym pomnik Katarzyny II. W d. 1 wrześ:' 
przez długie lata, bo mieszczanie nie mogli nia 1905 r. pozwolono na pierwsze pismo pol- 
o własnych siłach dźwignąć się z takiego skie w Wilnie po latach czterdziestu przeszło. 
upadku. Dopiero kilkonastoletni pokój za P. Hipolit Korwin-Milewsl{i założył "Kurjer 
Stanisława Augusta odmienił nieco ponurą Litewski". Wreszcie z ogłoszeniem manifestu 
postać zniszczonego miasta. Kościół kate- z d. 17 października nastały dla Wilna cza- 
draloy kosztelU kapituły i biskupa. Zienkowi- sy swollodniejsze, życie społeczne zaczęło się 
cza oraz jego ni:lostępcy l\1assalsklCgo przez I krzewić lIuJniej. Obecnie Wilno posiada 
Gucewicza zaczął się wzn6sić od roku 1777. . 1 174.291 mieszkaliców, we licząc wojska; w tern 
Podobnie2 po roku 1781 powstał nowy rat!
sz 90.0:38 mężczyzn i 84.253 kobiet. 
podług planów Gucewicza i zwolna całe 1J1la- 


., 


- Łil -- 


tj.
>>>
DZIAŁ INFORMACYJNO-ADRESOWY. 


Konsystorz Rzymsko-katolicki. 
o fficj ał ks. Wiktor Frąckiewicz, wice- I ty -Bohusze
icz. Obrońca spraw rozwodowych 
officjał ks. Jan Kurczewski, assesorowie: ks. ks. Leon Zebrowski. Notarjusz ks. Hipolit 
Konstanty Majewski. ks. Adam Sawicki i ks. Bojaruniec. 
.rózef Kuchta. Sekretarz konsystorza Konstan- 


Seminarjum djecezjalne. 
Reltor - ks. Jan Uszyłło, inspektor ks. 1 riebriakow i A. Turcewicz. Lekarz dr. L. Ru- 
Karol Lubianiec, profesoro":ic ks. ks. H. Bo- dziewiczo Sekretarz Witold Bortkiewicz. Nau- 
jaruniec. .M. l\1ichnowicz, L.l';ebrowski, J. Stec-I ki pobit
ra 150 alumn6w. 
kiewicz, J. Kurczewski, J. Kuchta, pp.: M. Sie- ! 


Koś c i O , y. 
Kościół katedralny Św. Stanisława. Zało- ks. Jan i\lokrzccki, wikarjusze: ks. Napoleon 
:lony przez \Vładysława Jagiełłę w r. 1387. Dyakowslci, ks. Stanisław Klim i ks. Stanisław 
Posiada 9 !ap Ii c. Kapituła składa się z na. : Kunich (10760 par.). 
stępujących .czł.on
ów: ks. prałat. preposit -- I Kościół Góry Zbawiciela (po missjonarski). 
Augustyn Llpmckl, ks. pr
ł.at dZIekan - !a- Zało:lony w r. 1695 przez Teofila Phttera. 
1'01 Bajko, ks. prałat archldjakon. - Jan Kur- Proboszcz ks. Józef Songin. 
czewski, sekretarz 
apituł
 ks. prałat kus- Kości6ł Św. Filipa i Ja.k6ba (1'0 domini- 
t
sz 
.Ja
 Ifan

owlcZ (wIzytator klasztorów kaliski). Z01ło1.ony \V r. 1640. Prohoszcz ks. 
dj
cezjl wJJeńskJ(
!), . ks. prałat scholastyk -:- Stanisław Jasiliski. wikary - ks. Kazimierz 

lDcenty 
IUCZYllSkI (prezes rzymsko.katohc- Klepacki t lO435 par.). 
kIego kolegjUln w Petl'rsburgu), ks. prałat kan- ." . '" 
tor - Jan Sadowski, rrokurator kapituły ks. , KOŚCIÓł
 ::sw. Rafała. (po plj.ar3kI). Załozo- 
kanonik senior _ Wiltor Radymiński Frąc- ny w r. 1,03 przez Mlch
ł
 Ko
zczrca. .pro- 
kiewicz (protonotarjusz apostolski), ks. kano- boszcz ks., Ja
 AdamowIcz, w
karjusze. 
s, 
nik - Konstanty Majewski, ks. kanonik _ Wac

w 1urłaj, ks: J?zef WOjtekunas, ks, 
Adam Sawicki, wikarjnsze: Teodor Brazi
- man
on
rz {ózef Iwce
Icz (20,300 par.)" . 
Frej, Jerzy Janusiewicz, Klemens 
!alukiewicz , KOŚCIÓł Sw. FrancIszka (po. b
rnardyns
I). 
i Walęrjan Szymallski, ks. ceremonimejster- I Zało:lony w r. 1469 prze
 h.azI.mIerz
 JagIel- 
Leon Zebrowsli, ks. penitencjafJusz - Adolf. lończyka. Probosz
z ks. Kretow
cz, wIkary ks. 
Kassjanowicz,... . I Al
ks
nder Saroslek, ks. mansjonarz Jan Jó- 
KOŚCIÓł Sw. Jana. Zało:lony przez WI. Ja- zefowlcz (86?0 par.). 
giełłę W 1388 r. Proboszcz ks. Antoni Czer. , Kościół Sw. Anny, Zało
ony w r. 1312 
niawski (dziekan wileński), wikarjusze:ks.Adam przez Annę Mnę Witolda. Proboszcz ks. Jan 
Kulesza i ks. Feliks Mieszkis. (6:J8
 paraf)an). Łabok (1015 par.). 
Kościół Sw. Ducha (po Dominikar'lskl). Za- Kościół Wszystkich Swiętych (pl) karme- 
ło:lony około r. 1441. Proboszcz ks. Antolli [lita.liski). Założony. przez Wojciecha Chlud- 
Daniszewski, wikary ks. Antoni Puncul (6135 I zińskiego w r. 16iU. Proboszcz ks. Józef For- 
parafIan). . I don. Wikarjusze: ks. Jan Warpechowski,. ks. 
Kościół Sw. Jerzego (przy seminarjum). Adam Ostrowski i ks. Jan Siemaszkiewicz 
Zało:lony przez Mikołaja I,s. Radziwiłła -około! (26420 par.).. 
r. 1506.,. I Kościół :-3w. Piotra i Pawła. Zało
ony przez 
Kościół Sw. Krzy:la (po bonifraterski). Za- l\licbała Paca \V roku 1668. Proboszcz ks. 
łO:lony w r. 15ł3 przez biskupa Pawła Hol- Franciszek Zawadzki, wikar:iusze: ks. 'radeusz 
szaliskiego. 
roboszcz ks. Franciszek Wołodźko. Zawadzki i ks. Wiktor Szyłkiewicz, ks. plan- 
Kościół Sw. 'reresy (ostrobramski). Zało. sjollarze: 'romasz Korbutowicz i Antoni Zwy- 
:lony w r. 16
6 przez Stefana Paca. Proboszcz łowski (6830 pat.). 


-. 


--H2- 


t. 


. 


. 


r 



 


-
>>>
Kościół 8w. Katarzyny (zgromadzenia pp. 
Benedyktynek). Zało
ony wraz z klasztorem w 
r. 1622 przez małMaków Horodyjskich. Pro- 
boszcz i kapelan klasztoru l{s. Stanisław Ma- 
ciejcwicz. , 
Kościół Sw. Bartłomieja (po augustjaIiski). 
Założony w r., 16-14. Proboszcz ks. Józef Olechno. 
Kościół Sw. Stefana. Założony w lWIO r. 


przez ks. Wysockiego. Proboszcz ks. Konstan- 
ty Kontrym. . 
Kościół Sw. MIkołaja. Zało
ony w r.1440 
przez Jewnę. Proboszcz ks. Józef Kuchta. 
Kaplica T-wa Dobroczynności. Kapelan ks. 
Juljan Raczkowski. 
Kaplica po Franciszkańska. Kapplan ks. 
Władysław 
liniatt. 


, 


Kościól prawoslawny. 
Zarządzający djecezją litewsl{ą: archijerej, rektor archimandryta Joan, inspektor \V. Bo- 
Nikandr, wikaI:jusz: Kirjon biskup kowieński, gdanowicz. Sobór katedralny (dawniej kościół 
konsystorz prawosławny (ul. -Wielka obok 80- św. Kazimierza). Protojereje: Jan Kotowicz, 
boru) Sekretarz 
1ikołaj ł.uzgin. . Seminarjum Mikołaj Dogadow i Michał Golenkiewicz. 
prawosławne (przy klasztorze Sw. Trójcy):, 


Ewangelicko-augsburskie kOlegjum. 
(Niemiecka N 
). 


Prezes Ernest \on Trautvetter. 


Pastorowie: Herman Koch i Teodor Liss 


. 


Ew
ngelicko-reformowane kolegjum. 
(Pozawalna )oJ!! ll). 
Prezes - .-\leksauder Wojnicz. Superintendent - ks. 
lichał Jastrzębski. 
. I 
Zydowski zarząd wyznaniowy. 
(Zaułek Ignatowski .NQ l). 
5tarosta 1\[. \[onoszon. Rabin - dr. Leon Kantor. 


I 


Mahometański zarząd duchowny. 
(ł,ukiszki-Zaułek Mahometański .M 8). 
Ial
m ITIl'Czetu wilełiskiego - mułła Józef Cha-lecki. 


W I a d z e. 


Generał-gubernator wilellski, kowieński ny, gmach instytucji rządowych). Radcy 
i grodzief1ski oraz główno-dowodzący wojska- W. Pugawko i \V. Jaroszewskij. Sekretarz 
mi okręgu wileńskiego: generał piechoty KOll- A. Lewickij. Wydział budowlany: Inżynier 
stanty syn Tadeusza Krzywickij. Kancclar:ja A. Somin. Budowniczy gub. A. Szpakowskij.. 
generał. gubernatora. (Dworcowa.NQ 6). Dy-I Wydział lekarski: Inspektor lekarski dr. med. 
rektor kancelarji - r. s1. Andrzej syn Atana- ,I'Z' r. s1. K. Jacuta, pomocnik r. st. N. Hry- 
zego Stankiewicz. Starsi referenci: P. Siergie- 'niewicz. Wydział weteryna.ryjny: Inspektor 
jewskij, L. Kazem-Bek, J. Taranowskij. P. o. r. st. F. Fiłatow. l'rząd do spraw gubernjal- 
sekretarza kancelarji Aleksander KOD. Urzęd- nych (tamże). Członkowie stali: T. Iwanow, 
nik do specjalnych poleceń Paweł Szkot. In- J. Goszkiewicz i W. Brianczaninow. 8ekre- 
spcktor Ilrukanl. i ksi
garń dr. med. Jakób ta.rz J. Sobieściański. Urząd do spraw miej- 
Sudakow. skich (Wielka M 1). Członek sta.ły F. Hoppe. 
Gubernator wilC/iski: szambelan dworu, P. o. Sekretarza A. Sz\{aranda. Czasowy Ko- 
J. C. M. Dymitr syn Mikołaja Lubimow. mitet do spraw prasowych (Konna 4). Pre- 
Wice-gubernator: rz r. st. Aleksander Podja-! zes r. st. Aleksander Kemrnerling. 
l'kretarz 
konow. Kancelarja gubernatora (Guheruator- I J. Grużewski. 
ska 4). Dyrektor kancelarji Ludwik No-' Zarząd policyjny. (Dominihliska 2). Po- 
wieki. Zarząd gubernjalny (Plac katedral- llicrnajster - Arkadjusz Wiekszyńskij, pomoc- 


- Ha - 


..
>>>
- 


nik policmajstra Roman Zubrickij. Sekretarz I i A. PigulewBkij. Zarządzający kancelarją - 
K. Sołomka. Komisarze: I cyrkułu M. Snitko, I D. Scepuro. Dyrektor szkół ludowych Ignacy 
II-go W. Grudzinskij, III-go M. Połtorzyckij, Ogijewin. . 
IV-go J. Krotowicz. V-go A. Tarasewicz, VI-go Izba sądowa. (S-to Jerska. Gmach insty- 
P. Zafiropuło, VII-go M. Ponomarew, VIII-go tucji sądowych): starszy prezes, senator r. st. 
K. Ziubko., L. Karnowicz; prokurator r. sto A. Hesse. Sąd 
Biuro adresowe. S-to Jańska 21. okręgowy: prezes sądu rz. r. st. M. Nienara- · 
Więzienie gubernjalne. (Łukiszki ul. Mos- komow; prokurator B. Mandrowskij. Sędzia 
kiewska). Naczelnik A. 
okołow. śledczy do spraw szczególnej wagi Wł. Cyw- 
Zarząd 
andarmerji (S-to Jerska 44). Na- czyńskij. Starszy rejent, J. Wierzbicki. Zjazd 
czelnik pułkownik J. Gnoinskij. sędziów pokoju. (Róg W. Pohulanki i Aleksan- 
Deputacja szlachecka. (Mostowa 1). Mar- drowskiego Bulwaru 2). SekretarZ7.jazdu K. Cze- 
szalek szlachty: hr. Adam de Broel Plater. repowicz. Prezes zjazdu, Sędzia pokoju V re. 
P. o. sekretarza kancelarji Mikołaj Pizani. wiru, Grzegorz Majstrenko, Sędzia pokoju I 
Sekretarz deputacji Kazimierz Podernia. I rewiru Teodor Szenger (Kwaśny zaułek 21), 
Zarząd poczty i telegrafu. (Dominikańska, II-go rewiru, Włodzimierz Briuchanow (Por- 
15). Naczelnik okręgu rz. r. st. 1... Daniłowicz, I towa 2), III-go Teodor Dobrianskij (kamera 
pomocnik N. Konowałow. Biuro pocztowe (róg I w lokalu zjazdu), l V -go Leon Ga.mzagurdi 
S-to Jańskiej i Wielkiej): naczelnik biura, CI Słomianka 8), VI -go Konstanty W ołodko- 
r. st. M. Ignatowicz. Biuro telegraficzne (S-to I wicz (,-,-to Jerska. ,Łukiszki) i VII-go rewiru 
Jańska 31): naczelnik G. Jałłaas. Filja 
ni- Mikołaj 
Iarkow (S-to Stcfańska 33). 
piska (Kalwaryjska 13); Filja Łukiska (S-to Inspel{cja więzievna (Plac katedralny, gmach 
Jerska d. Kryczyńskich); Fi1ja Antokolska instytucji rządowych). Gubernjalny inspektor 
(Antokol 54). Zarząd telefonów (Ś-to Jańska więzienny, S. Błagowieszczenskij. 
31): naczelnik A. Neuman. Izba obrachunkowa (W. Pohulanka 10). 
Izba skarbowa (Plac katedralny 12). Za- Zarządzający rz. r. st. Mikołaj Michalewskij. 
rządza.iący okręgiem, r. st. Paweł lwaszkie- Zarząd kolei Poleskich (W. Pohulanka 12): 
wicz. Kasa Gubernjalna (Plac katedralny 12). naczelnik rz. r. st. in
. Włodzimierz Rejsler. 
Inspektorzy podatkowi: I rewiru W. Krestja- Zarząd budowy kolei Połock Siedlce. (Tam- II. 
now (Bulwar Aleksandrowski 2 m. 17); III-go bowska d. Koreckiego). Zarząd okręgu dróg 
rewiru P. Razumowskij (Zakretna 7 m. 1). komunikacji. (Sadowa 2): naczelnik okręgu 
Inspel{cja fabryczna. (Pohulanka 43). Star- rz. r. sto in
. -W. Guniewicz. Wileński oddział 
szy inspektor fabryczny in
. 
I. Szewalew, in- Wileńskiego okręgu dróg komunika.cji. (W. Po- 
spektorzy rewizyjni: in
. J. Szpakowskij i in
. hulanka 16 m. 12). Inspektor robót, in
ynier 
B. Abrosimow. B. !\leriakti. 
Zarząd akcyzy (Konna d. Strumiłły). Za- Sztab okręgu wojennego. (Wielka d. skar- 
rządzający okręgiem rz. r. st. Mikołaj Djanin. bowy). Szef sztalJU - gen.-Iejt. T. Si wers. 
Zarząd celny (S-toJerska 24 m. 7). Naczelnik Zarząd intendentury. (Zakrctn
 d. Bortkiewi- 
okręgu rz. r. st. Mikołaj Onoszkowicz Jacyna. czaJ. Wojenno-okręgowy sąd. (S-to Jprska 17): 
Biuro probiercze (Sadowa 23). Naczelnik prezes sądu - gen.-Iejt. Eljasz Muszrub-Sza- 
in
. A. Arcybaszew. I werdow; prokurator, gen.-major M. Zagosk.in. 
Zarząd rolnictwa i dóbr państwowych. I Rada teatralna. Prezes -:..- A. Stankiewicz. 
(Gościnny zaułek l). Naczelnik zarządu r. st. Członkowie: H. Korwin Milewski, P. Siergie- 
Mikołaj Sielanin, pomocnik - P. Kononczuk. I jewskij, L. Kazembek, M. Węsławski, A. Wiek- 
Okręg wileński naukowy. (Wielka 51). Ku- , szynski.i, A. Turczynowicz, E. Hoppe, J. Sier- 
rator rz. r. st. Grzegorz Lewickij, pomocnik' diukow, T. Dernuowski, W. Baranowski, P. Wi- 
rz. r. 81., Wsiewołod :Flerow. Inspektorzy okrę- ! lejszys, A. Gordon, O. Lipiec, W. Tiepłow 
gowi: M. Kossalwwskij, M. Szczastliwcew i G. Landsberg. 


I n s t y t u c j e m i e j s k i e. 


, Rada miejska. Prezydent miasta: Michał I J. Bortkiewicz, Zyg. Bułhak, Wł. Bujaiski, 
Węsławski. P. o. sekretarza Marjan Dziewic- Wł. Bujwid, M. Węsławski Ant. Wiłejszis, 
ki. Radni, wybrani na czterolecie od 1905 r. Al. Wojnicz, Z. Gędzwiłło, M. Golenkiewicz 
: do 1909 r.: A. Antonowicz, P. Bagieński, Hr. (protojerie.i), Kaz. Gru
ewski, Mich. Gl'Il
ew- 
Ba1łński, Witold Bańkowski, Jar. Halikowski, ski, Ad. Hurczyn, Al. Dawidowski, Tad. Dcm- 
Wł. Baturin, Eug. Bobiatyński, H. Bogucki, bowski. Raz. Dmochowski, Ign. Dowiakowski, 


, 


... 


.- 84 --
>>>
Mich. Dobrowolski, Moj:lesz Duruncza, Lud. Al. Łapiński. Członkowie leka.rze: A. :Wiłej- 
Zabłocki, Ad. Zmaczyński, Ks. ZUbowicz, Wł. szys, F. Sławiński, J. Sumorok, M. Mongird, 
I:lycki-Herman, BoI. Karlenacy, P. Ka.ndyba, A. Wińcza, B. Hanusowicz i W. Wojewódzki-.' 
Ludw. Karpowicz, St. Kiewlicz, Okt. Klass, Szacunkowa: Prezes, Antoni Jankowski. Człon- 
Fr. Koch, l'. Kurnatowski, Dom. Moksiewicz, , kowie: D. Moksiewicz, L. Karpowicz, J. Do- 
K. Niedziałkowski, K. Petrykowski, L. Ochot-I wiakowski i Wł. Iżycki-Herman. Remontowa: 
, nicki, Ign. Parczewski, BoI. Perkowski, Mich. ! Prezes-Ks. Zubowicz. Członkowie: Wł.I:lyc- 
Prozorow, Wł. Raszanowicz, St. Reutt, Gabr. I ki-Herman, D. Moksiewicz i K. Petrykowski. 
Rodziewicz, O. Rouck, D. Rymkiewicz, A. Rym- I Czynszowa: Prezes M. Dobrowolski. Członko- 
sza, F. Sławiński, W. Sobolewski, Mat. Stan- wie: S. Karpowicz, K. Petrykowski i Jar. Bań- 
kiewicz, J. Sumorok, Wł. Trzeciak, Br. Umias- , kowski. Ogrodowa: Prezes - Gabr. Rodziewicz. 
towski, J. Umiastowski, Kaz. Falewicz, Fr. I Członkowie: K. Gru:lewski, Ks. Zubowicz, Wł. 
Chrościelewski, G. SzenMd, J. Szejna, Ant. I Iżycki-Herman, o. Klass, S. Reutt i Jar. Bań- 
Jankowski, Jul. Januszewski. kowski. Zarządzający rzeźnią, Wit. Bańkowski. 
Zarząd miejski. Członkowie zarządu: Ale- Kamera dezynfekcyjna (Łukiszki). Zarzą- 
ksander Łapiński, Konrad Niedziałkowski, dzający dr. P. Bagieński. 
Ksawery Zubowicz, Antoni Jankowski i Mi- Stacja elektryczna. Dyrektor inż. Wiktor 
chał Dobrowolski. Sekretarz zarządu: Józef Niewodniczański. 
Jachimowicz P. o. bychaltera: Antoni KUl- I Miejski urząd poborowy. (przy zarządzie 
wiilski. Kasjer: Jan Zongołłowicz. Budowni- miejskim). Prezes - M. Węsławski, członko- 
czy miejski: Wacław Michniewicz. Inżynier wie z wyboru: P. Kandyba i Z. Gędzwiłło. 
miejski: Władysław Malinowski. Geometra Referent, St. Rakowski. 
miejski: Franciszek Walicki. Weterynarze miej- Zarząd mieszczański (Górzysty zauł. 17). Sta- 
scy: Luc. Kojałłowicz, S. Bakun i K. Rutkowski. rosta mieszczański, F. Butkiewicz. 
Lombard miejski. ('l'rocki gmach po Fran- Lekarze miejscy: Konst. Borzobohaty i Mi- 
ciszkaIlski). Zarządzający Jerzy Bobrowski. Sa- kołaj Michajłow. 
la li
yta

jna (tamże), licytato
 Lud. Ostrejko. l . Miejski są
 siero
y (W. Pohulanka 21). 
KomisJe wykollawcze. Samtarna: prezes- Prezes A. Dawldowskl. 


II. 


ł 
.. 
I 


Z a kła d y n a u k o w e. 
Pierwsze gimnazjum męskie (Ś-to Jań- Instytut nauczycielski :lydowski (Plac S-to 
ska 28). Dyrektor rz. r. st. Paweł Jachon- Jerski 7). Dyrektor, rz. r. st. Bazyli Spasskij
 
tow. Inspektor, Jerzy Onoszko. Inspektor - M. W olper. 
Drugie gimnazjum męskie. (Zamkowa 11). Prywatne 8 klasowe gimnazjum M. Wino- 
Dyrektor - Jan Kizewetter, Inspektor - Wło- gradowa z prawami szkół rządowych. (Wileń- 
dzimierz LUders. ska 10). Dyrektor 
 Jemieljan Prawosudowicz. 
Szkoła realna (Plac Ś-to Jerski 9). Dy- Prywatne gimnazjum męskie M. Piesockie. 
rektor - rz. r. st. Antoni Dobrochotow. In- go, (Zauł. Junkierski 21). Dyrektor Michał 
spektor - Jan Dadykin. Piesockij. 
Szkoła technicz o-chemiczna (Nowogrodz-I 

ogimnazjum czteroklaso
e S. Kowaluka. 
ka 
2). Dyrektor - Mikołaj Sobole w, P. o. in- I (BollIlraterska 4). Dyrektot-Szymon Kowa]uk. 
spektora - Aleksander Tulparow. Szkoła handlowa (Ostrobramska 26). Ra:- 
Szkoła 7-klasowa handlowa (komercyjna) da. n
dzorcza .ta sama, co przy szkol
 k

er- 
(Zaułek Szlachecki 3). Rada nadzorcza, pre- cYJneJ. P. o. lllspektora Teodor SawlDsklj. 
zes - A. Mej er, członkowie: E. Puzyrewskij, Techniczna szkoła kolejowa. (Foksal 19). 
A. Gordon, L. Zabłocki, O. Lipiec, A. Zma- Dyrektor - Połtanow. , 
czyń ski , B. Segal, J. Syrkin, T. Bunimowicz Gimnazjum :leńskie. (S-to Jerska 38). Dy- 
i O. Szarski. Dyrektor, rz. r. st. Hennadjusz rektor - rz. r. s1. Paweł Frantow. PrzełO:lO- 
Chotuncow. Inspektor - B. Gilarowskij. na - Natalja. Lewensztejn. 
Szkoła junkrów (róg Zakretnej i zaułku Instytut 
eński .M aryj ski. (Dominikańska 
Junkierskiego). Dyrektor - pułkownik Miko- N2 3 i 5). Dyrektor - rz. r. st. Jan Ławrow. 
łaj Chamin. Inspektor-podpułk. B. Krejczman. Przeło
ona - A. Kołodkina. 
Instytut nauczycielski (Ś-to Jailska 20). Prywatna pensja W. Prozorowej. (Cher- 
Dyrektor rzecz. r. st. Wsiewołod Bogojawlen- sońska 6). Przeło:lona - Wiera Prozorowa. 
skij. Prezes rady pedagogicznej Mich. Sierebriakow. 


., 


85 -
>>>
1.. 


Prywatna pensja M. Winogra.dowej. (W i- Przygotowawcza szkoła Heleny Kluszyn. 
leńska 10). PI'zeło
ona - Winogradowa. Dy- (Brzeg Antokolski 9). . 
rektor - E. Prawosudowicz. Prywatna wńska szkoła komercyjna l. M. 
Żeńskie progimnazjum E. Kułakowskiej 
zychowskiego. (Spaska 6 m. 7). 
(Botaniczna d. Perkowskiego). Przeło
ona-- Kursa rysunkowe, zał. przez J. l\Iontwiłła. 
Eugenja Kułakowskaja. (Ś-to Jerska 6). Dyrektor - Jan Trutniew. 
Żeńska szkoła handlowa 7-klasowa K. Niez- Wileńska Centralna Szkoła Felczerska. . 
diurowej. (Ostrobramska 29). Dyrektor - (Kazańska d. własny). Dyrektor - rz. r. st. 
H. Chotuncow. Przeło
ona-Katarzyna Niez- dr. med. Konstanty Jacuta. 
diurowa. czkoła muzyczna Z. Jakubowskiego. (Nad- 
Prywatne gimnazjum rnę!3kie Pawłowskiego. brze
na 8). 
(Wileńska 28). Szkoła muzyczna 'llreskina. (Wileńska 2R). 
Szkoła handlowa 
eńska 7 klasowa J. Ma- Szkoła muzyczna A. Legranda (Arza- 
ciejowiczowej (Skopówka róg Dworcowej). maska 3). 
Prywatna Pensja Rusieckiej. (W. Pohu- I B-klasowa szkoła miejska (Ostrobram- 
Ianka d. Parczewskiego). ska 29). 
Szkoła froeblowska (koedukacyjna) Pereś- II B-klasowa szkoła miejska. (Ś-to Jerska 
wiet-Sołtan i Zacharzewskiej. (Gubernator- d. Mawrosa). 
ska 1). . , .', Kursa muzyczne przy szkole rysunkowej 
kó Szkoła 2 klasowa S. SWlda. (Zl\.ułek Sw. Ja- , J. Montwiłła, kierownik-Ludomir Rogowski. 
ba 16). 
, 
Instytucje społeczne i towarzystwa. 
Pogotowie Ratunkowe. (Ś-to Jańska Za- : Członkowie zarządu: Paweł Ga1iński, Aleksaud. 
rząd miejski). Prezes hr. Władysław Tyszkie- Dawidowski, Sawa Trocki, Tobjasz Bunimo- 
wicz. Wice-prezes - dr. Stanisław Marenicz. wicz, Antoni Jakutowicz, Eugenjusz Bobiatyn- 
Sekretarz- Władysław Zahorski. Skarbnik- ski. Naczelnik Stra
y - Robert Moenke, po. 
dr. Bernard Hłasko. mocnik J. Bur. 
To
arzystwo Dobroczynności. (Wileńska T-wo ochrony kobiet. (Wileńska 7). Prezes- 
d. własny). Prezes hr. Adam de Brud Pla- ka - hr. Klernpntyna Tyszkiewiczowa. Wice- 
ter. Rada T-w8, dyrektorzy oddziałów: Fran- prezeska - Bronisławowa 
loraczewska. Za- 
ciszek Dmochowsld, Marjan Strumiłło i Wi- rząd: Jadwiga Grzymałowska, Włodzimierz 
told Węsławski. Briuchanow, p. ButakowQwa, dr. Stanisław Mare- 
Towarzystwo opieki nad biednymi. (Troc- nicz i Ksawery Zubowicz. 
ka 14-). Prezes - Józef Montwiłł. Wice-pre- Cesarskie Wileńskie T-wo Lekarskie. (Dwur- 
zes - Adolf Zmaczyński. Członkowie Zarządu: cowa d. Okręgu Naukowego). Prezes - dr. 
Ks. Czerniawski, L. Ostrejko, A. Jaroszyński, Stanisłl\.w Marenicz, wice-prezes dr. Teodor 
W. Stankiewicz.-, Lapidcs. Sekretarz Lucjan Adamowicz i ti- 
Stowarzyszenie sług S-tej Zyty. (Trocka 14). bJjotekarz - Aleksander Safarewicz. 
Pr
zes J. Montwiłł. Członkow
e z
rządu: K
- Towarzystwo Przyjaciół Nauk. (Żandarm- 
rohna Mączy
ska, Ks. 
retowlcz l L. Ostrej- ski 7 m. 4). Prezes zarządu ks. Jan Kurczew- 
ko. Zarządzająca pralmą wzorową - p. Lu- ski. Wice-prezes, Władysław Zahorski. Człon- 
bieńska. kowie Zarządu: L. Czarkowski, L. Abramo- 
Towarzystwo opieki nad zwierzętami. (Wiel- wicz, dr. C. Staniewicz i J. Montwiłł. Sekre- 
ka Pohulanka 9 m. 16). Prezes - Edward tarz zarządu prof. dr. St. Kościałkowski. 
Hryncewicz, wice-prezes Michał Piotrowicz. T t . . 
C ł k . d . L d . k Z bł l . W . owarzys wo wzaJenmej pomocy nauczy- 
z OD oWIe zarzą u. u WI 
a oc n, la- ci lek ( 'r t 1 4 ID 14 ) P k -J r 
czesław Iwanow,JózefSzejna, LeonCzerkasow. R ed ic . aarsm . . rezes a Uja 
Jan Solimani i Bernard Strusiewicz. Sekre- o T Z ow WlcZOW t a. R l . (P l 9) P 
d B d kt U d . arzys wo o llIcze. ozawa na . re- 
tarz zarzą u ene y n reWICZ. zes IIJ ' p l ' t K . n M " l k . W . 
., . , - o l orwl - I ews l. Jce-prezes- 
Towarzystwo OpIekI na
 dZle
mł (Górzys- Paweł Kończa. Członkowie zarządu: hr. \V. Put- 
ty 8). Prezes Józef Montwlłł, wlce-p
ezes 
 tkamer, Ap. Krasowskij, M. Jałowiecki, E. Bort- 
J.. Leszczyńska. Cz
on. zarządu: M.. ClUI\dz
e- kiewicz, J. Pokrowskij, A. Bohdanowicz, )I. W ęs- 
WICka!
. Hrehorowlcz, .G. SokołowskI, I. SWIe- ławski, hr. F. BrlJel Plater. St. Sienkiewicz 

yńskI l W. WęsławskI. i E. Węckowicz. Skarbnik-Br. Umiastowski. 
Towarzystwo stra
y ochotniczej. (Trocka 4). Sekretarz Kazimierz Dmochowski. 


- titl - 


--r 


-.....ł...
>>>
-i 


, 


T-w? Pomologiczne. (
ielka 4). Prezes I Zakł.ad Ś-tej Jadwigi .(Skopówka 
. włas 
hr. J. O Rourke. Członkowie zarządu: T. Hem-. ny). Opiekunka-hr. Marja Tyszkiewlczówna. 
bowski, S. Sienkiewicz.i M. Kwinto. _ Dom Św. Antoniego. (Ś-to Jerska 19). 
Towarzystwo Rybackie. (Z
m
owy zauł. I). Opiekunka- -Hilarowa Łęska. 
Prezes dr. med. Cezary Stamewlcz. Skarbmk . 
W. Ottowicz. Członkowie zarządu: A. Nieje- : Do£? podrzu
kó
 Sw. 
incen
ego. (
omi- 
łow, P. Matulani
, K. Falewicz i L. Sawicz lny, d. row. OpIeki nad błednyml). OpIekun- 
Zabłocki. łka-Ludwika Dolińska i p. Lubianiec. 
. 
to
arzyszenie Techników.. (Milj?no
a. d.1 Klub szlachecki. (Policyjny zauł. d. Ogiń- 
Ogmsklch). P
ezes -:- w
 Maln
owskI. Sekre- skich). Prezes-M. Węsławski. 
tarz -- K. BejnarowIcz. Skarbmk K. Kaszuba. KI b . kó h ... 
T .. u praC0'YDl w prywatnyc InstytuCjI 
o

rzystwo Artystyczne. (W I
lka
. Wró- kredytowych. (S-to Jerska d. :Sm
eniewicza) 
blewsklej). Prezes M. WęsławsxI, wlce-pre- Prezes -J. Eysymont. . 
zes Rybakow. Sekretarz St. Fleury. KI b l t I . tó (S " J k d S 
. u "n e Igen w - . . to ers a . ma- 
o T?warzY..stwo pomocy UCZDIom w szkołach teniewicza). Prezes O. S7.arski. 
::;redmch. (S-to Jańska 28). Prezes, Restytut . . " 
Sumorok. Członkowie zarządu: A. Zankiewicz, 
lub kupIecki. (
-to .
erska .d: Mawrosa). 
A. Turcewicz, D. Sołowjew, M. Stiepanow. i Klub amatorów "sztuki (DominIkańska 13). 
A. Tułparow, G. Paliwoda, J. Syrkin i A. Bor- I Klub kolejowy (Chersoiiska d. Prozorowej). 
donos. Prezes-D. Iwanow. 
Talmud-Tora (Nowa 5. m. 2). Członkowie I "Lutnia" (Ś-to Jerska 6). Prezes-J.1\Ion- 
ra.dy:. A. Go
d?n, I. Trocki, r. Szabad, M. Epsz- I twiłł, '!ice-prezes-Ks. Kretowicz. Zarząd: Ry- 
tejn I O. LIpiec.'. ..' o szard Kaszuba, Z. Giecewicz, A. Pcrzanowski, 
Towarzystwo zwolenmków homeopatjl (S-to L. Ostrejko i 
. Niedziałkowski. 

erska .7). Preze
 - A. Do.lińs
i.. Członkowie "Sokół" (Gub
rnatorska l). Prezes wy- 
z
r
ądu. B. Dn
klel, Z. Bro)dowlcz, L. Zabłoc- działu - Florian Swietyński, wice-prezesowie 
ki I P. Frowejn (se
retar
). E. Jasiński j W. Węsławski. S!::l{retarz G. Pio- 
. Towarzystwo W
ajeIlmej pomocy pracow- I trowski. Kierownik ćwiczeń druh R. Czy
ewski. 
mków handlowych I przemysłowych. (HakSZ- 1 ." ". ) 
ta 7). Prezes-Bolesław Stadzewicz, wice-pre- "
oł?kobl:t (NIemIecka 3 ffi. 4). l rezes- 
zes 
ładysław Chojnicki. Członkowie zarządu: ka-Emllja W.ęsławska. . . 
1\. Zukowski, K. Niewęgłowski, P. Szyszko, : 'I owo. cyklIstów. (PawIlon w ogrodzie Ber- 
W. Wuttke. Wł. Wilpiszewski, Wł. Borkow- i nardyńsklm). Prezes-Henryk Bertram. Sekre- 
ski i KI. Marcinowski. . tarz-Edward Moroz. 
Ogólny związek rod,dców i opiekunów dzie- T-wo wyścigo
e.. (Ba
szta 6). Prezes- 
ci, uczących się w średnich zakładach nau- 
en.-g
b.. KrzY
VICklj, 
Ice-prezes hr. Alf
ed 
kowych w Wilnie. (Chersońska 6 m. 5). Pre- .ry
zklew

z.. CzłonkowIe: K.. Salmonow)(
z 
zes Al. BIek. Członkowie zarządu: Restytut I K. GnolIlskl. Sekretarz-E. Pleśłak. 
Sumorok i Jakób \Vygodzki. T-wo mY!4liwskie. (Klub szlachecki). Pre- 
Towarzystwo "Powściągliwość i Praca". zes hr. A. llruel Plater. Wice-prezes A. Stan- 
(Nikodemski 16). Prezes, ks. Napoleon Dya- kiewicz Członkowie zarządu: A. Czegodajew, 
kowski, wice-prezes-Lucjan Koby1iński. Sekre- dr. J. Moraczewski, K. Kiełczewski i dr. W. Or- 
tarz ks. Songin. łowski. 


R e d a k c j e c z a s o P i s m. 
.,Kurjer Litewski". (Codzienne). Redaktor ks. Tadeusz Zawadzki. Wydawca Edmund No- 
W. Baranowski. Wydawca-Jakób Nowicki. wicki. Plac Katedraln
 4. 
Plac Katedralny 4. "Wiedza" (Tygodnik). Redaktor i wydaw- 
..Goniec Wileński" (Codzienne). Redaktor ca Dominik Rymkiewicz. Witebska l, prze- 
i wydawca Franciszek Jurjcwicz. Kierownik jazd 4. 
polityczny Józef Hłasko. Dominikańska. 17. . "Plotka Wileńska" (Tygodnik). Redaktor 
"Zorza Wileńska" (Tygodnik). Redaktor- , i wydawca Kazimierz Sokołowski. 
Emma Je1eńska-Dmochowska. Wydawca Fe- "Pobudka" (Miesięcznik). Redaktor Leon 
liks Zawadzki. Botaniczna l. I Pe
kowski. Wydawca Wacław Łastowski. Bo- 
"Przyjaciel Ludu". (Tygodnik) Redaktor- tamczna 9. 


, 


- 87 - 


\ 



 


t. 


r-
>>>
t.. 


"Litwa" (Miesięcznik). Redaktor i wydaw- "Wilenskij Wiestnik" (Couzienne). Redak- 
ca !\Heczysław Dowojna-Sylwestrowicz. Dwor. tor W. Tiepłow. Za wydawcę L Taranowskij. 
cowa 4 m. 24. (S-to Jańska 11). 
"Vilniaus Żinios" (Codzienne). Redaktor " Kriest janin" (Tygodnik). Redaktor T. Kli- 
i wydawca Jan Wiłejszis. Tatarska 1m. 8. menko. Wydawcy S. Kowaluk i T. Uljanow. 
"Viltis" (3 razy tygodniowo). Redaktor Preobra2eńska 4. 
i wydawca Antoni Smietona. Mostowa 1. "WilenskiJa Gubernskija Wiedomosti" ('ry- 
"Lietuvos Ukininkas" (Tygodnik). Red ak- godnik). Redaktor Dymitr Gnilickij. Plac Ka- 
tor Władysława Mickiewiczówna. Wydawca tedralny. gmach instytucji rządowych. 
Felicja Bortkiewiczowa. Bonifraterska 10. Heed Hazman" (Codzienne). Redaktor- 
"Sviesa" (Mie
ięcznik). Redaktor i wydaw- wyd
wca Ił'. Margolin. Skopówka 11. 
ca ks. Ambro
ewlcz. Garbarska 15. Hoołam" (Tygodnik). Redaktor-wydawca 
"E
ys" (Miesięcznik). Redaktor K. StYklas. 1 N. Goldberg. 
"Nasza Niwa". Redaktor i wydawca A. "Der Tog" (Tygodnik). Redaktor-wydawca 
Własow. Wileńska 20. Sz. Genikes. 
"Siewiero-Zapadnyj Gołos" (Codzienne). Re. I "Der Szadchen" (Tygodnik). Reuaktor Grin- 
daktor M. Szat. Wydawca S. Posner. Trocka 9. blat, wydawca M. Karpinowicz. Skopówka 11. 


M U Z e a i b i b I j o t e k i. 
Muzeum i bibljoteka T-wa Przyjaciół Nauk. I Bibljoteka publiczna (tamze). Otwarta co- 
(Nowa Alleja d. własny). Dyrektor Wład. za- , dziennie prócz niedziel i świąt od 12 do 8 wie cz. 
horski. Bibljotekarz Ludwik Czarkowski. Muzeum Brodowskiego (Zamkowa 17). 
Muzeum r-wa Nauki i Sztuki. (Nadbrze
- Muzeum Pedagogiczne (Wielka 54). Dyrekt. 
na, pałac Ordynatowej hr. Tyszkiewiczowej). : W. Bogojawlenskij. Kustosz M. Kossakowskij. 
Kustosz Lucjan Uziębło (ul. "'itebska 17, m. 2 , Muzeum hr. M. Murawjewa. (W oficynie 
pod Rosą). pałacu gen.-gubernatora). Dyrek. Aleksandrow. 
Muzeum publiczne. (Dworcowa, d. Okręgu I Archiwum centralne dawnych akt. (Dwor- 
naukowego). Otwarte w niedziele od l2-tej l ' cowa d. Okręgu naukowego). Archiwarjusz 
do 3 po poł. . Jan Sprogis. 


I n s t y t U C j e k r e d y t o w e. 
Filja Banku Państwa. (Ś-to Jerska 3). Dy- Filja Orłowskiego Banku Handlowego. 
rektor Jan Pokrowskij., (Ostrobramską 8). Dyrektor Michał Romer. 
Filja Banku Szlacheckiego (S-to Jerska 9). Ajentura Petersburska Tlllskiego Banku 
Dyrektor Teodor Kuprjanow., Ziemskiego (róg Wileńskiej i Preobra
eńskiej). 
F'ilja Banku Włościallskiego (S-to Jerska Główny ajent-Zygm,unt Bułhak. 
9 m. 3). Dyrektor Teodor Kup,rjanow. Bank północny (S-to Jerska 9). 
Wileński Bank Ziemski (S-to Jerska 8). Wileńskie 'l'owarzystwo Wzajemnego Kre- 
Prezes zarządu: hr. A. Broel Plater. Dyrek- dytu. (Wileńska 26). Zarząd składają: Konrad 
torowie: Józef Montwiłł, Edmund Bortkiewicz, Niedziałkowski, Józef .Mineyko i Bem. Hłasko. 
Paweł Kończa, Aleksander Meysztowicz i Jan Filja Petersburskiego 'Banku Handlowego. 
Dubrowin. Komisja Szacunkowa. Prezes-hr. (Wielka róg Niemieckiej). 
Józef U'Rourke. Członkowie: Karol Falewicz, 'rowarzystwo Rzemieślpicze oszczędnościo- 
Jan Skarbek-Kiełczewski, Franciszek Dmo- we i drobnego kredytu. (S-to Jerska 14). 
chowski i Nikodem Butrym. Główny buchal- Kantor Bankierski Bunimowicza (Niemiec- 
ter Stanisław Kiewlicz. ka d. własny). 
Wileński Prywatny Bank Handlowy. (Ś-to Miejskie T-wo Kredytowe. (Wileńska 7). 
Jerska R), Dyrektorowie: Karol Salmonowicz Północno-Zachodnie Towarzystwo drobne- 
i Kazimierz Szmigiero. go kredytu. (Wileńska 31). 


Z a k I a d y I e c z n i c z e. 
Szpital Św. Jakóba (Kazańska tJ). Star- Szpital Sawicz (Bakszta 2). Starszy lekarz, 
szy lekarz-Jan Tur. Ordynatorzy: Eustacby Piotr 'l'urczaninow. Ordynatorzy: Wacław Za- 
Sawicz, Zygmunt Zawadzki i Hirsz Wo}fson. jączkowski i l\leksander Szapiro. 


1 


- - 


,- 8
 - 


r 


----411I.
>>>
..i 


i. 


. , 


Szpital 
ydowski. (Zawalna 42
. Starszy; pidesa, Rainera i Załkinda. (Bulwar Aleksan- 
Iekarz Wilhelm Zalkind. I drowski 4). 
Dom wychowawczy "Dzieciątka Jezus". Stacja Pasteur'a - dora. W. Orłowskiego. 
(Bakszta) Kuratorka Marja Kilczewskaja. Ku- ! (Wielka Pohulanka 9). 
rator Aleksander Popow. Zakład wodolcczniczy-d-rów Wirszubskie- 
Szpital dZiecię9Y (Zwierzynie
). Lekarz na- go i Zajkowskiego (Bernardyńska 3). 
czelny 
olesław 
abko-PotopoWICZ. Zakład gimnastyki zdrowotnej. Wandy Fal- 
. SZ
Ital oftalmlcz
y hr. Tyzenhauzów-Przeż- kowskiej (Gubernator
ka 1). 
dZIeckIch (Astrachanska 16). Starszy lekarz- . . . . 
dr. Bernard Hłasko. Ordynator -"Kazimierz Lecz,mca chorób zębów l Jamy ustnej. (Troc- 
Dąbrowski. ka d. d A.mmana). '; 
Lecznica ginekologiczna lekarzy W. .Bu- Leczlllca homeopatyczna (S-to Jerska 7). 
jalskiego, A. Rymszy, A. Waszkiewicza, M. Szpital dla alkoholików (Zwierzyniec). 
l\Iaczewskiego i E. Kohna. (Czysta 3). Barak dla chorób zakaźnych. (Łukiszki). 
Klinika chirurgiczna dora T. Drmbowskie- I Starszy lekarz Marjan Górnicki. 
go. (Mała Pohulanka d. własny). Lecznica ginekologiczna E. W 18 o c ki ej 
Lecznica ginekologiczna d-rów: Blocha, La- Gringhauz. (Portowa 3). 


A p t e k i. 


Augustowskiego (Ś-to Jerska 10). 
Chrościckiego (Ostrobramska 21». 
HomeopatY9zna F. GOłOlIskiego (S. Jerska 7). 
Zejdlera (S-to Jańska 7). 
Hołuba (Bul war Aleksandrowski róg N 0- 
wogrodzkiej). 
Jundziłła (Ś-to .Jerska 33). 
Kadyszewicza (S-to Stefańska 2). 
Mikutowicza (Wileńska "). 
)Iikutowicza (
Ilipiszki. Wiłkomierska róg 
Kal waryjskiej). 
Ottowicza (Wielka). 


Paka (Antokolska 54). 
Rostkowskiego (Kalwaryjska. d. 'ronka)._ 
Undrewicza (Dominikańska 14). 
Siekierzyńskiego (Zarzecze 20). 
Stefanowskiego (,r. Pohulanka 19). 
Syrwida (Niemiecka 23). 
Szyrwinta (Niemiecka 15). 
Wysockiego (Wielka 23). 
Zejdlera (Ostrobramska 2). 
Żemojtela (Róg Szopenowskiej S-to Stc- 
fańskiej 26). 
Apteka na Nowem Nlieście 13. 


L e kar z e. 


Auamowicz Lucjan. Choroby wewnętrzne Hanusowicz Bolesław. Chor. skórne, wene- 
i dziecięce. Zarzeczna li. ryczne i moczopłciowe. Zaułek 8-to Michal- 
Bagieński Piotr. Med. ogólna, szczep. os- ski 2, róg Zamkowej. 
py i dezynfekcja. Zwierzyniec. Znamieńska 34. Hłasko Bernard. Choroby oczu. NiemieckaS. 
Rernsztejn Sz. Chor. skórne, moczopłciowe, I wanter L. Leczenie elektrycznością i świat- 
i weneryczne. Poza walna 33. . łem. Wileńska 32. 
Helewicz JuJjan. Chor. wewnętrzne i dzie- I Jabłonowski 'Vładysław. Chor. wewnętrz- 
cięce. Ostrobramska 5, m. 2. I ne. Wileńska R6. 
Bloch IIja. Choroby kobiece i akuszer ja. I Kadenacy Bolesław. l\Ied. ogólna. Domi- 
W. Pohulanka 3. I nikańska 14. 
Borzobohaty Konstanty. Choroby wewnętrz- . Kahn E. Chor. dziecięce. kobiece i aku- 
ne i dziecięce. Kalwaryjska 4. I szerja. Pozawalna, d. Stemby. . 
Bronvwski I:ranciszek. Choroby wewnętrz- I Kapłan Łazarz. Chirurgja i ortopedja, Zan- 
ne i dziecięce. S-to Jerska 28. darmska 10. 
Bujaiski Władysław. Chor. kobiece i aku- I Karaś Kazim. Chor. wewnętrz. Wileńska 27. 
szerja. Tatarska 5. Kiewlicz Marjan. Choroby nerwowe i umy- 
Burak Izydor. Chor. koLiece i akuszerja. słowo. PozawaJna 8. 
Wileńska 16. I Lapides Teodor. Choroby kobiece i aku- 
Czarkowski Ludwik. Choroby wewnętrzne szerja. Kowa. róg Wileńskiej 20. 
i dziecięce. Tatarska d. Dowojny. I . Leszczyński Adam (naczelny lr;karz Dr. 
, Dmochowski Kazimierz. Medycyna ogólna. Zel. Poleskich). Chor. wewnętrzne. Zandarm- 
S-to-Jerska 30. . ska 1, m. 3. 


., 


- 89 - 


r
>>>
L 


Dąbrowski Kazimierz. Choroby oczu. Szpl- tala Dziecięcego w Zwierzyńcu). Chor. dzie- I 
tal oftalmiczny. cięce. 
Dembowski Tadeusz. (Lecznica Chirurgicz- Raban Zygmunt. ,Chor. wewnętrzne, dzie- 
na). Chirurgia. M.Pohulanka (Górzysta), dom wł. cięce i weneryczne. S.toJańska 9. 
Dillon Jak6b. Choroby wewnętrzne. Poza- : Romm George. Chirurgja. Wilel\ska 22. 
walna 6. , R-ozenkranc D. Choroby wewnętrzne. Wi- 
Domaszewicz Andrzej. Choroby kobiece, leńska 22. 
akuszerja i chirurgia. Portowa 5. Rudziewicz Leon. Chor. wewnętrzne i we. 
Frohwein Paweł. Homeopatja. W. Pohu- ' neryczne. Ś-to Jerska 30. 
lanka 5. I Rudzki Wiktor. Chor. skórne, wenervcz- 
Fryczyński Bolesław. Chor. wewnętrzne I ne i moczopłciowe. Żandarmska 1. 
 
i kobiece. Botaniczna 5 m. 3. RJrnsza Adam. Chor. kobiece i akuszerja. 
Globus J. Chor. :;;kórne i weneryczne. Wi- Pozawalna 22. 
leńska 32. Safarewicz Aleksander. Choroby we\\ nętrz- 
Goluing Józef. Choroby wewnętrzne i dzic- ne i dziecięce. Zarzeczna 16. . 
cięce. Stefańska 20. Sawicki Paweł. Chor. nerwowe. S-to Jer- 
Gorfein Marek. Choroby oczu. Pozawalna, ska 22. 
d. Blocha. Sławiński Feliks (lekarz sanitarny). 1Ieu. 
Górnicki Marjan. Chor. kobiece i dziecię- ogólna. Wiłkomierska 17. 
ce. Bonifraterska 2. Sołonowicz Henryk. Choroby wewnętrzne 
tewande S. Chor. uszne, nosowe i gardla- i i dziecięce. -Wielka 45. 
ne. Niemiecka 20. I Staniewicz Cezary. Chor. wewnętrzne i skór- 
Lewit Józef. Choroby we.vnętrzne i dzie- , ne. Zaułek Zamkowy 7. 
cięce. Wielka 32. . Sumorok Juljusz. Chor. wewnętrzne i chi- 
Łukowski I.udwik. Chor. dziecięce. Zan- rurgJa. Antokolska 6, m. 1. 
uarmska 7. : 
widerski Szymon. Leczenie światłem i elek- 
Maciański Leon. Choroby moczopłciowe; trycznością. S-to Jerska 22. 
i akuszerja. Ostrobamska 25. Świetyński .Florjan. Choroby uszne, gar- 
Maczewski M a.ksymiljan. Choroby kobiece 
 ulane i płucne. Pozawalna 16. 
i akuszerja. S-to Jerska 19. Szalewicz Władysław. Choroby wewn
trz- 
Makower Abraham. Chor. dziecięce. Poza- ne i dZiecięce. Pozawalna 8. 
walna 15. Szapiro Oskar. Chor. wewnętrzne, kobie- 

IaIikowski A. Choroby wewnętrzne i ko- ce i dziecięce. Wielka 25. 
biece. Wielka d. Rejmana. Schcinmanu Eljasz. Choroby skórne i we- 
Marenicz Stanisław. Choroby skórne i we- nerycznc. PozawalFla 15. 
neryczne. Ś-to. Jerska 22. . . I Schlezinger A. Med. ogólna. Trocka 9. 
MarkowskI St. Choroby oczu. WIleńska 25. Sztolzman Gustaw. Chor. wewnętrzue. Wi- 
Matułajtis Stanisław. Choroby wewnętrz- leńska 25. 
ne, dziecięce i oczne. Antokolska 62. Szylukret Eljasz. Chor. kobiece i akuszerja. 
Michniewicz Jan. Chirurgja. Wileńska. 28. Wileilska 21. 
Minkiewicz Michał. Chor. wewnętrzne. Zan- Sycianko Czesław. Chor. nerwowe i UIllY- 
darmska 3. słowe. Botaniczna 9. 
Mongird Michał (lekarz sanitarny). Chor. Turczaninow Piotr. CllOl'oby wewnętrzne, 
wewnętrzne i dziecięce. W. Pohulanka 14, m. 35. dziecięcie i nerwowe. Pozawalna 22. 
Moraczewski Juljan. Choroby wewnętrzne Von-Trautvetter Ernest prot: Chor. skór- 
i dziecięće. Ostrobramska 36, m. 2. ne i weneryczne. Żandarmska 9. 
:Morngenstern D. Chor. wewnętrzm-' i dzie- Waszkiewicz Antoni. Chor. kobiece i aku- 
cięce. Ostrobramska 36, m. 2. . ' szerja. Wileńska 25. , 
Natanson Izydor (ordynator szpitala Zydow-I Węsławski Witold. Chor. wewnętrzne idzi('- 
skiego). Chor. dziecięce, uszne, nosowe i gar- I c:ęce Niemiecka, dom SłotwiI\skiego. 
dlane. W. Pohulanka 2. I Wincz Aleksander. Chor. wewnętrzne i dzie- 
Orłowski Wacław. Szczepienie ocJlronne I cięce. W. Pohulanka 6, ID. B. 
przeciw wściekliwie. W. Pohulanka 9, Ill. 2. I Wojewódzki Władysław (lekarz ł'ogotow. 
Paszkowski Jan. Med. ogólna. Foksalowa 17. 'Ratun.). Chor. wewnętrzne i dzieci
ce. Wi- 
Pliss Szymon. Choroby wewnętrzne i dzie-jleIi!':ka 15. 
cięce. Ś-to Jerska 62. I Wojnicz Aleksander (Laboratorjum \Ie- 
Potopowicz-Żabko Bolesław (ordynator szpi- : dyczne). Pozawalna 16. 


00 
 
I 


......
>>>
.i 


t.. 


, 


Wygodzki Jakób. Akuszerja. Nowa l. 
Wyzgo Ja.n. Choroby wewnętrzne. Sko- 
pówka 7. 
Zahorski Władysław. Chor. wewnętrzne 
i dziecięce. Dworcowa 2. 
Zajączkowsk! Wacław. Choroby wewnętrz- 
ne i dziecięce. S-to Jerska 1. 


. Zajkowski Dominik. Choroby wewnętł zne 
i nerwowe. Łotoczek 5. 
Załkind Wilhelm. Choroby kobiece i aku- 
szerja. Pozawalna 14. 
Zawadzki. Zygmunt. Choroby wewnętrzne 
i dz\ecięce. S-to Jerska 42. 
Zukowski Henryk. Chor. skórne i wene- 
ryczne. Wileilska 25, m. 9. 


L e kar k i. 


Antonowicz-Januszewska Józefa. Cbor. kobie- 
ce. Chersońska 6. 
Burbo Earbara. Chor. wewnętrzne, kobiece 
(prócz zabiegów akuszer.) i okulistyka. Wi- 
ieńska :!8, m. 7. 


Palczewska Irena. Wielka 63. 
Homolicka Helena. Ostrobramska 25. 
J Ul'szewska- BuczYliska Lidja. Mostowa I. 
Kukuszkin Anna. WilCliska 35. 
Hertzowa Stefanja. 
[ostowa 19. 


Dentyści lekarze zębów. 


Aronson Łazarz. Nowa I. 
Bernsztejn Izrael. Wielka 60. 
Diłłon Akim. Wielka 41- 
Gimbuttówna. Preobra
eńska 9. 
Hołub Ildefons. Ś-to Jerska 9. 7. 
Jarcho Zolja. Wielka 33. 
Kaczergiński Leon. Wileńska 36. 
Nowiński Dominik. S-to Je1'6ka 42. 


Palczyk Grzegórz. Ś-to Jerska 4. 
I Pochitonow Mikołaj. S-to Jerska 22 m. łO. 
i Spurgiasz Antoni. Konna 1- 
: Szwengruben Marja. Pozawalna 2
 m. ł. 
Tromszczyńska Marja. Wileńska 30. 
Wolaliski Adam. Wileńska 25. 
Homolecka-Mórawska pmilja. Ś-to Jerska 9. 
Wojewódzka Wanda S-to Jerski zauł. -1 m. 8. 


. 


A k U S z e r k i. 


I 
L 


Bielecka- Wielka 40. 
Bła
enko T.-Zarzeczna 25. 
Cebrzyńska E.-Bonifraterska 7. 
Czy
 M.-Wileńska 12. 
Dunkel W. - S-to Jerska 22. 
Dziencielska S.- Wielka, dom Eljaszewowej. 
Goniowska E.- Bakszta 13. 
Grzybowska M. - Kalwaryjska, dom własny. 
Hejman A.- Sadową. 
Iwanowa J. -zauł. Zandarmski 7. 
Iwanter D.-Pozawalna 11. 
Jacewicz E. Popowska 10. 
Januszewska J..-Szpitalna 18. 
Jurjewowa A.-Zarzeczna 33. 
Jurkiewicz P. --Pozawalna 8. 
Klau A. -- Bakszta 8. 
Kowalewska M.-S-to Stefańska 28. 
Kryńska P.-!\I. Pohulanka 3. 


I Lechem H.-Kalwaryjska 13 
Markiewicz Z.- Wilkumierska 20. 
Monkiewicz B.-Połocka, d. własny. 
Niewiarowska A. - Pozawalna, dom BertllOlda. 
Parafianowicz-Szymkiewicz- Wileńska 30. 
Pawłowska N.-bulw. Aleksandrowski ;). 
Rogalska-Zarzeczna 4. 
Rymkiewicz Zofja - L Przejazd ul. Witebskiej 4 
Sienkiewicz-Zwierzyniec 28. 
Sławin R.-Ostrobramska 25. 
Szałkowska T.-Mostowa II. 
Wargulewicz N.-Ostrobramska 3!:J. 
Wiedziernikowa S.-Wileńska 14. 
Witkowska F.-zauł. Piramoncki 6. 
W ojciechowska A.-Śnie
na 2. 
Zabielska E-zauł. Snie
ny
 15. 
I 
ikiewicz E.-Trocka 15. 
I Zemjo G.-Zarzeczna 11. 


Lekarze weterynarji. 


Aleksandrowicz P.,--Nadbrze
na-Antokolska 6 
Halicki 
L, weterynarz wileńskiego okręgu 
wojenm'go -zauł. Piramoncki, dom własny 
Chazbijęwicz S., p. o. weterynarza powiatowe- 
go-S-to Jerska 1, róg Tatarskiej, dom Dowoj- 


ny Doroszenko J., weter. Stajni Ziemskiej,- 
Tambowska 2. 
FUatow F., weter. inspektor gubernialny, 
Żołnierska 1 m. 8 
Gładuszenko N .-zauł. Żandarmski 5. 


lo. 


- 91'- 


r-
>>>
..j. 


t.. 


Gorodczaninow F., woj. lekarz weter.-zauł. 
Pono marski 1. . 
Juszkiewicz A.-zauł. Szwajcarski, dom Golen- 
kiewicza. 
Kojałłowicz Lucjan Szczepienie wścieklizny 
(godz. 9 - 11 r.). Pozawalna 8. 
Lisicyn S.--Antokol, Las Klasztorny, dom 
Sawickiego. 


Maksimow P., Weter. Wileńs. St. -Dr. Ż.-. 
Kaukaska 14. 
Noniewicz E.-zauł. Żandarmski 5. 
Popow W., weterynarz wojskowy,-Ś-to Jarska 
22, m. 15 
Skurydin A.--zauł. Ś-go Ignacego 6. 
Zajączek L.-Zwierzyniec, Stara 9. 


Adwokaci przysięgli. 


Ahramowicz Witold.-Nadbrze
na 22. Łukas Wilhelm.-W. Pohulanka d. Bunimo- 
Bakajew Miclmł.-Antokolska d. d' Ammana. 1 wicza. 
Bądzkiewicz Juljan. - S-to Jerski zauł. dom Ma1iński Maksymiljall. -- ChersOllska d. Pro- 
W ęcławowicza. zowej. 
Brzozowski 
lichał.-rl'atarska 3. I Rubinowicz Józcf.-Pozawalna d. Załkinda. 
:ęuyko J
n. - Wielka, Pohulanka d. własny. Strumiłło Marjan.-Ś-to Jerska 21. 
DrozdowJcz Józef.-Kazańska d. Hopppna. Sumorok Restytut.-Tatarska d. Montwiłła. 
Ey.symontt Józe!.-Ś-to Jerska 19. .. Sokołowski Józef.-Szpitalna d. l\1ohla. 
Ffledm
n BenClon.-T
ocka d. TyszkJeWlcza. 'l'orchowskij Jan.-Antokolska 6. 
KarpowlCz A
am.-WIl.CIlska 18. Wiłejszis Jan.- WilCIiska 31. 
Klott J3:n.-Zandarrnskl 9. . . Wróblewski Tadeusz. -- Plac Dworcowy dom 
Kłokockl Wacław.-Chersońska d. PlozoroweJ. CywiiJskiego. . 
Krzy
anowski Bronisław.- Vvileńska 32. . . . . 
Kowerski Bronisław.-Pozawalna 8. WygodzkI MCIr.-S-to Jerska dom Sma
eme- 
Kulwieć Wincenty. - Junkierska d. Sztrala. wicza. 
Łapin Antoni. - WileńsJsa d. Dobroczynnosci. Szmerling Izaak.-P.ozawalna 16. 
Łukaszewicz Wiktor.-S-to Jerska d. własny. Zmaczyilski Adolf.-S-to Jerska 24. 


Pomocnicy adwokatów przysięgłych. 


Bagiński Stanisław.-Garbarska ł.- 
Bir2iszka Michał.- Monasterska 11. 
Jamont Henryk.-Żandarrnski 9. 
Janułajtis Antoni.-Zandarmski 5. 
Kozłowski Juljusz.-Garbarska 1. 


Piłsudzki Jan.-Pohulanka d. Janowa. 
Zajączkowski Klemens.- Ś-to Jerska 5. 
I Sumorok Leon.-Tatarska 5. 
Powołockij Leonidąs.--Jarosławska 7. 


Obrońcy prywatni. 


Brujde Mendel. - W. Pohulanka d. Mengina. I Hlipowicz-Duhowik.-Bonit"raterska 14. 
Hawendo Samuel.-Ś-to Jerska d. Chondzyń- Kowner Nuchim.-Niemiecka 26. 
skiego. l
up
o J
zef.-Nierniecka 4. 
Kabacznik Jakób. -Ś-to Stefańska 7. SłomrnskI Abram.-:-Wielka 25. 
Krugłyj Jakób.-Wileńska 36. Szulc Stanisław.-S-to Jańska d. Milchikera. 
Nagórski Jakób.-Bonifraterska d. Tatelisa. Koroniecki ftlikołaj.-Konna 9. 
Perelman Szyrnon.-Wileńska 3. Jurewicz Jan.-Wilełiska 2. 
Tobias Paweł.-Pozawalna 15. Uciechowski Daniel.-Sadowa 15. 
Trocki Sąmej.-Pozawalna d. własny. Wulfowicz Józef.-.-Tatarska 8. 


N O t a r j u s z e. 
Bordonos A.--Trocka dom d'Ammana. . 11l
a
zenko A.-Niemiecka d. B.unimowicza. 
Bo
ko-Bo
yńskij E. -. Niemiecka d. Knhkow-I 
leJe
ow A.-Trocka, d. GórskIch. 
skich. 
IerdlUkow J.-Róg H-to Jerskiej i Ta.tarskiej. 


...... 


- Q2 - 


.. 
I
>>>
I 


I 

 


.. 
I 



 


--1. 


, 


P r z e d s i ę b i o r s t w a. 
Warszawskie T-wo Ubezpieczeń. - Ś-to Kantor przewozowy "Wojew6dzkiiS-ka".- 
Jerska 11. Wielka 76. 
Petersburskie T-wo Ubezpieczeń. - Ś-to Związek kupców leśnych w kraju Północno- 
Jerska 7. Zachodnim. Kijowska 4. m. 9. 
T-wo Ubezpieczeń "Rossjail.--Plac Kate- Zarząd tramwajów miejskich. - Antokol. 
dralny 4. , Mieszczańska 17. 
I Rosyjskie T-wo Ubezpieczeń.-Plac S-to Petersburska Agencja Telegraficzna.-Ta- 
J er8ki 3. tarska 3. 
U Rosyjskie T-wo Ubezpieczeń. - Ś-to Fiedorowicz Igonacy (Przedstawiciel za
ła- 
Jer8ka 9. dów metalurgicznych w Kamienskoje).-S-to 
Ruskie T-wo Ubezpieczeli.-Róg Pozawal- Jerska 7, 10. 3. 
nej i Trockiej 24. , Biuro budowlane "Klejn i Stypułkowski".- 
Rosyjskie T-wo Ubezpieczeń kapitałów i do- S-to Jerska 9. 
chodów.-,:,-to Jerska 24. Wileńskię Biuro Techniczne "Huszeza i Ma- 
, Generalne T- wo Ubezpieczeli na 
ycie. _ linowski" .-S. to Jerska 5. 
S-to Jerska 5. Biuru Techniczne "Konstruktor". - Ś-to 
Jerska 20 (róg Żandarm8kiej). 
, T-wo Ubezpi.eczeń "Salamandra". - Róg Piotrowski Gustaw. (Przedstawiciel T-wa 
S-to Jerskiej i Zandarmsldej. "Marywil").-Antokolska 6. 
T-wo Ubezpieczeń "Jakor" .-Staro-Cher- Kantor ekspedycyjno przewozowy "W. To- 
sońska 4. maszewicz i S-ka".- Wielka 46. 
T-wo Ubezpieczmi "Urbaine". - Wilml- Wileńskie Biuro Komisowe "Tromszczyil- 
ska 32. ski i S-ka". Zamkowa 4. 
Jahilllicki Eustacby. (Przedstawiciel Miń- Biuro ogłoszeń i przepisywań. A. SkarzYl!- 
skiego Rolniczego Towarzystwa Wzajemnych I skiego.-Tatarska 12. 
ubezpieczeil). Trocka 8. I Biuro ogłoszeń Ch. Graca.- Wielka 60. 
Rosyjskie T-wo transportowe.-Wielka 6C. Biuro ogłOSZCli. L. Tauber.--Wileńska 21. 


p O W I A rr \V I L H Ń S K L 


Powiat wileński zajmuje środkową, PÓł- r lacką i janiską; IV okręg: (ka,ncelarja w 
nocno-zachodnią część gubernji i graniczy: na W ornianacb) zawiera gminy: worniańską, bys- 
północ z pow. Wiłkomierskim gub. kowień- trzyeką i szumską; V okręg (kancelarja w Ja- 
skiej, na wscbód z pow. święciańskim, na po- szunacb) zawiera gminy: rudo mińską, Ujińską, 
łudnie z oszmiańskim, a na zachód z troc- solecznicką i rukojńską; VI okręg (kancelarja 
kim. Zajmuje przestrzeń 5.543,8 wiorst kw. w Nowej-Wilejce) zawiera gminę mickuńską 
Gleba przcwa2nie gliniasta, wyjąwszy część i Nową Wilejkę. 
północną, w której na prawym brzegu Wilji Powiat wileński dzieli się na 8 rewirów 
znajduje się czarnoziem a oKoło Wilna 
 na ziemskich. I rewir obejmuje gminy rzeszań- 
półn. zacb. od miasta grunta piasczysle. Srod. ską (168 wiosek) i rudomińską (82 wioski). 
kiem powiatu płynie Wi1ja. Jezior w powie- Naczelnik ziemski rezyduje w Wilnie; II re- 
cie znajduje się 44. Ludność w r. 1907 (bez wir obejmuje gminy solecznicką (60 wiosek) 
Wilna) wynosiła 2!35.46l osób płci obojga.. i iljińską (122 wioski). Naczelnik ziemski 
Pod względem administracyjnym powiat st. Biniakonie maj. Stoki; III rewir obej- 
dzieli się na 6 okręgów policyjnych (stanów). muje gminy mickuńską (124 wioski), rukojń- 
I okręg (kancelarja na Snipiszkach) obejmuje ską (73 wioski) i szumską (70 wiosek). Na- 
gminy: ruszońską, mejszagoJską i niemcnczyń- czelnik ziemski - Nowa Wilejka; IV rewir 
ską; II okręg (kancelarja w Szyrwintacb) obejmuje gminy niemcnczyńską t 147 wiosek) 
zawiera gminy: szyrwincką, giełwańską i muś- i janiską (134 wioski). Naczelnik zlemski- 
nicką; III okręg (lancelarja w Malatach) st. llezdany; V rewir obejmuje gminy wor- 
zawiera gminy: pod brzeską, gicdrojćką, ma- I'niańską (148 wioski) i bystrzycką (15) w.). 


,- 


r 


- {ja -
>>>
. 



 


.Naczelnik ziemski - p. Woroniany maj. Ko- 
rejwiszki; VI rewir obejmuje gminy: mu- 
nicką (121 w.), wejszagolską (194 w.) i pod- 
brzeską (122 wioski). Naczelnik ziemski-p. 
Mejszagoła m. Antoninów; VII rewir obej- 
muje gminy szyrwincką i giełwańską (100w.). 

aczelnik ziemski m. Szyrwinty; VIII rewir 
obejmuje gminy malac.ką (256 w.) i giedroj- 
ćką (179 w.) -Naczelnik ziemski-m. Malaty. 
:\Hasteczek powiat posiada 39: Dukszty, 


Korwie, Mejszgoła, Niemenczyn, Rzesza Wiel- 
ka, Suderwa, Hogusławiszki, Czabiszki, Gieł- 
wany, Kiernów, Muśniki, Szeszole, Szyrwinty, 
Dubniki, Giedroycie, Janiszki, Inturki, Malaty, 
Podbrzezie, Widzilliszki, Bujwidzie, Bystrzyca, 
Gierwiaty, Ławaryszki, Michaliszki, Ostro- 
wiec, Woroiany, Cudzeniszki, Jaszuny, Miedni- 
ki, Rukojnie, Soleczniki Małe i Wielkie, 
Szumsk. Taboryszki, Turgiele, Mickuny, Po- 
rudomino i Rudomino. 


Władze i instytucje. 
1larszałek szlacbty-Jan von-Witt. (Wilno, I Wileńska Powiatowa Komisja Rolna-(Kal- 
Kalwaryjska 1). .varyjska l). Prezes komisji von- Witt, stały 
Zjazd powiatowy (Kalwaryjska l l. Prezes członek-int. górno Józef Borowski; czlonko- 
zjazdU-YOD Witt; stały członek Sądu Okrę- wie: K. Koszkadamow, E. Jekatow, S. Sien- 
gowego K. Kaszkadarnow i nacz. ziemscy: l-go kicwicz, W. Houwalt, A. Mianowski, W. \Va- 
rewiru-A. Po pow, II-go - Marjan Umiastow- silcwski, B. Horowko i A. Butldewicz. Sekre- 
ski, IlI-go-L. Maczutadze, IV.go- I. rrjeder, tarz-E. ProkolJew. 
V-go - Edward Sokołowski, VI-go-P. Iwa. Szpital dla umysłowych chorycll w 
owej 
now,. VII-go - K. Weis i VIIl- M. Aleszyn. Wilejce. Dyrektor-dr. M. rroporkow, Ordy- 
Sekretąrz-P. Kabłukow. natorzy: M. Majewski, A. Jurecki, P. Rut- 
Sprawnik-.-Borys Dunkiel (ul. Moniuszki 5). kowski, W. Andrzejewski, M. Zdano w, J. Ja- 
Naczelnik wojskowy-pułkownik Konstan- kowlcw i K Fijałkowski. Dozorca B. Kuś- 
ty )Joszynskij (Suzdaiska 10). ciukiewicz. 


. 


POWIAT THOCKL 



 
l 


Powiat trocki lety w zachodniej części gu- I dopływów Kiemua Wilja, stanowi od ujścia 
Lernji i graniczy od północo-wschodu i wscbodu I Waki, na przestrzeni ohoło 75 wiorst natu- 
z pow. wilcliskim, od płd. wschodu z lidzkim, miną granicę pomi
dzy pow. trockim a wileń- 
od płd. z grodzieJiskim, od zacbodu z gub. su- I skilII. W powiecie znajd uj l' się 123 jezior, 
walską i kowieIiską. Powierzchnia powiatu tworzących miejscami grupy. Największe 
wynosi 5.222,7 wiorst kw. i zamknięta jest I z nicb: Br
oła (Trockie), Daugi i Okmiana. 
biegiem Niemna od zachodu i WHji od półn. Błota znajdują się przewatnie w połudn, częś- 
wschodu. Najwytej wzniesione punkty znaj- ci powiatu w dolinie rzeki 
lereczanki. La- 
dują się w środkowej części powiatu. Za- sów pozostało niewieie, przewatnie skarbo- 
cłłOdnią i południową część powiatu stanowią wych. Dawniej w granicach powiatu znajdo- 
równiny piasczyste; w części północnej i za- wała się słynna z rozległości i gęstości pusz- 
chodniej, pokrytych lasami i jeziorami, wy- cza Rudnicka. ciągnąca się od Rudnik do 
stępuje szereg pagórków piasczystycb i gli- Niemna i wyrównywająca ubszarem puszczy 
niastych, w części zaś północno-wschodniej Białowieskiej. Pozostala jej część zwana jest 
przewa
a gleba gliniasta., a na \Vybrze
ach I puszczą Międzyrzecką. W r. 1907 ludność po- 
Wilji czarnoziem. Około Niemonajć, wyso- / wiatu trockiego wynosiła 235.096 osób płci 
kiego Dworu i Trok znajduje się tuf wapien- oLojej. Pod względem etnograficznym masę 
ny, glina i piaskowiec. W. nizinach znajduje ludności stanowią litwini, karaimi (w Trokach) 
się ruda telazna błotna. Zródła wód mine- I i tatarzy (nad Waką i w okolicy ButrymaIi- 
ralnych, jedyne w gubernji znajduje się w Bir- I ców) osiedli tu w kOl-łcu XIV wieku. 
aztanach, Niernonajciacb i Stoukliszkach. Cała I Oprócz Trok w powiecie jest 29 miaste- 
powierzchnia powiatu le
y w dorzeczu Niemna, czek: Birsztany, Butrymmice, Daugi, Dorsu- 
który na przestrzeni około 170 wiorst oddziela niszki, Giegulyn, Hanuszyszki, Jcwje, Jezno, 
po\viat troc
i od gub. suwalsl{iej. Główny z Kietowiszki, Kowale, Kozakiszki, Kronie, Mc- 


, 


- i/4 


r 


. 
ł
>>>
recz, Xiemonajcie, Niemoniuny, Olita, Olkir- Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich: 
niki, Orany, Poporcie, Punie, Rotnica, Rud
 I rewir (Naczelnik ziemski w Trokach) obej- 
niki, Stokliszki, Stra
ieniki, f?umiIiszki, U
u- muje gminy trocką (88 wsi), międzyrzecką 
gość, Wysoki Dwór, Zośle i Zyżmory. (103 w.) i jewiejską (113 w.); II rewir (Na- 
Dawniej powiat trocki stanowił część wo- czelnik ziem.-m. Juchniszki) obejmuje gminy 
jcwó
ztwa trockiego, dziś pod względem ad- olkienicką (69 w.) i hanuszyską (70 w.); III 
. miIJistracyjnym dzieli się na pięć okręgów rewir (Naczelnik zit'IDski -st. Orany m. Przy- 
!,olicyjnych (stanów). I okręg (kancelarja wotka) obejmuje gminy orańską (48 w.), me- 
asesora \V Landwarowie) obejmuje gminy mię- \ recką (82 w.) i niedzingowską (46 w.); nr rl'- 
dzyrzecką, jewiejską i trocką; II okręg (kan- wir (Naczelnik ziemski w Olicie) obejmuje 
celarja w Zy
morach) obejmuje gminy sumie- gminy aleksalldrowską (82 w.) i butrymańską 
liską, 
y
morską, 
osielską i krońsk
; III 0- I {75 w.)
 V rewir (Naczelnik ziemski-st. Wy- 
kręg Ika.ncelarja w Butrymańcach) obejmuje I soki Dwór lU. Katołowszczyzna) obejmuje gmi- 
gminy butrymańską, wysokodworską i je
nień- . ny jeźnicńską (132 w.) i wysokodwo.rską 
ską: IY okręg (kancelarja wOranach) obej-\ (77 w.): VI rewir (Naczelnik ziem.-st. Zośle 
muje gminy orańską, olkienicką i hanuszys- I m. Korsaki) obejmuje gminy żosielską (91 w.) 
ką; y okręg- (kancelalja w Olicie) obejmuje i sumieliską (83 w.) i VII n'wir (Naczelnik 
gminy mcrecką, aleksandrowską i niedzin- ziemski w Koszedarach) obejmuje gminy zyż- 
gowską. morską (76 w.) i krońską (97 w.) 


rrROKI. 


Miasto powiatowI' Troki Nowe, położone na I wzniesiony z muru przez w. ks. \Yitolda, 
. poło brzegu jeziora Bmżoła albo Gałwe, sta- : w r. H09 stoi pośród miasta na wynioskm 
nowi "łaści wie półwysep, połączony z lądem miejscu. Pomniejsze przeróbki i odnowienia 
od strony zachodniej wąskimi przesmykami. zatarły ślady pierwotnej budowli. Oprócz koś- 
Odległość od Wilna wynosi 26 wiorst, od sta- cioła farnego istniały dawnit'j w Trokach koś- 
cji kokjowej LandwarÓw 10 wiorst szosą. Tro- cioły bernardynów i dominikanów. Pierwszy 
ki stctnowią dziś szczupłą mipścinę, składa.ją-: z nich przerobiony został na więzienie, a dru- 
cą się prawie wyłącznie z jednej ulicy. Pod. gi le
y w gruzach. Ozdobę miasta i cel wy- 
względem ekonomicznym Troki należą do naj- I cieczek turystÓw stanowią ruiny zamku na 
bit'dniejszJch miast pllbernji. Kościół kato-. wyspie. Ludność w r. 1907 wynosiła 4588 
licki pod wezwanipm Nawiedzenia N. M. P., osób płci obojej. 


Władze i instytucje. 

[arszałek szlacbty.- Mikołaj Korowajew. I Burmistrz lli. Trok.-Konstanty Piadzie- 
Zjazd powiatowy. Prezes -- marszałek: wicz, pomocnik-Ludwik Grabowski. 
szlachty, członek powiatowy Satlu Okręgowe- Xaczelnik wojskowy. - podpułk. Włodz. 
go-:ł.1. Orłowskij, sędzia. m. Trok-A. Bot, Płyszewskij. 
ziemscy naczelnicy: l rewiru-M. Nikiforow, I Komisja. rolna powiatowa. Prezes -. Hiar- 
11-:\1. Racbmanow, HI-A. Białyj, IV-P. szałek szlachty, stały członek - M. Hach- 
Białyj, V -ks. R. Szachowskoj, VI-A. Iwa- manow. członkowie: M. Orłowskij, I. I:5krzyc- 
szyncow i VIII-M. Wasilenko. Sekrptarz kij, Witold Kuccwicz, Karol 
luj
el, Justyn 
zjazdu M. Stawrow. Strumiłło, Wincenty Dubicki. Dominik Posz- 
Sprawnik- -
lichał syn Dymitra . Sołncew, kuć i Jerzy Jaruszewicz. Sekretarz - P. 
p(,mocnik-Jarosław Sobolewski. Babicz. 


POVvlAT 


LIDZKI. 


Powiat Huzki za.jmujt' południową część 
gub. wileńskiej. Graniczy z gub. grodzieńską 
i miIlską. Powierzchnia powiatu jest pła:5ką, 
i tylko w niektórych miejscach przpcięta nie- 


widkicmi wzgórkami. (.runt przeważnie pi as- 
czysty i żwirowaty, miejscami gliniasty. Po- 
wiat zajmuje przestrzeń -1.913-1,1 wiorst kw. 
Główna rzcka-Nil'men, która przppływa przez 


r 


- 95 - 


. 
I
>>>
.i 


t. 


powiat w przestrzeni około 100 wiorst. Jezior I Powiat dzieli się na 8 rewirów ziemskich. 
niewiele -znaczniejsze są: Duba, Pelasa i 
Ia- I rewir (Naczelnik ziemski-w Lidzie) obej- 
tora. Bagna zajmują północno-zach. i poł.' muje gminy lidzką (89 wiosek), mytlańską 
wschodnią część powiatu. Lasy zachowały się I (39 wiosek) i tyrmuńską (69 w.); II rewir 
głównie na lewym brzegu Niemna i wzdłut (Naczelnik ziemski w Hiniakoniach) obejmuje 
rzek Dzitwy, Kostry i Pelasy. Słyną dębowe I gminy ejszyską (71 w.), aleksandrowskąl40 w.) 
gaje dakudowskie. Ludność w r. 1907 wy-: i biniakońską (89 w.); III rewir (Naczelnik 
nosiła 237.604 osób płci obojga. W r. 1801 ziemski w Oranach) obejmuje gminy koniaw- 
powiat lid2ki został włączony do gub. grodzień- i ską (67 w.) i raduńską (54 w.); n- rewir 
skiej; od r. 1842-przyłączony do wileńskiej. I (Nacz. z:em.-st. Lida m. Tarnów) obejmuje 
Pod względem administracyjnym powiat gminy zabołocką (41 w.), wasiIiską (80 w.) 
lidzki dzif'Ii się na 5 okręgów policyjnych; i tarnowską (23 w.); V rewir (Nacz. ziem. 
(stanów). I okręg (kancelarja asesora w W 0- I W \Vasiliszkach) obejmuje gminy dubicką 
ronowie) obejmuje gminy lidzką, tyrmuńską, (57 w.), ostrzyńską (22 w.) i pokrowską (50 
biniakońską, aleksandrowską i ejszyską; II o-I wiosek): VI rewir (
aczelnik ziern.-st. Szu- 
kręg (kancelarja w Ejszykach) obejmuje gmi- ,czyn m. Dera
no) obejmuje gminy lacką 
ny koniawską i raduńską; III okręg (kance-; (38 w.), szczuczyńską (57 w) .i rotankowską 
larja w Szczuczynie) obejmuje gminy szczu- I (64 w.); VII rewir (Nacz. ziem.-st. Wasi- 
czyńską, lacką, orlańską, ostrzyńską i rótan- I liszki m. Wielkie Łabędzie) obejmuje gminy 
kowską; IV okręg (kancelarja w \VasiIisz- lorlańską (43 w.), lebiedziewską (36 w.) i to- 
kach) obejmuje gminy dubicką wasiliską, le- ; łudzką (41 w.) i VIII rewir (Nacz. ziem.- 
biedziewską, mytlańską, zabołocką i pokrow- I st. Niemen m. Dokudowo) obejmuje gminy 
ską; V okręg (kancelarja w Bielicy) obe j - / ' bieIicką (30 w.), gonczarską (26 w.) i doku- 
!Iłuje gminy tarnowską, gonczarską, bielicką. dowską (38 wiosek). 
dokudowską i tołudzką. I 


\ 


, 
f; 


L I D A. 


Miasto powiatowe Lida jest połotone nad inina, kiedy kraj podzielił się na części, Lida 
rzeczką Lidą albo Lidiujq, o 89 wiorst od stała się głównym grodem księstwa Iidzkiego. 
Wilna przy trakcie pocztowym z tego miasta Zamek poszedł w ruinę ju
 od czasu Stani- 
do Grodna, w odległości niecałych dwuch sława Augusta. Czworogranne cze .one jego 
wiorst od stacji koll'i Wilno-Równe. Jest to mury wznoszą się powatnie; widać ślady baszt 
jedna z banlzo dawnych osad litewskich, na i przekopów. kształt zaś jego upełnie jest 
co wskazuje sama nazwa czysto litewska I ten sam jak zwalif.:k zamkowych w !\1iednikacb 
(li d a-t r z e b et). Chociat zamck tutejszy i Krewie. Kościuł murowany pod wezwaniem 
ma być w)' murowany, podług Stryjkowskiego 
-go Krzy
a został wzniesiony w r. 1770 przez 
przez Oedymina około r. 1323, wnosić jednak ks. Tomasza Zienkowicza. Ludność w 1'. 1907 
motna, te i dawniej miejsce to musiało po- wynosiła 10.68-1 osób. 
siadać twierdzę obronną. Po śmierci G-edy- 


Władze i instytucje. 


Marszałckszlachty--hr. Ludwik Grabowski. I Burmistrz m. Lidy. - Leon Wiśmont, po- 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek I mocnik-Leon Rudnicki. 
szlachty, członek powiatowy sądu okręgowego I Naczelnik wojskowy. - pod pułk. -F. Leś- 
Włodzimierz Ogijewskij, sędzia m. Lidy-Jan, niewicz. 
Postado, ziemscy nacze
nicy: I rewiru-
D.. BO- , Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
golubow, II-.P. Botel'lanow,. IIl--:-A. ZeJfert, ty; stałY.członek-
Ia.teusz Moraczewski, człon- 
IV:-K. 
olman, V-A. Dan
łowl
Z, VI-M. I kowie: \V. Ogijewskij, Lucjan Kobyliliski, 
DZ1
k
ńskl, VII-M. Sko
yr1C
 l. VIII-J. Aleksander Mikulski, EcllIlllnd Laskowicz, Je- 
Zabłehn. 
ekretal:z-
I: 
zymlelewlCz. 'ly Jaszkul, Miron Oszmiana, Józef Makarewicz. 
Sprawlllk. - EugellJusz. Orote de Huko, Sekretarz P. Zeryng. 
pomocnik -Stefan SoboJewskI. I - 


., 


- Q6 - 


---
>>>
p 


.. 


POWIAT ŚWIEClAŃSKI. 


, 


Powiat święciański, do r. 1842 zwany za- obejmuje gminy łyntupską,aleksandrowską 
wilejskim, znajduje się w północnej części gu- i świrską; II okręg (kancelarja w Kołtynia- 
bernJi i zajmuje przestrzeń 4.798,5 wiorst kw. nach) obejmuje gminy łyngmiańską, daugie- 
Graniczy od północy z J!ub. kowieńską, od Iiską, kukutiską i zabłotiską; III okręg (kan- 
wschodu' z pow. dzisieńskim i wilejskim, od celarja w Hoduciszkach) 'obejmuje gminy ho- 
płn.-zachodu i zachodu z pow. oszmiańskim duciską, mielegiańską, komajską, kobylnicką, 
i wileńskim. Powierzchnia powiatu jest fa- twerecką i jasiewską; IV okręg (kancelarja 
listą, nigdzie jednak nie występują wyraźnie w Wiszniewie) obejmuje gminy wojstolliską, 
wzgórza. Zroszony jest rzekami nale
ącemi dubotowską. szemetowską, zanarocką i wisz- 
do systematu Niemna i Dżwiny Zach., które niewską; V okręg (kancelarja w ŚWięcianach) 
przepływają po za granicami powiatu. Wilja obejmuje gminy święciatiską, michajłowską i 
na całej przestrzf\ni od ujścia rzeki U szy a
 kiemieliską. 
do ujścia Żejmiany zrasza płd.-zachodnią część Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. 
powiatu i prawie na całej tej przestrzeni od- I rewir (Naczelnik ziemski rezyduje w No- 
granicza pow. święciański od pow. oszrniań- wych.Swięcianach) obejmuje gminy: kukutiską, 
skiego i wileńskiego. Z dopływów WiJii wa
- (117 wiosek), łyngmiańską (158 w.) i dau- 
niejsze: Narocz, Stracza, Szwakszta i Ze.i.mia- gieljską (169 w.); II rewir (Nacz. ziemski 
na. Powiat ohfituje w błota i jeziora. Znaj- w Swięcianach) obejmuje gminy święciańską 
duje się w nim 106 jezior, zajmujących - wo- (161 w.), zabłotiską (119 w.) i ł.vntupską 
góle 204,7 wiqrst kw., z których najwa
niej- {H w.}; III rewir (Nacz. ziem. w Hoducisz- 
sze: Narocz, Swir, Miadzioł, Miastro, Bato- kach) obejmuje gminy twerecką (83 w.), mie- 
ryn, Wiszniewskie, Kretona, Szwakszta i Dryn- lengiańską (121 w.) i h,oduciską (98 w.); IV 
ga. Gleba przewa
nie piasczysta, miejscami rewir (Nacz. ziem. w Swięcianach) obejmuje 
gliniasta. Lasy zajmują jeszcze sporą prze- gminy: michajłowską (78 w.), kiemeliską (59 
strzeń. Ludność w r. 1907 wynosiła 212.698 wiosek) i aleksandrowską (45 w.); V rewir 
osób płci obojej. Granicę pomiędzy litwinami (Nacz. ziem.-p. Komaje m. Spory) obejmuje 
a białorusinami st!tnowi linja przeprowadzona gminy: komajską, kobylnicką i jasiewską; VI 
od Postaw przez Swir do Michaliszek; na pół- rp,wir (Nacz. ziem. Swirze) obejmuje gminy: 
noc od tej linji zamieszkują litwini, . na po- świrską (74 w.), szemetowską (a6 w.) i za-' 
łudniu białorusini. narocką (19 w.); VII rewir (Nacz. ziemski 
Pod względem administracyjnym powiat w W ojstomiu) obejmuje gminy: wiszniewską 
dzieli się na'5 okręgów policyjnych (stanów)., (32 w.). wojstowską (78 w.) i dubotowską 
I okręg {kancelarja asesora w Łyntupach) (53 wioski). 


ś W I Ę C l A N Y. 


Święciany (w dokumentach .swinczany) I miasto Ilłówne powiatu zawilejskiego. Do ro- 
miasto powiatowe. odległe od Wilna o 72 ku 1737 nale
ały do admirała Czyczagowa, 
wiorsty, qd stacji kolei Petersburg-Warszawa nastepnie zostały zakupione przez skarb. Koś- 
o 11 1 /2 wiorst, od stacji kolejki podjazdo
j ciół murowany pod wezwaniem Wszystkich 
o 1 wiorstę. Swięciany nale
ą do naj da,,," L.Jwiętych, zało
ony został podobno przoz Wi- 
niejszych osad litewskich, jakkolwiek rok 7.a- tołda. Był wielokrotnie przebudowywany i re- 
ło
enia jest nieznanym. W XVI wieku były staurowany. Miasto niema większego znaczenia 
w posiadaniu Gasztold6w. Po prz
łączeniu pod względem handlowym i przemysłowym. 
do Rosji weszły w skład gub. litewskiej jako W r. 1907 posiadało ludności 6528 osób. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Szymon Krasowskij. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Powiatowy człone.k sądu okręgowego 
P. Kamburow, sędzia m. Swięcian-A. Sferin, 


naczelnicy ziemscy: l rewiru - P. Jagiełło, 
lI-go-W. Dołgowo-Saburow, IlI-go-A. Sie- 
mionow, IV-go A. Kukolewskij, V-go-Józcf 
Kisiel, Vl-go-W. Hrrz i VIl-l\I. Horodeckij. 
Sekretarz zjazdu-A. Kowalewski. 


- \-17 - 


ł 


7 


...
>>>
..J 


t.. 


Sprawnik - Piotr Konczewskij, pomocnik 
A. Kirsta. 
Burmistrz Święcian - Władysław Macie- 
jowski, pomocnik BazyJi Charitonow. 
Kumisja rolna. Prezes - marszałek 
szlachty, członkowie: P. Kamburow, S. 
Rausz, A. Kukolewskij, W. Poliszajew, hr. 
Wiktor Starzeński, Aleksander Chomiński, 
Karol Soroko, J. Grochowski, A. Wałujewicz, 
J. Jancewicz. Sekretarz-J. Buniewicz. 
Naczelnik wojskowy - pod pułk. Moj2esz 
Tałat-Kiełpsz. 
Towarzystwo opieki na:!. domem pracy w 
Święcianach. C7.łonkowie honorowi: ks. Mar- 
ja Radziwiłłowa, hr. l\Iarja Starzeńska, A. 


Chomiński, Z. Chomiński i J. Biszewski. Pre- 
zes zarządu - S. Krasowskij, wice-prezes hr. 
W. Starzeński, członkowie zarządu: A. Sferin, 
P. Kuszkow i O. Kowarski. 
Zarzą
 kolejki podjazdowej Święciańskiej. 
(Nowe Swięciany). Naczelnik drogi: in2. 
Kalikst Buchowiecki; naczelnik słu2by trakcji 
-Edward Poklewski-Koziełł; naczelnicy dy- 
stansów: poniewieskiego-J. Forkiewicz i be- 
rezweckiego-K. Zielecki; buchalter gł(wny 
Jan Markiewicz, rachmistrz główny-J. Swir- 
butowicz, referent S1. Siedlecki, magazynier 
-Kazimierz Woldemar, starszy lekarz-Bo- 
lesław Alchimowicz i dystansowy -Stanisław 
Michniewicz. 


PO\VIAT OSZMIAŃSKI. 


Pow. oszmiański graniczy od zachodu z po- mianie) obejmuje gminy: polańską, solską, 
wiatem lidzkim, od płn.-zachodu 2 wileńskim, grau2yską i kucewicką; U okręg (kancelarja 
od płn.-wschodu ze święcialiskim, od wschodu w Smorgoniach) obejmuje gminy: smorgońską, 
z wilejskim oraz z gub. miIlską, do której bienicką, krewską, połoczallską i m. Smor- 
równie2 przylega od płd. i płd.-zachodu. Zaj- gonie; III okręg (kancelaJja w Iwju) obej- 
muje przestrzeń 6.050, wiorst kwadr. W pół- muje gminy subotnicką. iwiejską, dziewieniską, 
nocnej części powiatu powierzchnia jest wznie- lipniską, siedliską i łogumowicką; IV okręg 
siona i górzysta. Najwy2sze wzniesienia znaj- (kancelarja w Woło
ynie) obejmuje gminy: 
dują się koło wsi Tupiszki (1106 stóp nad wol02yńską, zabrzeską, nalibu
ką, baksztall- 
poziom. m.). Część południowa, w dorzeczu ską i derewnieńską; V okręg (kancelarja 
Bere?yny jest niska, błotnista i pokrytą lasa- w Wiszniewie) obejmuje gminy: wiszniewską, 
mi. Srodkową część powiatu stanowi równi- holszailską, trabską i juratiską. 
na wzgórkowata. Gleba w części północnej Powiat dzieli się na 8 rewirów ziemskich. 
gliniasta lub piasczysta, w południowej błot- I rewir (Naczelnik ziemski-w Oszmianie) 
nista 1 czarnoziemna. Powiat oSZmiaJlSki jest obejmuje gminy holszańską (59 wiostJk), grau- 
nader słabo uposa20ny w jeziora, z większych 2yską (72 w.), polańską (146 w.) i kuce wic- 
bowiem niema ani jednego, z mniejszych zaś ką (65 w.); II rewir (Nacz. ziem. w Smor- 
wa
niejsze: Dob, Dubina, Kromań i Reczuny. goniach) obeJmuje gminy: smorgońską (60 w.), 
Granicą płn.-wschodnią przepływa Wilja ze solską (96 w.) i bienicką (86 w.) III rewir 
swemi dopływami, z których wa2niejszy Osz- (Nacz. ziemski w Zalesiu) obejmuj gminy: 
mianka; granicą płd.-zachodnią płynie Nie- wiszniewską (72 w.), zabrzeską (67 w.) i krew- 
men, przybierając Berezynę z Olszanką, Wo- ską (84 w.); IV rewir (Nacz. ziemski w Wo- 
ł02ynką i Isłoczem,. Uszę i Sułłę. Granicę ł . ) b' . k ( 
zachodnią stanowi ZY
lQa z Klewą, uchodząca 02ymc o C'.JrnuJe gminy; wołożyńs ą 86 w.) 
do Gawji. Ludność-mieszana, zł020na z bia- i połocz:ulską (52 w.); V rewir (Nacz. ziem- 
ski w Holszanach) obejmuje gminy: dziewie- 
łorusinów i litwinów. Wynosiła ona w roku . k ( 
1907-263088 ób ł. b" ms ą 109 w.), subotnicką (42 w.) i trabską 
. :. os. 
 CJ ? ojej. .. . (63 w.); VI rewir (Nacz. ziemski w Iwju) 
W powl
cle zna
duJą SIę znacz
leJsze. mIaS- obejmuje gminy: iwiejską (H w., lipniską 
te
zka - Smorg?
le (11.232 mleszkaI
ców), I (45 w.) i siedliską (57 w.); "lU rewir 
W oło2yn, S
bOt
lIkl, Krewo, Holszany, 'I raby, (Nacz. ziemski w Iwju) obejmuje gminy: 
lloruny, IWJe.. Soly. baksztaliską (58 w.), juratiską (82 w.) i ło- 
Pod względem administracyjnym pow. osz- gUIllowicka (36 w.); VIII rewir (Nacz. ziem. 
miański dzieli się na 5 okręgów policyjnych w Iwieńcu gub. miJ18kiej) obejmuje gminy: 
(stanów). I okręg (kancelarja asesora w 081.-1 nalibocką (21 w.) i derewnieńską (18 w.) 


- QS - 


r 


---
>>>
..J 


o s Z MIAN A. 


, 


Miasto powiatowe Oszmiana (z litewskiego na miasto namiestnictwa wileńskiego, została 
a" s z m e n i e j - ostrze), połotone nad rzeką podarowana. gen. majorowi Konczałowowi; od 
Oszmianką, odległe jest o 74 wiorsty od Wil- r. 1842 przeszła na własność rządu. Miasto 
na, przy trakcio do Mińska i o 28 wiorst od ucierpiało wiele w r. 1831. Pamiętną jest 
stacji Soły kolei Libawo-Romeńskiej. Jest to rzeź w kościele, którą wyprawił pułkownik 
bardzo starOt
ytna osada, sięgająca XI wieku. Werzulin. Kościół parafjalny pod wezwaniem 
Za czasÓw Rzplitej Oszmiana była miastem Sw. Michała Archanioła istnieje od niep&.- 
głównem bardzo obszernego powiatu. Po miętnych czasów. Ludność w r. 1907 wyno- 
ostatnim rozbiorze, Oszmiana przeznaczona siła 7852 osób płci obojej. 


Władze 


instytucje. 


tor podatkowy W. Murzakow. Sekretarz - B. 
Witebskij. _ 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek sz)ach- Sprawnik -Jan Smirnow. pomocnik- Ma- 
ty, członek powia.towy sądu okręgowo - J. ciej Markiewicz. 
Bokićko, honorowi sędziowie pokoju: P. Jag- Komisja rolna. Prezes- -marszałek szlach- 
min, A. Achmatowicz, H. Korwin-ł\filewski ty, stały członek Władysław Chondzyński, 
i G. Rodkiewicz. sędziowie miejscy oszmiall- członkowie: Edward Zacharzewski, Adam Sal- 
scy, J. Chaszkowski i P. Truniew; ziemscy monowicz, Kazimierz Szafnągl, Jan Subocz, 
naczelnicy I rewiru M. Borzienko, II-D. Beg- Stefan Swiekotun, Piotr Kowalewski. Sekre- 
ma, III A. DobrzYllSI{ij, IY- 
R. Talkow- tarz-Kazimierz Dokurno. 
ski, V- --S. Basow, VI -.M. Klimontowicz, \'II I Naczelnik wojskowy -pułk. B. Stiepanow. 
--J. von Koreckij. VIII- M. Sztark; inspek- Burmistrz m. Smorgoń--Francisz. Uotowko. 



Iarszałek szlacht y-Dym itr Potiemkin. 


POWIAT DZIŚNIEŃSKI. 


Powiat dziśnieński obejmuje północno- ski ego województwa wilellskiego i z poł. za- 
wschodnią część gubernji i graniczy: na pół- chodniej części wojew. połockiego, które jak 
nocy i w
chodzie z gub. witebską, od zacho- wiadomo, nie było podzielone na powiaty. 
du z Kurlandją, gub. kowieńską i pow. świę- Pod względem administracyjnym powiat 
ciańskim, od południa z pow. wilejskim i gub. dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
mińską. Zajmuje przestrzeń 5.184,8 wiorst I okreg (kancelarja asesora-w Głębokiem) 
J kw. Powierzchnia ziemi przedstawia wynio- obejmuje gminy głęlJocką, pliską, zaleską 
słą równinę, dochodzącą przy wsi Kowale do i prozorocką: II okręg (kancelarja w Szar- 
753,3 stóp nad powierzchnią morza. Z rzek I kowszczyznie, obejmuje gminy ihumenowską, 
najwa2niejsze są: Dżwina Zachodnia i dopływ nowo-pohostowską, jodzką i przebrodzką; 
jej Dzisno. zabierająca wszystki
 prawie rze- HI okręg (kancelarja w Urui) obejmuje gmj- 
ki powiatu. Błotniste miejscowości grupują ny drujską, czcreską, miorską i leollpolską; 
się przewatnie w poło zachodniej części po-I IV okręg (kancelarja w Dzisnie) olJejmuje 
wiatu, pomiędzy dopływami Dzisny. Jeziora I gminy mikołajewską, stefanpolską. łuźkowską, 
rozsypane są po całej przestrzeni: jest ich 27; jaśnim-łską i czerniewicką; V okręg (kancfJ- 
znaczniejsze: Ak)a i Perehrodzie w północII,ej larja w Postawach) obejmuje gminy postaw- 
części, Plisa i Sito w poł. wschodniej i Bo- ską, bogillSką. wierzchniaI-łską i łucką. 
hińskie w zachodniej. Grunta na ogół urodzaj- Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. 
ne, łąki wyborne, uprawa lnu znaczna. Lud- I rev'ir (Nacz. ziemski w Dziśnie) obejmuje 
ność puwiatu wynosiła w r. 1907 - -229,256 ,gminy mikołajewską (108 w.), jaźnieJiską 
osób płci obojga. Miasteczka znaczniejsze: l127 w.) i stefa.npolską (45 w.); II rewir 
Druja (fi.513 mieszkaJiców), Głębokie, Posta- (Nacz. ziemski w Drui) obejmuje gminy leo- 
wy, Szarkowszczyzna i Łuźki. polską (63 w.), przebrodzką (91 w.) i druj- 
Powiat dziśnieJlski został utworzony w r. ską (76 w.); III rewir (Nacz. ziemski-sto 
1795 z wschodniej części powiatu brasław- i Dzisna JD. Wianu
a.) obejmuje gminy nowo- 


- 9\J _. 


ł 


--
>>>
.J 


pohostowską (93 w.) miorską (100 W.) i cze- 
reską (55 w.); IV rewir (Nacz. ziemski - 
w Łu
kach) obejmuje gminy ihumenowską 
(52 w.), jodzką (114 w.) i boguńską (67 w.); 
V rewir (Nacz. ziemski-w Postawach) obej- 
muje gminy wierzchnieńską (45 w.), postaw- 


k 


ską (101 w.) i łucką (57 w.); VI rewir (Na- 
czelnik ziamsl{i w Głębokiem) obejmuje gmi- 
ny zaleską (91 w.), głębocką (101 w.) i plis- 
ką (82 w.); VII rewir (Nacz. ziemski w Łu
- 
kach) obejmuje gminy prozorocką (4-1 w.), 
łu
kowską (93 w.) i czerniewicką (31 w.) 


D Z I S N A. 


Miasto powiatowe Dzisna połoMne jest na 
Jewym brzegu Zachodniej Dźwiny, przy ujściu 
Dzisny. W odległości 800 wiorst od Wilna, 
16 wiorst od st. Borkowicz kol. Witebsk-Dy- 
neburg. Dzisna została wyniesiona do rzędu 
miast przez Zygmunta Augusta .po utracie 
Połocka w r. 1563. W czasie wyprawy Ba- 
torego na :Moskwę, Dzisna była wa
nem sta- 
nowiskiem wojennem. Parat]ę katolicką fun- 


Władze 


Marsza.łek szJachty- -Leou.tjusz Lipkin. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szJachty. Powiatowy członek sądc. okręgowego 
W. U wa, sędzia miejski 1\1. Piunowskij. na- 
czelnicy ziemscy: I rewiru-P. Krawcow, 11- 
M. Suszkiewicz; III-Z. Paszkowski; IV-M. 
Iwanow; V-B. WaJcow; VI-P. von-Won- 
gaz i VII -A. Fitinhof:'Szel. Sekretarz-P. 
Hołowczyńskij. 
Sprawnik - Andrzej Filipow, pomocnik 
L. Komar. 
Burmistrz m. Dzisny - Józef Pidziewic
. 
pomocnik- -H. Ry
y. 
Komisja rojna. Prezes-marszałek szlach- 


dował w Dziśnie Stefan Batory w r. 1583, 
powierzając ją jezuitom połockim. W r. 1630 
Krzysztof Malchiewicz Chełchowski osadził tu 
franciszkanów. Oni tu w r. 1773 wznieśli 
istniejący do dzisiejszego dnia murowany koś- 
ciół, pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia 
N.. M. P. Ludność w r. 1907 wynosiła 7138 
osób płci obojej. 


instytucje. 
ty. Stały członek - Aleksander Bogucki, 
członkowie: W. Dwa, M. Grzybowski, Leo- 
pold Zdrojow:;ki, Marjan Wazgird, M. Berno- 
wicz, S. Trus, W. Jefremow, i W. Wierszy- 
łowski. Sekretarz B. Czugunow. 
Naczelnik wojskowy - pułk. Adolf Du- 
browski. 
Głębocki Oddział WileIlskiego T-wa Rol- 
niczego. Wice-prezes-J. Romanowicz, człon- 
kowie Rady: E. Pił3udzki, hr. St. Moh], Br. 
Zdrojewski, Sergjusz Łopaciński i Aleks. Zdro- 
jewski. 
Burmistrz m. Urui-Jan Dobrynin. 
Notarjusz w Drui-Stanisław Bułharowski. 


POWIAT VvI.LEJSKI. 


Powiat wilejski utworzony w roku 1795 
z dawnego powiatu zawilejskiego (z miastem 
centralnem Postawy) i z części pow. oszmiań- 
skiego, le
y we wschodniej części gubernji, 
graniczy od północy z pow. święciańskim, 
i oszmiańskim. Zajmuje przestrzeń 5 637,
 
wiorst kw. Powierzchnia powiatu, przerznię- 
ta rzeką WiJją na dwie prawie równe poło- 
wy, wybitnie rozró
nia się w obu częś- 
ciach. Południowa jest równiną niską, po- 
krytą błotami i lasami, północna zaś wy- 
niosła i bezleśna. Najwynioślejsza miejsco- 
wość w powiecie znajduje się przy wsi 
Kondraty (1015 stóp nad p. m.). Gleba 
w miejscach wyniosłych jest gliniasta, uro- 


dzajna, w południowej zaś części ilasta i czar- 
noziemna. Główną rzeką powiatu jest Wilja. 
W powiecie jest 14 jezior, z których naj- 
większe Serwecz. Ludność w r. .1907 wyno- 
siła 248.470 osób płci obojga. I Znacznipjsze 
miasteczka: Radoszkowicze (4374 mieszkańców), 
Ilja, Kraśne, l\1ołodt:'czno, Wiazyń, Budsław, 
Dołhinów, Duniłowicze, Miadzioł Stary i No- 
wy, Parafjanowo, Krajsk. 
Pod względem administrar.yjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I o- 
kręg (kance]arja asesora w l\Iołodecznie) obej- 
muje gminy: mołodeczaJlską. lebiedziewską, 
horodecką, b. hermaniską, krasnosielską i ra- 
doszkowicką; II okręg (kąnce]arja w Dołhi- 


1 


- IW - 


ł 


-
>>>
. 


..i 


nowie) -obejmuje gminy: dołhinowską. bud- ską (32 w.), norycką (37 w.) i mailkowicką 
sławską, krzywicką, krajską, parafjanowską (75 w.); III rewir (Nacz. ziemski w Duniło- 
i popiską; III okręg (kancelarja w Dunilo- wiczach) obejmuje gminy Mśniańską (44 w.), 
wiczach) obejmuje gminy: duniłowicką, łuczaj- miadziolską (151 w.) i i
ską (19 w.); IY re- 
ską, mallkowicką, miadziolską, 
ośniaIlską, no- wir (Nacz. ziemski w Dołhinowie) obejmuje 
rojcką i wołkołacką; IV okręg (kancelalja gminy: krajską (46 w.), krzywicką (52 w.), 
. w Postawach) zawiera gminy: kurzeniecką, dłohinowską (40 w.) i kniahinińską (57 w.); 
wilejską. kniahinińską, rabuńską, i
ską, wia- V rewir (Nacz. ziemski w Wilejce) obejmu- 
zYllską i chotenczycką. je gminy: kurze'niecką (38 w.), wilejską. (58 
Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. wiosek, rabUllską (33 w.) i wiazyńską (57 w.). 
I rewir (Naczelnik ziemski-st. Dokszyce gub. VI rewir (Nacz. ziemski w Mołodecznie) obej- 
mil1skiej m. Jasiewszczyzna) obejmuje gminy: muje gminy: lebiedziewską (57 w.), mołode- 
porpliską (25 wiosek), paraf janowską (52 w.), czańską (45 w.) i horodecką (111 w.): VII 
wołłwłacl\:ą (52 w.) i budsławską (39 w.): rewir (Kaczelnik ziemski w Radoszkowiczach) 
II rewir (Nacz. ziemski w Duniłowiczach) 'obejmuje gminy radoszkowicką (70 w.), ch 0- 
obejmuje gminy; duniłowicką, (24 w.), łuczaj-I tieńczycką (73 w.) i krasnosielską (61 w.). 


W l L E J K A. 


, 


Wilejka, miasto powiatowe, poło:lone jest I katolickiego nigdy tu nie było. Obecnie wy- 
na prawym brzegu WiJji przy zbiegu ż rzeką i budowaną jest kaplica. Za czasów Rzplitej. 
Pleśnianką w odległości 141 w. od Wilna, Wilejka była małą mieściną. Po przyłącze- 
a 11/
 wiorsty od stacji kolei Połock-Siedlce. niu do Rosji nadaną została gubernatorowi 
Z pomiędzy miast powiatowych gub. wileń- mińskiemu gen. Korniejowowi. poczem w r. 
skiej Wilejka zajmuje naj pośledniejsze micj- 1795 otrzymała godność miasta powiatowego 
. sce. zarówno pod względem swej nieestetycz- gub. mińskiej. W r. 1842 miasto wraz z po- 
nej powierzchowności, jak i co do liczby oraz wiatami przyłączono do gub. wileńskiej. 
stanu materjalnego mieszkańców. Kościoła 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Aleksander Borozdin. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty; członek powiatowy sądu okręgowego 
J. Pod:lio, naczelnicy ziemscy: I rewiru-P. 
Pinajew; 11- -W. Tylner; III -O. Kornatow- 
ski; IV-M. Barykow; V- -ks. D_ Szcrwa- 
szydze; VI -B. von Ridiger; VII- -W. Ko- 
noncow, inspektor podatkowy A. Mołoj
awyj. 
Sekretarz-J ózef Granicki. 


Sprawnik-JózefvViszniewski, pomocnik- - 
Mikołaj Czystowski. 
Burmistrz m. Wilejki- -Hipolit Łopuszyń- 
ski, pomocnik --J an Błażko. 
Naczelnik wojskowy - podpułk. Mikołaj 
Racewicz. 
Burmistrz m. Radoszkowicz - Dominik 
W ojtowicz, pomocnik -Kazimierz Niemcewicz. 
Seminarjulll nauczycielskie w l\Iołotlecznie. 
Dyrektor-A. Jaroszewicz. 



(Q)
 


1 


- 101 -
>>>
t. 


GUBERNJA KOWIEŃSKA. 


Gubernja kowieńska zos
ała utworzoną 
w r. 1828 z następujących powiatów gub. wi- 
leńskiej: teJ szewskiego, szaweJskiego, rosień- 
skiego, upickiego (dziś poniewieskiego), bra- 
sławskiego, wiłkomierskiego i części kowień- 
skiego. Dliś składa się z wymienionych sied- 
miu powiatów, przyczem powiat brasławski 
przemianowany został na nowo-aleksandrow- 
ski (jezioroski). Zajmuje przestrzeń 35.711,11 
wiorst kw. Największa długość gubernji 350 
wiorst, największa szerokość 170 w. Na pół- 
noc graniczy gub. kowieńska z siedmiu po- 
wiatami Kurlandji, jako to: hazenpockim, goł- 
dyńskim, tukumskim, dobleńskim, bawskim 
oraz częścią frydrychsztackiego; na wschód 
z dwoma tej
e gubernji powiatami: frydrych- 
sztackim i iłukszciańskim; na południe-z dzi- 
sieńskim, święciańskim i wileńskim gub. wi- 
leńskiej ora
 marjampolskim -suwalskiej; na 
zachód-z Cesarstwem Niemieckiem oraz częś- 
cią grobińskiego powiatu w Kurlandji. 
Powierzchnia gruntu gub. kowieńskiej wo- 
góle jest równa, płaska; tylko północno-za- 
chodnia i wschudnia jej części są wzgórzy- 
ste, ale wzgórza to niewielkie, rozdzielają je- 
dynie kotliny ró
nych rzek. Najwięcej takich 
wzgórzy piaszczysto.wydmowych ciągnie się 
między Minią i Wentą w pow. tel szewskim. 
Najwy
szy punkt w guberni góra Pilkanas (ko- 
ło Taurogów) 117,6 są
ni. 
W wodę gub. kowieńska obfituje. W po- 
wiecie jezioroskim jest 400 jezior. Tylko w po- 
wiecie szawel:skim na północ od Szawel oko- 
lica bezwodna. Prawie wszystkie rzeki tej 
gubernji wpadają do Baltyku albo wprost, 
albo w haf kuroński i do zatoki ryskiej. 
Główne rzeki: Niemen z W iJj ą, Niewi
ą, 
Dubissą, Mitwą, Jurą i Minią; Wenta, Bar- 
tawa, Mussa i Niemunek. Największe jeziorą: 
Dryświackie, RekiJowo, Płotele i Lukszta. 
Klimat gub.-umiarkowany. Średnia tem- 
peratura roku + 70 R. 
Według danych Komitetu statystycznego 
w r. 1906 było zasiano: pod oziminę 503.395 


dzies. pod jarzyny 484,647 dzies. i pod kar- 
tofle 74,685 dzieś. Na przestrzeni tej wysia- 
no: ozimej pszenicy 719,4-13 pudów, ozimego 

yta 3.697,897 pud., jarej pszenicy 107,974 
pud., jarego 
yta 57,849 pud., owsa 2.006.715 
pud., jęczmienia 1.411.670 pud., gryki 10.493 
pud., grochu i bobu 432.504 pud., kartofli 
1.479.227 pud., lnu 258.440 pud. 
Uprawa lnu prowadzona jest na szeroką 
skalę, szczególniej w gospodarstwie włościaIl- 
skiem. Hodowla bydła w ostatnich czasach 
rozwinęła się ogromnie. Bydła rogatego li- 
czono w gubernji 628.000, koni około 319.000, 
owiec 434.000, nierogacizny 374.000 i kóz 
19.000 sztuk. Hoduwla ptactwa domowego 
nie jest rozpowszechnioną (najwięcej gęii). 
W r. 1906 sprzedano do Prus ptactwa na 
257.489 rubli. 
Przemysł fabryczny jest dość słabo rozwi- 
nięty. W r. 1907 w gub. kowieńskiej było 
czynnych 2023 rozmaitych fabryk i zakładów 
przemysłowych, które zatrudniały 8862 ro- 
botników. Suma produkcji wynosiła 11.218.130 
rubli. H:mdel, jak w całym kraju. pozostaje 
przewa
nie w ręku 
ydów. Według danych 
Izby Skarbowej od l-go listopada 1905 f. do 
l-go listopada 1906 r. wykupiono 13.895 świą- 
dectw handlowych na sumę 219.917 r. Osób 
zajmujących się llandlem było na ogół 11.446, 
w tern mieszczan 9.427, włościan 1.174, szlach- 
ty 459, kupców 825, "raznocz)'ńców" 26 i cu- 
dzoziemców 35. 
Ludność gub. kowieńskiej w d. 1 stycznia 
r. 1907 wynosiła 1.707.558 osób, w tern 
836.693 mę
czyzn i 870.865 kobiet. Według 
wyznań ludność ta się dzieli: katolików- 
1.247.660 osób płci obojej, prawosławnych 
47.990, staroobrzędowców - 31.121. lutera- 
nów 49.533, kalwinów 13.240,lydów-314.583, 
ka.raimów 174, mahometan 1910, innych 
wyznań-1347. Według stanów ludnuść ta. się 
dzieli: szlachty 80.181 osób, włościan 1.167.134, 
mies
czan i kupców 397.228, duchowieństwa 
940, wojskowych 57.265 i cudzoziemców 4805. 


......, 


- 102 - 


r 


I 


....
>>>
. 
-, 
4 h \ , Hi- 

 '.- I 
.. 
 
,-t\r ,.' ....", 
.-.. 
 ,.... ,
 , 
f! . LI ,. ...-J ' , 
I 
 
 
 \'" ' .. ,li 
I " 
 '" ri-.:-łł. ,;J  

 .
 
 . 


 /, 
 .ił! !. t 
' ł 
Q,'fiir":! ], 
 - 
/" "
"'" ,
 ' -:,'

 l' ,
 

 f/ _., 
,r I 

\'
 
, ,
 

'--':.ir".,...j (
 \;
 
:" - ł ) "i'.. _ " 7 
, ':::
 J ' r-
_...,S'''' 

 
J : 

'" j -' ł 
---J-
 
 
 I _ 
.,# ' ", 
0,' 
er" , 
.\ 


I 
t 


. 



 

 




-
>>>
.i 


i. 


Wszystkich szkół prócz prawosławnych 
wyznaniowych gub. kowieńska w r. 1906 po- 
siadało 380. w których pobierało naukę 
20.526 chłopców i 8.062 dziewcząt. W po- 
równaniu z rokiem poprzednim ilość uczących 
się zwiększyła do 6.281 dzieci czyli w 11,50/0 
Pozatem w gub. było 106 szkół, będących pod 
zarządem prawosławnej Rady Djecezjalnej, 
w których się uczyło 3.342 dzieci (w tern 
625 katolików). 


Kolei gub. koweńska posiada bardzo nie- 
wiele. Kolej Libawo-Ronieńska przecina gu- 
bernje na przestrzeni 395,5 wiorst, Północ- 
no-zachodnia kolrj w obrębie gub. kowień- 
skiej ma. długości 54 wiorsty. Na ogół sieć 
kolejowa szerokotorowa w gub. kowieńskiej 
liczy 449,5 wiorst. Oprócz tego kolt-'jka pod- 
jazdowa święci ali ska przecina gubernję na 
przestrzeń 100 wiorst. Dwie szosy Ryska 
i Kowieńska liczą 323 wiorsty. 


. 


6'- 


--=::\.
 


-"' 


Spis instytucyj poczty 


telegrafu. 


Miejscowość Kategorja Powiat Miejscowość I Kategorjal Powiat l
ie
scowość IKategOrj
1 Powiat 
- - 
leksandrow- Poczta Rosieński Kołtyniany Poczta Rosieński Radzi wiIiszki Pocz. i tel. SzaweIski 
skoje 4
 w. i tel. Konstant y- Poczta " RakiRzki " Jezioroski 
od Taurog. nów i tel. Remigoła (2a Poczta Pouiewiesk. 
Bejsagoła " Szawelski Krakinowo " Pf.niewieski w. od Po- 
BerżlLuy .. " Kretynga " Telszewski nic wieża) 
(22 w. od Kroże " Rosień
ki Retów (25 w. Poczta Rosieński 
Kurszan) Kroki Poczta Kowieński od Płun- i tel. 
Bil'że (65 w. " Poniewieski Kupiszki 'o w. Poczta Wilkomier. gian) 
od Poniew.) od st. Sła- i tel. Rog()w " Wiłkomier 
Brasław 44 w. " Jezioroski wiuniszki) RO&Rlin " Poniewiesk 
od Grzywy) Kl1rszany " Szawelski Rosienie .. Ro!;ieński 
Wielona Poczta Kowieński Ławkowo Poczta Telszewski Sałanty " Telszewski 
Widze (29 w. Poczta Jezioroski I_inkowo Pocz. i tel. Poniewieski Sartyniki " Rosieilski 
od Dukszt). i tel. ł.uklliki " Szawelski Siesiki (18 w. " Wiłkomier 
WHkomierz " Wiłkomier. Łami;edyszki Poczta Wilkomier. od Wilkom. 
Wilki " Kcwieński Mieszkucie " Szawelski :;:ołoki Pocz. i tel. Jezioroski 
Wobolniki " Poniewieski 1I10żej ki Poczta .. Subocz Poczta Wiłkomier 
Womie " Telszewski (Murawjewo) i tel. Siady PocJ:. i tel. Telszewski 
Wieksznia .. SzaweIski Murowany .. Pouiewicski Tal1rogi " Rosieńskł 
GOl'Żdy (2a w. .. TeIszcwski Poniemuń TeIsze Po
zta Telszewski 
od POłągi). Niemokszty .. Rosieński Towiany Wiłkomier 
Grużdzie (24 Poczta SzaweIski Nieskucznoje " " 'l'raszkuny Pocz. i tel. .. 
w.odSzaw.) N owoaIeksan- .. Jezioroski l'riszki Poczta Szawclski 
Dowgiole .. Jezioroski drowsk (Je- Uciana Pocz. i tel.lWiłkOmier 
Dorbiany .. Telszewski ziorosy) 24 Carycyno Poczta Rosieński 
Dryświaty Pocz. i tel. J ezloroski w. od Dy- Gytowiany " " 
Dukszty Poczta " ncburga) CZl'kiszki " ,Kowieński 
:!;u8iaty .. {)jsiany Poczta Rosieński Szawie (Pił w. Poczta Iszawe
s
 
Zagory (20 w. Pocz. i tel. Szawe'iski Okmiana I " SzaweIski OlI st. kol. i tel. 
.od st. Benen) Onikszty Pocz. i tel. Wilkomie}'. Lib.-Rom. 
Zejmele Poniewieski Pikiele Poczla Tclszewllki Szadowo " 
.. 
Zorany .. Telszewski Plungiany(24 Poczta " Sza t V Poczta IWiłkomie 
Iłłoki Poczta " w. od Telsz i tel. Szwieksznie Pocz. i tel. Rosicilski 
Kiejdany (3 Pocz. i tel. Kowieński Pogiełoże Poczta WiłkomiCl'. Szylele " TeIsze
ski 
wiol'. od st. Pokroje Pocz. i tel. Pouiewieski Szkudy " 
Kiejdan k. Pompiany ol .. Ejragoła " Kowieński 
Lib.-Rom.) Poniewież " .. Erżwiłki Poczta RosicJ1Ski 
Kielmy " Rosieński Poniemunek " J eziol'oski Jurborg-(44w. Poczta .. 
Kowarsk .. Wiłkomier. Popielauy Poczta Szu. welski od Taurog. i tel. 
Kowno " Kowieński POBwol Pocz. i tel. Poniewieski J aniszki " \szl1weIski 
Janów .. Kowieński 


A 


., 


, 


l. 


- 104 - 


........
>>>
.i 


t.. 


Spis gmin, w których się dokonywują operacje pocztowe. 


GMINA I POWIAT J GMINA I . POWIAT 1 GMINA I POWIAT 
, 
Aleksandrowska Kowieil8ki KraRnosl cIska Kowicński Pogirska Wilkomiel'ski 
AntoIl'ptska Jezioroski Krukowska Szawelski PodlIubiska SzaweIski 
Andrzejewska Rosicil!,kj Kł'Upjew
ka " Rl1msz}"ska Kowieński 
BobtowRka Kowieński Kmklewska WilkomieJ'ski ąmilgowsk& Poniewieski 
Wiewirżańska RORif'ilSkj Nowomichka J'oniewieski Srednicka Kowień!lki 
Dobejkowska Wilkomierski Owancka . Wilkomicrski Surwiliska lO 
Że.imjeilska Kowjcilski Oknistowska Jczioroski Szrmkajćska RosieńEki 
\ Żmujllecka Wilkorujerski Olocka Wiłkomicl'ski 


'"" 



t= 


-. 


Paraf je 


ka tolickie. 


Gub. kowieńska stanowi djecezję żmudzl\:ą, maszewski w Siadach) obejmuje paraf je: tel- 
posiada 200 parafji katoJickich, podzielonych szewską, oJsiadzką, płotelską, pikielską. siadz- 
pomiędzy 17 dekanatów: J'ą. tyrszklewską, ginteliską, kontowską. 
Dekanat atJelski (Dziekan ks. Józef Fedo- gadouowską, żemieJońską. żydycką, lepławską 
rowicz-w Rakiszkac1l) obejmuje paralJe: ko- i kalwaryjską. 
majską, abeJską, rakiską, skopiską, pUlIie- Dekanat poniewieski (Dziekan ks. kan. 
dzielską, krewneńską, ponicmuńską, poniemu- Romuald Styrowicz w Nowem Mieście) obej- 
niecką, jużyncką, żabiską, hanuszyską. kwiet- IIluje paraf je: poniewieską, wobolnicką, po- 
kowska i popielską. swolską, kryniczyńsl{ą, birżailską, podbirżail- 
Dekanat botocki (Dziekan ks. Dominik ską, nowomiejską, pompim-łską, remigolską, 
Mutur-w Skawdwilach) obejmuje paraf je: gir- truskowską, brunowiską i wysokodworską (an- 
dyską, kołtyniańską, szyll:1lską, poszylską, nie- ciską). t 
moksztailską, stulgińską. odachowską, skawd- Uekanat retowski (Dziekan ks. Wincenty 
wilską, botocką, pogromoncką, gawrską i tau- Jarułajtis w Płllngianach) obejmuje paraf je: 
rogiańską. _ płungiaJisl{ą, kulsl{ą, gorżdowską, retowską, 
Del\anat janiski (Dziekan ks. Zenon Zy- konstantynowsl{ą, juttraIiską, szwekszniailską. 
wotkowski w Poszwityniu) obejmuje paraf je: aleksandrowską, żwingowską, andrzejewską, 
szawelską, janiską. grużdziaJiską. nowo-żagor- żygojcką, wiewirzańsl{ą, tenińską i wojnucką. 
ską, mieszkućsl{ą, poszwityńską, sałacką, lin- Dekanat szadowski (Dziekan ks. Stani- 
kowską, kon
ta
tyno
ską. . .' I słą.w Sarąpas w Radziwiliszkacb) obejmuje 
.. 
ekana,t j
zlOroskl (Dzwk
n ks. Jo
pf z.y- paraf je: szadowską, sz,lwlailską, radziwiliską, 
h.nski-w Jez
orosacb) obełlllllje paraDe: ]e- ligumską, smilgowską, rozaliJiską, pokrajską, 

lOrosl,ą, dusIacką, dryśwlacką, brasławską, kławailską, puszołocką i jobaniszkieJską. . 
l antuzowską. Dekanat szkudzki (Dziekan ks. Piotr 
De!mnat k
w
eński (D
iek
n ks.._ Mate- Szawlewicz w S
klldacb) olJejmuje parafje: 
u
z ,l\1lCżyn .w. Z,eJmach) obejlllYje paralje: ko- szkudzką. masiadzką, sałancką, korciallską, 
w
ellską, żeJmIan
ką, słwrule-jallowską, k.or- dorbimiską, ławkożemską, kretyngowską, szac- 
mlałowską. wędzmgolską, rU
ISZ
S
{ą" OpItO- ką, iłłucką i lenkimską. 
locką, bołtowską, łabunowską l l{wjdanską. Dekanat szydłowski (Dziekan ks. Anto- 
D0kanat krocki (Dziekan ks. Jan No- ni Janczewski w Widuklach) obejmuje para- 
wicki-w Jaswojniacll) obejmuje paraf je: jas. (je: szydłowską, cytowiańską. kielmską. kroską, 
wojl\ską, datnowską, krocką, hrYllkiską, sur- widuklewską, Jalską. lidowialiską. erżwiłkow- 
wilską, krakinowską, bejsa.golską i poszusz- ską i wajgowską. 
wiańską. Dekanat ucialiski (Dziekan ks. Stanis- 
Dekanat olsiadzki (Dziekan ks. Jan To- ław Janulewicz w Ucianie) obejmuje para
e: 



 


- 105 - 


.......
>>>
--L- 


uciańską, kupiską, oniksztowską, swiadoścką, pernarowską, średnicką, czekiską, butkiską 
uszpolską, owancką, wi2uńską, leluńską, sudej- i betygolską. 
kowską, bolnicką, kurklewską, wieszyncką, Dekanat wiłkomierski (Dziekau ksiądz 
dobejkowską, poławeńską i taurogińską. Piotr Legecki w Kowarsku) obejmuje parafje: 
Dekanat wieksznieński (Dziekau ks. Jó- wiłkomierską, kowarską, pobojską, subocką, 
zef Zaleski w Wiekszniach) obejmuje paraf je: siesicką, szacką, pogirską, konstantynowską, 
wieksznieńską, kurszańską, szawkiańską, kur- wieprzańską, nidocką, 2mujdkowską, rogow- 
towiańską, okmiańską, rawdziańską, trysz- ską, bukańćską, traupiowską, wodoklewską, 
kowską, łoj2ewską, popielańską, lackowską traszkuńską i widziską. 
i pokopską. Dekanat wornieński (Dziekan ks. Józef 
Dekanat wieloński (Dziekan ks. Piotr Noniewicz w Twerach) obejmuje paraf je: sta- 
Doczkus w Rosieniach) obejmuje paraf je: . ro-wornieńską, nowo-wornieńską, twerecką, 
jurborską, girtakolską, skirstymońską, rosień- torańską, janopolską. powondeilską, ławkow- 
ską, czerwonodworską, wielońską, ejragolską, ską, łuknicką i u2wencką.. 


K I E R M A S Z E. 


w pow. kowieńskim. l stycznia-Rum-I W pow. szawelskim: 1 stycznia-Popie- 
!jzyszki, 6 stycznia-Janów, 6 i 7 Btycznia- lany, 6 stycznia-Szawle, 15 stycznia- -Raw- 
Sredniki, 10 stycznia-WieI ona; 2 !utego- dziany;18stycznia-Wieksznie; 2 lutego-Ja- 
Rumszyszki, pierwsze dwie środy-Sredniki; niszki, 7 lutego-Tryszki; 4 marca -.Szawle, 
19 marca-Wilki; 23 kwietnia-Wilki, Gryn- Popielany i Wajgowo, 10Iutego-Rawdziany; 
kiszki i Rumszyszki; 10 maja -;- Rumszyszki, 19 lutego-Szawkiany iRadziwiliszki;. 23-go 
16 maja-Janów, co środa - Sredniki; 24-go kwip;tnia Szadów i Łukniki; 2 maja- -Zagory, 
czerwca - Średniki; 29 czerwca - Wielona 8- -Zubiki, 14 - - Rawdziany, 25-Szawkiany; . 
i Kroki; 2-go lipca - klasztor Po
ajski, 4 czerwca-Szawkiany, 6 i 24 - Wieksznie, 
13 lipca-Czekiszki, 26 lipca - - Wilki; lO-go 16- Łukniki, IRadziwiliszki, 23 
 U:lwenty, 
sierpnia Ejragołą; 8 września - - Rumszyszki, 
4-Kurs
any, 28 -Radziwiliszki, 29 -Nowe- 
ostatnia środa-Sredniki, 12 września Janów, Zagory; 11, 12, i 13 lipca - Lacków, 15- 
21-Wilki i Kroki, 29 września- Ejragoła; 1 Grutdzie, 20--U
w
nty, 29. Tryczki; 6 sierp- 
listopada-Czekiszki i 
umszyszki, 8 i 9 lis- 
ia
 -Tryszki, 19-Zagory, 15-Szadów i Nowe 

opada-i co śrocJa - Rredniki. Na Zielone Zagory, 16--Gruździe, 19-Kurszany, 25- -Ra- 
Swięta - Wielona i Grynkiszki, w święta wdziany; 8 września-Popielany i Radziwi- 
Wniebowstąpienia i Bo
ego Ciata -Ejragoła. liszki, w pierwszą niedzielę miesiąca-Szaw- 
W pow. wiłkomierskim: 29 czerwca - wIe, 21 - Łukniki, 29 - Kurszany i Tryszki; 
Wiłkomierzu; na Zielone Świeta i pierwszą l. października -W. ieksznie i ?zadÓw, 4 
zaw- 
niedzielę po l-ym października-Szaty; pierw- klany: 1O.-Try
zk.l, 28-W
jgO.W?, w pierw- 
sze trzy niedziele po 15 stycznia- -Rogów; od szą Uledzlel
 mIesiąca -J
mszkl I w drugą- 
21 po 24 września- Onikszty. Sz.awle; l l
stopad1a--P
plelaoy, l:-:-U
w en- 
W pow. jezioroskim: Od 15 slycznia po ty, 1 grud ma - - 'I ryszkl, .6 - GruzdZle, 
7 
1 luty i od 3 po 15 sierpnia 
Jeziorosy; od U
wenty: We 
ro
ę. p,,?pIelcową-Try
zkl! ; 
1 do 3 października, w pierwszą niedzielę po ś
ódP
ŚCI
 -JallIszki 
 Zago.ry. .W pomedzIa- 
6 stycznia, po śródpościu i po 16 czerwca- ki .WI
I
Iego 
ygodIJIa, Wlelkl
go post
, po 
Widze; 6 stycznia, 3 kwielnia i 1-3 paź- Wielkiej nocy I po Sw.. Andrzeju-Okmmoa. 
dziernika- Brasław; w niedzielę palmową i We wtorek zapustny-Zagory. 
przewo?nia or
z p
erwszą niedzielę po 21-
m W pow. telszewskim: 1 stycznia- GorMy, 
wrzes
Ia---:--Raklszkl; .4 marca, 24 czerwca I 9 Błoki, Pikiele i Płotel
, 2 -- Kalwarja, 3- 
paźdzlCrmka-Komaje. Woruie, 6-Kretyoga., Zorany i Siady; 2 lu- 
W pow. poniewieskim: 6 stycznia- -Żej- tego - Sia.dy, Ławkowo, Zorany i Kretynga. 
mele, 
Iurowany Poniemm\; 2 lutcgo-Żejme- 15-Borszczyce i Korciany; 4 marca-Gor2- 
le, 24 czerwca-Pokroje, 29 czerwca -:\luro- dy, 10-llorszczyce, 
2-Tyrkszle, 19 Wor- 
wany Poniemuń; 16-23 lipca-Linkowo, 29 nie i Płotele, 14 kwietnia- Tyrkszle, 23 - Pi- 
lipca Murowany Poniernuń, llir2e; 15 sierp- ki ele, Kretynga. Twery ilUoki; 25 - Borsz- 
nia-Zejmele, Wobolniki, 4 sierpnia- -Bir2e; czyce i Wornie; 1 maja-Kałnele, 2 i 3 Kal- 
S września - Mur. Poniemuń, Wobolniki,29 warja, 3 Ławkowo, 9-Ż
rany i moki, 16- 
września--Bir2e i 6 grudnia -Bir2e. Siady. 19 Tyrkszle, 27 -Zorany; 31 Korcia- 


lOtJ -- 


r-
>>>
) 


ny; 13 czerwca-Telsze, 16-Borszczyce, 19 ki; 19 kwietnia - Szweksznie, 13 Poszyle, 
-Lawkowo, 2-l-Płungiany, 29 - Dorbiany, NiernoksEty, Sartyniki i Wiewirzany; 1 maja 
Wornie i Iłłoki, 30- Żorany; 1 - 8 lipca- --Botoki i Taurogi, 2 - Kołtyniany, 3 - 
Kalwarja; 2 sierpnia-Telsze. w pierwszą nie- Skawdwile i Szweksznie, 8 - Konstantynów 
dzielę po 4 sierpniu - Ka!warja, 10 sierpnia (Cbwejdany) i Żyrdziany, 31- Niemokszty; 
Tyrkszle i Kałnele, 15--Zorany, 16 - Wor- 17 czerwca--Szweksznie, 24-Rosienie i Woj- 
nie, 24-Olsiady; 8 września- Wornie i Gor:t- nuty, 25-Aleksandrowskoje, 29 i 30 - Jur- 
dy, 15--Kalwat:ja, 17-Korciany, 29 - Bor- borg; 16-lipca Rosienie, 22 - Wiewirzany, 
szczyce, Pikiele i Płotele; 4 października- Tel- 25-Szweksznie, 26-Szyłele; 6 - sicrpnia- 
sze i Kretynga, ? Twery, 28 - Nie
orany Jurborg, 10-Kro:te i Aleksandrowskoje, 15- 
i Dorbiany, 29-Zorany; 1 listopada-Zorany, Taurogi, :H-Niemokszty, Sartyniki i Kon- 
11-Gadopów i Dorbiany,30-Bor:3zczyce -l-go stantynów; 8 września-Woj nuty, 8-16-Szyd- 
grudnia Zorany i Płotcle, 17 - Tyrkszle. W łów, 1ł Pojury, 21-- \Viewirtany i Taurogi, 
pierwszy poniedziałek wielkiego Postu, w nie- 29 - Kro:te, [-(etów i Aleksandnowskoje; w 
dzielę Palmową i Przewodnią - Płungiany, pierwszą niedzielę października - Chwejdany, 
w święto Wniebowstąpienia-Gor:tdy; w 1 nie- 26-Pojury, 28-Niemokszty i Hotoki, l lis- 
dzielę po Sw. 
rójcy - Szkudy, w niedzielę topada - Jurborg, 10-Aleksandrowskoje, 11 
Palmową i na Sw. Wita--Kretynga; w dzieli Kołtyniany i Sartyniki, 6 grudnia-Taurogi, 
Wielkiego Postu, w pierwszą niedzielę po 8-Jurborg.-Od 2 lutego po 17 czerwca co 
Wniebowstąpieniu N. 1\1. P. i pierwszy czwar- czwartek - Kielmy, we środę w 3 tygodniu 
tek po 29 września-Szkudy. wielkiiJgo postu-Szyłele; w czwartek i środę 
W pow. rosieliskim: 1 stycznia Aleksan- wielkiego Postu- Wiewirzany, w drugi dzieil 
drowskoje, 6-Szyłele i Szwieksznie; 
 lut y- \Vielkiejnocy - Pcjury, w pierw
zą niedzielę 
Rosienie, Szyłele i Szwieksznie, 5 - Taurogi, po Wielkiejnocy - Taurogi, na Sw. Trójcę- 
19-Jurborg, 24-Aleksandrowskoje, -l mar- I ' Kro
e, Retów i Hotoki, w święto Wniebo- 
ca Kołtyniany i Konstantynów, 19-Niemok- wstąpienia Pańskiego-Woj nuty. 
szty, TauflJgi i Aleksandrowskoje, 25-Botll- 


.-===
-, 


K O W N O. 


Kowno (lit. Kaunas) jedno z najdawniej- jego czasów odnieść wypada pierwsze muro- 
szych miast Litwy, niegdyś powiatowe woje- wane domy w mieście, a pomiędzy niemi i 0- 
wództwa trockiego, dziś gubernialne, le
y wą budowę gotycką przy ulicy do Niemna 
u zbiegu Wilji z Niemnem, przy kolei z Wil- I wiodącej, wymurowaną z czerwonej cegły do 
na do Wier
bołowa, o 97 wiorst od Wilna, I dziś dnia stojącą, którą błędnie świątynią Per- 
o 754 w. od Petersburga, przy dawnej szosie kunasa nazywają. Nawet zamek tyle razy 
petersbursko-warszawskiej. Ma przystań na burzony i odbudowywany, Witold ostatec
nie 
Niemnie. I naprawił i uczynił go obronnym, a zarazem 
Pod względem administracyjnym dzieli się I mieszk.alnym. Najwięcej uczynił dla m
asta 
na trzy części: stare miasto. nowy plac i Zie- k
ól Zy
munt .Star!,. który o.toczył miasto 
loną Górę: prócz tego policyjnie nale
y doń wlelk
 pleczoło
ltośClą 
 poc
ymł mu znaczne 
osada W iIj ampolska, własność prywatna na na
allla.. Klę
kl. rozI?alte, Jako to n.apady 
prawym brzegu W ilji. wOjsk meprzYJaCle
sklc
, mo
owe pO
letrze, 
,Początek miasta ginie w pomroce dziejów. / P?
.ary, często nawIedza.Jące mIa
to (uaJst
as
- 
Dopiero za Olgierda i Kiejstuta Kowno wy- 
leJszy w r..1731) zadawały CIOS 
o CIOSie 
stępuje na widownię dziejową. Przez cały I doprowadzIły w koI'lCu Kowno do upadku. 
czas. panowania wielkich ksią
ąt litewskich I Była chwila kiedy moZna było wątpić 
Kowno było stałym terenem walk pomięd::y lit- całkiem o jego przyszłości. Z 27000 miesz- 
winami i krzy
akami: Nieustanne walki i ob- kallców (za Stanisława Augusta), ludność 
lę
enia warowni Kowieńskiej nie sprzyjały miasta spada kolejno na 22000, dalej na 18000, 
wzrostowi miasta, dopiero Witold zaczął się 16000, w r. 1796 juZ na 8500 i t. d., a
 w 
troskliwie nim opiekować, nadając mu pewne latach 1813-1915 ludność Kowna waha się 
przywileje, osadzając tatarów i karaimów. Do między 2000 a 3000 głów. Zaczyna się pod- 



 


-107- 


t. 


. 


r
>>>
.J 


t. 


 J 


I.' 


_, "1.. 
... 


" 


, tli 
'" ,.... .'/il'l 
... 



 


. - 


.... 
- ... 


\ I .. .. 
. . ., I 


I" ..ł.t ,,_ . ..a,iL.',' 
-..... --- 


, 


. 
. 


. 

 



- ....- 


". 


"-.-" . 


,'- 


- .' 


,..1---; - - ..: - . -_ 


-. '--' 


1'1. 


',- 


!- 


P': ....,. 


.:
 , . R ". i _;\ l 
 
 III 
 .'f" 
 


K O W NO. 
'ć I " d 18')0 i dziś lic.zy 7-ł.l:!5 I rzego, kościół S\I". Gertrudy murowany i.wznie- 
ci

lszk
f


: o r. - . I siony r,',wnipż :njewh

o.Jllo llł'Zl'
 
ogo I koś- 
. . dół parafjalny Sw. ] I'OJry WZnJl'slOny w 
oku 
Kościołów katolickich Ko
no p

Iada. sle- 11634 z muru przez Alrksandra Ma
salskłego, 

em. I(atedl'
 .r 0u wez
\'
m
:IIl. 
:S'.  P
,otra I kościół św. I\rzyża i. inn
J. .ParafJa 
ra
o: 
I Pawła, W;"I1Il'SIOIW w X \ \\Icl.u n
f \\MUO- sławna ma 5 cerkwI. ł\ośclół ewangłehckl 
mo przez ko;;o, kościół seminarJ'jny Sw. Je- I -jpuen, sYllflgog-l{ilka. 


'H 
. 
: l'
 


'..i. 
\
...; 


:

 'I.f-J 
r .
 / '1 t J 
. .
1ł":' -- ,'. 
 ' 
K.,'-"'\"ł:,l" .-
, 
I / ';i-, 
 '! . -,- li \ f ' - 

 ; Ir : ?; ł -, 


 . 
 - I , 1" - r" _ 
,'," 1ifo'£ " . ; \i - 
J \. ._tp"
 .\:1', .. 
:. . f '" 'f _.1. ;, ,Ir;, 
".-
,t. ,!!
 J 
. 
i;;ę 

1':' . ; ; 1 f
 
 
. 
.,' ,lo. ..-
 Ą -' 
{. -, '" '-, ,,'/ ł- -.- 
" -. ':. 1-
"'..' .. ".\ ....: 
; 


ol 
.  


:..... ł,
T'" 


I . 


,.- \'
.' 


'.. 


II 
{.r, 
-Ii, 


.... j '.. J 
_ll
 ;
= 


,'1 
, - 


- .. 
": 
 
.-;.. "..." ':' I..
 .' . ..... . 
;.1" ,: I: ,;.
;
:-",i"",."IIII,II"lInrn 'IIIIIIIIIHI 
,t:: J
i'llhl!;


rr:1 \!11ffi!II
fll 11m I 


.,' 


.. _; - _' +.._ I 


....., 


w _} 
 


.' 


,. _#" 


-' 


DOM, CDZIE MIESZKAł. ADAM MICKIEWICZ. 


- 1O
 - 


ł 


--ł.....
>>>
. 


Kościół katolicki. 


') 


Administrator djecezji 
mndzkicj-ks. bis- Żongołł('Jwicz, ks. Jan W ołłowicz, ks. Józef 
knp Gaspar Cyrtowt, sekretarz zarządu dje- Diłło i ks. Paweł Jannszewicz. 
cezjalnego ks. Bronisław Żongołłowicz. Kapi- 
tuła: prałat prepositus - -ks. Władysła'w Dom- Duchowieństwo: W ikarjnsze katedralni: 
browski, prałat dziekan-ks. Józef Skirmunt, ks. Jerzy Derwiliski, Józef Biłło, Paweł Do- 
prałat scholastyk-ks. Antoni Powilanis, prałat gieI, Józef Jarosumas, Antoni OJechno. Ad- 
kantor ks. Józef Kerpowski, kanonicy: Romuald ministrator }wścioła Św. Gertrn
y ks. Jan 
Styrowicz, Jan :\Iaculewicz i Piotr Borowski. Wie
clński. Proboszcz kościoła Sw. Trójcy 
Konsystorz: Oficjał- vacat, wice-oficjał
 -Piotr Borowski. wilmrjusze: ks. Adam Gle- 
ks. J. I\.ierpowski, asesorowie: ks. P. Bo- bowicz, k
. Teodor Benedyktowicz i ks. Józef 
rowsld, Is. A. Powilanis i ks. Bronisław Sawicki; proboszcz kościoła Św. Trójcy ks. 
Lans. Sekretarz _ Konstanty Eydrygiewicz. Konstanty Olszewski, wikarjllsze: ks. Józef 
Seminarjum rz.-katolickic. Rektor semi- Bikin i l,s. Jan Jagmin. 
narjum ks. Józef Skwirecki. Inspektor - l{s. Klasztor p.p. Benedyktynek. Przeorysza- 
Franciszek Pacewicz. Profesorowie: ks. llro- , \Vincenta Bohrowicz. Kapelan-l\:s. kan. Fran- 
nisław Laua, ks. Kazimierz Szawlis, ks. Br.. ciszek Kriszkjan. 


T 
Gubernator kowimiski- Piotr syn Wło- I Dyrektor filji Banku Państwa Teodor 
dzimierza Wieriowkin, Szambelan dworu ,I Pisco\\'. 
J. C. M. .Wice-gubernator-Mikołaj Griaziew. Starszy inspektor fabryczny-Jan Luka- 
Zarządzający kancelarjq- Piotr Kruglakow- s
ewskij. 
Czerdackij. Starszy urzędnik do szczególnych Dyrektor filji Bauku WłościaIiskiego-An
 
poleceń- W-. Fcdczenko. drzej Baumgart. 
In
ynier gubernjalny-Mikołaj Andrejew. . Zarządzający okręgiem akcyzy-rz. r. st. 
Architekt gubernjalny-Wilhelm broka. In- Konstanty Buzyłow. 
spektor lekarski--Dr. Ernest Szenberg. We- Kowieński Sąd Okręgowy. Prezes sądu 
terynarz gubernjalny-Aleksander Bieriozkin. r. t. 1\Iichał Rogowicz, wice-prezesowie: rz. r. 
Geometra gubernialny --Aleksander Kole- st. Piotr Ponomariew i Mikołaj Lipkin. 
nieckij. Członkowie Sądu: rz. r. st. M. Dobbert, 
:Marszałek szlachty-Aleksander syn Alek- rz. r. st. M. Malewicz, 
I. Iwanienko-Kar- 
sandra Miller, Szambelan Dworu J. C. 1\1. pienko, Ch. Tymnak, rz. r. s1. P. Leśniew- 
Naczelnik zarządu 
anuarmerji---:pułkow- skij, 1\1. Krasnokutskij. 1\1. Byk?wskij, T. Ra- 
nik Sobakin!"kij. poport, 1\1. O
ło
, J. Masłowsklj, D. Andre- 
pr' t k w' 'Ii k'-M' h ł D r _ jew, A. KarŚDlCklj, T. Gassblkas. Prokurator- 
o lClliałs er o I
 s I l l? a o IWO Sergjusz Rozanow. Sędzia śledczy do spraw 
DobrowolskI, pomoclll
 -:- Dynntr Mor?zow. szczególnej wagi-A. Obrazcow. Sędziowie miej- 
Sekretarz .
arządu polIcYjnego 1\1. OttowICZ- scy. I rewiru -Michał Gałkowskij; II rewiru 
WO D łłOWS k k t I J . b Leon Timrot, HI-go rewiru-Aleksander Po- 
J K yre fr k lz y obrachunkowcj- rz. r. st. merancew, IV-go - Mikołaj l{ałasznikow i V-go 
an owa en o. Wilhelm Ełmall. 
Dyrektor Izby skarbowej-Teodor Popow. Naczelnik biura poczty i telegrafu (W.- 
Inspektor podatkowy-Piotr )linin. Żandarmska d. Frumkinoj}-E. Pugaczow. 


W ł a d z e. 


Instytucje miejskie. 


" 


Prezydent miasta - Aloizy Brzozowski. 
Członkowie Zarządu: -Jan Horbaczcwski 
Oktawjan Nieciecki. 
ln
ynier mi(ljski-Michał. Dubowik. 
Lekarz miejski- Adolf Zołtowski. 
Lekarz sanitarny-Kazimierz Jaworowski. 
Weterynarz miej ski- - \Vincenty Kognowicki. 


Rada miejska: Wł. Lewoniewski, S1. Bol- 
cewicz, M. Raczkowski, K. Burba, P. Woj- 
dat, D. \Vęekowski, Sz. Gorbaczyk, J. li. 
Horbaczewski, \V. Za torski , St. Klimaszew- 
ski, K. Kozicki. K. KuszYliski. J. Lange, R. 
Marker, W. Satkiewicz. Z. Michałowski, J. 

rs7.aniecki,J. Ossowski, Al. Perkowski, J.Przy- 


., 


... 



 lu:J -
>>>
.i 


jałgowskl, 1\1. Rekosz, M. Rekosz, K. Rukuj
o, I miasta. Członkowie G. Ogijewicz, J. Fabja- 
Fr. Sopkowski, R. 1'ielmans, B. Urbanowicz, nowski i J. Wysocki. 
E. Frick, M. Chmielewski, C. Ciołkiewicz, S . ń k . 
 I 'k ł . K ł k . 
W. t;zerwiński, A. Czułado, W. Szypilin, Ch. tarosta mleszcza s 1-1\ I o aj oz ows I. 
Łuszczyn, D. Jaruszewicz (deI. duchowo praw.) Starosta mieszczański wiIjampolski-Hen- 
Kowieński sąd sierocy. Prezes-prezydent ryk Szmidt. 


Z a kła d y n a u k o w e. 
Gimnazjum męskie. Dyrektor - Mikołaj · Czteroklasowa pensja Łosickiej. Przeło- 
Klimontowicz, inspektor-E. WasiIjew. 
ona-N. Łosickaja. 
Gimnazjum 
eńskie. Przełotona - Zofja Szkoła handlowa 7 klasowa Chrieszczyka. 
19na.tjewa. Dyrektor-Mikołaj Rudnicw. 
Gimnazjum teńskie im. Cesarzowej Marji. 
Dyrektor-rz. r. st. Erast Thurau. Przeło- ,Szkoł
 rzemieślnicza im. 
esarza Aleksan- 
tona Anna Breszko-Breszkowskaja. dra II. I rzełotony-J. Kużmm. 
Progimnazjum męskie czteroklasowo T. , Dyrekcja szkół 
ud?wych. Dyrektor - rz. r. 
Adamczyka. Inspektor-Tadeusz Adamczyk. st. A]eksander Leblcdmcew. 


Towarzystwa i instytucje. 


Konsulat niemiecki. Konsul-baron Gus- Tow. Pomologiczne. Prezes - Edmund 
taw von-Lerchenfeld. Frick. Sekretarz-Józef Bujwen. 
Towarzystwo opieki nad zwierzętami. Pre- Tow. spotywcze "Niemen". Prezes-Roch 
zes-gen. A. Doronow. Sekretarz-G. Braude. J Sz]upas.. Sk
rbnik-Aleksa
der Raczkowski. 
Towarzystwo wzajemnej pomocy dla osób ł Kowleńslue T-wo VV zaJemnego Kredytu. 
pracujących. Prezes-Bronisław Wilejko. Se- Prezes-Aron Bachrach. Dyrektor - Jakób 
kretarz-St. Pokładzki. Bachrach. 
RZ.-Katolickie T-wo Dobroczynności. Pre- T-wo Le
arskie. Prezes-dr. A. .Pał
t- 
zes. - ks. biskup Cyrtowt. Wice-prezes _ A. czenko. 
 Icc-pr
zes - S: KO,wa]ew
kI. Se- 
Brzozowski. kret
rz JU
.Ja
 1IIchalewskI. Skarbmk-Abel 
Litewskie T-wo Św. Zyty. Prezes - J. Łapm. . BlbIJote

rz-
a
ue
 Isserson. 
Jaroszunas. Wice-prezes--M. Raczkowski. KowIeńska FllJa WIlenskwg? 
anku Han- 
., ., . . dlowego. Dyrektor- Karol KozIclu. 
Kowwnskłe 
 owo Ro
mcze. Prezes-Zyg- Kowieilska Filja Orłowskiego Banku Han- 
mu
t Węcł
WOWI_CZ.. Wlce-
rez{'
-:Karo.1 
lr. dlowego. Dyrektor _ Gierson Wicrbałowski. 
Zabl
łło. !]
łonko
le R
dy. Kaz
mlerz SWlą- Zarząd tramwajów. Zarządzający _ Hl1n- 
te
kl? Kazl
le
z GwcewlCz, StanIsła": Kogno- ryk Sz}'sser. 

lckl, Józ
t Klbor
, Szczepan .Bo.1cewlcz, L
c- T-wo gimnastyczne ,Sokół". Prezes -Fr. 
Jan Tańskl, Antom 9b
apowl
kl (skarbmk), Grodecki. . I 
lir. Be?edyk
 Tys
kl
wICZ, '
ła.dysław Ko- Zwjązek li:atolicki robolników pod wezwa- 
mar. 
ekretarz-Erazm Gruff. niem 
w. Józefa. 
. Syndyk
t rolniczy. Pr?zes- ;\Ieksa
de.r Związek litwinek - katoliczek. Prezeska 

IIUer. Wlce-prezes--Stamsław KognO\V1clu. -p. Wojtkicwiczowa. 
Członkowie: br. Benedykt Tyszkiewicz, Wła- Litewskie T-wo Oświatowe Saule.' . Pre- 
dysław Komar, br. Jan Przeździecki, hr. Ka- zcs-ks. K. Olszewski. " 
roI Zabiełło, Otton Koziełło-Poklewski. Za- T-wo Św. Kazimierza. Prezes - ks. Al. 
rządzający- WładYRław Kochanowski. .oy- Dombrowski. 
rektor-Szczepan Bolcewil:z. Litewskie T-wo "Dajna". Prezes - adw. 
Kowieńskie T-wo \Vzajelllnycb ubelpieczeIJ.. P. Leonas. 
Komitet nadzorczy. Prezcs - Paweł Kończa. T-wo pomocy niezamotnym uczniom "Mo- 
Członkowie: Michał Węsławski, Aleksander tinde". Prezes-I{s. AL Dombrowski. 

liUer, Szc2.epaa Bolcewicz, Józef Montwiłł, Strat ocbotnicza. Prezes-wice-gubernator 
Justyn Strumiłło, hl'. Aleksa.nder 'l'yszkie- M. Griaziew. Sekretarz - Jan Ławrynowicz. 
wicz, Antoni Cbrapowicki, Kazimierz Jan- I Naczelnik straty-Michał Doliwo-Dobrowolski. 
czewski, Kazimierz Zawisza i Władysław T-wo potyczkowo-oszczędnościowe. Prezes 
Kwinto. O. Finkelsztejn. - 


. . 


ł 


- ilU -
>>>
..i 



 


Lekarze i weterynarze. 
Izaak Fejnberg, Aleksy Fejnberg, Dawid Hafał Neuman, Rajmunt Łabuć, Stefan Czer- 
Szwarc, Borys $egal, Samuel Zaks, Izajasz nyszenko, Kazimierz Jaworowski, Michał 
Frumkin, Filip Slepian, Filip 1\Iendelson, Iz- Chmielewski, Jan Stonkos, Roch Szlupas, Jul- 
rael Kocyn, Jan MU5lzalski, Wiktor Goriai- jan Michalewski, Efraim Rabinowicz, Stefan 
no w, Abel ł.Japin, Jan Klukowski, Salomon Lachowicz. 
Friedman, Ernst Klassen, Szloma Kapłan, I 


Adwokaci przysięgli. 
Grzegorz Rakłaszew, Dominik Bociarski, Obiezierski, Józef Podczaski, Stanisław Rajło, 
Witold Bociarski, Teodor Władimirskij, Eu- Bolesław Urbanowicz, Paweł Forostowski, 
genjusz Woyszwiłło, Józef Hoppen, Józef Hry- Włodzimierz Szypilin, Michał Junowicz, Jó- 
niewski, Jakób Bachrach, I::;alomon Zaks, zef Gidoni, Kazimierz Samojewski, Antoni 
Piotr Leonos, Ozer Finkelsztejn, Mieczysław \Viskowski. 


Pomocnicy adwokatów przysięgłych. 
Hirsz Bloch, Juljusz Blumenthal, Włady- sław Staszyński, Józef Uryson, Jak6b Fried- 
sław Bondzyński, Czesław Bielecki, Leon man, Aleksy Frunzetti, Abram Szymielewicz, 
\V olf. Grzegórz \V oU, Boruch Goldberg, La. Karol Bystram, Leonljusz Iwieński, l\Iateusz 
zarz Goldbcrg, Dawid Kagan, l\Jichał Komar, Sołowiejczyk, Piotr Szniukszto, August Janu- 
Goras 
Iarkus, Henryk Czarniawski, \Vłady- łajtis. 


N O t a r j u s z e. 
Eugenjusz Grygorowicz, Eljasz Grygorowicz i Bazyli Grundman. 


c z a s o p i s m a. 
"VienY?
':,(Typ:o
n.) Re
aktor ks. A. Alekno. I "Siewierno-Zapadnyj Tielcgraf" (Codzienne). 
"DrauglJa (J\heslęczmk). Redaktor-ks. I R d kt d \\ ' Ad . 
A. Dombro\\'ski. I e a or-wy awca-. amowlcz. 


POWIAT KO\VIEŃSICI. 


Powiat kowieilski pod względem historycz- I Pod względem administracyjnym powiat 
nym nie ustępował w niczem powiatowi troc- , dzieli się na 4 okręgi policyju.e (st.lny) I-szy 
kiemu. Dzieje tej krainy są dziejami prawie okręg (w \Vilkach), obejmuje gminy: krasno- 
całej Litwy, była ona polem nieustannych za- sielską, wilkijską, wieIOl\ską, raudaliską i śred
 
pasów ksią
ąt i ludu litewskiego z nieubła- nicką; II-gi okręg (w Ejragole), obejmuje gm i- 
ganymi wrogami ich -krzy:lakami. Nic tylko ny: ejragolską, betigolską i krccką; Bl-ci 
w ka:ldym miejscu, ale w ka:ldej osadzie nie- okręg (w Kiejdanach), obejmuje gminy: kiej- 
maI zostały dotąd ślady lub wspomnienia daIi.ską, bobtowską. jaswojńską i surwiliską; 
krwawych walk ze zbrojnemi mnichami za- IV-ty okręg (w Janowie), obejmuje gminy: ja- 
konu krzy:lackiego. Powiat na całej prze- nowską, :lejmieI\ską, alekslmdrowską i rum- 
strzeni zamieszkują litwini z wyjątkiem Kow- szyską. Osada Szańce stanowi osobną jedno- 
na i Kiejdan, gdzie osiadło du
o polaków i 
y- stkę policyjną. 
dów. Ludność w d. 1 stycznia 1907 roku Powiat dzieli się na 5 rewirów ziemskich. 
wynosiła (prócz Kowna) 178.897 osób płci 1 1 rewir (w Kownie) obejmuje gminy rum- 
obojej. Powierzchnia powiatu zajmuje prze- szyską, aleksandrowską i janowską; II-gi re- 
strzeń 3.534,2 wiorst kw. wir (w Bobcanach s1. Kiejdany) obejmuje 



 


- 111 - 


ł 


I
>>>
...... 


... 



miny: krasllosielsk1h bobtowską i jaswojńską; wir (w m. Giałowie st. Ejragoła) obejmuje 
III-ci rewir (w Kiejdanal?h) obejmuje 
miny: gminy wilkijską, średnick\. raudailską i wie- 

ejmieilską, surwilską i kiejdaJiską; IV-ty re- lońską. 


W ł a d z e. 


f 


Marszałek powiatowy szlachty - Aleksan- I Sprawnik-Aleksy Boroszenko, pomocnik- 
der Jcwrieinow. Piotr .fermałow. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
sllachty, 
złonkowie sądu: R. Szmeman i!\1. ty. Członek stały-Apollo Radus-Zienkie- 
Czernoj. Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru :\h- wicz. Członkowie z wyborów-Józef de Fa- 
chał Mordowin. II-go - P:Jwcł Allnenkow; ri
 e Castro, Władysław Gorski, Kazimierz 
III-go-Piotr Miller; n".go-.\leksander Na- 
Iarcilll;:iewicz, Adam Zachar i Jan Kopciu- 
zimow; V -go-wakans. Sekretarz - S. I wa- kiewicz. Sekretarz-A. Jeroszczenko. Geomet- 
nowo ra- Pranciszek Sopkowski. 


p O \V I A T P O 
 I E W I E S K I. 


Powiat poniewicski, przemianowany w r' l siona. N ajwy
sza wyniosłość w powiecie pod 
1842 z dawniejszego pon. upicki('
o, znajdnjc samym Linkowem, dochodzi zaledwie 273 stóp 
się w północnej części gub. klJwieibkiej, ogra- 
 oad p. m. Jezior znajduje 
ię w powiecie nie- 


::.. 1 r r 
'r 
'....
. 
.f 
-'- 
.-. 
- 
.
_. .,
 
I :;.1' 
,t.. .' 
d -- 


" 


.' 
".- 



 ..1 " 

-f' 
- - .1- 


_\_' 


- .
 


-o, 
-- - 


. '- 
I -, 


......1. . 


RUINY ZAMKU BIRŹAŃSKIEGO. 


niczony pow. jezioroskirn od wschodu, wilko- wiele. Największe z nich jezioro Birżańskie 
mierskirn od poł.-wschodu i południfL, kowieli. długie do al/"J, a szerokie t II, w. Natomiast 
skim od poł.-zachodu, szawelskiUl od zachodu, bagm1 zajmują prawic I/
o powiatu. Skupiają 
północna zaś granica przylega do Kurlandji. się one przeważnilI w uorzec:w rzek Nicwia
y 
Powiat zajmuje 5451.3 wiorst kw. l'owierzch- i taweny. Rwld powiatu nale2ą przewa
nie 
nię powiatu stanowi przeważnie równa nizina, I uo systemu rzeki - Aa. Główna z nich )'lusza 
zaledwie w nil:Jktórych miejscach niceo wzuic- I z liczuemi swemi dopływami zajmuje prawie 


1 


- 112 


r 


"""--
>>>
.J 


t.. 


cały powiat, w południowej tylko CZęSCl przy- nr: bir
ańską, podbir
ańską, . gulbińską i gir
 
pływa Niewia
a, dopływ Niemna. W powie- sud
ką i V okręg (w Mikołajc-wie) obejmuje 
cie znajdują się wielkie pokłady gipsu, ciąg- gmmy: poniewieską, pniewską, czypiańską 
nące się szerokim pasem (około 7 w.) od m-ka i stumbryską. , ' 
Pompian, przez Poswol. Kryniczyn i pOdbir
e.1 Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich: 
Z pokładów tych wytryska mnóstwo l.ródeł I rewir (W Poniewie
u) składa się z gmin: 
siarczanych w pobliżu Poniewieża. (Trunt po- poniewieskiej, re mi golskiej i krakinowskiej; 
wiatu stanowi przeważnie czarnoziem, najbar
 H rewir (W Poniewie
u) składa się z gmin: 
dziej urodzajny \V całej gubernji. Ludność po- pniewskiej, strumbryskiej i czypialiskiej; Ul 
wiatu wynosiła w. r. 1907 (prócz Poniewie
a) rewir (w m. Łowenach, st. Pompiany) składa 
280.007 osób płci obojej. I I się z gmin: girsudzkiej, mołdoczaliskiej, pom- 
Pod względem administracyjnym powiat piańskiej; IV rewir (w Bir
ach) składa się 
dzieli się na 5 okręgów policyjnyr,h (stanów): I z gmin: bir
ailskiej i podbir
ańskiej; V rewir 
I okręg (w Krakinowie) obejmuje gminy: no- (w Podbirtu, st. Bir
e) składa się z gmin: 
womiejsl{
, smilgowską, krakinowską i remi- I kiburskiej, gulbińskiej i R
robatyskie.i; VI 
golską; 11 okręg (w Pokrojach) obejmuje gmi-I rewir (w Łauksodziu, st. Zejmele) składa 
ny rozaliliską, pokrojską, linkowską i nacillli- I , się z gmin: pokrojskiej, linkowskicj i naciUli- 
s-ką; III okręg (w Poswolu) obejmuje gminy: skiej; VU-my rewir (w .Polliewie
u) skła- 
pOnIpiańsk
, mołdoczańską, skrobatyską i ki- da się z gmin: smilgowskiej, nowomiejskiej 
burską; IV okręg (w Birżach) obejmuje gmi- ; i rozalińskiej. 


p O N I E W I E ż. 


Poniewie
 (po 
mudzku Poniewieżis) pO-I Św. Piotra. i Pawła., do którego przeniósł pa- 
ło
ony jest pomiędzy rze
ą Niewja
ą a ucho- rafję ze t;tarego Poniewie
a. Przy nim zaraz 
dzącą do niej stru
ą ZlIgeną, o 128 wiorst zabudowały się dość gęsto domy i utworzyły 
od Kowna, przy kolejce po:ljazdowej święciań- na prawym brzegu Niewia
y miasteczko, na- 
skicj, oraz Jibawo-rolllCl\skiej na linji Radzi- zwane od zało
ycicla 
Iikołajów, które moMa 
wiliszki-Kałlmny. Pod względem historycznym uwa
ać za przedmieście Poniewie
a. W r. 17
6 
Poniewie
 przrdstawia trzy epoki. Stary Po- Poniewie
 został miastem powialowem pow. 
niewie
, iuaczPj Stare-
fjasto nazywany, dziś upickiego namiestnictwa wileńskiego, w r. L 797 
wioska z 20 chat zło
ona, był pierwiastkowo miastem pow. gub. litewskiej, a w r. 1842 
osadą i miejscem sądów powiatowych. Ale miastem powiatowem gub. kowjm1skiej. 
o wiorstę od tej pierwszej osady, na lewym Obecnie Poniewie
, zabudowany nader oka 
brzegu 
iewia
y, przy kOllCU XrI wieku, za- zalI', liczy l-ł,176 mieszkmiców. Pod wzglę- 
częła się wznosić nowa w dogodniejszclll po- : dem przemy:,łowym i łmndlowym nie ust
puje 
łożeniu, którą. z czasem urosła w dzisiejsze Azawlom, które zajmują pierwsze miejsce wśród 
miasto- Poniewież, zwane Nowem-Miastem. powiatówck gub. kowiell:,:kiej. Poniewir
 po- 
W r. 1782 kanonik wilel\:,ki ks. l\likołaj siada gimnazjum 
l'ńskie, szkoł
 rralnq, se. 
Tyszkiewicz, kazawszy wyciąć Mr między Sta- : , minarjum nauczycielskie. Dorocznc wystawy 
rym a NO\łym PoniewielenI. wybudował koś- rolnicze nitmało się przyczyniają do rozwoju 
ciół do dziś dnia istniejący pod wezwanicm I miasta. 


Władze i instytucje. 
Pow.iatowy marszałek szlachty-Włudzi- Sze); VlT-Ro- Włodzimierz Zamurzycki.. Se- 
mierz Miasojedow. kretarz- \\"1. :Fiłonienko. 
, Sędżiowie miejscy w Poniewie
u: l rewiru 
Zjazd powiatowy: prezes-marszałek szlach- Mikołąj Sztejnbergi [{-go-Michał Szekull. 
ty, powiatowy członek sądu okręgow.-Fran- Sl)rawnik--Piotr Nagoruyj; pomocnik Jan 
ciszek Dauguwet. }.;aczelnicy ziemscy: 
 rewi- I Owsiejcnko. 
ru "VlOl)zimierz Smiruow; II -go- W łodzimicrz I Komisja rolna: prezes- marszałek szlachty. 
Ginz; JTI-go-Józef Kozakowski; Ir-go-Ale- Członek staly- \Vłal]
sław _Mey:;ztowicz. Człon- 
ksander Raszkow; V-go-bar. Andrzej IIolstiI\- kowie z wyborów: I\azimierz Zawisza. bar. 
gauzen-Holsten; VI-go - bar. Borys Fitiohof- I Otton ROPI, Władysław Eydrygiewic/.. Karul 


.. 


- 


8 


r 


- 113
>>>
Il 


I 


, 



 


1. 


'" 


.. 


Żwedris, Dominik Jozajtis i Juljan Puzynas. Szkoła 
eń8ka l\IarjiIiska. Przeło
om:\ - 
Starszy rewizor leśny-Aleksander Burmej- Lijda Falejewa. 
ster. Sekretarz-Franciszek Siemaszko. Seminarjum nauczycielskie. P. o. dyrekto- 
Zarząd miejski. Prezydent miasta: Włady- ra-Piotr Ławrow. 
dysław Eydrygicwicz. Członkowie zarz(fdu: Bro- Generał super intendent-ewangielicko-re- 
nisław Szroeders i Antoni Sąd ag. Sekretarz I formowanych kościołów Wileńskiego Synodu, 
Karol Ząjączkowski. .Radni: Walery Antono- I pastor parafji Bir2aliskiej ks. Wilhelm Miesz- e 
wic2', J. Grygalenas, Konstanty Birula., Fr. Bal- kowski; drugi pastor - ks. Paweł Jakubenas. 
czykonis, Tomasz BOJ'tkiewicz, Jan Widugier, , Poniewieskie T-wo wzajemnego kredytu. 
Piotr Domaszewicz, Józef llubowicz, Jefim I Prezes-Józef Kozakowski. Dyrektorzy: Wa- 
ZwieJ'iew, Jan Kasperowicz, Józef Kozakiewicz, lerjan Alltoniewicz, Izaak Bregowski. BuchaI- 
ks. Paweł Korzon, Adam ł.Jukaszunas. Józef ter - Jan Kasperowicz. Kasjer-Stanisław 
Lepowicz, Teodor Ludkiewicz. Jan Mikielis, Preker. 
Antoni Narkiewicz, Stanisław Prekier. Michał, PoniewieskiA T-wo Spo
ywcze. Prezes- 
Rossak, Michał Rustejko, ,Tosiei Radin, Stani- Teodor Ludkiewicz. Członkowie zarządu: L 
sław Sawrymowicz, BereJ Rubinsztejn, Bole- Balczykonis, ks. P. KOI'zon, J. Widugier i L 
sław Januszkiewicz, Jan JabłOliski, Jan Ja- Kużmo. 
sińsld, Tadeusz Rylis, Michał Trafimowicz. Rz. Katolickie T-wo Dobroczynności w }'f)- 
(delegat duchowieństwa prawosławnego) Win- niewie
u. Prezes-'l'eodor Luokiewicz. 
centy Stejgwiłło i Fulg-enty Szadzewicz. Litew:skie dramatyczno-wokalne Tow:JJ'zy- 
Komitet Ponicwieski hodowli bydła holen- s1wo "Aidas" w Poniewie2u. 
derskiego: prezes-Jan Grużewski, wice-pre- Lekarze: Edward Raczkow
ki, Alt'ksandl'r 
zes hr. ErJk Keysserling; skarbnik-Józef Szy- Witort, Kazimierz Antoszewski, Azrjel Gołą- 
mOll Meysztowicz, członkowie za.tządu- Włady- bek, Szachnel :Mer, Ferdynano W ojtkiAWicz, 
sław Meysztowicz i bar. Wilhelm von der Ropp. I Jakób Hur.wicz i Kazimierz ISlekas. 
Szkoła realna. IJyrf'ktor-l\Ittksym Szeszu- I Adwokaci przysięgli i pomocnicy: Broni- 
kow; p. o. inspektora-Paweł Flerin. I sław Krasowski, Teodor Luukiewicz, Naftal 
Gimnazjum żeliskie. nyrektor: - Maksym Frieoman i Jan Mojgis. 
Szeszukow; przeło20na-Natalja Zojuzik. I Notariusz -- Włudzimierz Soroczkin. 


, 


p O \V I A 'r 


HOSIEŃSKI. 


Powiat rosi Cliski zajmuje południowo-za- I DlIbissa we wschooniej części powiatu, l\1itwa 
c1lOdnią część gub. kowieńskiej i graniczy od (dopłvw Niemna), Szeszuwa (oopływ Jury) 
pÓłnocy z pow. telszewskim i szawclskiru, od I z Anczą i Kronta (dopływ Dubissv). Glebę 
wschodu z pow. kowieilskim, od południa przez I stauowi w części czarnoziem, zajmujący około 

Hemen z l2uh. suw
lską, od p
łud.nio-za
ho
u Rosieli przestrzeli 8 wiorstową. Glina ciągnie 
l zacłtoou z .Prusaml 

chodnJCml. . ZaJmu
e I się od Dubissy przez Girtakol do Rosicli, 
on 
rzeslrzen 5.6R
 .wlorst .kw. Pow!erzch.ma . skąd na. poł.-zachóo ciągnie się do Niemna. 
pOWIatu w zachodmeJ CZęŚCI przerzmęta Jcst Na poł -zachód od Rosi"li po prawym brzegu 
z półn?cy ku południowi 
iągnącem się prze: I Dubissy glebę stanowi piasek z przymieszką 
dłuZemern gór teJszewskl?h: Nad brzegamI czarnoziemu. Piaski nie tworzą nig-ozip więk- 

w
as
cza rzek, sz
zeg
ln
eJ zaś nad Jurą I szych przestrzeni, lecz znajdują się tylko miej- 
I D
bISSą wznoszą Sl
 nwkledy ba
dzo stro
e scami około miastpczek: Grynkiszki, Szyułowo, 
wzgorza. Podług pomIarów topograficznych nlJ]- Cytowiany, Wiouklc i Niemokszty. Pot! wzglę- 
wy'J.szy. punkt w powiecie znajduif' się przy de:n hi
torycznyrn dzisiejszy powiat l'osidl
ki 
Koltymanach (766 st. nad p. m.). We wschod- obejmuje siedem powiatów byłego ks. żllludz- 
niej części powiatu ciągnie się od RosjPli w kie- , kiego, t. j. rosieliski, widuk]ewski, kroski, re- 
runku ku 
a.chooowi, a2 do brz
gów Nie.m
a ' I towski, pojurski, korszewski i szawllowski oraz 
obszerna umna, pokryta hłotaml. W pOWIeele części gor
dowskiej i ławkowskiej. Luunuść 
znąjduje się 56 j(zior, lecz wszystkie one są powiatu w r. ! 907 wynosiła (prócz Rosipl\) 
niewielkie. RZl'ki powiatu uaJeżą do systemu 2-18.225 osób płci oLJOjeJ. 
Niemna. Główne: Jura w zachodniej części. 


., 


- 114. 


ł
>>>
"'
 


t.. 


Pod względem administracyjnym powiat Powiat dzieli się na 3 rewirów ziemskich. 
dzieli się na 5 okręgów pulicyjnych (stanów): Do I rewiru (w Bilewiczach st. Rosienie) wcho- 
I okręg (w Krotach) obejmuje gminy: kroską, dzą gminy mańkuilska i szymkajska, do lI-go 
kołtyniaIlską i kielmeilską; II okręg (w Rosie- (w Jurborgu)-jurborska i er2wiłkowska; do 
niach) obejmuje gminy: szydłowską, rosieńską, III-go (w Łomach st. Taurogi) wchodzą gmi- 
szymkajcką i mankUIlską; III okręg (w Jur- ny botocka i skawdwilska; do IV-go (w Son- 
borgu) obejmuje gminy: Jurborską, erżwiłkow- gajliszkach st. Taurogi) - taurugowska i sar- 
ską, botocką i taurogowską; IV okręg (w Szyłe- tynicka; do V-go (w Aleksandrowskoje)-gmi-:- 
lach) obejmuje gminy: pojurską, skawdwilską ny aleksandrowska, szwekszniańska i wiewi- 
i sartynicką; V okręg (w Retowie) obejmuje rzańska; rio VI-go (w Retowie)-andrzejewska.. 
gminy: konstantynowską. andrzejewską. łabor- , łabardziewska i konstantynowska; do VII- go 
dziewską i wiewirzańską. Gminy szwekszniań- (w Kr02ach) wchodzą gminy pojurska, koł ty- 
ska, aleksandrowska i m. 1'aurogi stanowią I niańska i kroska; do VIII-go (w Rosieniach)- 
odrętJne pograniczne policyjne okręgi. kielmeńska, szydłowska i rosieńska. 


R O S I E N I E. 


Rosienie (żmudzkie R08siajniaj) nad rze- ni2szem zaś wzgórzu rozpościera się druga po- 
ką Rossianką odległe' jest o 84 wiorsty od łowa miasta i ona to stanowi większą jego 
Kowna i 182 wiorsty od Wilna. Rzeczka Ros- część. Obie połowy złączone są z sobą mos- 
sianka, płynąca z południa na północ, w zwro- tem, poni2ej którego rzeczka tworzy rozległy 
cie ku zachodowi tworzy po obu brzegach dwa staw. Rosienie są odwirczną siedzibą 2mudz- 
przeciwległe pagórki, na których jest zabu- ką. W dziejach pierwszą wzmiankę o Rosie- 
dowane miasto, pn:edziclone korytem rzeczki niach spotykamy pod r. 1254. W XIr wieku 
na dwie nierówne części. Na wy2szym wzgó- miejsce to zaczęło być pustoszonem przez krzy- 
rzu znajduje się kościół parafjalny po domi- 2aków. W XVII wieku Rosienie były miej- 
nikański, murowany pod wezwaniem W uiebo- scem sądów tak 
iemskich, jak grodzkich dla 
wzięcia N. 1\1. P., zbudowany w r. 1421 przez całego księstwa Zmujdzkiego. Obecnie miasto 
w. księcia Aleksandl:a (jedna z dziewięciu I jest bardzo porządnie zabudowane, ma ulice 
najdawniejszych na Zmudzi świątyń, wznie- I proste. brukowane i obszerny rynek targowy. 
sionych po zaprowadzeniu chrześciaIlstwa). Ka I Mieszkańców w r. 1907 posiadało 7,630. 


Władze i instytucje. 


;\Iarszałek szlachty-Juljan LUbicz-Jarmo- 1 RosiCliskie T-wo Rolnicze. Prezes-Broni- 
łowicz-Lozino-Łozinskij. sław Gru2ewski, wice-prezes Eugenjusz Riimer. 
Zarząd powiatowy. l'rtzes - marszałek Sekretarz-Ignacy Kontrym. Rada: ks. Piotr 
szlachty. Czlonf'k lwwiatowy sądu okręgowego Doczkus. Antoni Oowojno-Sylwestrowicz, Wła- 
P. Towstoles. Naczelnicy ziemscy: I rewiru-l\1i- dysław Hryncewicz i Władysław Sławoczyński. 
chał Dro8zkow8kij; II-go - Leon Jurkiewicz; Rosieliskie T-wo zachęty hodowli roboczych 
III-go-Fryderyk Szulc, I\'-go-Leoll Urbano- i cugowych koni. Prezes-gubernator Iwwień- 
wicz, V-go - Aleksander Oldenborger, VI-go- ski, wice-prezes-Izydor Rlimer. Zarząd: An- 
Władysław Kiewlicz, VII--Eugenjusz Lepiecha; toni Mikucki, Szczęsny Przeciszewski, Józef- 
VIII-go-Włodzimierz Filimonow. Sel{retarz- Płuszczcwski. Zarządzający-Stl'fan Hulewicz. 
K. Armonajtis. Rosieilikie T-wo,wzajemnego kredytu. Pre- 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- zes-Jankiel Kamber. 
ty. Członek stały - Józef Korewo. Członkowie Rosieliskie T-wo spolywcze. Prezes - ks. 
z wyboru: Kazimierz Janczcwski, Edmund Piotr Doczkus. Sekrl'tarz Wiktor Mosiewicz. 
Przeciszewski, Józef Płuszczewski, Aleksan- Stowarzyszenie mleczarskie "Biruta". (Za- 
der Narbut, Marcin Kajrewjcz i Franciszek rząd w Kielmach). Pn'zcs Eugenjusz Rumer, 
Gedmint-Sckretarz A. Paszldewicz. wice-prezes III'. Dymitr Zubow. Zarząd: ,Józef 
Sprawnik-Jan Osten, pomocnik-Teodor Płuszczewski, Edward Swiechowski. hr. Wło- 
Paszkowsldj. dzimicrz Zubow. Dyrekt.- Wład. Sławoczyński. 
Burmistrz m. Rosicń--Stauisław Vowojno- Notarjusz-Thzyli Pigulewskij. 
Sylwestrowicz. Pomocn.-Dolesław Jackiewicz. Adwokaci przysięgli- -.Ignacy Buyko. 



ł- 


- 115 - 


r
>>>
t.. 


POWIAT TELSZEWSKI. 


Powiat telszewski le
y w połud.-zach. części w r. 1907 (prócz Telsz) - 195.705 osób płci 
gub. kowieńskiej, graniczy od północy z gub. obojoj. 
kurlandzką, od wschodu z pow. szawelskim, Pod względem administracyjnym powiat 
od południa z pow. rosieńskim, od zachodu dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany): I-szy 
zaś z Prusami i zajmuje 4.694 wiorst kw. okręg (w Siadach) obojmuje gminy: siadzk!h 
Powierzchnia wog6le jest wzgórzysta. Główny olsiadzką, tyrkszlewską i godonowską; II okręg 
łańcuch wyniosłości przecina powiat prawie (w Szkudach) obejmuje gminy: szkudzką, 
na dwie równe połowy w kierunku od połud- Hłocką, tydykowską, masiadzką i ginteliską; 
nia ku p(Jłud.-zachodowi. Najwy
sze punkty III okręg (w l'łungianach) obejmuje gminy: 
zn
jdują się pod wsiami: Łopojcie p
d Twe- płungiańską, korciańską, dorbiańską. berna- 
rami (687,5 stóp nad pow. morza) i Zwirbłoj- towską i sałancką; IV okręg (w Worniach) 
cie na północ od Płungian (584,1 stóp.). Gle- obejmuje gminy: wornil'liską i żorańską. Gmi- 
ba przeważnie piasczysta (13 0 10 lotnych pias- ny kretyngowska i gorżdowska stanowią od": 
ków), dalej gliniasta i w nie7.ll1J,cznej tylko rębne policyjne okręgi pograniczne. 
części czarnoziemna. Nieurodzajność gruntu Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. 
w niektórych miejscach wynagradzają bujnie I rewir (w Telszach) obejmuje gminy: gad 0- 
łąki, zwłaszcza w dolinach pomiędzy wzgórza- nowską i olsiadzką; II -gi (w W omiach) obej- 
mi i na wybrzeżach rzek i strumieni. Z po- muje gminy: :terańską i 
ornieńską; III (w Płun- 
wodu wyniosłego położenia niema w powiecie gianach) obl'jmuje gminy płungialiską i ber- 
większych rzek. Najważniejsze: Minja, z do- natowską; IV (w Kretyndze) obejmuje gminy: 
pływami Olontą, Korcianką, Bobruugą i Sa- korcialiską, kretyngowską i gorżdowską; V -ty 
łantą; dalej Wenda (Windawa) z Wirwitą (w Szkudach) obejmuje gminy: masiadzką, 
i Wardawą: Dartowa. Szwenta i Okmiana. szkudzką i iłłocką; VI-ty (w Dorbianach) obej- 
Wszystkie-niespławne. Jezior wielkich niema muje gminy: sałantowską, gillteliską i dor- 
wcale, pomniejszych można naliczyć około I biańską; VU-my (w Siadach) obejmuje gminy: 
stu. Ludność (przeważnie 
mudzini) wynosiła siadzką, 
ydyko\Vską i tyrkszlewską. 


T E L S Z E. 


Telsze (
mudzkie 'l'elszej, w kronikach I stępnie 'l'elsze stanowiły dzierżawę królewską. 
krzyżackich Talsell), zbudowane na fI wzgó- Kościół parafialny pod wezwaniem N. i\l. P. 
rza.ch, nad jeziorem 1\'1ostis, przy wypływie założony został pr;
e7. Pawła Sapiehę, a po 
z niego strumienia Durbillas. odlpgłe jest o lR6 pożarze w r. 1760 odbudowany przez n iI'j a- 
wiorst na płn.-zachód od Kowna. Podług miHj- kiego Koszucia. Po przyłączeniu do Rosji Tel- 
scowego podania mia3to zało
one być miało sze w r. 1796 przemicnione zostały na mhtsto 
przez rycerza. Dyngasa, który przy pomocy powiatowe namiestnictwa wilellskiego, od r. 
przyjaznych sobie duchów, wszędzie miał gro- 1797 miasto po\\'iat. guh. litewskiej, od ISU2- 
mić krzyżaków z nipsłychanem męstwem. Pod- gub. wileńskiej, a 
d 18-l2-gub. kowim-łskit'j. 
ług innych podań ryct'rz ten nosił imię Tel Dwukrotny pożar w lipcu 1908 I'. obrócił lIlia- 
albo 'raIsz. Kroniki krzyżackie wspominają. sto w perzynę. Ocalała tylko niezllaczna część 
żo w r. 1317 marszałek zakonu odwiedził miasta z kościołem. 
zbrojnie dolinę 1\tlsen, czyli Telszewską. Na- 


Władze i instytucje. 


l\Iar6załek szlachty-Dymilr Saburow. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek powiatowy sądu okręgcwego Piotr 
Samochwałow. Naczelnicy ziemscy: I rt'wiru 
SCl'gjusz Bystrickij; [I-go-Włodzimierz Dawy- 
dow; III-go-wakans; I V -go-Bazyli Gryniew; 
V-go-
I(\nandr von Szlejn; VI-go--wakans; 
VII-go-Włodzimierz Pisarew. Sekretarz-F. 
Riepsz. 


Sędzia miejski w Telszach - Michał Je- 
goro\\' . 
Sprawnik - Aleksy Pieszko\\', pomocnik- 
.M. Hyminskij. 
Burmistrz m. T elsz-Oskar Geldner. Po- 
mocnik Felicjan Łukowicz. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlachty. 
Członek stały-Sergjusz Ryndin. Członkowie 
z wyboru: Wincenty Parczewski, Józef KamiIi- 


., 


r 


Ilu -
>>>
1.. 


ski i Stanisław Wojtkiewicz, Józef 
umgaw- 
dis, Jan \V oj nowski i Franciszek Baranowski. 
Sekretarz - G. Taranowicz. 
T-wo Spożywcze w rrelszach. Prezes - S. 
Narutowicz. 


Notarjusz- Dymitr Bakkadorow. 
Adwokaci przysięgli- Stanisław Naruto- 
wicz, Adolf Czerniewski i Tewel Bloch. 


POWIAT 


s Z A \V E L S K I. 


Powiat szawelski, nąjrozleglejszy z powia-I siła 247,316 osób płci obojej. Najznaczniej- 
tów gub. kowiełiskiej, leży w północnej jej I sze miasteczko w powiecle - Szadów liczył 
części i graniczy od północy z guh. kurlandz- 4.570 mieszkaliców. 
ką, od wschodu z pow. poniewieskim, od po- Pod względem administracyjnym powiat 
łudnia z kowieńskim i rosieńskim, od zacho- dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów): 
du zaś z telszewskim. Obejmuje przestrzeń I okręg (w Kurszanach) obejmuje gminy: bła- 
6.079,3 wiorst kw. Pod względem geologicz- howicszczeńską, łuknicką, kurszańską i tryską; 
nym, ciekawa jest nader góra Popielaliska II okręg (w Możejkach) obejmuje gminy: po- 
dzięki swym charakterystycznym skamienia. pielańską, wiekszniańską, okmiańską i kru- 
łościom. Stanowi ona naj wybitniejszy okaz for- piewską; III okręg (w Janiszkach) obejmuje 
macji jurajskiej w państwie Rosyjskim. W pół- gminy: żag(lrską, janiską, krukowską i posz-'- 
nocnej części powiatu ciągnie się kilka gałę- witYIiską; IV okręg (w Radziwiliszkach) obej- 
zi nieznacznych wzgórków, rozdzielonych po- muje gminy: radziwiliską, szawlańską i skiem- 
między sobą rozległemi równinami albo doli- ską; V okręg (w Szawlach) obejmuje gminy, 
narui. Glebę stanowi przeważnie czarnoziem, szawclską; ligumską, gruździewską i pod u- 
zalegający zwłaszcza okolicę .Szawel i ciąg- biską. 
Dący się przez grunta Janiszek, ZagoI' i Gruźdź, Powiat dzieH się na 8 rewirów ziemskich: 
prawie do rzeki Wenty. Wyniosłości są pokryte I rewir (w Radziwiliszkach) obejmuje gminy: 
gliną. Okolice miasta Szadowa uważane są za radziwiliską i ligumską; II-gi (w Giżach, st. 
najżyźniejsze w powiecie, główną arterję wod- Bejsagoła.) obe-jmlljp gminy szawlailską i skiem- 
ną stanowi rzeka Wenta (Windawa). zrasza- ską; III-ci (w Łuknikach) obejmuje gminy: 
jąca wraz ze swymi dopływami, całą zachod- błagowieszczeńska, łuknicką i tryską; IV-ty 
nią część powiatu. W części wschodniej biO-1 (w Popielanach) obejmuje gminy: okmialiską, 
rą początek Szwedt i Mussa, uchodząca do popielailską i krupiewską: V -ty (w Wieksz- 
kurlandzkiej Aa: w części południowej płyną niach) obejmuje gminę wiekszmańską; VI-ty 
rzeki, wpadające do Niemna. mianowicie Du- (w Szawlach) obejmuje gminy: szaw
lską, po- 
bissa i niektóre dopływy Jury. W powiecie dubiską i kurszal'lską; VII-my (w Zagorach) 

najduje . się około 5
 j
zior, wszystkie one I obejmuje gl
iny 
agor
ką 
 gruź
zje'Y"ską; 
III 
Jednak me są zbyt wielkIe. Ludność powiatu (w Małużyme st. Jamszkl) obejmuje gmmy: 
w r. 1907 (prócz Szawel i Szadowa) wyno- janiską, krukowską i poswitynską. 


S Z A W L E. 


Szawie (żmudzkie Szawlej) odległe od Kow- skiej między 1770 a 1780 r. nowe porządki 
na o 171 wiorst, poło
one jest przy kolei i podniósł wogóle Szawie, którym przybyło 
libawo-romuńskiej, na prawym brzegu jeziora wiele mieszkańców i domów. Po przyłączeniu 
Szawelskiego, przerznięte ruczajem Rudawka. do Rosji ekonomja szawelska została nadana 
Kiedy miaste zostało zało
/)ne - niewiadomo. hr. Zubowowi. Dziś jest to spore miasto, 
Od r. ] 579 Szawie były naczelnem miastem nader ruchliwe, szczególniej pod względem 
rozległej ekonomji królewskiej, która podług handlowym. Posiada kościół parafjalny pod 
lustracji z r. 1619 miała 8446 włók i 27 wezwaniem Św. Piotra i Pawła, wzniesiony 
morgów przestrzeni. Tyzenhauz, podskarbi na- z muru w r. 1625. Dwa gimnazja: męskie 
dworuy litew8ki, objąwszy w zarząd ekonomje i żm\skie. Ludność w r. 1907 wynosiła 17.689 
królewskie na Litwie, wprowadził do szawel- osób płci obojej. 


, 


- 117 - 


..ł-
>>>
..j 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty-Aleksander Janowskij. I Aleksander Godlewski, Kazimierz Żłabis, Fran- 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- ciszek Grublewski i Jan Mekis. Sekretarz K. 
ty. Członek powiatowy sądu okręgowego-Dy- Popow. 
mitr Grigorjew. Naczelnicy ziemscy: I-go re- Gimnazjum męskie. Dyrektor Bazyli Jele- 
wiru-Mikołąj Staszkiewicz; II-go-Stanisław niewskij. Inspektor-Dymitr Oczkin. 
Herubowicz,IH-go-Włodzimierz Kuźmin; IV Gimnazjum :leńskie. Dyrektor B. Jeleniew- 
Mikołaj Wędziagolski; V-go-Piotr Samochwa- skij. Przeło:lona Marja Zabawskaja. 
ło
; VI-go:-Paweł Kawtaradze; VII-go-M
ko- Szawelski oddział Kow. T-wa Rolniczego. 
łaj JanowIcz; VIII-go-hr. Teodor Keyserlmg. Prezes Jó:lef Kibort. 
Sekreta
z ---: E.. 
ogdanowicz. . Szawelskie T-wo Wzajemnego Kredytu. 
Sęd.zlOw
e mIejscy w Szwalach: l-go reWI- Prezes Józef Kibort. Dyrektorowie: Kazimierz 
ru-l\hkoł
j Albow; II
g
-Borys Bren.
. Janowicz i Leon Zyf. 
Sprawmk - WłodzImIerz SułkowskIJ, po- Szawelskie T-wo spo:lywcze. Prezes \Vło- 
mocmk-Aleksy Borowcow. , dzimierz Aleksandrow wice-prezes Juljan Dow- 
Zarząd miejski. Prezydent miasta-Juljan giałło. ' 
Szałkowski. Zarząd: Adolf Juchniewicz i Teofil Szawelskie T-wo Lekarskie. Prezes Jan 
Sudymt. Sekretarz Michał 
zambor. Radni: Zumft, wice-prezes Konstanty Birutowicz. Skarb- 
Jan Zumft, AI
ks. Godlews
I, Placyd. Mor
, nik JuJjan Szałkowski. Sekretarz Remigju8z 
Ka
. ŁukomskI! Kaz. JanowIcz, Józef IbIaI'1skI, Ławcewicz. BibIjotekarz Henryk Ławcewicz. 
WI
cent
 Stoms. Gust
w Danul, .lIdefon
 So- Szawelskie T-wo pomocy niezamO:lnym cho- 
berlO, . MlC? C
epulewlCz, .Franclszek MICh
- rym :lvdom. Prezes Rafael Jawno. 
łowskI, MIkołaj KuszlewskI, Jan Sambor, MI- '. .... 
chał Tomaszewicz. Franciszek Rodowicz. Józef SzawelskIe T-wo op
ekI.nad blednyml.. Pr
- 
Niemejksza, Longin Kreczyn, Wład. Zaleski, zes Aleksander JanowskI, wlc
-prezes hr. Zofj
 
Augustyn Paszkowski, Wincenty Gruźdź, Jan 
ubowow
. Sekret
rz S
amsła.w Łuk
w
kl. 
Abramowicz, Stefan Chodakowski, Henryk 
otarJusze: DymItr LubImow I WłodZimIerZ 
Ławcewicz. Mowsza Rod. Rubin Fuks. Jurjew. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlachty. Adwokaci p
z
sięgli:. Czesław Mih
id. Mi- 
Członek stały-Paweł Nismińskij. Członkowie chał Cymkowskl I Stamsław ŁukowskI. 
z wyborów: Jan Jakubowski. Zygmunt Lutyk, Burmistrz m. Szadowa - 
Iichał Sawicki. 


POWIAT 


W I Ł K O 1\1 I E R S K 1. 


Powiat wiłkomierski. poło:lony W połull.- : ,,!odniczyć z pow. poniewieskim i szawelskim. 
wschodniej części gub. kowieńskiej. przedsta- Rzeki zrasz3.jące powiat. nale:lą do systema- 
wia nieforemny pięciokąt i graniczy na pół- tów Niemna i Aa., Z pierwszych najwa:lniej- 
nocy z pow. jezioroskim, na zachód z świę- szym jest rzeka Swięta, długa w gra:nicach 
ciańskim i wileńskim. na południe z kowień- powiatu przeszło 150 w. Dorzecze Swiętej 
skim, na zachód z kowieńskim i poniewie- zajmuje większą część powiatu. Z dopływów 
skim. Powierzchnia powiatu wynosi 5.185,8 jej znaczniejsze są: Wirynta, Cesarka, Szatek- 
wiorst kw. Powierzchnia zachodniej części po- ! szina i Pelisza. Oprócz tego przepływają rze- 
wiatu przedstawia niską równinę, poprzecina- ki Niewia2a i 
awena (dopływ Muszy). Część 
ną gdzienif'gdzie gęstemi lasami i wyniosłem i wschodnia powiatu, przylegająca do pow. je- 
wybrze:lami rzek. W części wschodniej prze- zioroskiego i gub. wileńskiej ohfituje w jezio- 
chodzi szerokie pasmo wyniosłości. Nadto ra. Są one wogóle niewielkie, kształtu okrąg- 
w niektórych miejscowościach wyniosłości to- , łego. Ludność powiatu (prócz Wiłkomierza) 
warzyszą wybrzetom rzek i rzeczek. N ajwy2- wynosiła w r. 1907 - 236. 797 osób płci obojej. 
szy punkt \V powiecie znąjduje się pod wsią Pod względem administracyjnym powiat 
Stworańce 646,
 stóp 'nad pow. morza. Gleba dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów): 
wogóle jest gliniasta, żyzna; zachoilnie części I okręg (w Pogieło:tu) obejmuje gminy: wie- 
powiatu mają grunt czarnoziemny, iłowaty. przowską, szacką, konstantynowską, siesicką 
pod względem uradzajności mogący współza- i pogirską; II-gi (w Kupiszkach) obejmuje 


, 


- 118 - 


r 


......
>>>
gminy: rogowską, subocką, traszkmiska, ku- I 
ir .(w Oniksztach) obejmuje gminy owancką 
piską i wirbaliską; III okręg (w "'
idziszkach) l omksztyńsl{ą; III-ci (w Ucianie) obejmuje 
obejmuje gminy: wojtkuską, 
mujdecką, kowar- gminy: wi
uńską i dobejkowską; IV-ty (w Swia- 
ską, towiańską i kurklewską; IV-ty (w Ucia- dościu) st. Poniemunek) obejmuje gminy: usz- 
nie) obejmuje gminy: uciańską, uszpolska, wi- I polską, androniską i ołocką; V-ty (w Kupisz- 

uńską, dobejkówskąi owallcką; V-ty (w Oniksz- kach) obejmuje gminy: wirbaliską, kupiską 
· tach) obejmuje gminy: oniksztyńską, andronis- i pupańską; VI rewir (w Rogowie) obejmuje 
ką, pupańską i ołocką. gminy
 subocką, truszkuńską i rogowską; VII 
rewir (w Kowarsku) obejmuje gminy: towiań- 
Powiat dzieli się na 8 rewirów ziemskich: ską, kowarską i kurklewską; VIII-my (w Sza- 
l rewir (w 'Viłkomierzu) obejmuje gminy tach) obejmuje gminy pogirską, siesicką, kon- 
wieprzowską, wojtkuską i 
mujdecką; II-gi re- stantynowską i szacką. 


W I L K O 
I l E R Z. 


Wiłkomierz (litewskie "Tiłkomergje), po- I stem powiatowem namiestnictwa wilelisl;:ipgo, 
ł020ny jest na prawym brzegu rz. Swiętej, I od r. 1797 miastem pow. gub. litewskiej, a od 
przy ujściu strumieni Sokołówki i 'Viłl{Omier- / r. 1842-gub. kowieilskiej. W r
 1877 prawie 
ki, w odległości 66 wiorst na północo-wschód całe miasto spłonęło. Obecnie się odbudowa- 
od Kowna_ Jest to jeden z najdawlliejszych ło i rozwija się, pomyślnie. Kościół parafjalny 
grodów lIa Litwie. Podanie przypisuje zało:le- pod wezwaniem Sw. Piotra i Pawła, pierwot- 
nie jego Dorszprungowi, potomkowi bajecznego nie wzniesiony przez Jagiełłę, po po
arze, zo- 
Palemona. Za czasów Rzplitej, Wiłkomierz, stał odbudowany z muru przez ks. Sznajde- 
był miejscem sejmików swojego powiatu, oraz I rowic:l:a. Gimnazjum męskie niemało się przy- 
sądów ziemskich i grodzkich. Po przyłączeniu czynia do o
ywienia miasta. Ludność w r. 
do Rosji w r. 1796, Wiłkomierz został mi
- 19U7 wynosiła 12.977 osób płci obojej. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty -Paweł Wołkow. r CzłoneK stały-Stanisław Kozakowski. Człon- 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek SZlaCh- I kowie z wyboru: ks. Konstanty Radziwiłł, 
ty. Powiatowy członek sądu okręgowego 1\1i- Franciszl'k KOlkza, Lucjan TalIski, Jan W oj- 
chał Brus. Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru I tanis, Piotr Illewicz i Jan Banis. Sekretarz- 
Mikołai Masłow; II-go Roman von Herszel- M. Korablikow. 
man; HI -go-wakans; IV -go-Michał Szyfryn; T - wo Rolnicze Wiłkomierskie. Prezes- 
V-go - Włodzimierz Nakaznoj-Chomenko; VI -go Lucjan Tański, wice-prezes- Franciszek Koń
 
Aleksander Rozenschild Paulin; VII-go-Michał cza. Skarbnik-Stanisław 
Tichałowski. Sekre- 
Czernikow; VIlI-go- :Mikołaj Czechowicz. Se- tarz-l{, Narkiewicz. Zarząd: Jan Kossko i A. 
kretarz- Fil. Abraszkiewicz. Komar. 
Sędzia miejski w Wiłkomierzu- '''Tiktor Komitet Wiłkomierski doświadczeń rolnych. 
Gniłosirow. Prezes-L Tański, wice-prezes, Kazimierz Gie- 
Sprawnik-Sergjusz NIargow. Pomocnik M. czewicz. Zarząd: Jan Kossko i Stanisław Mi- 
Szematurow. chałowski. Sekretarz-Henryk Charmański. 
Zarząd miasta. Prezydent miasta-l\Iieczy- 
-\Vo wzajemnego kredytu. Prezes-St. Mi- 
sław Kontowt. Zarząd: Józef Radziwiłłowicz I chałowski. Dyrektorowie: Józef RadziwiłowiCz 
i Kazimierz Szkadowski. Sekretarz
Antoni i Berel Lewit. 
Dąbrowski. Radni: Ludwik Wyszomirski, Wł. , Ajentura wiłkomierska wileńskiego Banku 
Ruszkowski. Bron. Romanowski, Herkul. Ra- Handlowego. Zarządzający, Mieczysław Kontowt. 
towt, Wincenty Jawojsz, Ign. Czy
owski. }. [i ch. I Rz. -Katolickie Towarzystwo Dobroczyn- 
Romanowski, Ludw. Skinder. Wacław Ordo, ności. Prezes-ks. Józef Dyrginczus. Sekretarz 
Dominik Kozłowski, Feliks \Viłowicz, 
Iichał I H. Charmałiski. 
Potocki, Mich. Surwiłłc, Mich. Koryzno, Stef. N otarjusze: Aleksander Sulakin i Michał 
Kasztelanow, Gecel Sapiro i 1\1owsza Baron. I Seliwerstow. , 
Wiłkomierskie społecMe gimnazjum męs. T-wo oświatowe ,,:';wiesa" w Suboczu. 
kie. Dyrektor Sylwester Lesiuk. ' [ Prezes-ks. Fabjan Kiemeszis. Sekretarz J.Dra- 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlachty. guniewicz. 


., 


. - 119 -
>>>
"POWIAT 


Powiat jezioroski (nowoaleksandrowski), 
utworzony w r. 18-12 z dawniejszego powiatu 
brasławskiego i części wiłkomier
kiego, zajmu- 
je wschodnią część gubernji kowieńskie.j, pół- 
nocną granicą przylega do Kurlandji, od wscho. 
du i południa graniczy z gub. wileJ'1ską, od 
za.chodu z pow. wHkomierskim i poniewie- 
skim. Powierzchnia powiatu zajmuje przestrzeil 
5,078,1 wiorst kw. Przrrznięty jest wy- 
niosłemi wzgórzami i zasiany mnóstwem je- 
zior (około 400). Grunt powiatu, z występu- 
jącym czerwonym piaskowcem formacji de- 
wOl'1skiej, na.le2y do najbardziej nieurodzajnych 
w gubrrnji. Piasek zajmuje tu wielkie obsza- 
ry i tylko w części północnej, spotyka się 
czarnozie!n 
łączony z piaskiem. Z rzek wa.ż- 
niejsze: Swienta, Niemenek i IJL.isna. z dopły- 
wami. Z jezior główniejsze: Uryświaty, Ury- 
wiaty, Snudy, Wojsa, Cno, Upsa, Bu
a, Obole, 
Lodze, Uukszty, Dusiaty. Ludność w części 
odłączonej od dawniejszego pow. wiłkomier- 
skiego mówi czystym językiem litewskim, 
w części zaś stanowiącej dawny powiat bra- 
sławski-białoruskim, łotewskim i gdzie nie- 
gdzie polskim; pas powiatu pograniczny z Kur- 
landją zwolna się germanizuje. W r. 1907 
ludność (prócz Jezioros i Widza) wynosiła 
216.203 osób płci obojej Główne ząjęcie lUie- 
szkal'1ców sta.nowi rolnictwo i rybołóstwo w je- 
ziorach oraz uprawa lnu. Zwłaszcza słynie 
w handlu len z dóbr Rakiszki hr. J. Przeź- 
dzieckiego. Większe miasteczka \V powiecie: 


JEZIOHOSKI. 


Rakiszki, Brasław i Widze (5.884 miesz- 
kaJ'lCów). 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów): 
I-szy okręg (w Sołokach) obejmuje gminy: so- 
łocką, tyItyską, taurogilbką, antolepską, du- 
siacką i smołwieńską; II-gi okręg (w Widzach) 
obejmuje gminy: widzką, dryświacką i rym- 
szańską; III okręg (w Brasławiu) obejmuje 
gminy: brasławską, krasnogórską, słobodzką 
i opsowską; IV okręg (w Rakiszkach) obej- 
'muje gminy: rakiską, abelską, jużYlh,ką, okni- 
stowską, i antuzowską; V okręg (w Ponie- 
muniu) obejmuje gminy: ponieuzielską, popiel- 
ską, poniemuilską, skopiską, kwietkow:ską i cza- 
doską. 
Powiat dzieli się na 7 rewirów ziem:skich; 
I rewir (w Dryświatach) obejmuje gminy: kra- 
snogór:ską, słobodzką, brasławską i dryświac- 
ką; II -gi rewir (w Widzach) obej muje gminy: 
widzką, rymszańską i opsowską; lII-ci rewir 
(w Jrziorosach) obejmuje gminy: taurogiilską. 
SillołwiClI:ską i $Ołocką; l V rewir (W Jezio- 
rosach) obejmuje gminy: tyltyską, antolepską, 
dusiacką i juiyńską; V rewir (w Suwekach 
st. p. Nowoaleksanrlrowsk) obejmuje gminy: 
auebką, antuzowsk\ i oknistowską; VI rewir 
(w }{akiszkach) obejmuje gminy: ponielllUlbką, 
skopiską i rakiską; VII rewir (w Poniedzielu, 
st. p. lWern) obejmuje gminy: czad oską, kwit't- 
kowską, poniedzielską i popielską. 


J E Z 10 H O S Y. 


Jeziorosy (od r. 1836 przechrzczone na nazwy Jeziorosy na Nowoaleksandrowsk, prze- 
Nowoaleksandrowsk), le2ą na wzniesieniu, po- niesiono tu z Widz władze powiatowe pow. 
między jez. Ossą i Osidą oraz wypływającą z brasławskiego, gub. wileńskiej, poczem od r. 
ostatniego rzeką Owilką, dopływem Laukiesy, 18-12 wyznaczono je na miasto powiatowe no- 
w odległości 171 wiorst od Kowna i 241/
 woutworzoncgo powiatu gub. kowieńskiej. Koś- 
wiorst od Uyneburga. Niegdyś moko Jezioro- ciół parafjaloy pod wezwaniem W niebowzię- 
sy, w pow. brasławskim województwa wileń- cia N. M. P. załotony został przez Jana, bis- 
skiego. stanowiły wraz z okoliczne mi wsiami kupa wiIeliskiego w XVI wieku. Ludność w r. 
starostwo niegrodowe. pó
niej dobra stołowe 1907 wynosiła 6995 osób płci obojeJ. 
biskupów wileńskich. Jednocześnie ze zmianą 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Jan Vurop. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Powiatowy członrk sądu okręgowego-Mi- 
kołaj Toropow. Naczelnicy ziemscy: I rewiru 
wakans; II-go Jerzy Treskin, HI-go Piotr Sa- 
fonow; IV-go 
Iichał Dnfllowo; V-go Borys 


Liszyn; VI-go Dyrnitr Zaremba i VU-go Grze- 
gorz Poławandow. Sekretarz P. Szernaturow. 
Sprawnik - 
Iichał Monżewskij. Pomoc- 
nik Włodzimierz Zacharjin. 
Burmistrz m. Jezioros -- Juljan Żejc. Po- 
mocnik-Jan Siemaszko." 


- 120 -
>>>
t... 


. 


Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały-Grzegórz Bystryckij. Człon- 
kowie z wyboru: Adam Kupść, Michał 
Ieysz- 
towicz, Oskar Rutkowski, Justyn Tilwitis, 
Gabrjel Szyłejkis i Piotr Jarocki. Sekretarz- 
J. Lipskij. 
N otarjusz-
'Iikołaj Dllrnowo. 
KomHet Meljoracyjny Kow. T-wa. Rolni- 
czego. Prezes - - h. . li rzeżdzie
ki, \' 'e- 


prezes-Ja.n Rosen. Zarząd: Ludwik Kiełpsz, 
Antoni Magnuszewski, Tomasz Zan i Włady- 
sław Kwinto (sekretarz). 
Nowoaleksalldrowskie T-wo ftDobrochot- 
noj kopiejki". Prezes-Jan Durop, wice-pre- 
zes - 
likołaj Dllrnowo. Sekretarz Juljusz 
Laune. 
Burmistrz ill. \Vidz-Michał Odincow. Po- 
mocnik An::rzej Miedwiediew. 


. 


UJ 


, I 


Jj' 


., 


- . 121 -
>>>
t. 


1 


GUBERNJA GRODZIEŃSKA. 


iubernja gl'odzieJlska utworzona została; wiecki{' i nadjasiołdziańskie. Wią,tr roznosi je 
w sposób następujący. 'V r. 1795 rząd rosyj- po polach uprawnych, wyrządzając tern wiel- 
ski utworzył z części prowincji polskich, przy- kie szkody. 
łączonych do Rosji, gubernję słonimską. 'V r. Wody zajmują przeszło ósmą część całej 
1796 gubernję tą połączono z wileńską, i obie powierzchni. W poł.-wschodniej części pow. 
razem utworzyły gub. litewską. W r. 1801 pru
ańskiego i w południowej wołkowyskiego 
ustanowiono z części tej ostatniej gub. gro- na rozległej a błotnistej wy
ynie zTlajduje się 
dzieńską, od której w r. 1842 odjęto pow. węzeł trzech systemów rzecznych Bałtyku 
lidzki i nowogrodzki, a wzamian włączono ca- i morza Czarnego. 'ru zaczynają się Jasiołda, 
ły obwód białostocki. Obecnie gub. gro dzicń- Narew i kilka dopływów Niemna, rozchodzą- 
ska graniczy: na północy z gub. wileJiską ce się w trzech ró
nych kierunkacll. Najważ- 
.wzdłu
 rzeki Rotniczanki, Niemna, rzeki Szcza- niejszym jest dla gubernji system Niemna, po- 
ry do ujścia Jaworki, dalej znów po polach tern system Wisły, a najmniej wa
nym sy- 
i błotach do Niemna, nieco Niemnem i suchą stem Dniepru. Niemen nale
y częściowo do 
granicą do wsi lloczkowiec; na wscMd z po- gubernji od ujścia Szczary do Rotniczanki 
wiatem nowogródzkim i pińskim gub. mi]i- i przyjmuje w jej obrębie: Kotrę z Pyrrą z pra- 
skiej, a.
 do rzeki Prypeci, gdzie się schodzą wego brzegu, a z lewego: Promszę z Mołcza- 
granice trzech gubernji, wogóle wzdłu
 trzę- dzią, ęzczarę z Hrywdą, Łohozą, i Issą, Zelwę, 
sawisk, błot, jezior, i lasów; na południe gra- Roś, Swiśłocz i Łosośnę; Bug przyjmuje w obrę- 
nica idzie Prypecią oraz błotami i trzęsawis- bie gubernji Muchawiec, LeśDą, Pulwę i Nu- 
karni, które się ciągną w kotlinie tej rzeki rzec. Do Narwi wpadają Supraśl i Bierza. 
i jej dopływów, słowem ciągną się Polesiem Jasiołda i Pina nale
ą do wodozbioru czarno- 
wołyńskim a
 do Bugu, skąd ju
 idzie zachod- morskiego. Jeziora w gubernji nie są zbyt 
nia granica gubernji, Królestwo Polskie, liczne i skupiają się w dwu przeciwległych 
a ściślej biorąc rzeki: Bug, Nurzec, Narew, jej krańcach na północy i na połud.-wschodzie. 
Biebrza. Gubernja grodzieńska zajmuje prze- Klimat w gubernji - na ogół u miarko- 
strzeń 34,058,4 wiorst kw., czyli 3.547,746 wany, ale zmienny. :3rednia temperatura ro
 
dziesiatyn i składa się z 9 powiatów: grodzień- kU+9 1 /2° R. Przewa
nie wieją wiatry płn.- 
ski ego, słonimskiego, wołkowyskiego, biało- zachodnie i połud.-zachodnie. 
stockiego, bielskiego, sokolskiego, brzeskiego, Przestrzeń zajęta przez lasy wynosi 540,606 
pru
ańskiego i kobryńskiego. dzies, w tern skarbowych 112,216 dzies. 
Gubernja grodzieilska niema 
adnycb gór Grunta czarnoziemne zajmują zaledwie 40/0 
wysokich i ciągłych. któreby tworzyły jakieś całego obszaru, wówczas gdy szczere piaski 
pasma i wogóle średnie jej wzniesienie nad zajmują 28,8%. Uprawne pola tutejsze dzirlą 
pow. Baltyku nie przenosi 500 do 600 stóp. się zwykle na trzy gatunki: pszenne, 
ytnie 
Przez środek gubernji ciągnie 'się płaskowzgó- i gryczane. Pszenicznemi gruntami najbardziej 
rze, które dzieli wody spływające do Bałtyku się odznaczają następujące okqlice: część gro- 
od dopływów morza Czarnego. Południowa dzieńskiego pow. nad rzeką Swisłoezą, część 
część gubernji przedstawia prawie wszędzie pru
a]iskiego koło Wy
en i Tewel, większość 
powierzchnię płaską i niezbyt wyniosłą, zni- pow. kobryńskiego, wschodnie kresy słoni m- 

ającą się w kierunku Polesia. Pod względem skiego, wołkowyskie strony pod Krzemienicą 
geognostycznym zasługują na uwagę piaski i wreszcie okolice Sokółki i Bielska. 
nadniemeńskie w pru
ańskiem, wołkowyskiem W r. [906 inwentarz gubernji zawierał: 
i słonimskiem oraz nadbu
aJlskie. nadmucha- 232,215 koni, 490,221 sztuk bydła rogatego, 


, 


- 122 - 


l 
t 


......
>>>
t. 


566,U19 owiec, 353,858 sztuk nierogacizny I ca., w Grodnie od 26 czerwca po 26 lipca, 
i 1,838 kóz. w Swisłoczy 26 sierpnia. \V Wielkiej Brzosto- 
Przemysł fabryczny w gub. grodzieilskiej wicy Uarmark na konie) - 6 maja, \V Wyso- 
jest najbardziej rozwinięty z całego kraju. kiem Litewskiem 25 lipca (trwa 2 tygodnie), 
W r. 1906 było czynnych 3,733 fabryk i za,- we Włodawce l paMziernika i 7.elwie od 2.j , 
kładów przemysłowych, zatrudniając:-ch 21,905 lipca po 25 sierpnia. 
r 


) 



 

 



 


...- 


- 


r 

.. 


,.
-, 
/..._-, 


Gu....nj. - T 
CROlJZl£iłh.KA k. 
 
\! I 
1111"01""""". 
, 
.
:
/ 
I 


_" 
"'.... 


robotników. Ogólna suma produkcji wynosiła 
23.599,268 rubli. 
Hall
el znajduje się przewa
nie w ręku 
lydów. t:;wiadectw handiowych wykupiono w r. 
1906 -- 18,2l! na sumę 302,551 rubli. Wa
- 
nicjsze kiermasze sa: w Białymstoku 24 czerw- 


Ludność w gub. grodzieńskiej w d. 1 stycz- 
nia 1907 r. (z wyjatkiem wojsk) wynosiła 
1. 78-1,695 osób płci obojej, w tern 872,;)64 
męŻt;zyzn i 862,131 kotiet. \Vedług wyznań 
ludność t!L się dzieli: katolików 4-1;),398 osób 
płet obojej, prawosławnych 96t,798, protestan- 


- 123 - 


r 


-, 


.......
>>>
.t 


t... 


tów 11,047, 
yduw 312, 9
1 i mahometan I Wszystkich szkół w gubernji 1543, w któ- 
2,.171. Według stanów ludność ta się dzieli: rych pohif'rało naukę 62.003 chłopców i 24,512 
szlachty 13,a48, włościan 1.210,255, micsz-I dziewczynek. ,
rednich zakładów naukowych 
ezaa 462,U.H, ducho
icństwa 3,199,. 
PjSkO- 1 g
u. grodzieńska posiada 15, w których po- 
wych 40,7;:3, cudzozIemców 8.858 l mnych blerało naukę w r. 1907-2,565 clJłopców 
kategorji 1,238. i 2,586 dziewczynek. 
""'" 


,- 
--"' 


Spis instytucyj poczty i telegrafu. 


- Powiat '
rie.iSCOwo
ć I KateWII'.i3\ Powiat I 
(iP.i
:oWl1
Ć i KategoJjal I',)\
iat 
,. = -+-t' 
" - . I == 
Antopol I pClcz . i tl'\.IKobryński Dziatłow !Pocz.i tel.'SIonimski OdeIsk (18 w .1 Poczta ISokólski 
Boćki I Poczta j Bielski 
auluka , " Kouryilski od SokólkiJ! I 
Brześć Litew. Pocz. i tel. Brzel!ki Zrrowiczp( lO! Poczta ';łouimski )ziet.v Pocz. i te\. GrodzioilSki 
Brzdć Litew- " I " w.od SIonimiii : lhowiec (fort.! Białostocki 
ski forteca" Zabłndów -Pocz. i tcl. l lliałostocki PieskI I Wolkowys. 
Brańsk (2!'P/2 ... Bielski Zakozil1l I " Kobryński Podorosa Po
zta 
w.od Bielska Zapole I po(.zta ,Słonimski l'orozowo I" : 
Bj'teń ISlonimski Zl'lwa (2
2W. Poczta Wołkow,rs. l'ruiaua (13 PO(,7..i te\.IPrll
ailski 
Białowieża I l'rubilSki od BfLl"aUO- i t.el. j w.odLiuil'-' I 
Białrstok TIiałost.ocki wicz) , wa i .l!Il
 od, 
Biplsk Bielski I wanowo I Kobryński st. Biało\\". I 
Wasilków (7 Sakólski Illdura (24 w.1 " Grodzieński I{o
 1 \Volkowys. 
w. 011 Bia- , od Grodna) ltóżana k';;łonimsld 
1f'l{ostokl1. Kamieniec- I : Dl'zeski Hwisłocz "I \\'ołkowys 
Wielka IIrzo- Grodzieliski Litewski' i ,idec Iprn7ailski' 
"towica ( 10' BI'reza - ]oi:ar-' I ł'rużllński Siemiatyczl' I Biel
ki 
w. od kolni tnska (14 w. odst' l 
Wołkowysk Wołkowys. Kleszczole Poczta ,Bielski r-iurzec) , , 
Wysokle.Li- Brzeski KIlYsz}"u Pocz. i tel.! Hiałostocki 
il1ra ' Po\'zta 
okólski 
tewskio (4 Kobryil (3 w. 1 1 " I Kobryilski SkideI (3t) w,lpocz.i tel. Grlldzieilski 
w. od kolei od koIoi) 011 01'011110.); 
Goniądz "Bialostocki Kosowo I Słonimski ::;Ionim I Slonimski 
Horodl'c Poczta Kobryński Krynki (25% " Gl'odzieilski 
okółka Sokółski 
H\lrodck Pocz. i tłJI. Białostocki w. od So- Supraśl" Bialof\tocki 
Grolino "UI'OIl7.ieński kółki) I Snchowola' " Sokólf\ki 
Dereczyn (J3 " Słonimski Kuźnica Poczta Sokólski 'rewIc I poczta P rnżail ski 
w. od Zclwy) Liniewo I . l'J'Użallski . l'rościauy I 'POCZ. i tPI. Białostocki 
J}omaczew "Brzef\ki !,[mna Pocz. i tel. Grodzieliski l'homsk (18 poczta Kobryński 
Drohiczyn I Poczta Bielski !'yskowo "Wołkowys. w. od Dro- 
(J4 w. od l lIlałoryto Brzeski hiczyna I1Y 1 
Sil'miatycz ' Milowidy Po
zta Słonimski Chor08zcza 
Dl'ohiczyn 11 " Kobryńi!ki llilkowBZCZY- Grodzieilski (J3 w. od 
(9 w. od sr"1 zna Białegost. , 
Drohiczyn), lIlolczadź Słonimski I:iechanowiec 'Pocz. i tpl.I Bielski 
Druskieniki Gl'odzieński 
iosty Gro(lzieilski Szcreszewo ' Poczta Prużailski 
(17 w. odl Motoł Kobryński (14 w. od 
st. Porzecze Narewka "Prużański Pru;;.allr) 
Dąbrowa I " Sokólski i\arew "Uielski .Janów (21 w. Pocz. i tl'l. Sokół ski 
Dywin pO:zrlL Kobryń!.ki 
owojelnia IPo:z. i tel. Słonimski od Sokólki} 


" 


Bialostocki 


P a r a f i e k a t o l i c ki e. 


Gub. grodzieńska wchodzi w skład djecezjł ską, trzcianneliską, dolistowską, knyszyńską, 
wileńskiej 1 podzielona jest na 9 rlekanatów. krypnieńską, turośnieIiską, choroszczską, gieł- 
Dekanat białostocki (Dziekan ks. Wilhelm czyńską, juchnowiecką, kalinowską, brzozow- 
Szwarz) obejmuje paraf je goniądzką, hiało- ską. niewodnicką, dobrzyniew
ką, suraską 
stocką, supraślską, wasilkowską. jasionówkow- i zahłudowską. 


- l:i4 - 


r 


---411.
>>>
.i 


"} 


Dekanat bielski (Dziekan ks. Antoni Pa- : Dekanat pru
ański (Dziekan ks. Antoni 
nasewicz) obejmuje parafje: bielską, boćko\\'- Songąjło) obejmuje paraf je: pru2ańską. szere- 
ską, drohiczyńską, wyazkowską, łubil\ską. po- szewską, sielecką, siechniewicką, bereską, 
bikrowską, topczewską, braIiską, ciechanowiec- i kiwatycką. 
ką, dołubowską, domanowską. kleszczelską Dekanat słonimski (Dziekan vakat) obej- 
narewską, ostro
aIiską. perlejewską, rudecką, muje parafje słonimską, zdzięciolską, dworzec- 
siemiatycką. strabelską. winnieńską, niemi- ką dereczyńską. ró
ańską i kossowską. 
rowską. Dekanat sokólski (Dziekan ks. Allzelm 
Dekanat hrzeski (Diezkau ks. Paweł Sta- Noniewicz) obejmuje paratje: sokólską. kuź- 
niewicz) obejmuje paratje: brzeską, wysoko- nicką, kundzińską. janowską, suchowolską, 
litewską i karnien.i?cką... '" 80kolańską, dąbrowską, nowodworską, odelską, 
. Dekan
t 
rodzJeń
kl (Dz
e
a
 ks. JnIJu.:iz szudziałowską koryciIiską sidrzańską i zaleską. 
Ellert) obejmuje paralje: 4 I1lwJsloe w Grodme, '. ' . 
indurską, jeziorowską. wielko-ejsmontowską, Del
an
t wołk
wy
ln (DzIe
an ks. Ignacy 
hożską, druskienicką, mostowską. kamionkow- I Gryga
lle
lcz) ?beJ!
uJe paraDe. wołkowyską, 
ską, krYllkowską, kwasowską i łunnieilską. k
zellllelllcką: Jało," kowską: poroz?wską, woł- 
. .' '. . pIeńską. mśclbowską, replanską, IDlędzyrzecką. 
. De
ana
. k?blyńskl. (D.złekan 
s. Kaz!- świsłocką. zelwieńską. szydłowicką, hnieznim\- 
mler
 
tanklewIcz) obejmuje paraD e kobryn- ska pieskowską rossk ą i strubnicką. 
ską l Janowską. I." 




 


G R O D N O. 


-.' 
.ł--. . 


i -'- 


. 


--' 


n. 


. -ł'" . 
 


;1 _ 


:' 


..I" 't 


""I!I . 
III! I 
. -,11... L- 


. 1 
 . 


'III' 


. c l .P. 


- . 


.... I 


. 


-', .rł
 


_ łl
-. ..... 


. ,.... 


GRODNO. 


I I 


Grodno jest poło
onc nad Niemnem przy I gim z Augnstowcm; poczt1
 uo Miliska prze- 
koki \Val'szawa-Petersturg o 147 wiorst od ' strzmi wynosi 307 wiorst. 
\Vilna. i 241 wiorst ou \Yarazawy. r\iegdyś I \Vedług żróueł pruskich nad Niemnem 
łączyło się traktem pocztow
'1ll lOl/
 lilii dłu- : wprost G1'ouna stał gróu krzy
acki, wznie:iiony 


r 


., 


U5 -
>>>
- 
 


w r. 1392. W połowie XII wieku Grod- I ka, z kościołem murowanym (Fara) w r. 1663, 
no było stolicą udzielnych ksią
ąt i w tym- pojezuickim. Proboszcz ks. Aloizy Ellert. Wi- 

e czasie przeszło pod jarzmo tatarskie. Tyl- karjusze: ks. Paweł Grzybowski i ks. Stani- 
, 
ko wc dwa wieki później, wysłani przez Men- sław W erenik; 
) po-bernardyńską z kościo- 
doga dzielni jego synowcowie Erdziwił i Tow- łem Znalezienia Sw. Krzy2a, zało2onym w r. 
ciwił objęli spustoszoną przez tatarów rusiń- 1595 prl.ez króla Zygmunta. Proboszcz ks. 
ską dzielnicę i razem z Grodnem, Wołko- Tomasz DoMski, wikary ks. Aleksander Cho- 
wyskiem oraz Nowogródkiem wcielili ją do dyko; 3) przy klasztorze franciszkanów z koś- 
Litwy. Podcza.s długuletnich walk władców ciołem N.M.P.Anielskiej, wzniesionym w r.1635 
litewskich z krzy
akami, Witenes zało2ył przez Eustachego Kurcza. Proboszcz ks. Igna- 
w Grodnie potę2ną warownię. \V r. 1-H4 ey Rosołowski, wikary ks. Mieczysław Wan- 
z dwóch księstw: grodziełiskiego i trockiego drak. Prócz tego w Grodnie jest klasztor 
eIi- 
utworzono województwo trockie. Za czasów ski pp. Brygidek, przy nim kościół Zwiasto- 
Batorego, który często tu przebywając, wzniósł wania N: M. P., wzniesiony w r. 1642 przez 
nowy murowany zamek i 
ycie tu zakOliczył, Wesołowskich. Kapelan ks. Michał Głębocki. 
miasto prze
ywało najpomyśluiejszy swój okres. Do Grodna wreszcie należ)" kościół parafjalny 
Ostatni odbłysk jego lepszych czasów prz y - , w POrZl'C7.u. . 
pada na epokę pierwszego generalnego sej IUU Cerkwi Grodno posiada 4 parafjalne, kil- 
w r. 1678 oraz na rząuy podskarbiego A. Ty- ka kaplic i jeden klasztor męski. 
zeuhauza, który ożywił przemysł i podniósł Najokazalszą dzielnicą Grodna jest dawna 
dobrobyt mieszkańców. W Grodnie odbył się fundacja Tyzenhauzowska Horodnica, pełna 
pamiętny sejm 1796 roku, na ktÓrym poupi- ślicznych ogrodów, pałacyków i will. Zacho- 
sallO ostateczny rozbiór I 'obki. I wa.ł się jeszcze dom na Starym Rynku, gd7.ie 
Dziś jest to prowincjonalna. mieścina, liczą. zmarł Batory. Dodać wreszcie nale
y, 2e w Grod- 
ca ł l,I:W6 mieszkarków. I nie mieszka stale wielka nlsza powieściopi- 
Grodno ma trzy paraf je: l) Św. Fmncisz- sarka Eliza Orzeszkuwa. 


W ł a d z e. 


Gubernator-rz. r. st. Wiktor Borzenko. I Dyrektor filji Banku Państwa-Arkadjusz 
Wice-gubernator - rz. r. st. Włodzimierz Poleszko. 
Stolarow. I Dyrektor filji Danku włościat-łskiego- Pa- 
Zarządzający kancelarją-Aleksander Wi- weł Krasn
polskij. ... 
I1ogmuow. 
tar.'3zy urzędnik do szczególnych 
 Naczelnik zarządu akcyzY-
'lkołaJ Beretu. 
poleceli-lC Boksza. I Naczelnikzarządurolnictwaidóbrpalistwa- 
In2ynier 
ubernialny - Aleksander i:5awi- rz. r. st. Akintjusz Wołkowicz. 
nicz, Arcł.itekt gubcrnjalny-Jan Płotnikow. GrodziCliski sąu okręgowy. Prezes rz. r. sto 
Inspektor gubernjalny-.Jau Ju:!in. - Geometra AlPksander Stiepanow, wice-prezes M. l'owsto- 
gub
rujalny - rz. r. 8t. Aleksy Cwietkow. Jes. Członkowie sądu: K. \Valt(
r, A. Stefa- 
Policmajster-Paweł Gennisarewskij. nowsk
. A; S
ur
gin, P.. C
a

n.ow
 H.) Hor- 
N ,. 'I 'k d' d' ," łk B' _ ,nowskl, \\. h.aszprowskl. E. Dknabłn, I . Ma- 
r I
cze Ol zarzą u 2a.n .tfllIerJI-pn . a I twiejew, J. Dmitrjewskij, D. Czistiakow, M. 
zy \ , \.arpO\ ł \". k l l " l ' k ł . N .. . Niziajew, J. Dembickij i G. Inosow. Starszy 
k lY, ;
rsr
. e sz:c ItY-'l",1 o aj IcwlCrowlcz, rejent-Jarosław Szynurcr. Prokurator-Alek- 
amerJun I
r D oru J. C. M.. sy Kłopow. S
dzi:t śledczy do spraw szczegól- 
XaczeJ
Ik okręgu.. poczty l telegrafu-n [Jej wagi-Porfiry Bokićko. Sędziowie miejscy- 
r. st. Lcomd Rewucklj. \:Vłodzimierz l\.raczkowskij i Sergjusz Pokatiło. 
Naczelnik biura poczty i telegrafu - Ser- Naczelnik Izby Obrachunkowej - Bazyli 

jusz Cwictkow. L'
"icdie"'. 


.. 
Prezydent miasta-Edward Listowski. I Rada miejska: O. Busz, M. Beldemiszew. 
Członkowie zarządu: Aleksander Wosińsl\i A. Naulllow, P. Dobyczyn, K. Awgusiewicz, 
Aleksander rrołłot:zko. I G. Dulewicz, P. \\' ojewnik, J. 
lichalski, F. 
Budov.niczy miejski-Stefan Adolf. I Ottowiez, A. Wosiński, T. Wulfcrt, A. Fol- 
Lekarz miejski-Aleksander Sikaczyńsl\ij., ll'ndorf, A. Szegidziewicz, P. ChlewjJlski, 


I n s t y t u c j e m i e j s k i e. 


ł 


126 - 


r 


..............
>>>
.J_ 


L 


A. Mrozowski, W. Kulikowski, A. Giedrojć. chowski, J. Zimnoch, F. Russota, H. Heller 
P. Solanko, Z. Cybulski, P. Kliks, F. Bort- i B. Wilner. 
'", nowski, S. Grodzicki, K. Miłkowski. F. W ojcie- Starosta mieszczaliski Adam BarolI. 


Zakład y naukowe. 


Gimnazjum męskie. Dyrektor Jan Glebow. , Prywatna 7 klasowa pensja żmiska. Prze- 
Inspektor Piotr Iwanow. . łożona Katarzyna Borkowskaja. 
Szkoła realna. Dyrekt. Włodzimierz LUders. ' Aleksandrowska szkoła rzemieślnicza. Prze- 
Prywatne gimna
jum męskie. Dyrektor Mi-j łożony szkoły Eugenjusz Leśniewski. 
chał Chnykin. \ .' Progimnazjum żeliskie żydowskie. Przeło- 
Gimnazjum żellskie im. Cesarzowej Marji. 1 żone S. Ostrogożskaja i L. \Valdman. 
Dyrektor Bazyli Fieoktistow. Przełożona Udja Dyrekcja szkół ludowych. Dyrektor \Y. Ti- 
Andriejanowa. I minskij. 


Towarzystwa i instytucje. 


Grodzieńskie '}l-wo Rolnicze. Prezes Miko-I T-wo pomologiczne. Prezes A. FolIendorf. 
łaj Niewierowicz, Wice-prezes Dymitr Korybut- I Rada: gen. Edward Sasulicz. A. Patrek, Ale- 
Daszkiewicz. Rada T-wa: Józef Balikowski, I ksandrr \V osiI1ski (sekretarz). 
Piotr Gardzienin, Czesław hr. Krasicki, Adam I T-wo \Vz
'jemnego Kredytu. Prezes \liko- 
Koiszewski, Juljan Ursyn-Niemcewicz, Stani- I łaj Beklemiszew. Dyrektorowie: Józef Eysy- 
sław Niezabvtowski, Juljan Tołoczko, Aleksan- I mont i Borys Jonas. 
der Oznobiszyn, Jan Rott, Stanisław Jaczy- Grodzieńskc1 filja Białostockiego Banku 
nowski, Leonidas Ga.n, Kazimierz Kocieł. Se- Handlowego. Dyrektor Henryk Rogowski. 
kretarz vVitold Jankowski. 'f-wo pożyczkowo oSZCZędllO
cio\vl'. Prezes 
Grodziełiski Syndykat Rolniczy. Prezes D. A. Frumkin. 
Korybut-Daszkiewicz. Członkowie: A. Oznobi- G-rodzietiskie Bractwo Sofijskie. Prezes ho- 
szyn, N. Kocieł, A. Koiszewski. S. Lemnicki, noro wy-archijerej Michał, biskup grodzieliski 
J. Bispillg. ks. K. Swiatopełk-CzetwertYliski. i brzeski. Prezes rauy - W. Lebiediew. Se- 
Dyrektor K Poplawski. kl'etarz K. Kipieli. 
Stowarzyszenie "Muza". Prezes ur. A. von- Towal'zystwo opieki nad dziećmi. Prezes 
Talhrim. Lf'on Bielawski, wice-prezes Wiktor Kulikow- 
Hraż ogniowa. ochotnicza. Prezes \V. Stll- ski. Sekretarz Stępniewski. 
larow. Naczelnik--wakans. T-wo robotników chrześcjan. l'rezes ks. \rł. 
Związek Lokatorów. Prezes p. Ostroumow. Drucki-Lubecki, wice-prezes ks. Werenik. 


N O t a r j u s z e. 


Jerzy Gordy, tiskij Jan Hie3zetniew i Konstanty Rasnin. 


Adwokaci przysięgli i pomocnicy. 
Jitn Aleksandrowicz, Leon Abramski, Le- I zimierz Milko\Vski. 'Viktor Niełubnwicz, 
Ii- 
on Bielawski, Mikołaj Bażanow, Salomon Kra- I kolaj Ostriakow Augustyn Sztejnberg Kali- 
marew, Wiktor Kulikowski, Stanisław Jaczy- mierz Giedroyć,' Aleksandt'r Izmailski.' 
nowski, Teofil Janowski, Hirsz .Janowski, Ka- 


L e kar z e. 


Aleksand. von-Talheim, Jan Rydzewski, Ka- \V olf, Joachim HUl"wicz, Izaak Routen:ztejn, 
zimiCl'z Dąbrowski, Samuel Gożaliski, Fabjan Salomon Ofer, Jan Luba\\'ski, 'Vładyslaw Ka- 
Epsztejn, Samuel Chazan, Grzegórz ZaUłkow- lenkiewicz, Abraham Szapiro, Cbaim. Szapi- 
ski, Samuel Sajet, Leon Gauchma.
J, .\Iojżesz ro, Stefan Szulllkowski, Arwes Engelharut. 


-, 


- 127 -'- 


r
>>>
.i 


L. 


D e n t y ś c i. 


.J 


Leon Rozenbaum, Abranam Lubicz, Ma- 
rek Ancelewicz, Zofja W sipswiatskaja, Bole- 
sław Sławiński, Eugeninsz Romm, Izaak Cha- 
u II.bU 


rec, Mordchel Arkin, Roman Frllman, Heszel 
Hiłuła, Paul1na Kry liska, Mordchel Nenkes, 
Dawid Joffe i Fiszel Wygodzki. 
lJ.błJł 
 


PO\VIAT GRODZIEŃSKI. 


Powiat grodzieński zajmuje połnd.-zachod- grodzieński dzif'li się na 5 okręgów policyj- 
nią część gubernji, graniczy na połud.-wsch6d nych (stanów): I Okręg (w Grodnie) obejmuje 
z gub. wileńską, na połud. z pow. wołkowys- gminy: hotską, hornicką, wierceliską i łoszań- 
kim, na zachód z sokólskim i gub. suwalską. ską; U-gi (w Krynkach) obejmuje gminy: kryń- 
Zajmuje przestrzeń 3,709,1 wiorgt kw., 'czyli ską, indnrską, mało-brzostowicką, wielko-brzo- 
386,364 dziesiatyn. Powierzchnia pow. jest fa- stowicką i hołyńską; III-ci (w l.unnie) ohej- 
lista, zwłaszcza nad Niemnem, który powiat muje gminy: łunnieńską, bohorodicką, gudze- 
dzieli prawie na dwie równe cz';)sci. Drzewo wicką i wołpiańską; l V -ty (w SkiLllu) obej- 
spławiają tu oprócz Niemna rzeką Kotrą i jej muje gminy: skidelską, tydomlańską, kamien- 
dopływami Niewiszą, Pyrrą i Berwianką. Gór- kowską, dubnowską i mostowską; V-ty (w Dru- 
ną połową rzeki Pyrry stanowi spławny ka- skienikacll) obejmuje gminy: sObolailską, bersz- 
nał Tyzenh841zowski, który je łączy z szere- towską i jeziorowską. I 
giem rozległych jezior, jako to: Zadubieńskie, Powiat dzieli się na 6 rewirów ziemskich: 
Białe, Mleczne i Lota. Inna grupa jezior: I rewir (w Krynkach) obejmuje gminy: mało- 
Hrud, Birsztackie, Werowskie równict two- I brzustowską, hołyńską i kryńską; II-gi rewii' 
rzy jednolitą całoM przez łącząc.e je strumie- (w Długopulu st. Lunna) obejmuje gminy: bo- 
nie i zlewa się do rzeki Kotry. W obrębie horodzicką, wielko-brzoslowicl{ą i łunnil'ńską; 
- powiatu nad Niemnem i Rolniczallką le2ą III rewir (w Mostach) obejmnje gminy: wol- 
Druskieniki--miejscowość lecznicza, ściągająca pieńską. dnbnowską, kamieńską i mostowską; 
corocznie tłumy kuracjuszów dzięki swym IV-ty rewir (w Likówce st. lndura) obejmuje 
źródłom mineralnym (bromo-jodowa-solan- gminy: llOrnicku;. indurską i łuszailską; V-ty 
lm). Ludność pow. grodzieńskiego (prócz Grod- (w Grodnie) obejmuje gminy wierceliską, hot- 
na) wynosiła w roku 190i-17a,935 osób ską, tyuomlańską t skiuelską; VI-ty rewir 
płci obojej. (w Jeziorach) obejmuje gminy: bersztowską, 
Pod względem administracyjnym powiat jeziorowską i sobolańską. 


. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlacltty - Aleksander Uszakow I Członkowie z wyboru: S. Niezahytowski, ks. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- K. Swiatopelk-Czetwcrtyński, I. Bisping, S. 
ty. Członek powiatowy sądu okręgowego-A. i Cl1artowski, P. Ulejczyk i J. Ł:tpysz. Sekre- 
Follenuorf. Naczelnicy ziemscy: Hw-rewiru tarz-I. Kuchta. 
D. PrzewaliJiski; Il-go- Waldemar Wojczyński; I3urmistrz Druskienik-Mikołaj Archipow. 
IIl-go -A. Ozno biszyn; 1 V -go- M, Pezyckij; V -go Pomocnik -Stanisław Grzegorzewski. 
wakans; VI-go-:\L l'ołtinin. Sekretarz - S. T-wo druskienickich wód mineralnych. Pr6
 
Gmyr. zes zarządu--"-- Wiktor Goulewski. Zarząd: Jó- 
Sprawnik-Mikołaj BiulfoIlOW. Pomocnik- zef Markiewicz i Karol Kiersnowski. Dyrek- 
A. Kuźrnin, tor-Wincenty Houwalt. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- Vrusl\ienh;kie T-wo spoi.ywcze. Prezeska- 
ty. Członek stały - Wiktor Walldalkowski. Katarzyna Kiersnowska. 


.., 


- llH - 


r
>>>
POWIAT SOKÓLSKI. 


Pow. sokólski lety w połud.-zachodniej I szych miasteczek) wynosiła 90246 osób płci 
części gubernji, graniczy na północy z gub. oboJej. Znaczniejsze miasteczka: Dąbrowa (1566 
suwalską, na wschód z pow. grodzieńskim, mieszkańców), Janów (2152 m.), Korycin 
na połud. i zachód z pow. białostockim i zaj- (1067 m.), Kuźnica (944 m.), Nowydwór (1859 
muje przestrzeń 2,290,6 wiorst kw., czyli 238,604 mieBz.). OdcIsk (1418 m.), Suchowola (3405 
dzics. Powierzchnia wogóle jest wzgórzysta. mieRz.) i Wasilków (5076 m). 
Pagórki tutejsze, grupujące się przewa
nie Pod względem administracyjnym powiat 
w środkowej części powiatu, stanowią dział dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany): l okręg 
wodny pomiędzy dopływami Niemna i Wisły. (w Kuźnicy) obejmuje gminy: kruglańską, ma- 
Najwy
szy punkt w powiecie pod wsią Kus- kowlańską, grzebieniewską i zubrzycką; II-gi 
tyńce dochodzi do 777 stóp nad p. m. Gleba okręg (w ::;uchowoli) obejmuje gminy: bogień- 
przeważnie piasczysta lub piasczysto-gliniasta. ską, trofimowską, nowowolską, romano'vską 
zgłębokiem podłotem gliniastem: miejscami i ka.mieńską; III okręg (w Wasilkowie) obej- 
znajdują się iły, w dolinach zaŚ czarnoziem muje gminy: czarno wiejską, ostrowską, kamien- 
błotnisto-torfiasty. Zachodnia przeważnie część kowską i ostrogórską. 
powiatu należy do dorzecza Wisły, mniejsza Powiat dzieli się na 4 rewiry ziemskie: 
zaś wschodnia do dorzecza Niemna. Przedsta- I-szy rewir (w Sokółce) obejmuje gminy: ka- 
wicielką systematu Niemna jest rzeka Łosoś- mienkowską, ostrowską i czarnowiejską; lI-gi 
na z Tatarką i drobne lewe dopływy Swis- rewir (w Trofimówce st. Janów) obejmuje 
loczy. O wiele wa
niejszemi są rzeki naletą- gminy: nowowolską, ostrogórską i trofimow- 
ce do systematu Wisły, mianowicie Bóbr i Su- ską; III-ci rewir (w Dąbrowie) o1Jejmuje gmi- 
praśl, dopływy Narwi. Jt'zior niewiele i wo- ny: bogieńską, grzebieniewską, kamieńską i ro- 
góle drobne. Ludność składa się przewa
nie manowską; IV rewir (w Łosośnie st. Kuźnica) 
z polalów, pozatem są litwini i rosjanie. W r. obejmuje gminy: zubrzycką, kruglmiską i ma- 
1907 ludność powiatu (z wyjątkiem znaczuiej- I kowlańską. 


. 


s O KÓŁ K A. 


Sokółka nad rzeką Sokoldą, albo Sokółką skiej d08tała się Prusom i pozostawała pod 
przy kolei Petersburg-Warszawa lety w od- ich władzą do pokoju Tyltyckiego. Po przy- 
ległości 37 wiorst od Grodna (przy trakcie łączeniu do Rosji obwodu białostockiego w r. 
białostockim). Była to pierwotnie wieś koron- 1808, Sokółka przeznaczoną została na miasto 
na, należąca '.lo ekonomji grodzieńskiej, miesz- powiatowe. Kościół parafjalny pod wezwaniem 
kańcy której obowiązani byli do hodowania św. Antoniego, wzniesiony został pierwotnie 
sokołów. W ostatniej ćwierci XVIII wieku z drzewa w r. 1565 przez Zygmunta Augusta. 
Antoni Tyzenhauz. podskarbi litewski, osadził W r. 1779 kościół ten spłonął i dopiero w r. 
tu rzemieślników, zabudował pięknie rynek 1848 proboszćz miejscowy ks. Kryszczun wy- 
i wyniósł osadę do godności miasteczka. Po murował doŚĆ okazałą i przestrouną świąt y- 
trzecim rozbiorze RzpItej. Sokółka wraz z ca- nię. Miasto w r. 1907 liczyło zaledwie 5239 
łą zachodnią częścią dzisiejszej gub. grodziCll- mieszkallców. 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty - Włodzimierz Sie-I Sprawnik - Juljan Dunin - Marcinkowicz. 
mionow. Pomocnik-Al. Kirkiewicz. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- Burmistrz m. Sokółki - Leonard Macie- 
ty. Członek pow. sądu okręgowego - Włod. jewski. 
Kirsanow-Biełow. Naczelnicy ziemscy: l-go re- Sędzia miejski-Sergjusz Szli eman. 
wiru- Włod. Dziekoński; Il-go-Oskar Romm; Naczelnjk wojskowy-podp. Jan Lebicdicw. 
III-go-Hotr Pisarew; I V-go -l'iotr FoIlen- Prywatne 4-klasowe progimnazjum teIlskie. 
dorf. Sekretarz-J. Kowalew. Przełożona-S. Kowalew8kaja. 


-- 


., 


- 12g 


9 


r
>>>
p o \V lA T BIALOST OCKI. 


Powiat białostocki w zachodniej części gub. . (4578 mieszk.), Goniądz (4069 m.), Sura
 
grodzieńskiej zajmuje przestrzeń 2551,8 wiorst I (2029 m.), Choroszcza, Supraśl, l'rzcianna, 
kw. czyli 265,812 dzies. Powiat białostocki i Janopoi, Gródek, Zabłudów. W powiecie roz- 
stanowił część obwodu białostockiego (1808- ! winięty jest w wysokim stopniu przemysł: fa- 
1842), poczem został wcielony do gub. gro- I bryk i zakładów przemysłowych liczono w r. 
dzieńskiej. Powierzchnia powiatu białostockie- 1907 na ogół 374, w tern młynów - 159, 
go cała prawie równa i niska, szczególniej tkackich-79, garbarni.- 36, kortowni -24, 
w części południowej. Rzeki Narew i Biebrza przędzalni-2lJ etc. 
odgraniczają całą zachodnią część powiatu od ... 
Królestwa Polskiego. Narew toczy swe nurty . 
od. względem 8:dIDl
ist
acYJnym 
owlat 
śród łąk rozległych, niskich, błotnistych. Z do. dZleh Się na 4 okr
gl poh
YJ
e (st
ny). I-szy 
pływów jej najwa
niejszą jest Supraśl, rzeka. 
krę
 (w Zabłudowle) .0b
JmuJek g
lllY. 
abłu
 
spławna, przyjmująca tak
e dopływy rzeki ow
 ą, łlOrodeck
h mlchałows ą l 
oJhd
ką
 
Białą, Płaską i Niewodyszę. Dla powiatu nie-I II-gl okręg (w BIałymstoku) Ob
!muJe g
lllY. 
równie wa
niejszą jest Biebrza z dopływem 
a.wykow

ą, c
oroszcz
11Ską, bIałosto
zansk
 
swoim z prawej strony Nettą. Z jezior w po_ I I J
chno
lCcką, III. .Oklę.g (w K
!szyn.le) obcJ- 
wiecie naj znaczniejsze: Augustowskie czyli Cze- mUJe gmlllY ?bręumcką I 
rzYPI.eń
k
, 
V-ty 
chowskie w pobli
u Knyszyna i Nersel. Błota I ?kręg (w Gomądzu) obejmuJe gmlllY. JaswIlską 
i moczary ciągną się wzdłu
 rzek; na jesieni I I przytulańską. 
zalane wodą, latem zaś można je przebyć, Powiat dzieli sj,ę na 5 rewirów ziemskich: 
oprócz zakątka przy ujściu Narwi i Biebrzy, I rewir (w Białymstoku) obejmuje gminy bia- 
prawie całkiem nie'Zaludniont:go. Część pół- łostocką i choroszczańską, ll-gi (w Białym- 
nocno-zachodnia pomiędzy Narwią i Biebrzą stoku) obejmuje gminy: dojlidzką, zawykow- 
zwana była dawniej "traktem zatykockim". Gle- ,ską i juchnowieck;\; III-ci (w Zabłudowie) 
ba kamienista, ale urodzajna. Łąkiuwa:lane sąza I obejmuje gminy horodecką, zabłudowską i mi- 
najlepsze w całej gubernji. Ludność w r. 1907 chałowską; IV-ty (w Knyszynie) obejmuje gmi- 
(prócz miasteczek) wynosiła 138,052 osób płci ny krzypieli.ską i obrębnicką; V -ty (w Gonią- 
obojej. Z miasteczek znaczniejsze są: Knyszyn dzu) obejmuje gminy przytulali.ską i jaswilską. 


. 


" 


BIA LYSTOK. 


Białystok le
y nad rzeką Białą, dopływem tąd powiatowem. Ulice dawniejsze są zabu- 
Supraśli w odległości 74 wiorst na poł.-zach. dowane dosyć porządnie, mianowicie: War- 
od Grodna, 120 od Brześcia, 162 od \Var- szawska, Lipowa, Niemiecka, nowowznoszące 
szawy i 226 od Wilna, przy zbiegu pięciu się ulice są krzywe i ciasne. Paraf]alny koś- 
linji kolejowych, Białystok zbudowany został I ciół katolicki Wniebowzięcia N. 
r. P.. zało- 
przez Gcdymina w r. 1320. Jan Kazimierz :lony został w r. 1584 przez marszałka Piotra 
nadał go jako wieś wraz z innemi dobrami I \Viesołowskiego. Ludność w r. 1907 wy no. 
:::itefanowi Czarneckiomu, po zgonie którego sila 76.865 osób. 
przeszedł w drodze sukcesji do wnuka jego I Białystok jest najbardziej przemysłowem 
po córc
, KI
mens8: Branickiego. 
ranicki I miastem na całym obszarze Litwy i Białej- 
w połowie X \ III wieku obrał tu sobie rezy- rusi. \V r. 1907 liczono w mieście 334 fa- 
de.ncję, odbudował pał
c i wieś 
alDienił w bryk i zakładów przemysłowych, zatrudniają- 
m!asteczko.. Dyło to Jcdno z n.aJokazalszych cyeh przeszło 5800 robotników. Produkcja 

Iast polskIch; z pO
OdU. wspam
łe
o pałacu, I wynosiła 4.327.050 rubli. Najwięcej jest fa- 
pIęknych ogrodów, .wIelklch kamlemc, zwane bryk tkackich, bo a
 175 z produkcją roczną 
'Yersalem podlaskllll. Sukcesorowie Branic- 373.400 rubli, następnie przędzalni- -51 z pro- 
kle,?o Poto
cy sprzed
li dob!'a białostockie kró- dukcją roczną 856.700 rubli, fabryki sukoa
 
l
wI prUS
IelllU, pome
a
 Jednak wdowa Bra- 18 z prod. roczną 669.200 rubli, garbarni
 
n
cka, mając d(
:lywOCIe, prze:lyła rządy prus- z prod. roczlJą 125.400 r. i t. d. 
k
e, sukce.sorowJe w r. 1
09 sprzedali dobra Białystok posiada szkołę realną, prywatne 
blał08!ockl
 AleksandrowI r. Po pokoju t y- gimnazjum, szkołę hamllową, instytut 
e1i.skj, 

:lyckIm Białystok z
stał przyłączony do Rosji gimnazjum 
eilskie i czteroklasową szkołę 
l do r. 184:2 był mIastem obwodowem, a od- miejską. 


.. 


.. 


- 130 -
>>>
...i 


i.. 


W ł a d z e. 


Marszałek szlachty - Włodzimierz Szen- 
szyn. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członkowie powiatowi Sądu Okręgowego: 
Aleksander' Oldenborger j i Jan Zacha.row. 
Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru - 'Vło- 
dzimierz Szolfin, II -go-Aleksander Łyzłow, 
III-go-hr. Albert Miączyński, IV-go-Leo- 
nidas Sawicki i \T -go-Włodzimierz Troickij. 
Sekretarz-G. Mułaszkiewicz. 
Sprawnik- -Józef Polcllowskij. Pomocnik 
-Bazyli Okromieszko. 
Policmajster-Piotr Fułłon. Pomocl1ik- 
Sozont Arefjew. 


Zakłady 


. 


" 


Szkoła realna. Dyrektor-rz. 
ksander Jegorow. 
Prywatne gimnazjum męskie. Przełożony 
Piotr Aleksamlrow. 
Szkoła handlowa. Dyrektor - Eugenjusz 
Nolen. Rada opiekuńcza. Prezes-A. Moes. 
Członek stały-S. Denisjewskij. 


r. st. Ale- I Instytut żeński Cesarza )likołaja I. Prze- 
łożona-Olga 
Iiłoradowicz. 
nimnazjum żeńskie. Dyrektor-K. Dobro- 
wolski. Przełożona""'" Lidja lwanickaja ,\' a- 
silenko. 
Prywatna 7 -klasowa żeńska szkoła llan- 
dlowa. Dyrektor - 
[ateusz Lutow. Przeło- 
żona-Aleksandra Szczegłowa. 


Instytucje 


P. o. Prm
ydenta miasta--Stanisław -Wieś- 
niewski. Członek zarządu: Józef PuchaI- 
ski. Sekretarz-Bronisław Zawadzki. 
Starosta mieszczański - Józef Pawłowski. 
Sędziowie miejscy: l-go rewiru- Włodzi- 
mierz \Vasiljew, II-go - Stefan Kołpaszni- 
kow, 1I1-go-Aleksander Doncow, IV-go- 
Włodzimierz Wierigin, V-go - Aleksander 
Smolińskij. 
Inspektorzy podatkowi: w Białymstoku-D. 
Klimowskij, w powiecie-Ch.. Muromcow. 
Lekarz miej:
ki-Wiktor Żdanow. 
Inspektor fabryczny -l\Iikołaj Rutkowskij. 


naukowe. 


towarzystwa. 


Filja Banku Państwowego. lJyrektor-- Żydowskie T-wo 'rerytorjalnc. Prezes- 
Jakób Szebanow. M. Kopelman. 
Białostocki Bank Handlowy. Prezes Rady 'r-wo Wzajemnej pomocy rzemieślników. 
- Franciszek Klejnow. Dyrektor-Jan Dą- Prezes zarządu-F. Panasewicz. Sekretarz- 
browski. B. Łazarczyk. 
Białostocka filja Ryskiego Banku lIandlo- T-wo Dobroczynności. Prezes - Cecylja 
wego. Dyrektorowie: 1\1. Krewer i E. Hertz- Czepurkowska. Członkowie zarządu: ks. H. 
berg. Szwartz, protojerej P. Zielili.skij, 1. Dą-ł:Jrowski. 
Białostocka. filja Wileńskiego Banku Han- T. Straszewicz, E. First, F. Malinowski, W. 
dlowego. Dyrektor-B. Kondrato\\icz. Moniuszko, 'V. Dawidow:;ki, R. Gronowski, 
T-wo pożyczkowo - oszczędnościowe. Pre:. E. Szteinhagcn i R. Czepurkowski (sekretarz). 
zes-B. Lejszchold. T-wo opieki nad biednymi wyznano ewang.- 
Zarząd tramwajów.' Dyrektor - Zygmunt luter. Prezes-Marja Hasbachs. \Vice-pre- 
Malinowski. zes-E. Hendrichs. Sekretarz E. Szarfe. 
Towarzystwo Lekarskie. Prezes-E. -Wal- Notarjusze: Bazyli Janowski, Piotr Kło- 
ter. \Vice-prezes-S. Isserson. Sekretarz - bukow i 
(jchał Popowskij. 
L. Pinca. SkHbnik- I. Taberkiewicz. Bi- Adwokaci przysięgli: Bronisław Kułakow- 
bljotekarz-1\l. Frauszteter. sld, 'radeusz Straszewicz, Karol First, Anto- 
T-wo spożywcze. Prezes 
 E. Lisowski, ni Jurkowski, Józef Pęski, Aleksander Bomasz. 
Sekretarz-S. Parfjanowicz. Lekarze: S. Hurwic'l, S. Flate, A. Ep- 
'r-wo ,,1\1uza". Prezes - M. Sawicki, sztein, J. Bomasz, R. CZl-purkowski, H. Lip- 
\Vice-prczrs- A. Ciesielski. Skarbnik - G. szyc, A. Lewin, 1\1. Zyman, Cz. Kotowicz, _ J. 
Józwikicwicz. Zarząu: B. Rybiewski, L. Chmie- Walter, I. 'Volf, H. Prago, L. Pines, J. ClIa- 
lewski, W. \Vieczorek, ks. J. DudziI\ski i S. zanowicz, 1\1. Kopelman, J. Rubinsztejn, S. ls- 
Krzaczyński. Sekretarz-Zygmunt l\laciejowski. serson, L. Chajmowicz, B. Leczyński, D. Na- 
T-wo Wodociągów. Dyrektor-Eugcnjusz I tans01I, E. Bodentlorf. A. .Jolin. K. Jonina, 
Ałtuchow. J J. lIukca. H. 
Iinz. 


131 - 


r+
>>>
POWIAT 


Powiat bielski zajmuje 3130,1 wiorst kw. 
czyli 326.052 dzies. Powierzchnia powiatu 
w północnej części nad Narwią i ku półn.- 
wsch. od Bielska--jest falista. Na prawym 
brzegu Łoknicy na północ od wsi Miękisz jest 
wy
sza, zwana" Wałem" na lewym zaś brze- 
gu tej samej rzeki t. zw; góry Ksią
ęce. :'-Ji- 
ziny zajmują południową część powiatu, koło 
Ciechanowca. i Drohiczyna. Rzeki główne 
Bug i Narew, z dopływami: ł,oknicą, Orlan- 
ką, Lizą i Nurcem. Jezior większych niema. 
Łąki najlepsze nad Narwem, Bugiem, Orlan- 
ką, Białą, Łosekną i Bronką. Gleba najlep- 
sza na pograniczu Królestwa. Ludność składa 
się z polaków (przewa
nie) i rusinów. W ro- 
ku 1907 ( z wyjątkiem miast) liczono w po- 
wiecie 142.401 mieszkańców. Znaczniejsze 
miasteczka: Drohiczyn (1840 mieszkańców), 
Narew (3653 mieszk.), Kleszczule (3868 m.), 
Mielnik (2774 m.), BrańsJc, Ciechanowiec, Sie- 
miatycze i inne. 


" 


k 


BIELSKI. 


Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w Orli) obejmuje gminy: orlańską, 
nowo brzozowską, łosinską, klenicką, pasy n- 
kowską i dllbia
yńską; II-gi okręg (w Broil- 
sku) obejmuje gminy: alpksiilską, ma.leszewską, 
pawłowską i rajską; III okręg (w Ciecha- 
nowcu), obejmuje gminy: szkurecką i horo- 
dyską, IV okręg (w Siemiatyczach) obejmu- 
jo gminy: siemiatycką, aleksandrowską i na- 
rojską. 
Powiat dzieli się na 5 rewirów ziemskich. 
I-szy rewir (w Bielsku) obejmuje gminy: wa- 
leszewską, pasynkowską i rajską; II -gi rewir 
(w Narwi) obejmuje gminy: klenicką, łosiIlską, 
i pawłowską; III-ci rewir (w OrIi) obejmuje 
gminy: dubia2yńską, nowobrzozowską i orlań- 
ską; IV rewir (w Siemiatyczach) obejmujlJ 
gminy: aleksandrowską, narojską i siemiatyc- 
ką; V rewir (w Ciechanowcu) obejmuje gmi- 
ny: aleksińską, horodyską i szkurecką. 


B [ E L S K. 


Bielsk poło
ony jest nad rzeką Białą i Lub- I go, tykocińskiego i suraskiego. Po drugim 
czą, w odległości 122 w. od Grodna przy rozbiorze, Bielsk dostał się Prusom. W roku 
kolei Brześć-Grajewo. Bielsk zało
ony został 1707 przeszedł pod panowanie Rosji, wcielony 
przez Jarosława I. Następnie zawładnął nim do obwodu białostockiego, a w r. 1842 do 
Włodzimierz, ks. WOłYI1Ski. Pod panowaniem gub. grodzieńskiej, w której wówczas do po- 
polskiem Bielsk znosił częste napady tatarów wiatu bielskiego włączono te
 pow. drohiczyń- 
i krzy
aków. R. 1430 Witold nadał miastu ski. Kościół parafjalny ppd wezwaniem Na- 
pierwsze przywileje, a Aleksander rozszerzył rodzenia N. M. P. i Sw. Mikołaja został 
je, obdarzając Bielsk prawami magdeburskie- wzniesiony z muru w r. 1780 przez parafjan. 
mi i utworzył okręg, zwany potem ziemią Ludność miasta w r. 1907 wynosiła 8163 
Lielską, złożony z trzech powiatów: brańskie- osób płci otJojej. 


Władze 


_ Marszałek szlachty -Mikołaj Koszelew. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- 
Sergiusz Charczenko. Naczelnicy ziemscy: 
l-go rewiru-A. Chomentowskij; II-go-J. 1\Ii- 
chajłow; IIl-go-- W. Jerarskij; IV-go - M. 
Tumanskij; V-go-l\L Barszew. Sekretarz D. 
Łukaszuk. 
Sprawnik -Konstanty 1\Iacewicz. Pomoc- 
nik-A. Koszewnikow. 
. Zarząd miejski. Prezydent miasta Bielska 
Piotr Tokarzewicz. \Vice-prezydent - Piotr 
:Fiedorowicz. Sekretarz- --J. Rutkowski. 
Sędziowie miejscy: Borys Czechowicz 
Włodzimierz Szaposznikow. 


instytucje. 
Lekarz miejski-Władysław Epsztejn. 
Lekarz powiatowy-Eugenjusz Nikels. 
Inspektor podatkowy - Włodzimierz I wa- 
nowo 
Prywatne progimnazjum męskie Bobylowej. 
Inspektor-Sergjusz Terowskij. 
I prywatne progimnazjum 
eńskie. Prze- 
łO
ODa- Anastazja Bobylowa. 
II prywatne progimnazjum 
eńskie. Prze- 
ło
ona- Eufrozyna Marcinowska. 
Notarjusze: A. Rutkiewicz i S. Bara- 
nowski. 
T-wo \Vzajemnego Kredytu. Prezes-M. 
Krzywiański. 


., 


132 - 


- 


r 


......
>>>
T-wo pO:lyczkowo-oszczędnościowe. Prezes 
--Ch. Gusiacki. 
Bielska stra:l ogniowa ochotnicza. Prezes- 
A. Chomentowskij. Naczelnik --W. Ep8ztein. 


Siemiatycka stra:l ogniowa ochotnicza. Pre
 
zes-l\I. TumaIiski1. Naczelnik - Krzecz
- 
towicz. 


1 


POWIAT 


Pow. brzeski zajmuje zachodnią część gub. 
grodzieńskiej. Powierzchnia powiatu wynosi 
4299,7 wiorst kw. czyli 447.885 dziesięcin. 
W roku 1908 liczono w powiecie (z wyjąt- 
kiem Brześcia) 187,010 mieszkańców. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
I-szy okręg (w Domaczewie) obejmuje gminy: 
domaczewską, przy borowską, miedniańską i oł- 
tuską; II-gi okręg (w Rudzie) obejmuje gmi- 
ny: wielkorycką, małorycką, radwanicką i ka- 
mień.-:lyrowicką; III-ci okręg (w Czernaw- 
czycach) obejmuje gminy: turniańską, kosic- 
ką, motykalską i łyszczycką; I\'-ty okręg 
(w Kamieńcu Litewskim) obejmuje gminy: ka- 
mieniec-litewską, :lytyńską, wojskowską, dmi- 
trowicką, ratajczycką i dworcowską; V-ty 
okręg (w Wysokiem Litewskiem) obejmuje gmi- 


BRZESKI. 


ny: wysoko-litewską, wołczyńską, rohacką, 
po łowiecką i wierzchowicką. 
Powiat dzieli się na 6 rewirów ziemskich. 
I-szy rewir (w m. :Radzie:ly st. Małoryto) obej- 
muje gminy: domaczewską, małorycką, ołtus- 
ką i przyborowską; I1-gi rewir (w maj. Stra- 
decz.-Kołpin st. Stradecz) obejmuje gminy: 
wielkorycką, kamienieC-:lyrowicką, miedniań- 
ską i radwanicką; III-ci rewir (w Zabu:lu 
st. Brześć) obejmuje gminy: wołczyńską, ko- 
sicką, łyszczycką i motykalską; IV-ty rewir 
(w m. Turna st. Brześć) obejmuje gminy: 
wojskowską, żytyńską, ratajczycką i turniań- 
ską; Y -ty rewir (w Kamielicu Lite'Yskim) 
obejmuje gminy: dworcowską, dmitrowicką i 
kamienice-litewską; \'I-ty rewir (w' m. Wy- 
czułkach st. Wysokie Litewski!!) obejmuje 
gminy: wierzchowicką, wysoko-litewską, poło- 
wiecką i rohacką. 


BRZEŚĆ - LITEWSKI. 


Brześć Litewski, zwany tak dla odró:lnie- najbardziej się przyczynił do pomyślności mias- 
nia od Rrześcia Kujawskiego, le:ly n:łd Bu- ta l\Iikołaj :Radziwiłł Czarny. Jako gorliwy 
giem, przy ujściu rzeki l\Iuchawca i Szlajerki kalwin, zało
ył on .tu zbór kalwiński i wy- 
o 203 wiorsty od Grodna i 200 w. od War- borną drukarnię, z której w r. 1563 wyszła 
szawy, przy zbiegu 6 linji kolejowych. Jest słynna biblja Radziwiłłowska. Za czasów 
to miasto nie tylko wybitne pod względem Zygmunta III wpływ jezuitów dał się Odczuć 
strategicznym i ekonomicznym, ale zarazem w Brześciu. Poczęły się wznosić jeden za 
jetlno z nader starO:lytnych w kraju. Było drugim wspaniałe klasztory: bernardynów, je- 
tu rozgranicze plemienia Bu:lan, zajmującego zuitów, trynitarzy. Kolegjum jezuickie ze 
obydwa brzegi Bugu, od jego źródeł i Jać- szkołami wzniósł tu sławny Lew Sapieha, 
wie:ly, siedzącej poni:lej w stronę Narwi. By- kanclerz litewski. Rozgłosu historycznego na- 
ła tu niewątpliwie w czasach zamierzchłych był Brześć najbardziej dzięki odbytym w jego 
osada lub nawet gród obronny. Następnie murach trzech synodach duchowieństwa grec- 
Brześć stał się przedmiotem ciągłych walk kiego w latach 1590, 1594 i 1596, których 
pomiędzy ksią:lętami ruskimi i polskimi. Os- skutkiem była pamiętna unja dwuch obrzę- 
tatecznie objęli go w posiadanie kniaziowie dów wschodniego i zachodniego, znana pod 
wołyńscy. W początku Xl\' wieku Brześć imieniem unji brzeskiej. Dla utwierd:i:enia 
przeszetIł pod panowanie Litwy. Witold przy- tej unji metropolita Rutski zało:lył tu w ro- 
ł02ył się bardzo do podniesienia tego miasta. ku. 1629 klasztor bazyljanów. Za Jana Ka- 
Poło:lony na pograniczu Polski i W. ks. Li- zimierza, po wojnach szwedzkich powstały tu 
tewskiego, BrzeŚĆ był często miejscem wza- nowe klasztory: bernardynek, brygi tek i do- 
jemnych obrad obu narodów, a jednocześnie minikanów. Za czasów Rzplitej, Brześć stano- 
wzrastał w znaczenie. Zygmunt I i Zygmnnt wił w bjerarchji łacińskiej sufraganję bis- 
August obdarzają miasto przywilejamI, lecz kupstwa łuckiego, w greckiej zaś biskupstwa 


., 


- 133 -- 


r
>>>
..ł 


włodzimierskiego. Ukaz z r. 1797 ustanowił 
djecezję brzeską, unicką, która przetrwała do 
r. 1839. Brześć był stolicą obszernego wo- 
jewództwa brzesko-litewskiego. 
W r. 1831 przetworzono Brześć na pier- 
wszorzędną fortecę. Powstała ona na miejscu 
dawnego miasta, na prawym brzegu 
Iuchaw- 
ca. Kościół i klasztor bernardynów i ber- 
nardynek przerobiono na korpus kadetów, au- 
gust janów-na kancelarję in
ynierów fortecz- 
nych, trynitarzy, brygi tek, jezuitów i bazylja- 
nów na rozmaite inne ubikacje forteczne. Koś- 
ciół farny, trzy cerkwie unickie, klasztor 
prawosławny i kościół kalwiński zostały zu- 
pełnie zniszczone. Pozostał tylko były kościół 
dominikański jako jedyny ślad dawnego Brześ- 
cia, przeznaczony odtąd na farę. Po takiem 


przekształceniu na twierdzę starego Brześcia, 
o ćwierć mili od niego powstało nowe przed- 
mieście kobryńskie, z drugiej zaś strony 
przedmieście wołyńskie. 
N owe miasto ulegało kilkakrotnym po
a- 
rom, ale po ka
dej klęsce odbudowywało się 
szybko. Dzięki swemu poło
eniu, jako stacji 
węzłowej sześciu linji kolejowyell oraz jako 
punktu, łączącego komunikację wodną Wisły 
z Dnieprem, BrzeŚĆ pod względem handlo- 
wym zajmuje jedno z pierwszych miejsc w 
kraju. Jednocześnie rozwija się przemysł. 
Fabryk i zakładów przemysłowych liczono tu 
w r. 1907-78, zatrudniających około 600 ro- 
botników, z produkcją roczną 35-1.720 rubli. 
Ludność w r. 1907 wynosiła 46.181 osób płci 
obojej. 


W I a d z e. 


Marszałek szlacht y- wakans. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członkowie pow. Sądu Okręgowego: 
Leonidas Jastrzębiec-Demjanowicz i l\1ikołaj 
Smirnow. Naczelnicy ziemscy: I rewiru-L. 
Jerogin, I1-go-B. Ko
uchow; UI-go-A. Sto- 
janow; IV-go-hr. Seweryn Grabowski; V-go 
-wakans; VI-go-P. Gołowaczew. Sekre- 
tarz-J. Gładkij. 
Sprawnik-Aleksy Wwiedeńskij. Pomoc- 
nik-M. Horain. 
Policmajster-Aleksander Sokołow. 
Zarząd miejski. Prezydent m. Brześcia 
Lit.-Andrzej Ponomarow. Członkowie za- 
rządu: l) Józef Popławski, 2) wakans. Se- 
kretarz-J. Chmielewski. 


Komisja rolna. Prezes-marszałek szlachty. 
Członek stały-Aleksander Masłow. Człon- 
kowie z wyboru: Paweł Łopatin, Jan Rott, 
Bronisław Podgórski, Jem.ieljan Dworak, Ro- 
man Patejczuk i Paweł Ześko. Sekretarz- 
D. Chwiedczenin. 
Starszy leśniczy- Jan Glebowicz. 
Inspektor fabryczny- Jan PastucllOw. 
Inspektor podatkowy- Jan Litwinow. 
Sędziowie miejscy: l\Hkołaj Krejcer i l\Ii- 
kołaj Niłow. 
Komendant fortecy - gen.-Iejten. ks. 
Ii- 
kołaj Tumanow. 
Lekarz miejski- Aleksander Iwanow. 
Lekarz powiatowy- Aleksander Kasatkin. 


Z a k I a d y n a u k o w e. 


Gimnazjum męskie. Dyrektor-rz. r. st. 
Jan Belgowskij. Inspekt.-Aleksander Szantyr. 
Gimnazjum 
eńskie. Dyrektor-rz. r. st. 

)aweł WielQranskij. Przeło
ona - Ludmiła 
Zukowicz. 


. Prywatne 6-klasowe progimnazjum 
eńskie. 
Przeło
ona- Eugenja Tarasowa. 
Prywatne 5-kla:o!owe progimnazjum Grisz- 
kowej. 


Towarzystwa i instytucje. 


Towarzystwo Dobroczynności. Prezes - 
pułk. Karol Dome. 
T-wo pomocy biednym uczniom gimnazjum. 
Prezes - gen.-Iejt. 1\1. Sulikowski. Członek 
stały-J. Belgowskij. Zarząd: ks. P. Stanie- 
wicz, J. Popławski, R. Popławski, L. Sztejn- 
berg i R. Szmidt. 
T-wo Lekarskie. Prezes zarządu-Michał 
Grigorjew. Sekretarz - K. Kriestnikow. 


T - wo Wzajemnego Kredytu. Prezes za- 
rządu-l\IaksymiJjan Boraks. 
Filja Moskiewskiego międzynarodowego 
Banku. Dyrektor-Adolf Idelsohn. 
Brzeskie Towarzystwo Rolnicze. Prezes- 
Jan Ursyn Niemcewicz, Wice-prezes-Witold 
Święcicki. Rada: Bańkowski, Edw. Bielski, 
W. Malinowski, ks. W. Puzyna i J. Rott. 


134 - 


r-
>>>
..i 


t. 


Notarjusze: Fryderyk Bodner, Eugenjusz 
Czubiński i Nestor Mohilnickij. 
Lekarze: Sz. Izralimski, Paw. Zaleski, 
Wikt. Staniszewski, B. Chwat, I. Szapiro, 
Ksaw. Sztejnberg, M. \V olfson, L. Rozen- 


baum, L Szereszewski, dr. I
. Szulc, EI
bieta 
Demidowicz, Reles Rozenbaum-Maszmonaszewa. 
Szpital miejski i szpital 
ydowski. Ordy- 
nator-A. Iwanow. 


-- 


POWIAT KOBRYŃS KI. 


Pow. kobrYliski zajmuje poło wschodnią 
część gubernji. Przestrzeń wynosi 4645,3 w. 
kw. czyli 483.885 dzies. Poło
enie powiatu 
na ogół niskie i płaskie. Przez większą część 
powiatu przepływa Muchawiec, który dalej 
przechodzi w kanał dnieprowsko-buski i idzie 
wzdłuż, dopóki nie połączy się z Prypecią w 
pow. pilIskim. Gleba, szczególniej w poł. 
wschodniej części powiatu -' urodzajna. ł.ąki 
zajmują prawie połowę całej przestrzeni. La- 
sy wycięte. Ludność powiatu (prócz Kobry- 
nia) w r. 1907 wynosiła 19.1.709 osób płci 
obojej. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
I-szy okręg (w Kobryniu) obejmuje gminy: 
pruskowską, rogóżniańską. zbirohowską, sie- 
ch nowicką, strzygowską, kozicką, podlaską, 
i zaleską. II-gi okręg (w Kletyszczu) obej- 
muje gminy: dywińską, mokrzańską, wierzcho- 
leską, ułocką i oziacką; HI-ci okręg (w An- 
topolu) obejmuje gminy: antopolską, wołowe l- 
ską, imienińską, zielowską, Hoską i hol'o- 


decką; IV -ty okręg (w Drohiczynie) obejmu- 
je gminy: drohiczyuską, chomską, bezdzieską, 
braszewicką i osowiecką; V -ty ukręg (w Ja- 
nowie) obejmuje gminy: januwską, wOl'oce- 
wicką, odryżYI\ską, motolską, dru
yłowicką 
i osownicką. 
Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskiclt: 
l-szy rewir (w Ostrowie st. Kobryń) obejmuje 
gminy: błocką, wierzcholeską, dywińską i. mok- 
rzańską; II-gi rewir (w Sokołowie st. Zabin- 
ka) obejmuje gminy zbirohowską, oziacką; 
rogoźniańską i siechnowicką; III-ci rewir (w 
Lepesach st. Kobryń) obejmuje gminy: zaleską, 
kozicką, podoleską, pruskowską i strzygowską; 
I\'-ty rewir (w Pieszezanie st. Antopol) obej- 
muje gminy: broszewicką, woławelską, drohi- 
czyńską i osowiecką; VI-ty rew. (w Tela- 
tyczach st. Chomsk) obejmuje gminy: bezdzies- 
ką, zielowską, iInienińską, motolską i chom- 
ską. VII-my rewir (w Janowie v. Iwanowie) 
obejmuje gminy: worocewicką, drużyłowicką, 
janowską (iwanowską), odryżyńską i osow- 
nicką. 


KOBRYŃ. 


Kobryń nad rzeką l\Iuchawcem i Kobrynką, R. 1626 pamiętny jest w dziejach Kobrynia, 
przy kolei Brześć-Briańsk odległe jest o 225 gdzie wówczas odbywał się tu synod ducho- 
w. od Grodna. Dawna to jest osada sło- wieństwa unickiego. Klucz kobryński daro- 
wiańska i dawny zamek, który wznieśli knia- wany został przez Katarzynę II w r. 1795 
ziowie wołyńscy. Później panowali tu ksią- Suworowowi, z wyjątkiem miasta, które na 
żęta z rodu Olgierda. Zy
munt I zjednoczył przedstawienie ks. Repnina obrócone zostało 
księstwo kobryńskie z państwem swem, wcie- na miasto powiatowe gub. grodzieńskiej. l\Iias- 
liwszy tą dzielnicę. jako powiat, do wojewódz- to posiada 4 cerkwie i l kościół p. wezw. 
twa podlaskiego. Dopiero od r. 1569 Kobryń N. 1\1. P., wzniesiony z muru w r. 1845. 
przyłączony został do województwa brzeskiego. Ludność w r. 1907 wynosiła 8754 osób. 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlacht y- łllichał \V olfring. Yll-go- M. Szmakow. Sekretarz-E. \Vasi- 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek lewski. 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- Sprawnik- Grzegórz Łukin. Pomocnik- 
Gabrjel Kisielewicz. Naczelnicy 
iemscy: l-go F. Awdziejewicz. 
rewiru - M. Czaplik; II -go- M. W ołlwwicz; I Burmistrz m. Kobrynia- Mikołaj Jarocewicz. 
III-go- M. Grozmani; IV-go-K. Swenson, Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
V-go-P. Minkow; VI-go-J. Frankowski; ty. Członek stały - Leonidas Niewierowicz. 


ł 


t.!.- 13 5 -
>>>
..i_ 


L. 


Członkowie z wyboru: J. Bańkowski, A. Koi- 
szewski, T. Terlecki, P. Romanowicz i L. 
Olesiuk.. Sekretarz-P. Nikołajew. 
Sędzia miejski- Aleksander Wasiljew. 
Notarjusz - Bazyli Rostowskij. 
Adwokat przysięgły-Wincenty Leśkiewicz. 


T-wo Wzajemnego Kredytu. Prezes za- 
rządu-Józef Bańkowski. Dyrektorowie: Sta- 
nisław Dukraba i Kazimierz Walicki. 
Stra
 ogniowa ochotnicza. I)rezes - M. 
Wolfring. Naczelnik-G. Lukin. 


. 


POWIAT PRUŻAŃSKI. 


Powiat pru
allski, poło
ony w środku gub. Pod względem administracyjnym powiat 
grodzieńskiej, ograniczony jest powiatami: dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I-szy 
brzeskim. kobryńskim, wołkowyskim i sło- okręg (w Sielcu) obejrruje gminy: sielecką, 
nimskim. Ogólna przestrzeń powiatu zajmuje noskowską, ruduicką, kotrańską, dobuczyńską 
3659,. wiorst kw. czyli 381.187 dzies. Poło- i nikitinską; II -gi okręg (w Be ezie Kartus- 
Mnie ma pow. pru
ański stosunkowo wzniesio- kiej) obejmuje gminy: berezską, malecką, re- 
ne lecz równe. W północnej części powiatu wiatycką, czerniakowską i bajkowską; III-ci 
znajduje się błotniste płaskowzgórze. z któ- okręg (w Szereszewie) obejmuje gminy: szere- 
rego biorą początek rzeki: .Muchawiec, wpa- szewską, michałowską, liniewską, horodecz- 
dający do Bugu i idący z nim do 13altyku niańską i murawjewską; IV ol{ręg (w Na- 
oraz Jasiołda, zalewająca błota pińskie i zdą- I rewce) obejmuje gminy: białowieską. masiew- 

ająca do Morza Czarnego. Ten dział wodny ską i suchopolska. 
mo
e być uwa2any za półn.-zachodnią granicę I Powiat dzieli sie na 5 rewirów ziemskich. 
Polesia. Zachodnią część powiatu zajmuje I I-szy rewir (st. lwlei Hajn6wka) obejmuje gmi- 
słynna puszcza Białowieska, zajmująca ogółem ny: horodeczniańską, michało\\ską, murawje- 
114.820 dziesięc., wkt6rej dotychczas znaj- I wowską i szereszewską; III-ci rewir (w Pru- 
dują się jedyne w Europie 
ubry. 
anie) obejmuje gminy: dobuczyńską, kotran- 
Gleba powiatu po części czarnoziemna, ską,. liniew
ką. nikiti
sk
 i f1
dnicką
 IV-ty 
w części gliniasta, wogóle urodzajna. W r. rewIr. (w SJelcu) obeJ.muJ.e gm

y: 
aJko\Vsk
, 
1907 w powiecie liczono (z wyjątkiem samej I malecką, . nos!-owsk
 
 slele.cką
 '-
y .rewIr 
Pru
allY) 139.479 mieszkańców. (w BerezIe .1\.artusk
cJ) o
eJmuJe gmmy. bc- 
rezską, rewJatycką l czermakowską. 


P R U Ż A N A. 


Prll
ana poło
ona jest po obu brzegach ski usiłował zało
yć tu miasto. Po ostatnim 
rzeki Muchawca, powstającej ze zlewu dwu rozbiorze Rzplitej, Katarzyna II dobra pru- 
rzeczułek: Muchy i Wica, łączących się przy 
ańskie darowała generałowi Rurniancewowi, 
samem ujściu i dzielącej miasto na dwie rów- który wkrótce je częściami rozprzedał. Koś- 
ne części, z których większa le
y na prawym ciół kat. murowany pod wezwaniem ś.ś. Wa- 
brzegu Muchawca. I Pru
ana znajduje się w cława i Zygmunta wzniesiony został (na miej- 
odległości 189 wiorst od Grodna i 14 wiorst scu dawnego z r. 1522) w r. 1881 i konse- 
od stacji Liniewo kolei Moskwa-Brześć. W krowany przez biskupa IIryniewieckiego. Lud- 
dziejach występuje Pru
ana w drugiej połowie I ność w r. 1907 wynosiła 9184 osób płci 
XV wieku, gdy ks. Iwan Semenowicz Kobryń- obojej. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty -Borys Paleołog. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sąllu Okręgowego- 
Jan Chochłow. Naczelnicy ziemscy: I-go re- 
wiru-wakans; II-go- W. Parczewski. III-go 


- Wt Horodeckij; IV-go-wakans; V -go-Al. 
Kowalewskij. Sekretarz J. ::5zymański. 
Sprawnik -Michał Nabokow. Pomocnik 
- J. Bondaruk. 
13urmistrz m. Pru
any - Ignacy Kucewicz. 


- LJ6 


r
>>>
.J 


i.. 


11 


Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały - Stanisław Telszewski. 
Członkowie z wyborów: Adam Bychowiec, 
Franciszek Laskowski, Kazimierz Lewkowicz, 
Józef Nesterczuk, Bazyli Kowalewicz i Stefan 
Krawczuk. S
kretarz-M. Żwalikowski. 
Lekarz miejski - Ludwik Błaguszewski. 
Lekarz powiatowy --Mikołaj Chuudadze. 
Sędzia rniejski- Mikołaj Szmidt. 
Notarjusz- Witoljusz Wirski. 
T-wo Dobroczynnści. Prezes - księżna 


Wiera Dżambakurjan-Orbeljani. Zarząd-ks. 
A. Songąjło, swiaszcz. K. PiIiniewicz, W. 
Wirska, E. Iwanowa, M. Chundadze, K Pi- 
linkiewjcz i J. Giełażyn. Sekretarz-I. Le- 
dziewiczo 
Prużańska straż ogniowa ochotnicza. Pre- 
zeR-M. Chunda.dze. Naczelnik-N. Wirski. 
Zarząd Puszczy Białowieskiej. Zarządza- 
jący-rz. r. st. Aleksander Kołokolcew . Po- 
mocnik - Eugenjusz Aleksiejew.' Leśniczy- 
Prokopjusz Torbin. 


p O W I A T ,V O Ł K O \V y S K L 


Powiat wołkowyskj, położony jest w Północno- I pow. prużańskim, ze znacznemi obszarami 
WscllOduiej części gub. grodzieilskiej. Graniczy błotnych łąk stanowi t. zw. puszczę Swisłocką. 
od płd.-zachodu z pow. grodzieńskim, od za- niegdyś własność hr. 'ryszkiewiczów. W ro- 
chodu z pow. białostockim i bielskim, od płd. ku 1907 w powiecie liczono (prócz W ołko- 
zachodu z pow. prużańskirn, od pld.-wschodu wyska) 175.19;') mieszkańców. 
i wschodu z pow. słonimskim, wreszcie na Pod względem administracyjnym powiat 
niewielkiej przestrzeni od północy dotyka. gub. dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
wilełiskiej. Zajmuje przeszło 3413J
 wiorst I-szy okręg (w Zelwie) obejmuje gminy: iza- 
kw. czyli 3;')5.541 dziesięc. Powierzchnia beIiń:;ką, podoroską, peningowską, międzyrzec- 
powiatu przeważnie równa; niewielkie wynio- ką i zelwiańską; II -gi okręg (w Łyskowie ) 
słości wznoszą się na wybrzeżach rzek, nale- obpjmuje gminy: zielzińską, łyskowską, P9ro- 
żących do dorzecza Niemna. Najwyższy punkt zowską i tołoczmańską; III-ci okręg (w Swi- 
dochodzi pod wsią fJziergiele do 749 st. nad słoczy) obejmuje gminy: dobrowolską, świsłoc- 
p. m. Gleba w części zachodniej powiatu ką, bojarską, szymkowską, juszkowską i tar- 
przeważnie piasczysta, we wschodniej kamie- no polską; IV okręg (w Rosi) obejmuje gmi- 
nista, zwłaszcza na wschód od Wołkowyska, ny: roską, werejkowską, szyłowicką i mści- 
w kierunku ku Krzemienicy. Wyjątkowe miej- bowską; V-ty okręg (w Pieskach) obejmuje 
scowości mają glebę czarnoziemną lub też zło- gminy: pieskowską, samarowicką i biskupicką. 
żoną z lotnego piasku. Rzeki zraszające po- Powiat dzieli się na fi rewirów ziemskich. 
wiat należą przeważnie do dorzecza Niemna, I rewir (w W ojtkiewiczach st. W ołkowysk) 
który na przestrzeni około 20 wiorst oddziela obejmuje 
miny: pieskowską, roską i samaro- I 
pow. wołkowyski od grodzieńskiego. Z do- wicką; H-gl rewir (w Zelwie) obejmuje gm i- 
pływów Niemna najważniejsze są: Roś i Zel- ny: biskupicką, zelwiańską, izahelińską mię- 
wianka. W płd.-zachodniej części powiatu dzyrzecką i peningowską; III-ci rewir (w Łys- 
bierze początek rz. Narew, należąca do do- kowie) obejmuje gminy: zielz1l1ską, łyskowską, 
rzecza Wisły, a zbłot na pograniczu powiatu podoroską i porozowską; 1\- -ty rewir (w Świ- 
prużańskiego wypływa Jasiołda. dopływ Pry- słoczy) obejmuje gminy: dobrowolską, świsłoc- 
peci. Jezior znaczniejszych w powiecie-nie- ką, tarnopolską, sZYll1kowską i juszkowską; 
ma. Lasy prywatne przewa2nie tu wycięte. Y-ty rewir (w Gnieznie st. Wołkowysk) obej- 
Główna część lasów rządowych, połolona w muje gminy: bojarską, werejkowską, wścibow- 
częHci południowej powiatu, na pograniczu z ską, tołoczmańską i szyłowicką. 


W O Ł K O W Y S K. 


Wołkowysk nad rzeką Wołkowyją, nieda- Wołkowysk jest bardzo starą osadą. O za- 
leko ujścia jej. do Rosi, stacja węzłowa kolei łożeniu jego krąży kilka podań. Naletał naj- 
Białystok-Baranowicze i Połock-Siedlce, od le- pierw do jednego z książąt ruskich, następnie 
gły jest od Grodna o 85 wiorst na płd.-wschód, przeszedł w ręce litwinów. Mendog odbudo- 


., 



. lii7 - 


r
>>>
1.. 


wał i upiększył zamek. Tutaj Jagiełło przyj- I zaszła w Wołkowysku mordercza bitwa mię- 
mował posłów krakowskich i tu zawartą zo- dzy 28000 korpusem Sackena a oddziałem 
stała umowa o przyjęcie religji chrześcijań- francuskim Raynera, przyczem miasto zostało 
skiej przez całą Litwę. W r. 1796 W oł- ąpalone do szczętu. Kościół pod wezwaniem 
kowysk przeznaczony został na miasto powia- Sw. Wacława z muru został wzniesiony w la- 
towe krótkotrwającej gub. słonimskiej, następ- tach 184]-48. W r. 1907 ludność miasta 
nie litewskiej, a od r. 180
 grodzieńskiej. wynosiła 10.301 osób płci obojej. 
W czasie odwrotu Napoleona z pod Moskwy, 


Władze i instytucje. 


)larszałek szlachty - Sergjus? Oldenbor- 
ger. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- 
Sergjusz Nieczajew. Naczelnicy ziemscy: I-go 
rewiru-Mikołaj Jaroszenko; II -go- Leonidas 
Kartolinskij; UIogo-Mikołaj Popow; IV-go 
-Leon Naumow; V-go-Włodzimierz Ros- 

owskij. Sekretarz-L. Czubrik. 
Sprawnik-Aleksander Radeckij. PomoC- 
nik-ks. Aleksander Szachowskoj. 
Burmistrz m. Wołkowyska-I,udgard An- 
tuszewski. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały-Jan Bronec. Członkowie 
z wyborów: Józef Glindzicz, Michał Dmochow- 
ski, Stefan Chodakowski, Ignacy Leonowicz, 
Jan I,obacz i Paweł Ag
ej. Sekretarz - J. 
Szybajło. 
Sędzia miejski-Mikoła:j Nowogrodzkij. 
Szkoła realna. Dyrektor - Dorimedond 
.Mietielew. . 
Gimnazjum 
eńskie. Przeło
ona-Aleksan- 
dra Popowa. 


Towarzystwo Rolnicze. Prezes-hr. Mią- 
czyński. Wice-prezes - T. Sieheń. Rada: 
R. Broniec, I. llroniec, S. CIlOdakowski. 1\1. 
Władyczański, J. Tołłoczko, P. Tarasowic7., 
M. Grabowski, M. Popławski i A. Brajczew- 
ski. Sekretarz-K. Reinhardt. 
T-wo Wzajemnego Kredytu. Prezes- L. 
Olszewski. Zarząd: G. Gabrowski i T. Bro- 
nieco 
T-wo Po
yczkowo-oszczędnościowe. Pre- 
zes-A. Lipszyc. 
'r-wo Spo
ywcze. Prezes-D. Popow; 
Stra
 ogniowa ochotnicza. Prezes - D. 
Popow. Naczelnik-A. Najman. 
Notarjusz-Lucjan Bajraszewski. 
Adwokat przysięgły-Ignacy Kalenkiewicz. 
Lekarze: Gabrjel Gabrowski (miejski), 
Stanisław Tomkiewicz (powiatowy), Ludwik 
Olszewski, Benjamin Ejngorn, Borys Gułaj, 
Moj?esz Waj ner. 
Swisłockie seminarjum nauczycielskie. Dy- 
rektor-Michał Sok1tłow. 
Stra
 ogniowa ochotnicza. Prezes - S. 
Naumow. Naczelnik-wakans. 


PO\VIAT 


S L O N I 1\1 S K I. 


Powiat słonimski zajmuje wschodnią część scami kamienista. Niziny, przylegające do 
gubernji i graniczy od północy z gub. wileń- Polesia, pokryte są obszernemi błotami, łąka- 
ską, od wschodu z mińską, od południa z pow. mi i Jasami. Z wyjątkiem nieznacznej części 
kobryńskim, od zachodu zaś z pru
ańskim i południowej, le
ącej w dorzeczu Dniepru, resz- 
wołkowyskim. Zajmuje przestrzeń 6359,
 w. ta powiatu nale
y do dorzecza Niemna. Przed- 
kw. czyli 662.416 dzies. Powierzchnia po- stawicielką systematu Dniepru jest Jasiołda, 
wiatu w części północnej jest wyniosłą i wzgó- płynąca przewa:lnie na pograniczu pow. sło- 
rzystą, w południowej nizinną i równą. Naj- nirnskicgo z pow. pru:laJiskim i kobrYliskim 
wy
szy punkt w powiecie, na południu od m. -spławna na całej przestrzeni. Niemen a
 
Zdzięcioła, we wsi Tarasowcach dochodzi do do ujścia Szczary stanowi granicę od gub. 
924 stóp nad p. morza. Cała ta przestrzeń mińskiej. Wa2ne miejsce pomiędzy rzekami 
wzgórzysta ma glebę piasczystą i 2wirowatą powiatu zajmuje Szczara, przepływająca po.- 
i jest małoleśną. Południowa część powiatu, wiat od wyjścia kanału Ogińskiego a:l do ujś- 
dotykająca Jasiołdy, jest znacznie ni
szą. Ole- cia rio Niemna. Z dopływów Szczory wa2niej- 
ba w tej części jest piasczysto-gJiniasta, miej- . sze: Myszanka, Łohozwa, Issa i Grywda. 


, 


- 138 -- 


........
>>>
.. 


1.. 



 


Oprócz tego do systematu Niemna naletą: Zel- 
wianka, stanowiąca granicę z pow. pru
ań- 
skim i Mołczadź, uchodząca do Promszy. do- 
pływu Niemna. Jezior doŚĆ wiele skupionych 
przewatnie w południowej części powiatu. W 
r. 1907 liczono w powiecie (z wyjątkiem :.3ło- 
nima) 20.384 mieszkańców. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
I-szy okręg (w Kossowie) obejmuje parafje: 
kossowską, borkowską, giczycką i pieskowską; 
II-gi okręg (w Rótanie) obejmuje gminy: ró- 

ańską, milorjińską, mi
ewicką i 
yrowicką; 
III-ci okręg (w Dereczynie) obejmuje gminy: 
dereczyńską, kuryłowicką, staro wiejską, kos- 
trowicką i czemierską; IV-ty okręg (w Zdzię- 
eiole) obejmuje gminy: zd:lięciolską, pacowską, 
kozłowską, rohoteńską i dworzecką; V -ty o- 
kręg (w Byteniu) obejmuje gminy: byteńską, 


dobromyślską, szyłowicką, derewieńską i lusz- 
niewską. 
Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich: 
I-szy rewir (w Busia
u sto Kossowo) obejmu- 
je gminy: kossowską i pieskowską; II-gi re- 
wir (w Byteniu) obejmuje gminy: borkowsKą, 
byteńską, giczycką i dobromyślską; III-ci re- 
wir (w Rótanie) obejmuje gminy: marjińską, 
mi
ewicką i ró
ańską; IV-ty rewir (w Lwow- 
czynie st. Słonim) obejmuje gminy: derewień- 
ską, kozłowską i rohoteńską; V.-ty rewir (w 
Słonimie) obejmuje gminy: tyrowicką, lusz- 
niewską, czemerską i szyłowicką; VI-ty re- 
wir (w Zaścianku sto Dereczyn) obejmuje gmi- 
ny: dereczyńską, kostrowicką, kuryłowicką i 
starowiejską; VII-my rewir (w Nowojelni) 
obejmuje gminy: dworzecką, zdzięcioJską i pa- 
. cowską. 


S L O N I 1\1. 


Słonim le
y po obu brzegach Szczary, przy słonimskiej, utworzonej z części województw: 
ujściu do niej Issy i przy kolei Baranowicze- nowogródzkiego, trockiego i brzeskiego i skła- 
Białystok w odległości 166 wiorst od Grodna. dającej się z powiatów: słonimskiego, nowo- 
Początek miasta ginie w pomroce odległych gródzkiego, lidzkiego, grodzieńskiego, wołko- 
wieków. Około r. 1290, Montwint, najstar- wyskiego, pru
ańskiego. kobryńskiego i brzes- 
szy syn Gedymina, otrzymawszy od ojca dziel- kiego. W r. 1802 Słoni m wchodzi w skład 
nicę w Karczewie i :.3łonimie, w nim zało- gub. grodzieńskiej. KośC;iół parafjalny muro- 

ył stolicę swego księstwa. Około r. 1500 wany pod wezwaniem Sw. Andrzeja stanął 
Słonim został miastem powiat. województwa w r. 1775 kosztem i staraniem ks. Ancuty 
nowogródzkiego. Najbardziej się podniosło i biskupa Giedroycia. Prócz parafjalnego jest 
miasto w drugiej połowie XVIII wieku, kie- w Slonimie kościół pod wezwaniem Niepoka- 
dy Michał Ogiński, hetman w. lit., otrzymaw- lanego Poczęcia N. M. P. przy klasztorze ber- 
szy starostwo słonimskie, osiadł tu z licznym nardynek, załoMny w r. 1645 przez Aleksan- 
dworl'm. Po ostatnim rozbiorze Rzplitcjt Sło- I dra Judyckiego. Ludność w r. 1907 wyno- 
nim w 1795 r. został miastem głównem gub. siła 20.384 osób pici obojej. 


Władze i instytucje. 



larszałek szlachty-Michał Wieliczkow- I Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
skij. I ty. Członek stały-Karol Kierenowski. Człon- 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek k?wi
 z wybor
w: A. .
li
ul?ki, P. Gardz
e:- 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego - mn, A. Jel
kJ, J; Plethckl, J. 
Iał
sz
llla, 
Konstanty KazańBkij. Naczelnicy ziemscy: I-go A. Nest.erow
c
. . Sekretarz-B. SlellJl

lą.ko. 
rewiru-A. Nikotin, II-go-Wł. Zemel, III-go Sędzia mIejskl--Grzegórz Spano\VskJj. 
--W. Rozcnberg, IV-go - A. Bidozierskij, Prywatna szkoła realna. Dyrektor-rz. r. 
V-go-Al. Łukaszenko. VI-go - 
1. Lelakow, sto Mikołaj Kazakin. ., . 
VII-go-P. Kaczan. Sekretarz-M. Grib. Prywatne 6-klasowe progimnazjum teńskw. 
., . Przeło
ona- H_ Gorbalewicz. 
Sprawmk--ArkadJusz Iwanow. Pomocmk Towarzystwo Dobroczynności. Prezes-- 
-J. 
Iyc. Marja Bibikowa. Wice - prezesi - Marja 
Zarząd miejski. Prezydent miasta-Ale- Ordzina i Piotr Bibikow. 
ksander Połtoracldj. Członek zarządu -Piotr T-wo pomocy ubogim tydom. PreztJs-
L 
Rosiński. Sekretarz-Jan Łoba
ewicz. Miller. 


- 139 - 


r-
>>>
..i 


t.. 


T-wo Wzajemnego kredytu. Prezes rady \ Notarjusze: - Platon Smolskij i Mikołaj 
--A. Bernatowicz. Prezes zarządu-M. Le- Goriainow. 
win. Dyrektorowie: N. Koc, E. Perelsztejn .Adwokat przysi
gly - Benjamin Ja- 
i M. Minsker. kubson. 
T-wo spo
ywcze. Prezes-S. Bielski. Lekarze:-Antoni Szerocki (miejski), Mi- 
Strq
 ogniowa ochotnicza. Prezes - A. kolaj Szachow (powiatowy), Stefan Bielski, 
Iwanow. Naczelnik - J. .Myc. Hirsz Lewin i Mordhel Kowarski. 


I 
., 


- 140 - 


-r
>>>
GUBERNJA MIŃSKA. 


, 


Gub. mińska w czasach zamierzchłej prze- 
s7.łości zamieszkana była przez plemiona sło- 
wiańskie. Nad Prypecią - drewlanie; nad 
Słuczą. Łanią, Moroczem-dregowiczanie; nad 
Niemnem, Swisłoczą, Berezyną - krywiczanie 
a okolic NowogróUka. sięgała. jaćwie
. W X 
wieku znajdujemy tu utworzone przez nich 
księstwa: połockie i wołyńskie. W roku 1401 
panuje tu Witold, a w r. 1413 występuje 
województwo mińskie z grodem stołecznym 
Mińskiem. W ówczas granice Mińszczyzny 
były całkiem inne, nie obecnej gubernji. Gdy 
w r. 1793 województwo mińskie przeszło za 
kordon, przy drugim rozbiorze Rzplit
j, usta- 
nowione zostało namiestnictwo mińskie, zło- 
Zone z rozmaitych części byłego W. Ks. Li- 
tewskiego, pod zarządem gen. Tutołmina. N a- 
miestnictwo składało się z 13 powiatów: bo- 
rysowskiego. bobrujskiego, dokszyckiego, dzi- 
śnieńskiego, dawidgródzkiego, ihumeńskiego, 
mińskiego, mozyrskiego, nieswieskiego, pińskie- 
go, postawskiego, słuckiego i wilejskiego. 
W r. 1797, na mocy ukazu cesarza Pawła I 
zwinięto powiaty: dekszycki, dawidgródzki, nie.. 
świeski i postawski (ten ostatni wszedł w skład 
gub. litewskiej), a natomiast utworzono pow. 
rzeczycki. W r. 1842 dwa powiaty: dziśnień- 
ski i wilejski włączono do gub. wileńskiej, 
a natomiast przyłączono do gub. mińskiej 
powiat nowo
ródzki, oddzielony od gub. gro- 
dzieńskiej. Odtąd gub. mińska pozostaje w 
tych granicach jakie dziś widzimy, i składa 
się z 9 powiatów: miIiskiego, nowogródzkiego, 
słuckiego, borysowskiego, ihumeI1Skiego, bo- 
brujskiego, piliskiego, mozyrskiego i rzeczyc- 
kiego. Obszar gub. wynosi 80,15
,3 wiorst 
kw. Graniczy od płn. z gub. wileńską i wi- 
tebską, od zach. z gub. grodzieliską, od płd. 
z gub. wołyńską i kijow
ką, od wschodu 
z gub. mohylowską i czernihowską. 
Obszar gub. millskiej posiada cechy cha- 
rakterystyczne. Większą bowiem część po- 
wierzchni zajmuje tak zwane Polesie. Gra- 
nice Polesia właściwie nie le21:} w obrębie 


, 


gub. miIiskiej, gdy2 od zachodu wrzyna. się 
ono w gub. grodzieIlską, od południa w gub. 
wołyńską, a od wschodu w gub. mohylowską. 
Stosunkowo niewielka część płn. i płn. za- 
chodnia w powiatach: borysowskim, mińskim, 
a nieco w ihumeńskim i nowogródzkim posia- 
da wzgórza, ostatnie odrośle wy2yn ałauń- 
skich i wałdajskich, stanowiące dział wodny 
zlewisk morza Czarnego i Bałtyku. Obszeme 
zaś powiaty: ihumeński (przewa2nie), bobruj- 
ski, słucki, piliski, mozyrski i rzeczycki sta- 
nowią owe Polesie, zajęte przez kotliny Bere- 
zyny, Prypeci, Ptyczy, Słuczy, Jasiołdy, Piny 
i nieskończonej liczby innych rzeczek i wielu 
jezior, oraz obszary bagniste i lesiste. Naj- 
wy2szy punkt w gubernji Łysa góra w pow. 
mińskim dochodzi do 1127 stóp nad pow. 
morza. Na linji działu wodnego znajdują się 
jeziora Maniec, Pławia i Bereszto, których 
wody spływają zarówno do morza Czarnego 
jak Bałtyckiego. Rzeki gub. mińskiej nalezą 
do dorzeczy Niemna i Dniepru. 
Klimat wskutek obszerności gub. i jej to- 
pograficznego połoZenia jest bardzo niejedno- 
stajny i niestały. Wówczas kiedy powiaty 
południowe i zachodnie (piński, słucki, nowo- 
gródzki, mozyrski i rzeczycki) cieszą się zwy- 
kle wcześniejszą wiosną i umiarkowańszym 
stanem powietrza, powiaty: borysowski, ihu- 
meński i bobruj ski cierpią nie malo od chło- 
dów i wiatrów. . 
Gleba w gub. mińskiej przewa
a gliniasta 
z domieszką piasku. Szczera glina trafia się 
rzadko i w niewielkich kawałkach w powia- 
tacli: nowogródzkim. słuckim i zachodniej 
części mińskiego. Piasek w bobrujskim, bo- 
rysowskim, a szczególniej pińskim i mozyr- 
skim. Grunta torfowe (z domieszką piasku 
lub gliny) nie rzadko się spotykają w piń- 
skim, mozyrskim, rzeczyckim i ihumeliskim 
powiatach. Według urodzajności gleby gub. 
mińską m02na podzielić na trzy części. Naj- 
lepsze, naj2y
f1iejsze okolice stanowią powiaty 
nowogródzki i słucki, do drugiej średnio uro- 


- 141 - 


+ 


,,-
>>>
t.. 


dzajnej naletą powiaty: piilSki, rzeczycki, ihu- I grochu 18,819 dzies., bobu 4.083 dzies., kar- 
me)lski, mozyrski i miilski; najgorsze grunta tofti 164.183 dzies., lnu 23.928 dzies., i ko- 
znajdujemy w pow. bobrujskim i borysowskim, nopi 6,248 dzies. Łąki, zajmujące 904,693 
gdzie przewata piasek o podłotu, łatwoprze- dzies., dały w tym te roku 86.815.389 pudów, 
puszczającem wodę. N aogół jednak panuje co stanowi 96 pud. z dzies. 
wielka rozmaitość i ogólny schemat nalety Przemysł ogrodniczy, pomimo warunków 
obwarować liczne mi wyjątkami. Dla roI nic- odpowiednich, słabo jest rozwinięty. Z powia- 
wa, stanowiącego główne zajęcie ludności, tów, w których ta gałęź przemysłu wiejskiego 
.
 I - '- ..
 U iJ 


Gu
u"j.. 
.!\;J.:n"J .
 lUL 



 .i I 
., 
 


... 



.. 


,\, 


\ 


\ 


I 
 / 


gleba wogóle jest dosyć odpowieduią, chocia2 I najbardziej jest rozwinięta, wyró2nia się słucki, 
wymaga starannej uprawy, usilnych meljoracji gdzie kaMy prawie włościanin posiada własny 
i sprzyjających warunków klimatycznych. W r. sad owocowy. Słynie tu szeroko gatunek 
1906 zasiano tyta ozimego 5B8.
 18 dzies., gruszki zwany "Słucka bera", hodowany w tern 
pszenicy ozimej 18,351 dzies., tyta jarego powiecie. \V ostatnich czasach daje się zau- 
17.761 dzies., pszenicy jarej 14,208 dzięs., wa2yć postęp w tym kierunku w innych po- 
OW8a 262,665 dzies., jęczmienia. 95,164 dzies., wiatach, mianowicie: ihumeńskim, mińskim 
gryki 76,019 dzies., prosa 13.781 dziesięcin, i bobrujskim. Obywatele ziemscy posiadają 


., 


- 142 - 


-...411...
>>>
..j 


L- 


obszerne sady owocowe, z których nieraz 
ciągną znaczne zyski. Pszczf'lnictwem zajmo- 
wało się w r. 1906 w gubernji około 7,468 
osób, posiadających 44.395 uli, przyczem otrzy- 
mano około 10.363 pud. miodu i 2,195 pud. 
wosku. 
Obfitość rzek i jezior w gub. mińskiej, 
szczególniej w mozyrskim, pil\skim i rzeczyckim 
powiatach, daje mo
ność ludności uprawiać 
przemysł rybatki na szeroką skalę. Rybołów- 
stwo w niektórych miejscowościach gubernji 
stanowi główne zajęcie mieszkaliców. Zpośród 
miejscowości takich przedewszystki.em zasłu- 
guje na uwagę jezioro Kniaź albo Zyd w pow. 
Illozyrskim, wsię Pechowicze i Lachowiczc 
oraz wszystkie zaludnione punkty wzdłu
 Pry- 
peci, gminy: moroczaIiska, chomska, płotnicka 
lubieszowska, kozańgródecka, pinkowieka, tele- 
chańska, stawucka w pow. pi liski m; gminy: 
narowIaliska, chołmecka" dera
ycka, jUl"ewicka 
w pow. rzeczyckim; gminy cytwialiska i omiel- 
niaJiska w pow. ihumeIiskim, gminy: lasko- 
wieka i zabłocka w pow. bobrujskim oraz 
jezioro Alba w pow. słuckim, gdzie jest urzą- 
dzone prawiułowe gospodarstwo rybne. 
Hodowla bydła w gnb. mhiskiej jest ściśle 
związana z rolnictwem, zarówno jednak konie 
jąk bydło nie odznaczają się . przewa
nie do- 
borową rasą. Na ogół w gubernji w r. 1906 
liczono 34-0,593 koni, 933,147 wołów i krów, 
609,933 owiec, 523,850 sztuk nierogacizny 
i 10.382 kóz. 
Przemysł fabryczny w gubernji rozwinięty 
jest nader słabo. W r. 1906 w gub. znaj- 
dowało się zaledwie 464 fabryki, zatrudniające 
9,715 robotników, z produkcją rocz. 30.645,000 
rubli. Najbardziej przemysłowym jest po- 
wiat bobruj ski, w którym ilość fabryk i za- 
kładów przemysłowych wynosi 86, następnie 
pi II ski. Oczywiście, w szeregu miast pierwsze 
miejsce zajmuje 
liIISk, posiadający 45 fabryk, 
następnie Phisk (21 f.) i Bobrujsk (20 f.) 


Handel, jak wszędzie w kraju, znajduje 
się przewa:lnie w ręku 
ydów. Za rok 1907 
wybrano 15,536 świadectw na prawo handlu. 
Główne arterje handlowe stanowią koleje 
moskiewsko-brzeska, lib3.wo-romeńska i pole- 
skie oraz kanały Ogiliski i Dnieprowsko-buski 
i rzeki Jasiołda, Niemen, Wilja, Prypeć, 
Berezyna, Dniepr, Styl', Pina. W r. 1906 
ze stacji kolejowych, w obrębie gub. miliskiej 
wyprawiono towaru leśnego 38.154,805 pud., 
zbo
a 2.303,399 pudów i innych towarów 
12.255,476 pud. 
Jarmarki miały w r. 1906 obrotu na sumę 
829.750 rubli. Wa
niejsze kiermasze w gub. 
mińskiej: Berezyna od 6 do 9 sierpnia, Bo- 
brujsk 1 stycznia, 9 maja i 1 października., 
Borysów 1 stycznia i w lO-tym tygodniu po 
Wielkiejnocy, Kojdanów l lutego, 23 kwietnia, 
8 i 18 maja, 20 lipca i 1 października, Ło- 
jów w lO-tym tygodniu po Wielkiejnocy, Lu- 
bieszów 2 maja, 8 września i 6 grudnia, 
Mińsk od 25 maja do 25 czerwca, Mir od 9 
maja cztery poniedziałki oraz od 6 grudnia, 
Mozyrz 6 -27 stycznia i 6 -28 sierpnia, N ie- 
świe:l od 13 do 17 września, Nowogródek 
19 marca, Petryków 2Q lipca i l pa.ździer- 
nika, Pilisk na Zielone Swięta, w lO-tym ty- 
godniu po Wielkiejnocy i od 12 do 16 czer- 
wca, Puchowicze 9 maja i 6 grudnia, Rze- 
czyca 9-24 maja i 6-26 grudnia, Swierzell 
29 czerwca, Stołbce 6 marca, Turów 10 lu- 
tego i 26 czerwca, Chojniki 2 lutego i 1 paź- 
dziernika. 
Ludność na d. 1 stycznia 1907 r. wyno- 
siła w gub_ miliskiej UH4,104 mę
czyzn i 
1.307,HW kobiet czyli ogółem 2.621,294 
osób. Weuług wyznali cyfra ta się dzieli: 
prawosławnych 1.932,320, katolików 264.001, 
protestantów 6,672. 
ydów 394,784, mahome- 
tan 5,200 i staroobrzędowców 18,11 7. 
Wszystkich szkół w roku 1907 w gub. 
miliskiej było 2,302, w których pobierało 
naukę 83,418 chłopców i 23,263 uziewczynek. 


Podział 


koś c i e l n y. 


Całe W. Ks. Litewskie, oprócz Żmudzi, I wszym podziale Polski przeszła pod panowa- 
która miała swoje biskupstwo, stanowiło dje- nie rosyjskie, Katarzyna II ukazem z d. 14 
cezję wileńską, dzieje więc kościoła wszystkich gruunia 1772 r. ustanowiła bislwpstwo biało- 
dzielnic Litwy za czasów Rzplitej, a tern sa- ruskie, któremu poddane zostały: [nfJanty, 
mem i MiIiszczyzny nale
ą do historji djecezji oraz województwa: połockie, witebskie, mści- 
wileńskiej. Następnie, guy Białoruś po pier.- sławskie i mil\skie. Biskupstwo białoruskie 


ł- 


- 143 - 


ł
>>>
, 



 


t.. 


pod koniec r. 1783 zamienione zostało na I Dekanat borysowski (Dziekan ks. JózcfHur- 
archidjecezję mohylowską. Po drugim podziale ko) obejmuje parafję: borysowską. dokszycką, 
z woli cesarza Pawła zorganizowaną została dziedziłowicką, ziembińską, korze niecką, ło- 
przez nuncjusza Lyttę djecezja mińska w gra- hojską. okołowską i ch9łopienicką. 
nicach ówczesnej gub. miilskiej. Na ubszarze Dekanat ihumeński (Dziekan ks. Józef 
około 88,000 wiorst kw. djecezja ta liczyła Micewicz) obejmuje parafje: berezyńską, błoń- 
93 para.fje. Do paratji tych zaliczało się nadto ską, ihumeńską, koroleszczewicką i. serafińską. 
48 kościołów filjaJnych, 174 kaplic, 50 k1a- Dekanat bobruj ski (Dziekan ks. Jan Kra- 
sztorów męskich i 10 
eliskich.' Pierwszym sowski) obejmuje paraf je: bobrujską. hłuską, 
biskupem mińskim został Jakób Dederko, świsłocką, i chromiecką. 
kanonik wileński, infułat ołycki. Do r. 1863 Dekanat mozyrsko-rzeczycki (Dziekan ks. 
djecezją. mińska składała się z 11 dekanatów, Władysław Issajewicz) obejmuje parafje: mo- 
mianowicie oprócz dziś istniejących 10 był zyrską, kopatkiewicką. petrykowską, ostro- 
jeszczc_ dekanat stwołowicki; parafji liczono h1adzką i rzeczycką. 
81. Po powstaniu 1863 r. rozpoczęła się Dekanat piński (Dziekan ks. Stanisław 
stopniowa redukcja parafji i kasata klaszto- Wojtik) obejmuje paratje: dawidgródecką, lu- 
rów, w roku 1869 zwinięto djecezję mińską bieszowską i pińską. 
i serninarjum. \V skutek ugody z papie
em Dekanat słucki (Dziekan ks. Chryzogon 
Leonem XIII kościoły gub. miilskiej, oddzie- Przernocki w Nieświe
u) obejmuje paralje: ko- 
lone zostały od djecezji wileńskiej i przyłą- pylską, kIecką, niedźwiedzicką, nieświeską, 
czone do archidjecezji mobylowskiej. Obecnie. słucką. starczyc
ą i tymkowicką. 
gub. miliska posiada 9 delmnatów. Dekanat nowogródzki (Dziekan ks. Paweł 
Dekanat miński (Dziekan ks. Siewruk) Twarowski) obejmuje parafje: worończewską, 
obejmuje 2 paraf je w Milisku i 5 parafji wsie1ubską, darewską, kroszyńską, Dowomyską, 
w powiecie, a mianowicie: wołczkiewiczowską, nowogródzką i połoneczkowską. 
annopolską. kamimiską, pierszajską i ra- Mińska eparchja prawosławna zawiera ::.i
 
kowską. w obrębie wszystkich dziesięciu pOWiatów gub. 
Dekanat nadniemełiski (Dziekan ks. An. mińskiej. W skład jej wchodzi 535 parafji. 
drzej Swikła proboszcz w Świerzniu) obejmuje Zarządza djccezją archirej _Michał, biskup miń- 
parafje, kOJda.nowską, świerzeńską i uzdowską. ski i turowski. 


.

, 


M I Ń S K. 


Mińsk, 7:wany tak
e l\Hńskie!ll Litewsl{irn. 
poło
ony jest po obu brzegach Swisłoczy, przy- 
ujściu do niej rzeczek: Krupki i Stepui, a 
dawniej Niemihi, której koryto ju
 wyschło, 
w odległości 182 w. od Wilna, dawniej przy 
krzyMwych gościńcach pocztowych: wileńsko- 
bobrujskim i torysowsko-nowogródzkim, obec- 
nie przy linjach kolejowych: moskiewsko-brze- 
skiej i libawo-romeńskit'j. 
Zało
enie l\Hilska ginie w pomroce wieków 
i o początku jego nic nie wiemy. Po raz 
pierwszy kroniki wspominają o tern mieście 
pod r. 1067 z okazji walnej bitwy, stoczonej 
tu między ksią,
ętami Iziasławem i Wszesła- 
wem, synami Włodzimierza. W ciągu wieków 
XI i XII Mińsk przecbodził wcią
 z rąk do 
rąk walczących z sobą Rurykowiczów, w xur 
zaś wieku cała ziemia krywiczan zostaje 
wcielona do państwa litewskiego. W XI V 
wieku za Witenesa i Gedymina władza w ks. 


.=+- 


litewskich coraz silniej się utrwalała na prze- 
strzeni dzielnic, podległych niegdyś berłu po- 
tomków Włodzimierza i Rogniedy. MiI1Sk 
wówczas i później odegrywał rolę podrzędną. 
Dopiero w r. 1441 Kazimierz Jagiellończyk 
po objęciu rządów. jako w. ksią
ę, przywile- 
jem, wydanym w Brześciu Litewskim, zaliczył 
Mińsk do celniejszych grodów litewskich. 
Odtąd Mińsk wzrasta stale w dobrobyt i zna- 
czenie, pomimo licznych klęsk, jakie go nie- 
raz nawiedzały. Po przyłączeniu do Rosji 
.Mińsk stał się miastem guberTIja1nem. W r. 
1907 Mińsk liczył 105,203 mieszkaliców: 
w .tem katolików 14.958, prawosławnych 
33,238, 
ydów 54.564, protestantów 836, ma- 
hometan 1420 i staroobrzędowców 97. 
Kościół kateuralno-parafjalny pod wezwa- 
niem Narodzenia M. M. P. wzniesiony został 
przez jezuitów w r. 1710, a po poZarze w r. 
1796 odbudowany przez Liskupa Dederkę. 


, 


- 144 - 


-r
>>>
(Proboszcz ks. Siewruk. Wikarjusze: ks. 
Jan Krukowski i ks. Franciszek Grabowski. 
Katecheci ks. Witold Tomaszewski i ks. Bo- 
lesław Pawłowski). KapUca. w gmachu T-wa 
Dobroczynności (Ka- 
pelan ksiądz Michał 
Grekowicz). Kościół 
parafjalny pod wez- 
waniem św. Trójcy 
na Złotej Górce. 
(Proboszcz ks. Mi- 
chał Majewski. Wi- 
karjusz ks. Aleksand. 
Ejsmont). Kościół fi- 
Jjalny w Kalwarji. 
(Kapelan ksiądz To- 
masz Czajkowski). 
Wyznawcy kościo- 
ła prawosławnego 
. posiadają 4 cerkwie, 
około 10 kapHc, dwa 



 


t I 
! 
t 
{' 
", 
! 
I 
. I 
r . 
- ! 
-j IItlm , 
--'L 


-:- 


, 
f ' 
;' " 
" 
. '.. 
. n -'-. 

. 
H'n- I r . 
IIhi: '. ; 
. ,
W,ft
 )'
l: 
' .

 .' ,""" "' . 
)1 1 :"
{' 
 
y 
 
'1. -ł.- 
--..
 
-""'. - 


, .' 


'7 


_r"-'" 


MIŃSK. 


t '. 
 ł . 


.;, 


r 


,,- 


...... - 


;\ 


klasztory: 
eń8ki i męski, seminarjum du- 
chowne i dwie duchowne szkoły męską i 
eń- 
ską. . 
Luteranie posiadają 


- 145 - 


swoją świątynię przy 
ulicy Zacharzewskiej, 
wzniesioną z muru 
w połowie ubiegłego 
stulecia. (pastor ks. 
Adam Maczulan). 
Mahometanie po- 
siadają drewniany 
meczet przy ulicy 
Tatarskiej (.Mulla- 
Mustafa. S m aj kitJ- 
wicz). 
Izraelici posiada- 
ją synagogę przy ul. 
Zamkowej i kilka- 
dziesiąt domów mo
 
dlitwy. (Rabin- 
Abraham Chaneles). 


Gubernator-rz. r. st.-Jakób Erdeli. Wi- tarz - A. Kraskowskij. Wydział budowlany: 
ce-gubernatur - Szambelan Dworu J. C. M. In
ynier gubernjalny-A. Nicktarjewskij; ar- 
Konstanty Szydło\\'skij. chitekt gub.-L. Dobrolubow; młodszy archi- 
Zarząd gubernjalny. Prezes _ gubernator. I tekt-M. 
agajew;m.łodszyin
ynier-
. Fiodo- 
Radcy: S. Gapanowicz i J. Józe(owicz. Sekre- I ro
.
ydzlałlekarskl.lnspektor lekarskl-Serg. 



. ' 
t. 
-
. 

- 
-'
-' 
...... t 
.
 
t....:'. 



 
;t
.J 

 / 
1t. 
"' \ ,::c:
 


In i, . 


-t 


..,. 
!'" '\'''' - 
--.
'
 . 
'\k .,.. 
.."r \
 _..... 


., 


10 r 


-.....
. 


. . 
. , 


':-;.f 


. ! 


Z t o T A GÓR K A. 


W ł a d z e.
>>>
--L. 


Urwancow, pomocnik-A. Karstens. Geometra Zarząd Gubernjalny Ziemski (ul. Micha- 
gubernjalny-M. Orłowo Inspektor weteryna- łowska, dom Knoppa). Prezes - Dymitr Ro- 
ryjny-S. Warłamow. dziewicz; członkowie: W. Kasjanow, A. Jos- 
Komitet gubernjalny do spraw gospodar- sa, S. Lewszyn. A. Wojewódzki, Intynier star- 
ski ziemskiej. Prezes-gubernator. Członkowie: szy M. Szamotuiski, młodsi: W. Brusiencow, 
marszałkowie szlachty gubernjalny i powiato- E. Kuzniecow, M. Andrzejewski, W. Jani- 
wi, przedstawiciele wszystkich dekasterji rzą- sławski, L. Strokowski i P. Swierzyński. 
dowych gubernialnych oraz radni ziemscy z po- Sekretarz M. Spiridonow. 
wiatów: mińskiego hr. J. Czapski, E. Lubań- Komisja gubernjalna do spraw miejskich 
ski, M. Demidow, M. Protasewicz; bobrujskie- (Plac Katedralny 14.) Prezes - gubernator; 
go: A. Hattowski, K. Niezabytowski, J. Ku- członkowie: marszałek szlachty gubernjalny- 
tajew, P. Żawnerowicz i A. Wojtko; borysow- wice-gubernator, dyrektor izby skarbowej, pro- 
skiego; J. Kołodiejew, K. Sipajło, W. Ciun- kurator Sądu Okręgowego. Prezydent miasta; 
dziewicki i W. Krotowicz; ihumeńskiego: B. członek stały--G. Skworcow; sekretarz - M. 
Ratyński, L. Korkozowicz, S. Bunge i G. So- Kawcewicz. 
kołowski; mozyrskiego: J. Kienie.vicz, J. An- Zarząd gubernjalny tandarmerji (ul. Pe- 
selm, T. Przyboro, F. Gusiew i D. Piwowa- tersburska 6). Naczelnik-puł
. P. Wsieswiat- 
row; nowogródzkiego: R. Narkiewicz-Jodko, skij, Adjutant-szt.-r. W. Zukiewicz-Stosza, 
G. Harting, P. Pejkier, J. Bochwic i K. Mi- pomocnicy naczelnika w powiatach: bobruj- 
chan; pińskiego: K. Szczytt, J. Orda, K. Ole- skim, słuckim i nowogródzkim-pod pułk. A. 
sza i F. Matiuk, rzeczyckiego: J. Budzianow- Sołtan; mińskim, borysowskim i ihumeńskim- 
ski, W. Rykk, P. raton, A. Sieluk i F. Ko- rotm. P. Ziakin; mozyrskim, pil1skim i rze- 
walow; słuckiego: K. Mier:tejewski, M. Kir- czyckim-rotm. N. Szuk. 
jakow, B.Zaleski, I. Korkozowicz i S. Wierbiłło. 
Zgromadzenie Deputatów Szlacheckich (ul. Zarzą
 Okręgu pocztowo-t.elegrafi.cznego 
Podgórna 47). Prezes-marszałek gubernjalny, (
l. Zacbarze
ska 4). .Naczelmk-rz. .r. 
t. 
Szambelan Dworu J. C. M. rz. r. st. Ale- 1. 
rawczuk, pomocmk - N. Lehuc
m. 
ksander Dołgowo-Saburow; deputaci od szlach- Bmro pocztowo-
elegrafi.czne (
1. Franc.lsz- 
ty powiatów: mińskiego _ r. dw. A. Torczyń- k
ńs
a, d. Kor
ozowlCza). .Nacze!mk-A. Gled- 
p-ki; bobrujskiego _ S. Zabiello; borysowskie. 1 WIllo;. 
omocmk - O. Pletrow. 
go-W. Brodowski; ibumeńskiego-(wakans);. ł llJa poczt?wo-telegraficzna .(ul. Aleks
n- 
mozyrskief:!;o-J. Kieniewicz; nowogródzkiego- dro
ska, d. Llwszyca) Zarządzający-S. Tle- 
(wakans); pińskiego-R. Skirmunt; rzeczyckie- rentIew. 
go-E. Horwatt; słuckiego-E. Woyniłłowicz. Stacja telefonów (ul. Franciszkańska, dom 
Sekretarz - T. M.aliborzko. Korkozowicza). Zarządzający-J. Warakso. 


Instytucje miejskie. 


R.ada miejska. Prezydent miasta - Stani- 
sław Stefanowicz. Radni: E. Ambroszkiewicz, 
J. Boryczewski, M. Brzezicki, I. Witkiewicz, 
O. Giedgowd, P. Goliniewicz, .M. Grabowski. 
S. Hreborowicz, J. Grygorowicz, J. Dulewicz, 
O. Żyźniewski. M. Zapo'lski-Downar, J. Zda- 
nowicz. A. Jmrot, W. Korzon, M. Łęski, M. 
Lichodziejewski, E. Lubański, G. Moszczyńskl, 
J. l\lucWn, H. Narkiewicz-Jodko, E. Obrąpal- 
ski, K. Pawlikowski, J. Piekarski, J. Porzec- 
ki, K. Prószyński, M. Prószyński, M. Sołoni- 
na, A. Chowański, S. Chrząstowski, B. Cheł- 
chowski, J. Szuberla. 1. Ejgird, K. Janowski, 
Vi. Janczewski. Sekretarz-M. Jerochow, O. 
Wierzbowski, w. Cywiński i S. Gutowski. 
Zarząd miejski (róg ul. Franciszkańskiej 
i Jurewskiej). Prezydent mia8ta - S. Stefano- 
wicz. Członkowie: Witold Janowski, Edward 
Olewiński i Mieczysław Zapolski-Downar. Se- 


kretarz-M. Jerochow. Lekarz sanitarny miej- 
ski-A. Niedźwiedzki; lekarz miejski-F. Syl- 
westrowicz. Weterynarz miejski r. O. Ocze- 
powski. Radca prawny miejski-I. Golden- 
weiser. 
Lombard miejski (Zaułek Klasztorny 6).- 
Zarządzający. M. Jerochow. Licytator i tak- 
sator- A. Krotowski. 
. Urząd mieszczański (ul. Dominikańska, d. 
fi 1 ridmana). Prezes -- I. Dobrochotow; członko- 
wie W. Filipowicz i Z. Dworkind. 
Zarząd policyjny miejski (ul. :::;ierpuchow- 

ka, d. :::;utina). Policmajster - Dymitr Soko- 
łow, pomocnik-P. Tielakowskij. Miasto jest 
podzielone na pięć rewirów policyjnych. 
Biuro adresowe (uj. Sierpuchowska, d. Su- 
£ina). Naczelnik - I. Siemienowicz, pomocnik 
naczelnika- W. Posinickij. 


... 


- 146 - 


r
>>>
Sąd okręgowy (Plac Katedralny 14). Pre-I Magazynową.. d. Podwalnego). Dyrektor zarzą- 
t.es rz. r. st. Włodzimierz Priczniako\V, wice- i du rz. r. st. J. Bazilewicz, wice-dyrektor- 
prezesowie: rz. r. st. S. Czerniawski, r. at. . W. Kegel. - . 
M. Saulski, rz. r. st. A. Rusanow i rz. r. st. Zarząd kolei Ubawu-Romeńskiej (ul. 
W. S1eroniński. Starszy rejent - G. Braun. Sierpuchowska, d. Szapiro). Dyrektor ko- 
Archiwista M. Barancewicz. lei- wakans. Wice-dyrektor-A. Michajłow. 
Prokurator-P. Beniko. Sekretarz I. Ka- Członkowie rady zarządu kolei: Cytowicz i B. 
pustinskij. Sędziowie śledczy: A. Murzicz, P. Datijew. Główny buchalter-W. Popiałkowski. 
Lubimow, M. Dołgij, S. Untiłow. Sędzia śled- Radca prawny - S. Arciszewski. Starszy le- 
czy do spraw szczególnej wagi-J. Pilawskij. karz-r. dw. J. Batanow. 
Izba skarbowa (ul. Kojdanowska 1). Dy- Wydział komercyjny (ul. Zacharzewska, 
rektor rz. r. st. T. Jastremski. Naczelnicy d. Borucza). Naczelnik-A. Komarow. 
wydziałów: l.go J. Smirnow, 2-go A. Postnikow, I Wydział materjalny (ul. Zacharzewska, dom 
3-go M. Timofiejew. - Gecowa). Naczelnik kap. J. Grygorowicz. ' 
Kasa gubernjalna(ul. Kojdanowskal). Skarb- Wydział drogowy (ul. Krenczeńska, dom 
nik - A. Safarewicz. Starszy buchalter - J. Łęskiego). Naczelnik T. st. W. Korotkow. 
Masłakowiec. Starszy kasjer-Bałdujew. Wydział dochodów (ul. Franciszkańska d. 
Zarząd akcyzy (ul. Zacharzewska d. Ge- Dubersztejna). Naczelnik W. Biełonogow. 
cowa.) Zarządzający-K. Djakow. Starsi rewi- Wydział trakcji (ul. Krenczeńska, d. Łęs- 
zorowie: S. .Janczenko, G. Majkow, A. Ale- kiego). Naczelnik r. k. P. Milewińskij. 
ksandrow, M. Merełło. Wydział ruchu (ul. Zacharzewska, d. Ryt- 
Notarjusze: P. Goliniewicz, J. Boriczew- I wińskiego). Naczelnik-J. Neroda. 
skij, E. Malinowski i E. IIjaszewicz. Izba obrachuFlkowa (ul. Dominikańska, d. 
Wydział Banku Państwowego (ul. Pod- Holcberga). Zarządzający rz. r. st. baron M. 
g6rua, d. własny). Dyrcktor-'-A. Bielajew. Tyzenhauzen. 
Filja Banku Włościańskiego (ul. Zacha- Kontrola kolei Libawo-Romeńskiej (ul. Za- 
rzewska 18). Dyrektor-A. Gracjanskij. charzewska, d. Bornera). Glówny kontroler- 
Zarząd rolnictwa i dóbr państwowych (ul. E. Jerszow. Pomocnik - r. st. M. Rozow. 


s Z koł y. 


Gimnazjum męskie (ul. Franciszkańska 21). 1 3-cia czteroklasowa szkoła miejska (ul. Ale- 
Dyrektor --::i. Prcobra
enskij. Inspektor - S. ksandrowska, d. Ledera). Inspektor-T. Ciasto. 
Friedrich. Szkoła rzemieślnicza (ul. Nowo-Moskiew- 
Gimnazjum teńskie ministerjalne (ul. Zbo- ska, d. własny). Inspektor-W. Girskij. 
rowa,..d: ,wileńczyka.) Dyrektor-S. Preobra- l-sza trzyklasowa szkoła żeńska (ul. .lu- 
tensk
j. 1 r
ełotona 
. Krupe
kowa.. .. rewska 13). Przeło
ona-N. lludziłowicz. 
GImnaZjUm teńskIP lm. Cesarzowej MarjI '. 
(ul. Podgórna 87). Dyrektor-A. Smielanskij. . 
-ga trzyklasowa szkoła teusk
 (ul. PolI- 
Przełotona E. Hillebrandt. cYJn
 3). Przełotona-M. Józefo\\ łCZ. 
Szkoła realna (ul. Zacharzewska 110). Dy- Z!dowska szkoła. elementarna 
ul. Nowo- 
rektor -rz. r. ::::. J. ::iamojło. Inspektor _ R. MoskIewsk
, d. Zawma). Zarządzający -.M. 
Greger. KorczemnYJ. ..' . 

zkoł-a h:tndlowa męska - Z. Wasilewski S
koła dZiecI ślepych (ul. Zac
arzews
a, 
(dom własny). Dyrektor-B. Czvchanow. d. własny). Dy.rcktor - r. .t. J.. Zda
?Włcz. 
' . , . .  ( I. . , ,StaI:szy nauczycIel r. t. J. GIeorgIeWSkIJ. 
::;eIllmlrJum ducho" łJe \U.. .\leksandIO
- Skoła handlowa teńska prywatna (ul. No- 
s
a d. 
J3.:':'_łJY). Rek
or p
. - A. Juraszkłe- wo-Romanowska, d. Kotona). Dyrektor _ J. 
WICZ. IU"l'ektor-A. l aro". Samojło. Przełotona (wakans). 
Dyrekcja szkół ludowych (ul. Policyjna, d. Gimnazjum prywatne 
eńskie (Sierpuchow- 
OdYlica). Dyrektor-
fichał By tow. ska, d. Szapiro). Dyrektor ---: W. Sozonowicz. 
l-sza czteroklasowa szkoła miejska (uJ. Pod- Przełotona- W. Lewitskaja. 
górna: d. StawiIiskiego). Inspektor - 
L Go- Gimnazjum prywatne teńskie (Z. Archie- 
łubiow. rejskij, d. Protoszewicza). Przełotona - M. 
2-ga. czteroklasowa Sł:koła miejska (ul. Za- Skoworodnikowa. 
charzewska, d. Janickiego). Inspektor-A. Fe- Gimnazjum prywatne męskie. Dyrektor 
 
dorowicz. S. Zubakin (ul. SkobieJewska, d. Podwalnego). 


, 


..... 


l.n -
>>>
...i. - -- 
I Szkoła handlowa męska i 
eńska, prywat- 
na. Dyrektor - M. Topolskij. Przeło
ona - 
A. Czerepanowa (ul. Magazynna, d. Gurwicza). 
I Szkoła poło
nicza tul. Franciszka.ńska, d. 


t.. 


Święcickiego) Mińskiego oddziału towarzystwa 
ochrony kobiet. 
Szkoła realna 
ydowska (Kułornieńska, d. 
Weljaminowa). Dyrektor 
E. Cł13jkin. 


Instytucje prywatne. . 
Mińskie Towarzystwo Rolnicze (ul. Zacha- I nej i Skobielewskiej, d. Czapskiego). Przewod- 
rzewska, d. własny). Prezes - Edward W oj- nicząca- W. Erdeli. Członkowie Komitetu: A. 
niłłowicz, wice-prezes Roman Skirmunt. Człon- Aleksandrow, W. Aleksandrowa, Z. Braude, 
kowie Rady: M. Wołłowicz, ks. H. Drucki- L Agatowa, E. Kułakowskaja. 
Lubecki, E. Kowalewski, J. Kołogriwow, U. Ognisko. Prezes-Eustachy Lubański, Wi- 
Krupski, M. Łęski, W. Łopott, hr. L. ŁubieIi- .ce-prezes Dr. Malkiewi
z, Gospodarz: K. Pro- 
ski, K. Okołow, F. Swida, \V. Proszyński, szyński. Sekretarz-A. Zaba. Członkowie za- 
hr. J. Cząpski. Skarbnik-I. Witkiewicz. Se- rządu: L. Brodowski, Wacł. Cywiński, St. Do- 
kretarz-L. Krasowski. Specjaliści: Instruk- browolski, Mich. Grabowski, Ed. Iwaszkiewicz. 
tor gospodarki leśnej-Z. Fełiński, instruktor Ur. Krupski, Tel. Niedban, Emil Obrąpalski, 
ogrodnictwa-W. Rybski, instruktor mleczar- Wacł. Olszewski, Ig. Porębski, Tel. Sylwe- 
stwa
S. Dmitrukow. strowicz, Ant. Szapliński St. Trepka i Se- 
Towarsystwo Wzajemnej A
ekuracji Rol- kretarz urzędowy-K. Rymsza. 
nej (ul. Sierpuchowska, dom Zebrowskiego). Polskie T-wo "Oświata". Prezes-wakans, 
Prezes-W. Łopott. Dyrektorowie: Z. Węcła- wice-prezes- -M. Porowski. Skarbnik-Z. Węc- 
wowicz i S. Czeczot, zarządzający wydziałem ławowicz. Sekretarz-Cz. Grabowiecki. Człon- 
asekuracyjnym-A. Szapliński, buchalter-K. kowie zarządu: K. Głowacka, J. Kostrowicka, 
Karczewski. A. Łoppa, M. Łęska, W. Obrąpalska, Zaniew- 
Bank Północny (Oddział Miński Plac Ka- ska, T. Pawlikowska, E. Iwaszkiewicz, S. Kor- 
tedralny, d. własny). Zarządzający-L. Aro- zon, L. Krasowski, J. Offenberg, Wendorff. 
nowskij. Pełnomocnicy: S. Fradkin i B. Feld- Towarzystwo gimnastyczne "Sokół". Pre- 
man. zes-wakans. Sekretarz-Dor Czarnocki, wi- 
Towarzystwo Wzajemnego Kredytu (ul. Za- ce-prezes-D-r Komocki. Skarbnik- -B. Her- 
charzewska 95). Prezes - S. Hrechorowicz. man. Członkowie: Lewiński Aleksandrowicz, 
Dyrektorowie: W. Drz{\
iewicz i. U. Krupski. Proszyński. Starzycki, Kisi
lnicki. Wejchert, 
Buchalter-P. Hutorowlcz. Kasjer-H. Nar- Markowski. 
kiewicz-Jodko. .., Oddział Miński "Kurjera Litewskiego" (ul. I 
Towarzystwo Kupieckie 
zaJemnego Kre- Podgórna 33). Zarządzający J. Kaczyński. 
dytu (Plac Katedralny, d. AJselJsztata). Pre- Kierownik redakcyjny- Wło:lzimierz Dworza- 
zes-D. Bochan. Członkowie zarządu: G. Mosz- czek. 
czyński i L. Eljasberg. Buchalter - St. Le- Oddział Mińskiego Czerwonego Krzy
a 
wontin. Kasjer-J. Szczawielew. (Plac Katedralny 14). Prezes-Wielebny Mi- 
Miejskie Towarzystwo Kredytowe (ul. Pod- chał, biskup Miński i Turowski. Skarbnik - 
górna, d. Czapskiego). Prezes-K. Pawlikow- r. s. bar. Tyzenhauzen. Sekretarz - W. 
ski. Dyrektorowie: A. Imrot i F. Goryn. Bu- Uspienskij. 
chalter-M. Brzezicki. Kasjer-J. Zimin. Se- Towarzystwo wzajemnej asekuracji i na 
kretarz-S. Dobrowolski. wypadek śmierci (Plac Katedralny, d. Aj- 
Towarzystwo Kredytowe Rzemeślnicze (ul. zensztadta). Prezes-L. Eljasberg. Członkowie: 
Dominikańska, d. Leśnika). Prezes-Ch. Sza- G. Moszczyński, F. Starzycki, M. Finkelson, 
piro. Członkowie: M. Swirnowski, O. Liwini- Sekretarz-podp. M. Strzemiński. 
cyn. Buchalter-M. Kahan. . Mińska Resursa Obywatp.Iska (róg ul. Sko- 
Towarzystwo Po
yczkowo-OszczędnośclOwe belewskiej i Podgórnej). Prezez rady gospo- 
(ul. Zacharzewska, d. Łunca). Prezes - J. darczej - W. Darowski. Gospodarze: I. Wit- 
Ambroszkiewicz. Członkowie zarządu: K. Pro- kiewicz, K. Djakow, W. Janczewski, W. Ke- 
szyński i E. Besser: . . '.' gel, E. Lubański, E. 0brąpalski, K. Pawli- 
Towarzystwo Miejskie asekuracJI wzajem- kowski, I. Sofjanof, W. Szmidt, M. Rrupski i E. 
nej od ognia (ul. Zacharzewska 91). Prezes- Obrąpalski. Sekretarz i bibljotekarz - P. 
J. Piekarski. Członkowie: Z Dulewicz i Ged- Masłowski. . 
gowt. Sekretarz- -S. Karczewska. Miński Klub Kupiecki (ul. Kreszczeńska, 
. Towarzystwo ochrony kobiet (r. Podgór- dom Łęskiej). Prezes rady gospodarczej- 


- 148 - 


r
>>>
...... 


\ 


D. Bochan. Gospodarze: E. Bejlenson, M. Obie. 
zierski, S. Braude, J. Szabad, M. Lurje. Mal- 
bin, A. Poląk. 
Towarzystwo literacko-muzyczne (r. Za- 
charzewskiej, d. Dyrektora). Prezes- -W. Cza- 
mowo Wice-prezesowie: S. Miedwiediew i B. 
, Kusztelan. Sekretarz: Alessnikow, Skarbnik- 
Al. Suszyński. Członkowie Zarządu: Al. Ale- 
ksandrowa, P. Ursynowicz, A. Kosuchin, A. 
PowstiJk, A. Ziernow, S. Neifach, N. Rozow, 
B. Stoniewski, A. Polak i Wiszniewiecki. 
Towarzystwo miłośników sportu. Prezes- 
E. Lubański. Wice-prezes-P. Iwanow. Człon- 
kowie rady: E. Szott (równie
 skarbnik), J. 
Witkiewicz, W. Janczewski, S. Trepka, Obrą- 
palski, M. Wołłowicz, W. Darowski, K. Pław- 
ski, S. Chrząstowski. 
Millskie Towarzystwo racjonalnego polo- 
wania (ul. Jurewska, d. Zdziechowieckiego). 
Prezes-wakans, wice-prezes-M. Lekert. Se- 
kretarz- W. Legatowicz. Skarbnik K. Holecki. 
Miński Qddział Towarzystwa opieki nad 
zwierzętami (ul. Jurewska, d. Magistratu). 


Prezes - pod. P. Temiłowski, wice-prezes - 
kap. J. Porzecki. Sekretarz-M. Bortkiewicz. 
Za.rząd tramwajów (ul. Bazarna, d. Mun- 
wcza). Zarządzający-Hipolit Karpińsl\i. 
I Towarzystwo lekarskie (Plac Katedralny 
\4). Prezes - - R. Janowski, wice-prezes - J. 
I.unc. Sekretarz - M. Polak. Skarbnik - L. 
Berland. 
Miejska bib1joteka publiczna Im. Puszkina 
(ul. Kreszczeńska, d. Lęskiej). Prezes - A. 
Michniewicz, wice-prezes-S. Kamiński. Człon- 
kowie zarządu: D. Miejczyk, P. Iwanowicz. 
G. Hercyk, G. Churgin, S. I\iryłłow, A. Kru- 
głyj, R. Janowski. 
Stra
 ogniowa ochotnicza (ul. Nowo-Roma- 
nowska 4). Prr.zes-wakat. Członkowie zarzą- 
du: N. Sutin, O. Polak, M. Parafianowicz, 
M. Ży
niewski. Sekretarz - S. RomaIlowski. 
Naczelnik-P. Glinka. 
. Pierwsze północno-zachodnie stowarzysze- 
nie techników (ul. Zacharzewska 89). I'rezes- 
D. Jonki. Sekretarz-J. Hrynkicwicz. Człon- 
kowie zarządu: P. Fiłatow, P. Zołtt, J. Wojt- 
kiewicz. 


Instytucje dobroczynne. 


Towąrzystwo dobroczynności (ul. Dobro-I Towarzystwo ,)liło8ierdzia". Prezes-p. o. 
czynności, d. własny). Prezes- -hr. J. Czapski, W. Darowski. Członkowie: M. Tomiłowska, 
wice-prezes-J. Witkiewicz. Kurator przytuł- F. Sobolewska, J. Boklewski, J. Udarow, P. 
ków - Z. Węcłowicz, Członkowie Rady: K. Tomiłowski, A. Jossa. 
Werycho.D
re
sk
, A. Cywińska, Z. 
)orow- Przytułek dla podrzutków (ul. Skoblewska. 
ska, M. W
tklCwlczowa, , G. WańkowIczowa, d. tow. "Miłosierdzia"). Zarządzający-W. Da- 
D. WańkowlcZOW
, St. 'Irepka, vy. LopoU, rowski. Dozorczyni-E. Bohdanowicz. Lekarz- 
E. Obrąpalski. 
ekretarz - O. Zyźnipwski. W. Juraha. 
SkarłJni
 --: H. Narkiewicz-Jodko, ks. Michał Przytułek dziecięcy (róg ul. Michałowskiej 
GrokO
lcZ l dr. J. Offenberg. . i Szerokiej. dom Ambroszkiewicza). Kurator- 
2-gle Towarzystwo DobroczynnoścI. Pre- ka - hr. E. Musin-Puszkin. Lekarz-J. Mal- 
zes - J. Boklewski. Sekretarz - J. Bielecki. kiewicz. 
Skarbnik-
. 
udrewatow. Członkowie zarzą- Ochronka dziecin
a (2 Szpitalny zaułek). 
du: J. MalkwwlcZ, L. Kon, Z. Korotkowa. Zarządzająca - O. Zeskowa. Dozorczyni- 
.. Towarzystwo pomocy bied
ym chorym chrze- A. Migaj. 
śCIJanom. Prezes-wakans, wlce-prezes--ks. H. Ochronka św. Józefa dla. dziewcząt tul. 
Dr
cki-LułJecki.. Sekretarz i skarbni
 -.A. Lo- Podgórna, d. własny 22). 
patlll. C
łonkowIe Zarządu: O,. Rodzlewlcz, G. Ochronka św. Kazimierza dla chłopców 
Wańk?WICZOWa, S: SylwestrowIczowa, O. Fe- ( ul. P d óma 22 ) . 
derowlcz, G. WasIlewska.. o g .. 
Towarzystwo wzajemnej pomocy uczącym Towarzy
two pomocy bl
d.nym uc
mom 
i uczącym się w szkołach ludowych gub. elem
nta
neJ szkoły 1ydowskleJ z od
zlałem 
Mińskiej. Prezes-J. Erdeli, wice.prezes- A. rzeIDleślmczym. Prezes. - O. Lunc, wlce-pre- 
von-Brinkman. Sekretarz P. Lawrow. Skarb- zes-.F. Polak. Skarbmk-L. Berland. Sekre- 
nik -- M. Gołubiew. tarz-L. Kamiński. 
Towarzystwo pomocy uczącym się (ul. Za- Towarzystwo dostarczania biednym 1ydom 
charzewska 110). Prezes-J. Samajło. Człon- miasta :Mińska środków do nauki rzemiosł (Plac 
kbwie: M. Akoronko, J. Bazilewicz, A. On- Katedralny, d. Gecowa). Prezes-Syrkin, wice- 
girska, J. Kapłan, B. Janowski. Skarbnik - prezes-G. Churgin. Skarbnik- M. Szapiro. 
J. Witkiewicz. Sekretarz A. Smorodzki. Sekretarz -O. Polak. 



 


, 


149 - 


.....
>>>
Towarzystwo pomocy biednym :lydom mia- I ny). Prezes - C. Łurje, wice-prezes - B. 
sta Mińska (ul. Nowo-Romanowska, d. włas- Polak. Skarbnik (vacat). 


Szpitale, lecznice i gabinety analityczne. 


Szpital ziemski gubernjalny (ul. Aleksan- 
drowska 4). Lekarz naczelny -- r. s1. J. Zda- 
nowicz, l. starsi: r. st. Makarewicz. Fe- 
dorowicz; l. młodszy--T. Kodis. Intendent 
 
K. Lebiedź. Sekretarz-W. Tomkiewicz. 
Szpital :lydowski (ul. Franciszkańska 52/54). 
Lekarz starszy - L. Polak i młodszy - Fo- 
giel. Ordynatorowie: L. Berland, J. Zak, S. 
Kamiński, M. Łurje, S. Sołomonow, A. Alek- 
sandrowo Kuratorowie: C. Łurje, S. Kowarski, 
E. Łurje, O. Polak, N. Zeldowicz. Intenuent- 
S. Bloch. 
Łazaret wojskowy (ul. Szpitalna, d. włas- 
ny). Naczelnik pułk. L. Sulimowski. Naczel- 
ny lekarz - r. st. Agapitow. Młodsi leka- 
rze: P. Wojnałowicz, M. Limanow, W. Bek 
i Fiodorow. Intendent-A. Dworianczyk. Jelce. 
Szpital Towarzystwa Dobroczynności (ul. 
Dobroczynności, dom własny). Lekarz - J. 
Offenberg. 
Przytułek poło:lniczy Mińskiego Oddziału 
Towarzystwą Ochrony kobiet (ul. Francisz- 
kańska, d. Swięcickiego). Zarządzający - M. 
Obiezierski, Akuszerki: E. Berman, L. Szczer- 
bakowa. 
Lecznica dla nieuleczalnych cllOrych (ul. 
Jamna 2). Kuratorka-Lejmbach. 


Miejski szpital dla prostytutek (ul. Ta- 
tarska, d. Nachmanowicz). Zarządzający-A.' 
Niedź\\'iedzki. Lekarz-A. Aleksandrow. Aku- 
szerka - E. Synicyna.! 
Prywatna lecznica okulistyczna (ul. Koj- 
danowska, d. Gruszkina). I.ekarz-właściciel 
s. Kamiński. 
Prywatna lecznica chorób kobiecych (ul. 
Zborna d. Kłoka). Lekarze właściciele: C. Gra- 
bowiecki. M. Obiezierski. 
Prywatna lecznica chirurgiczna i chorób 
kobiecych (ul. Zborna 26). Lekarze właściciele: 
L. Berland, O. Fedorowicz, R. Janowski. 
Miejski przytułek poło:lniczy (ul. Wesoła, 
d. miejski). Zarządzający - dr. Kodis. Aku- 
szerka - Tuporyłowa. 
Przytułek poło:lniczy akuszerki M. Ass 
(ul. Sierpuchowska, dom Gabryłowicza). 
Przytułek poło:lniczy akuszerki B. Cukier- 
berg (ul. Nowo-Moskiewska., d. Majzelsa). 
Miejska stacja dezynfekcyjna. Zarządzają- 
cy: A. Niedźwiedzki i W. Komocki. 
Pracownia Analityczna d-ra W. Komoc- 
kiego (ul. Podgórna, d. własny). 
Gabinet chemiko-bakterjologiczny mag. far. 
A. Kowarskiego (Plac Katedralny. d. Gabri- 
łowicz). 


L e kar z e. 


Aleksandrow Arjusz (ul. Jurjewska, d. Zał- Grabowiecki Czesław (ul. Zacharzewska, 
kinda). Choroby wewnętrzne i akuszerja 5-7 d. PODsna). Akuszerja i choroby kobiece, 10- 
po południu. 12 i 5-7 po połud. . 
Baźanow Daniel (ul. Magazynna 4). Chor. Janowski Ryszard (ul. Policyjna, d. włas- 
wewnętrzne i dziecinne 9-1 przed poł. i 5-7 ny). Chor. chirurgiczne, oczne i kobiece. 
po południu. 9 i pół -12 i pół i 4-5 po poło 
Berland Leon (ul. Zborowa, d. własny). Jaclmin Abraham (ul. Franciszkańska, d. 
Akuszerja i choroby kobiece, 9 -- 12 przed Milcera). Chor. skórne i weneryczne. 10-1 
poło i 5 - 6 po poło i 4-7 po poło 
Czarnocki Karol (ul. Zacharzewska 80. d. Joelson Bencjon (ul. Dominikańska, dom 
lazaretu wojskowego). Dentystyka, 10-6. Rajkiewicza). Akuszerja i chor. kobiece. 9- 
Dziekoński. Choroby wewnętrzne, 3-6 12 i 5-7 po poło 
po południu (ul. Sierpuchowska, d. Proszyń- Junghere Naftal (ul. Franciszkańska, d. 
skiego). Etingera). Chor. wewnętrzne i dziecinne. 
Federowicz Otton (ul. Zacharzewska, dom Juraha-Gedrojć Władysław (ul. Zacharzew- 
własny). Choroby kobiece i chirurgiczne, 5-7 ska, d. Ponsa). CllOr. dziecinne. 10-12 przed 
po południu. południem. 
Gatowski Morduch. Choroby wewnętrzne Kamiński Simon (ul. Kojdanowska, dom 
i dziecinne (ul. Aleksandrowska, d. Szpachow- Grunkina). Chor. oczne. 10 -1 l 5-7. 
skiego), 9-12 i 5-7 po południu. I Karstens Artur (uJ. Dominikańska d. Wań- 
Gerszuni Wiktor. Chor. gardła, uszu i no- kowicza). Choroby weneryczne.i skórne. 9- 
sa. 9 -12 i 6-7 po poło 11 i 5-6. . 


1 


- 150 - 


.- 


-.....ł......
>>>
. 



 


t. 


o") 


Kancenelson Józef (ul. Franciszkańska, d. Polak Leon (ul. Franciszkańska, d. Soło- 
Przyjemskiego). Chor. weneryczne i skórne. monowa). Choroby wewnętrzne i dziecinne od 
9-2 i 5--6. 9-11 i 6-7 i pół. 
Kodis 'l'eodor (ul. Wesoła, d. Dulewicza). Polak Moj
esz (ul. Jurewska. d. Gartingll.). 
Ch. chirurgiczne 8-9 i 3-5. Chor. weneryczne-kobiece i akuszerja 9 - 12 
Komocki Witold (ul. Podgórna, d. włas- i 6-7 i pół. 
ny). Laboratorjum chemiko-bakterjoJogiczn
 Połoński Lejba (ul. Zacha.rzewska, d. Zie- 
i patologiczne 9-1 i 4-8. lińskiego). Chor. wewnętrzne 10--12 i 5-7. 
Kramnik Uhackiel (ul. Dobroczynności, d. Rotert Karol (ul. Franciszkańska, d. Jere- 
Minkowskiego)-Chor. kobiece i dziecinne 9- chowa). Chor. oczne 10-1 i 5-7. 
10 i 5-6. Rubinsztejn Jankiel (ul. Franciszkańska 
Lejmbach Ludwik (ul. Magazynowa, 21). 32). Ch. 
ołądka, kiszek i dziecinne 9 - 12 
Chor. wewn. i dziecięce, 9-10 i 6-7. i 5-7. 
Lewitas Moj
esz (ul. Fra.nciszkańska, d. Sołomonow Saul (ul. Franciszkańska 9). 
Feldmana) Chor. wewnętrzne, nerwowe i skór- Choroby dziecinne i skórne 9-12 i 5-7. 
ne 9- -11 i 5-7. Swida Ignacy (ul. Gubernatorska 13). Ch. 
Lipruanow GabrjeJ (ul. Zborowa 3). Chor. wewnętrzne i oczne. 10-12 i 6-7. 
wewnętrzne, nerwowe, dziecinne 9-12 i 5-7. Swiędcki Zygmunt (ul. Podgórna, d. włas- 
Łunc Józef (ul. Zacharzewska, d. własny). ny) Chor. skórne. 10-12. 
Chor. wewnętrzne. 9-12 i 6-7. Szabad Jakób (ul. Franciszkailska, d. Et- 
Łurje Mendel (ul. Zacharzewska, d. W oli- tingera). Akuszerja, chor. kobiece i dziecinne 
na). Chor. wewnętrzne i dziecinne 9 - 11 9-12 i 5-7. 
i 4-6. Sylwest.rowicz Feliks (ul. Zacharzewska, 
Makarewicz Stanisław (ul. Franciszkańska, d. Zielińskiego). Chor. wewnętrzne 5-7. 
d. Gurwicza) Chor. nerwowe i psychjatrja 
12-2 po poł. Szabad Tadeusz (ul. Moskiewska, d, Wol- 

Malkiewicz Jan (ul. Jurjewska 2). Chor. nie woj). Chor. wewnętrzAe 9-11 i 4 -6. 
wewnętrzne, dziecinne i skórne. 10- 12 i 5--,.7 Szik Łazarz (ul. Zacharzewska, d. Węgrzec- 
po południu. kiego) Chor. gardła, uszu i nosa 9-11 i 4-6. 
Niedżwieuzki Antoni (z. Pougórny 4). Ch. Szpakowski Franciszek (ul. Dominikailska 
wewnętrzne i weneryczne. 8-9 i 6- -7. 6). Chor. weneryczne i dentystyka 2- -3 i 7-8. 
Obiezierski Marjan (ul. Podgórna, d. Przy- Rzuberla Jak6b (ul. Gubernatorska, dom 
bory). Akuszcrja i choroby kohiece 10 - 12 własny). Akuszerja i chlr. wewnętrzne. 
j 4 -6. po połud. 'fomkowicz Wincenty (pl. Katedralny, d. 
Offenberg Jan (ul. Podgórna, d. łJęskiego). Gabryłowicza). 4 
6. 
Chor. wewnętrzne i dziecinne 10-12 i 6-7. / Żak J-ozuel (ul. Franciszkailska, d. Steła- 
Pileman Robert (ul. Magazynna, d. włas.). nowicza). Chorohy nerwowe, wewnętrzne, mo- 
Chor. wewnętrzne i dziecinne 10-11 i 4 - i czo-płciowe. 10-12 i 5-7. 
5 i pół po poł. Zdanowicz Jan (ul. 
ach&.rzewska, dom 
Pożniak Joachim (ul. Zacharzewska, d. 1 własny). Choroby dziecinne i wewnętrzne 5- -7. 
Frenlda). Chor._ wewnętrzne i dziecinne 9 - Uljanow T. Choroby oczu i uszu. Pod- 
11 i pół i 5- 7 i pół. _ górna 52. 


Lekarze - dentyści i dentyści. 
Lekarze-dentyści: Aneksztejn Fruma (ul. ' nego, Atłas Dwejra (ul. Zaeharzewska dom 
Zacharzewska, d. Goliniewicza), Kancelson- Najszulera), Botwinnik Ewel (ul. Francisz- 
poluk Estera (ul. Jurewska, dom Hertinga), kańska, dom KuriamIa), Busel Ajzyk (ul. Do- 
Kuuzinowiczowa Marja. (ul. Zacbarzewska d. minikańska, d. Wiesnika), Cbazan Mowsza 
Landau), Pożniak-
larkuza Debora (ul. Fran- (ul. Kojdanowska, d. Osowskiego), Chigero- 
ciszkańska d. .Munweza), Rakowszczycy Hirsz wicz Doba (ul. Podgórna 39), Churgin Chaim 
i ZyseJ (ul. Jurewska dom własny), Fundyler (ul. Franciszkańska d. Etingera), Fajn Gitli 
Fruma (ul. Zacharzcwska, dom Fogela). (ul. Dominikańska, d. Suchockiego), Fondyler 
Dentyści: Abramowicz-Makarewicz l\larja Asner (ul. Franciszkaliska dom Przyjemskie- 
(ul. Franciszkańska, d. Gurwicza,) Aneksztejn go), Goldin .Moj
esz (ulica Franciszkańska 
Chana (ul. Zacharzewska. dom Czarnego), dom Jerochowa), Granat Lejba (ul. Targo- 
Aneksztejn Juda (ul. Zacbarzcwska d. Czar- wa, d. Sorokina), lIochsztejn Bejla (ul. Za- 


., 


-r- 


- 151 - 


-
>>>
t. 


charzewska, d. Zielińskiego), Iciechowska Li- t kina), pIJrelman Sarra (ul. Zacharzewska, d. 
ba (ul. Moskiewska, u. Glindicza), Ka-zarow- Smusia), Rabinowicz Mowsza (ul. Zacha.rzew- 
ska Ita (ul. Podgórna d_ Kochana), Kantoro- ska, d. Szymanowskiego), Rozenbaum Chana 
wicz Rubin (pl. Kateilralny, d. Budzikowa), (ul. Sierpuchowska, d. Feigina), Rubinsztejn 
Kantorowicz Berko (ul. Zborowa, d. Bamdusa), Benjamin (ul. Zacharzewska, d. własny), Ru- 
Kantorowicz Szejna (ul. Niemigska 16), Kan- dzicki Abram (ul. FranciszkalIska, d. Dwo- 
tor l\Iowsza (ul. Aleksandrowska, d. Gouch- ł: zeca ), Slepian IIasia (ul. Zacharzewska, dom ) 
sztejna), Kapłan llerko (Plac Katedralny, d. Slepiana), Sonkin Herszon (ul. Zacharzewska, 
Rajca), Kapłan Icko (ul. Targowa, d. Krejn- d. Rogiera), Szapiro Abram (ul. Zacharzew- 
dela), Kapłan Rafał (ul. Dominikalls
a dom ska, d. własny), Szapiro Nachum (ul. Zboro- 
Fodimana), Kapłan Sarra (ul. Franciszkańska, wa, d. Polaka,) Szif Ilaak (ul. Jurewska, d. 
d. Strongina) Klaczko Chaja (ul. Zftcharzew- A-werbucha), Sznejwes Izrael (Plac KatedraI- 
ska, dom Jćlskiego), KuczYliski Adam (z. Za- ny, d. Nowickiego), Sztejnbprg Pesia (ul. Koj- 
charzewski, d. Łęskiego), Lewin Szejna (ul. I danowska, d. Gruszkina), 'remkin Liber (ul. 
Dominikańska, d. Kapłana), Muze Rachela Franciszkańska, d. Polaka) Topelson Berko 
(ul. Jurewska, u. Dworkinua), Muze Rebeka (ul. Niemigska, d. Kohana), Turecki Lejzer 
(nI. Petersburska, d. Frankowskiego), !\Iafu- (ul. Zacharzewska, d. Zboru Luterailskiego), 
sewicz Rubin (ul. Niemigska, d. Ickowicza), Wessler JudeI (ul. Franciszkałlsk&, d. Fisze- 
Najman Auna (ul. Sadowa, d. Rymszy) Naj- rowa). Wołkowicz Józef (ul. Dominikaliska, 
fach Moj:lesz (ul. DominikaI'rska, d. Węgrzec- d. Bronia. 
kiego), Palejsz Ajzyk (u1. Targowa, d. Soro- I 


A k U S Z e r k i. 


Aronson Chaja (ul. Sadowa, d. Rymszy), Zacharzewska, u. Goldberga), Maksimow Olga 
Ass Marja (ul. Sierpuchowska, d. Gabryło- (u1. Zacharzewska, d. Goldberga), Makslmo- 
wicza), Benenson Minia (ul. Franciszkałiska, wa Olga (ul. Grygorjewska, d. Kleszczynow- 
d. Przyjewskiego). Herman Rachela (ul. Pod- skiego), l\Iarszak Estera (ul. 
owo-1\Ioskiew- 
górna, d. Hotwinnika), Borownik Nadzieja (ul. ska 50), Mane Chaja (ul. Zacharzewska, dom 
Mikołajcwska 10), Cukerberg Brajna (ul. No- Bojarowskiej), MindeI Rasia (ul. Zborowa, d. 
wo-l\1oskiew8ka, d. Mejzelsa), Cyperowicz Siw- Bryla, l\1ichlin Rewza (ul. Sadowa, d. Rym- 
ko (Plac Katedralny, d. Rajca), Cyprowicz szy), l\Iunwez Rasia (ul. Franciszkańska, d. 
Cllaja (ul. DominikalIska d. Wasina), Cypki- Munwez), 
ejfach Tirca (ul. franciszkańska d. 
na Etka (ul. Podgórna, d. Kałtgrada) Czer- Korkonowicza), Nikołajewa Elżbieta (ul. We- 
niakowska Wiera. (ul. Kołomenska, 15). Ejga soła, 8), Niśniewicz Helena (ul. Franciszkail- 
Rewzc (ul. Sadowa, d. Cukiermana). Pajnbauz ska, d. Borszcza), Nosowicz Darja (ul. Jurew- 
Roja, ul. Jurewska, d. Dworkinda), Gelfand ska, d. własny), Okołowicz Anastazja (ul. Pod- 
Frejda (Pl. Katedralny, d. Nowickiego), Ginz- górna, d. Mundweza), Pawłowska Marja (ul. 
burg Etka (ul. Zachm.zewska, d. Srnusia) Gin- Kreszczeńska, dom własny), Pelejesz Rachela 
sin Lora (ul. Pranciszkaliska, d. Stefanowi- (ul. Jurcwska, d. Aronowicza), Pisarowy Ka- 
cza). Grozowska .Masze (Plac Katedralny, d. tarzyna i Zofja (ul. Sierpuchowska, d. Zebrow- 
Wilenkina), Grudfest Frejda (ul. Kreszczenslm) ski ego, Pisarowska Sima (ul. Policyjna, dom 
dom Łęskiej), Hinderzin P. (ul. Skobelewska Cukiermana), Rabinowicz Ryfka (ul. Nowo- 
24), Hochrnan Lora (ul. Miasnicka, d. Kugie- l\Ioskiewska, d. Rypsa), Ratuer Basia (ul. Ło- 
la), Icechowska Bejla (ul. Moskiewska d. wł.), hoj ska, d. własny), Rewereli Genowefa (ul. 
Inczyk Eleonora (ul. Nowo-Zamkowa 17), Ja- Kołorneńska, dom Strzałko), Rubin Sara (ul. 
belnik Estera (ul. Skobclewska, d. Botwinni- Nowo-Moskiewska 23), l-tuchowicz Frajda (ul. 
ka, Jachimowicz 'l'atjana (ul. Policyjna, dom Szeroka. d. Zonberga), Rudaja Chana (ul. 
własny), Josielewicz Zelda, (ul. Zborowa, dom Zacharzewska 88), Sawłowa Mirjama (ul. Za- 
KanceIsona), Kalecka Basia (ul. Zacharzew- charzewska 52), Sercu Fejga (ul. Aleksan- 
ska, d. Rubinsztejna, Kaufman Chana (ul. Bie- drowska, d. własny), Sołomonowa Zofja (ul. 
łocerkiewna, d. własny), Kłopowska Nadzieja Zacharzewska 55), Topaz Chana (ul. Sierpu- 
(ul. Franciszkailska, 30), Kozlenia Nadzieja chowska, d. Sutina), Urban Franciszka (ul. 
(ul. Demiertjewska, d. własny), Kublicka Ste- Zacharzewska, d. Smusia), Wajnsztejn Ewa 
fanja (ul. Michałowska 15), ŁoziIiska l\1asza (ul. Jurewska, d. Sołomonowa). 
(ul. Nowo-Romanawska), l\1agidow Anna (ul. 


- 152 


r 


.........
>>>
Lęk rze weterynaryjni. 


Szawelski W. (ul. Zacharzewska, d. Do.., I Oczepowski Otton. (ul. Dominikańska, dom 
broczynności) 1-3. . własny). 9-11 i 2-6. 
Iwanow Jan (ul. Szeroka: 18). 9-5. Popow Bazyli (ul. MagazynIla 6). 9 - 11 
Łazarewski Michał (ul. Białocerkiewna 45). 3-4. 
9 i pół-2 i 4 i pół-7. Warłamow Stefan (ul. Jerzego, d. Nar- 
Litwinow .Michał (ul. Zacharzewska, dom kiewicza). 
::5usza). 10-12 i 5-7. Sereda J. S. (Szpitalny zauł. 1). 


A P t e k i. 
1) Róg Franciszkańskiej i Zacharzewskiei, 6) Ul. Aleksandrowska, dom Uszakowa. 
dom Rumena. Właściciel--Stanisław Gutow:' Właściciel-Simon Michałowski. Zarządzają- 
ski. Zarządzający-pr. Pietraszewski, dzier2.: cy-prowizor Zucher. 
::5magłowski i Rodziszewski. 7) Niemyska dom Skudina. Właściciel - 
2) Róg Zacharzewskiej i Dobroczynności. Grozowski. 
Wlaściciel--Rafał Suchecki. Dier2awca i za- I 8) Ul. Zacharzewska, dom Piereca. Wła- 
rządzający -. pr. Wacław Staroniewicz. ściciel i zarządzający prowizor Gerszon ::5zmuj- 
3) Róg Dorninikal1skiej i Jurewskiej, dom łowicz. 
Holcberga.. Właściciel - prowizor W ulf Ka2- 1 9) Ul. Zacharzewska, dom Borszcza. Ho- 
dano Dzier2awca Łakomski. . meopatyczna apteka spadkobierców dr. Paw- 
4) Plac Katedralny, d. Gabryłowicza. \Vła- łowicza. Zarządzający p. prow. Szuchmatow. 
ściciel-magister farmacji Arkadjusz Kowarski. 10) TJI. róg Podgórnej i Kołomeńskiej. 
4) Plac Katedralny, d. Ajzensztadta. Wła- Wacław::;taroniewicz. Dziertawca-::;tauisław 
ściciel-Izaak N atanson. Prowizor- Beskin. Swengruben. 


Adwokaci przysięgli. 
Ambroszkicwicz Ernest (ul. Franciszkań- (ul. Dominikaliska, dom Juchnowicza), Poręb- 
ska, dom Wiśniewskiego), Baczytmalski Bro- ski Ignacy (ul. Podgórna, dom Frenkla), So- 
nisław (ul. Sadowa, dom Łauskiego), Butler łowiewicz Chryzant (ul. Zacharzewska d. wł.), 
Tadeusz (u1. Zacharzewska, d. Landau), Chrzą- Stefanowicz Stanislaw (ul. Dominikańska, dom 
stowski Stanisław (ul. ::;ierpuchowska, dom Gecowa), Węcławowicz Zygmunt (z. Archije- 
Pruszyńskiego). Goldenweizer Izaak (pl. Ka- rejski, dom Protasiewicza), Wierzbicki Sta- 
tadralny, d. Lachowskich). Hłasko Bronisław nisław (ul. Jurewska, dom Dobrowolskiego), 
(ul. Jurjewska d. Korzona). Darowski Wale- Witkiewicz Igna.cy (ul. Dominikaliska 25), 
ry (ul. Zacharzewska, dom Rugiera). Janczew- Załkind Jakób (ul. Zacharzewska, dom Rogo- 
ski Wiktor (ul. Dominikańska, dom własny). wa), Żyźniewski Olgierd (ul. Skobelewska. d. 
Jelski Jan (ul. Podgórna, dom Borszcza). Kar- własny), Dobrowolski Stanisław (ul. Zacha- 
pienko-Żywinow (ul. Podgórna, dom Piotrowi- rzewska dom Jclskiego), Jelec Ludwik (zauł. 
cza). Krytanowskij Aleksander (ul. Jurew8ka, Archirejski, d. Protoszewicza), Legatowicz Wła- 
dom ::5uszyckiego), Mejczyk Dawid (ul. Domi- dysław (ul. Kreszezeńska, d. Hrechorowicza), 
minikańska, dom Kabakowa), Mietlin Jan (ul. Nejfach Salomon (ul. Preobra2eńska), Paraf ja- 
Bogodzielna, d. Gordziułkowskiego), Niesłu- nowicz Marjan (ul. Preobra2eńska, dom włas- 
chowski Henryk (ul. Przeobrateńska, d. Ber- ny), Ponikwicki Tytus (ul. Dominikaliska, d. 
landa), Pawlikowski Kazimierz (ul. Zacha- Waszkowicza), Rozenbaum ::;amuel, Szapiro 
rzewska, dom Landau), Piotrowski Konrad Dawid (ul. Zacharzewska, dom własny). 


Pomocnicy adwokatów przysięgłych. 
Aneksztein Kopel (ul. Kojdanowska, dom (Uborki, d. własny), Szabunio Antoni (ul. Zbo- 
'N orhawtik), Czausow Wiktor (ul. Mikołajew- rowa, d. Rosieckiej, Bułhak Bohdan (ul. Fran- 
ska d. wł.), Iwaszkiewicz Edm. (ul. Sierpu- ciszkańska, d. własny), Osiecimski Włady- 
chowska, d. Zeldowa), Rogalewicz Kazimierz sław (ul. Zacharzewska 65). 


., 


- 153 - 


.. 


r 



 


-
>>>
1. 


Obrońcy prywatni. 


Achrem-Achremowicz (ul. Jurewska, dom 
Wiesnika), Bejlenson Emanuel (pl. Katedral- 
nych, d. Łurje), Czygirow Jan (ul. Kreszczeń- 
ska, d. Hrehorowicza), Maszkielejson Abra- 


bam (ul. Sierpuchowska, dom własny), Stan- 
kiewicz Wincenty (pl. Katedralny, d. Rajca). 
Klimowicz (ul. Bogodzielna). 


POWIAT 


Powiat miński od r. 1569 do 1795 w wo- 
jewództwie miejskim. odtąd w zmienionych 
granicach w gub. mińskiej ma ubszaru 4.580,3 
wiorst kw. Zajmuje północno-zachodnią część 
gubernji i graniczy od północy z pow. bory- 
sowskim, od wschodu z pow. ihumeńskim, od 
południa z pow. ihumeńsldm i nowogródzkim, 
od zacbodu z pow. oszmiańskim i wilejskim 
gub. wileńskiej. Powierzchnia powiatu jest 
wzgórzysta. Najwy
ej wzniesiony punlct pod 
wsią Zalesie 1091,
 stóp nad p. m. Jezior 
większych powiat nie posiada. W a
niejsze rze- 
ki: Baranów na, Berezyna (dopływ Niemna), 
Cna, Czernica, Deraźna, Isłocz, Łoszyca, Nie- 
men, Ptycz, Ratomka, Swistocz, Suła, Soło- 
merecza, USta, Usa, Wołma, Wiacza, Wia- 
zonka i Zasułka. Ludność w r. 1907 wynosiła 
222,486 osób płci obojej. W powiecie prócz 
Mińska jest 16 miasteczek: Białorucz, Dubro- 
wy. Gródek ChmarzYIlski, Gródek Tyszkie- 
wiczowski, Iwieniec, Kojdanów, Kamień, Mi- 
kołajewszczyzna, Pierszaje, Raków. Rubie2e- 
wicze, Stołpce, Swierzeń, Słobódka, Samochwa- 
łowicze i Zasław. 


MIŃSKI. 


Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany): I-szy 
okręg (w Mińsku) obejmuje gminy: ostro
ycko- 
gródecką, białorucką, siemkowo-gródecką i sien- 
nicką; I1-gi okręg (w Rakowie) obejmuje gmi- 
ny: zasławską, iwieniecką, perszajską i rakow- 
ską; III -ci okręg (w KOjdanowie) obejmuje 
gminy: kojdanowską, samochwałowicką, stai}- 
kowską i starosielską; IV-ty okręg (w Stołp- 
cach) obejmuje gminy: zasulską, rubie
ewicką, 
świcr
eńską i stołpecką. 
Powiat dzieli się na 6 rewirów ziemskich: 
I-szy rewir (w Mińsku) obejmuje gminy: !i!a- 
mochwałuwicką i siennicką; II-gi rewir (w Miń- 
sku) obejmuje gminy: białorucką, ostro
ycką 
i siemkowską; III-ci rewir (w Zasławiu) obej- 
muje gminy: za.sławską. rakowską i starosiel- 
ską; IV-ty rewir (w MińsIm) obejmuje gminy: 
kojdanowską i stańkowską; V -ty rewir (w Ru- 
bie
ewiczach) obejmuje gminy: iwie niecką, 
pit'rszajską i rubie
ewicką; VI rewir (W ::;tołp- 
cach) obejmuje gminy: zasulską, świerzeńską 
i stołpecką. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Stefan Sorniew. 
Zjazd powiatlJwy. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członkowie pow. sądu okręgowego: W. Ko- 
tyk i A. Migaj. Naczelnicy ziemscy: I-go re- 
wiru-M. Czołowskij, II-go-P. Iwanow, III - 
K. Rouziewicz, IV -go-L. Sobolewskij, V-go- 
W. Czerniawskij, VI-go - A. Mokijewskij. 
Sekretarz-K. Kozłowskij. 
Sprawnik-Jan Ge]bach. Pomocnik - A. 
Biernacki. 
Komitet do spraw gospodarki ziemskiej. 
Radni: Mikołaj Diemidow, Eustachy LIIbański, 
Michał Protasewicz i br. Jerzy Hutten-Czap-. 
ski; wójtowie: D. Michalewicz, A. Pukalczyk, 
J. Sieńko, B. Borysewicz i T. Witkiewkz. 


l;arząd ziemski powiatowy. Członek stały- 
Sz. Zytnikow. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały-Paweł Je'Ystratow. Człon- 
kowie z wyborów: Andrzej Snitko. Sergjusz 
Bunge, Józefat Garglinowicz, P. Blećko, Z. 
Januszkiewicz i W. Adaszkiewicz. Sekretarz-- 
S. Szklarik. 
Najwyżej zatwierdzona administracja 1/4. czę- 
ści dóbr, wydzielonych z kleckiej ordynacji 
ks. Radzi ";iłłów: J. Wiedrin
kij, A. Cho- 
jecki i 1\1. Swida. 
Lekarz powiatowy-Adolf Reper. Lekarze 
wiejscy: A. Panin, W. Jahołkowski, A. Ni- 
kolskij, J. Sielicld i F. Pietrasiewicz. 


., 


- 154 - 


ł
>>>
. ,I, 
. ,
 



 



 


POWIAT NOWOGRÓDZKI. 


II 


'\ 


Powiat nowogr6dzki był do 1793 - 95 r. granicę powiatu. Inne rzeki: Czarna, Iszkołdź, 
t. j. do chwili zajęcia go przez Rosję, jednym l\Iironka, 
Iołcz:;,dź. Newda, Plisa, Ruta, Szczo- 
z trzech powiat6w wojew6dztwa_nowogr6dzkie- ra, Switeż, Serwecz, Dsza. Jezior większych 
go. W tym czasie wschodnia i p6łnocna część powi
t nie posiada wcale. Największe z nich 
zostały przy nowoutworzonym powiecie nieś- jest Swite
, upamiętnione balladą Mickiewi- 
wieskim gub. mińskiej, zaś części: południo- cza i Kołdyczewskie. Znaczna część powia- 
wa i zachodnia wes7.ły w skła.-J gub. słoni m- tu jest falista i malownicza, najwy
szy punkt 
zkiej, a od 1796 r. włączone do gub. litew- znajduje się w okolicy Koladzina (882 st6p 
ski ej , którą w r. 1804 rozdzielono na dwie: nad p. m.). Pow. nowogródzki obfituje w 
wileńską i grodzieńską, przyczem powiat nowo- miejscowości, upamiętnione w historji, do tych 
gr6dzki wszedł do tej ostatniej. W 1842-43 nale2ą: Mir, Lubcz, Korelicze, Krzywicze, 
r. nastąpiła znowu przemiana granic i w6w- wreszcie 'I uhanowicze, W orończa, Szczorse. 


1 


- liii ' 
"
 

}ł 
- i 
I 


;--. 
.,_ '-l 
-
 _' r-' 
," 
ił '\)11 
} 


. 


ł 
if'
 


1 


. \ ,. 
. 

.r;.H.,,
, .. . 


l 
ł 



,' } 




..-- 


-2'i'" 


f 
I 


RUINY ZAMKU W MIRZE. 


czas to pow. nowogrodzki wcielono do gub. I Ludność w r. 1907 wynosiła (prócz Nowo" 
mińskiej. Tak więc części dawnego powiatu I grodu) 283.029 osób płci obojcj. 
nowogródzkiego poodpadały w r62ne strony, Powiat dzieli się na 5 okręgćw policyj- 
są. teraz bowiem w pow. słuckim, mozyrskim, nych (stan6w): I-szy okręg (w Lubczu) obej- 
miDskim, nieco w słonimskim i bobrujskim. muje gminy: wsieJubską, llOrodeczańską, lub- 
ale rdzenna część jego dotąd pozostała pod I czailską. nichniewiecką i szczorsowską; II-gi 
nazwą dawną i stanowi najludniejszy i naj- okręg (w Horodyszczu) obejmuje gminy: ho- 
bogatszy powiat gub. mińskiej, na zachodnim rodyską, koszelewską. poczapowską, rajczańską, 
jej krańcu poło
ony. Graniczy od Płn.-zacho- I i cyryńską; III-ci okręg (w :r-;owo-
Iyszy) 0- 
du i płn. z pow. lidzldm i oszmiańskim gub. bejmuje gminy krzywoszYli.ską. nowo-myską, 
wileńskiej; od płn.-wschodu i wschodu z pOW. I ostrowską, stwołowicką i jastrzębińską; IV-ty 
mińskim i słuckim; od południa z pow. pili. - okręg (w Mirze) obejmuje gminy: jeremicką, 
skim, a od za
hodu z pow. słonimsl{im gub. 
uchowicką, korclicką i mirską; V -ty okręg 
grodzieńskiej. Ma. 4.538,9 wiorst kw. obsza- (w Horodzni) obejmuje gminy: horodziejską, 
ru czyli przeszło 4:72.800 dzics. Najważniej- darewską, snowską i czcrnichowską. 
szą rzeką w powiecie jest spławny Niemen, Powiat dzieli się na 8 rewir6w ziemskich. 
stanowiący na przestrzeni 122 w. p6łn. zac.h. I-szy rewir (w Nowogr6dku) obejmuje gminy: 


- 155 -
>>>
. ł. I 

 \ ,t ł I \ 


) 


II 


. , 


1-"/- 
I 
" 


, ,. 
U . I ". 
t JI - ł.1 I. _. 
 ,,' 


-, .. 


; I 


-', 


- ; 
, . 


.." 


WBCZ NAD NIEMNEM 


llOrodeczańską, nichniewicką i szczorsowską; I gminy: horodyską. poczapowską i cyryńską; 
I1-gi rewir (w Nowogródku) obejmuje gminy: n-ty rewir (w Snowie) obejmuje gminy: ho- 
wsielubską i lubczańską; III-ci rewir (w No- rodziejską, snowską i czernichowską; YII-y 
wogródku) obejmuje gminy: korelicką, kosze- rewir (w Baranowiczach ) obejmuje gminy: 
lewską i rajczańską; IV -ty rewir (w Mirze) I darewską, nowo-myską i stwołowicką; VIII-y 
obejmuje gminy: jeremicką, 2uchowicką i mir- rewir (w Baranowiczach) obejmuje gminy: 
ską; V -ty rewir (w Kołdyczewie) obejmuje krzywoszYllSką, ostrowską i jastrzębińską. 


NOWOGRÓDEK. 


Nowogródek, staro
ytny gród słowiański, odbudował zamek i często w nim przebywał. 
le2y w malowniczej miej3cowości, w od ległoś- Atoli Nowogródek stał się stolicą Litwy do- 
ci 142 w. od Mińska i 141 wiorsty od \V iI- piero z panowaniem Mindowga, który tu się 
na. Początkowe dzieje miasta niewyjaśnione. koronował w r. 1252. Witold, odziedziczyw- 
Miejsce to poło2one na pograniczu dawnej &zy Nowogródek, mocno spustoszony podczas 
Litwy i osad Jadźwingów, musiało posiadać walk ustawicznych, podniósł zamek z gruzów, 
warownię ju2 w czasach odległych. Pewniej- I fundowął tu kościół farny i zabudował miasto. 
sze nieco dzieje Nowogródka. zaczynają się od I W r. 1581 Stefan Batory ustanawiając 
połowy prawie XIII wieku, mianowicie od trybunał w. ks. litewskiego, polecił, aby t. zw. 
zhołdowania Litwie tej dzielnicy słowiańskiej , 1i:adenCja ruska zasiadała co dwa lata na prze- 
przez księcia Erdziwiłła, który zajął gród, mian w Mińsku i Nowogródku. Zjazdy te 


., 


156 -
>>>
..J 


.... 


.'

" 
.
 .f'"-:
. .
 

;"
'-' '., 
_ -1., 
- -
.. 


i 
. 


_. "I- 
(,. 

 - , 


/- 


'- 


.; 


4 ł 
,:"-:
, 


, ., 

, 


....... 
'H.'.;; j 
."ł - 
- - -..
 
. ,1 


r 


",' 


,. 


,.,: 
.') 
'.--!!, 


f 


... 



. 


, 
. 't: 
....;. .11." 


.' \ &.., 
 
 -:
. - 

 
 0._ 
.::..""'; " i. ł , ...
'
ł. ..,:. 
, . .
 .--. 1oc 

"
, 
4. ..
"",n' 

 . ... -
 Jf. 
.. ... ...:10.. - - .-.... --,,: ,- ; 


.. 
a. .i;i: .... ..f... 
- !P"
 I ''': -",'" .' 
:- ..
'- !- 
- . '" 


1,1 
't 


-.. 


.'. 


..
 --"" . - - 
._
 .-., 


.", 


RUINY ZAMKU W NOWOGRÓDKU. 
trybunalskie niezmiernie pojniosły wiasto, I dek był miejscem chrztu i- pobytu w dzieciń- 
zwłaszcza, 
e tu się przechowywały archiwa stwie Adama Mickiewicza. W r. 1907liczo- 
i szlachta zjeM
ała się tłumnie. Nowogró- I no w Nowogródku 8371 mieszkańc.ów. 


.,, 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-hr. Alikołaj Zotow. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- 
Aleks. Władimirow. Naczelnicy ziemscy: I-go 
rewiru-J. Chudziakow, II-go-Mikołaj Ho- 
wajskij; III-go -Mich. Fiodorow; IV-go- 
Mik. Slozkinj V-go-Mik. Mienickij; VI-go- 
Jan. Chruszczow; VII-go-L. Berło; VIII-go- 
bar. Filip von Beer. Sekretarz-B. Czyrkow. 
Komitet pow. do spraw gospodarkj ziem- 
skiej. Prezes - marszałek szlachty. Radni: 
Roman Narkiewicz-Jodko. Gustaw Harting, Pa- 
weł Pejker, Jan Otton Bochwic, Klemens :Mi- 
chan, wójtowie: J. Żdan, C. Chartonowicz, 
M. Zaugolnik i A. Kraskowski. 
Zarząd ziemski. Członek stały-Ernest 
Norman. 
Sprawnik - Michał Sorokin, pomocnik- 
Dm. Daniłow. 


Sędziowie miejscy-Roman Bła
jewski (w 
Nowogródku) i Włodz. Kudriawcew (w Bara- 
nowiczach). 
Burmistrz m. Nowogródka-Ryszard Kier- 
snowski. Pomocnik-Jan Tabortowski. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członkowie z wyborów: Andrzej Tupal- 
ski, Karol Karpowicz, Józef Harting, A. Or- 
sicz, A. Korsak i J. Chomlcz. Sekretarz- 
1\1. Iljińskij. 
Notarjusz-A. Afanasjew. 
Lekarze: Ch. Epsztejn (miejski), Wła- 
dysław Malinowski (powiatowy), Jadwiga Bo- 
browska-Korolko, Bolesław Kołossowski, Zyg- 
munt Lewszecki i Mieczysław Szymanowski 
(wiejscy). 
Stra
 ogniowa ochotnicza. Prezes--Miko- 
łaj Iłowajskij. 


: I 




 


, 


157 


ł 


......
>>>
..t 


- 


- 


p o W I A T '8 Ł U C K L 


Powiat słucki, połotony w zachodniej cz
- Słucz z Moroczem i Motą, Łali, Cna i Bob- 
ści gub. miIiskiej, graniczy od północy z pow. ryk. Wielkich jezior w powiecie niema.. Naj- 
mińskim i ihumeńskim, od wschodu z bobruj. watniejsze - Lu teli (Lucyn, Luszeń). IloM lud- 
skim, od południa z mozyrskim i pińskim, od ności w pow. słuckim (prócz Słucka i Nie- 
zachodu z nowogródzkim i zajmuje 6852,8 świeta) wynosiła w r. 1907-281.923 osoby. 
wiorst kw. Pod względem połotenia, powierz- I W powiecie. jest miasto nadetatowe-Nie- 
chnia powiatu przez dawną szosę moskiewsko- świet (rezydencja ks. ordynatów Radziwiłłów) 
brzeską podzielona jest na dwie części: więk- 1 ldlkanaście miasteczek, z których znaczniej- 
szą płn.-zachodnią i mniejszą południową. sze są: Kleck, Kopyl, Cimkowicze, Bobownia, 
Część płn.-zachodnia jest wytsza, pagórkowa- Niedźwiedzice, Siewietewo, 
iniawka i inne. 
ta, małoleśna, dobrze zaludniona, z glebą uro- Nieświet w r. 1907 liczył 9159 mieszkali- 
dzajną i wybornemi łąkami; natomiast cz
ść ców. 



t. 

. 
.... 
. I I 
I 
 
'T --
, -t l -- 'I' 
I ,.. ,. 
 ! 
U 
I 
I 
.rł -, 
.' "J '- 


ZAMEK w NIEŚWIEiu. 


południowa i wschodnia stanowi nizinę, pO- I Pod względem. auministracyjnym powiat 
krytą lasami i błotami, słabo stosunkowo za- 
łucki dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). 
ludnioną i noszącą wybitny charakter Polesia. , I-szy okr
g (w Słucku) otJejmuje gminy: gre- 
W części płn.-zachodniej powiatu przechodzi: ską, pohostowską, słucką, starobill&1ką i ca- 
dział wodny pomiędzy dopływami Niemna 
 rewską; II-gi okręg (w Klecku) obejmuje 
i Prypeci. :Kajwytszy punl{t przy wsi Kusz- gminy: hrycewicką, kIecką, łall
ką. lacho wic- 
czyca, w pobJi:l1l KIecka dochodzi do 753 st. ł'ą, niedźwiedzicką i siniawską; III-ci okręg 
nad p. m. Gleba w cz
ści północnej glinias- (n' Kopylu) obejmuje gminy: howeźniailską, 
ta i gliniasto-piasczysta, z podłotem gJinias- grozowską, pociejkowską, romanowską, tel a- 
tern, w południowej zaś przewatnie piasczysta, I uowicką i cimkowicką; IV -ty okręg (w Sie- 
miejscami tylko gliniasto-piasczysta. Powierz- mie:lowie) obejmuje gminy: bystrzycką, wyz- 
chnia zroszona jest dopływami Niemna i Pry- niailską, zaostrowiecką, kiewicką, krugowicką 
peci, które nie wchodzą w granice powiatu. i czaplicką. 
Dopływy Niemna, biorące początek w płn.- Powiat dzieli się na 8 rewirów ziemskich. 
zach. części powiatu, są: Turja, Wytna, Dsza II-szy rewir (w Słucku) obejmuje gminy: gre- 
i Szczara. Z dopływów Prypeci watniejsze: ską, grozowską i słucką, II-gi okręg (w Kli- 


, 


- 158 


-....ł.....
>>>
..j 


nie p. Siennica) obejmuje gminy: pohostowską, I gminy: hryzewicką, zaostrowiecką i krugowic- 
starobiI\ską i carcwską; III-ci okręg (w Słuc- ką; VI-ty okręg (w Lachowiczach) obejmuje 
ku) obejmuje gminy: romanowską, cimkowic- gminy: lachowicką i niedźwledzicką; VII-my 
ką i czaplicką; IV -ty okręg (w Kuncew- okręg (w Nieswie
u) obejmuje gminy: kiecką, 
szczy
nie st. Lubieniec) obejmuje gminy: bys- łailską, i siniawską; VIII-my okręg (w Nie- 
trzycką, wyzniańską i kiewicką; V-ty okręg świe
u) obejmuje gminy: howeźniailską, pociej- 
(w Ogarewiczach st. Hanczewicze) obejmuje kOwską i teladowicką. 


S Ł U C K. 


Słuck
 u latopisców ruskich Słuczesk, nie- Zofji dostał się ks. Janu':!zowi Radziwiłłowi 
gdyś stolica księstwa słuc
iego, od r. 1795 i stał się odtąd gniazdem kalwinizmu w tych 
miasto powiatowe gub. mh\skiej, le
y na pl'a- stronach. Janusz Radziwiłł w 1617 r. zało- 
wym brzegu Słuczy, przy dawnej szosie mos- 
ył tu zbór kalwiński, a Krzysztof Radziwiłł 
kiewsko-brzeskiej, w okolicy równej, bezleś- urządził w 1625 r. szkołę i seminarjum tego
 
nej, 
yznej i obfitującej w łąki, w odległości I wyznania. Bogusław Radziwiłł równie
 ota- 
204 w. od Mińska. Najbli
sze stacje kOlejo- 1 czał Słuck swą opieką i przy nim miasto 
we znajdują się o 114 w. w Horodziei (linja znacznie się rozrosło. Najbardziej jednak 
Mosk wa- BrzeŚĆ) i o przyczynił się do do- 
84 w. w Lachowi- brobytu miasta Hie- 
czach (linja Wilno- ronim Radziwiłł, w 
Równe). Rzeka ::5łucz początku xnn w. 
przepływa o l wior- "- Jemu to zawdzięcza 
stę na wschód od Słuck słynną fabrykę 
miasta, które nato- . ":,l: pasów. Uchwałą sej- 
miast przecina kanał -'
 ',t mową Słuck w r. 
od rzeki przeprowa- \ 1778 stał się głów- 
dzony i dość obfity nem miastem nowo- 
w wodę. Miasto skła- I[ I 
 
 utworzonego powiatu 
da się z trzech części: .... - I' I . ; słucko - rzeczyckiego. 
Starego miasta, No- ... I.' Powiat ten przetrwał 
wego Miasta, zwane-... 

 do r. 1793, poczem 
go talae Trojczany i -' ' , ,. Słuck przeszedł pod 
., 
przedmieścia Ostrów. panowanie rosyjskie. 
Jest jeszcze część S ł. U C K. Do r. 1845 Słuck był 
miasta zwana Sko- własnością ks. Lud- 
liszcze, zasiedlona wyłącznie przez 2ydó\V. I wika Wittgenstejna, od którego _ je rząd wy- 
Początek Słucka nie jest zDany i sięga kupił. 
prawdopodobnie czasów przedhistorycznyclt. Obecnie (w r. 1907) Słuck liczy 15.618 
Pierwszą wzmiankę o Słucku znąjdujemy w mieszkailCów, posiada gimnazjum męskie, dwie 
latopisach ruskich pod r. 1116, gdy spalony pensje 2el\skie, kościół po-bernardYl\ski, 6 
został przez ks. mińskiego HIeba. W XIII cerkwi prawosławnych, staro
ytny monaster 
wieku Słuck przeszedł prawdopodobnie pod w Trojczanach, dwa zbory kalwiilskie i sy- 
panowanie Litwy, podobnie jak Nowogródek nagogę. Nie brak r6wnie2 instytucji społecz'- 
i Zasław. Przez dłu2szy czas ::5łuck stanowił nych, jak T-wo Rolnicze, T-wo Dobroczyn- 
dziedzictwo ksią2ąt Olelkowiczów, a po wy- ności, wzajemnego kredytu i t. p. Przemysł 
gaśnięciu tego rodu wraz z ręką księ2niczki fabryczny rozwinięty jest słabo. 


, 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty-Borys Łopuchin. I III go - E. Robusz; IV-go - W. Cwietino- 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 'wicz; V-go-M. Kutyłowskij-::5okół; VI-go- 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- D. Pietrow; VII-go-M. Kałmykow, VIII-go 
Borys Kosteckij. Naczelnicy ziemscy: l-go B. Winogradowo Sekretarz - P. Pczt:lincew. 
rewiru - P. Bielczenko; II-go - W. Gize, Komitet powiat. do spraw gospodarki ziem- 


, 


- 


- 159 


t.. 


!' 


1: 


I' 
II 


i 
I: 


a 


1, 


r 


! I 


! : 
I 
....
>>>
.ł 


skiej. Prezes - marszałek szlachty. Radni: Muszkat, Stefan Korolko, Antoni Januszewicz, 
Michał Kirjakow, Bronisław Zaleski, Ignacy Leon Szyldkret (wiejscy). 
Korkozowicz, Karol Mierzejewski, JaMb Ad- Pastor kalwiński-Felicjan Kurnatowski. 
zericho, wójtowie: M. Boćwinko, Sz. Wierz- Słucki oddział MiIlskiego T-wa Rolniczego. 
biło i A. Morgajlin. J Prezes-Ludwik Narkiewicz-Jodko. 
Zarząd ziemski. Członek stały - f Bazyli -T-wo Wzajemnego Kredytu. Prezes-Je- 
Wostrosablin. r rzy Bułbak. Zarząd: Jan Skrodzki i N. Lando. 
Sprawnik--EmiJ Sztriker. Pomoc. M. Żygulin. T-wo Dobroczynności. Opiekun honorowy 
Burmistrz m. Słucka-Aleksander Skrodzki. Edward Woyniłłowicz. Prezes-B. ł
opuchin, 
Pomocnicy: A. J aroszyński i A. Ciszkiewicz. Członkowie zarządu: hr. Ludwik Rozwadowski, 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- Zenon Domański. Skarbnik-Kajetan Piekar- 
ty. Członek stały-Stanisław Krupski. Człon- ski. Referent-Ignacy Korkozowiez.. 
kowie z wyborów: Jerzy Bułhak, Ignacy Kor. Stra
 ogniowa ocbotnicza. Prezes-B. Ko- 
kozowicz, Bronisław Zaleski, 1L Koraczun, steckij. 
A. Kalinkowski i I. Pasiukiewicz. Sekretarz- 
 
S. Strukow. . Burmistrz m. Nieświe
a-Wince.i}ty Hry- 
Sędzia miejskl- Dymitr Pokotiłło. · niewicz. . 
Notarjusz-Dymitry Tiszkow. Seminarjum nauczycielskie. Dyrektor-K. 
Gimnazjum męskie. Dyrektor-Paweł Ja- Szczęsnowicz. . . 
kuszewicz. Nieświeskie T-wo .,Oświata". Prezes--To- 
Pensje 
eńskie Strukowskiego i Adamo- masz Jabłoński. 
wicza. "Ognisko Polskie". Prezes-dr. Borowski. 
Lekarze: G. Szczerbowicz-Wieczor (miej- * Tow. Katolickie Dobroczynności. Prezes- 
ski), Jakób Chwostowski (powiatowy), Marjan ks. Marja Hadziwiłłowa. 


POWIAT PIŃSK I. 


Pow. piński zajmuje poł.-zachodnią część l ny. Natura rozdzieliła powiat piński na dwie 
gub. mińskiej i ma obszaru 10.427,5 wiorst części: le
ącą po lewej stronie Prypeci, tak 
kw. Graniczy od północy z pow. nowogródz- zwane Zahorodzie i połoMną po prawej stro- 
kim i słuckim, od wschodu z pow. mozyrskim, nie, zwaną Zarzecze. Zahorodzie właściwie 
od południa z pow. rowieńskim, włndzłmier- wy
sze jest od Zarzecza, bardziej jest zalud- 
skim i kowelskim gub. wołyńskiej, a od za- nione, mniej ma łąk i lasu, ale po większej 
chodu z pow. kobryńskim i słonimskim gub. części wyborną ziemię, czarnoziem pomiesza- 
grodzieńskiej i z pow. kowelskim gub. wo- ny z gliną. Zarzecze w ogólności ni
sze jest 
łyńskiej. Za czasów Rzplitej pow. piński zaj- od Zahorodzia, całe w moczarach, przerznięte 
mował nierównie obszerniejszą, ni
 dzisiaj mnóstwem rzek, rzeczek, jezior i błot. N a 
przestrzeń i nale
ał do województwa brzesko- tych błotach rośnie sitowie, ajer i trzciniak, 
litewskiego. W r. 1795 został przyłączony zwany oczeretem. Komunikacja z Zarzeczem 
do Rosji, przyczem wykrajane zeń kawałki odbywa się czółnami i obijankami. Rzeki 
przyłączono do sąsiednich powiatów. Piń- wa
niejsze: Cna, Horyń, Jasiołda, Prypeć, Pi- 
szczyzna, poło
ona o 40 stóp nad powierzch- na, Rzeczyca, Słucz, Styr, Szczara i Zapruda. 
nią m. Czarnego, a o 23 stopy nad powierz- Jezior w powiecie liczą przeszło 80. Znacz- 
chnią Bałtyku, przedstawia okolicę niską, rów- niejsze są: Bobrowickie, Bohatyrowo, Horod- 
ną, piasczystą, pozbawioną kamieni, wogóle no, Kraśne, Lubin, Nobel, Pohoskie, Swietli- 
ma cbarakter całkowicie nizinny. GdzIe nie- ca, Wyganowickie, Wólka i Zawiszcze. Lud- 
gdzie tylko po równinie rozsiane są wzgórki, ność w r. 1907 (z wyjątkiem Pińska) wyno- 
nie będące w związku z 
adnem pasmem gór. siła 251.046 osób. Miasteczek powiat posia- 
Najwy
sza miejscowość w pow. pińskim-Ło- . da kilkanaście, jako to: Lohiszyn, Ko
angró. 
hiszyn wzniesioną jest o 589 st. nad p. m. dek, Horodno, Stolin, Lubieszów i inne. 
Bagna, błota, moczary i wody tutejsze przy- Pod względem administracyjnym powiat 
czyniają się do obni
enia temperatury. Lasu dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
jest jeszcze niemało, ale znacznie wyniszczo- I-szy okręg (w Łunińcu) obejmuje gminy: do- 


, 


- 160 


L
>>>
broMławską, ko
angródecką, łuninską, pohost- I nłcką, 
abczycką i choińską; I1-gi (w I,ubie- 
zaharotlzką i chotynicką; I1-gi okręg (w Lu- szowie)-obejmuje gminy: kuchecko-wolską, lu- 
kiszowie) otejmuje gminy: brcdnicką, kuc hec- beszowską, moroczańską i uhrynicką; HI-ci 
ko-wolską, lubieszowską, moroczańską i u- (w Lunińcu) obejmuje gminy: ko
an-grodecką, 
grynicką; III-ci okręg (w Stoli nie) obejmu- łunińską i chomską; IV-ty (w Stolinie)-obej- 
je gminy: wilczewską, płotnicką, stolińską muje gminy: płotnicką, stolińską i terebieską; 
i terebieską; IV-ty okręg (w Telechanach) V-ty (w Szwarzyczewiczacb p. Dombrowice 
obejmuje gminy: łohiszyńską, porzecką, świę- gub. wołyńska)-obejmuje gminy: witczewską 
towolską i telechańską; V-ty okręg (w Piń- i lcmieszewicką; VI-ty (w Pińsku) - obejmuje 
sku) obejmuje gminy: 
abczycką, lemiesze- gminy: dobrosławską, pińkowicką, pohost-za- 
wicką, pinkowicką, stawkowską i choil\ska.. horodzką i stawkowską; VII-my (w Mart y- :1 
Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. nówce st. LohiszYI\)-obejmuje gminy: łohiszyń- 
I-szy rewir (w Pińsku) obejmuje gminy: brod- ską porzecką. święto wolską i telechańską. 


P I Ń S K. 


Pińsk poło
ony jest nad rzeką Piną w od- I ległościami przez Zygmunta I podarowany zo- 
ległości 254 w. od Mińska, przy Hnjacb ko- stał krójowej Bonie. Stefan Batory nadał 
lejowych Brześć-Briansk i Wilno-Równe. Na- miastu prawo magdeburskie oraz przywHej Qa 
le
y on do bardzo starot.ytnych grodów Rusi jarmarki i kontrakty. Po trzecim rozbiorze 
litewskiej. Nestor pierwszy raz wspomina Rzplitej utworzono w Pińsku djecezję katoJic- 
o nim pod r. 1907. Długi czas Pińsk i Tu- ką, która jednak trwała zaletlwie do r. 1798. 
rów stanowily jeden udział k.sią
ęcy, przyczern NajdawniejszYlll kościołem w Pińsku i jed- 
Pińsk nieraz się oddzieJał od Turowa, osobną nym z najdawniejszych na Litwie jest kościół 
stanowiąc dzielnicę. W XIV wieku. Gedy- po-franciszkański, fundowany w r. 1396 przez 
min przyłączył Pińsk razem z Kijowem i ca- Zygmunta Kiejstutowieza. Najdawniejszą w 
łym obsza.rem poł.-zachodnim do swych po- Pińsku jest cerkiew soborna św. Teodora, 
siadłości. Księstwo pińskie jednak, chocia
 której zał01enie podanie miejscowe odnosi do 
na odmiennych warunkach istqiało jeszcze czasów Włodzimierza Wielkiego. Mieszkań- 
z górą dwa wieKi. W r. 1523 Pińsk z przy- ców w r. 1907 liczono w Pińsku-84756. 


-, 


Wladze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Eljasz Papa-Afanaso- Policmajster-Aleksy Czernogłazow. 
puło. Sędziowie miejscy: I-go rewiru Mikołaj 
Zjazd . powiatowy. Prezes - marszałek Powało-Szwyjkowski i II-go - Mikołaj Smir- 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- nowo 
Al. Wwiedenskij. Naczelnicy ziemscy: I-go Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
rewiru S. Komornyj, I1-go-P. Domucbow- ty. Członek stały - Stanisław Świe
yński. 
ski, Ul-go-M. Żen
urist, IV-go - M. von Członkowie z wyborów: Iscisław Szczytt. Kon- 
Siewers, V-go-wakans, VI-go-M. hr. de 8tanty Olesza, Anatoljusz Podzianko, E. Lo- 
Chamborante, VII-go-M. von Hildenbrandt. ziuk, A. Noskowicz i K. Hryszko. Sekretarz 
Sekretarz-P. Wierszuk. B. Kaszczyk. 
Komitet pow. do spraw gospodarki ziem- Szkoła realna. Dyrektor-Mikołaj Organowo 
skiej. Prezes - marszałek szlachty. Radni: Gimnazjum 
eńskie. Dyrektor-Grzegórz 
Kazimierz Szczytt, Konstanty OJtJsza, Roman Rusiecki. Przeło
ona-Katarzyna Butkiewicz. 
Skirmunt, Jan Orda, T. Matiuk, wójtowie: Prywatne 6-klasowe gimnazjum męskie 
J. Batiuszko, J. Wiszniewski, I. Klimczuk, Czajkowskiego. Dyrektor-Włodzimierz Ju- 
T. Ignatiuk i T. Kru}Jiewicz. dzienin. 
Zarząd ziemski. Prezes-marszałek 8zlach- Prywatna 5-klasowa pensja. Przeło
ona- 
ty. Członek stały-Jan Hejchroch. Olga Siernowa. 
Sprawnik - lVIichał W alu
ynicz. Pomoc- 7 -klasowe gimnazjum 
eńskie 
ydowskie. 
nik-S. Gagarin. Przeło
ona----:-El
bieta WalJer. 
Zarząd rniejski. Prezydent miasta-Piotr Notarjusze: Jan Maksimowicz i Piotr Pi- 
'Janczewicz. Członkowie zarządu: Aleksander I guJewskij. 
Kriwcow i Nikanor Nikołajew. Sekretarz- Lekarze: Al. Szpilewski (miejski), Kon- 
Bronisław Borysiewicz. . stanty l:Hagoskłonow (powia.towy), Roman Ko- 


, 


- 161 - 


11 


r
>>>
..j 


- 


c- 


zubowski, Wienczysław Bądzkiewicz. Jan Ho- 
łowczan, Al. Danilewicz i Wład. Rymaszew- 
ski (wiejscy). 
Poleskie T-wo wzajemnego kredytu wła- 
ścicieli ziemskich. Prezes-Aleksander Skir- 


mu nt. Dyrektorowie: Stanisław Świe
yński, 
Bolesław Skirmunt i Czesław Mergentaler. 
T-wo wzajemnego kredytu. Prezes-Aron 
Łurje. 


. 


PO\;VIAT 


lVIOZYRSKI. 


rrerytorjum stanowiące obecnie pow. mO- I niejsze miasteczka w powiecie: Dawidgródek, 
zyrski w X wieku wchodziło w skład księ- Kopatkiewicze, Łąchwa, Petrykow i Turów. 
stwa wołyńskiego i stanowiło dzielnicę jego. Pod wzglę(Jem administracyjnym powiat 
Po zhołdowaniu przez Litwę w połowie XIII dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
wieku, M07.yrskie, po pewnym czasie stało się I-szy okręg (w Mozyrzu) obejmuje gminy: ka- 
powiatem w województwie mińskiem, który w rolinowską (jelską), słobodo-skryhałowską, 
r. 1793 przeszedł pod panowanie Rosji i w skorodmiską, mieleszkiewicką i michałkowską; 
nieco zmienionych granicach włączony został II-,:ri okręg (w Petrykowie) obejmuje gminy: 
do gub. mińskiej. Pow. mozyrski graniczy I komarowicką, kopatkiewicką, łu
zycką i pe- 
od północy z pow. słuckim i bobrujskim, od trykowską; III-ci okręg (w Zytkowiczach) 
zachodu z pow. pióskim, od południa z pow. I obejmuje gminy: grabowską, dziakowicką, 
yt- 
owruckim, gub. wołyńskiej, od wschodu z pow. ] kowicką, laskowicką i turowską; IV-ty okręg 
rzeczyckim, stanowi rozległą płaszczyznę z (w Łachwie) obejmuje gminy: łachwańską, 
gruntem piasczystym lub gliniastym i ma lenińską, chorską i czuczewicką; V-ty okręg 
14.196 wiorst kw. czyli 1,468.200 dzies. prze- obejmuje gminy: berezowską, bujnowicką, lel- 
strzeni. W większej części powiat jest za- czycką i tonieńską. 
jęty przez lasy. i błota, których znaczną część Powiat dzieli 8ię na 8 rewirów ziemskich 
osuszył gen. Zyliński. Natura hojnie uposa- I-szy rewir (w Mozyrzu) obejmuje gminy: mie- 

yła pow. mozyrski wodami; one wespół z la- leszkiewicka i słobodo-skryhałowską; II-gi 
sami i łąkami stanowią główne bogactwo rewir (w Mozyrzu) obejmuje gminy: karoli- 
kraju. Z rzek wa2niejsze: Bobryk. Czercień, nowską, michałkowską i skorodniską; III-ci 
Horyń, Korostynka, Kamionka, Łosza, Łań, rewir (w Lelczycach) obejmuje gminy: bujno- 
Morocz, Narowianka, Prypeć, Psycz, Reczyca, wicką i lelczycką; IV-ty rewir (w Turowie) 
Słucz, Sławeczna, Tura, Uborć, Wietlica, Żo- obejmuje gminy: berezowską, tonieńską i tu- 
łoń. Jezior znajduje się w powiecie mnóstwo ,I rowską; V-ty rewir (w Dawidgródku) obej- 
zwłaszcza przy zatokach Prypeci;. wa
niejsze muje gminy: łachwiańską,. chorską i czuczo- 
z nich: Dworyszcze, Kniaż albo Zyd, Pleso, wicką; VI-ty rewir (w Zytkowiczach) obej- 
Rudnik albo Słowiaszyńskie, Wil
a. Skut- muje gminy: dziakowicką, lenillską i 
ytkowic- 
kiem obfitości wód głównem zajęciem ludno- ką; VII-my rewir (w Petrykowie) obejmuje 
ści jest rybołós,wo, które ma w tych stronach gminy: grąbowską, laskowicką i petrykowską; 
charakter przemysłowy. Ludność w r. 1907 VIII-my rewir (w Kopa-tkiewiczach) obejmuje 
.wYllQsiła 220.547 osób płci obojej. Znacz- gminy: komarowicką, kopatkiewicką i łuczycką. 


M O Z Y R Z. 


:Mozyrz albo Mozyr poło
ony jest na pra- 
wym brzegu Prypeci przy drodze pocztowej 
z Bobrujska do Owrucka, o kilka wiorst od 
kolei Briansk Brześć w odległości 328 wiorst 
od Mińska. Le
y pod stromą górą, w wyjąt- 
kowo malowniczej miejscowości. Jedna z ulic 
idzie po nad rzeką, druga zajmuje wąwóz po- 
między górami, na szczycie jednej z nich 


wznosi się kościół farny, a cokolwiek ni
ej 
mury dawnego kościoła klasztoru bernardy- 
nów. _ 
Mozyrz w dziejach grał pewną rolę. po- 
siadał zamek obronny i nieraz był widownią 
krwawych walk, staczanych o jego posiadanie. 
Obecnie jest tu mała mieścina powiatowa, li- 
cząca 
 r. 1907-9976 mieszkaliców. 


, 


- 162 -
>>>
t.. 


. 



 . .. 


,I." 


.-... 



 . -. ;. 


't _ . 


\ :
, 
C, 
. ':!'. 
"-, -
; 

 :' - 


:. l 
. 


-..-1.... 


.. 
. Ii ił 
:.
.: 
. i":" . 


III 



:./f-,_ . 
,----
 
. ..; -,11111I 
....:r. 


.:' ... 
"" 


.1 
;- 


0" 


,'I.
 


WIDOK MOZYRZA 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty - Sergiusz von-Moren- Burmistrz m. Mozyrza-Adam Wojciecho- 
szyldt. wicz. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek Sędzia miejski - Paweł Masalskij-Ko- 
szlachty. Członek powiatowy Sądu Okręgo- szuro. 
wego- Aleksander Sinebriuchow. Naczelni- Notarjusz-Mikołaj Todorowskij. 
cy ziemscy: I-go rewiru-M. Połozow; II-go 
rewiru-ks. P. Wadbolskij; III-go rewiru- Komisja rolna. Prezes--marszałek szlach- 
bar. M. Rozen; IV-go rewiru-A.l. Matwie- ty. ,Członek stały -Jan Dubiensk.ij. Człon- 
jew; V-go M. Borsukow; VI-go rewiru-E. kowl
 z wy
orów: Jan Anselm, WItold Nor- 
Wiszniewski; VII-go rewiru-wakans; VIII-go kU,skl, T
ojan Przy boro, H. Kozacze
ko, J. 
rewiru. - P. Engelhardt. Sekretarz - A.I Wlergun, S. Troszko. Sekretarz-J. Ble
yk; 
Kryckl. Progimnazjum męskie. Dyrektor.-M:ichał 
. Ko
!tet powiatowy do spraw gospodark
 Iwanowskij. 
z
emSklej. ,Prez
s-
ar
zał,ek szlachty. Ra
m Prywatne gimnazjum 
eńskie. PrzełoMna 
ZIe
scy: Hlerolllm 
1
nIeWlc.z, 
an Ans
lm, Helena Rawwa. 
, Trojan Przyboro, FIlIp Guslew l Dm. PIWO-- 4 kI . ń k P ł H 
warow. , -' asowa pe
sja 
e s a. rze otona- e- 
Zarząd ziemski. Członek stały - Łukjan len.
 .Todorowskaja. 
Rekun. . Lekarze: Józef Azarowicz (powiatowy), Ot- . 
Sprawlllk-Stefan Chocia.nowicz. Pomoc-o ton Mataszewski, Izaak Gitler, Wiktor Jar- . 
nik-.J. Riabczenko, . moliński, Jelikonida Smirnowa (wiejscy). 


---- -
---- 


4 


- 163 -
>>>
t. 


POWIAT RZECZYCKL 


Powiat rzeczycki, stanowiący za czasów I Pod względem administracyjnym powiat 
Rzplitej największy powiat w województwie dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
mińskiem, zajmuje połud.-wschodnią część gub. I-szy okręg (w Brahinie) obejmuje gminy: 
mińskiej, graniczy od północy z pow. bobruj- brahińską, jołczańską. mikulicką, sawicką 
skim, od zachodu z pow. mozyrskim, od po- i chojnicką; II-gi okręg (w Jurewiczach) - 
łudnia z gub. kijowską i wołyńską. od wscho- obejmuje gminy: awcincewicką, dernowicką, 
du z gub. mohylowską i czernihowską, od któ- narowlańską i jurewską; III-ci okręg (w Du- 
!Jch przedziela je Dniepr. Ogólna przestrzeń dziczach) obejmuje gminy: wasilewicką, doma- 
wynosi 11.087 wiorst kw. Jakkolwiek w po- nowicką, dudzicką, karpowicką i kriukowic- 
wiecie są grunta rozmaite, przewa2nie jednak ką; IV-ty okręg (w :Rzeczycy) obejmuje gmi- 
gleba jest namułowa, wybornego pszennego ny: horwolską, zaspieńską. małoduską, ró- 
ga.tunku, zwłaszcza w środkowym pasie po- wieńsko-słobodzką i jakimowsko-słobodzką; 
wiatu, ciągnącym się na kilkanaście mil od V-ty okręg (w Łojewie) obejmuje gminy: de. 
zach.-północnej strony na połud.-wschód, po- ra2ycką, łOjowską, ruczajewską i chołmecką. 
cząwszy od Jurewicz przez Chojniki, Głucho- Powiat dzieli się na 7 rewirów ziemskich. 
wicze, Ostrohlady 302 po za Brahin. Jest to I-szy rewir (w Rzeczycy) obejmuje gminy: 
kraj nieco wyniosły, dość gęsto zaludniony zaspieńską, małoduską i rówlensko-słobodzką; 
i malowniczy, szczególniej pod Barbarowem II-gi rewir (w Łojuwie) obejmuje gminy: de- 
i Jurewiczami. Powiat obfituje w rzeki i je- ra2ycką, łojowską,- ruczajewską i chołmicką; 
ziora. Rzeki Wa2niejsze: Berezyna. Brahinka, III-ci rewir (w Jurewiczach) obejmuje gmi- 
Dniepr, Dere2anka, Hłyboczek, Ippa, Lubień, ny: mikulicką, chojnicką i jurewicką; IV-ty 
My twa, Nienacz, Prypeć, Reczyca, Sławeczna, rewir (w Komarynie) obejmuje gminy: brahiń- 
Turja, Tremla. Wić, Wiedryk. Z jezior. wa2- ską, jołczańską i sawicką; V-ty rewir (w Na- 
niejsze: Sporysz, Zhryszcze, Dzikoje, Zartoj rowli) ob
jmuje gminy: denowicką l narow- 
i. t. d. W powiecie znajduje się 12 miaste- lańską; VI-ty rewir (w Kalinkowiczach) obej- 
czek: Rzeczyca, Łojów, Chołmecz, Hrahin, Ju- muje gminy: awciucewicką, domanowicką, du- 
rewicze, Narowla, Barbarów, Chojniki, Hor- dzicką i kriukowicką; VII-my rewir (w m. 
wol, Kąlenkowicze. Komaryno i Wasilewicze. Zachód st. Wasilewicze) obejmuje gminy: wa- 
Ludność w r. 1907 wynosiła 269.707 osób I silewicką, horwolską. karpowicką i jakimow- 
płci obojej (prócz Rzeczycy). sko-słobodzką. I . 


R Z E C Z Y C A. 


Rzeczyca (białoruskie Reczyca) star02yt- Dniepru w pobli
u ujścia JZ. \Viedrec albo 
ny gród w ziemi Drewlanów w XII wieku, Wiedryk, przy kolei Briansk-Brześć, w od- 
na.le2ący do W. ks. Kijowskiego, od XIII-go ległości 178 wiorst od Mińska. Kościół po- 
wieku przyłączony do Litwy, kolejno miasto dominikański pod wezwaniem św. Trójcy spa- 
powiatowe województwa mińsldegD, a po ro- lił się w r. 176,2, pocJern wzniesiono nowy, 
ku 1793 w pow. mozyrskim nalDie
tnictwa murowany. Ludność w roku 19()7 wynosiła 
mińskiego, a od r. 1795 jako powiatowe gub. 11.423 osoby. 
mińskiej. Połotona jest na prawym brzegu 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Baron Michał von 
Rozen. 
Zjazd powiatowy. Prezes - mars7.ałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgow
go- 
Mikołaj Gawriłow. Naczelnicy ziemscy: I-go 
rewiru - Wiktor Około-Kułak; II-go - A. 
KomorDyj; III-go-!lI. Szaciłow; IV-go-M. 
Kamieniew, V-go-P. Paton, VI-go-M. I'os- 
towskij; VII-go - M. Popow. Sekretarz- 
M. UScłłOpOW. 


. . 
Komitet powiatowy do spraw gospodarki 
ziemskiej. Prezes-marszałek szlachty. Rad- 
ni ziemscy: Jan Budzianowski, Włodzimierz 
Rick, Piotr PatoD, Aleksander Sieluk, Filip 
Kowalew, wójtowie;-N. Jeśman. J. Aleksie- 
jenko, G. Krawc:i!enko i J. Prochorenko. 
Zarząd ziemski. Członek stały-- Mikołąj 
Sobolewsld. . 
Sprawnik .- Włodzimierz Litwinow. Po- 
mocnik K. Mielnikow. 


, 


164 - 


r 


...
>>>
t.. 


Burmistrz m. Rzeczycy-Grzegórz Szumski.\ nisław Wańkowicz, Andrzej Szyszkin, S. Klesz- 
Sędzia miejski-Bazyli Łoś. czenko i C. Leonienko. Sekretarz-A. Rucki. 
Notarjusz-Włodzimierz Kapustin. Pensja 4-klasowa teńska. Przełotona- 
Komisja rolna. Prezes -marszałek szlach- bar. Nadzietda von-Rozen. 
ty. Członek stały - Konstanty Poricznyj. Lekarze: M. Sawinicz (miejski), S. Gie- 
Członkowie z wyborów: Jan Kuncewir.z, Sta- orgiewskij (powiatowy). 


POWIAT BOBRUJSI{I. 


Powiat bobrujski graniczy od północy i czernińską; III okręg (w Hłusku) obejmuje 
z ihumeńskim, od wschodu z gub. mohylow- gminy: hłuską, laskowicką i osowiecką; IV -ty 
ską, od południa z pow. rzeczyckim i mozyr- okręg (w Swisłoczy) obejmuje gminy: bace- 
skim, od zachodu ze słuckim i ma 10,721'1 wiek q, horbacewicką, horodocką, zamoską 
wiorst kw. obszaru. Powierzchnia gruntu, i świsłocką; V okręg (w Starych Drogach) 
równa, błotnista i lesista. Berezyna dzieli obejmuje gminy: horecką, tytyńską, zabołocką 
powiat na dwie części nierówne. W części i nowodrogową. 
zachodniej płynie tet rzeka Ptycz, a wszel- Powiat d7;ieli się na 8 rewirów ziemskich. 
kie wody bietące w powiecie są dopływami I rewir (w Bobrujsku) obejmuje gminy: bort- 
bądź Berezyny, bądź Ptyczy. Jezior w po- nicką, stepowską i turkowską; II rewir (w Bo- 
wiecie około 30, a największe z nich jezioro brujsku) obejmuje gminy: bacewicką, kacze- 
Wieczory. Część południowa nosi wszelkie rycką i lubonicką; III rewir (w Bobrujsku) 
cechy Polesia, ku północy trafiają się prze- obejmuje gminy: horbacewicką, zamo:iką i 
strzenie piasku; wogóle piaszczystemi są brze- świsłocką; IV rewir (w Paryczach) obejmuje 
gi Berezyny. Ludność w r. 1907 wynosiła gminy: ozarycką, parycką i czernińską; V re- 
(prócz Bobrujska) 280.141 osób. wir (w Bobrujsku) obejmuje gminy broską 
Pod względem administracyjnym powiat i rudobiels
ą; VI rewir (w Hłusku) obejmuje 
dzieli się na {) okręgów policyjnych (stanów). gminy hłuską i laskowicką: VII rewir (w Ra- 
I okręg (w BobrujsIm) obejmuje gminy: bor- duciczach p. ::itare Drogi) obejmuje gminy: 
tnicką, kaczeryską. lubonicką, stepo\Vską i tur- l llOrodecką, tytyńską i nowodrogową; VIII re- 
kowską; II okręg (w Paryczach) obejmuje wir (w Horkach) obejmuje gminy: horecką. 
gminy: broską, ozarycką, parycką, rudobielską zabołocką i osowiecką. 


B O B R U J S K. 


Bobrujsk położony jest na prawym brzegu I tona tu w r. 1810 ma podrzędne znaczenie 
Berezyny, przy ujściu Bobruj ki, przy kolei strategiczne i obecnie stanowi skład materja
 
Libawa-Romny w odległości 139 wiorst od I łów artyleryjskich. Kościół parafjalny pod 
lVIiIiska i 110 wiorst od Mohylowa. Początki wezwaniem św. Piotra i Pawła, murowa- 
Bobrujska sięgają zaledwie XVI wieku. W r. ny, wzniesiony został w r. 1615 przez staro- 
1795 Bobrujsk zaliczony został do rzędu miast I stę Piotra Tryznę. W r. 1907 miasto liczyło 
powiatowych gub. mińskiej. Twierdza zało- 39.032 mieszkańcow. 


, 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Aleksander Waksel. 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałek szlachty. 
Członek pow. Sądu Okręg. - Jan Postnikow. 
Naczelnicy ziemscy: I rewiru-M. Arciszewski, 
II-go - E. Klimienko, III-go - B. Azbukill, 
IV-go - B. Miszyn, V-go - W. Kastorskij. 
VI-go - W. Katranow, Vn-go-K Fuchś, 
V III-g o-M. Ammosow. Sekretarz M. Gridin. 


Komitet powiatowy do spraw gospodarki 
ziemskiej. Prezes-marszałek szlachty. Rad- 
ni ziemscy: Aleksander Hattowski, Karol 
Niezabytowski, Jex:zy Kutajew, Aleksander 
W ojtko i wójt P. Zawierowicz. 
Zarząd ziemski. Członek stały: Włodz. 
von-Hoyer. 
Sprawnik-- Dymitr Burakow. POUJ.--A. Sawicz. 


-; 


- 165 - 


r
>>>
Zarząd miejski. Prezydent miasta Bobruj- Gimnazjum męskie. Dyrektor - Jan Or- 
ska-Michał Grudzinskij. Członkowie: Apollo łowskij. Inspektor-S. Prianikow. 
Popow, Mikołaj Martynow i Michał Falin. Gimnazjum 
eńskie. Dyrektor - Jan Or- 
Sekretarz-B. Bobak. łowskij. Przeło20na-EI
bieta Rcjman. - 
Policmajster-Teodor Orłowo Prywatne gimnazjum męskie. Dyrektor- 
Sędziowie miejscy: Leon Strzy
ewski i Piotr Jan Hodycki-Cwirko. 
Masterczuk. 
Notarjusze: Leontjusz Jaszczyńskiej i Ale- Progimnazjum 5 klasowe 
eIiskie. Prze- 
J ksander Pasternackij. ło
ona - Marja lljiliskaja. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlachty. Lekarze. Konstanty Ipohorski - Lenkie- 
Członek stały- Bazyli Woinow. Członkowie wicz (miejski), JerzyOmelczenko (powiatowy), 
z wyborów: Karol Niezabytowski, Grzegórz Karol Podgórski, Michał Saczenko-Sakun, Te- 
Kutajew, Leon Regulski, 1. Diegtiarow, M' I odor Tołczyński, Aleksander Bildziukiewicz. 
Pośko i J. Michadziuk. Sekret.-S. Zieniewicz. Henryk Zawadzki (wiejscy). 


p O \V I A T I H U 1\1 E Ń S KI. 


Powiat ihumeński graniczy na północ 
z pow. borysowskim, na wschód z pow. mo- 
hylow
kim i starobychowskim gub. mohylow- 
skie,i, na południe z pow. bobrujskim, na poł.- 
zachód z pow. słuckim i na półn.-zachód 
z pow. mińskim. Ma obszaru 8.843,3 wiorst 
kw. Północno. wschodnia i południowa część 
powiatu mają charakter Polesia, zachodnia 
zaś strona ma. płaskowzgórza z punktami dość 
wyniosłymi nad powierzchnią morza, jak np. 
góra w Kowalewiczach (770 stóp). W stro- 
nie poleskiej, gleha po większej części pias- 
czysta, przy wielkiej obfitości łąk; okolice zaś 
bardziej wzniesione i polowe mają glebę gli- 
niasto-iłowatą i nieco czarnoziemów bardziej 
torfiastej natury. Jezior w powiecie około 50, 
z tych 18 ma nazwy; największe z nich i naj- 
bardziej rybne: Łoczyńskie i Sierhijewickie. 
zwane Mucha. Powiat zrasza przeszło 100 
rzek i rzeczułek, z których główniejsze: Be- 
rezyna., Swisłocz, dopływ Berezyny, Ptyc
, do- 
pływ Prypeci oraz Niemen, który tu bierze 
początek za wsią Zabłocie, nieopodal Huszezy- 
na. Ludność w roku 1907 wynosiła (prócz 
lhumenia) 284,915 osób płci obojej. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I 


okręg (w Uzdzie) obejmuje gminy: dudzicką, 
mohilniańską, pukowską, słobodo-pyraszewską, 
uzdowską i szacką; II okręg (w Smiłowiczach) 
obejmuje gminy: wierzchmieńską, grzebieńską, 
dukorską, klinocką, pere
yrską i śmiłowicką; 
III okręg (w Berezynie) obejmuje gminy: bro- 
decką, bieliczańską, doł
ańską, pohostowską, 
jurewicką i jakszycką; IV okręg (w Pucho- 
wiczach) obejmuje gminy: nowosiółkowską, 
omielniańską, pogorzelską, puchowicką i cy- 
twiańską. 
Powiat" dzieli się na 7 rewirów ziemskich. 
I rewir (w Ihumeniu) obejmuje gminy wierzch- 
mień!'ką, grzebieńską i klinecką; II-gi (w Be- 
rezynie) obejmuje gminy: bieliczańską, poho- 
stowską i jurewicką; III-ci (w Jakszycach st. 
Bohuszewicze) obejmuje gminy: brodecką, doł- 
żańską i jakszycką; IV-ty (w Puchowiczach) 
obejmuje gminy nowosiółkowską, rogorzelską 
i PUcllOWicką; V-ty (w Dudziczach stacja 
Uźlany) obejmuje gminy: dudzicką, dukorską, 
pere
yrską i śmiłowicką; VI-ty (w Szacku) 
obejmuje gminy: omiel.1iailska, cytwiailską 
i szacką; VII-ty (w Uździe) obejmuje gminy: 
mohilniańską, słohodo-pyraszewską, pukowską 
i uzdowską. . 


I H U M E N. 


Ihumeń, niewielka D)ieścina powiatowa Ani pod względem historycznym ani ekonomi- 
nad rzeką Ihumeńką i wielkiemi błotami, cznym, miasto to nie przedstawia nic cieka- 
które ongiś stanowiły jezioro, poło20ne jest wego. Za czasów Rzplitej Ihumeń stanowił 
przy trakcie pocztowym z Bobrujska do Miń- część dóbr, nale
ących do biskupów wileńskich, 
ska, w odległości 65 w. od tego ostatniego. Katarzyna II podniosła go do znaczenia mla- 


ł 


- 1G6 - 


-r
>>>
sta powiatowego. Kościół pod wezwaniem św. I 1799 ze składek parafjan. Ludność w roku 
Krzy:ta, drewniany wzniesiony został w roku. 1907 wynosiła zaledwie 5,390 osób płci obojej. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Aleksy Magdzienko. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręg.-Jem. 
Jarema. Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru - 
J. Bobiczew, II-go - N. Kratirow. III-go - 
D. Jachnow, IV-go--K. .Watson, V-go - A. 
Micheison, VI-go - S. Zychariew. VII-go- 
P. Rzecki. Sekretarz-M. Kapskij. 
Komitet powiat. do-spraw gospodarki ziem- 
skiej. Prezes - marszałek szlachty. Radni 
ziemscy-Bohdan Ratyński I, Bohdan Ratyń- 
ski II, Sergjusz Bunge, Leon Korkozowicz i 
Jerzy Sokołowski. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Michal 
Prokulewicz. 
Sprawnik - Pawel Głybowskij. Pomoc- 
nik-M. Briuchowieckij. 


Burmistrz m. Ihumenia-Eustachy Kudzin. 
Pomocnicy: J. Borowski i J. Sosinowicz. 
Sędzia miejski-Aleksander Blumberg. 
N otarjusz- Michał Czemierko. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały-.Mikołąj Bułhak. Człon- 
kowie z wyborów: Piotr Mirkowicz, Gustaw 
Bułhak, Bolesław Rogowski, A. Mazurkiewicz, 
D. Wereszczako, F. Szabunia. Sekretarz- 
S. Sokołow. 
Bank miejski społeczny. Dyrektor--Ni- 
kanor Rusiecki. Wice-dyrektorowie: Andrzej 
Stankiewicz i Jan Szymko. 
Lekarze: J. Malcew (powiatowy), K.
Ro- 
gowski, R. Grakało-Gorowski, L. Jelski i F. 
Pawłowski (wiejscy). 


POWIAT 


Pow. borysowski zajmuje północny kraniec 
gub. mińskiej i graniczy z gub. wileńską, 
witebską, mohylowską oraz powiatami ihu- 
meńskim i milIskim. Obszar powiatu wynosi 
8,904,9 wiorst kw. Powierzchnia gruntu w po- 
wiecie jest wyniosła: tutaj przypada rozgrani- 
cze wód Niemna i Berezyny, które pod wsią 
Daleszkowice sięga 945 stóp nad p. m. Na 
tern wyniesieniu glebę stanowi czarnoziem 
z piaskiem i gliną. W schodnia a miejscami 
i północna część powiatu pokryte są lasami 
i błotami; część zachodnia. górzysta niewiele 
ma lasów. Główna rzeka - Berezyna, która 
ma w powiecie 14 dopływów z prawej strony 
i 13 z lewej. Prócz nich w powiecie bory- 
sowskim mają swoje źródła Klewa i Wilja- 
dopływy Niemna, IIja, D:twinosa - dopływy 
Wilji, Omniszcwa i Esa. Jezior liczą 30, 
najwa:tniejsze z nich Pławio, Bereszta i Le- 
pelskie. Głównie kwitnie w pow. borysow- 
skim przemysł leśny. W r. 1907 ludność 
wynosiła 266,288 osób. 'l miasteczek zasłu- 
gują na wyró:tnienie Dokszyce-będące \\' po- 
czątku XIX. wieku głównem miastem pow. 
dokszyckiego, dziś ju:t nie istniejącego (4.229 
mieszkańców) oraz Łohojsk, własność hrab. 
Tyszkiewiczów. 
Pod względem administracyjnym powiat 


., 


BOHYSOWSKI. 


dzieli się na 5 okręgów policyjnych (stanów). 
I okręg (w Chołopieniczach) obejmuje gmi- 
ny: wQłosewicką, zaczyścką, kiszczyno - sło- 
bodzką. krasnołucką i chołopienicką. II okręg 
(w Smolewiczach) obejmuje gminy: bytczań- 
ską, ziembińską, łohojską, smolewicką i jur- 
jewską; III okręg (w Dokszycach) obejmuje 
gminy: berezyńską, biegomlską, wielko.dolec- 
ką, witunicką. dokszycką i tumiłowicką. IV 
okręg (w Welatyczach) obejmuje gminy: we- 
latycką, gliwińską, dmitrowicką, łosznicką, 
uchwalską i eśmońską; V okręg (w Pleszcze:... 
nicach) obt'jmuje gminy: hajno-słobodzką, mil- 
czańską, mstiską, osowską, pleszczenicką i 
prusiewicką. 
Powłat dzieH się na 8 rewirów ziemskich. 
I rewir (w Bobrujsku) obejmuje gminy za. 
czyścką. kiszczyno-słobodzką i łosznicką; II re- 
wir (w Borysowie) obejmuje gminy: bytczań- 
ską, gijwińską i smolewicką; III-ci (w Cho- 
łopieniczach) obejmuje gminy wołosewicką, 
krasnołucką i chołopienicką; IV -ty (w Do- 
kszycach) obejmuje gminy: berrzyńską, wielko- 
dolecką, dokszycką i tumiłowicką; V -ty (w m. 
Jankach st. Mści:t) obejmuje gminy: biegoml- 
ską, witunicką, milczańską i mściską; VI-ty 
(w Ziembinie) obejmuje gminy ziembińską, 
osowską, pleszczenicką i prusiewicką; VlI-y 


r 


- 167 -- 


-
>>>
- 


L. 


(w ł:ollOj
k
) ?bejmuje gminy hojno:słobodzką, I st. Borysów) obejmuje. gminy: wielatycką, 
łohoJską l )urJewską; VIII-y (w Wlelatyczach dmitrowicką, uchwalską l eśmońską. 


BORYS ÓW. 


Borysów połotony jest na lewym brzegu zamek warowny na wyspie rzeki Berczyny, , 
rzeki Berezyny, niedaleko od ujścia do niej gdzie dziś się wznosi więzienie. W r. 1812 
rzeki Schy, o pieć wiorst od st. koiejowej podczas wkroczenia. Napoleona do Rosji, przez 
Borysów na linji Brześć-Moskwa. Od Mińska Borysów przechodziły wojska francuskie i Bo- 
odległe jest o 140 wiorst. Miejscowość, na rysów był ogłoszony głównem miastem depar- 
której miasto zbudowane, jest płaska i pochyła tamentu borysowskiego. Podczas odwrotu 
ku Berezynie; na północ tylko wznoszą się Napoleona z Moskwy, Borysów był widownią 
lekkie wzgórza zasłaniające miasto. Kościół zaciQtcj bitwy pomiędzy gen. Dąbrowskim 
murowany pod wezwaniem Wniebowzięcia N. i Czyczagowym. W r. 1907 Borysów liczył 
M. P. wzniesiony został w początku XIX wie- 18.055 mieszkailców. 
ku. Miasto jest dosyć starotytne i posiadało 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Aleksander Arapow. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. sądu okręg.-Wło- 
dzimierz Florencinskij. Naczelnicy ziemscy: 
I rewiru-J. Strukowskij, II-go-M. Wołr.za- 
nino w, III-go-A. Tkaczenko, IV-go-M. Cze- 
kan, V-go - J. Arskij, VI-go - WłaJysław 
Szauman, VII-go - A. Walicki i VIII-go - 
P. .Matkowskij. Sekretarz - T. Krasilnikow. 
Komitet powiat. do spraw gospodarki ziem- 
skiej. Prezes - marszałek szlachty. Hadni 
ziemscy: Jan Kołodziejew, WiKtor Clundzie- 
wicki, Karol Sipayłło; wójtowie: J. Kolago, 
W. Krutowicz, rr. Gonczarenok i T. Kru- 
picnil{. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Michał 
Lach-Niewiński. . 
Sprawnik-Włodzimierz Aleksiejew. Po- 
mocnik-J. Ansens. 
Burmistrz m. Borysowa-Antoni Pawłow- 
ski. Pomocnik-l\I. Sawickij. 
_ Sędzia miejski-Arka.djusz Gotszalk. 
Notarjusze - Aleksander Mackiewicz 
Włodzimierz N orkiewicz. 


Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały - Konstan
y Stefanowi cz. 
Członkowie z wyborów: Józ!Jf Swięcicki, Win- 
centy Brodowski, Bolesław Swięcicki, I. Chma- 
ro, G. Bogdziat i J. Berezko. 
Prywatne gimnazj um męskie. Dyrektor- 
Edward Klejn. 
Pensja 4-klasowa teńska. Przełotona- 
Aleksandra Suchino. 
.Miejski bank społeczny. Dyrektor--Kon- 
stanty Lisowski. Wice-dyrektorowie--Bronisł. 
Olechnowicz i Stefan Abramowicz. 
Towarzystwo wzajemnego
kredytu. Prezes- 
Szmera Trejster. 
Nowo-Borysowski bank wzajemnego kre- 
dytu. Prezes zarządu-Paulin Załęski. Za- 
rząd: Witold Baguński i Hec Genin. 
Miejskie T-wo wzajemnych ubezpieczeń od 
ognia. Prezes zarządu-Konstanty Lisowski. 
Zarząd: Bron. Olechnowicz. JudeI Siwszyc 
i Szaja l\1azo. Prezes Rady nadzorczej - 
Włodzimierz Siemow. 
Lekarze: Michał Berman (miejski), Her- 
man Szulc (powiatowy), Ludwik Orłowski, 
Karol Blumental i Stefan Bałkowi3c (wiejscy). 



(Q)
 


168 - 


-...ł...
>>>
L. 


GUBERNJA WITEBSK
 


Gubernja witebska zajmuje przestrzeń 
39,688,8 wiorst kw., w tern jeziora mają ob- 
szaru 1,039, wiorst kw. Gub. witebska gra- 
niczy na zachód z gub. kur1andzką i inflan- 
cką, na północ z pskowską, na wschód ze 
smoleńską, na południe z mohylowską, mińską, 
wileńską i kurlandzką. Część zachodniej i 
południowej granicy stanowi rz. Dźwina, która 
o kilkanaście wiorst poni2ej Dzisny wy- 
chodzi z terytorjum gubernji i w dalszym 
ciągu płynie jej granicami. 
Na mocy podziału pierwszego Rzplitej 
w roku 1772 prawie całe województwo wi- 
tebskie, oprócz południowej części pow. 01'- 
szallskiego, i większa część województwa po- 
łockiego, zostały przyłączone do Rosji. Cały 
ten nabytek terytorjalny został podzielony na 
dwie gubernje: pskowską, z głównem miastem 
Opoczką, i mohylowską, pod ogólną nazwą 
białoruskich, przyczem Witebsk i Połock były 
włączone do gub. pskowskiei. D. 22 li8to- 
pada 1772 r. została ustanowiona białoruska 
katolicka. djecezja. D. 24 sierpnia r. 1776 
i 22 marca r. 1778 od gub. pskowskiej hyła 
odcrzielona i ustanowiona gub. połocka z 11 
powiatami i mohylowska z 12 powiatami; 
Witebsk nale2ał do pierwszej. W r. 1778 
gub. połocka i mohylowska zostały przemia- 
nowane na namiestnictwa i 21 września 1781 
r. zostały nadane herby wszystkim miastom 
namiestnictwa połockiego. W r. 1796 z gub. 
połockiej i mohylowskiej zrobiono jedną gub. 
białoruską, z miastem główneru Witebskiem; 
do niej był przyłączony pow. lepeiski, który 
odszedł do Rosji na ruocy drugiego podziału. 
W r. 1802 gub. białoruską podzielono na 
dwie: witebską i mohylowską, z pozostawie- 
niem poprzedniej nazwy; w r. 1840 obydwie 
te gubernje otrzymały nazwy od swych miast 
głównych. 
Gubernja dzieli się etnograficznie i histo- 
rycznie na dwie nierówne części: whściwą 
Białoruś (pow. witebski, wieliski, horodecki, 
lepeiski, połocki, newelski i siebieski) i InUan- 



- 


- 169 - 


ty (pow. dyneburski czyli dźwiński, drysieński, 
rze2ycki i lucyński). Inflanty na ogół mają 
wy2szą kulturę, tak pod względem przemy- 
słowym jak rolniczym; zamieszkane są przez 
łotyszów i potomków dawnych kawalerów 
mieczowych. Białoruś ma. jednolite słowiań- 
skie zaludnienie, ubogie pod względem prze. 
mysłu i posiadające niemal pierwotną kulturę 
rolną. 
Powierzchnia gubernji wogóle ma układ 
falisty, lecz wyniosłości znaczniejszych n:e przed- 
stawia; powiaty: lucyński, siebieski i newelski 
są najwy2ej wzniesione i mają powierzchnię 
naj silniej pofalowaną. 
Wody w gubernji zajmują 1,039 wiorst 
kw., t. j. dwa razy tyle, co w gub. wileńskiej 
trzy razy tyle co w kowieńskiej, siedem razy 
tyle co w mińskiej i 9 - 10 razy tyle co 
w gub. grodzień8kiej i mohylowskicj. Rzeka- 
mi swcmi gub. witebska łączy się z Rygą i 
Petersburgiem, a na południe, za pomocą ka- 
nału berezyńskiego, z Dnieprem. Największą 
rzeką w gubernji jest Dźwina, w star02ytności 
Tanais, u łotyszów Daugawa, która. płynie 
w gubernji wstęgą dłul?:ą 630 w. przez po- 
wiaty: wieliski, witebski, lepeiski, połocki, 
drysieński i dyneburski. Obydwa brzegi Dźwi- 
ny są dosyć wysokie i PQkryte przewa2nie la- 
sami i zaroślami; w niektórych miejscach tyl- 
ko są niskieJ a wiec dogodne dla przystani 
lub składów drzewa, szczególniej w pow. wie- 
liskim. Szerokość rzeki podczas rozlewu wio- 
sennego dochodzi do 115 są2ni w Witebsku, 
130 w Połocku i 120 w Jakobsztacie. Z do- 
pływów Dźwiny w obrębie gubernji najwa2- 
niejs
 są: z prawej strony Uświacza, z do- 
pływein Owsianicą, Obol, Poło ta, Dryssa 
z rzeką Uszczą, Sarjanka, Dubna, Ewst czyli 
Ewikszta; z lewej strony: Mie2a, Kaspla, 
Wićba, Łuczesa, UUa czyli Uljanka i Uszacz. 
Oprócz Dźwiny i jej dopływów zasługują na 
uwagę: rzeka Wielika, płynąca przez pow. 
siebieski, Lować w pow. neweiskim, Malta 
i Rze2yca, wpadające do jeziora Lubań. 


I
>>>
..ł 
JlI
 
''! 


,., 
.... 
5 


I;. 


p,f 


....... 
;.... 
-........:. 
l
 
l
 :) 
L-.
 s: 
tr" 
.. 
bi oj 
2. 

 .. 
l,
 
l/'i. 
, l 
h};. 

 



'iIo'''
 £
 


,,/4 
{I 
J" 


, 


- 170 - 


r-
>>>
t. 


Jezior w gubernji jest przeszło 2;500; szcze- 
-gólniej powiaty: rze2ycki, lucyński, siebieski, 
newelski ilepelski oufitują w jeziora. Naj- 
większe jeziora są następujące: Lubań na gra- 
nicy pow. rze2yckiego z gub. inflancką, ma 
formę podłu2ną, największa szerokość wynosi 
7 1 /2 w., długość 13 w.; wylewa się przez rzekę 
Ewiksztę do Dźwiny. Oświejskie jezioro, 
w pow. drysieńskim, przy m. Oświeja zajmuje 
50 wiorst kw.; Razno w pow. rzcżyckim zaj- 
muje 48 wiorst kw.; Ruszony i Siwer, w pow. 
dyneburskim, oba po 8 w. długości i po 4 w. 
szerokości' Siebieskie, 9taczające m. Siebiet, 
zajmuje 15 wiorst kw.; Swibło w pow. siebie- 
skim, prawie tej te wielkości; Lisno na grani- 
cy pow. drysieńskiego zajmuje 10 w. kw.; 
Nieszczarda w pow. połockim, zajmuje 24 w. 
kw.; Czerstwi aty i Lepelskie w pow. lepeiskim, 
Newelskie i Borodzina w pow. szeweIskim; 
Ozieryszcze w pow. horodeckim. Błota są 
w wielkiej obfitości i zajmują wielką prze- 
strzeń. Największe z nich otacza jezioro 
Lubań w pow. rze2yckim i zajmuje przestrzeń 
130 wiorst kw. 
Glebę przewa2nie stanowi lekka glina i 
piasek, miejscami cię2ka glina, wogóle śr
dn
o 
urodzajna. Rozległe pokłady torfu znajdują 
się po dawnych kotlinach błotnych i wokoło 
jezior. 
Klimat chłodny, wilgotny, zmienny. Upały 
letnie i mrozy łagodzi wpływ Bałtyku, wielka 
ilość jezior i lasów. Srednia temperatura jest 
ni2szą we wschodni. ej części gubernji, wy2- 
szą w zachodniej. Srednia temperatura rocz. 
na + 5,4°. 
Wiatry panujące są płd.-zachodnie i półn.- 
wschodnie. W ogólności wiatry z północy 
lub wschodu są zimne, z południa lub zacho- 
du-cieple. Wiatry z południa i poł.-zacho- 
du są zwykle wilgotne, z płn. lub płn. wscho- 
du-suche. 
Ludność gubernji, jak się rzekło, nie jest 
jednolitą: na przestrzeni jej mieszkają: biało- 
rusini, łotysze, polacy, w ielkorosj anie, 2ydzi, 
tatarzy i niemcy. Według ostatnich obliczeń 
ludność gub. witebskiej wynosiła 1.740.700 
osób płci obojej, w tern 870,700 mę2czyzn 
i 870,000 kobiet, katolicy stanowią 23,99%, 
prawosławni 61,01 0/0, protestanci 3,14 % , 
izraelici 11,80%, mahometanie 0,14 % . Biało- 
rusini zamieszkują głównie powiaty: witebski, 
horodecki, wieliski, połocki, neweiski, siebie- 
ski, lepeIski, więk;zą część drysieńskiego i 
stanowią główne jądro tubylców, potomków 
staro2ytnych krywiczan. Mowa witebskich 
białorusinó\V jest czemś pośredniem, co do 
dźwięku, pomiędzy mową wielkorosjan, mało- 


rusinów i polaków. Im więcej na wschód, 
im bli2ej gub. pskowskiej tem język białoru- 
ski staje się podobniejszym do wielkorosYJ- 
skiego. Łotysze, ludność litewskiego plemie- 
nia, od najdawniejszych czasów osiadła w In- 
flantach, zajmuje obecnie w gub. witebskiej 
powiaty dyneburski, rzeżycki i lucyński. Lo- 
tysze znacznie się różnią powierzchownością od 
białorusinów. Witebsc;y łotysze są mniej roz- 
winięci od sąsiednich łotyszów z gub. inflanc- 
kiej i kurlandzkiej, ale analfabetów pomiędzy 
nimi prawie niema. .Polacy w gub. witebskiej 
stanowią, równie2 znaczny odsetek, nietylko 
wśród obywateli ziemskich, lecz również miesz- 
czan i włościan (drobna szlachta). Wielko- 
rosjanie przewa2nie są stą.roobrzędowcami. 
Głównem zajęciem ludności jest rolnictwo, 
które jednak2e stoi na niskim stopniu rozwo- 
ju. WłasnoŚĆ ziemska dzieli się w sposób 
następujący: w posiadaniu właścicieli prywat- 
nychjest 2.134,517 dzies., ziemi nadziałowej jest 
1.593,147 dzies., dobra państwowe, kościelne, 
cerkiewne etc. zajmują 326,559 dzies., Lasy zaj- 
mują pomimo rabunkowego gospodarstwa, 
jr.szcze znaczną przestrzeń. Lasy rządowe zajmu- 
ją 233,512 dzies. Hodowla bydła w ostatnich 
czasach zaczęła wchodzić na tory nacjonalne. 
W r. 1906 w gubernji było wszystkiego: koni 
233,40 l, bydła rogatego 5R5,276 sztuk, 
owiec, baranów i kóz 314,747 i nierogacizny 
259,124 sztuk. 
Pszczelnictwo prawidłowe jest słabo roz- 
winięte. l\I aj więcej pasiek posiada drobna 
szlacli ta.. 
Przemysł rybny ma dosyć du2e znaczenie 
w tych powiatach, gdzie jest wiele jezior, 
chocia2 prawidłowego gospodarstwa rybnego 
prawie nigdzie niema; jeziora oddają się prze- 
wa
nie w dzier
awę, zwykle 2ydom, którzy od 
siebie wynajmują rybaków, płacąc im połowę 
połowu. 
Przemysł fabryczny w gubernji niema 
ad- 
nego znaczenia powa
niejszego. Witebsk i 
Dyneburg (Dźwińsk) są najbardziej przemy- 
słowemi środowiskami. 
Handel równiet jest niewielki. Handel 
wywozowy polega głównie na wywozie lnu, 
siemienia lnianego, drzewa do Rygi i skór. 
Główną arterją komunikacyjną jest Dźwina, 
która przepływa całą gubernję wzdłu2, a któ- 
rej dopływy przerzynają ją we wszystkich kie- 
runkaoh, łącząc się za pomocą całego syste- 
mu kanałów z inne mi rzekami. Tak za po- 
mocą kanału Berezyńskiego .Dźwi
a łą
zy si
 
z Dnieprem; kanał ten w wH
kszeJ swej CZęŚCI 
przecllOdzi przez gub. witebską; cały system 
tego kanału podzielony jest na 5 dystansów. 


I 


,- 


- 171 -
>>>
.j 


Drogą tą spławia się głównie drzewo. Gu- 
bernjc przecinają linje kolejowe: Ryga:- Smo- 
leńsk, Moskwa.-Windawa, Petersburg - Złobin, 
Siedlee-Bołogoje i Wilno-Petersburg. W gu- 
bernji odbywa się około 40 jarmarków. Zna- 
czniejsze: w Bieszenkowiczach 29 czerwca, 
w Wieli2u w drugim tygodniu Wielkiego postu 
i od 20 czerwca, oba po 2 tygodnie, w Dy- 
neburgu od 25 grudnia do 7 stycznia i od 6 
do 20 czerwca, w Lucynie od 2- lutego i od 15 
sierpnia po 2 tygodnie, .v Newlu od 6,stycz- 


L. 


i od 20 lipca po 2 tygodnie, w Oświeju w pią- 
tek przed św. Piotrem (24 czerwca t. zw. 
Piecionka), 6 maja i na Wniebowstąpienie, 
w Połocku w dzień św. Eufrozyny, w Rze2y- 
ey od 2 lipca i od 8 września, po 2 tygodnie, 
w Siebie2u w 1-ym tygodniu Wielko postu, 25 
marca, 23 kwietnia, 1 sierpnia i 26 listopa- 
da. Najbardziej o2ywione jarmarki są w Dy- 
neburgu i Bieszenkowiczach. Oprócz tych 
mniejsze Jarmarki: wIlini, Krasławiu, Siro- 
cinie, Uświacie, Ja.kowiczach i Wołyńcach. 


Podział 


Gub. witebska nale2y do archidjecezji mo- 
hylowskiej i podzielona jest na 10 dekanatów. 
Dekanat witebski (Dziekan ks. Benedykt 
Andruszkiewicz) obejmuje dwie parafje miej- 
'skie witebskie, w Nieporotach, Wieliżu, Newlu 
i Stańkach. 
Dekanat górno-dźwinski (Dziekan ks. Chry- 
zogon Przemocki w Dyneburgu) obejmuje pa- 
rafje w Auli, Wyszkach, Dagdzie, Dyneburgu, 
Józefowie, Indrycy, Krasławiu, Liewenhofic, 
Liksnie, Osuniu i U?wałdzie. 
Dakanat dolno-dźwiński (Dziekan ks. Ka- 
zimierz Łuszpinis w Agłonie) obejmuje pa- 
mfje wAgłonie, Bir2agole, Ruszonach, Jas- 
muj
y, Prelach, Warkowi e, Kołupiu i Nider- 
muj2y. 
Dakanat lepelski (Dziekan ks. Paweł Kar- 
powicz) obejmuje parafje w Leplu, Rubinie, 
Hieszenkowiczacll, Sieliszczu, Ulle, Zalłaczu 
i Zaskorkach. 
Dekanat przed-IucYIlski (Dziekan ks. Jan 
Wiszniewski w Lucynie) obejmuje paraf] e 
w Brodaj2y, Lucynie, Lanckoronie, Posiniu, 
Pyłdze, Rundanach, Rajp"olu i Ewersmuj2y. 
Dekanat za-IucYIlSki (Dziekan ks. Józef 
Jassas w l\lał:ienhauzie) obejmuje pąrafje 
w Bałtynowie, Bir2ach, Bołowsku, Korsówce 
(malinowska par.), 1\1aIjenhauzie, Rogówce 
(neuterańska par.), Poszmucewie i Stygłowie. 


koś C i e l n y. 


Dekanat połocki (Dziekan ks. Leonard 
Baranowski) obejmuje paraf je w Połocku, 
w Horbaczewie, Oby tokach i Rukszenica.ch. 
Dekanat rze2ycko-nadłubański (Dziekan ks. 
'Vincenty Tomaszunas w Ciskadach) obejmu- 
je paraf je w Borchowie, Bykowie, Warkla- 
nach, Wielonach, Galanach, Drycanach, Prez- 
mie, Rybiniszkach, Rykowie, Sternianach, Ci- 
skadach, Uzulmuj2y i Fejmanach. 
Dekanat rze2ycko- raśnieński (Dziekan ks. 
Nikodem Ranzan w Rze2ycy) obejmuje parafje: 
w Rzeaycy, Andzelmujzy, Andrepnie. Berzygalu, 
Uukmuj2y, Duksztygalu Szadurskim, Duksztyga- 
lu Słobodzkim, Kownatach, Puszy, Rozentowie, 
Sarkanach i Stolarowie. 
Dekanat drysieńsko-siebieski (Dziekan ks. 
Antoni 02ał wWołyńcach) obejmuje paraf]e 
w Wołyńcach (Zabialska par.), Dryssie, Przy- 
drujsku, Pustyni, Rosicy, Oświeju, Zamoszu 
i Siebie2u. 
Prawosławna eparchja połocka, do której 
nale2y gub. witebska, dzieli się na 29 deka- 
natów (bła.llOczynij). Na czele eparchji stoi 
biskup Serafim. W gubernji są 3 monastery 
męskie i cztery 2eńskie. W samym Witeb- 
sku jest 13 cerkwi parafjalnych, nie licząc 
kaplic. 
Luteranie posiadają w obrębie gubernji 6 
parafji. 




_. 
. 


WITEBSK. 


Witehsk poł02ony jest po obu wyniosłych 1 290 wiorst od Wilna i 533 od Petersburga. 
brzegach rzeki Dźwiny, przy ujściu do niej Początki Witebska nie są znane. Nazwa 
Wić by, przy dwóch linja
h kolejowych: Ryga- Witebska zostaje zapewne w zwia,zku z na. 
Smoleńsk i Petersburg - Złobin, w odlęgłości zwą rz. Wićby. Po raz pier\Vs
iwspomniany 


., 


- 172 - 


4
>>>
..i 


i. 


jest Witebsk w rocznikach pod rokiem 1021. 
Odtąd staje się on centrem udzielnego księ- 
stwa, to niezale
nego, to po większej części 
ulegającego potę
niejszemu Połockowi. W r. 
1320 Witebsk przechodzi pod wła1zę Olgier- 
da, w. ks. litewskiego, jako wiano jego Mny 
Marji, ostatniej ks. witebskiej, następnie wraz 
z Litwą wchodzi w skład państwa polskiego; 
w r. 1511 staje się stolicą województwa, a 
w roku 1772, wskutek pierwszego podziału 
Rzplitej, wcielony został do Rosji. 
N ajdawniejsza część miasta ItJ
Y pomiędzy 


była północna część, następnie południowa, 
zwana Rusią. W najdawniejszej części mia- 
sta były dwa zamki: górny-murowany i dol- 
ny-drewniany. Obecnie niema śladów 
ad- 
nego z zamków, a na miejscu górnego stoi 
teraz gimnazjum męskie. 
Najdawniejszy kościół farny, fundacji w. 
ks. Witolda, w r. 1640 oddany był jezuitom 
przez Aleks. Gosiewskiego. Dziś jest to so- 
bór prawosławny św. Mikołaja. Obecnie koś- 
cioły katolickie są: św. Antonie
o, fundowany 
w r. 1685 przez Kazimierza i rreklę Sakowi- 


I 


i '- 
ti h 
1r . 
-. :I
 
 
'"-.-, 
, 


.r 
--. 


',. 


- .. 
. "___.1 
-; I,_.'f
 
 
-' I ,'o 
; 
. 

.'
 
)-r 

 ! C 


':
 


'J! . 


-.. - 


:ło;. r 


,-1.;.11 "l' 
. ..I.*, n"o 
 . 
 'I.'
I 
 


. . 
. 


, -._, 
. .- 
:
! I ,. 


'- 
:- f;

: ' 
. t.:", iIP" - 
J... 
:j
;.. .... 


." 


-,- 


. 




' 
 
"'
.,
 "._,
.


'3:; 
 _ 
..
. , 
-'
,


, .,
- . ._--?
/

\:: 
-.
 -
 
- -. :: . ::- , 
. i"
'";'-
'''' 

 JIł . .J . " , ''' n 
. - . ";' - .,- 


-,: 


II 
.. 


:-- 


'
 
ł 
f 
.. 
}; -.-, .c_. r-- 
I '.. 


..... 
 


"Ą 
-.... 


W I T E B S K. 
rzekami Wićbą, Dźwiną i Ruczejem; następ-' czów (Proboszcz ks. Benedykt Andruszkie- 
nie miasto rozłm
yło się po prawej stronie wicz, wikary ks. Franciszek Biełogołow, pre- 
Wićby, gdzie stały w r. 1641 sklepy (gościnny fekt ks. Zygmunt Dobrski) i św. Barbary, 
dwór), śp;chlerze, mieścił się rynek, kościół, fundacji Antoniego Kossowa (Proboszcz ks. 
ratusz. Dalej następuje część miasta zw. Romuald PQtronis). Z świątyń innych wyznań 
Uzgorje, w r. 1522 jeszcze prawie nie zasie- w Witebsku jest kuściół ewangelicki (Pa. 
dlona Zadunawje, zasiedlone ju
 w końcu stor - Ernest Karrolici), kilkanaście synagog 
XVI wieku. Zachodnia część Zaruczajcwa i kilkadziesiąt domów modlitwy. 
była zasiedlona ju
 wcześniej, wschodnia zaś Witebsk według ostatniego spisu ludności, 
jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku stało lir:zył 65,871 mieszkańców, w tern 84.429 
pustkami. W Zadwinji najprzód zasiedlona czyli 52,2% 
ydów. 


W ł a d z e. 


Gubernator witebski - Ochmistrz Dworu I szykow. Budowniczy gub. - B. Wukołow. 
J. C. M. rz. r. st. baron Bernhard Herszau Geometra gub.-M. Niepomniaszczyj. Inspek- 
von Flotow. Wice-gub. rz. r. st. Nikifor Oszanin. tor lekarski dr.-M. Woronowskij. 
Marszałek szlachty gubernjalny-rz. r. st. Komitet gubernjalny do spraw gospodarki 
Piotr Renharten. I ziemskiej. Prezes-gubernator. Radni ziem- 
Zarząd gubernjalny. Radcowie: J. Janien- scy: z pow. witebskiego: Bazyli Litewskij, 
ko i A. Lubimow. In
ynicr gub.-W. Kor- Wiktor .Barszczewski, Michał Kartaszew, P. 


., 


.... 


- 173 - 


-
>>>
t.. 


Priszczepow i A. Jurczenko, z pow. wieliskie- Zarząd ziemski. Prezes-Mikołaj Matwie- 
go: Henryk SWirszczewski, Włodzimierz Ren- jew. C:donkowie: Aleksander Czerniawski, 
teIn, Zygmunt Piotraszko. J. Muchin i M. dr. Jan Suszkiewicz, Wincenty Suszko i Mi- 
Pietrow; z pow. horodockiego: Wincp,nty Gliń- chał Lebiedziew. Agronom - Mikołaj Stldzi- 
ski, Eugenjusz Lilji, Herasini Drozdowski, P. łowski, pomocnik-Edward Święcicki. Starszy 
Likso i P. Szachorkin; z pow. dyneburskiego: in
ynier drogowy-Sergjusz Mordwinow. 
hr. Piotr Plater-Zyberk, Hieronim Moh!. Mi- Policmajster _ Mikołaj Braun, pomocnik 
kołaj Rosseter, J. Ześla i A. Pietskoj; z pow. J, Pietuchow. 
d rysieński ego: Włodzimierz Nitosławski, Sta- 
nisław Łopaciński, Jan Hrebnicki, K. Kocza- Zarząd miejski. Prezydent miasta -' Jan 
now i P. Slesarienok; z pow. lepeiskiego: Wła- Sabin-Hus. Członkowie: Metody Pułozik, Jan 
dysław Ciechanowiecki, Józef Zabiełło. l\1ie- Siemionow i Aleksander Kulibanow. Sekre- 
czysław Przysiecki, J. Dzieriho i J. Byczkow; tarz - Wł. Samojłow. Architekt miejski - 
z pow. IUCYI\skiego: :Michał Plen, Jan Szczę- T. Kibardin. Lekarz ruiejski-- Wiktor Lindenberg. 
snowicz, A. Rosenek, M. Potmalnik i A. Ru- 1 Izba skarbowa. Zarządzający--A. Moro- 

an; z pow. neweiskiego: Platon Kamionko, zow. Inspektor podatkowy-W. Pluszczewski- 
Eugenjusz Szylder, Adolf Leśniewski, Włodzi- Pluszczyk. I 
mierz . Baranowsk
 i F. Micholesow; z po
. Zarząd. akcyzy. Zarząd zaj ący-rz. r. sto 
. połockIego: Bazyh Deler, Karol von Faltm, Michał Sołtykow. 
Adam Bujnieki, E. Chłudok i S. Kuziniczew; . . 
z pow. rze
yckiego: Leon Ryck, Kazimierz Sąd Okręgowy. Prezes sądu-:- Włodzll:Ille
z 
von RUmer, J. Dłubin, T. Baranow i A. Bo- H

ert. Pr
kurator-:-T. 
1t
uh? SędZIOWIe 
risow; z pow. siebieskiego: Józef Adamowicz, I mIeJ
cy I reWIru: B. BlałymckIJ-
lr
la, II-go--: 
Paweł Bołyczew, Jan Łuppo, A. Dziemieszko D. Szestanow, III
g
 - A. BltnYJ-Szlachto l 
i M. Borowik. IV-go - P. SabeImkow. 


Z a kła d y n a u k o w e. 


Gimnazjum męskie. Dyrektor - Paweł 
Rudkiewicz. 
Gimnazjum 
eńskie. Dyrektor-Jan Sabin- 
Hus. Przeło
ona ks. Wiera Wołkonskaja. 
Gimnazjum 
eliskie im. Cesarzowej l\Iarji. 
Dyrektor 
 Michał Lebiedziew. Przeło
ona 
 
bar. Wiera Lopel. 
Prywatne gimazjum 8 ldasowe 
eńskie. 
PrzełoM na- Aleksandra W orwarina. 
Szkoła handlowa i-klasowa. zało
ona przez 
T- wo po
yczkowo-oszczędnościowe: Dyrektor- 
Mikołaj Nowosielskij. Rada opiekuńl;za: A. 
Nejfach, J. Riwosz, M. Gllrewic
, S. Żytłow- 
ski, Z. Cetlin i J. Model. 
Szkoła handlowa 7 klasowa prywatna. 
Dyrektor- Włodzimierz Grekow. 


Szkoła handlowa 
eńska związku nauczy- 
cieli. Dyrektor-Aleksy Dojnikow. 
Szkoła handlowa 
eIiska 3 klasowa pry- 
watna. Dyrektor- Włodz. Grekow. 
Progimnazjum męskie 4 klasowe prywatne. 
Dyrektor-Jan Nierusz. 
Pensja 4 klasowa K Czernowej. 
Pensja 4 klasowa D. Dawidowej. 
Pensja 4 klasowa R. Chawkinej. 
Szkoła dla głuchoniemych. Przeło
ony 
Jan Wasiutowicz. 
Szkoła froeblowska-Natalji Prokopowicz. 
Dyrekcja szkół ludowych. Dyrektor- 
Jan \Vorancowskij. 
Seminarjum prawosławne. Rektor-prof. 
J. Owsiannikow. 


Towarzystwa i instytucje. 


Towarzystwo Rojnicze. Prezes-Stanisław Witebskie T-wo Spo
ywcze. Prezes-Fry- 
Łopaciński, wice-prezes- .Michał Ryck. Za.- deryk von Bradke. 
rząd: Eugenjusz LUje, Teodor von Rentein, 'l'owarzystwo Lekarskie. Prezes - Bazyli 
Gustaw Korsak, Józef Sipajło i Arszak Sza- Szczęsnowicz. Wice-prezes-Łazarz Isserson. 
chnazarow (sekretarz). Sekretarz - Wincenty Zaręba. 
Towarzystwo wzajemnego kredytu rolni- Pilja Banku Pa.ństwa. Dyrektor - Ale- 
I ków. Prezes - Michał Ryck. Dyrektoro,wie: 'ksander Stra
ewskij. 
Ignacy Dowgiałło-Chmorowicz i Adrjan Smi- Filja Banku Włościańskiego. Dyrektor- 
_gidski. I Szymon Siemionow. 
. 
., 174 - r-
>>>
Towarzystwo Dobroczynności. Prezes-bar. 
Bernhard Herszau von Flotow (gubernator). 
Towarzystwo pomocy niezamo
nym uczniom 
gimnazjum. Prezes-Paweł Rodkiewicz. 
Towarzystwo pomocy niezamo
nym ucze- 
nicom gimnazjum Marjińskiego. Prezeska - 
bar. Zofja Herszau von Flotow. 


I 


Miejski Bank. Dyrektor - Edward Guce- 
wicz, wice-dyrektor-Aleksander Zórawski. 
Filja Moskiewskiego Międzynarodowego 
Banku. Dyrektor-Dawid 'Finkelsztejn. 
Stra
 ogniowa ochotnicza. Prezes- Wła- 
dysław Ciechanowiecki. Naczelnik - M. 
. Braun. 


Adwokaci przysięgli. 
Roman Szczulepnikow, Henryk Teodoro- wiński, Józef Zabłocki, Aleksander Cytowicz, 
wicz, Aleksander Ro
nowski, Wienczysław Jakób Judin, Jefim Cetlin, \Vłodzimierz An- 
Fedorowicz, Erazm Budkowski, Feliks Drze- drusow, Konstanty Szyszko. 


N O t a r j u s z e. 
w. Roth, P. Samokwasow, W. Somow i E. Hesse de Calyais. 


POWIAT VII TEB SKI. 


Pow. witebski graniczy na poł. z pow. I nowskie. Miasteczek w powiecie prócz nad- 
lepeiskim i gub. mohylowską, na wschód z gub. I etatowego miasta Sura
a jest dwa: Janowicze 
smoleIiską, na północ z pow. horodockim, na i I{ołyszki. 
zachód z pow. połockim i zajmuje przestrze.ń Pod względem administracyjnym powiat 
2,8
9,: 
lOrst kw.,. w ten;ł 
8,6. w. k
. zaJ- dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I 
ID?J
 JezlOr
: PowJerzch
la fahsta;. naJwy
sz
 okręg (w Witebsku) obejmuje gminy: szczer- 
mleJscowoŚ.CI. . SeIlko
o, 
Jhodyszyna l Kołyszk
= billską: miszkowską, chrapowicką i wierchow- 
z tych '\\ymo
łośc.1 
lOrą po?zątek rze
l: ską; II okręg (w Starem Siole) obejmuje gmi- 
Wymna, Ł?sosma I WJećba oraz dopł
wy Jej ny: starosielską, leśkowicką, 
erobycką i łaś- 
HOfD?wka 
 Połonna. Na P?ł
oc od rz. Po- widzką; III-ci okręg (w Witebsku) obejmuje 

onn
J w kIerunku Sura
a. mIA}S?OWOŚĆ ró
na - gminy: sielucką, korolewską, babinicką, wy- 
I lesIsta. Grunta prz
wa
llI
 ghmaste DźwI
a mniańską, kurynską i m. Sura
. 
przepływa przez powiat, dZieląc go na dWIe .. . . ... 
prawie równe połowy, następnie stanowi poł. . Powl
t dZleh Sl
 na 4 
ewlry ziemskIe. 
granicę powiatu. Jezior niewiele i wogóle są 
lUra:l I II-go rewIru w \Vltebsku, a III-go 
one nieznaczne; najwa
niejsze: Łoswidź i Zaro- I IV-go w Borowianach. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Leontjusz Dejbner. 
Zjazd powiatowy. Prezes - - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręg. - A. 
Maksimowicz. Naczelnicy ziemscy: I-go re- 
wiru -E. Hesse de Calvais, II-go - M. Za- 
charaszewicz-Kapuściański, III-go - P. Mano- 
machow; IV-go-A. Rumow. 
Zarząd ziemski. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek stały - Jan Wołkowicz. 


Radni ziemscy: Wiktor Barszczewski A. 
J urczenko. 
Sprawnik-Michał Burmejster. 
Lekarz powiatowy-Kazimierz Urbanowicz. 
Komisja rolna. Członek stały -Konstanty 
Doppelmajer. Członkowie z wyborów: Wiktor 
Barszczewski. Bolesław Mohuczy i Bazyli 
Litewskij. 
T-wo kolonij rolnych. Prezes - W. Hu- 
bert. Wice-prezes-A. Maksimowicz. 


. 


, 


-- 17
 - 


r-
>>>
POWIAT 


Powiat połocki le
y w zachodniej części 
gub. witebskiej i graniczy na północ z, pow. 
siebieskim i neweIskim, na wschód z horodec- 
kim, witebskim i częścią lepeIskiego, na po- 
łudnie z lepeIskim, na zachód z drysieńskim. 
Ogólna przestrzeń powiatu wynosi 4267,5 
wiorst kw. Powierzchnia jego niezwykle wzgór- 
kowata, obfituje w działy wodne, jakie po- 
między licznymi dopływami Dźwiny wytwo- 
rzyła natura. Do najwy
szych wyniosłości po. 
wiatu nale
y wzgórze Pustyńskie na lewym 
brzegu Dźwiny w pobli:lu folw. Horki. Grunt 
powiatu jest przewa:lnie piascz ysto-gliniastYł 
w niektórych tylko nizinach napotykają się 
przestrzenie iłowate i błotniste. Pow. połocki 
zrasza przewa:lnie Dźwina Zach. wraz ze swy- 
mi licznymi dopływami. Z prawej strony: Obo- 
lem, Sośnicą, Połotą i Dryssą, z lewej: Usza- 
czcm, stanowiącym naturalną granicę od pow. 
lepeIskiego. Jezior w powiecie znajduje się 
mnóstwo, zajmują one ogólną przestrzeli 88, 8 


POLOCKI. 


wiorst kw. Do najznaczniejszych nale:tą: jez. 
Nieszczerdo, którego wspaniałe zwierciadło 
zajmuje przeszło 30 wiorst kw., jez. Dryssa 
i Czerwito. W powiecie są 3 miasteczka.: 
J ekimań, Sirotino i Homel. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na ił okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w ŁOW:ly) obejmuje gminy: andrzejew- 
ską. łowoską, michałowszcZYllSką, piotropaw- 
łowską i struńską; II-gi okręg (w Połocku) 
obejmuje gminy: artejkowską, bonońską, zam- 
szańską, turowlańską i jurowicką; III-ci okręg 
(w Horbaczewie) obejmuje gminy: aleksan- 
drowską, włodzimierską, wozniesieńską, eufro- 
zynowska i mikołajewską, 
Powiat dzieli się na 5 rewirów ziemskich. 
Kancelał:ia I-go rewiru - w Połocku; II-go 
rewiru-w Krasnopolu st. Połock; III-go re- 
wiru -w Połocku; IV-go rewiru-w Połocku 
i V -go rewiru--w Łow:ty. 


p O L O C K. 


Połock (w kronikach ruskich Połotesk) I i niebawem został miastem głównem gubernji 
poło:tony jest na prawym wyniosłym brzegu pskowskicj. W r. 1777 utworzono osobną 
Dźwiny, przy ujściu do niej rzeki POłosty, przy gubernję połocką, zło:toną z 11 powiatów, wo- 
dwuch Hnjach kolejowych Ryga-Smoleńsk i bec czego Połock w ciągu lat 19 pozostawał 
Siedlce-Bołogoje. w odległości 94 wiorst od miastem gubernjalnem. W r. 1796, gdy przez 
Witebska. Jest to jedno z najdawniejszych połączenie gubernij połockiej i mohylowskiej 
miast na Rusi Zachodniej, niegdyś stolica utworzono z nich jedną ju:t tylko gubernJą 
księstwa, które przy końcu XII-go wieku sta- oiałoruską, Połock został w niej miastem po- 
ło się udzielnem księstwem rodu panującego wiatowem. Takim :te miastem pozostał Po- 
na Litwie. Dzieje miasta sięgają odległtJj łock i przy utworzeniu w r. 1802 gubernji 
staro:tytności. Pierwszl\ wzmiankę o niem spo- witebskiej, w której obrębie znajduje się do- 
tykamy w latopisie Nestora pod 862 r., w tychczas. W r. 1812 Połock ucierpiał znacz- 
którym Ruryk nadał je jednemu z męMw nie od francuzów, jak to opiewa niees- 
swej dru:tyny. Przy objęciu rządów Litwy tot,rczny pomnik, wzniesiony w r. 1850 na 
przez Witolda, Połock przestał być księstwem rynku połockim dla uwiecznienia chwały 'po- 
hołdowniczem, i przyłączony do państwa li- ległych tam wojsk rosyjskich, walczących 
tewskiego, otrzymał starostów czyli namiest- przeciw oddziałom marszałków Oudinot'a i Sto 
ników. Stefan Batory zało:tył tu w r. 1580 Cyr'a. 
kolegium jezuitów z kościołem, który oni na- W styczniu 1812 r. wyszedł ukaz Alek- 
stęp nie wspaniale ozdobili. Połock za czasów sandra I do synodu, w którym ten monarcha 
Rzplitej był najznaczniejszem miastem na Bia- wynosi kolegjum jezuickie w Połocku na sto- 
łej Rusi zarówno ze względu na mieszczące pień akademji, z nadaniem jej przywilejów 
się w nim liczne kościoły i klasztory katolic- uniwersyteckich. DzielIła się ta akademja na 
kie oraz unickie, jak z powodu obszernego 8 fakultety: pierwszy obejmował języki; drugi 
handlu z Rygą, Gdańskiem i Rosją. W spa- nauki wyzwolone, filozoficzne i inne umiejęt- 
niałe gmachy jezuickie, dominikańskie, fran- ności "naturalne i cywilne", trzeci fakultet 
ciszkańskie, bernardyńskie i bazyljańskie do- obejmował teologję. Pod zarządem akademji 
dawały niezwykłego blasku staro:lytnemu gro- pozostawało sześć gimnazjów jezuickich (w Po- 
dowi, który przy. pierwszym podzialo Rzplitej łocku, Witebsku, Orszy, Mścisławiu, Mohylo- 
w r. 1772 przeszedł pod panowanie rosyjskie wie i Dyneburgu). Krótkie istnienie akademji 


I 
L_ 


176 - 


-r 


-...ł..
>>>
.... 


4 


połockiej nie pozwoliło tej instytucji nauko- I zbiory jej naukowe i druka.rnię oddano ks. 
wej rozwinąć swych sił w zupełności. Dnia 15 pijarom, którzy do r. 1833 utrzymywali w Po- 
marca 1820 roku wysiedł ukaz, który wyda- łocku rodzaj liceum, po którego zniesieniu w 
lał jezuitów z państwa rosyjskiego. a równo- murach po-jezuickich ulokowano korpus ka- 
cześnie kasował akademię i wszystkie szkoły decki, istniejący do dziś dnia. 
jezuickie. Po zamknięciu akademji połockiej 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - rz. r. sto Teodor kowie z wyboru: Karol von Faltin, Bronisław 
Bondyrew. Puciato, Aleksander Sokołow, H. Borowkow, 
Zjazd powiatowy. Prezes-marszałck szlach- S. "\Vieczerskij i P. Bujewicl. · 
ty. Członek pow.. Sądu Okręgowego - T. Lckarze: Eljasz Oldenburg (p. o. miej- 
Wipriniczyn. 
aczelnil;y ziemscy: l-go r
\Virn skiego) i Włodzimierz Gedwal (powiatowy). 
L. Pjankow; I1-go-W. Chr.Jścicki; I1I-go- Gimnazjulll 
eńskie. Dyrektor-IL Ticlw- 
J. Golikow; IV-go -A. Simaszko i V-go-- mirow. Przcło
ona- W. Rulkowius. 
M. 
odowski. Sekretarz-P. Protopopo\\". Pensja czteroklasowa 
eńska. Przeło
ona 
Sędziowie miejscy: I-go rewiru-Szl',zer- A. Bogojawlenskaja. 
binskij; II-go rewiru-J. Puchowo Srminarjulfi nauczycielskie. Dyrektor- 
Zarząd zicmski. Członek stały-J. Szy- K. Tichomirow. 
roczenko. Radni ziemscy: Bazyli DeIer, Ka.- Korpus kadetów. Dyrektor-gen.-m. An- 
1'01 von Faltin, Adam Bujnicld, J. Chłudok drzeJ Waulin. 
i S. Kuźniecow. I Oddział Witebskiego T-wa Rolniczego. " 
Sprawnik -Michał Czeruiawskij. Pomoc- Prezes-.- Wojciech Słuszko-Ciapińsld. 
nik-Teodor Smirnow. T-wo Wzajemnego Kredytu. Prezes - N. 
Zarząd miejski. Prezydent miasta - wa- Rahinowicz. Dyrektor-B. Barkan. 
kans. Członkowie zarządu: 1'omasz Podchił- T-wo pożyczkowo-oszczędnościowe. Prezes 
ko i Bazyli Gołubow. Sekretarz - A. Kos- Izaak Kojem. 
modiemjanskij. Bank miejski. Dyrektor-D. Simonow. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- Straź ochotnicza. Prezes- B. Smirnow. 
ty. Członek stały- Stefan Uezph'rczyj. Człon- Naczelnik- -I. Radziwiłłowicz. 


p O \V I A T L E P E L S K l. 


Row. lepelski zajmuje przestrzcIi 3496,6 okręg (w Uieszenkowiczach) obejmuje gminy: 
wiorst kw. i graniczy na północ z pow. po- boczeJkowską, bieszenkowicką, marcinowską, 
lockim i drysiCIiskim, na wschód z pow. sień- stanisławowską, strzy
ewską, ulską i usajską; 
skim gub. mohylowskiej, na południe i zachód II-gi okręg (w Czasznikach) obejmuje gminy: 
z pow. borysowskim gub. mińskiej i pow. dzi- horodzewicką, kopciewicką, kamieńską, zabo- 
snieńskim gub. wileńskiej. Jezior wi
lka obfi- łocką, nusińską, smolaniecką i ciapińską; 
tość (95 wiorst kw.); znaczniejsze: Zeryńskie, III-ci okręg (w Uszaczu) obejmuje gminy: biel- 
Uiotczańskie, Czertświackie i Lepelskie. Wal- sl{ą, worońską, gutowską, pyszniailską, uszac- 
niejsze rzeki: Dźwina, stanowiąca granicę z ką, franopołską :i. czertświacką; [V -ty okręg 
pow. poło
kim i drysieńskim. Ułanka z do- (w Kubliczach) obejmuje gminy: babinicką, 
pływem Swieczanka; Nacza i Uszacz, wcho- woronecką, wietrińską, kublicką i nacką. 
dzące do Dźwiny. I\liasteczek powiat lepcl- P . t d . l .. 6 ., . k . ł 
k . . d 15 . .. 1) l." B OWla zle I Si ę na rcwlrow zJem s IC I. 
S I pOSla a- ,a mIanoWIcIe: uaułIłlcze, 0- 
. . .. I l 
czejlów. Bieszenkowicze, Woronecz, Wietrino, h.ancelarJa I-go okręg
 I?leścI Się \V 
ep u, 
, k . T l . O ł l ' l . P . II-go--w Naczy st. Wwtrmo, III-go-w h.or- 
Zaskol' I, Kub lcze, rzec wwo, au Je, YSZ- 1 G ' dk t U IV A gust 
,. l . Ułł U . {' . 1 . szyn- ro Ił s. szacz, -go - w u - 
IlO, 
Ie lszcze, a, szacz l vzaszIll {I. b t UH. V- _ B' k wiczacl . 
Pod względem administracyjnym powiat ergu s . a, go w ICszeD o I, 
dzieli się na 4 ol{f/
gi policyjne (stany). I-szy' VI-go-w Leplu. 


. I 


- 177 - 


12 


r
>>>
-..1 


t.. 


L E P E L. 


Lepe] połm
ony jest nal! rzekami Ulanka województwa połockiego, le:ląca na - lewym 
i Essą, z których pierwsza wypływa, druga brzegu Dźwiny, została we władaniu Rzplitej; 
wpada do jez. Lepelskiego, w samem mieściŁ', dla tej więc części województwa za główne 
w odległości 113 wiorst od Witebska. W XV miasto obrano Uszacz (w pow. lepelskim). 
wieku nale:lał Lepe] do dóbr książąt litew- Miastem powiatowem gub. witebskiej Lepel 
skich, następnie stanowił własnosć kapituły I został mianowany w r. 1805. Kościół mu- 
wileńskiej i innych klasztorów. Po przyłącze- I rowany parafjalny ukończony i poświęcony zo- 
niu Białej Rusi do Rosji w r. 17Q2, część ( stał w 1'. 1876. 


Władze 


Marszałpk szlach ty-Apoli nary Popow. 
Zjazd powiatowy. Członek puwiatowy 
ą- 
du Okręgowego-Artur Szwank. Naczelnicy 
ziemscy: I-go rewiru-M. Grigorjew,. II-go 
wakans, lII-go--K. Surkow, IV-go-
. Pisa- 
renkow, V-go -M. Bantle, VI-go-P. Sege- 
dyi. Sędziowie miejscy w Leplu:-l\1. Roma- 
nowskij, w miastec7.kach-S. Fiedorowskij. 
Sekretarz-P. Łatyszewskij. 
Zarząd ziemski. Członek stały-
likołaj 
Łuzgin. Radni ziemscy: Władysław Ciecha- 
nowiecki. Mieczysław Przysiecki. Józef Za- 
biełło, J. Dzie1'ibo i J. Byczkow. 


instytucje. 


Sprawnik-Stefan Gniedow
kij. Pomocnik 
Władysław Bohomolec. 
Burmistrz 111. Lepla Tomasz Koronkiewicz. 
Pomocnik-l\L Bujewicz. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały - Mieczysław Przysiecki. 
Członkowie z wyborów - Józef Bohdanowicz, 
Zygmunt, Za.biełło, Zygmunt Hrehorowicz, G. 
Drozdow, D. 
zajtor, J. Sałocho. Sek1'etarz- 
::;. Łacunl:('wicz. 
Inspektor :leglugi-in:l. Jan Urygorjew. 


POWIAT 


DRYSIEŃSKI. 


Powiat drysieł-Isld le:ly w zachodniej częś- nowicką. ziahkowską, kamieńską, klasticką, 
ci gub. witebskiej i zajmuje pnestrzeń 2649,! filipowską, justynjallowską i juchowicką; II-gi 
wiorst kw. Z rzek wa:lnieJsze: Dźwina Zach. okręg (w Oświeju) obejmuje gminy: zamoszali- 
i Dryssa; z jezior, których na ogół jest 95, ską. ignalińską, kochanowicką, oświejską, 
znaczniejsze są: Oświejskie, Lisno. lJługie i strzy:leńską i tobołkowską; III-ci okręg (w 
Bi;;tłe. W powiecie jest 7 miastec7.ek: Wo- Przydrujsku) obejmuje gminy: przydrujską, 
łyńce, Kochanowicze, Mikołajów, Oświej, Przy- pustyilSką, sa1'jańską i suszkowską. 
drujsk, Rosiee i Juchowi.('
e.,. .. I Powiat dzieli się na 4 rewiry ziemskie. 
. 
od. względem 8:dmm.l
t
acYJnym pOWIat KaIlccl
rja I-go rewiru mieści się w Dryssie, 
dZleh Się na 3 o
ręgl pohe
Jne. (sta
y). I-szy l III-go _ w Oświcju IV-ao-w Nowem Siole. 
okręg (w BorkoWlczacb) obejmuje gmmy: der- o 


D H Y S S A. 


Dryssa le:ly przy ujściu rzeki Dryssy do żącą do Połocka. Kościół paraf]alny pod wez- 
Dźwiny. przy kolei Ryga-Smoleńsk, w odle- waniem Opatrzności Boskiej, jest świe:lcj daty. 
głości 176 wiorst od Witebska. Kiedy i przez Handlu w Dryssie niema prawie żadnego; jest 
kogo Dryssa została zało:lona-nie wiadomo.' to jedno z najmniejszych miast powiatowych 
W XV wieku stanowiła osobną gminę, nale- w gub. wit.ebskiej. 


,- 


- 178 - 


r 


-..ł...
>>>
'.1 


t... 


Władze 


. 


l\hr
załek szlachty-Jan Połowcew. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek pow. Sądu Okręgowego- 
M. Ły
yn. Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru 
M. Dmitriewskij; III-go-Orłowskij, IV-go 
E. Kościuslko- W aln
ynicz. Sędzia miejski- 
K. Wilmans. Sekretarz-E. Zieleniuk. 
Sprawnik-Konstanty Soczywko. 
Zarząd ziemski. Członek stały--Konstan- 
ty Winkler. Radni ziemscy: Stanisław Łopa- 
Ciliski, Jan Hrebnicki, Włodzimierz Nitosław- 
ski, P. Slesarionuk i K. Koczanow. 


instytucje. 


Burmistrz m. Dryssy-Adam Lemieszewski. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały - Wład)'sław Śle2anowski. 
Członkowie z wyhorów: Antoni HłaskI), Wło- 
dzimierz Czasznicki, P. Slesarionok, B. Hor- 
becki, M. Orbitan i P. Łukaszek. Sekretarz 
W. Chmielewski. 
Dryssieńskie Towarzystwo Rolnicze. Pre- 
zes- Włodzimierz Nitosławski, wice-prezes- 
Bronisław Przysiecki. Członek-sekretarz- Hu- 
bert Hłasko. 


POWIAT DYNEBURSKI. 


Pow. dyneburski (dzwiIiski) stanowi jądro 
dawnych Inflant Polskich. Zajmuje przestrzeń 
3985,1 wiorst kw., w tern jeziora - 124,7 w. 
kw. Miasteczek w powiecie jest 7: Wyszki, 
Głazmanka, Dagda, Krasław, Kreuzburg, Lie- 
wenhof i PreJe. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w Dagdzie) obejmuje gminy: dagdzień- 
ską, izabelińską. i osuńską; II-gi okręg (w 
Krasławiu) obejmuje gminy: wyszkowską, 


krasławską, maiinowską i u
wałdzką; III-ci 
okręg (w !'reI ach) obejmuje gminy: warkow- 
ską, kapińską, prelsl{ą i jaśmuj:lską; IV -ty 
okręg (w Kreuzburgu) obl'jmuje gminy: kołu p- 
ską, kreuzburską, liewenhofską, liksnieJiską 
i u ngermuj
ską. 
Powiat dzieli się na 6 rewirów ziemskich. 
Kancelarja I-go rewiru mieści się w Krasła- 
wiu, II-go-w 'Vyszkach; III-go-w Kras- 
ławiu, n--go-w m. Peliczu st. Prele, V-go- 
\V Dyneburgu, YI-go-w Kreuzburgu. 


DYNEB DRG. 


Dynelmrg (Dźwińsk) lety na prawym brze- swej rozległości, szerokich ulic, licznych ogro- 
gu Dźwiny o 244 wiorst od Witebska i 161 dów oraz o
y\Vionego ruchu nad Dźwiną robi 
w. od Wilna. Jest to miasto wielkiej wagi wra2enie wielkiego miasta. Składają je: 1) 
pod względem handlowym, a zarazem jedno twierdza, wzniesiona na niezbyt obszernej rów- 
ze staro
ytnych w kraju. Około r. 1277 mistrz ni nil', 2) wŁaściwe miasto Dyneburg, niegdyś 
prowincjonalny krzy
aków Ernest Hassburg zbu- miano N'owego Przedmieścia nos'lące, oddalo- 
dowal tu silny zamek, z którego obecnie za- ne o 1/4. mili od twierdzy i przedmieście, zwa- 
ledwie ślady pozosLały. Do składu Rzeczypo- ne przez rosjan "Dumowka". Wszystkie te 
spolitej Dyneburg wszedł w latach 1561-1569. dzielnice połoMne są na prawym brzegu Dźwi- 
W XVII wieku i pierwszej połowie XVIII ny, w nisko połolonej dolinie, zabezpieczonej 
wieku Dyneburg miał niemałe znaczenie, ja- wszak
e pot(

nemi tamami od wiosennych wy- 
ko rezydencja djecezjalnych biskupów inflanc- lewów. Na lewym zaś brzegu Dźwiny roz- 
kich, mających tu swoją katedrę, tudzieZ jako ciąga się 
yzna Kurlandja z miasteczkiem 
gród stołeczny najprzód województwa, a od "Grzywka", wchodzące m w skład dóbr kał- 
r. 1678 księstwa infladzkiego. W r. 1788 I kuńskich. Poło
enie Dyneburga nad Dźwiną 
Dyneburg przeszedł pod panowanie Rosji. N a i przy zbiegu pięciu linji kolejowych, rozcho- 
rozkaz Aleksandra I w r. 1811 rozpoczęto dzących się w kierunku Petersburga, Wilna, 
roboty około dzisiejszej twierdzy, które ukoń- Rygi, W itebska i Libawy, sprzyja ogromnie 
czono dopiero w r. 1829. Dyneburg wskutek rozwojowi ekonomicznemu miasta. Jedynie 


-, 


179 - 


r
>>>
bliskość fortecy stoi pod tym względem na l ny został dopiero w r. 1848, gdy
 dawny koś- 
zawadzie. Według ostatniego spisu ludności, ciół jezuicki przerobiono na cerkiew. (Pro- 
Dyneburg liczył 69.675 mieszkańcó1v. W boszcz-ks. Chryzogon Przemocki; wikarjusze: 
r. 1893 Najwy
ej rozkazano przemianować ks. Antoni SzyJnis i ks. Grzegór:i Zacz; prc- 
Dyneburg na Dźwińsk. Latem 1908 r. strasz- fekt-ks. Wincenty Balul). Dyneburg posiada 
li wy po
ar obrócił w perzynę przedmieście tak
e 2 zbory ewangielickie, dwie synagogi 
Dyneburga, zwane Gaikiem. Kościół para- i kilkadziesiąt izraelickiclł domów modlitwy. e 
fjalny, pod wezwaniem S. Piotra, wymurowa- 


W ł a d z e. 


Marszałek szlachty-rz. r. s1. baron Teo- 
dor Szlippenbach. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członkowie powiat. Sądu Okręgo- 
wego-rz. r. st. D. Suriczan i W. Priedtie- 
czenskij. Naczelnicy ziemscy: I-go rewiru- 
R Kinowicz; II-
o-S. UIjanin, III-go-- -A. 
Reithal; IV -go-M. von Magnus; V -go- 
W. Romanow; VI-go - - M. 1\Iertens. Sędzio- 
wie miejscy: I-go rewiru-W. Borman;II-go 
J. Naumow; III-go - -E. Goriainow; IV-go 
A. Mec. Sekretarz-B. Rogacz. 
Zarząd ziemski. Prezes-marszałek szlach- 


ty. Członek stały-J. W ołosewicz. Radni 
ziemscy: Mikołaj Rosseter i A. Pietskoj. 
Sprawnik-Aleksander FlorCllz. Pomocnik 
Jan 'rołparow. 
Lekarz powiatowy-Juljan FiHcborn. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 
ty. Członek stały-Jan 
raciejowicz. Człon- 
kowie z wyborów: Marjan Szachno, Henryk 
Dymsza, Mikołaj Rosseter, A. Wajwod, A. 
WiJum, P. Osczyn. Sekretarz-B. Kozakie- 
wicz. 
Policmajster-Jan Gniedowskij. Pomocnik 
A. Kur1andzkij. 
Komendant fortecy - gen.-maj. Jan Lwow. 


I n s t y t u c j e m i e j s k i e. 


Zarząd miejski. Prezydent miasta - Ar- 
wid Pfejffer. Członkowie zarządu: Jan Pos- 
piełow, Antoni Zienkiewicz, Artemjusz Minow 
i Mateusz Makarow. Sekretarz-Kazimierz 
Stankiewicz. 
Budowniczy miejski - in
. Jan Talberg 
Geometra miejski - Juljan Palecki. Lekarz 


Zakłady 


Sz.koła realna. Dyrektor -Piotr Orłow. 
Prywatne 8-klasowe gimnazjum męskie 
Sacharowa. Dyrektor ,- Hennadjusz Niewzo- 
row. 
Gimnazjum teńskie. Dyrektor - Aleksy 
Kniaziew. Przeło
ona-Anna Potrykowskaja. 
Prywatne 7-klasowe gimnazjum 
eńskie. 
PrzełoMna- Pa.ulina Drojerska. 


miejski-Aleksander Palmowo Lekarz sani- 
tarny - Mamert Rutkowski. Zarządzający 
rzeźnią miejską - dr. Aleksander Strukow. 
Weterynarz miejski-Napoleon Odlanicki-Po- 
czobul. 
Sąd sierocy. Prezes- Antoni Zienkiewicz. 
Bank miejski. Dyrektor-Karol Minus. 


naukowe. 


Pensja teńska czteroklasowa. Przeł020na- 
Aleksandra Sawicka. 
Szkoła komercyjna 7-klasowa Sacharowa. 
Dyrektor -Aleksander Sacharow. 
Szkoła handlowa męska ) J O 
" " 2eńska). szyna. 
Miejska szkuła 6-klasowa. Inspektor- 
Bazyli Archangiplskij. 


Szpitale zakłady lecznicze. 


Szpital miejski. Prezes rady- J. Woło- 
sewir.z. Lekarz naczelny-A. PalllJow. Ordy- 
nator-Grzegórz Gcrsztejn. 
Lecznica ginekologiczna d-ra Antoniego Hu- 
łowko. 
Szpital oftalmiczny dora CyryJego Noiszew- 
skiego. 


Szpital 2yuowski. Lekarze: Łazarz I3y- 
chowski i Borys Kameraz. 
Szpital ewangielicki. Lekarz naczeJny- 
Aleksander Jurgenson. 
AmbulatOljum im. J. Zaksa. Lekarz-B. 
Kameraz. 


180 -
>>>
..J 


t.. 


Instytucje i towarzystwa prywatne. 


o 


Towarzystwo lekarskie. Prezes -- dr. C. 
Noiszewski. Wice-prezes dr. A. llołowko. 
Sekretarz-S. Wilkomir. 
T-wo Opieki nad zwierzętami. Prezes-Ar- 
wid Pfejfl'er. Sekretarz - K. Stank.iewicz. 
T-wo ratunkowe od utonięć. Prczes - A. 
Pfejfl'er. Wice-prezes-Joacbim Jurowski. 
Towarzystwo Dobroczynności. Prezes -gen. 
bar. 1\1. von-der-Osten-Dryzen. 
Towarzystwo pomocy biednym uczniom. 
Prezes - C. Noiszewski. Sekretarz-B. Ka- 
meraz. 


T-wo wzajemnego kredytu. Prezes-Jerzy 
Koreywo. Dyrektorowita Kazimierz Jankow- 
ski i Aron Brudnv. .. 
I Dynebur::;kie. t-wo po
yczkowo-oszczęd- 
nościowe. Prezes zarządu: Paweł Peterson. 
Filja Ryskiego banku handlowego. Dyrek- 
tor-Teodor Tatarin. 
Filja Moskiewskiego banku międzynarodo- 
wego. Dyrektor-Grzegórz Bindler. 
Kantor bankierski "M. Witenberg i S-ka" 
Stra
 ochotnicza. Prezes-bar. M. yon-der- 
Osten-Dryzen. Naczelnik-L. Pipkiewicz. 


N O t ar j u s z e. 
Stefan Jakubowicz, Bazyli Aleszczenko, Konstanty de-Konradi i Mikołaj Heppener. 


Adwokaci przysięgli. 


Stanisław Syrewicz i Józef Staczuński. 


POWIAT 


Pow. rze
ycki, zajmujący półn.-zachodnią 
część gub. witebskiej, graniczy na południe 
i zachód z pow. dyneburskim, na północ z gub. 
inflancką i pow. lucyńskim, na wschód z pow. 
lucyilskim. Obszar powiatu wynosi 3719,5 
wiorst kw. Część płn. -zachodnia, przy legaj ó\- 
ca do gub. inflanckiej na.lt'
Y do kotliny je- 
ziora Łubanu, zwanego niegdyś mare Luua- 
nicum i przedstawia błotnistą nizinę, którą 
rzadko tylko przerywają tu i owdzie rozsiane 
pagórki. \r miarę posuwania się ku poł.- 
wschodowi, poziom podnosi się, gleba staje się 
suchszą. a okolica falisto-wzgórkowata. Gle- 
ba rÓMorodna, składa się przewa
nie z gli- 
niastego szarego piasku, a. gdzie niegdzie 
z piasczystej gliny; rzadko się spotyka gliaka 
na podkładzie marglowym. Łąk wielka obfi- 
toŚĆ. Z rzek znaczniejsze: Rzeżyca z liczne- 
mi dopływami i Malta, obie uchodzące do 
Łubanu. Jezior w powIecie jest 318. zajmu- 
jących przestrzeń 137,6 wiorst. kw. Oprócz 
Łubanu, zasługują na uWagę: Ra
na, Łosie, 


RZEŻYCKI. 


Fejmaliskie i Esza. W powiecie jest 6 mias- 
teczck: Warklany, Wielony, Iserówka, Kow- 
naty, Rybiniszki i Malta. Ludność rdzenną 
stanowią łotysi-katolicy, wśród których spo- 
radycznie rozsiani są rosjanie-staroobrzędowcy, 
jest te
 trochę litwinów i polaków. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w Rze
ycy) obejmuje gminy: drycań- 
ską, kownacką. kulniewską, makaszaIlską, ro- 
zenmuj
ską, sakstygalską i uzulmnj
ską; II -gi 
okręg (wWielonach) obejmuje gminy: bor- 
chowską. bykowską, warldańską, wielońską, 
golańską i sternialiską; III-ci okręg (w An- 
tono polu) obejmuje gminy: andrepneńską, waj- 
woduwską, rozentowską i solujońską. 
Powiat dzieli się na 5 rewirów ziemskich. 
Kancelarja l-go rewiru mieści się w Rze
ycy; 
Il-go-w Wielollach; III-go-w m. Łobrzy 
st. p. Rzeżyca; nr_go -w Sołujonach st. Au- 
tonopol; V -go w Kownatacll. . 


RZEŻYCA. 


Rze
yca. po łotewsku Rpjziekmi, urzęd. wiorst od Witebska i 80 w. od Dyneburga. 
Re
yca. le
y nad rzeką Rze
ycą, przy kolei W środku t. zw. Starego Miasta stoją dotąd 
warszawsko-petersburskiej, w odległości 324 ruiny zamczyska, wzniesionego w r. 1285 


., 


1!:H -
>>>
1.. 


to 
przez wójta krzy
ackiego Wilhelma de Schauer- rzeniu gubernji witebskiej w r. 1802', moko 
burg. W r. 1559 zamek z okolicą odstąpio- Rze
yca podniesione zostało do godności mias- 
ny został przez inflanckich rycerzy Rzeczy- ta powiatowego wspomnianej gubp.rnji. Kato- 
pospolitej. i w r. 1561 utworzono z tych ziem licy posiadają tu obszerny kościół drewniany, 
starostwo pograniczn,. W r. 1772 starostwo pod wezw. Serca Jezusowego, zało
ony w r. 
rze
yckie, pod nazwą traktu rze
yckicgo. do- I 1685 przez Franc. Bielińskiego, starostę mal- 
stało się pod panowanie Rosji. a przy utwo- borskiego. e 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-Jan Bkworcow. 
Zjazd powiatowy. Prezes - marszałek 
szlachty. Członek powiatowy Sądu Okręgo- 
wego-P. Czernooczel1ko. Naczelnicy ziemscy: 
I-go rewiru-S. von Knaut; II-go -M. von 
Lutze, III-go - A. Woszczynin; IV-go- M. 
Kurskij i V-go-M. Astafjew. Sędzia miejski. 
G. Bajbakow. Sekretarz B. Puchowo 
Zarząd ziemski. Członek stały-Wacław 
Wejtko. Radni ziems
y: Kazimierz von Ro- 
mer. I. Dziubin, F. Baranow i A. Borisow. 
Sprawnik - Jan Rozenthal. Pomocnik- 
Konstanty Ciecierski. 
Lekarze: Mikołaj Jelizarow (powiatowy), 
Wincenty Odyniec (miejski). 


POWIAT 


Pow. lucyński zajmuje przHstrzeń 4656,1 
wiorst kw. Przez pła
czyznę powiatu prze- 
chodzi pasmo wzgórz, które tworzy dział wod- 
ny pomiędzy rzekami uchodzące mi na północ 
do rzeki Wielkiej, nale
ącej do kotliny Pej- 
pusu oraz rzekami, płynącemi w kierunku po- 
łudniowym i nale
ącemi do dorzecza Dźwiny. 
Znaczniejszym dopływem rzeki Wielkiej jest 
rzeczka Utroja; głównemi zaś dopływami 
Dźwiny są rzeki Sarjanka i Ewikszta. Oprócz 
tego mnóstwo strug i strumyków miejscowych 
uchodzi do licznie po całym powiecie poroz- 
!"zucanych jezior. Gruma powiatu są przewa
- 
nie gliniasto-piasczyste i błotniste. 
Pod względem administracyjnym powiat 


Komisja rolna. Członek stały-A. Soło w- 
jew. Członkowie z wyborów: P. Michajłow, 
L. Ryck, G. Knaut, F. Łosiew, A. Dre
el i A. 
Romanczuk. Sekretarz-J. Wenediktow. 
Burmistrz ill. Rze
ycy - Włodzimierz 
Chrucki. 
Bank miejski. Dyrektor-Bazyli Puchowo 
Prywatna 4-klasowa szkoła handlowa J. 
KaJinina. 
Rz.-Katolickie Towarzystwo Dobroczynnoś- 
ci. Prezes - ks. dziekan Nikodem Ranzan. 
Wice-prezes-Wacław Wejtko. Skarbnik- 
dr. Bronisław Wierzejski. Sekretarz-Feliks 
Gąsowski. 
Stra
 ochotnicza. Prezes- Włodzim. Chrucki. 


LUCYŃSKI. 


dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (przy st. Rozenowskiej M. W. kolei) obej- 
muje gminy: istrycką, lanckorońską, nerzeńską, 
posińską. pyłdeńską, janowolską i rundańską; 
II-
i okręg (w Korsówce) obejmuje gminy: 
zwirzdyńską, korsowską, michałowską i ewer- 
smu.i
ską; III-ci okręg (w DQłowsku) obejmu- 
je gminy: baltynowską, bołowską, domopolską,. 
zalmuj
ską i marienhauzeńską.. 
Powiat azieli się na 5 rewirów ziemskich. 
Kancelarja I-go rewiru mieści się w Lipnie 
st. Marjenhauza, II-go-w Bołowsku, III-go 
w Felicjanowie. st. Lucyn, IV-go-w Lucy- 
nie, V-go-przy st. Rozenowskiej. 


L U C Y N. 


Lucyn (po łotewsku Ludza, po niemiecku ci dobrze jeszcze zachowane zwaliska rycer- 
Ludsen) poło
ony jest przy kolei Moskiewsko- skiego zamku, wzniesionego w r. 1;899 przez 
Windawskiej, w pobli
u jezior Wielkiej i Ma- mistrza krzy
ackiego Wannewara de BrUg- 
łej Łu
y, z których wypływa rz. Łudza. Obok gennoie_ Kościół parafjalny drewniany zbu- 
miasta, na wzniesieniu, stoją w znacznej częś- dowany został w r. 1788. 


, 


- 182 - 


ł
>>>
-i 


. 


i.. 


Władze i instytucje. 



Iarszałek szlachty .-Aleksander Simanow-I Sprawnik - Mikołaj Bilima-Posternakow. 
skij. I Pomocnik-K. Kłodnickij. 
Zjazd powiatowy. Członek powiat. Sądu I Burmistrz m. Lucyna-Mikołaj Rutkowski. 
Ukręgowego-P. Uspienskij. Naczelnicy ziem- Komisja rolna. Członek stały - Wacław 
scy: I-go rewiru-S. von Dietmar, [1-11;0- l\:rasnopolski. Członkowie z wyborów: Leon 
Henryk. baron )'Ianteutłd, IlI-go--B. Plen, I Bl'nisławski, Protazy A1chimowiez. l\Iichał 
IV-go - L. Chorwat, V-go - A. Rodziewicz. Plen, M. Barsukow, \V. Nogla. J. Zelcz. Se- 
Sędzia miejski--A. Mietłow. Sekretarz-A. kretarz-J. Uskar. , 
Czerniecki. I Lekarze: o. Hekaszow (powiatowy) i J. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Michał Edelberg (miejski). 
l'aszkiewicz. Radni ziemscy: )'Iichał Plen, I Notarjusz-J. Rodjonow. 
J. Szczęsnowicz. A. Róian, A. Rozenek i M. Straż ochotnicza. Prezes-
I. Bilima-Po- 
Patmalnik. sternakow. Naczelnik--J. Stołboszyńskij. 


o 


POWIAT 


Powiat Siebieski graniczy od północy z gub. 
pskowską, od wschodu z pow. neweiskim. cd 
południa z połockim i drysimiskim, od zacho- 
du zaś z lucyńskim. Zajmuje przestrzeń 
3320,8 wiorst. kw. Najwyższy punkt w po- 
wiecie wznosi się w odległości 21/2 w. ku 
północy od Siebieża w pobliżu wsi Pietuchow- 
szczynki (t. zw. góra W ozdycłmlinka). Gleba 
przeważnie gliniasto-piasczysta albo piasczysta. 
Powierzchnia powiatu zrfJszona jest rzekami, 
należącemi do systematu rz. Wielkiej i Dźwi- 
ny Zach. Rzeka -Wielka przepływa na nie- 
znaczncj przestrzeni 'Y północnej części po- 
wiatu i jest nieieglowną. \V granicach po- 
wiatu przybiera Niewiedrankę, Atolę, stano- 
wiącą na przestrzeni 8 w. granicę z gub. 
pskowską, Issę i inne pomniejsze. Do syste- 
matu Dźwiny nale
ą: Niszcza i Swołna, ucho- 
dzące do IJryssy po za granicami powiatu. 


SIEBIE SIC I. 


Powiat obfituje w jeziora, l,tóre zajmują na 
ogół przt'..trze1i 136,8 wiorst kw. Ważniejsze 
z nich: Siehieskie, Urono. Białm, Nieczeroco. 
Ołbito, Osyń, Swibto, Niewiedro, Jassy i Je- 
zierzyszcze. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieH się na 3 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w Załosiemiu st. Siebież) obejmuje gmi- 
ny: kamieniecką, nieporotowską, przychabską, 
sinozierską i tomsi1
ską; II-gi okręg (w Pus- 
toszu) obejmuje gminy: jezieryjską, mohilań- 
ską, soińską, sutocką i szumichińską; Ul-ci 
okręg (w Siebieżu) obejmuje gminy: annicli- 
ską, głęhoc7.yńską, dołoszCZalif'ką, rykowską, 
czajkiliską, justynowską i czerniejską. 
Powiat dzieli się na 4 rewiry ziemskie. 
Kancelarja I-go i U-go rewiru mieści się w 
Siebieżu, III-go-w Równem st. Bałaszów; 
IV -go-w PuStOSZCI). 


S I E B I E Ż. 


Siebież położony jest na dość wyniosłym X r II wieku był tu zamek warowny, broniący 
półwyspie,- okolonym z trzech stron wodami północnych kresów Rzeczypospolitej. Obecnie 
jeziora Siebieskiego, o trzy wiorsty szosą, od Siebież, posiada kościół parafjalny murowany 
stacji tejże nazwy kolei )Ioskiewsko-Windaw- p. w. Sw. Trójcy, fundowany w r. 1649 przez 
skiej, w odległości 214 w. od Witebska. \V ks. Krzysztofa Radziwiłła. 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlacht y- Jak6b Ofrosimow. I Okręgowego-A. Kriepkogorskij. Naczelnicy 
Zjazd powiatowy. Członek powiat. Sądu ziemscy: I-go rewiru-A. Gołynicc, II-go- 


, 


183 


r
>>>
. 



 


t. 


.1\1. Gabriels, lU-go - K. Beneke-von-Duwe Komisja rolna. Członek stały - Antoni 
i IV -go- -br. M. ł.an
koj. Sędzia mieiski- Swierzbiński. Członkowie z wyborów: Witold 
P. Jakowlew. Sekreta.rz-J. Ticbwinskij. Makowiecki, Eugenjusz Piotrowski, Jan Wol- 


_.
... . 


. '. 


" a . 


"',' .łr 


Zarząd ziemski. Członek stały - Mikołaj 
Bieznoszczenkow. Radni ziemscy: Józl'f Ada- 
mowicz, Paweł Bołyczew, J. Łuppo, A. Dzie- 
mieszko i M. Borowik. 
Burmistrz m. Siebie
a-Dymitr Łuzgin. 


d. 


'_'f.
' . 


. .. . 


_ ,;. 


-, ' 
if . f 


.k_,,\f.iu,....;..
]; 


SIEBIEt. 


bek, 1-1. Afonkin, J. Konaszew i T. Łukawien- 
ko. .Sekretarz-B. Orłowo 
Lekarze: Bazyli Orłow (powiatowy), 'Mi- 
kołaj Skorodumow (miejski). . 
Notarjusz-Jeny Surkow. 


PO\VIAT NEWELSKI. 


Powiat ncwcIski graniczy na północy z gub. 
pskowską. na wscbodzie z pow. wieliskim, na 
południe z pow. horodeckim, a na zacbodzie 
z pow. połockim i siebieskim. Ogólna prze- 
strzeń wynosi 3580,7 wiorst kw. .Jezior w pow. 
neweIskim znajduje się przeszło 300, zajmu- 
jących pokaźny obszar 183 wiorst kw. Znacz- 
niejsze z nicb: Iwan, Newelskie, Uszo, Sieru- 
ty, Niewierowo, Dołysy, Uswoja i Plisy. 
Z zrek znaczniejsze są: Łować z dopływem 
Emienka, Uszanka, Plisa, Iskoł i Ddroj. Po- 
wierzchnia powiatu wzgórzysta. Grunta w pow. 
neweIskim są po większej części piasczyste 
i kamieniste. 
Pod względem administracyjnym powiat 


dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okrę
 (w Opl1cbIikach) obejmuje gminy: bere- 
zowską, ziabkiJlską, karl1Iińską, moszeniliską, 
psowską, sierucką i czu prowską; II -gi okręg 
(w Dołysach) obejmuje gminy: dołyską, ku- 
biecką, rykszyńską, sokolllicką i trzecbalew- 
ską; III-ci okręg (w NocllOwaI
sku) obejmu- 
je gminy: hultajewską, dominikowską, emie- 
niecką, płoskowską, stojecką, toporską, czer- 
niecowską i szałachowską. 
Powiat dzieli się na 4 rewiry ziemskie. 
Kancelarja I-go rewiru mieści się w m. Ti- 
mofiejewce st. Newel, II-go- w m. Kozłowie 
st. Newel, UI-go-w Czerniecowie s1. Doły- 
sy i IV-go- -w m. Zaiwanju s1. Newel. 


N E W E L.' 


Newel poło
ony jest nad jeziorem Newel- I Kościół katolicki. (jedyny w całym powiecie) 
skiem i rzeką Emienką. przy dwucII Hnjach pod wezwaniem Sw. Jerzego, wzniesiony zo- 
kolejowycb: Petersburg-Złobin i Siedlce-Boło- I stał w r. 1785, zniszczony w skutek po
aru 
goje, w odległości 95 wiorst od 'Vitebska. w r. 1865 i odnowiony 'Y r. 1866. 


., 


-- 184 


r 


'j 


.........
>>>
..i_ 


1.. 


Władze i instytucje. 


..... 


Marszałek szlacht y- -Włodzimierz Władi- 
mirow. 
Zjazd powiatowy. Członek powiatowy Sądu 
Okręgowego-A. Bibikow. Naczelnicy ziem- 
(. scy: l-go rewiru-Rudolf bar. Fitinhof, II-go 
B. Goj
ewskij, III-go-Al. bar. von Buch- 
holz i IV-go- -M. Jankowskij. Sędzia miejski 
Michał Zawadzki. Sekreta.rz - B. Nowikow. 
Zarząd ziemski. Członek stały -l\Iikołaj 
Miłowskij. Radni ziemscy-Eugenjusz Szylder, 
Plato Kamionko, WJodzimierz Baranowski. 
F. l\Iichelsow. 


Sprawnik-Eustachy Bieliński. Pomocnik 
B. Alchimowicz. 
Burmistrz m. Newla-Roman Popow. 
Komisja rolna. Członek stały- -Piotr 
ku- 
ridin. Członkowie z wyborów: Aleksander 
Żukowski, F. Michelsow, S. Krasnow, A. Kras- 
noszczokow i G. 
zarujl.w. Sekretarz - A. 
Machnowski. 
Lekarze: Jakób Taławrinow (powiatowy) 
i Benjamin Judin (miejski). 


POWIAT HORODECIC!. 


Powiat horodecki graniczy na północ z ne- 
welskim, na wschód z wieliskim, na południe 
I/: witebskim i na zachód z połockim. Zajmu- 
ie przestrzelI 3186,1 wiorst kw. Powierzchnia 
gruntu wogóle równa z niewielkiemi wynios- 
łościami, z nich wa2niejsze mają nazwę Łasz- 
kowo i Gniłowo, z których biorą początek 
dwie większlJ rzeki: Obol iŁować. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w Horodyszczu) obejmuje gminy: wło- 
dzimierską, kozjańską, miszniewicką, obolską, 


sieliską i chołomierską; II-gi okręg (w Rud- 
ni) obejmuje gminy: horkowską, dubinińską, 
dubokrajską. rudnieńską, staryńską i stajkow- 
ską; III-ci okręg (w Horodku) obejmuje gmi- 
ny: beskatowską, bolecką, wirowlańską, woj- 
chańską i potoszeńską; IV-ty okręg (w Ho- 
rowatce) obejmuje gminy: werecką, wyszedzką, 
zajkowską i ciościańską. 
Powiat dzieli się na 4 rewiry ziemskie. 
Kancelarja I, II i IV rewirów mieści się w 
I1orodku, UI-go-w Rudni. 


H O R O D E K. 


Horodek (urzęd. G.orodok) poło
ony jest Za miastem są ślady okopów, świadczących, 
przy kolei Petersburg.Złobin w odległości 37 
e było niegdyś miejscem obronnem, w hi- 
wiorst od Witebska, nad rzeką Horo
anką. storji jednak niema o niem 2adnej wzmianki. 


Wtcłdze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Marjan Dworzecki- 
Bohdanowicz. 
Zjazd powiatowy. Członek powiat. Sądu 
Okręgowego-K. Ałkałajew-Kałagif'orgij. Na- 
czelnicy ziemscy: I-go rewiru-M. Tyzenholdt, 
II-go-A. Krawczenko, IH.go- M. Poleskij- 
Szczypiłło i l V-go - K. Chudzyński. Sekre- 
tarz-J. Kupris. 
Zarząd ziemski. Członek stały-- Włady- 
sław DziubiIlski-Pioro. Radni ziemscy: Win- 


centy GliIlski, Piotr Likso, Eugenjusz Lilje, 
H. Drozdowski i P. Szachorko. 
Sprawnik - Artemjusz Sokołowski. Po- 
mocnik--Aleks. Skolllorochow. 
Burmistrz m. Horodka-Bazyli W O/
yk. 
Komisja rolna. Członek stały - Paweł 
Burmejster. Członkowie z wyborów: Franci- 
szek Kossow, Herasim Drozdowski, Wincenty 
Gliński, Ch. Łukjanow, A. Łobancew, G. Cho- 
dziunia. 
Lekarz powiatowy-Michał l\Iiklaszewski. 


- 185 


r-
>>>
I 


.j 


POWIAT 


WIELISKI. 


Powiat wieliski graniczy od północy z gub. 
pskowską, od wschodu i południa z gub. smo- 
leńską, od zacllOdu z pow. witebskim i ne- 
welskim i zajmuje przestrzeń 3927,ł wiorst 
kw. Gl,'ba powiatu przewa2nie piasczysto- 
gliniasta. Ghl\rną rzeką powiatu jest Dźwi- 
na, z dopływem l\Ie2ą. Jeziora niewielkie; 
najwa2njejsze: eświaty i Usmynia. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 4 okręgi policyjne (stany). I-szy 
okręg (w IIjinie) obejmuje gminy: iljińską, 


krestowską i makłakowską; II-gi okręg (w 
Wielizu) obejmuje gminy: wiażmieńską, ser- 
tejską i czepiclską; Ul-ci okręg (w WieliZu) 
obejmuje gminy: baranowską, budnicką, us- 
myńską i cerkowiszczcńską; IV -ty okręg (w 
Uświatach) obejmuje gminy: kazakowską, uz- 
kowską i uświacką. 
Powiat dzieli się na 3 rewiry ziemskie. 
Kancclarja I-go rewiru mieści się w Wielizu, 
II-go -.w Kreście i III-go-w Uświatacb. 


\V I E L l Ż. 


Wieliz poło;
ony jest na prawym brzegu da murowany kościół parat]alny, wzniesiony 
Dżwiny, przy ujściu rzeki Wielizy, w odle- z muru w r. 1754 przez Bazylego Daszkie- 
głości 81 wiorst od Witebska. Mia!'to posia- wicza. 


Władze instytucje, 


Marszałek szlachty-Mikołaj Kolubakin. ko, Włodzimierz Rentein, Henryk Świrszczew- 
Zjazd. powiatowy. Członek powiat. Sądu ski, M. Pietrow i J. Muchin. 
Okręgowego-W. Rentein. Naczelnicy ziem- Sprawnik-Józef Czylipionok. Pomocnik- 
scy: I-go rewiru-Ch. Sandrygajło, lI-go- Grzegórz Bogdanowskij. 
A. Kutuzow, III-go _ P. Woinow. Sędzia Burmistrz m. WieliZa-Jan Ąntonow. 
miejski - E. Mormann. Sekretarz -S. Sza- Komisja. rolna. Człu.nek stały-Konstanty 
Szaszkowskl. CzłonkowIe z wyborów: Wła- 
. . k . C ł k t ł _ l\ if S . dysław Chrulewicz, Jan Lilje, Konstanty Kor- 
m
eJs. I.. Z o
e. s a y - .J.. Je- ti, J. Dawyduw, A. Tierentjew i P. Szmia- 
Radm ziemscy. Zygmunt PlOtrasz-1 kuw. Sekretarz-D. Szulga. 


blinskij. 
Zarząd 
miewskij. 



cg
 


""1 


- 186 - 


.
>>>
GUBERNJA MOHYLOWSKA. 


Gubernja mohylowska, albo mohylewska skiego, czausowskiego, czerykowskiego, by- 
w ostatnich czasach RrzeczypO!"politej stano- howskiego, rohaczewskiego, homelslciego i kli- 
wiła wschodnie pogranicze Litwy. Znaczną mowickiego. Powierzchnia gubernji obejmuje 
część mohylowskiej gub. stanowiło niegdys 42,218,1 wiorst kw. Gub. mohylowska grani- 
ks. mścisławskie, MprzeOlian uuzielne lub za- czy na północy z gub. witei.ską (pow. lepel- 
leżne od Smolmiska. Następnie z księstwa te- skim i witebskim), na wschodzie z gub. smo- 
go uformowano województwo mścisławskie. leńską (pow. porieczeńskim, kraśniń
kim i ros- 
Składały je dzisiejsze powiaty gub. mohylow- ławskim), na południu i płd.-wschodzie z gub. 
skiej: mścisławski, czerykowski, klilOowicki, czernihowską (pow. mglińskim, suraskim, no- 
bychowski i czausowski. Północną część dzi- wozybkowskilll i horodnialiskim), na zachodzie 
siejszej gub. mohylowskiej stanowił powiat z gub. miIIską (pow. rzeczycl,im, bobrujskim, 
orszaliski, należący do województwa witebskie- ihumeńskim i borysowsldm). \Vogóle linja gra- 
go. Był on znacznie rozleglejszy od obecnego niczna gub. mohylowskiej wynosi 1580 w., 
i składał się z dzisiejszych powiatów: OI'szali- z czego zaledwie czwarta część przypada na 
skiego, sieńskiego, horeckiego i mohylowskie- granicę naturalną. 
go. Powiaty zaś rohaczewski i hOlllelski nale- Pod względem powierzchni różni się część 
żały do powiatu rzeczyckiego województwa północna gubernji od południowej. Część pół- 
mińskiego. W r. 1772 z pierwszego pouzialu nocna, a mianowicie powiaty: sieński, (,r.szaII- 
Hzplit
j, z przyłączonych do Rosji województw: ski, mścisławski. horecki i mohylowski, jest 
mścisławskiego, połockiego i witebskiego utwo- wznioś1£o.jsza, pokryta wzgórzami, b
dącemi 
rzono dwa n:Lmiestnictwa: mohylewskie i po- przeułużeniem płaskowzgórza wałdajskiego, 
łockie. Namiestnictwo mohylewskie dzieliło stanowiącemi dział wouny, pomiędzy dorze- 
się na 4 prowincje: orszal\ską. rohaezewską, czem Dniepru i Di.winy Zachodniej. Natomiast 
mścisławską i mohylcwską. W r. 1776 gu- część południowa, równa i po większej części 
bernja otrzymała nową organizację na zasa- niska, nosi charakter Polesia. Odpowiednio do 
dzie ogólnej ustawy dla guberuji rosyjskich. tego główne rzeki gubernji płyną z północy 
Wówczas .!\Iohylów został miastem gubernjal- ku południowi przez całą długość gubernji, 
nem, a Czausy, Stary Bychów, Orsza, Babi- przerzynając ją we wszystkich kierunkach 
nowicze, Kopyś, Sienno, 
Iścisław, Czeryków, swymi dopływami. Najwyższe punkta w gub: 
Klimowicze, Rohaczew i Bielica - miastami znajdują się w północnej jej części, w pow. 
powiatowemi. Cesarz Paweł I w r. 1797 z na- orszaIlskim, okołu błota Weretejskiego, gdzie 
miestnictwa mohylewskiego i połoekiego roz- wyniosłości dochodzą do 800 - 900 stóp wy- 
kazał utworzyć jedną guhernię białoruską, sokości. 
z miastem gubernjalnem \Vitebskiem, do skła- I Gub. mohylowska należy przewatnie do 
du której wszedł 
lohylów, jako miasto po- dorzecza Dniepru i tylko nieznaczna jej część, 
wiatowe; w r. 1801 z rozkazu cesarza Ale- mianowicie puw. sieńsl{i i połud.-zachodnia 
ksandra I przywróconą została gubernia mo- część orszań.skiego należy do dorzecza Dźwi- 
hylowska. Ostateczne zmiany nastąpiły przez ny Zach. Zadna inna gubernja nie obfituje 
przyłączenie w r. 1840 pow. babinowickiego w takie mnóstwo rzek, rzeczek i strumieni. 
do orszańskiego, oraz w r. 1863 pow. kopys- j;lk gubernja mohylowska. Ogólna liczba ich 
kiego do horeckiego. wynosi przeszło 1000. Dniepr przecina gub. 
W dzisiejszym stanie gub. mohylowska mohylowską od północy ku połud.-zachodowi, 
składa się z 10 powiatów: mohylowskiego, or- na przestrzeni 560 w., przez całą prawie jej 
szańskiego, sieńskiego, horeckiego, mścisław- długoŚĆ i dzieli ją na dwie nierówne części, 


, 


-- !
7 -- 


r
>>>
..i 


Culo. wnla 
-'.r ( \"""["rr rJWB"KA 
lV... J SJ J "-' 
. .s.....,.." 


':\j 
'- "" 


, 


1St!
>>>
4 


. 


1.. 


mniejszą zachodnią i większą wschodnią, za- I Grunta są najrozmaitszej wartości: pszen- 
dnieprską. Po Dnieprze najwa
niejszą rzeką ne i 
yzne w pow. mścisławskim, oraz w części 
jest So
, spławny na znacznej przestrzeni, horeckiego i orszańskiego; dobre żytnie w 1'0- 
a z lewej strony U
lOdzący do Dniepru. Dla haczewskim, części homeiskiego, mohylowskie- 
wschodniej części So
 jest niezmiernie wa2ny, go i bychowskiego, a zupełnie złe \V czau- 
umo
liwia bowiem zbyt drzewa z rozległych sowskim, klimowickim, części czerykowskiego 
'lasów powiatów zaduieprskich, które stanowią i sieńskiego. Łąki stanowią prawie 10 1 /2 u /o 
główne bogactwo tych okolic. Drugorzędne całej powierzchni. Najwięcej ich jest w pow. 
znaczenie mają liczne rzeki niespławne, z któ- homelskim i mścisławskim, najmniej w mo- 
rych wa
niejsze: Druć, Pronia, lpuć, Basia, hy-lowskim i czausowskiru. Lasy, do nie- 
i inne. Pobrze
a rzek obfitują w wyborne łą- dawna zajmujące ogromną przestrzeli, dzięki 
ki. Jezior w gubernji liczą około 800. Naj- rabunkowej gospodarce, znacznie się przerze- 
większa liczba jezior znajduje sip: w pow. dziły. Lasy skarbowe mają obszaru 121.137 
rohaczewskim, sieńskim i klirnowickim. Wa
- dzies. 

iejsze z nich: Łukomlskie, Sielawa, Długie, Ludność gub. mohylowskiej w r. 1906 wy- 
Zeryńskie, Saro, Orzechy i inne. nosiła na ogół 2.099.417 osób, w tern 1.033,151 
Klimat gubernji jest umiarkowany, bar- mę
czrzn i 1.
3
,2
G kobi
t. Wed!ug wy- 
dziej surowy, ni
 w grodzieIiskiej i mińskiej, z
aI\ Ilość ta dZIeh 
Ię: katolIków 66,684 osób: 
zdrowszy jednak aniżeli w tej ostatniej. Sred- pIawo
ławnych 1.721,900, staroobrzędowc?" 
nia roczn

 temperatura wynosi + 5 
o C. I I sekcIar
y 30,167, protestantów 4,643, żydow 
, Bij,786 I mahometan 239. 



 - 
 ,;?- - -", 


Wzajemna odległość miast w gub. mohylowskiej. 


\liT 


I 


o 


R 


s 


T 


-y 


, 


'" I I '" 

 
 
 
 
 
.
 '" '0'" 

 
 
 .
.. E 
 i I 
 
 
 
c J3 
 J! 
 
 
IQ jl
:E 
!\to hylów__ 76 147"
 1 651{, 117 1 /, 58 !ORl/. WP/, 79 
71; , 
 71/, j4 _11/. 1 13911: 


_ 
 JS/. _ 301/
 47 1 /, 134 175 1 /. 228 1 /, _4 2 3 ;, -ł---2 iJl/, _}6 3 1 /, 217 1 /ł' _! 03 1 / , 
Si 
 _ _ _ 102 
, 113 2U5";, 
4 71/, 300- 1 148. 195 235 289 175 
Kopyś __ _ _ __ 71"/, 1231/ 1 1_1651/. 2173,'. _ 7
 I --ł--I


 

£
 206"/, 13iW, 
B8 hillowjc Z(
 _ _ __ __ 1i5 1 ;, 1 2163,'
 _
(j :,1/» 

 
:,_y. _ 204
. 258 1 i. 144 1 ;, 
j3.v chów _ _ I 73 3 /, J
61b. -.!3
1
 51;, . 1 451/' 1 19911, 2061,', 
_R?haczl'w _ =1= =- 
 =1= 103 1 / . _177

/_! 
21/, _ 102
b. 
61/' '103 1 ;. 
-.!:ł.?lIIcl _ -1- _ . __ _ _ _ 2;!
/. 1951
 _15:'1.. _20!jlb. 2J6l/' 
!lcll'ki I 126 1 /. 12Il.', 127 1 ;. 60 1 ,'. 
- Cz au6
 - --=---=r-'-
-====-= I I 

 
 _1O
 
I Czer
'k{Ow -- - ' - 1 - ' - ' - _ 1 - -----I , - I -

 1 
 7 
 I 
KlImowieze ... 


ł-ł---=-
"\.r;;2 

 


.,- 


- 18\1 - 


r
>>>
L. 


Podział 


Jtościelny. 


Gub. mobylowska wchodzi w skład archi- ską ora7. kościoły filjalne w Obolcach iDu. 
djecezji mohylowskiej i podzielona jest na 7 brownie. 
dekanatów. Dekanat rohaczewsko-bychowski (Dzie- 
Dekanat mohylowsko-horecki (Dziekan -_ kan-ks. Piotr Janukowicz w Bychowie) obej- 
ks. Piotr Zieliński) obejmuje dwie parafje Illuje paraf je: bychowską, :turawicką i roha- 
w Mohylowie, szk
owską i faszczowską, oraz czewską. 
kościół filjaJny w Swieciłowiczach. Dekanat siel
ski (Dziekan-ks. Józef Król) 
Dekanat homelski (Dziekan-ks. Franci- obejmuje parafje: sieńską, bobrowskąi
zerejs
ą. 
szek Piotrowski) obejmuje para(je: homclską. I. Dekanat cz
rykowsko-c
ausowskl (DzI.e- 
czeczerską i antuszewską, oraz kościół filjal- I\
n.-
s. Anto
1 Kozłowski w 
zerykowle) 
ny w Luszewie. one.Jm
Je paraD e: czerykowską, I
vando
ską, 
D k t kl ' . k Ś . ł k . (D ' borodzkowską, rollomJską oraz kOŚCIOły filjalne 
, e ana ".now
c o-m. CIS a.ws ..ł . z
e- w Krzyczewie i Rośnie. 
kan. - .ks, Antom M.atusewlcz. w Msc
sławlU) I Gub. mohylowska stanowi osobną cparchję 
obejmujc parafjl
 mścIsławską I łozowlcką. prawosławną, na której czele stoi preoświasz- 
Dekanat orszallski (Dziekan-ks. Wincen-! czenny.i Stefan, biskup mobylowski i mścisław
 
ty Graszis) obejmuje para(jp.: orszal
ską, St3- ,3ki. Wikarjuszem jest preoświaszczennyj Mi- 
rosieJską, babinowicką, tołoczyńską, smolali- trofau, bislmp homel
ki. 


,

 


M O H Y L O W. 


--- 


If 


l"
 


-'-' 


:_ I ,,

, 


-. ' 
'W'I . ....... 
 



.. 1':' 


't.o.,. 


.. -- 


- :-
 III 
,-J: 


." ::.:-". 


: t II -.:d' 
... :.: 
o.. _ .-&..... , . j 
,
 
 
 I 
, I, · . I'. .; t -" _ · I 
'3
 . J 
......, . ,.....-....::.. 


-."t,1' 
 _. 
l' 
r.'
. 9;'1" - 
1-. . 
..I. .'V. _..: 
 . 


... 


..;.

.
- 
 '
,' - 


-- .
. ,"'-. 
,.' łi
.i
" 
.. - .'_, 


-\. 


- 
. . J.'4
. 
.,/1 


. 
II 


-:i( 


..... .i 
-----.--.'t.. _ 
, I _ I r 
,- .' 
t. . 


..,. - 


-I 
J 
II ", 
'I. .' 
. - ł ' "_ 
" " 
ł l.- 
I, f 
':r 
. ł 


" . 


, I 


-, 


,t'w... 



 


. .J: 


--:.; 


"(.... ...:.. 


:'.- 



 
, -J 
- . w_t", 
, 


,,4 


MOIJYLOW. 
Mohylów albo l\Iohylcw zn
jdu.ie się w wa.iącej miasto w kierunku z płn. zachodu ku 
prześlicznem poł02eniu na obu brze
ach Dnie- poł.-wschodowi. Od niezbyt dawna Mobylów 
pru, przy ujściu rzeki Dubrowlanki, przepły- został połączony koleją z Petersburgiem z jell- 


-- 190 - 


r 


..
>>>
.j 


L 


nej strony i Żłobinem sto kolei Libawo-Ro- 
meliskiej. z drugiej. W hliskiej prz
'szłości 
Hnja ta kolejowa ma być przedłu20na do Ki- 
jowa. Odległość od Petersburga wynosi 729 
wiorst, od WilDa 455, od Moskwy 560 i od 
\Varszawy 678. Główna część miasta le
y 
· na prawym brzegu Dniepru, na wyniosłej gó- 
rze. Góra, na której jest zbudowany środek 
miasta, a na której dawniej wznosił się za- 
mek, nosi nazwę Kościarni, niby kostnicy. 
I rzeczywiście przy kopaniu ziemi pod funl!a- 
menty znajdują się tu ogromne masy kości 
ludzkich, świadczące, 2e było tu zapewnI.' ja- 
kieś cmentarzysko pogańskie, skąd te2 bez 


wątpienia pochodzi i sama nazwa miasta (mo- 
hyła. polskie mogiła). Miasto dzieli S!ę na 3 
części: Stare Miasto, Bychowską i Łupoło\\"o 
(przedmieście Moskiewskie). Kościołów kato- 
lickich jest 3, z nich dwa murowane paraDal- 
ne (dawniej archikatedralny, niegdyś karmelicki 
i farny, fundacji ZygmuDta III) oraz jeden 
drewniany. 
\V r. 1906 Mohvlów liczył 51,959 mieszkań- 
ców, w tern 20.682 prawoslawnych, 3,305 ka- 
tolików i 27,407 2ydów. Pod względem prze- 
mysłowym miasto 2adnego znaczenia - niema, 
handlowe obroty równie2 są nieznaczne. 


W ł a d z e. 


Gubernator mohylowski-baron Karol von ski i M. Szyćkowski; z powiatu czausldego: 
Nólken, wice-gubernator-Sergjusz Szydłow- Bolesław Ralmsa-Suszczewski, P. Kltzanowicz, 
skij. Dyrektor kancelał:ii gubernatora-D. Fio- M. Epifanow i A. Duczkow; z pow. czerykow- 
dorow. skiego: Mikołaj Poniatowski, A. Sawicz, B. 
Zarząd gubernjalny. Radcowie gubcrnj
tllli: 'fiernow i S. Jakowlew. 
W. Makowskij i S. Wierzbickij. In2ynier Zarząd gubernjalny ziemski. Prezes -- 1\1. 
gub.- 
1. Mironienko. Architekt gub.-P. Kul- Wataci. Członkowie: Hipolit Musierski, Ale- 
nin. Inspektor lekarski - .M. JakGwienko. ksander Reinhold, Jan Wierbickij i Mikołaj 
Inspektor wetlrynaryjny-J. Piwowaro\\". Geo- 
[jerkusz\Jw. Sekretarz -T. Doraszewicz. Star- 
metra gub. -- K. SiemiJDow. szy in
ynier drogowy-A. Knuszewicki. 

Iarszałek szlachty - Teodor Chomen- Zarząd miejski. Prezydent miasta - Jó- 
towskij. zef Siemkowski. Członkowie - 
1ichał Pieofi- 
Komitet gubernjalny do spraw gospodarki łow i Aleksy Marczenko. Sekretarz _. Michał 
ziemskiej. Prezes-gubernator. 'Radni ziemscy: Makowieckij. Architekt miejski - B. Grigor- 
z pow. mohylowskiego - Antoni Gordział- jew. Geometra miejski - A. Koszko. Lekarz 
kowski, G. Stiepanow, A. Korolko i A. Ko- I miej-.;ki - E. Kopaniewicz. 
2ewnikow; z p
w. bychowskiego: Konrad Jeś- Policmąjster - Jakób Rodjonow. Pomoc- 
man, Witold Zukowski, I. Chodośko i N. Kra- nik-L. Popejko. 
śnickij; z pow. homelskiego: hr. Włodzimierz Zarząd akcyzy. Naczelnik - 'Viktor von 
?\Iiel
yński, Karol Potopowicz, Włodz. Kuna- 1\fikwiz. 
chowicz i J. Atroszczenkow; z pow. horeckie- FiJja Banku Państwowego. Dyrektor- 
go: :Emmanuel Wataci, P. Bizunow i T. Ko- K. Darmanczew. 
lOw; 1. pow. klimowickiego-Adolf P02aryski, Filja Banku Szlacheckiego. Dyrektor-J. 
Edward Siano
ęcki, Leon Wa2Yliski i P. Sko- LiJikowicz. 
czekow; z pow. orszańskiego: l\Iichał l\Iokrzyc- FiJja Banku \Vłościańskiego. Dyrektor - 
ki, Micllał Ciundziewicki, M. Dw02yński i J. J. Lilikowicz. 
Onufrjew; z pow. lIIścisławskiego: Józef Aduc- Sąd okręgowy. Prezes - Leonidas 
azi- 
kiewicz. Piutr W ojnicz-Siano2ęcki, J. Łaliko mow. Sędzia śledczy do spraw szczególnej wa- 
i P. Aszytko; z pow. rohaczewskiego: Emanuel, gi--'V. Kokoszinskij. Prokurator - A. Szy- 
Bułhak. J. Pluszczew, B. Drubinzew i A. I ' manskij.. 
Klatzo; z pow. siel'1skiego: Florjan Wańko- Zarząd dóbr państwa. JS" aczelnik -- A. lJu- 
wicz, Stanisław Borowski, 'Vłodz. Dłn2niew- chowicz. 


Z a kła d y n a u k o w e. 
Gimnazjum m
skie. Dyrektor-J. SWirieun. 1 Gimnazjum męskie prywatne. Dyrektor- 
Szkoł& realna. Dyrektor - A. LebiedzifJw. A. 

czyn.. .. ń k . I C . 1\ 11 .. 
. . ulmnazJulll Z.e S le m. esarzoweJ lal]). 
GImnazJum 8 klasowe społeczne. Dyrek- Dyrektor-J. Michalewicz. Przeł020na - A. 
tor-AL Sozonow. Fiłonowa. 



 


- 191 - 


r
>>>
Gimnazjum Zeńskie O. Kosowicz. 
Gimnazjum Zeńskie Z. Zaleskiej. 
Szkoła felczerska. Dyrektor-A: Modestow. 


Szkoła połoZnicza. P. (). dyrektora - A. 
Prejsfrejnd. 
Dyrekcja szkół ludowych. Dyrektor - D. 
Głazow. 


Adwokaci przysięgli i pomocnicy. 


B. Banin, E. Widorowicz, M. Golmowski, zierski, K. Banin, B. Gisen, W. Niewiadow- 
W. Kaptelew, J. Lindenbraten. T. Puszko w, ski-Furowicz, A. Szafranowski, G. Twerbus- 
M. Rostkowski, W. Sumowski, Mierosław Obie- Twiordyj i M. Kassert. 


N O t a r j u s z e. 


M. Kopyczewski, 1'1. Kazański i I. Wasiutowicz. 


Towarzystwa i instytucje. 


Mohylowskie Towarzystwo Rolnicze. Prr- I FiIja południowo-rosyjskiego banku prze- 
ze
-Teodor Chomentowskij. Wice-prezes - mysłowego. Dyrektor-M. Dynin. 
J. Ho
yński. Rada: n. 
0.ł'd
iałkows
i, P. Ka- BIja Azowsko-DUllskiego banku handlo- 
zanowJ
z, hr. T L . ŁubJenskI L. Uzaczkow. wego. Dyrektor- -D. Rl.tner. 
Skarbmk-A. Korolko. 
Klub polski. Prezes - Witold Żukowski. 
o\
arzystwo myśliwskie. Prezes - podp. 
Towarzystwo wzajemnych ubezpieczeń. Pre- J. Ktehsz. 
zes-Sz. Mitkiewicz-DoJeckij. Towarzystwo lekarskie. l'rezps- M. Ja- 
Towarzystwo wząjcmnego kredytu. Prezes- kowienko. Wice-prezes -A. Modestow. Selue- 
Bazyli Banin. Dyrektorowie: A. Mendelsztam ta.ne: J. l'aratowskij i A. Modestow. Skarb- 
i J. CetJin. nik - J. Taniewski. Bibljotekarz - 
L Sara- 
Towarzystwo pl)
yczkl)wo-oszczędnościowe. towskij. 
Prezes zarządu-I. Ratner. 


p O \"1 I A rr 1\:1 O H Y L O \V S K I. 


l'owiat mohylowski zajmuje przestrzeń I głe. Krucze, Szepielenicze i Szkłów. Pod wzglę- 
3009,9 wiorst kw. Powierzchnia równa i niz7 dem administracyjnym powiat dzieli się na 3 
ka, tylko na prawym brzegu Dniepru i Druci okręgi policyjne (stany), których kancelarje 
ciągną się wyniosłości. Główne rzeki są: Dniepr mieszczą się: I-go - w Szkłowie, fI-go - 
i 1.Jruć z dopływami, lewym Wabiczem i pra- w Mollylowie i UI-go-w Białyniczach, oraz 
wym Oślikiem. Oprócz l\Iohylowa znajduje się 12 gmin, które są podzielone między 4 rewi- 
w nim 10 miasteczek: Bujnicze, Białynicze, ry ziemskie. 
Ciecieiyn, Druck, Hołowczyn, Knia
yce, Kru- 


Władze 


Marszałek szlachty - Platon Isakow. 
Zarząd ziemski. Członek stały -.:..1 Wło- 
dzimif'rz Greszner. Radni ziemscy: -Andrzej 
Kożewnikow i Antoni Gordziałkowski. 
Sprawnik- W adim GrupiIjon. 
Komisja rolna. Prezes-marszałek szlach- 


instytucje. 


ty. Członek stały-bar. von der Osten-Dryzen. 
Członkowie z wyborów: J. Kaszo-Zgierski, 
B. Cywiński, J. Semkow3ki, _ J. Poddubski, J. 
Adamowicz i J. EmieJjanow. 
Lekarz powiatowy - Władysław Szczer- 
biński. 


, 


- 19
 - 


r 


----
>>>
-.ł 


POWIAT ORSZAŃSKI. 


Powiat orszański ma rozległości 4831.8 1 administracyjnym powiat dzieli się na 4 okrę- 
w. kw. Powierzchnia powiatu jest przerznięta gi policyjne (stany), których kancelarje miesz- 
od wschodu ku płd.-zachodowi szeregiem wzgórz. czą się: I-go - w Orszy, I1-go-w St. To- 
Grunta w powiecie są gliniaste lub gliniasto- łoczynie, III-go - w Łoznie i IV-go-w Lu- 
piasczyste. Główną rzeką w powiecie jest bawi czach, oraz 16 gmin, podzielonych na 6 
Dniepr, z dopływami: Berezyną, Olszą i 01- rewirów ziemskich. Miasto powiatowe Orsza, 
szycą. Z dopływów Dżwiny Zach, bierze w po- połoMne jest nad Dnieprem i po cbu brzegack 
wiecie początek Łuczesa ze swemi dopływami rzeki Orszy'cy, przy przecięciu linji kolejowych 
Moszą, Czernicą i Suchodolem. Oprócz Orszy Witebsk-Złobin i Moskwa-Brześć. Jest to 
zuajduje się w powip.cie miasto nadetatowe jeden z dawniejszych grodów wschodniej sło- 
Babinicze i 11 miasteczek: Aleksandrja, Do- wiańszczyzny. Kościół parafjalny murowany 
bromyśl, Kochanowo. Lubowicze, Łozna, Mi- p. w. Św. Józefa Oblubieńca, wzniesiony zo- 
kulin albo Horodyszcze, Obolce, Rudki, Smo- stał w r. 1819 staraniem dominikanów. 
lany, Starosiele i St. Tołoczyn. Pod \V;/ględem 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty - Włodzimierz An- I Szkoła realna społeczna. Dyrektor - J. 
drjanow. Rumow. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Józef Gimnazjum teńskie. Dyrektor-J. Rumow. 
Kitajewski. Radny ziemski-Michał Mokrzycki. Przeł020na - O. Siergijewskaja. 
Sprawnik-Piotr Borysow. .. 
Komisja rolna. Członek stały _ AJ. Ko- Smolańska m2sza szkoła rolmcza. Dyrek- 
marow. Członkowie z wyborów: M. Mokrzyc- tor _. K. Kozłow. 
ki, Wł. Brzozowski, M. Mertens, J. Szarszun, Tołoczyńskie Towarzystwo wzajemnego kre- 
A. Simaszko i l. Cełujew.. dytu. Dyrektor--01gierd Gordziałkowski. 
Zarząd miejski. PrezYd

t m. Orszy- 
i- Orszańska filja Orłowskiego banku han- 

old \Vartman. Człon,kowlC. Jan Walu2yn
cz dlowego. Dyrektor _ M. Rudnicki-Sipajło. 
1 Atanazy Sokołow. Sekretarz - Jan Surm. 


POWIAT 


Powiat sieński. albo sienneński zajmuje 
północ.-zachodnią część gubernji i graniczy na 
północy z pow. lepeIskim i witebskim, na 
wschodzie z orszańskim, na południe z mo- 
hyłowskim, na zachodzie zaś z borysowskim 
gub. mińskiej. Powiat ma rozległości 4833,8 
wiorst kw. W południowej części powiatu 
przechodzi dział wodny pomiędzy dorzeczem 
Dżwiny i Dniepru. Gleba piasczysto-gliniasta, 
mało urodzajna. Przewa2na, częAć powiatu na- 
le2y do dorzecza Dżwiny Zach., która na gra- 
nicy 27 w. stanowi granicę powiatu od gub. 
witebskiej. Z dopływów jej watniejsze: Łucze- 
sa z Obolem. Południową część zraszają 00- 
pływy Dniepru: Druć i Bóbr, biorące w po- 
wiecie poc7.ątek. W powiecie znajduje się 1.22 
jezior, z których wa2niejsze: Łukomlskie, Ze- 
ryńskie, Sielawa albo Długie i Sieńskie. Pow. 


SIEŃSKI. 


sieński jest naj bardziej bagnistym z pomiędzy 
powiatów gub. mohylowskiej. 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na fi okręgów policyjnych (stanów), 
których kancelarje mies7.czą się: I-go-w Czer- 
ci, II-go -w Sienni e, III-go - w Łuskino- 
wie, IV-go w Bobrze i V-go - w PustynkacJl, 
oraz 15 gmin, podzielonych na 5 rewirów 
ziemskicb. Oprócz Sienna znajduje się w po- 
wiecie 7 miasteczek: Bóbr, Czereja, Krupka, Łu- 
kornI, Obczub
, O!itrowno i Tołoczyn Zarzeczny. 
Miasto powiat. Sienno poło
oIle jest przy 
jf'ziorze Sieńskiem, w odległości 148 w. od 
MoJlylowa traktem i w 113 w. - drogami 
bocznemi, 10 w. od st. Bohuszówka kolei Wi- 
tebsk-' -Żłohin i 60 wiorst od Witl'bska. Koś- 
ciół parafjalny p. w. Św. Trójcy, zało:lony zo- 
stał w r. 1609 przez Eustachego i Reginę 
Kurczów. 


, 


193 - 


13 


f"
>>>
.i 


t. 


Marszałek szlachty - Józef PIec. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Józef 
Gajewski. Radni ziemscy: Stanisław Borowski 
i Florjan Wańkowicz. 
Sprawnik-Bazyli Chodosko. Pomocnik - 
W. Modzolewskij. 
Burmistrz m. Sienna - Aleksy Daszkie- 
wicz. Pomocnik - Władysław Małachowski. 


Komisja rolna. Członek stały-Boris Sie- 
mentowskij-Kuryło. Członkowie z wyborów: 
Mieczysław Brzestowski, Florjan Wańkowicz, 
M. Kołkow, R. Griszanow i K. W ołodźko. 
Sekretarz - M. Ko
arski. 
Lekarz powiatowy-B. Bekarewicz. 
Stra
 ochotnicza. Prezes-A. Glimowicz. I 
Naczelnik-D. Siniczkin. 


PO\VIAT 


HORECKI. 


Powiat horecki ma przestrzeni 2487 w.1 Miasto powiatowe Rorki nad rzeczką Ko- 
kw. Grunta są dość urodzajne i są przewa
- pyłką, niedaleko Proni, do r. 1864 posiadało 
nie w posiadaniu w cz
śti włościan, a w cz
- wi
ksze znaczenie, gdy2 był tu instytut rolni- 
ści skarbu. Pod wzgl
dcm administracyjnym czy, a przy nim szkoły rolnicza i taksatorów. 
powiat dzieli si
 na 3 okr
gi policyjne (sta- Po powstaniu, 63 r. instytut i zbiory przeniesiono 
ny), których kanceJarje mieszczą się: I-go do Petersburga, w Horkach zaś zostały tyJko 
okręgu - w Kopysiu, II-go - w Dubrownie szkoły rolnicza i miernicza. Oprócz Rorek 
i III-go - w Ladach, oraz 12 gmin, podzie- w powiecie znajduje się miasto Kopyś, nie- 
lonych na 4 rewiry ziemskie. gdyś stolica powiatu kopyskiego. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Anatoljusz Trusow. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Henryk 
von Krauze. Radni: P. Bizunow i T. Kotow. 
Sprawnik - Wiaczesław Swiecznikow. 
Burmistrz m. Horek -- Kazimierz Pawz- 
derski. 
Szkoła rolnicza. Dyrektor-rz. r. st. Jan 
Barsukow. 


Kursa mierniczo-taksatorskie. Dyrektor- 
rz. r. st. J. .Rarsukow. 
Progimnazjum 4-klasowe 
C1\skie społecz- 
ne. Przeło
ona - L. Chowratowicz. I 
Szkoła rzemieślnicza. Przeło2ony - Juwe- 
naljusz Wejs. 
Towarzystwo kredytowe horeckie. Prezes- 
N. Ginzburg. 


p O \V I A rr lVI Ś C I S Ł A 'vV S K I. 


Powiat mścisławski zajmuje obszar 2220,4 8zczyzna, Tatarak, Szamowo i Zacharyno. Mia- 
wiorst kw. Powierzchni
 ma falistą, grunta sto powiatowe Mścisław, niegdyś stolica udziel- 
gliniasto-piasczyste Jub gliniaste, dość urodzaj- nego ksi
stwa, a od r. 1566 do r. 1772 głów- 
ne, znajdują się nawet przestrzenie pokryte ne miasto województwa mścisławskiego, poło- 
czarnoziemem. Główną rzeką w powiecie jest 
ony jest na prawym brzegu rzeki \Viechry, 
So
 z dopływami, których jest bardzo wiele, wpadającej do pobliskiego So
a. W ciągu roku 
lecz wszystkie mało znaczące. Pod względem odbywają się tu cztery jarmarki: w ostatni 
administracyjnym pow. mścisławski dzieli się poniedziałek przed Bo
em Nar
dzeniem, w dm- 
na 3 okręgi policyjne (stany), których kance- gą niedzielę postu, w dniu Sw. Trójcy i na 
larje mieszczą się: I-go okręgu - w Chosła- Wniebowzięcie N. M. P. Kościół pod wezwa- 
wiczach, II-go - w Mścisławiu i III-go - niem Wniebowzięcia N. M. P., dawniej k3.r- 
w Szamowie oraz 10 gmin, podzielonych na melicki, u stóp góry zamkowej, wzniesiony 
4 rewiry ziemskie. Oprócz Mścisławia znaj- został w r. 1654 przez Karola MądaliIlskie- 
duje się \V powiecie 7 miasteczek CllOsławi- go, wojskiego mścisławskiego. 
cze, Kauin, Kazimierzowa-Słoboda, Monastyr- 


., 


194 


r
>>>
..j 


t.. 


.- 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty - rz. r. st. Włodzi- Gimnazjum męskie. Dyrektor - Wł. Kra- 
mierz Suszkow. snianskij. 
Zarząd ziemski. Członek stały - J. Toł- Gimnazjum żeńskie. Przełotona-bar. Mar- 
pygo. Radni ziemscy: Tomasz Łańko i Piotr ja Pilar von Pilchau. 
· Sianotęcki. Komisja rolna. Członek stały-Paweł En- 
Sprawnik - Aleksy Gałkowskij. gelhardt 
Zarząd miejski. Prezydent miasta - Da- . 
niel Stelmachowicz. Członkowie: J. Zaranin \ J J


i


yczkowo-osczędnościowe. Prezes- 
i J. Chi2Y}lski. Sekretarz-T. Michajłow. . 
. 


PO\VIAT CZAUSOWSKl. 


Pow. czausowsld zajmuje przestrzeń 2168 zwłaszcza dokoła Raśny i RadomIa. Pod wzglę- 
wiorst kw. Grunta po większej części piasz- dem administracyjnym powiat dzieli się na 3 
czyste, usiane kamieriami, tylko mały wschod- okręgi policyjne (stany), których kancelarje 
ni zakątek na pograniczu mścisławskiem, mieszczą się: I-go - w Czausach, II-go - 
w okolicach Rasny ma grunta urodzajne. w Raśnie i III-go - w Drybinie oraz 9 gmin, 
Z rzek-główne Pronia i wpadająca do niej podzielonych na 3 rewiry ziemskie. Miasto 
pod Czausami Basia. I powiatowe Czausy le2y nad rzeką Basią, przy 
Powiat ma dU:lo zaścianków szlacheckich, trakcie pocztowym z Mohylowa do Czerykowa. 


. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlacMy-rz. r. st. 
dziłowskij. 
Zarząd ziemski. Członek stały - Robert 
Rego.. Radni ziemscy: J\I. Epifanow, tJ. Kaza- 
nowicz, B. Rakusa-
lIszczewski i A. Duc
kow. 
Sprawnik - Mikołaj l'iątkows
ij. 
Zarząd miejski. t'rezydellt miasta-
lichał 


Bazyli Su- I Ry2kow. Członkowie: J. Roianowski i A. 
i- 
nico. Sel,retarz-M. Jarocki-BubeI. 
Komisja rolna. Członek stały - Włodz. 
Matjasewicz. 
'1'-wo p02yczkowo-oszczędnościowe. Prezes- 
Sz. 
ławin: 
Miejskie towarzystwo wzajemnych ubezpie- 
cze}1- PrCZf
S - Cyryl Obołonskij. 


-------- 
-------------- 


p O W I A T C Z E H Y K O \"l S Kl. 


Powiat czcrykowski zajmuje 4084 wiorst I Czerykowie, Il-go-w Krzyczewie i III-go- 
kw. przestrzeni. Grunta wogóle dosyć uro- w Krasnopolu oraz 16 gmin, pol.!zielonych na 
dzajne, z wyjątkiem pogranicza czausowskie-. ó rewirów ziemskich. 
Iiasteczka znaczniej- 
go i bychowskiego, gdzie grunta są :lwirowa- sze: Krzyczew, KrasIlopoI, Malatycze i Stu- 
te i płonne. Główna rzeka powiatu - SO:l 1 tJzieniec. Miasto powiatowe Czeryków położo- 
przepływa w kierunku od p(\łnocy na zachód. n£' jest na prawym brzegu So:la. w odległości 
Pod względem administracyjnym powiat dzieli I 87 wiorst od 
lohylowa. Kościół w stylu ro- 
się na 3 ohęgi policyjne (stany), których ' I ' malhkim wzniesiony został w r. 1 
65. 
kancclarje mieszczą się: I - go okręgu - w 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty-ks. Aleksy Obolenskij. \ Korszun-Osmolowskij. Radni ziemscy: A. Sa- 
Zarząd ziemski. Czlonek stały - Michał wicz i M. Poniatowski. 


... 


., 


;- 


- 195 -
>>>
I 



 



 


Sprawnik- Wita]jusz Żyburt-Żyburtowicz. nicz. Członkowie z wyborów: Zygmunt Bro- 
Zarząd miejski. Prezydent miasta _ Ba- dowski, :.M. Korszun-Osmołowskij! J. 
chre- 
zyli Pietrowskij. Członkowie: D. Dykow i N. menko, A. Frolenko
, T. BondarIew.. 
kre- 
Jełozo. I tarz - S. O
tankowlCz. . . 
K .. I C ł k t ł Jó f 1]1 . Stra
 ogmowa ochotmcza. Prezes
A
 Zu- 
omlSJa 1'0 na. z one s a y- ze 1- rawlow. 


POWIAT KLIMOWICKI. 


Powiat klimowicki zajmuje wschodnią część wiat dzieli się na 4 okręgi polIcyjne (stany), 
gubernji, graniczy na północy z pow. mści- których kancelarje mieszczą się: I-go-w Szu- 
sławskim, na wschód z rosławskim gub. smo- miaczach, II-go-w Klimowiczach, III-go - 
leńskiej, na południe z suraskim gub. czerni- w Kostiukowiczach i IV -go - w Chotimsku, 
howskiej, na zachód z czerykowskim i ma 3711 oraz 18 gmin, podzielonych na 5 rewirów 
wiorst kw. obszaru. Grunta w powiecie na ziemskich. Prócz Klimowicz, poło
onego nad' 
przemian błotniste i 
wirowate. Powiat ten rzeczką Kalinicą, w odległości 141 w. od 1\10- 
jest najbiedniejszy i najmniej zaludniony. Głów- hylowa, w powiecie są miasteczka Białynko- 
na rzeka -So
 z dopływami: Ipuć, Biesiedż wicze. Kościukowicze, Ghotimsk, Szumiacze 
i Oster. Pod względem administracyjnym po- i inne. 


Władze i instytucje. 
Marszałek szlachty - Józef Chruszczow. I 
arsld. Członkowie z wyborów: Zygmunt Ci e- 
Zarząd ziemski. Członek stały - II. Ore- chanowiecki, Edward Siano
ęcki, W._ Konose- 
szner. wicz, Z. Prokopienko, K.. Łoskowicz i P. 
Sprawnik-.Dymitr Afonow. Łarkin. 
Burmistrz m. Klimowicz-R. Szaługin. Prywatne progimnazjum 4-klasowe. Prze- 
Komisja. rolna. Członek stały - Adolf Po- ło
ona-Olga I(isielowa. 


POWIAT HOMELSKI. 


" 


Powiat homelski graniczy z rohaczewskim, 
gub. czernihowską i mińską i zajmuje prze- 
strzeń 4719 wiorst kw. So
 przepływa przez 
cały powiat od północy na południe, dzieląc 
go na dwie prawie równe części. Pod Łojo- 
wem na samej granicy powiatu z gub. miń- 
ską i czernihowską, So
 wpada do Dniepru. 
Dniepr stanowi zachodnią granicę powiatu 
homelskiego i rzeczyckiego gub. mińskiej. In- 
ne pomniejsze rzeki są: Ipuć, Chorapuć, Uć, 
U
a i t. d. Z powodu położenia swego nad 
Dnieprem i So
em, pow. homelski należy do 
najbardziej przemysłowych i handlowych w gub. 
mohylowskiej. Grunta są niezłe, 
ytnie po 
większej części. Lasy wycięte niemal doszczęt- 


nie. Lndność odmiennie nieco' wygląda
ani
eli 
w innych powiatach co do stroju i ,Wzyka. Ję- 
zyk białoruski posiada znac2iną przymieszkę 
wyrazów małoruskich. Prócz białorusinó"v,_ po- 
laków i 
ydów, jest tu doŚĆ znaczna Uczba I 
staroobrzędowców. Siedzibą ich jest Wietka 
nad Dnieprem. Znaczną część powiatu zajmują 
dobra Paszkiewiczów_ 
Pod względem administracyjnym powiat 
dzieli się na 5. okręgów policyjnych (stanów), 
których kancelarje mieszczą się: I-go okręgu- 
w Nisimkowiczach, I1-go-w Wietce, lII-go- 
w Uwarowiczach, IV-go - w Bielicy, V-go- 
w Terechówce oraz 180 gmin,. podzielonych 
na 7 rewirów ziemskich._ 


ł 


HIB - 


r
>>>
II O lVI E L. 


. 


Homel poło
ony jest nad So
em, na pra- zbiory historyczne. W pi
knym parku stoi 
wym brzegu, przy dwóch linjach kolejowych: pomnik ks. Józefa Poniatowskiego, dłuta Thor- 
Libawa-Romny i Rrześć-Briańsk, w odlc- waldsena, zakupiony ze składek pięcio-groszo- 
głości 1'61 w. od Mohylowa i 281 w. od Miń- wych i przeznaczony dla Warszawy. Za czasów 
ska. Po Mohylowie Homel jest największem Rzplitej Homel był stolicą jednego z najwięk- 
miastem w gubernji i, według ostatniego spi- szych starostw na Litwie. Kościół pod wez- 
su ludności, liczył 36,775 mieszkańców. Ład- waniem Wniebowzięcia N. M. P. murował 
nie zabudowany, posiada wspaniały pałac Pasz- I I w r. 1822 ks. Rumianeew. Na Nowy Rok- 
· kiewiczów, w którym się przechowują bogate słynny jarmark na konie. 


Władze 


instytucje. 


:Marszałek szlachty - Jan Garton. Szkołą, handlowa 7 klasowa Litwinowa 
Zarząd ziemski. Członek stały-l\1ichał Be- i Strumimi.. Dyrektor - D. Strumin. 
nedyktowicz. Radni ziemscy: Karol Zabko-Po- Gimnazjum męskie prywatne. Dyrektor- 
topowicz i Włodzimierz Kunachowicz. M. Eljaszew. 
Sprawnik - Aleksander Żuraw lew. Progimnazjum 
eńskie prywatne. Przeło- 
Zartąd miejski. Prezydent miasta-Cypr- 
ona _ A. Syrkina. 
jan Groszykow. Członkowie: Hipolit Dąbrow- 
ski i Michał I wieki. Sekretarz _ S. Goniak. Szkoła techniczna kolejowa. Dyrektor- 
Architekt miejski - Stanisław Szabuniewski. Piotr Charczenko. 
Lekarz miejski - Jan Zaleski. Weterynarz Syndykat rolniczy. Prezes-Jan Lipiński. 
miejski - Mikołaj Rotow. Sekretarz Rady Dyrektor - Karol Zabko-PQtopowicz. Wice- 
miejskiej - Wil{tor Chackiewicz. dyrektorowie: W. l\liel
YIlski i M. Borisow. 
Policmajster - Atanazy Szebeko. Pomoc- Zarządzający składem - J. Geneli. 
nik- W1 CZYL Towarzystwo wzajemnego kredytu. Prezes- 
Sędziowie miejscy: A. Ignatjew, A. Łopu- 1\1. Kahan. 
szański i G. Szkuratow. Homelska filja wileńskiego prywatnego 
Komisja rolna. Członek stały - Eugenjusz Banku Handlowego. Dyrektor-Wacław Busz. 
Karpowski. Członkowie z wyborów: Włady- Wice-dyrektor -Jakób Szyker. 
sław Kochanowicz, Jan Budzianowski, Edward Homelska filja Banku Północnego. Dyrek- 
baron Nolken, J. Razunow, J. Szapore" i W. tor _ S. Japoiski. 
Ryczkow. Sekretarz-M. Jemieljanow. 
Gimnazjum męskie. Dyrektor _ rz. r. st. Homelska filja Orłowskiego Banku Han- 
Bazyli Romieńskij. dlowego. D
r
kt.or -- K. Kramfus. 
Gimnazjum 
eńskie. Przeło
ona - Olga B
.nk mIejskI społeczny. Dyrektor-A. Bo- 
von Ziegler. j borykm. 
Gimnazjum męskie Ratnera. Dyrektor - Spółka spo
ywcza miejska. Dyrektor- J. 
J_ l\Iaksimow.1 Pisaniecki. . 


PO\V lAT HO RAC Z EWS KI. 


Powiat rohaczewski zajmuje wraz z ho- 
I melskim południową część gub. mohylowskiej. 
Rozległość powiatu wynosi '6547,3 wiorst kw. 
Powierzchnia powiatu wogóle równa i niska. 
Okolica za Drucią, przylC'gająca do gub. miń- 
skiej, nosi charakter poleski. Na wschód od 
Dniepru miejscowość więcej odkryta i sucha, 
za wyjątkiem części poł.-zachodniej, bogatej 


w lasy i błota. Powiat przerzynają z północy 
ku południowi rzeki Dniepr i So
. Pierwsze 
z nich przyjmuje w granicach powiatu, mię- 
dzy innemi Druć, na pograniczu zaś Berezy- 
nę. Grunta w powiecie przew
ają l
ejsze, 
piasczysto-gliniaste. Pod względem administra- 
cyjnym powiat dzieli się na 8 okręgi policyj- 
ne (stany), których kancelarje mieszczą się: 
. 


, 


- 197 - 


ł
>>>
II 


..i 


t. 


I-go okręgu-w Żłobinie, II-go-w Swierzniu 
i III -go - w Czeczersku oraz 14 gmin, podzie- 
lonych na 6 rewirów ziemskich. Miasto po- 
wiatowe Rohaczew połotone jest na brzegu 


Dniepru, przy ujściu doń Druci, przy kolei 
Witebsk - Złobin. Kościół p. w. Niepokala- 
nego Poczęcia N. M. P., wzniesiony został 
w r. 1783 kosztem parafjan. 


Władze i instytucje 


Marszałek szlachty-hr. Włodzimierz Ku- 
tajsow. 
Z
rząd ziemski. Członek stały-Eugenjusz 
Prus-Zukowski. Radni ziemscy: B. Drybincew 
i A. Klatzo. 
Sprawnik - Bazyli Chlebnikow. 
Zarząd miejski. Prezydent miasta - Ale- 
ksander Zboromirski. Członkowie: S. l wanow- 
skij i D. Suchodolski. Sekretarz - l,. Koles- 
nikow. 
Komisja rolna. 
ridonow. 


Szkoła realna. Dyrektor-T. Szymanowskij. 
Pensja teńska. Przełotona - Marja Ani- 
simowa. 
. Towarzystwo rolnicze. Prezes - Olgieru 
Zulwwski. Wice-prezes - Ba?yli Dribincew. 
Sekretarz - Włodzimierz Doria-Dernałowicz. 
T-wo miejskie wzajemnych Gbezpieczeń. 
Prezes --- A. Zborowisski. 
Bank kredytowy wzajemny. Prezes - J. 
Zelkin. 
Członek stały - M. Spi- T-wo potyczkowo-oszczędnościowe. Prezes- 
I J. Magidson. 


POWIAT BYCHO\VSKI. 


Pow. bychowski zajmuje obszar 4106 w. w Żurawiczach, II-go-w Propojskn i III-go- 
kw. Grunta są mało urodzajne, natomiast la- w Bychowie oraz 10 gmin, podzielonych na 
sy spore. Powierzchnia gruntu płaska, dosyć 4 rewiry ziemskie. Miasto powiatowe Bych6w, 
niska, ma cechy Polesia. Dniepr dzieli powiat zwane takte Starym Bychowem w odrótnie- 
na część zachodnią i wschodnią; prawie rów- niu 011 Nowego Bychowa, miasteczka odległe- 
ne. Znaczną część pow. bychowskiego zajmo- go o 21 wiorstę - połotony jest na prawym 
wało starostwo propojskie, którego stolicą by- brzegu Dniepru, przy ujściu r
cki Mokranki, 
ło handlowe dziś miasteczko Propojsk nad So- przy linji kolejowej Witebsk--Złobin. Kościół 
tern. Pod względem administracyjnym powiat murowany pod wezwaniem Niepokalanego Po- 
dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany), któ- częcia N. M. P. wzniesiony został w r. 1765 
rych kancelarje rnieszcził; się: I-go okręgu - przez Sapiehów. 
. 


Władze i instytucje. 


Marszałek szlachty - Eugenjusz Stosz. 
Zarząd ziemski. Członek !?tały - Michał 
A wgustinowicz. 
Sprawnik - Stefan Mizgajło. 


Burmistrz m. Bychowa-
[ikołaj Kirjanow. 
Komisja rolna. Członek stały - Michał 
Przybyszewski. 
Lekarz powiatowy - J. Posławski. 



 


, 


- 198 -
>>>
i. 


. 


. 


KOLONJA POLSKA W RYDZE. 


Według obliczeń Tow. oświaty polskiej I jemnej pomocy "Pszczoła" ma na celu niesie- 
w Rydze połowę parafji katolickiej, obejmują- nie pomocy materjalnej swym członkom 1'0- 
cej 45 tysięcy osób, stanowią polacy, głównie botnikom i rzemieślnikom i dostarczanie im 
robotnicy, pochodzący z gubernij witebskiej, rozrywek. 6) rrowarzystwo oświaty polskiej, 
wileńskiej i kowieńskiej. Do t. zw. inteli- zało
one w 1905 r., posiada 800 członków, 
gencji nale
y 200-300 rodzin, ludzi zamo
- utrzymuje 5 szkół początkowych, 3 ochronki 
nych 
yjących z własnych dochodów, obecnie w i kółka samokształcenia. \V roku ubiegłym 
Rydze niema wcale. urządziło ono w politechnice odczyty publiczne 
Stowarzys'leniami zało
onemi i utrzymywa- w Języku polskim, wygłoszone przez profeso- 
nemi przewa
nie przez polaków są: rów i docentów polaków. 
. 1) Rzyms. katolickie Tow: dob.rocz.ynności, Prócz tego istnieją w Rydze trzy szkoły 

Iczące około 400 członków I posl
dając
 m
- parafjalne katolickie z nauką języka polskie- 
j
tku 58,798 rb. 24. kop. 
ł?w
Ie zajmu
e go, dwa zakłady prywatne naukowe dla pa- 
SIę on
 u:ychowamem dZIec
 I utr
ymuje nien, 8-klasowy i 5-klasowy, gdzie uczą ję- 
ochr.onk
 z mter
atem dla dZIewcząt l przy- zyka i literatury polskiej. Staraniem rodzi- 
t
łkI dZlen
e z mternatem dla chłopców. Po- ców polaków w r. 1905 w dwóch gimnazjach 
sIada rówllIet przytułek dla starusz
k. 2) Z
- rządowych miejscowych męskiLh wprowadzono 
łoMne w roku 1881 stowarzyszeme polskIe naukę języka polskiego. 
"Auszra", pierwotnie tylko śpiewacze, następ-. . 
nie przyjęło charakter klubowy i stało się "Czytelma pol
ka
' p. L. 
yrzykowsk
ego 
ogniskiem inteligencji polskiej w Rydze. Po- ma na celu 
rzewleme czytelm
twa pols
Iego 
siada czytelnię i bibliotekę. 3) Arkonja" wśród ubogIch warstw polskIch; "ZwIązek 
stowarzyszenie studentów politech;ików, za
 pol
ki w Ry
ze", za
o:lony 1906 r. .w celu 
ło:lone w 1879 r. posiada zasobną bibliotekę. pohtycznego zjednoczema. p
lakóu:, dZIś przy- 
4) "W elecja", załoMne w 1883 r., posiada brał charakter kl
 bowr I :ICZY lolknset człon- 
tak
e bibliotekę. 5) Polskie towarzystwo wza- ków z klasy rzemlłJślmczej. 




 



 


., 


- 100 - 


ł
>>>
ZAMEK 


Te słowa, wło
one w usta krzy
aka przez 
wieszcza nasze
o, o ile wówczas mOJ:{ły 
wiernie malować rzeczywistośr., o tyle dziś 
ł"a
ą swoją przesadą, gdy zważymy opła- 
kany stan, w jakim się owa "pyszna sto- 
lica" znajduje Qbecnie. Parę secin mniej 
:lub więcej kosztownych brudnych domów, 
natłoczonych na wqzkim skrawku ziemi 
m
ędzy jeziorami, a ponad tą szarą nędzą- 
koszarowe mury byłego klasztoru Bernar- 
dynów, i fara Witoldowa, niemoźliwie oszpe- 
cona przez późniejsze przeróbki, a szcze
ól- 
niej przez dobudowanie w ostatnich latach 
wieżyczki, o cebulasto-baniastym dachu -- 
oto wszystko, co naj pierw się rzuca w oczy 
przybyszowi, wywołując smutne, przygnę- 
biające nawet wrażenie. To też kaMy sta- 
ra się coprędzej przebiec wązką i brudną 
uHczkę, śpiesząc nad brzeg siniejącego wo- 
kół jeziora, gdzie wznoszą się majestatycz- 
ne, choć posępne, jakby zadumane nad 
marnościami świata tego, mury zamku Gie- 
dymina, a w oddali na wyspie widnieją w pół 
rozwalone baszty zamku, jego nieśmiertel 
nej sławy syna Kiejstuta. 
Wspomnienia! 
Cisną się one do mózgu, oblegają nas, 
jak pi
kne mary senne, wytwarzając obra- 
zy przeszłości świetne i chmurne z dni 
szczęścia i chwały, a następnie poniżenia 
i upadku. Wszystko to miesza się w na- 
szej wyobraźni w chaos niezwykły, męczą- 
cy swoją wyrazistością, dzwoniący w du- 
HZY naszej jakiemś zaJ:{robowem wołaniem. 
W dźwiękach jego ponurych tonów sły- 
szymy raz opowiadania o bohaterach, cho- 
dzących w blaskach chwały, której pro- 
mienie sięgały od Bałtyku do Euksinu i ste- 
pów nadwoł
ańskich. o ich czynach potęż- 


TROCKI. 


. 


. 


"Patrz! oto pyszna Kiejstut.ów stolica, 
To ich dzierżawy, kędy zajrzysz okiem. 
Nad zamkiem wieża-to po
an kaplica; 
'!'am między 
ęAtYIll kadzidła obłokiem 
Boga piorunu szczerozłote lica. 
Patrzą się jasnym brylantowym wzrokiem. 
Widzisz to wielkie błękitne przestworze1 
To Trocki zamek, a to-'frockie murze!" 
J. Słowacki. Hugo. 


nych i głośnych jak gromy, przejmujących 
podziwem ludy Europy. To znów, jak w ka- 
lejdoskopie obraz się zmienia, zaciemnia. 
Zamiast bohaterów słonecznych widzimy 
pyszne lalki, nadęte chwałą przodków swo- 
ich i tak w siebie zapatrzone, 
e nawet 
zdradę kraju poczytują za czyn patrjotycz- 
nyl Widzimy płomienne burze, przelatują- 
ce po nad tą krainą, a nareszcie chaos 
ostateczny, w któr.vm wszystko upada, gi- 
nie... Taka jest zmienność rzeczy ludzkich! 
Smutno! 
Jedna przyroda, o ile jej człowiek dla swo- 
ich celów nie przeinaczył i nie zeszpecił- 
jł
dnakowym obrazem pieści oko naS7e, 
jak przedstawiała się oczom naszych wiel- 
kich przodków. Przeszły burze, gromy wy- 
padków dziejowych w proch skruszyły po- 
t
źne niegdyś baszty siedziby wielkoksią- 
żęcej, ona jedna - jak mówi poetka: 
"Na zwaliskach się zieleni, 
Kwitnie za więzienną. kratą 
I wyspiewuje na grobie; 
A w ludzi, ludów 
ałobie 
Stroi się godową szatą". 
Majestatyczne jezioro, jak ongi, tak 
i dziś wodami swemi obmywając stopy ota- 
czającego wieńca wzgórz y, w lekkich zmar- 
szczkach lazurowej tafli, niesie im odbicia 
promieni słońca, lub iskierki gwiazd, to 
znów w poświstach wichru, jeżąc białe 
grzebienie rai, tłucze zaciekle o zapry na- 
turalne i sztuczne, huczy 
romowemi od- 
głosy. Przepiękne jest to Trockie morze 
i te jego brzegi! Artyści malarze nasi je
- 
dżą po obczyźnie zbierać wzory do swoich 
studjów malarskich-dlaczego przedewszyst- 
kiem nie starają się poznać tak pięknych, 
200 - 


1
>>>
. 


tym piękniejszych, te swoich okolic Trok? 
Jakie" cuda mo"na wytworzyć, naśladując 
barwami ten niezrównany w tonach i od- 

ieniach blasków kolor.yt toni jezior, ostre 
hnje ciemnych zieleni lasów, odbijających 
siQ z odcieniem sinawym w zwierciadle 
wód, to znów _te wzgórza, przystrojone 
W szachownicę pól, jaśniejących 
ywą zie- 
len
 zbó
 wszelakich, ciemniejące świeżo 
Zoraną rolą, "posrebrzane 
ytem", lub świe- 
cące złotawym blaskiem, piasczystych wierz- 
chołków. WszYf;tko to przedstawia niewy- 
Czerpane skarby dla artystów, które tylko 
podją'
 nale
y i używać. , 
A jak bajecznie pięknie wyglądają mu- 
ry zamków, oczernione dymem pożarów, 
?ciekłe krwią i łzami narodu, wyodrębnia- 
Jąc się swym ponurym koloryt.em od ciem- 
nego tła drzew i jasnej toni jeziora! Wspa- 
niałe są szczególniej wówczas, gdy słońce, 
chyląc głowę ku zac.hodowi, obejmie na po- 

egnaniu okolicę gorącem spojrzeniem i na- 
syci całą atmosferę opalowemi blaski. Rzekł 
byś, że jesteś w jakimś zaczarowanym 
kraju, gdzie przeszłość z teraźniejszością 
łączą się w bratnim uścisku, a jawy nie 
odróżnisz od marzenia. I chciałbyś się ca- 
ły we wzrok przemienić i patrzeć tak, pa- 
trzeć bez końca. 
Budowniczowie starożytni, jeżeli niezaw- 
Sze dbali o czystość linji i regularność za- 
rysów gmachu, co łatwI} jest niewprawne- 
mu nawet dojrzeć oku, natomia,o;t pod wzglę- 
dem smaku artystycznego byli nieporów- 
nani. Wziąć pierwszy lepszy kawałek mu- 
ru ze zwyczaj nych erat.ycznych głazów 
wzniesiony: co za staranność \V doborze 
tych kamieni, tak pod względem wielkoś- 
ci, jak i barw! Można wyobrazić sobie, jak 
taki mur wyglądał, gdy głazy jeszcze świe- 
tością lśniły - istna mozajka, godna ręki 
najlepszego akwarelisty. 
Ale nie jest to moją rzeczą ukazywać 
piękności tego naj przedniejszego zabytku 
na Litwie. Wyręczył mnie w tym, mistrz 
pod względem znawstwa architektury śred- 
niowiecznej, p. Zygmunt Hendei, obecny re- 
staurator Wawelu, który na podstawie wła- 
snych obserwacji opraoował odnośnJ' opis, 
złożony Krakowskiemu Towarzystwu opie- 
ki nad polskiemi zabytkami 8ztuki i kul- 
tury. Mojem zadaniem jest podać trochę 

zczegółów o warunkach przyrodniczych 
jezior trockich i ich okolic, oraz nieco 31'- 
cheologicznych danych, opartych na pod- 
stawie własnych badań. Historyczne dane 
lllało znajdą miejsca w tej pracy ze wzglę- 
du, 
e przed niedawnym czasem (r. 1902) 
Wyszła wyczerpująca praca dora Wł. Za- 
chorskiego w zakresie dziejów Trok, a no- 
Wych zdobyczy na tym polu dotychczas nie 
Uczyniono. Opisy architektonicwe opra- 


-. - 
! .' i:-V 
- 
. "... ....' 


2U1 - 


,.ł
' 
.,
 
-'
 
\"" 
'-- 
"
; 
.,t - I 
, ,
) J 
, t- 
o 
'f 
' . 
J ,t:: J 
'Iłq' 
" I 11 
I' - 
U,
 
-, ! 
\ ",.,1 
" 
, 


;;.1 


f 
E- 


... . ' 
.-, ,.. 
,I I 

 . 

 ': 
I 



 


- 
- 
.:.c 
- 

 
s 


..... 
- 
- 
.- 
= 
1:1:; 


'I Ji 
I.:f 
. I.' 


t I 
I 


;


j
>>>
cowałem na podstawie pracy p. Hendla, 
z jakiej Tow. op. n. p. zabyt. pozwoliło 
mi korzystać. 
Teren, na którym się wznosi prastara 
Kiejstutów stolica, stanowi pd.-z. skłon wy- 
żyny ponarskiej, dochodzącej tu jeszcze 
w pojedyńczych wyniosłościach do 224 m. 
n. p. m. lecz szybko obniżającej się ku ko- 
tlinie rzeki Merem:anki, tak, że o 12 wiorst 
w tym kierunku znajdujemy 151 m. a da- 
lej przy rz. Merenczance już tyłko 141 m. Po- 
wierzchnia terenu ma tu wszędzie skład 
jednakowy. Stanowi ją przeważnie żwir 
niewarstwowany, ułożony na glinach plas- 
tycznych starszej epoki, tak jak wogóle na 


pełniły wodami kotliny, powstałe wskutek 
nierówno usypanych warstw, tworząc je-' 
ziora t. zw. akumulacyjne. 
W jednem z takich zagłębień, tylko 
szerzej rozmytem, rozpostarło taflę zwier- 
ciadlaną wód swoich "morze trockie". Przed 
wieki obejmowało ono prawdopodobnie o wie- 
le większą niż obecnie przestrzeń. Bardzo 
być może, iż w skład jego wchodziło wów- 
czas wiele jezior, które w liczbie dwudzie- 
stu kilku otaczają 'rroki na przestrzeni 
8o-ciu w. kw. (p. plan l). Szczególniej moż- 
na to powiedzieć o jeziorach: Płomiany, 
Zielonem, Iłgis, Balcis i in., leżących vt ni- 
zinie, sięgającej aż pod Lantwarow 1), 


\J. ''I: -"., 
c'J 
 °UD 

 
d'D 
Y 
,I; 


/ 


'ł..\ 


)[illUl miil"t;t 'rl'ok, jt- 
zior trockich i okolic. 
Podług planów inż. M. Gird- 
woynia i sztabu generalne- 
go. Skala l/MO' 500 sążni w 
calu angielskim. 


.Ni l. 


całej przestrzeni pojezierza baJtyckiego. 
Jest to kraina morenowa w całym znacze- 
niu tego wyrazu. W ukształtowaniu się jej 
powierzchni głównym działaczem była wo- 
da, która w czasie epoki lodowcowej wtór- 
nej spływała olbrzymiemi potokami, żło- 
biąc w utworach uprzedniej epoki lodow- 
cowej głębokie jary, rozmywając obszerne 
doliny, lub zatamowując je wałowemi usy- 
piskami. Gdzie prąd taki był potężniejszym, 
tam wyrównywała się dolina o spadku cią- 
głym, która w na
tępstwie stawała się ko- 
tliną rzeki, jak w tej okolicy np. rz. Me- 
reczanki. Słabsze natomiast prądy, o ile nie 
zdołały wyżłobić sobie szerszych ujść, za- 


, 
" 
" 


r '2..l...k... ! ru;I
'
."" 

 c....&ł'Ibal"a..yJI: L1
t'..t..a.. 

 ., ....f.;..w.-,.." 
-- 
.
r... i ".I,. 
W'
"T)4" 
=--- .JT.,.. .;.1 t UH.CJ 
""- " ..t.t" 


.' 
,,' 
" 


" 


.,' 
, ...- 

 
. t 
tulO-ili-ok. 
... ."......... 
. 199.1.. 
 -, 


II ;_11," . /
 :;:;'1 f
I.-ł;: 
.
 . 



I"'"f 


Główne jeziora trockie bezpośrednio- 
i dziś jeszcze połączone z sobą, zwane: 
Galwe, Skajście 2), Tataryszki i Bernardyń- 
skie rozciągają się w ksztnłt olbrzymiej 
litery T od wschodu na zachód i z połud- 
nia na północ, między 22° 34', 36", a 22°, 
39', 38" dług. wschodniej od Paryża i mię- 


l) Nie Landwarow jak to powszechnie przyjęto pi- 
sać. Prawdopodobnie nazwa ta ms niejaki związek 
ze słowem lit. "atwerti.' odmykać, zastosowanym tu 
z tej racji. że miejscowość ta rzeczywiście odmykała 
niejako ujście wodom olbrzymiego niegdyś jeziora 
Trockiego. 

) Na planach topograficznych jeneralne
o sztahu 
jez. SkajScie mylnie zostało nazwane jeziorem Luka. 


202 -
>>>
dzy 54° 37', 49", a 54° -10', 40" szeroko pół- 
nocnej i mierzą od początku kanału Lan- 
twarowskiego w prostej linji ze wschodu 
na zachód 4,6 w. i z południa na północ 
4,2 w., obejmując obszar 7,25 wiorst kw. 
Je
eli włączyć oddzielone tylko wązkim pa- 
sem ziemi od jez. Galwe, jezioro Okmianę, 
to linja ciągłej prawie wody od wschodu 
ita zachód przedłu
y się do 8-miu w., a ob- 
szar do 9-ciu w. kw. 
Linja brzegowa tych jezior jest nadzwy- 
czaj połamaną, wskutek czego mamy tu 
niezliczoną ilość zatok i przylądków, co 
wszystko stanowiło nader wa
ny warunek 
dla osadnictwa staro
ytnego. Od południ 0- 
zachodu, zachodu i od północy brzegi są 
wyniosłe i faliste i spływają ku jeziorom 
bardziej na
łym spadkiem, zaś od wscho- 
du i połuctnio-wschodu rozlewają się w pła- 
sczyznę, stanowiącą dziś w części nizin- 
ne 
rzązkie' łąki. 
Odpowiednio do wysokości brzegów 
ukształtowało się i zagłębie jeziora. Naj- 
głębszem te
 jest jez. Galwe, otoczone ze 
wszech stron wiellcem wzgórzy, panujących 
nad okolicą. Sondowanie przeprowadzone 
przez inżyniera p. M. Girdwoynia, z którego 
mapy jezior trockich, łaskawie mi udzie- 
lonej, brałem te szczegóły, wykazały głę- 
bokość największą prawie naprzeciw Za- 
trocz a hr. Tyszkiewicza (p. plan), wynoszą- 
cą 38 m. Są jednak podobno miejsca głę- 
bokie na 175 i więcej stóp, jak to zgod- 
nie stwierdzają miejscowi rybacy. Mniej 
głębnkiemi są jeziora: Skajście 8
 stóp, 
Bernardyńskie 621/
 i Tataryszki 591/
 stóp. 
Przekopanie kanału z jeziora Skajście 
do jeziora Lantwarowskiego, dokonane lat 
ternu około 50 przez hr. Tyszkiewicz8,fw ce- 
lu zyskania taniego motoru dla fabryki 
gwoMzi, obniżyło poziom wody jezior troc- 
kich, conajmniej na 2 m., a zarazem otwo- 
rzyło powierzchowne ujście ich wodom do 
Wilji, czego dawniej nie było ł). Z natury 
rzeczy bowiem jeziora trockie należą do 
tak zwanych bezodpływowych pozornie, t.j. 
mających jedynie ujścia podziemne. Dopły- 
wów znajdujemy tu cztery, zlewających wo- 
dy z jezior okolicznych. 
Woda jezior trockich odznacza się prze- 
dziwną czystością, a - co za tym idzie- 
przezroczystością, a to dzięki filtrującym 
własnościom otaczającego gruntu, przez 
który przesiąkają wody zasilające jeziora. 
Ta idealna przezroczystość wód jezior spo- 
wodowuje, żp. nie mają one stałej barwy, 


l) BaIiński 
 "Starożytnej Polsce" i dr. Zahor- 
ski w swojej pracy o Trokach mylnie podają, że 
jeziora trockie miały wyjście przez rzekę Hrażołę 
do Wilji. Rzeczka ta wypływa bowiem !II jez. tegoż 
nazwiska, nie mającego 
adnego związku z jeziorami 
trockiemi. 


lecz owszem bardzo często zmienia się ona,. 
stosownie do warunków, jak np. pory ro- 
ku, rodzaju i kierunku oświetlenia, stanu 
atmosfery i t. p. Tak np. z samej wiosny 
woda jest bezbarwną, odbijającą, śtosow- 
nie do warunków atmosferycznych, róże 
jutrzenki, lub lazur wieczoru. W lecie to- 
nie nabierają barw zieleni od roślin, zaczy- 
nającyph zaścit'łać dno; w jesieni znów, 
gdy te rośliny zwiędna i szczernieją, wo-- 
da przybiera barwę szarą bez połysku, na- 
wet smutną jak dni listopadowe. Te wła- 
ściwości kameleonowe toni wód trockich 
przedstawiają niewyczerpRne pole dla stu- 
djów malarskich, szczególniej w piękne, 
pełne światła dni letnie. Zieleń, w której 
szmaragd walczy ze złotem, występuje tu 
wówczas we wszystkich mo
liw'ych odcie- 
niach, pieszcząc oko niewypowiedzianie cud-o 
ną grą barw, od czarnej prawie, upstrzo- 
nej bialemi 
rzywami fal, gdy burza roz- 
wichrzy powierzchnię, do jasnolazurowej, 
w czasie słońca i pogody. Prześliczne efek- 
ta świetlne bywają zwłaszcza w noce księ- 
życowe, gdy lekko zmarszczona tafla jezio- 
ra rozrywa na cząstki smugi promienne,. 
rozsiewając je po swej powierzchni w po- 
staci migotliwych gwiazdek. Wówczas to 
dopiero zrozumiesz po jakiej to "nabija- 
nej światłem drodze" płynęła łódk
 wiesz- 
cza naszego i zatoniesz w rozkosznej za- 
dumie i będzie ci się zdawało, że lada chwi- 
la wymkną się z wód kryształu urocze on- 
dyny i, jak w dawne czasy, zaczną pląsy 
lubieżne, wabiąc ku sobie nieopatrzną mło- 
dzie
. Lecz próżno się silić na opis tych 
cudów przyrody. Słowa choćby w mistrzow- 
skie ułożone obrazy pozostaną zawsze mar- 
twemi. Tylko rZt\cz.vwistuść umie tak prze- 
mawiać do serca, że odczuje ono piękno 
prawdziwe. 
W życiu mieszkańców Trok i okolic, 
jeziora ważną niezmiernie odgrywają rolę. 
Szczególniej jezioro Gi:ł.lwe związało się 
niejako z istnienif'm ludzkiem do te
o stop- 
nia, że stało się jakby cząst.ką ojczyzny, 
potrzebą nieodzowną 
ycia, jak chleb po- 
wszedni, jak modlitwa codzienna. I nie 
dziwnego! Komu przy urodzeniu grały fan- 
fary wichrów, uderzające o naciągnięte 
struny grzbietów fal, kogo w dzieciństwie 
te
 fale do snu kołysały, szemrząc cicho 
pieśni kryształowe, baśnie tęczowe o dzi- 
wach nad dziwy, o skarbach zaklętych'- 
dla tego takie jezioro mogło się stać czemś 
drogiem nad wyraz umiłowanem, niezastą- 
pionem w 
yciu, jak matka, jak kochanka! 
Sarni nie rozumiejąc tego uprawiają tro- 
czanie kult swego jeziora, prz.vpisując mu 
moc niezmierną, tajemniczość nieprzeni- 
knioną, a nawet czyny, dokonywane z na- 
mysłem i całkiem świadomie. Więc wpa- 
203 - 


I
>>>
trując się w jasne zwierciadło jego oblicza, 
'8taraj& się wyciągnąć dla siebie wskazów- 
ki postępowa:nia, wró
by na :erzyszłość. 
Wiedzą np., '!e kiedy wśród wzburzonych : 
fal uka
ą się pasy gładkiej powierzchni- 
to jest oznaką d'ługotrwaJego de8zczu; gdy 
'Zaś jezioro "zakwitnie", t. j. gdy wo- I 
d.y napełnią się drobnemi wodorostami, na- 
dającemi toniom jeziora odcien zielonawy- 
to zapowiada nieodmiennie suszę. Wiedzą 
-dalej kiedy połów ryb mo
e się udać, a kie- 
dy chybi, a nawet z oparów jeziornych 
wró
ą o czasie siewów i t. p. Niezawsze 
jednak tonie te, tak pożyteczną spełniają 
rolę względem ludności ,)kolicznej. Jak mo- 
carz potężny wymaga Galwe daniny corocz- 
nie w postaci żywej istoty bądź ludzkiej, 
bądź nawet zwierzęcej. Inaczej gniewa się 


-KI 2. 


r 


I
,.,,( q. 


; I1t"..J:v 


IIw{;-...rf/ 
Jr J .11." 
Ll 

\ { 


Ii-l..;r 


" 


"'...., 
.0(''' 
,fl; 


I
 


"fJ 
\
 


9- 


-,.1.1.. 
,. 



 - '"'- " "'1łł.ł; 


': 


-, - ,'..' 
." ....:,- 


;IL
,I"I
 "',"......U; 
!I.
- 
 
J 

 


v 
.. 

 
oJ"'- 
ń 
, ł "tY 
. 

 


.,) 
'(.' 
., 
l" 
J 
{- 
{ 

" 


.''' 
. 
\,, 1ł \i 


., 

" JlrcJ-.. 
ł'f"- 


Jt łan sytuacyjny zumków nu jeziorze G-ułwe. 


i miota, rozrywając okowy zimowe i póki 
tej daniny nie otrzyma, nie zamarza i jeź- 
dzić po sobie nie dozwala. Lecz nic by nie 
było dziwnego, gdyby Galwe i więcej wy- 
magało za tyle swoich darów, .lakierni tak 
-hojnie obdarza ludność okoliczną. Toż na- 
wet w przybliżeniu trudno jest obliczyć 
He rok rocznie wyławiają z jego łona naj- 
wyborniejszych gatunków ryb. A gospoda- 
rzą w tych jego głębinach - mówiąc na- 
wiasem - w sposób iście pierwotny, 'bar- 
barzyński, wyławiając o kHżdej porze ZR- 
.równo wielkie, jak i małe okazy, wynisz M 
'Czając bezmyślnie prawdziwe bogactwo 
kraju. A jakie przednie tu są gatunki! 
Dziś oczywiście zdrobniałe to i nędzne, 


lecz i takie są poszukiwane na rynkach 
dla swego smaku wybornego. Któż to nie 
słyszał o słynnej sielawie trockiej, nie ustę- 
pujące] naj przedniejszym gatunkom ryb 
rosyjskich'? A inne ryby, zapełniające to- 
nie, jak: sumy, leszcze, liny, karasie, nie 
licząc drobnego rybiego pospólstwa - toż 
to przy umiej
tnem gospodarzeniu nie obli- 
czone bogactwa dla kraju! 
Ubytek parometrowy wody w jeziorże, 
odkrył wiele najwy
szych punktów jego 
dna falistego przedtem zalanych, wskutek 
czego potworzyły się gęste szeregi wysp, 
dziś już bawiących oko świetną zielonGścią 
drzew, bujnie je porastających. 're nowe 
lądy tymczasem są bezimienne, to je od- 
różnia od wysp dawnych, z których kaMa 
ma swoją nazwę i swoją historję. 
Oto główniejsze z tych wysp. 
Pap ile, co dosłownie można przetłóma- 
czyć na "Podgrodowa" l). Jest to wyspa, 
na której wznoszą się resztki byłego zam- 
ku Kiejstuta. -Szczegóły o niej będą poda- 
ne niżej. 
O jakie parę setek metrów od niej 
na południe widzimy wyspę, zwaną Odko- 
.ciszki. Coby ta nazwa miała oznaczać - 
nie wiem; prawdopodobnie przekręcono ją 
z litewskiego. Wyspa ta stanowiła punkt 
łączny, do którego w swoim czasie zbiega- 
ły się trzy mosty: jeden od wyspy zamko- 
I . wej, drugi od lądu, z części miasta zwa- 
nej "Karaimszczyzna", a trztłci od okok le- 
żącej wyspy, zwanej dziś Bażniczynia (Koś- 
cielna), lub Krzyżowa (p. plan M 2). Oprócz 
tych mostów, zaznaczonych tu niewątpli- 
wemi śladami palów dębowych i sosnowych, 
jeszcze w jednem miejscu od strony tej- 
że wyspy Uażniczyni S,\ widoczne dwa pa- 
le, sterczące z dna. Ponieważ więcej po- 
dobnych palów tu nie zauważyłem, przy- 
puszczam, że były to słupy do przywiązy- 
wania czółen. 
Na wyspie Bażniczyni, na której wed- 
ług tradycji historycznej stała cerkiewka, 
wzniesiona przez księżnę Juljannę tonę Wi- 
tolda (p. Baliński: "Starożytna P{}lska M tom 
IV str. 248), znaczne są jeszcze ślady fun- 
damentów budowli czworobocznej, a w środ- 
ku ich znajduje się spory dół, pozostały 
po rozkopywaniu przez jakiegoś archeolo- 
ga podobno. Kto rozkopywał i co miano- 
wicie .znalazl-te
o nie umiano mi powie- 
dzieć. 
Po przeciwnej stronie wyspy Zamko- 
wej, w najbliższem jej sąsiedstwie leży nie- 
duża wysepka, zwana "Spirtisała", co jest 
wykoszlawioną nazwą litewską, składającą 


J) C7.y niema ta na7.wa związku z tym, że w po- 
bliżu, na łąrl7.ie istniało pilkalnitj, na którem stanął 
w ('
a8ie póżni-ejszym zamek'! 


20-1,
>>>
się z wyrazów: pirtis-Iaź'nia i 80łac-wys- 
pa. Mamy tu więc sławne z tradycji histo- 
rycznych miejsce
 gdzie stały. łaźnie W]- 
toldowe, postrach bojarów litewskich.. Tu 
bowiem jakoby Witold zaeługujących na 
karę zapraszał poq pretekstem kąpieli 
i smagał nale
ycie. SIady po istniejącej tu 
niegdyś budowli pozostały w du
em, wzno- 
s
ącem się w środku wyspy, usypisku. 
Zresztą ,.nec locus ubi Troia fuW'. 
Inne wyspy też prawdopodobnie odg-ry- 
wały jakąś rolę w dziejach 'fi'ok. Np. Wol- 
kał czy Wołga, mająca ślady wołowych 
usy))isk
 Karwienia, na której znaleziono 
kajdany, i inne - lecz o nich 
adnego na- 
wet podania się nie zachowało. 
Mowiąc o miejscowościach, upamię
nio-. 
nych przez tradycje, nale
y wspomnieć i o . 
górze zwanej Sądową w uroczysku Rakal- 
nia, między jeziorami GA.lwe i Okmianą, 
gdzie według podania wielcy ksią
ętA.lite-w- 
scy zasiadali dla wymiaru sprawiedliwości 
poddanym swoim. Pokazują tu piJdłu
ny 
płaski nasyp, który zowią kanapą książę- 
cą, a inni stołem książęcym, a dalej, bliżej 
brzegu jeziora Galwe, miejsce, gdzie tra- 
cono i grzebano skazanych na śmierć prze- 
stępców. Rzeczywiście jest to rozległe 
cmentarzysko epoki późniejszej, przeci
tc 
dziś drogą, wiodącą do Kietowi
zek. Roz- 
kopałem tu w roku 1905 kilka grobów 
i znalazłem szkielety 'zło
one bez porządku, 
t. j. bez trzymania się jakiegokolwiek st.a- 
łego kierunku, co w samej rzeczy może 
być wskazówką, 
e przy chowaniu tych 
trupów nic nię załe
ało na zachowywa- 
niu przyjętych obrządków. 
W innej znów stronie ną brzegu jezio- 
ra Skajście, nieopodal wsi Zydziszek uka- 
zują miejscowość, zwaną "Cegielnią kró- 
lewską". Bardzo być może, 
e tu właśnie 
wyrabiano m aterjał do budowy zamków 
w Trokach. W jednem nawet miejscu na 
dnie jeziora w czasie cichej i!ogody moż- 
na dojrzeć wiele zwalonych na kupę ce- 
gieł, kształtów starożytnych, uronionych 
prawdopodobie przy przewożeniu. 
Ale gdzie tu niema wspomnień prze- 
szłości! Zapisały się one na kaMym kroku 
i w nazwRcn takich jak: Kniaziowce, Ja- 
gieliszki ett'., i w licznych szeregach kur- 
hanów zawierających spalone szczątki przod- 
ków naszych i w tych stosach ko
ci ludz- 
kich, natrafianych gdzie tylko rydel w zie- 
mię się zagłębi. Całe Troki są jednem wspo- 
Ir.nieniem. C2UĆ je wprost w atmosferze, 
w szumie wód jeziora, w poświstach wi- 
chru, wyjącego w szczelinach murów, wszę- 
dzie w ziemi i na ziemi -i nic- tych wspo- 
mnień zatrzeć nie potrafi, ani S7.tucznie 
przy
zc7.erione nazwy ulic w rodzaju ,.Kur- 
diuIllo\Vskiej", ani tell pokost obcy, pokry- 


wający- cenne' malowidła dziejów naszych- 
wszystko z czasem opadnie- i w proch 
i
 
obróci" a prawda prawdą pozostanie. 
Badając przeszłość. okolic Trok, starając.. 
si
 odtwor.zyć ją w: swej wyobraźni ze 
znajdywanych szczątków,. pozostułych po. 
ubiegł:ych wiekach, zostałem niemało ździ- 
wiony, nie spotykając tu 
adnych śladów 
epok starszych od 
elaza. Nietylko dawne- 
wyroby krzemienne, lecz nawet kamienne 
gładzone, u
ywane przez starożytnych i w póź- 
niejszych czasach, są tu całkiem nieznane. 
ani Y! Trokach, ani w okolicy. Faktu tego, 
n ile nowe odkrycia nie rzucą jaśniejszego 
światła w ciemnie przeszłości tego kraju- 
tymczasem wytłómaczyć. nie umiem. Bar- 
dzo być mo
e. 
e w zamierzchłej dobie wy- 
łącznego użytku kamienia, osadnictwo na 
Litwie, szukając' łatwiejszej komunikacji, 
kierowało się wyłącznie biegiem rzek, wgłąb 
zaś kraju w miejscowości bardziej od tych 
rzek oddalone posunęło się dopiero wów- 
czas, gdy ju
 brzegi ich nie mogły dosta- 
tecznie w.v
ywić rozrodzonej ludności. Je- 
ziora trockie, jako oddalone o mil kilka 
ou główniejszych litewskich arter.li wodnych 
i nie mające z niemi wyraźnej komunikacji, 
mogły pozostać' dla ówczesnej ludności nie- 
znanemi. 
tro co dotychczas wiemy z prahistorji 
tej okolicy, każe nam wnioskować, że naj- 
starszemi jej pomnikami są kurhany, znaj- 
dujące się w lesie Bra
olskinl, Ilad jezior- 
kiem Buciszki, o. parę_ wiorst na z. od jez. 
Okmiany. Między niemi prawdopodobnie 
znajdował się sł
nny grób sklepowy z mie- 
dzianym, napełnionym popiołami kotłem,. 
znajdującym się obecnie w muzeum w Wil- 
nie. Szkoda; że brak szczegółowego. opisu,. 
oraz rysunków odnośnych nie pozwala na 
ściślejszą- definicję tego interesującego od- 
krycia. Zdł1je się wszakże, iż jest to grób 
z rodzaju skrzynkowych, przeto wiek jego 
nale
y odnieść do początku naszej ery. 
Innego rod7.aju kurhany, późniejsze 
o kilka wieków, otaczają jeziora trockie 
bogatym wieńcem. Niedaleko od buciskich,. 
na południowym brzegujez. Okmiany przy 
l, wsi Kniaziówce, jest 14 kurhanów dużych 
rozmiarów (do 40 kroków w obwodzie i do l 
m. wysokości), zawierających niedopalone 
kości ludzkie ped przykryciem z kamieni. 
Rozkopanie paru kurhanów przezemnie uja- 
wniło sposób grzebania, zastosowywany lla 
tern cmentarzysku. Według tego, trupy były 
palone na miejscu pogrzebania, poczem 
zgliszcze po spopieleniu zostało zgarniQte 
na kupę 2 m. długą, a do 0,5 m. szeroki. 
i zasypane ziemią. Wówczas to prawdopo- 
d'obnip odbywała się i stypa po umarłym, 
bo wokrilg w nasypie znajdywały się koś- 
ci zwierz'ęce i skorupy garnków, bardzo. 


205 -
>>>
r 



rubej ręcznej roboty. Następnie ulotono 
Dad zgliszczem warstwy kamieni podwój. 
ne i potrójne i wszystko to znów przykry- 
to do od f. 0wiednie j wysokości ziemią, bra- 
ną wokó. Dziś kurhan ma kształt, jakby 
rozpełzły, wznoszący. się zaledwie na m. 
nad powierzchnią. Zadnych przedmiotów 
'Utytkowych w kurhanie nie znaleziono_ 
Obok prawie, bo o pół wiorsty bliżej 
Trok naprzeciw zaścianka Pohulanki, ist- 
niały prawdopodobnie cment
rzyska szkie- 
letowe, 
dyt wyorują tu całe głowy i koś- 
ci ludzkie. Zwierzchu cmentarzyska te ni- 
czem się nie zaznaczają. Po przeciwnej 
stronie jez. Okmiany, przy drodze, prowa- 
-dzącej z Trok do Jewja, było cmentarzysko, 
składające się z kilkudziesięciu grobów. 
Rozkolano je całkowicie, lecz kto i kiedy 
.Ni 3. 


" p - 


to 


t 

 


_'lo 

, 
",-- - '-". 
" ",'" '- 
',\ ' - . ",
- 
, \ .'. ..
,
 
t:f. . " " ł } 
. 
 
.-' - 


,\\ 
\ \ ",_' 
.. 
 Ił 

 _?-:/t . . 
,
 :
:::: " ,. -- . .,1 



I 


,- 


-' 


1 


F.H ot' .
 . 


Płun Złllllku lądowc
o w '['rokuch. 
Skala 1/16800.50 sążni w calu angielskim. 


kopał - tego nie umiano mi powiedzieć. 
Inne znów cmentarzysko, zniszczone przez 
orkę, znajdowało się przy jeziorze Salcis 
w stronie Lantwarowa. Wyorywali tu przed- 
tem rótne wyroby żelazne, jak: grot.y lane, 
noże, topory i inne. Dalej około wsi Wor- 
,niki przy kopaniu rowów znajdywano przed i 
laty broń i rynsztunki wojenne, które sprze- I 
dawano podobno komuś do Wilna. 
A w samych Trokach! T d U cmentarz l f eży J 
-na cmentarzu. Można powie zieć, że na un- I 
.damentach z kości gród ten budowano, 
a ciała i krew poległych w boju pradzia- 
.dów dziś jeszcze d»ją żyzność ogrodom 
miejskim, eksploatowanym przez prawnu- 
.ków. W niektórych miejscach, jak np. na 
- 
O{\ 


brzegaeh jez. Tataryszki niedawno temu 
takie masy kości wykopano, że mieszkań- 
cy Trok wozili je wozami do Wilna na 
sprzedat. Dziwna zaiste ironja losu! Kości 
bohaterów, którzy oddali życie swe w obro- 
nie ojczvzny, idą na nawozy sztuczne! 


, I 


Sam gród Troki zajmuje sobą półwy- 
sep do 2-ch wiorst długi. rozciągający SH
 
między jeziorami: Bernardyilskiem, Galwe 
i Tataryszki. Niegdyś była to wyspa w dwóch 
punktach swego największego zbliżenia z lą- 
dem połączona z nim mostami. Z bieriem 
czasu, gdy poziom wód jezior znacznie się 
obniżył, przerwy te zostały zasypane, tak 
te dziś do Trok z dwuch stron wjeżdża 
się jut po groblach. 
Ten pas lądu w południowej swej 
części ma do 600 m. szerokości, dalej 
zaś zwęża się do 200 m., nakoniec wcho- 
dzi w jezioro dwuma przylądkami. Na 
jednym z nich, wydłutającym się ku pn. 
W. widnieją wspaniałe dotychczas mury 
zamku t. zw. ląuowego - drugi wąskim 
językiem oddziela jez. Tataryszki od jez. 
Galwe, a dalej mostem i usypaną groblą 
łączy siQ z brzegiem przeciwległym (p. 
pl. .N2 2). 
Na przylądku zamkowym, w samym 
jego cyplu najdalej w jezioro wsunię- 
tym, przedewszystkiem uderza oko zwie- 
dzającego wzgórze, wznoszące się nad po- 
ziom jeziora na jakie trzydzieści kilka 
metrów, które kształtem swym bardzo 
przypomina pospolite na Litwie zabyt- 
ki; znane pod nazwą pilkalniów. Wcho- 
dziło to wzg6rze w obręb obwarowań 
zamku, gdyż jest otoczone znaczną i dziś, 
głęhoką fosą, oraz murem kamiennym 
od samego brzegu jeziora. P. Hendei 
w swojem sprawozdaniu (złożone m Kra- 
kowskiemu Towarzystwu opiel\i nad 
polskiemi zabytkami) tak opisuje tę 
część zamku lądowego. .. Brzegi półwyspu 
były całe ufortyfIkowane, at do brzegów 
wody grubym murem oz bloków granitu. Mur 
ten na silną szkarp
 od dołu murowany, wsz
- 
dzie prawie jeszcze jest widoczny, a w nie- 
których miejscach wychodzi po nad dzi- 
siejszy teren wyspy... Mur ten z pewnoś- 
cią nie był bardzo wysoki, a jako taki wy- 
starczał do obrony przeciwko wojsku, któ- 
re jedynie walczyć mogło z promów. Na- 
chylenie szkarpy muru dlatego jest dość 
łagodne, by nieprzyjaciela razić można by- 
lo równie i z zamku, który stał na wzgó- 
rzu a i by tenże nie mógł schować si
 za 
mur przed strzałami". Zdaje siQ nie ulega 
wątpliwości że sarno wzgórze zostało całe 
usypane ręką ludzką. Czy zaś wzniesiono 
je celowo, jako podstawę dla fortu, lub mo-
>>>
te skorzystano tylko z usypiska staro
yt- 
neF;o - to dopiero po szczegółowem zha- 
daniu dałoby się dokładnie określić. Z po- 
szukiwalI poprzednich, przeprowadzonych 
tu niegdyś przez hr. E. Tyszkiewicza, nic 
wnioskować nie można; jak również nic 
nam nie mówi znaleziona przez niego łyż- 
ka dziurkowana. Trzeba przeto roztrzygnię- 
cie kwestji starożytności tej części zamku 
łąt:lowego pozostawić czasowi. Mo
na tylko 
na zasadzie analogji z innemi podobnego 
rodzaju zabytkami wnioskować, że jest to 
w każdym razie najstarszy zabytek trocki. 
Wzmiankowany cypel, ze znajdującem 
się na nim wZF;órzem a, oddziela od zam- 
ku głównego F;łęboka sucha dziś fosa i. k. 
(p. pl. 3-ci).' Po za nią, z obu jej końców 
stoją szczątki potężnych niegdyś, czworo- 
bocznych baszt, wzniesionych w części 
z kamieni, w części zaś z cegły stareF;o 
formatu (2 i 3). Od tych baszt, prostopa- 
dle do kierunku fosy i. k. ciągną się mury 
obwodowe, zakończone z jednej strony basz- 
tą (1) jak dwie poprzednie, z drugiej zaś 
resztkami wznoszonych w czasach później- 
szych i burzonych niejednokrotnie budo- 
wli. Po za temi resztkami, nie pozostało na 
powierzchni ziemi żadnego śladu, któryby 
nam dał pojęcie chociażby o zarysach głów- 
nych budynków zamku. Wszystko skryte 
dziś pod ziemią, zasypane stosami gruzu, 
czeka tylko na umiejętną dłOll badacza, 
ażeby dać świadectwo o przeszłej naszej 
chwale i wielkości. Czy się doczeka kiedy, 
lub pozostanie na długie wieki nieznanem 
na podobieIlstwo wzgórz Hiż:Hlrliku-na to 
przyszłość chyba odpowie. Tymczasem, nie- 
stety, nic się w tym kierunku nie robi, 
więc ślady coraz to się zacierają, nikną! 
Dla tych to wyżej wymienionych racji, 
jak również i z -tego względu, że nie ma- 
my żadnych prawie opisów tej siedziby 
wielkoksiążęcej, a nawet nie wiadomo na- 
pewno, kto ją wznosił w czasach ostat- 
nich podano w wątpliwość istnienie zam- 
ku murowanego za c7.as6w Kiejstuta i \Vi- 
tolda, odnosząc powstanie tego gmachu do 
czasów późniejszych. Stało się to za przy- 
czyną podróżnika francuskiego Gilberta de 
Lannoy, który w r. 1-:1:14 zwiedzał Litwę 
i zostawił nam powszechnie znany opis 
swojej bytności w rrrokach, opiewający 
o zamku drewnianym, Qtoczonym wałem 
ziemnym. J3aliński w swojej "Starożytnej 
Polsce" doskonale określił wartość owego . 
'Opisu, mianując autora "niewielkim dostrze- 
gaczem". l{zeczywiście, ponieważ podróżo- 
wał on w zimie, mógł przeto nie zauwa- 
żyć baszt zamku murowanego, po za za- 
sypanemi śniegiem potężnemi wałami ob- 
wodowemi z ziemi, stanowiącemi pierwszą 
linję fortyfikaeji; natomiast budynek drew- 


niany, stojący na w7.górzu a, więc łatwiej- 
szy do spostrze
enia, mógł wziąć za zamek 
główny, napisał przeto, że "jest zrobiony 
całkiem z drzewa". 
Pomimo tydl wątpliwości, nasuwają- 
cych się po głębszem zastanowieniu. opis 
de Lannoy wzięty został przez p. Hendla 
za podstawę, na której zbudował on w swo- 
jem sprawozdaniu nową całkiem hypotezę 
o czasie powstania zamku lądowego i o ce- 
lu, w jakim go wzniesiono. Przyjmując za 
pewnik, że zamek pierwotny był drewniany, 
broniony przez wały ziemne, p. H. wnios- 
kuje, że gmach, któreF;o ruiny dziś podzi- 
. wiamy, został wzniesiony przez Kazimierza 
Jagiellończyka. Miał to być .-według jego 
przypuszczenia klasztor warowny, który 
jednak-jak się wyraża w swoim sprawo- 
zdaniu-nigdy nie był skończonym. Nie bę- 
dę przytaczał naukowych dowodzeń, jakie- 
mi p. H. stara się uzasadnić swoją hypote- 
zę, praF;nąłbym tylko tu podzielić się z czy- 
telnikami spostrzeżeniami swojemi, jakie 
mi się nasunęły na myśl po obejrzeniu ru- 
in, oraz ich planu. PrzedewszystkICm, jak 
to ów plan wskazuje (nr. 3), kościół trój- 
nawowy, którego śladów dopatrzył się p. H. 
w miejscu oznaczonem literą y, w0ale nie 
stanowj jądra całej Rl"chitektoniczllej kom- 
pozycji ,jak by to powinno być, lecz jest 
umieszczony prawie na zewnątrz murów, 
i w stronie najbardziej zagrożonej od na- 
padów, a całkiem dla nieprzyjaciela odkry- 
tej. Po wtóre, trudno się z tern zgodz.ić, 
ażeby zamek lądowy wznoszony z takIm 
nakładem kosztu i pracy, miał jedynie na 
celu ochronQ głó\ynego zameczku drewnia- 
nego, który stal na wzgórzu a (p. pl. 3), 
i żeby miał stanowić jego przednią warow- 
nię (Vorburg), jak to pragnie widzieć p. H. 
Raczej należy go uważać za fortyfikację 
główną, przy której na półwyspie a O stro- 
mych, wzmocnionych murem brzegach, na 
\ wzgórzu sypanym, mogła stać wieża straż- 
nicza, z której dawano znać o zbliżającym 
się nieprzyjacielu. Co do tego zaś twier- 
dzenia, że zamek ów zaczął murować, lecz 
nie dokończył Kazimierz Jagielloilczyk, to 
nie znajduje ono potwierdzenia w żadnem 
ze źródeł historycznych. A przecież fakt 
takiego dla kraj u znaczenia nie mógł być 
przeoczonym, lub zapomnianym. Zresztą 
wznoszenie zamków obronnych w samem 
sercu Rzplitej i to w czasach największe- 
go wzrostu ,jej potęgi, byłoby chyba robo- 
tą conajmniej zbyteczną. [Ja!e.i p. H. na 
potwierdzenie swego wniosku, że gmach nie 
był nigdy dokOllczonym, podaje zaobser- 
wowany przez siebie takt istnienia w mu- 
rze owego nowootkrytego kościoła t. zw. 
sztrabo w, czyli za7.ębień. Jest to fakt rze- 
czywiście wiele mówiący; wobec tego jed- 

07 --
>>>
nak, 
e nigdzie więcej w ścianach zamku 
sztrabow takich nie zRuwa
ono, należy przy- 
jąć, że wzmiankowany kościół, o ile wogó- I 
le budowanie jego było zamierzonem, po. 
częto wznosić wówczas, gdy zamek ju
 I 
istniał, a więc mo
e i za Kazimierza Ja- I 
giellończyka. To godzi pojęcie o starożyt- I 
ności zamku, z hypotezą p. H., a zarazem 
tłumaczy nam, dlaczego kościół, owe jądro I 
archił..ęktonicznej kompozycji, został u- 
mieszczony przy ścianie obwodowej i pra- 
wie w rogu czworoboku fortecy. 
Zatrzymałem się nieco dłu
ej nad tą 
kwest ją, nie w celu polemizowania z p. H. 
lecz gwoli wyświetlenia prawdy. Mam na- 
dzieję, że nie b
dzie mi to poczytane za 
porwanie się z mot.yką na słońce, gdyż 


N.4. 


J 


0/ . 


'" 
./ 


'- 


"I f'
;--") _ ,; . 
/.__ 
, ....J.
 

 
 .- '\...;5V'/.;....., //"' i '.' 
. :......., 
\: . " .,:"i..._"_ 
T', - ,.... :l':'J, ... _ ". : 
'o'., (. il' ,,"', 
'l\ ,,{t 

 

 -

 .,- /,.
. . 
,. , 
tr'- 
. 
 


.' IŁ. 


,... 


Phm zumkn na wy- 
slli
 j('z. Halwe lul- 
dłll
 llhmu inż. HI.on. 

lulewski

o. rys. W. 
Sznkiewicz. 


Ił' ._ 


Skala l/UW 


właściwie podałem tu tylko trochę szcze- 
gółów, których p. H., -pisząc swoje sprawo:- 
zdanie, nie uwzględnił, lub mo
e nie zau- 
ważył. Dalsze badania, przeprowadzone 
systematyczniej niż dotychczas, mogą przed- 
stawić rzecz winnem swietle, tymczasem 
jednak zdaje się być pewnem, że zamek 
lądowy -istniał już odd
wna, zanim w koń- 
cu XIV w. stan
ł 7.Rm{'k nowy, na wyspie. 
Owa wyspa, zwana "Zamkową", albo 
..Papila", leży wcale nie w środku jeziora, 
jak to chce d£' Lannoy. lecz zaledwie o m. 
300 w prostej linji od lądu st.nłego. W jed- 
nem tylko nie hRrd7.o się pomylił podróż- 
nik francuski, określając. że nowy zamek 
Jeży na ..innem" jeziorze. Rzeczywiście, 
jak to widzimy z planu, zamek lądowy le- 
ży właściwie nad jez. Bernardyńskiem, po- 
łączonem z jez. Galwe nieszeroką cieśniną. 
- 108 


Wyspa m,t kształt wydłużony, w kie- 
runku od Pn.-W. ku Pd.-Z.; nadto w jej 
stronie wschodniej widzimy długi i wązki 
przylądek. Cała powierzchnia wyspy, wy- 
nosi zaledwie 2 1 /i morga miary litewskiej. 
W większej swej 'części wyspa jest płaską, 
wzniesioną nad obecny poziom jeziora na 
28 m. W stronie Pn.-W., tam gdzie się 
wznoszą mury zamku głównego, widzimy 
wzgórze 11 m. wysokie. Grunt wyspy sta- 
nowi wogóle żwir gruboziarnisty, jak i w 
całej okolicy Trok. Tylko na brzegu po- 
łudniowym, znajdujemy gruby pokład torfu 
czarnego, pr7.ykrytego metrową bJ.jsko 
warstwą piasku siwego przemieszanego. 
Warstwa ta zdaje się być nasypaną póź- 
niej w czasie wznoszenia zamku. Przed- 
tem zaś istniała tu głęboko wchodząca w 
ląd zatoka błotnista, która zachodziła 
aż po za mur B. (p. pl. 4, linja krop- 
kowana), mający w tern miejscu bar- 
dzo głębokie t'undamenta. 
Grunt wyspy zasilany ustawicznie 
wodą, przeHiąkającą w głąb 
wirów, 
nader sprzyja rozwojowi roślinności. 
To też flora ma tu swoich licznych 
przedstawicieli, mile bawiących oko 
nawet nie botanika, różnorodnością 
gatunków, jak również mnogością od- 
cieni barwy zielonej, panującej tu 
wszechwładnie. W tern morzu zieleni 
toną nieraz potężne mury siedziby 
Kiejstutowej, zaledwie tylko wierz- 
chołkami swych wyższych ścian oraz 
baszt wychylające się ponad drugi 
mur drzew i krzewów, mur żywy. 
Pod tą zielenią, pod grubą darnią, 
pokrywaiącą znaczną część rozwalo- 
nych budowli zamko\\ych, niepodobna 
jest nawet w przybliżeniu wyrozu- 
mieć zarysów owego gmachu, bez 
prawdziwych rozkopań. To co obec- 
nie jest dostępne dla naszego oka, 
przedstawia się w porządku następującym. 
Przedewszystkiem daje 
ię zauwa
ye po- 
dział gmachu na dwie części: zamek przed- 
ni i zamek główny, oddzielone od siebie 
głęboką, suchą dziś fosą E. W pierwszym, 
mury kurtynowe załamują się w kształt 
trapezu, którego dwa boki B. i D. i dziś 
jeszcze wznoszą się wysoko ponad po- 
wierzchnię wyspy, zaś ściana A. w cz
ści 
dopiero została odkrytą z pod ziemi, pod- 
czas rouót przeplowadzanych w r. 1905-m. 
Co się zaś tyczy czwartej ściany trapezu, 
która musiała się wznosić na brzegu fosy, 
to przy rozkopaniu odkryto tylko przednią 
jej część w miejscu oznaczonem na planie 
lit. F., więc o jej rozmiarach nie mamy 
jeszcze pojęcia. W trzech rogach trapezu 
ścian, przytykają do murów trzy potężne 
baszty (p. r. 8.), z których dwie (p. i r.) są
>>>
r TYGODNIK ILL UST ROWANY" 


t 
W roku przyszłym 1909, idąc tą samą dro
ą. od pół wieku znaną najszerszemu 
ogółowi polskiemu, wprowadzi wiele ulepszeń, zarówno w dziale literacko- 
artystycznym, jako te
 pod względem zewnf,jt.rznego wyglądu pisma, upodobniając 
je te
hnicznie do najprzedniejszych i najokazalszych tygodnikÓw świata. 
O zmianach tych i reformach zawiadamiamy tymczasowo, nie wyliczając 
szczegółów. 
Tygodnik IIlustrowany zamieści w roku przyszłym najnowsze powieści: 
Zakomitego autora "Podfilipskiego" 
Józefa Weyssenhoffa 
p. t. "U
IAn 
po\vieść litewska z illustracjami K. Gorskiego, 
będzie to rzecz niezmiernie interesująca, która po raz pierwszy w beletry- 
styce polskiej poruszy sprawę ostatnich ruchów seperacyjnych na Litwie. 
Świetnego a wytwornego znawcy przeszłości naszej 
Wiktora G01/1ulickiego 
"CAR 
ID1VLon 


pod 
nazwą 


powieść z czasów zasiadania Władysława, syna Zygmuntowego, na tronie 
Rurykowym. Utwór ten, bogato ilustrowany, odtworzy jedną z najcie- 
kawszych, naj wspanialszych kart dziejów poIsldcll. 
Tygodnik omawiać będzie w formie zawsze nawskroś wykwintnej wszystkie 
dziedziny współczesnego życia polskiego. KaMy artykuł ilustrowany. 
Nowele i poezje najznakomitszych pisarzów polskich i obcych w każdym nume- 
rze. Chwila bieżąca w feljetonach, impresjach i ilustracjach. Dział podróżniczy 
uwzględnimy szeroko. 
Dodatki nadzwyczajne: Reprodukcje barwne n8jświetniej
zych obrazów współ- 
czesnych malarzy polskich. 
Reprodukcje dwubarwne na oddzielnych lmrtonach, z których utworzy się 
z czasem galerja najnowszej sztuki polskiej. 
W dodatku powieściowym najwybitniejsze utwory współczesnej literatury 
europejskiej. 
= Prenumerata Tygodnika IlIustrowanego: = 
\: warszaWie: rocznie rh. 8, półrocznie rb. 4, k
art. rb. 2. Z przesyłką pocz- 
tową: kwart. rb.. 3, półrocznie rb. 6, rocznic rb. 12. Odnoszenie do domu kwar- 
talnie 15 kop. Zmiana adresu 
o kop. 
. 2fl
>>>
"'. - 


I . 


r łi 


Wydawnictwo "Kurjera Litewskiego" 


n_ 
. 't 


ltitwy i Białe! Rusi 
opracowana podług l1ajr)owszych źródeł, 


z oznaczeniem miast, miasteczek, osad, większych wsi, parafji, dl'óg 
żelaznych, stacji kolejowych, dróg bitych i t. d. 


W kolorach, na specjalnym papierze 
Rozmiar 91 x 85 ctm. 


Skala 20 wiorst w calu ang. 
Cena mapy rb. 2, podldejonej na plótno do skłarlania rb. 3. 
Na płótnie i walkach do za\vieszenia rb. 4. 
Przesyłlm kop. 50, egz. na wałkach kop. 75. 


f , 


Dla prenumeratorów "Kurjera Litewskiego" 
Cena rb. 1, podkl. na płótno rb. 2, na walkach rb. B. 
Przesyłka kop. [)O egz., na wałkach kop. 7:. 


PRZEWODNIK 


FO 


Litwie i Bialej Rusi 
jako uzupełnienie Wielkiej Mapy.' Cena kop. 75, z przesyłką kop. 90. 


Do nabycia \\' Administr'acji "Kurjera Litewskiego", Wilno, plac Ka- 
tedralny NI! 4, oraz we wszystkich księgarniach. 


:""-- 


-----=- J/J 
"1(/,,/ 

 \:\
 
,\\.,(
i 
1.1:\\\.1\\\ \ 
I ń "f 
U '{ 
,. 
. 
I 


I 

"'
 ' 
l'" wJ 
f! 
') 

 
( ,
>>>
-
 "._ _:J: .. 
; li .
.., . 
- 

. l;tr« 11 ... 

.. . - .....,;.. '-7 . 
l
 f 1!
.,...:...-. I.. '_
 
'- .',- 'o '
'j-!"" ... 
"..
. .,a .
_ 
- .
........:: tli I 
.
- rJ "--:. 
,-- - "'"..- 


w rUinIe ostatecznej, trzecia zaś (8) zosta- 
ła w T. 1905 częściowo odnowioną. 
Gdzie było wejście do tego zamku przed- 
niego'? P. HendeI w swojem sprawozdaniu 
przypuszcza, że l0 mogło się ono znajdo- 
wać między basztą p. a narożnikiem pół- 
nocnym trapezu, gdzie podejrzewa isl nie- 
nie niegdyś czwartej baszty. W takim 
fł1zie, baszta p. i ow
 przypuszczalna, tak 
blizko niej stojąca, nie miały chyba inne- 
go zadania, jak hankowRnie głównego wej- 
ścia na podwórzec zamkowy. Za drugie od- 
powj_ednie do tego celu miejsce, p. H. uwa- 
Ża punkt b. w murze A. gdzie znajduje się 
nie wysoka kupa gruzów, kt.óra również mo- 
że być śladem ba
t.io- 
nu. Zanim roboty od- 
knpaliskowe w przy- 
szłości nie potwier- . 
dzą którego z owych 
przypuszczeń, oho" 
nich, możemy tym- 
czasem postawić trze- 
cie, może naj praw- 
dopodobniejsze, że 
główne wejście ist- 
niało w ściani e B.. 
naprzeciwmostu zwo- 
dzonego, którego ślR- 
dy zachowały się do- ' 
tąd w palach, ster- 
czących z dna jezio- 
ra. W tej ścianie, a 
ściślej w miejscu 
oznaczonem na planie 
liczbami 5, 6, znaj- " 
duje się duży wyłom, . '. ". 
zasypany aż do wy- 
sokości ściany, wy- 
noszącej tu 766 m. 
Otóż, zważywszy że 
tyle gruzu nie mo- 
gło powstAĆ z rozsy- 
pania siQ ściany, mo- 
żna twicrdzić napewllo prawie, że wtem 
miejscu musiało się wznosić po nad mury 
cóś w r(')dzaju bastjonów, między któremi 
mogła się 
majdować brama wjazdowa. 
Do murów B. i D. przylegRły kazamaty, 
t. j. pomieszczenie dla załogi i stajnia dla 
koni. Były to izby murowane, lecz nie 
sklepione, leżące jedna oh ok drugiej, dziś 
zasypane całkowicie zwałami kamieni ze 
Ściany obwodowej. 
Wszystkie trzy baszt.y (p. r. s.) były 
bUdowane według jednakowego planu. Jed- 
na z nich (8) tak jeszcze dobrze zachowała 
ślady swojej pierwotnej konstrukcji, że we- 
dług nich, dzięki wskazówkom udzielonym 
przez p. lIendJa. znaleziono podstawę dla 
przeprowadzenia choć częściowej restaura- 


':
';' , 
, 
. 
. 
-... ... 
-'.t. 


- " 


- -.-'!. 
.. 


; ,.
. 


.. 


,..' 
-, -. 


- . 



 


cji, w celu ucbronienia zabytku od ruiny 
ostatniej, jakiej podległy dwie inne baszty. 
Projekt wzięcia ruin trockich w opiekę 
i podtrzymania ich od upadku powstał 
w łonie istniejącego przed laty w Wilnie 
kółka miłośni ków przeszłości, lub archeolo- 
gicznego, jak je pospolicie nazywano. Myśl 
rzuconą w porę szczęśliwą społeczeństwo 
nasze przyjęło z razu przychylnie. Posy- 
pały się składki większe i mniejsze, wy- 
asygnowano pewną kwotę z sumy powsta- 
łej ze składek członków kółka, i zaczęto 
roboty. Na nieszczęście, zainteresowanie 
się ogółu tą sprawą, niedługo trwało, więc 
wkrÓtce dał się llezuć brak środków ma- 


..... 


-'o 


. i.." 
'\,' 
,...:.. 


-, 


..- 
, 


.
. -f 
1. ,- . 
."i 


\ 


\.- 


ICusztu lit. S. 


terjalnych, a-co zatem idzie-i roboty zo- 
stały powstrzyma.ne, odłożone do czasów 
szczęśl i wszych. 
'ro jednak, co zostało z temi środkami 
dokońa'nem, jak na początek, dało wcale 
dobre rezultaty, o czem w swoim czasie 
złożyłem 'row. opieki nad polsk. zabytk. 
sztuki i kultury sprawozdanie, drukowane 
w jego roczniku za rok 1906-ty. 
Przedewszystkiem dzięki czynnemu 
współdziałaniu inżyniera B. Malewskiego 
została podtrzymaną ,iedna z calszych, lecz 
również jak i inne zagrożona upadkiem 
baszta, oznaczona na planie (M 4) lit. S. 
Roboty wstępne polegały na oczyszcze- 
niu baszt.y z zewnątrz i z wnętrza od zwa- 
łów kamieni i gruzu ceglanego, zalegają- 


- '!O() - 


1ł
>>>
cych basztę, wewnątrz mianowicie, do wy- 
sokcści piętra. Po usunięciu tych zwałów 
i odkopaniu ścian a
 do fundamentów, oka- 
zało się 
e dolny kloc baszty ma zarysy 
kwadratu. o bokach 12,8 m. długości, cze- 
mu w zupełności odpowiada kształt izby 
dolnej, jak to wirlzimy lIa planie. Na tym 
fundamencie kwadratowym wzniesiono mur 
nowy, przystosowując go do resztek ściany 
starej .pozostałej po opadnięciu strony lico- 
wej. 8ciaoy takie wyprowadzono do wy- 
sokości piętra, gdzie w środku swoim zle- 
wają się one z konturem kolistym wy
szej 
części baszty, co w węgłach 1, 2, 3, a w 
części i w 4 osiągnięto przez ścięcie ich 
począwszy od wysokości 3 m. pod kątem 


r' L':".' 
t . - --. . 
, -'- i 


-, .. 


-4 


, 

 '-I_-
---\.' 
-.. "'I 

 .ł.. IJ: 
. '

 . .:'. - :.

 

 
: ..
- f I'-
. .. 
-. l " ... 


'- 


-:'_

:: i . 
,_ l" .:;.. ot.... ... 
, 


. - L 

- ..\- 
ł-- ' 



 


::
! 


_ 

'ł 



":...'
C- 
...:"
 -:.. 


. ,. " 
- 
". 


- 
5.:. 
... -.;. 
::
 -
:_
 
 
 ;

.. \. -
 
l---.. . 
-_. '\0 


, ,. 


. ."" - 

'-" 
'A,:"",
" 

. 


-.
 :.... '.. . ,_:- . - _', 
 -...-,
..
t. ' 
- . - 


Itobot). restnurac)jne baszt)'. 


350. yv 
w!1ątrz w miejscach odpowiadają- 
cych SClęClU węgłów zewnętrznych, umiesz- 
c zono kondygnacje łuków, wystających 
wyższy przed niższym na pół cegły. W ten 
sp osó
 ś
iany dol
.ej. izby. k.wadratowej, 
zlewają SIę harmonIjnIe ze sClaną kolistą 
izby piętra pierwszego. Z izby dolnej, dłu- 
gi korytarz (plan 4-ty liczba 2) umieszczo- 
ny w ścianie zachodniej, prowadził do 
przedsionka 3, z którego wąskiem przejś- 
ciem C. między murami kazamat, wycho- 
dziło się na dziedziniec zamkowy. Godnym 
uwagi jest ten fakt, że korytarz d. znale- 
ziono zamurowanym. Prawdopodobnie, w 
czasach późniejszych, izba dolna baszty 
stała się nieu
ytecznąjako mieszkanie, a to 
z racji swego nieznacznego wzniesienia nad 
poziom wody, więc zamieniono ją w piw- 
nicę, lub może w więzienie, bo i jedne 
okno w niej zostało te
 zamurowane. Przy 
odkopaniu wewnątr7. baszty i przedsionku, 


znaleziono kilka kul kamiennych, dużo drob- 
nego żelaz twa, półgrosz Kazimierza Jagiel- 
1001czyka, oraz złomek kafla gzemsowego, 
zdobnego barwnem malowaniem o moty- 
wie roślinnym. Zabytek ten przypominają- 
I cy naj piękniejsze tego rodzaju wyrob
' 
średniowieczne, został znaleziony na spo- 
I dzie zwałów w korytarzu przedsionka. 
ł 
Nie będę wchodził w szczegóły arcdi- 
tektoniczne opisywanej baszty, ani też po- 
dawał przebiegu robót restauracyjnych. 
Interesujący się tą sprawą znajdą dokład- 
ne opisy w sprawozdaniach p. Hendlu i mo- 
jem, zamieszczonych w wydawnichvach 
Krakowskiego Tow. opieki nad polsko za- 
bytkami sztuki i kultury za HIV! i 1909 l". 
Tu wspomnę tylko, że ściany czworobocz- 
ne dołu zostały odnowione całkowicie z krą- 
glaków granitu kładzionych na wapno z ce- 
mentem; piętro zaś górne, murowane wy- 
łącznie z cegły formatu średniowiecznego, 
w szczelinach utworzonych przez pęknię- 
cia ścian, zamurowano takąż cegłą na ce- 
ment i zalewano rzadkim jego roztworem. 
Niestety, nie wystarczyło środków, ażeby 
w takiż sam sposób zamocować ściany basz- 
ty od wnętrza-więc kamienie i cegłyosy- 
pują się tu w dalszym ciągu, co ze wzglę- 
du na całość zabytku jest bardzo niepo- 
żądanem. 
Od zachodniego węgła baszty, biegną 
mury kurtynowe A. i B. Ten ostatni sta- 
nowi połączenie z basztą r. (.NR 4), pierw- 
szy zaś dochodzi do fosy oddzielającej za- 
mek przedni od głównego, i tu wsparty po- 
tę
ną szkarpą (5), zawraca pod kątem pros- 
tym prawie wzdłuż brzegu fosy. Wyso. 
kość tych murów, jak to widać ze śladów 
przyczepień do ścian baszty, była znaczną, 
sięgała. bowiem do 10 lll., co przy 2,5 me- 
trowej grubości, stanowiło ochronę potężną, 
jak na owe czasy nie do przełamania. 
Fosa, w znacznej części \\I ypełniona 
gruzem po brzegi, została w czasie robót 
w r. 1905 w zachodnim swym końcu tro- 
chę oczyszczoną, aż do dna dawnego. Dziś 
(Ino te wznosi się jeszcze mimo po nad po- 
ziom wód jeziora; to nam daje miarę jak 
znacznie się one obni
yły. Rozkopanie ru- 
mowiska, zalegającego środek fosy, jakkul- 
wiek przeprowadzono je na niewielkiej tyl- 
ko przestrzeni, dało plon obfity w różno- 
rodnych zabytkach przeszłości. Więc prze- 
dewszystkiem wydobyto dużo cegieł, które 
zara.z zostały użyte przy naprawie muru 
baszty; dalej idą dachówki dwóch kształ- 
tów: czworokątne płaskie do pola dachu 
i rynienkowate podłużne do załamań; następ- 
nie wydobyto du
o kam szarych i zielo- 
nych, mi',dzy które mi godne u wagi są: z 
wyciskami gryfów bajecznych i z Pogonią, 
oraz jeden wielobarwny, a także wielką 
210 -
>>>
ilość skorup naczyń glinianych, ró
nych 
kształtów i wielkości. Zabytki te, na pierw- 
sze wejrzenie mało warte, przedstawiają 
jednak pewien interes ze względu chocia
- 
by na t.o, 
e stanowią jedyny mo
e w swo- 
im rodzaju zbiór naczyń u
ywany('h ongi 
powszechnie, a które dlatego właśnie rzad- 
ko gdzie się zachowały, poniewa
 były po- 
f..t?olitemi, więc mało cenionemL Tu zaś 
wyrzucane prawdopodobnie przez słu
bę 
po uszkodzeniu, przele
ały wieki, nie nara- 

one na ostateczne zniszczenie. Z innych 
zaqy.tków tu wykopanych wymienię: mi- 
siurkę 
el. zdobną bronzowemi rozetkami 
o 5-ciu listkach, takie
 blachy do naszy- 
wania na kaftan łosiowy, ozdoby 
elazne, 
kule prawd.opodobnie od balustrad okien- 
nych, kulę z szarego marmuru. zamki, za- 
wiasy i t. p. przedmioty. Nieco dalej na- 
trafiono na pale sterczące pionow{) w dnie 
fosy i leżące; prawdopodobnie są to resztki 
mostu, łączącego niegdyś oba zamki. Miej- 
sce ich znalezienia, na planie 4-tym ozna- 
czono literą t. 
Po za fosą, na -stromem wzgórzu wzno- 
szącem się na 11 m. nad poziom jeziora, 
stoją zwaliska potę
nego czworoboku zam- 
ku głównego, z połową wieży, imponpjącej 
i dziś jeszcze swoją wysokością. Sciany 
czworoboku wynoszą w długość 36, a w 
szerokość 26 metrów i są wzmocnione czte- 
rema naro
nemi i sześciu bocznemi szkar- 
pami. Do budowy u
yto tu w częściach 
niższych, t. j. parteru i piętra pierwszego 
kamieni i cegły, które nieregularnemi pła- 
tami układają się pomieszane bez symetrji. 
Wyższe kondygnacje zamku, oraz wie
y są 
wznoszone z białej cegły. 
Co pozostało z dawnej świetności tego 
przepięl{ł1ego zabytku architektury średnio- 
wiecznej. . Zaledwie ślady, bądź pogrzeba- 
ne na wieki pod stosami gruzu, bądź tak 
nikłe, że je zaledwie oko bacznego i kom- 
petentnego spostrzegacza dojrzeć i ocenić 
potrafi. Cały dół zamku, wraz z obszar- 
nemi piwnicami, dziś jest całkiem niedo- 
stępny, z równej tylko powierzchni gruzu 
za
cielającego wnętrze gmachu, zwłaszcza 
w częściach bocznych (u. w.) móżna wnio- 
skować, 
e w znacznej części nawet skle- 
pienia się tu dochowały. Pięt.ro pierwsze 
dzieli siQ na trzy wielkie haBe, jednakowo 
długie, lecz nie równej szerokości, jak to 
widać na planie (.Ni! 8). 00 największej 
z nich środkowej, wejście główne było od 
strony wieży, gdzie w punkcie oznaczonym 
na planie liczbą 9 istnieje wpółzasypana 
obecnie arkada, prawdopodobnie od drzwi. 
Wejście to było na parter, skąd, według p. 
I1endla, który to swoje spostrzeżenie uza- 
sadnia naukowo, prowadziły schody do halli 

rodkowej pierwszego piętra, dlatego to ona 



 


nie w całej swej długości była zasłana po- 
dłogą. Przypuszcza te
 p. Hend...l, 
e halla 
ta mogła być dwupiętrową, z galerją, obie- 
gającą ją wokoło na wysokości drugiego 
piętra, i że nie była nigdy oblepioną. N a 
tomiast w hanach pobocznych widzimy bo- 
gate rozgałęzienia sklepienne, podzielone na 

ebra, rozchodzące się z tak zwanych nóg, 
opartych na konsolach. Te ostatnie były 
robione z jakiejś masy szarej, a przedsta- 
wiały jakby głowy, inne znów jakby ar- 
chitektoniczne wisiory - w ogóle niezbyt 
wyraźne. 
Tu muszę wspomnieć, 
e p. Hendei w 
swojem sprawozdaniu, opisując szczegóły 
resztek malowideł ściennych w halli u., 
przypisuje niektórym postaciom tam przed- 
stawionym charakter bizantyński. Pra- 
wdopodobnie p. H. nic nie wiedział o owych 


..... _I 


", ł':;' 


I - . . ' -- -'-I':'" 
- !. . j 
. 
'.. 
., 
- '..
. '--
- 

_ - .£;-r..,.....' _ - 
.
.
.
 
__

: ł:- A !_ 


..- .- 
..,- . 


- ... ;. 


.., - 


- 'u 
.. ... .. 
 


'. 1) _o. ,. 
i .. . 
 ."'7" 
..pll. ....
 . 


l', 


1 -, 


.". .,;.. 


-" 
; 


I :. ."'. 

. ..-., .. 


-
' 


Wieżn gMwlIlI. 


słynnych przygotowaniach przed zjazdem 
archeologicznym w r. 1893, kiedy to "od- 
nawiano" ow.e postacie świętych, w zamku 
trockim, nadając im cechy tendencyjne do- 
wolne, nie zgadzające się z prawdą histo- 
ryczną. Gdyby szanowny restaurator Wa- 
welu bliżej się tym ba.zgraniom przypatrzył, 
nie umieściłby w swojem sprawozdaniu 
trochę ryzykownego twierdzenia, 
e: "w sa- 
li tej najpewniej urządził Witold dla dru- 
giej s"\\ej żony księ
nej Smoleliskiej kapU- 
cę grecką". Takie twierdzenia w pracach 
naukowych pozostają jako dokumenta a o 
tern pamiętać zawsze należy. 
W wieży przylegającej do halli środko- 
wej, w bezpośredniej z nią łączności znaj- 
duje się izba n., poło
ona wyżej ni
 pierw- 
sze piętro zamku. VY chodziło się do niej 
przez wąskie przejście (7 i 11), a z niej- 


-- :!l!
>>>
przez przejście (13) do schodów kręconych, 
prowadzących na wyższe piętra wieży (14). 
Dziś wieża owa zachowała się zaledwie w 
części. reszta runęła, usypując u stóp zam- 
ku olbrzymi pagórek I?ruzu, sięgający pod- 
stawą swoją aż po fosę. Za przyczynę 
katastrofy p. Hendei podaje powiększenie 
okien w punktach 16 i 17 z małych śred- 
niowiecznych na duże renesansowe. wsku- 
tek czego mur znacznie się osłabił. W 
takim jak obecnie stanie, wieża znajduje się 
już od hardzo dawna. Rozpytywałem naj- 
starszych mieszkańców 'rrok, ci zgodnie 
twierdzili, że innej jej nie pamiętają. 
Drugie piQtro zamku, do którego pro- 
wadziły jedynie schody kręcone (J 4) w wie- 
ży głównej, dzieliło się odpowiednio do 
piętra pierwszego na trzy części. Z nich 
':lalle: środkowa d. i poL-w. u. były tej sa- 
mej wielkości co i halle piętra pierwszego; 
natomiast halla pn.-z. w. była podzielona 


L--------
-- J.rp ---------
 


Plnn l.il'l.wsze
o piętru 
("'nego 
zlunku nn wysllie. 


na trzy izby. Z wyższych piętr zamku, 
dziś nie pozostało ni śladu. Istnieje tylko 
w ścianie wieży na wysokości 3-go piętra 
otwór, przypadający akurat na połowie gru- 
bości muru, a będący naj pewniej wyjściem, 
prowadzącem na chodnik straży, po nad 
którym dopiero wznosił się już dach. Co 
do tego ostatniego, to na całej ścianie wie- 
ży zwróconej do zamku, nie widać żadnych 
śladów przyczepienia, stąd wniosek. że dach 
mógł być m:terospadowy. 
Po nad chodnikiem straży, w wieży by- 
ła jeszcze jedna izba sklepiona gotycka, a 
nad nią prawdopodobnie wznosił się już 
dach. Jeszcze jednego piętra przypusz- 
czać niepodobna, gdyż i tak wieża ma za- 
wrótną wysokość, wynoszącą dziś jeszcze 
około 175 stóp nad powierzchnią zwałów. 
Nie mogę tu wchodzić w szczegóły ar- 
chitektoniczne zamku, iakiemi jest prze 


pełnione sprawozdanie' p. Hendl8; dałoby 
to Zbyt szeroki zakres pracy niniejszej. 
Pozwolę sobie tylko przytoczyć jeszcze je- 
go oryginalne określenie- stylu gmachu,jak 
również przeznaczenia sal, składających 
niegdyś dwa piętra. Według szanownego 
restauratora Wawelu, zamek jako powsta- 
ły w wieku rozkwitu gotyku, ma główne 
jego zarysy, zmienione jednak w szczeg-/l- 
łach stosownie do woli budującego księcia, 
"a pewnie i pod wpływem bizantyńskie- 
go Wschodu". Rozkład zamku p.- H. opi- 
suje w taki sposóh: O parterze nie może- 
my nic powiedzieć. Istnienie piwnic jtidy- 
nie możemy przypuszczać. l'iętro pierw- 
sze składa siQ z hulli środkowej, dostęp- 
nej schodami wprost z parteru wieży. Na 
nią otwierała się loża górna z wieży; halla 
ta najprawdopodobniej była dwupiętrową 
z gankiem na drugiem piętrze. To sala 
rycerska, sala narad i wiec()w, z lożą księ- 
cia w górnem piętrze wieży; na prawo ka- 
plica, później utworzona m01e z sali bie- 
siad, bo poprzednio w zamku księcia po- 
gańskiego kaplicy nie było; na lewo sala 
biesiadna, może dawniej prywatny recep- 
cJTjny pokój kE'ięcia, na co wskazywać mo- 
gą liczne wnęki ścienne i okienne, oraz du- 
ży komin. 
Drugie piętro, jak ślady twierdzić ka- 
żą, to uwi{' halle dostępne z gaJerji środ- 
kowej: nad kaplicą zapewne sala przyjęć, 
nad pokojem biesiad trzy pokoje miesz- 
kalne. 
Wieża-to średniowieczny donjon trudno 
dostępny ciągle krętemi 8ch
odami i z utru- 
dnionem wejściem do najwy
szych jej 
pięter. " 
Kończąc rzecz swoją, winienem wspom- 
nieć jeszcze, że ów główny zamek miał 
swój osobny mur obronny, który otaczał 
cały pagórek czworohokiem ścian oznaczo- 
nych na planie (4) linjami kropkowanemi 
m. Pan Hendei jest zdania, że mur ten 
mógł być tak wysoki, iż zakrywał okna 
pierwszego piętra w części przynajmnieJ- 
Taki jest obecnie wygląd tego najprzed- 
niejszego zabytku na Litwie. Trudno po", 
wiedzieć, ażeby te ruiny poszczerbione, opa- 
dające, grożące co chwilę rozsypaniem osta- 
tecznem, świadczyły dobrze o naszej dba- 
łości i o ich całości, o naszej pamięci na 
przeszłość świetną, której oba zabytki tro- 
ckie są tak niezbitym obrazem. Wprawdzi
 
zwykła to kolej rzeczy ludzkich na tym 
świecie i nie dziwna byłaby nikomu taku 
obojętność z naszej strony, gdybyśmy byli 
narodem szczęśliwym, zapatrzonym w roz- 
twierającą się przed nami przyszło
ć pro- 
mienną, kierującym dowolnie naszą nawą 
społeczną. Lecz w naszem położeniu wy- 


2!:: ..
>>>
jątkowem, przeszłość powinna być mistrzy- 
nią, przewodniczką, ukazującą drogi przy- 
szłości, na jej fundamentach powinnismy 
budować gmachy naszej przyszłej doli, ona 
powinna być dla nas kanwą, na której os nu - 
jemy przecudne obrazy ideałów naszych! 
Więc wszystko co nam ta przeszłość przy- 
pomina ze strony swiatłej, chwalebnej- 
pwinno być dla nas relikwią drogą, powin- 
niśmy to czcić i ochraniać od zagłady. 


'. 



 


I Nie moją rzeczą jest ukazywać społe- 
I czeństwu naszemu jak się ma wziąć do 
sprawy konserwacji zabytków-chcę tylko 
I przypomnieć 
e Troki z dwoma zamkami, 
opromienionemi glorją chwały przodków 
naszych, ich jeziora i przepiękne okolice, 
to perły między zabytkami, które co rych- 
lej nale
y wydobyć z błota poniżenia i za- 
pomnienia, w jakiem od wieków pozostają. 
Wandalin Szukiewicz. 


- 213 -
>>>
II 


It 
I 



 


\ 


Ruch literacki w 1908 roku. 


(! 


I 

 


Dać obraz dorobku piśmienniczego u nas 
w roku bie
ącym w kilkuset wierszach, to 
zadanie niezmiernie trudne. Bo rok się jesz- 
cze nie skończył, a dorobek ten przedsta- 
wia się tak pokaźnie, jak już dawno nie 
pamiętamy. I 
Daje się spostrze
ać objllw niezmiernie I 
znamienny: publiczność nasza przesyciła 
się JU
 polityką aż do obrzydzenia i zwraca 
się całą duszą ku krainie piękna i sztuki, 
interesuje się bardziej, ni
 w lata "rewolu- 
cyjne", sprawami literackiemi, po dawnemu 
wybuchają namiętne spory o najnowsze po- 
wieści lub dramaty, a twórczość na polu piś- 
mienniczem wzrasta niewspółmiernie z osta- 
tniemi latami. 
Najlepszym tego Jowodem jest powsta- I 
nie kilku czasopism naukowych i literac- 
kich, miesięczników zwłaszcza, jak np. "Kul- 
tura" Zenona PietkiewiczA, "l'rze
ląd Na- 
rodowy" Mieczysława Niklewicza, "Ateneum" 
Cezarego Jellenty, "Ateneum polskie" St,,- 
nisława Zakrzewskie
o, "Witeź" Artura Śli- 
wińskiego, "Sfinks" Władysława Buk/)wiil- 
skie
o. Niektóre z nich hołdują jeszcze 
w większym lub mniejszym stopniu tym, 
lub innym doktrynom społecznym czy po- 
litycznym, lecz są pomiędzy niemi i wolne 
zupełnie od wszelkiej przymieszki aktual- 
ności, jak np. warszawski "Sfinks", reda- 
gowany umiejętnie przez utalentowanego 
poetę i literata, Wł. Bukowińskiego (Selima). 
Niema prawie nikogo wśród beletrystów 
naszych starszego i młodszego pokolenia, 
któryby w roku bie
ącym nie zło
ył dani 
społeczeństwu ze swego talentu, nie przy- 
pomniał się z utworami dawniejszymi lub 
z ostatniej doby. 
Wśród honorowych miejsc "z wieku 
i urzędu" jedno z pierwszych nale
y 
się Henrykowi Sienkiewiczowi. Je
o wyda- 
ne niedawno Dwie laki to zbiór no- 
wel, szkiców, obrazków z ostatnich lat 
kilku. I nie tylko noweJ. Bo twórca "Krzy- 

aków" wystąpił tu, jako mą
 w dwoja- 


kiej sprawie zacny: et in bello, et in tO,9a. 
Okazał się nie tylko znakomitym beletrys- 
tą, ale i mężem stanu przednim, niby owi 
poważni statyści, co kierowali nawą pal'l- 
stwa za Zy
muntów: jego artykuły i uniwer- 
sały polityczne, zamieszczone w niniejszym 
zbiorze, jak np. "Ankieta o wywłaszczeniu", 


i" 


, 
\ 


u. Sienk iewicz. 


"List otwarty do J. C. M. Wilhelma II, kró- 
la pruskiego", "Odpowiedź na artykuł Bjt'lrn- 
sona", "List do ministra rosyjskiego" obie- 
gły cały świat cywilizowany, budząc wszę- 
dzie echa sympatji i współczucia dla na- 
rodu polskiego. Sienkiewicz pięknie u
ywa 
swej sławy wszechświatowej: dla dobra 
ojczyzny. Za to mu cześć i podzięka. 
Współczesny Sienkiewiczowi, równie1; 
zasłu
ony, Bolesław Prus drukuje w" Tygod- 
niku IlIustrowanym" wielką powieść p. t. 
Dzieci. To bolesna karta, wydarta ze smut- 
nych dziejów lat ostatnich, ponury obraz 
szlachetnych wysiłków, które idą na mar- 
ne, co gorzej, obracają się w krwawą i ciem- 
ną zbrodnię, niosąc zgubę własnemu spo- 
łeczeństwu. Powieść obfituje w momenty 
wstrząsające, a zarazem podniosłe, a przy- 
tern tyle w niej prawdy, bijącej w oczy, tyle 
zdrowego rozsądku, jasnych, trzeźwych są- 
214 -
>>>
. 


dów o wypadkach tak niedawnych, a wresz- 
cie tyle wrodzonej Prusowi-!'erdeczności, 
tyle szczerego, głębokie
o bólu nad zmar- 
nowanemi siłami narodu! 


.) 


\ 


t 


." 


.- 
 


'ł 


Uulcsła w l)rlls. 


Trzeci z wielkich przodowników ,naszej 
beletrystyki dzisiejszej, Aleksander Swięto- 
chowski, święci w tJ"m roku 4o-letni jubi- 
leusz swej owocnej pracy pisarskiej. Za 
kilka tygodni Warszawa obchodzić będzie II 
uroczyście tę rocznicę tak zasłużonego Posła 
Prawdy. On tymczasem pracu J ' e nad ostat- 
I ' , 
nimi obrazami "Duchów", grlzie zawarł 
wielką koncepcyę filozoficzno-dziejową, a tak- I 
że przystępuje do ponownego, uzupełnione- 


. 
. 
.;r; \
. 


A. Świt:łuchowski. 


go wydania Pism. 'rak w pierwszym tomie, 
ohok dawniejszyc,h "Obrazków powieścio- 
wych" (głośny cykl ,,0 życie"), znalazły się 
i nowe, jak np.: "W le:-;ie", "Złodzieje" i "Bar- 
tłomiejka", "Ostatni pieniądz", "Pustelnik", 
z pośród których wyróżnia się zwłaszcza 
"Bartłomiejka" głębokiem uczuciem, zaletą 

ziś rzadko spotykaną w świetnych skąd- 
Inąd dziełach autora "Aspazyi". 
Dał znać o sobie czytelnikom zapomnia- 
ny już trochę Wiktor Gomulicki. Prócz kilku 
llowel i obrazków w pismach peryodycz- 
nych wydał on ostatnimi czasy w "Biblio- 
tece Dzieł Wyborowych" drugą seryę Opo- 
lviadań o stu/rej Warszawie. Nie beletrystyka 
to, ale raczej historya, sumiennie i z ser- 



 


decznem umiłowaniem wystudyowane dzieje 
kamienic staromiejskich, z których każda 
jest pomnikiem minionej sławy i potęgi. 
Ale ta kronika starego rynku, choć spisa- 
na w słowach prostych, tyle budzi zajęcia, 
;1 l 
nie tylko dzięki swej treści, a e i wytwor- 
nej formie, że słusznie do literatury pięk- 
II nej zaliczona być może. 
Z powieściopisarzy młodszego autora- 
mentu naj głębsze wywarł wrażeni
. rOZI) ie- 
cił najnamiętniejsze spory stefan leromski. 
Stało się to dzięki jego D7iejo'm grzechu, 
powieści, której pierwsze wydanie rozeszło 
się w ciągu kilku tygodni - wypadek, ja- 
ki księgarstwo nasze od czasu ukazania 
się w pierwszej edycyi" "Ogniem i mieczem" 
i "Potopu" nie pamięta. 
Nie miejsce tu wdawać się w rozbiór 
krytyczny tego niezwykłego dzieła, które- 
mu poświęcono już całe obszerne studya, 
ani też streszczać głosów krytycznych, tak 
rozbieżnych, a tak często, niestety, dykto- 
wanych przez niechęć partyjną lub sym- 
patyę osobistą. Mieliśmy już krytyki-apolo- 
gie i krytyki-akty oskarżenia. Krytyki 
psychologicznej. któraby wskazywała,dlacze- 


, 


.) 


S. Żeromski. 


go twórczość autora "Dziejów grzechu" 
I poszła tą, a nie inną drogą, dlaczego z bi- 
tego gościńca utartych kanonów estetycz- 
nych zboczyła na manowce drażniących nie- 
konsekwencyi i bagna naturalizmu, zdaje 
się jeszcze nie było.. . 
Drugie dzieło Zeromskiego, niedawno 
wydana Duma o Hetmanie, inne światy roz- 
tacza przed naszą v.yobraźnią. przedstawia 
śmierć bohaterską i męczeńską Zółkiewskie- 
go pod Cekorą, krwawe, straszne pohojowi- 
sko chwały i potęgi polskiej, 8 tak
e kreśli 
szeroki
m iliniam i koncepcjęfilozoficz no-dzie- 
. jową, syntezę poetycką naszej przeszłości, 
syntezę, pełną barw ciemnych, od której 
tern jaśniej odbija promienna postać Het- 
21[) -
>>>
ł 


mana i jemu podobnych samotnych szer- 
mierzy prawdy i dobra. Niestety! było ich 
t.ak niewielu, a natomiast tylu war
hołów 
i samolubów, "królewiąt" i służalców... 
Tu nalflży powiedzieć Rłów ldlka o no- 
wym utworze Maurycego Zycha, autora tra- 
gicznych "Prac syzyfowych" i nowel "Roz- 
dziobią nas kruki. wrony..." To SłolVO o ban- 
dosie, do którego dały pochop autorowi wy- 
padki polityczne ostatniej doby. Przemawia 
tu z wielką siłą wielkfi, niezgasła miłość 
do nieszczęsnego bandosa, bezdomnego włó- 
częgi, co całe życie cudzy zagon orze i cu- I 
dzą zbiera pszenicę. Boli Zycha niedola tych 
wydziedziczonych, l1a rzecz "dziedziców" 
pracowników, i ten ból wywołuje IItt jego 
usta wyrazy goryczy, żalu, oskarże
ia, wy- I I I 
razy mocne, może aż nadto mocne... Gromi 
srodze autor swe społeczeństwo, i
 nie po. II ' 
myślało, kiedy był czas, u poprawie losu 
tYl.:h. którym się ta poprawa przedewszyst- 
kiem należała. Piołunem zaprawne to "Sło- 
wu", gromki akt oskarienia... I 
Nie gromi nikogo, nic potępia, nie wZJ- . 
wa pomsty niebios Władysław Reymont; on I 
w ciszy i spokoju, w pogodnej "ataraksii" I 
artysty snuje swe homeryckie obrazy Chlo- f 
pów (czt(Ść ich czwartą drukuje obecnie" 'ry- 
godnik lllustrowany"). Takie to proste i po- 
wszednie: prace gospod.tl'skie i zabawy nie- 
dzielne w -karczmie, waśnie rodzinne i ukła- II 
dy z dziedzicem o serwituty. odpusty i jar- 
II 
.' 
I: 
I 
I 
I 
I 


r. 
, 


WIad. Ueymolłt. 


marki, pogrzeby i wesela, a jedn,d,k te obra- 
zy codziennego bytu chłopskiego, pozornie 
wątłe treścią, z taką siłą przemawiają do 
naszej wyobraźni. Bo Reymont nie daje 
nam opowieści z życia ludu, ale syntezę 
tego życia, w niezmiernie proste linie uję. 
tą. Niniejsza część "Chłopów", czwarta, 
p. t. "Lato", zamyka ten utwór, jeden z naj- 
niepospolitszych, jakie wydała beletrysty- 
ka polska ostatniej doby. 
Płodna jest również twórczość Kazimie- 
rza Tetmajera w ,bieżącym roku. Prócz dru- 
kującej się w "S wiecie" warszawskim po- 
wieści p. t. Kr6l Andrząj, wydał on przed 


kilku mlssiącami czwartą seryę swych no- 
wel tatrzaIlskich, Na s7calnem Podhalu. Wiel- 
kie umiłowanie przyrody góralskiej i ludu 
podhalańskiego przemówiło z tych kart raz 
jeszcze z dawną potęgą. Ze współczesnych 
może tylko jeszcze Stanisław Wit.kiewicz 
posiadł wszystkie tajniki duszy te
o ludu, 
która nie jest ani tak prost.a, ani tak sche- 
() 


f 


....;. 


K. Td,miljcr. 


matyczna w swoich przejawach, jakby się 
to przygodnym turystom zdawało. Reymont 
na Mazowszu, Tetmajer i Witkiewicz u st.óp 
olbrzymów tatrzailskich - to ostateczne kre- 
sy, do których doszło nasze piśmiennictwo 
w dążeniu do ludowości. 
Nowym tomem nowel obdarzył nas w os- 
tatnich dniach Wacław Sieroszewski, p. t. 
Małże1istwo. BJ/ć albo nie być. Tułacze. Po- 
dobne tu spotykamy motywy, jak w "Na 
kresach lasów", tłem jest ten sam Sybir, 
śnie
na równina bez krańców, po której 
dąży samotny duch Anhellego, w oczeki- 
waniu rycerzy-zwiastunów z Zachodu. Ta 
sama tęsknota Lezbrzeżnado dalekiej ojczyz- 
ny, ta sama przeciwstawność wzniosłych 
dusz marzycieli i pierwotnej prostoty lu- 
dów tuziemnych. Tylko przybył jeszcze 
jeden motyw tragiczny: ponure obrazy wy- 
padków dziejowych lat ostatnich, stosów 
trupów i krwawej pożogi, nadludzkich wy- 
siłków i zawiedzionych nadziei. 
Na tej samej kanwie historyczne i wy- 
haftował wzory swych Dni politycznych zna- 
komity autor "Podfilipskiego" i "Sprawy 
Dołęgi", Józef Weyssenhoft.lJrugaserya "Dni" 
ma ukazać się wkrótce \V druku, a zawie. 
rać będzie, o ile wierny, obraz owych chwil 
przełomowych, które w roku 1905 i 1906 
wstrząsnęły nasze społeczeństwo. Wielki 
zmysł artystyozny, subtelność ironii, nie- 
zwykła dyskrecya w wyborze środków este- 
tycznych - oto co znamionowało pierwszą