/29624_001.djvu

			I
 J - , 
:
: -;1 

.-,:1 ; 


.r 
Komitet Budowy D6rnu Żołnierza w Toruniu. 


.....................................
................ .............................. 
. I . 


'f. - 
1 


- 
t 


7. 


0, ; . 
 


DOM ŻOŁNIERZł\ 
W TORUNIU 


't" ;
 

/ ;
 
, ! 



!l 


'r 


. . 


..(." 


NR UROCZYSTOŚĆ OTWRRCI1\ 
W DNIU 19. MRRCF\ 1933 ROKU. 



! -: 
t\/ '--: 


:;1. 
 
:Tf. 


.,. , -I: 


f" - ';;.
. 
... "Ii.:;. 


o;/IJ 


0. 'ł- 


.................................................................................... 
Cena 1 złoty. - Czysty dochód na Dom Żołnierza
		

/29624_002.djvu

			t 


',: l' 

I 
I 
" , 1 
; 
. Sir, 
PROJEKT PRZEBUDOW: DOtĄU ŻOŁNIERZf\, URZf\- 
DZENIf\ WNĘTRZ I OGOLNEt KIEROWNICTWO : 
kpt. inż. - arch. Rdam Jarosławski 

 . 
.' 
-o 
- :) 
, II 
! 


KIEROWNICTWO BUDQWY SPRf\WOWf\Ł: 
inż. - arch. f\dam ,
ZięciOłOWSki 
;, 
- o---+- 
I 
.t 
J ' 
A
 
ROBOTY Nf\D?OROWf\LI: 
technik Józef Staszek - chorąży Paweł Plewa z 8 b. sap. 
'j 
--o+-- 


CZĘŚĆ ROBÓT WY KONf\Ł ł 8 Bf\T f\LJON SF\PERÓW 
W TqR'UNIU. 


-0-- 


} 


I 
,{ 


-,l. 
j 
j
		

/29624_003.djvu

			,
 


Komitet Budowy Domu Żołnierza w Toruniu. 
_ 
.................................................................................... 


. 
DOM ZOŁNIERZf\ 
W TORUNIU 


t : · 
'.. 
 
,t:. _1 


''\'' 
( r 


NR UROCZYSTOŚĆ OTWRRCIR 
W DNIU 19. Mf\RCR 1933 RO KU. 


'iI' 


.................................................................................... 


Cena 1 złoty. - Czysty dochód na Dom Żołnierza
		

/29624_004.djvu

			'i . 


6t
tbibIiotber 
([
orn 
194-0,' os
		

/29624_007.djvu

			Dzieło prawdziwie twórczej pracy dobiegło swego chlubnego uwień- 
c,zenia: Dom Zołnierza w Toruniu gotów! 
Została stworzona potężna dźwignia duchowego rozwoju naszej 
wojskowej młodzieży. 
Doniosły ten czyn dokonany został w zrozumieniu i uznaniu, że 
nowoczesny żołnierz nie może poprzestać tylko na kształceniu sprawno- 
ści swego. ciała i przyswojeniu sobie surowych zasad rzemiosła wojen- 
nego. Młody wojownik Polski Odrodzonej musi . rozwijać swój. umysł 
i serce. Jak wzmacnia i ćwiczy ku obronie Rzeczypospolitej swe ramię, 
tak krzepić i wzmagać winien ducha, który wszak sam jeden jest spra- 
wcą czynów godnych. 
Armja nasza już od swych leg jonowych początków dba o to, aby 
w szeregach nie było analfabetów litery i uczucia, aby zapomocą nau- 
czania powszechnego, zapomocą bibljotek i pogadanek przez zOJ'ganizo- 
wane życie świetlicowe rugować ciemnotę umysłu i oziębłość serca - 
rozniecać światło wiedzy i ogień ducha. Szlachetna organizacja Pol- 
skiego Białego Krzyża, jak w czasie wojny stanęła do pomocy oficerom 
. i podoficerom w ich pracy oświatowej, tak na swym szczytnym poste- 
runku do dziś dnia trwa wiernie. 
Ale nie wystarczają nam już środki skromne dotychczasowego 
działania wewnątrz oddziałów. W dążeniu do pogłębienia tej uprawy 
ducha żołnierskiego sięgnęliśmy po narzędzia potężniejsze. Wspólnemi 
siłami wszystkich oddziałów Garnizonu toruńskiego postanowiliśmy 
wznieść się na wyższy szczebel pracy dla żołnierza. TV tem pięknem 
zamierzeniu stanął obok nas zastęp obywateli świadomych tego prostego 
faktu, że żołnierze nasi, że pułki nasze, toć przecie nie co innego, tylko 
młodzież nasza, przyszłość nasza, której winniśmy troskę i opiekę. 
1 tak siłami i zabiegami wspólnemi stanął ten Dom. Jest on skut. 
kiem nieprzeliczonych wysiłków, owocem zapobiegliwości i skrupulatnej 
przemyślności wielu dzielnych mężów, jest dziełem prawdziwie mrów- 
czej pracy. 
Oby ta codzienna, wytrwała, nigdy rąk nie opuszczająca praca, 
która była wybitną cechą zasłużonego Komitetu Budowy, nie ustawała 
ani na chwilę w gotowych już 11lurach Domu ZołnieJ'za. Oby wypełniła 
swem zawsze bijącem tętnem te mury i z gmachu tego uczyniła nie- 
strudzoną kuźnię polskich gorących żołnierskich serc! 


DOWÓDCA OKRĘGU KORPUSU NR. TlIlI. 
(-) STEFAN PASŁAWSKI 
generał brygady. 


.
		

/29624_008.djvu

			}
		

/29624_009.djvu

			DOM ŻOŁNłERZf\ W TORUNIU. 


-0- 


W dniu 19 marca 1933 roku Komitet Budowy Domu Żołn'ierza od- 
daje w zarząd wojska i do użytku garnizonu toruńskiego całkowicie 
urządzoną i zagospodarowaną placówkę, która przez długie lata zastępo- 
wać będzie dom żołnierzowi polskiemu, pełniącemu służbę w największym 
garnizonie na ziemi pomorskiej. 
Praca kulturalno-oświatowa, której tak wiele uwagi i wysiłku po- 
święca się w wojsku, znajduje swe oparcie i ognisko - w postaci duże- 
go pięknego gmachu, posiadającego wszelkie nowoczesne urządzenia tech- 
niczne, które umożliwią nadanie tej pracy, rozmachu i zakresu, nieosią- 
galnych przy skromnych środkach formacyj. 
Scena teatralna, kinoteatr dźwiękowy, bibljoteka, czytelnia,. świetlica 
_ oto główne podstawy przyszłej pracy oświatowej w Domu Zołnierza. 
Ponadto żołnierz, zwolniony za przepustką do miasta - znajdzie tu tani 
i zdrowy posiłek i godziwą rozrywkę w gronie kolegów - wszystko 
w atmosferze rodzinnej, domowej, wolnej od przymusu i oficjalnej szty- 
wności. ' 
Zadanie i rola Domu Żołnierza zresztą z pewnością nie ograniczą 
się do terenu wojska; powinien i może on odegrać ważną rolę w pracy 
obywatelsko-państwowej w stoIicy Pomorza, popierając jej przejawy we 
wszelkich dziedzinach życia. 


-0- 


Komitetowi Budowy Domu Żołnierza przypadł w udziale zaszczyt 
realizacji dzieła, którego potrzebę o
czuwano w Toruniu od początku od- 
zyskania Pomorza. W przekonaniu, że praca i wysiłki poprzedników przy- 
gotowały grunt do działalności Komitetu, poczuwamy się do obowią
ku 
przynajmniej pokrótce przedstawić drogę, jaką' idea budowy Domu Zoł- 
nierza doprowadzona została do zwycięskiego końca. 
Pierwsza próba realizacji przypada na jesień 1923 roku, kiedy to' 
z inicjatywy ówczesnego Komendanta Obozu Warownego, pułkownika 
Władysława Grabowskiego, założone zostało "Ognisko Podoficerskie", któ- 
re mieściło się w dzierżawionej sali w "Parku Wiktorja" . Z braku środ- 
ków materjalnych, a przedewszystkiem własnego dachu nad głową - 
"Ognisko" nie mogło rozwinąć szerszej działalności; powstał jednakże przy 
7
		

/29624_010.djvu

			'" 
niem dobry amatorski zespół teatralny, który dawał przedstawienia' nie- 
tylko na miejscu w Toruniu, lecz wyjeżdżał i do sąsiednich garnizonów. 
Niezależnie od teatru amatorskieqo istniało wówczas wędrowne kino, 
prowadzone przez referat oświatowy Komendy Garnizonu. Kino to dawa- 
ło przedstawienia w świetlicach oddziałowych. Już w tym czasie garni- 

on zaczął się krzątać około zbierania funduszów na rzecz budowy Domu 
Zołnierza; urządzano w tym celu festyny, wianki i tp. imprezy. 
W roku 1925 -- po likwidacji "Ogniska" zostało założone "Koło 
Podoficerów Zawodowych Garnizonu Toruń", które rownież postawiło so- 
bie za cel zbieranie środków na budowę "Domu Podoficera". Koło ist- 
niało około roku, poczem zostało rozwiązane. 
W roku 1926 przybył do Torunia gen. dyw. Leon Berbecki, nowo- 
mianowany dowódca Okręgu Korpusu Nr. VIII,' którego inicjaty
ie w du- 
żej mierze zawdzięcza garnizon toruński powstanie "Domu Zołnierza". 
Generał Berbecki polecił zorganizowanie teatru żołnierskiego 
D. O. K., którego zadanie regulamin teatru ujmował następująco: "sze- 
rzyć za
iłowanie do sztuki i literatury ojczystej; dać żołnierzowi, jego 
rodzinie i szerszemu społeczeństwu duchową rozrywkę, i odżwierciadlać 
życie kulturalne wojska". Ponieważ w garnizonie toruńskim nie było od- 
powiedniej sali teatralnej (w budynku wojskowym), teatr żołnierski obsłu- 
giwał miejscowe oddziały wojskowe jako "lotny teatr żołnierski", dając 
przedstawienia w świetlicach oddziałowych. Niezależnie od tego zaimpro- 
wizowano minjaturową scenkę z widownią na 70 miejsc w świetlicy Od- 
działu Sztabowego D. O. K. VIII (w koszarach im. marszałka Piłsudskiego). 
Praca zespołu teatralnego, do którego należeli oficerowie, podofice- 
row
e i rodziny, oparta była na solidnem przygotowaniu artystycznem, 
a to dzięki zaangażowaniu fachowych sił z teatru miejskiego. Kierowni- 
kiem teatru z urzędu był Szef Oddziału Wyszkolenia D. O. K. VIII., 
kpt. dypl. Łojak, kierownikiem zespołu amatorskiego i reżyserem był 
st. sierż. Doliński. 
Z wiosną 1927 roku gen. Berbecki powołał do kierowania teatrem 
żołnierskim Radę Nadzorczą pod przewodnictwem kpt. lek. dr. Bogusław- 
skiego, który zarazem był kierownikiem literackim. Do składu Rady Nad- 
zorczej weszli m. in.. kpt. Rowiński - jako kierownik administracyjny, 
kpt. Przybylski, por. Sledziejowski, st. sierż. Rozum i inni. Fachowym 
reżyserem był p. Uliński, a następnie p. DobrowoLski - artyści teatru 
miejskiego w Toruniu. 
Brak własnej sceny uniemożliwiał należytą pracę teatru żołnierskiego. 
Z pO.mocą przyszedł gen. Berbecki, Dca O. K. VIII., oddając do użytku 
teatru piętrowy magazyn wojskowy przy .ulicy Warszawskiej. Moment ten 
stanowi punkt zwrotny w historji Domu Zołnierza w Toruniu. Od tej bo- 
wiem cl)wili powoli, lecz nieustannie postępuje realizacja dzieła budowy 
Domu Zołnierza aż .do jego końcowej fazy, którą dnia 19 marca 1933 r. 
- otwarcie Domu Zołnierza - uroczyście wita garnizon toruński. 


-0- 


Przekazany Teatrowi Żołnierskiemu budynek przy ulicy Warszaw- 
skiej 9111 przebudowany został siłami 8 bataljonu saperów, przyczem ko- 
szta pokryte zostały m. in. również z funduszu, zebranego na ten cel 
przez komendanta garnizonu. Przebudowa objęła wewnętrzną środkową 
część gmachu, gdzie urządzono scenę i sporą widownię. W. roku 1927 


8
		

/29624_011.djvu

			'j 
 


po uroczystem otwarciu Teatr podjął regularną prac
, dając liczne przed- 
stawienia dla żołnierzy i szerszej publiczności. 
Dla podkreślenia ambicyj artystycznych . zespołu amatorskiego i po- 
ziomu teatru zaznaczyć należy, że do repertuaru teatru, oprócz lekkich 
popularnych fars i komedyj z życia wojskowego, weszły następujące 
sztuki: "Burmistrz Stylmondu
' - Metterlinka, "Ponad śnieg" - St. Ze- 
romskiego, "Szaleńcy" 
 Bakala, "BetIeem Polskie" - L. Rydla, "Gwał- 
tu co się ,dzieje", oraz "Consilium Facultatis" - F\l. Fredry i inne. 
Wystawiono również parę operetek, cieszących się dużem powodze- 
niem - z jedną z nich Teatr Z:Jłnierski wystąpił gościnnie we Włoc- 
ławku. 
Rada Nadzorcza teatru rozumiejąc, że sam teatr nie zdoła zaspokoić 
potrzeb kulturalnych garnizonu,. postanowiła rozwinąć energiczną propa- 
gandę na rzecz budowy Domu Zołnierza i zapoczątkować fundusz na ten 
cel. Ponieważ teatr dawał deficyt, uruchomiono w dniu 17 października 
1928 r. stałe kino po zakupieniu nowego aparatu projekcyjnego
 . 
Dzięki zapobiegliwej gospodarce. ówczesnego kierownika Teatru Zoł- 
nierskiego, kpt. Janusza Rowińskiego, który prowadził Teatr od 15 kwie- 
tnia 1928 r., kinoteatr przynosił poważne dochody, które umożliwiły nie- 
tylko utrzymanie pracy n'1 scenie i poczynienie znacznych inwestycyj, 
lecz pozwoliły na stworzenie "'! krótkim stosunkowo cza
ie dosyć dużego 
funduszu na budowę Domu Zołnierza. Bilans Teatru Zołnierskiego na 
dzień 30. czerwca 1929 r. wykazywał po stronie dochodów: z przedsta- 
wień teatralnych zł. 10.074 gr. 48, z przedstawień kinowych zł. 20.164 gr. 36. 
Razem dochód zł. 30.238 gr 84. Po stronie rozchodów figurowały wydat- 
ki na utrzymanie teatru: zł. 10.752 gr. 10, rozchody na utrzymanie kina: 
zł. 14.372 gr. 05. Razem wydatki wyniosły zł. 25.124 gr. 15. 
Pozostawało gotówką w kasie zł. 5.114 gr. 69. 
Poza tem zebrano różny materjał budowlany, m. in. 65.000 szt. cegły. 
W sezonie 1929/30 przedstawienia teatralne były zawieszone, funk- 
cjonowało jedynie 
ino, przynoszące nadaj dochody, powiększające nie- 
ustannie fundusz budowy Domu Zołnierza. 


-0- 


Wreszcie w roku 1930 rozpoczął się trzeci i ostatni rozdział historji 
Domu Zołnierza. Dowódca Okręgu Korpusu Nr. VIII. gen. Stefan Pasław- 
ski, uważając sprawę budowy Domu Zołnierza w Toruniu za całkowicie 
ąojrzałą, oddał komendantow'i garnizonu do dyspozycji budynek' Teatru 
Zołnierskiego, nagromadzone fundusże, materjał b,udowlany oraz inwen- 
tarz Teatru i zalecił powołanie Komitetu, złożonego z przedstawicieli władz 
wojskowych i cywilnych, delegatów oddziałów wojskowych i org
nizacyj 
społecznych; Kom,itet miał zająć się realizacją budowy Domu Zołnierza 
i gromadzeniem na ten cel środków. 
W dniu 31 maja 1930 r. odbyło się pod przewodnictwem gen. Maxy
 
lJlowicza - Raczyńskiego zebraniej organizacyjne Komitetu Budowy Domu 
Zołnierza. Zebrani przedstawiciele formacyj wojskowych, władz cywilnych 
i organizacyj społecznych jednomyślnie potwierdzili palącą konieczność 
.takiej instytucji w Toruniu i wybrali Komitety Honorowy i Wykonawczy.. 


,1 


9 


'1
		

/29624_012.djvu

			Do Komitetu Honorowego zaproszeni zostali P.P.: 


Felicja Gajewska z Torzna 
Stanisław Janta-Połczyński, Minister Rolnictwa 
Stanisława Janta-Połczyńska, Prezeska, Związku Ziemianek 
Tomasz Komierowski, Prezes Związku Ziemian 
Wincenty Łącki, Starosta Krajowy Pomorski 
Stefan Michałek, Prezes Rady Miejskiej m. Torunia 
Gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, Inspektor f\rmji 
J. E. Ks. Stanisław Okoniewski, Biskup chełmiński 
Gen. Stefan Pasławski, Dca O. K. VIII. 
Gen. Rudolf Prich, Komendant C. W. F\rt. 
Irena Sczaniecka z Nawry 
Dr. Steinborn, Senator 
Cezary Szyszko, Prezes Sądu f\pelacyjnego. 


Do Komitetu Wykonawczego wybrani zostali: 
Gen. Włodzimierz Maxymowicz - Raczyński, Dca 4. Dyw. P. 
Komendant Garniz. - jako Prezes Komitetu 
Ks. Jerzy Sienkiewicz, Dziekan Katolicki O. K. VIII. - jako za- 
stępca Prezesa 
Czesław Wojciechowski. Dyr ektor oddziału Banku Związku Spółek 
,Zarobkowych w Toruniu 
Kpt. inż. Leopold Jarosławski, Szef Budownictwa O. K. VIII. 
Kpt. lek. Dr. Stefan Bogusławski 
Kpt. Janusz Rowiński, Kierownik Domu Żołnierza 
Kpt. dypl. Włodzimierz Chojnacki z D. O. K. VIII. 
Por. dypl. Leon Bortnowski - jako sekretarz. 


W czasie prawie trzechletniej działalności Komitet, był kilkakrotnie 
uzupełniany"; następujący pp. należeli W późpiejszym czasie do Komitetu 
Wykonawczego: ,;;, o ' 
Płk. dypl. Romuald Woliko'wski' 
 .Dca piech. 4 D. P. 
Ppłk. Eustachy Gorczyński - Dca 8 Bataljonu Saperów 
Ppłk. Maksymiljan Landau - ,Dcą 3L pułku a. I. 
Ppłk. Karol Matzenauer, Komendant m. Torunia' 
Mikołaj Zakrzewski, Naczelnik Wydziału UrzęduWojew. Pomorskiego 
Kazimierz Sobolewski, Dyr. Pomorskiej Krajowej Kasy Pożyczk. 
f\polinary Zdanowicz, Dyrektor, Kasy ,Chorych w Toruniu 
Ks. Proboszcz Jan Kroczek . . 
Mjr. f\lfred Skaza, Dca. 8 Dyonu Żand. 
Mjr. Władysław Turowicz z 4. D. P. .o,-.j 


10
		

/29624_013.djvu

			'O'.--_"'--
L . 
;I-
' .. 


. ''I . . 


Mjr. Edward Peristy z 4. D. P., 
Kpt. Czesław Przybylski, Kierownik Domu Zołnierza 
Kpt. Jan Kłeczek, z Komendy miasta Toruń 
Por. Bronisław Garstecki z 63 p. p. 


Dla podtrzymania stałego kontaktu z korpusem podoficerskim gar:- 
nizonu, do Komitetu powołani zostali delegaci w osobach: chor. Muszyń- 
skiego Franciszka - 8. b. sap, chor. Jankowskiego Józefa -- 63 p. p., 
st. sierż. Rozuma Jana - D. O.K. VIII. 


Komisję Rewizyjną Domu Żołnierza stanowili: 
Ppłk. int. Władysław Goebel, 
Por. Stanisław Ratajczak. 
Dla usprawnienia pracy Komitetu został on podzielony na trzy sek- 
cie, uprawnione do samodzielnej działalności - mianowicie: sekcję tech- 
niczno-budowlaną pod przewodnictwem kpt." inż. Jarosławskiego, propa- 
gandową z kpt. dr. Bogusławskim na czele i finansową pod kierownic- 
twem dyr. Wojciechowskiego. 


-0- 


Niezwłocznie po zawiązaniu się Komitet Wykonawczy rozpoczął sze- 
roko zakrojoną akcję propagandową: zostały wydane odezwy do społe- 
czeństwa, wojska, władz cywilnych, instytucyj społecznych i finansowych. 
Komitet rozesłał . listy składek i specjalne 10 i 50 gr. znaczki na rzecz 
budowy Domu Zołnierza. Wkrótce dzięki poparciu dowódców formacyj 
garnizonu toruńskiego oficerowie i podoficerowie zawodowi opodatkowali 
się na rzecz budowy Domu Lołnierza, wpłacając co miesiąc 1 procent od 
poborów. 'Składki oddziałów do końca stanowiły jedyny stały miesięczny 
dochód Komitetu i w sumie zajęły n aj poważniejsze miejsce w budżecie 
Komitetu. 
aJ 
Zasięg akcji propagandowej Komitetu wykr9czył daleko poza obręb 
miasta, Komitet wychodził z założenia, że Dom Zołnierza w T oruniu, bę
 
dącym jednym z naJwiększych garnizonów w kraju, służyć, będzie żołnie- 
rzom, pochodzącym ze wszystki
h okolic i dzielnic Polski,' to też propa- 
ganda na rzecz budowy bomu Zołnierza objęła od początku teren całego 
Pomorza,''' uzyskując mocne poparcie ze strony p. Wojewody Pomorskiego, 
który zwrócił' się z odezwą do starostów powiatowych, sejmików 
i komunalnych kas:; oszczędności. Z czasem Komitet rozesłał odez- 
wy i, listy składe
 r,ówni
ż <:lo woj
wództw wsthodnich,. skąd 'zaczęły na- .. 
pływać drobne '.wprawdzie ,składki, lecz tern cenniejsze,' że pochodziły 
z najdalszych krańców kraju i świapczyły o słuszności słanowiska Komi- 
tetu, że sprawa budowy Domu Zołnierza w Toruniu nie jest wyłą€znie 
lokalną sprawą wojska, lecz powinna znaleźć poparcie całego społeczeń- 
stwa, całego kraju. 


"11
		

/29624_014.djvu

			Gdy wszędzie na Pomorzu i daleko poza jego granicami odezwy 
Komitetu znalazły oddźwięk i zrozumienie, z żalem stwierdzić należy, że 
samorząd miejski toruński nie okazał akcji Komitetu poparcia, jakiego 
Komitet oczekiwał. 


--;-0- 


Równolegle z pracami sekcyj propagandowej i finansowej, rozwinęła 
działalność sekcja budowlano-techniczna. 
Kpt. inż. Jarosławski opracował . szczegółowy. projekt i kosztorys 
przebudowy, budynku Teatru Zołnierskiego przy ulicy Warszawskiej. 
Plan rozbudowy przewidywał następujące roboty: 
1) całkowite wykończenie części środkowej budynku, gdzie mieścić 
się będzie sala teatralno-kinowa; 
2) dobudowanie sceny z garderobami, salą prób, malarnią dekora- 
cyj oraz składnicami 'i kotłownią w suterynach; 
3) przebudowa lewego skrzydła budynku od strony ul. Wola Zam- 
kowa, dla pomieszczenia świetlicy i bibljoteki,' sali zabaw, pokoi 
gościnnych, biurowych i mieszkań zarządzającego; 
4) instalacje: elektryczna, wodociągowo-kanalizacyjna, gazowa, cen- 
tralnego ogrzewania; 
5) wreszcie jako ,etap ostatni - wewnętrzne urządzenie Domu Żoł- 
nierza. 


Całość robót podzielona została na fazy, które pozwalałyby na 
stopniowe uruchomianie poszczególnych częś
i gmachu; rozpoczęcie ro- 
bot każdej fazy uzależnione było od zebrania, 'uprzednio potrzebnych 
środków. Taki system pracy pozwolił Komitetowi na prawie nieprzerwane 
prowadzenie robót i zabezpieczał przed zaciągnięciem uciążliwych zobo- 
wiązań. ' 
W dniu 11 listopada 1930 roku po mszy polowej z okazji lO-lecia 
odparcia najazdu bolszewickiego Ks. Dziekan Sienkiewicz w obecności' 
przedstawicJeli władz wojskowych i cywilnych poświęcił kamień węgielny 
pod Dom Zołnierza. 


-0- 


ł 


Nie będziemy opisywali pr
ebiegu akcji Komitetu i przedstawiali tru- , 
dności" jakie Komitet w czasie swojej dżiałalnośd musiał przełamać.: 
Jeżeli, uprzytomnimy sobie, że czas budowy, przypadł na okres jak 
naj gorszej , konjunktury, jeżeli stwierdzimy, że z początkiem roku 1932 
ustały, wszelkie ofiary i składki społeczeństwa i że Pr'ezes Komitetu. gen. 
Maksymowicz-Raczyński, osobiście musiał zabiegać o inne" źródła docho-' 
dów do, subwencyj i pÓżyczek krótkoterminowych włącznie - to przy- 
znać trzeba, że, zadanie,. którego podjął się Komitet
 wcale nie było łatwe 
i trzeba było dużego optymizmu, aby się nie załamać i doprowadzic 
dzieło do końca. ' 


.1-' 


12 



,
		

/29624_015.djvu

			W radosnej chwili otwarcia Domu Żołnierza nie chcemy pamiętać 
o naszych minionych troskach i zmartwieniach - pragniemy raczej wspo- 
mnieć wdzięczne m słowem tych, którzy Komitetowi i reprezentowanej 
przez niego idei pospieszyli z pomocą moralną i materjalną. 
Pierwsze wyrazy .gorącego podziękowania składa Komitet Panu 
II Wiceministrowi Spraw Wojskowych Szef0wi F\dministracji F\rmji, Gene- 
rałowi Felicjanowi Sławoj-Składkowskiemu, za hoJne subwencje i stale 
okazywane poparcie działalności Komitetu oraz Panu Generałowi Stefa- 
nowi Pasławskiemu, Dowódcy Okręgu Korpusu Nr. VIII, który w ciężkich 
chwilach zawsze znalazł sposob przyjścia Komitetowi z wydatną pomocą 
finansową i od początku jego akcji udzielał najtroskliwszej opieki. 
W końcu dziękuje Komitet gorąco 
szystkim ofiarodawcom, wymie- 
nionym w załączonej liście składek - w pierwszym zaś rzędzie pp. do- 
wódcom, korpusom oficerskim i podoficerskim formacyj garnizonu toruń- 
skiego, których składki miesięczne i jednorazowe w. wielkiej mierze przy- 
czyniły się do zrealizowania dzieła budowy Domu Zołnierza. 


W IMIENIU KOMITETU BUDOWY DOMU ŻOŁNIERZ1\. : 


Wice-Prezes 
(-) X. JERZV SIENKIEWICZ 
Dziekan 


Prezes 
(-) MF\XVMOWICZ - RF\CZVŃSKI 
gen. brygady. 


Przewodniczący Zarządu Domu Żołnierza 
(-) MF\TZENF\UER, ppłk. 
Komendant Miasta 


Przewodniczący Sekcji Finansowej 
(-) CZESŁF\W WOJCIECHOWSKI 
Dyrektor Banku Zw. Sp. Z. 


Przewodn. Sekcji Techn.-budowlanej 
(-) inż. JF\ROSŁF\WSKI, kpt. 
Szef Bud. O. K. VIII. 


Przewodniczący Sekcji Propagandowej 
(-) DR. STEFF\N BOGUSŁF\WSKI 
kpt. - lek. 


Sekretarz Komitetu 
(-) BORTNOWSKI, por. dypl. 


-0- 


13
		

/29624_016.djvu

			OPIS DOMU ŻOŁNIERZR. 


Gmach Domu Żołnierza zn
jduje się na narożniku ulic Warszaw- 
skiej i Woli Zamkowej - z dwoma wejściami: głównem od ulicy Warszaw- 
skiej i od ulicy Wola Zamkowa. 
Gmach planowo podzielony jest na 3 części: część środkowa mieści 
widownię i hall; skrzydło północne - od ulicy Wola Zamkowa i skrzydło 
południowe (scena z przyległem i ubikacjami). 
Całość obejmuje prawie 9.300 mtr. 3 


CZĘŚĆ ŚRODKOWR. 
Wejście na widownię - od ul. Warszawskiej prowadzi przez duży 
hall, poprzedzony niewielkim przedsionkiem, gdzie znajduje się okienko 
kasowe. Z hallu, schody prowadzą na balkon, poprzedzony obszernym 
hallem I. piętra. - 
Widownia posiada 600 miejsc, podzielonych na parter, loże partero- 
we i balkon; zaopatrzona jest w fotele '- w lożach wyściełane. 
Do widowni przylega kabina operatora kinowego, najnowszego sy- 
stemu, posiadająca osobne wejście od strony podwórza. 
W kabinie zainstalowano nową aparaturę dźwiękową systemu Mar- 
coni - Zeiss - leon, wartości' 46.000 zł., zakupioną przez Komitet na 
dogodnych warunkach kredytowych. 
Całość widowni pod względem architektonicznym, oświetlenia i de- 
koracji wnętrza przedstawia się zupełnie nowocześnie i niewątpliwie jest 
naj piękniejszą salą w Toruniu; 


SKRZYDŁO POŁUDNIOWE - SCENf\. 
Rozbudowane jest w 4-ch kondygnacjach. 
I. K o n d y g n a c j a - s u t e r y n y. Znajdują się tu kotłownie central- 
nego ogrzewania, magazyny, pokój dla orkiestry oraz korytarz, pro-., 
wadzący do budki suflerskiej i dalej do orkiestry. 
II. K o n d y g n a c ja. - Zawiera właściwą scenę o wysokości 2-ch kon- 
dygnacyj z nowoczesnemi urządzeniami; jak zapadnie, balkony i t. p. 
Ponadto znajduje się tu sa,la prób i 3 garderoby. 
III. K o n d y g n a c j a. Nad sceną znajdują się: skład kostjumów, warsztat 
krawiecki, oraz dalsze 3 garderoby. 
IV. K o n d y g n a c j a. Przeznaczona jest na malarnię dekoracyj oraz 
na składnicę rekwizytów teatralnych. 
Scena posiada pluszową kotarę oraz ekran kinowy, który dzięki 
specjalnemu urządzeniu może być cofany wgłe:tb sceny, co umożliwia mie- 
szane przedstawienia: kinowe i na estradzie - bez żadnych przerw. 


SKRZYDŁO PÓŁNOCNE. 


Wejście od ul. Wola Zamkowa. . 
Na parterze znajduje się jadłodajnia i sala zabawowa. W jadłodajni 
zainstalowany jest grzejnik gazowy na herbatę oraz kuchenka gazowa, co 
lImożliwia podawanie stale prostych gorących potraw. Umeblowanie 
w stylu nowoczesnym - według projektu kpt. inż. arch. Jarosławskiego 


14
		

/29624_017.djvu

			_ składa się ze stołów 4-ro i 8-mi'0 osobowych, krzeseł, lady bufetowej, 
kredensu, wieszaków na garderobę i t. p. 
Na I. piętrze znajduje się świetlica i bibljoteka. O
obne drzwi poz- 
walają na komunikację z halem I. piętra i widownią. Swietlica i bibljo- 
teka umeblowane są również według projektu kpt. Jarosławskiego i przy- 
ozdobione staraniem toruńskiego oddziału Polskiego Białego Krzyża. 
W jadłodajni na parterze i w świetlicy zainstalowano dwa głośniki 
radjowe. . 
Na II. piętrze mieści się kancelarja Domu Zo,łnierza, biuro P. B. K. 
poczekalnia i mieszkanie prywatne kierownika D. Z. 


CfiŁOŚĆ GMf\CHU. 


Cały gmach jest wyprawiony nazewnątrz) okucia mosiężne, schody 
ogniotrwałe, wszędzie chodniki kokosowe. W całym gmachu założono 
instalację centralnego ogrzewania, elektryczną, gazową i wodociągowo- 
kanalizacyjną. 
Na frontonie zainstalowano neonową reklamę kina; nad wejściem od 
ul. Wola Zamkowa znajduje. się wykuty w piaskowcu stylizowany orzeł 
oraz napis z bronzu "Dom Zołnierza". . 
Zewnętrznie przedstawia się gmach D: Z. okazale, jednak dzięki do 
borowi kolorów zarazem lekko i stanowi miłą dla oka plamę wśród sza- 
rych i czerwonych murów tej dzielnicy. 
Podobnie harmonijnie zestawione są kolory wewnątrz gmachu, czy- 
niące wnętrze Domu żywem i wesołem. 


L S T fi 


składek, datków i ofiar na rzecz budowy Domu Żołnierza w Toruniu 
od dnia l-go czerwca 1930 roku do dnia 28-go lutego 1933 roku 


63 p. p., Toruń ..... 
4 p. lotniczy, Toruń _ . . 
8 bataljon saperów, Toruń 
8. p. a. c., Toruń . . . . . . 
Centr. SzJ	
			

/29624_018.djvu

			-
- 


Komunalna Kasa 
pow. SE;polno 
Komunalna Kasa Oszczędności 
miasta Torunia 
Bank Zw. Sp. Zarobkowych od- 
dział w Toruniu. 
Komun. Kasa Oszcz. w Gdyni 
pow. Gniew 
" c;hojnice 
" Swiecie 
" m. Chełmno 
" "Chojnice 
" "Chełmża . 
" pow. Brodnica 
m. Tczew. 
" pow. Tczew 
Bank Polski oddział w Toruniu 
Bank Cukrownictwa Warszawa 
Kom. Kasa Oszcz. Nowy Sącz 
" Jasło . 
" m. Starogard 
 
" m. Wejherowo 
" Działdowo 
" m. Kraków 
" pow. Starogard 
Nowe Miasto . 
" Skarszewy . 
" " " Nowe 
Bank Związku Sp. Zarobkowych 
Oddział Grudziądz 
Kom. Kasa Oszcz., Wadowice 
Starostwo pow. w Toruniu 
" w Brodnicy 
" w Tłumaczu 
" w Sarnach 
" w Szczucinie , 
" w Nowogródku 
" w Rohatynie 
w Łunińcu 
w Pińsku . 
" wŚniatynie 
" w Drohiczynie Pol. 
w Skolem 
" w Starogardzie 
" wDziałdowie 
" w Stolinie 
" w Horodence 
" w Stryju 
" w Prużanie 
" w Nieświeżu 
.. w Kamieniu-Koszyrsk. 
.. w Wąbrzeźnie 
.. w Żydaczowie 
w Bohorodczanach 
" w Kosowie 
w Kobryniu 
Magistrat m. Torunia 
" Kamienia Pom, 
Lidzbarka 
" Radzynia 
Gniewa 
" Wołożyna 
" Starogardu 
" ,Łabiszyna 


B. Społeczeństwo. 
Oszczędn ości Magistrat m. Kościerzyny 
Kałusza 
" Więcborka . 
Nowe 
Ciechocinka 
" Wejherowa 
" Pińska 
Różany 
" Brześć n.lB. 
" Tuchola 
P. Min. Spr. Wewnętrznych 
P. Min. Poczt i Telegrafów 
Starostwo Krajowe Pomorskie 
Komisarjat Rządu Gdynia 
Wydział powiatowv Sępolno 
" w Turce n iSt. 
" Tuchola 
" "Sejny. 
Inspektorat Straży Granicznej 
Brodnica . 
Komitet Wojewódzki Ligi Obro- 
ny Powietrznej i Przeciwgazo- 
wej w Toruniu 
Polski Czerw. Krzyż w Toruniu 
Urząd gminy Mołczadź, powiat 
Baranowicki 
Urząd gminy Piaski, powiat Ko- 
sow ski 
Urząd gminy Kosowskiej 
Klub Wioślarski, Toruń . 
Kawiarnia "Savoy" w Toruniu 
Juchnicki, Toruń 
Stow. Restauratorów w Toruniu 
Dr. Marceli Łukowicz, Toruń 
Józef Pankau, Inowrocław. 
N. N. Toruń . 
"Ge-te-we" - Gdynia 
Kaw. "Pomorzanka" w Toruniu 
Z. PoJanowski. Toruń 
J, Płoski. majątek Wielgie . 
M. Leiser, Toruń 
Kapczyński, Toruń .' . 
Szlaak i Dąbrowski, Bydgoszcz 
F\. Gadziński, Bydgoszcz 
W. Junk, Bydgoszcz 
F\. Kulwicki, Toruń . 
Szymon Meysztowicz, maj. Piece- 
cewo, p. Jabłonowo 
P. W. Warsztaty wagonowe 
Ostrów Wlkp. 
Obszar Dworski, Turzno, pow. 
Toruń 
Mrozowski, Toruń 
Inż. Jeleński, Toruń 
Karol Szreiber, Warszawa 
Dr. Jacobson, Toruń 
Urzędnicy cukrowni Ostrowo . 
Pomorska Spółdzielnia Piekarska 
Toruń 
F\. Kiłiński, Toruń 
Zofja Dziuk, Toruń 
"Dzień Pomorski", Toruń 
F\dm. "SI. Pomorskiego", Toruń 
"Pedab". Toruń 


16 


1.229,90 


1.000, - 


1.00e, - 
299,59 
100, - 
100, - 
100,-' 
100,- 
100,- 
100,- 
100- 
99: - 
68,50 
50,- 
50- 
50:- 
50,- 
25- 
25:-- 
25- 
25:- 
23,- 
20- 
20:- 
20,- 


15 - 
10:- 
268,- 
55- 
46;35 
10- 
8:70 
8,29 
4- 
, 
2.50 
18,50 
4,50 
5,50 
3,00 
22,35 
26,50 
7,50 
0,30 
4,50 
5,50 
13,70 
20,70 
15- 
4'- 
, 
23,- 
3- 
2:30 
217,90 
10- 
17:90 
3,90 
81,- 
6- 
87 :35 
5,- 


5,50 
7,50 
9,00 
25- 
12:50 
· 6,50 
20,50 
29,64 
3,50 
6,80 
100,- 
100,- 
250,- 
2,70 
100,- 
4,- 
50.- 
2,- 
186,- 


2.000, - 
100,- 
15,80 
7,50 
8,90 
310,- 
150,- 
116,50 
106,50 
100, - 
100,- 
100,- 
100- 
100: - 
100 - 
100;- 
100- 
100' - 
.60:- 
52,20 
50 -- 
43:- 


40,75 
44,50 
37,30 
65,- 
23,-' 
20- - 
20'- 
20:- 


20,- 
20.- 
20.- 
30- 
27;50 
22,-
		

/29624_019.djvu

			Czarliński, Zakrzewko 
Inż. Rndrzejowski, Pierwoszyn. . 
Browar Kuntersztyn, Grudziądz . 
Zefiryn Rzymkowski, Bydgoszcz 
Zw. Naucz. Ludowych, Toruń 
Zakłady Phillipsa, Warszawa 
M. Zgoda, Toruń. . . . 
St. Kałamajski, Toruń. . . . 
Dr. Sobierajczyk, Chojnice . 
Tartak "Piła", Toruń . . 
Państw. Fabr. Ty ton., Starogard 
Państw. Magazyn Wyrobów Tyto- 
niowych, Toruń. ..... 
Zaklady Eiektryczne Maciejewski, 
Grudziądz ., . . . . . 
J. Kamiński, Rleksandrów-Kuj. 
Warszewski, Dobrzyń n./D. . . 
Z. Kozielecki, Toruń . . 
Dyr. Lindorf, Toruń. . . . . 
R. Gośliński, Toruń. . . . 
Drewitz, Toruń . . . . . 
Walcownia Metali, Dziedzice 
E. Stefanowicz, Toruń. . , . 
Chór kościelny garn., Toruń . . 
Ks. radca Wojciechowski, Radzyń 
Księgarnia Wojciechowski, Toruń 
J. Marcinkowski, Chojnice . . , 
T. Beszczyński, Toruń. . . . . 
"Agfa" Sp. Roln., Lubawa 
"Domeny Pomorskie", Toruń . . 
Wawrzycki i Lechowski, Bydgoszcz 
Bernard Polski, Poznań . . . . 
Zd. Buczkowski, m. Tylice . . . 
Restaur. "Niespodzianka", Toruń 
Maciejewski. d. Cielęta, pow. Bro- 
dnica . . . . . . . . . . 
W. Hulewicz, Papowo toruńskie . 


23,50 
25,- 
25,- 
20- 
20:- 
20- 
20'- 
25:- 
20,- 
23- 
30:- 


17,90 
31,95 
28,- 
J5,- 
15,- 
15- 
15;- 
15,- 
15,- 
15,
 
16.13 
14,80 
11.50 
15- 
15'- 
10'- 
10:- 
10- 
10:- 
10-' 
10:- 


10,- 
10,- 


Paweł Witkowki, Grudziądz .. 
Niestrawski i Zaborny, Bydgoszcz 
Paraf ja N. M. P., Toruń . . 
Paraf ja Kazanice 
Prof. Łangowski, Toruń . 
Fr. Rdasiewicz, Toruń. . 
Dyr. Targowski, Toruń 
Kręcki. Grudziądz . 
Józef Piecek. Bydgoszcz. . 
J. Kawecki, Toruń . . . 
Sp. Myśliwska, Toruń . . . . . 
Soroczyński i Olejnik, Toruń 
Jan Kuczkowski, Toruń . . . 
F. Konkolewski, Toruń 
. . 
T. Walczak. Brześć n/B. . . . . 
Muszyński, Siemoń. . . . . 
Maj. Lipienki, p. Kornatowo . . 
Wacław Mieczkowski, Niedźwiedź 
Hoffmann. Toruń . . . . . 


Dary w naturze. 


Zakład szewski Doniec 
w Toruniu 
Zakł. szewski J. Kielec 
Cegielnia "Lubicz" inż. 
Jacobi 
Minist. W. R. i O. P. 


10,- 
10,- 
5- 
7;- 
5,- 
5,- 
2,- 
3,10 
8,- 
3,75 
5- 
3:20 
2- 
5:50 
5,50 
2,- 
5- 
5'- 
, 
1.60 


2.000 szt. cegły 
1000 " 


1 wagon wapna 


latarnia projek- 
cyjna, obrazy 
ścienne krajo- 
znawcze. 
Drukarnia D. O. K. VIII bezinteresow- 
nie wykonała odezwy. listy skła- 
dek i t. p. druki 


Stabtbibliotl]ef 

orn 


. 


.' 


17
		

/29624_020.djvu

			I, 
, 


18 


-- 
\O 
w 
_ I w 
:-' 


(I) ::: 
[O 
o-C- 
2. n 
:;11;'- 
[T] 
:;II;'n 
o :r: 
3 
-. O 
OC::: 
c:: C/) 
25 


-ł 
o 
..... 
c: 
EJ' 
o. 
:J 
Dł. 
N 
OJ 
2" 
CD 
to 
o 


I: 
I
 



 
0\ 
0\ 
ICo 
I
 
I
 


-..1 ...... 
!\J -..1 


"'CJ 
o 
N. 
'< 
n 
N 

 


"'CJ 
..., 
O 
n 
CD 
:J 
n- 
'< 


-..1 
P :.o ?' 



OJ 
' 


: : 


-..1 
m 
co 
O 

 
\.O 


:'l 


:: 



 
m 
\.O 
Cx:> 
o 


UJ !'J -..1 


"'CJ 
..., 
O 
'"C 
O) 
cc 
O) 
:J 
o.. 
O) 


)J ;;;O OJ N OJ C> 
o..o]
c g. 
3 g- @
. g- O. 
::I n n-;:r:; 
 
 
ti). N' 
 O) O) 
 
q ; '< O) 
O) 

. 
O) 


,......, 
:J 
O) 
o.. 
N 
O. 
..., 


cc 
..., 
O) 
n- 
'< 

 

 
O) 

. 
OJ 

 


: 
 : 



 
0\ 0\ 
N \.O Ul \.o 
-.1 m 
 N 
--..] 
 Ul Ul 

 Ul b o 
Ul UJ UJ N 



 
 
 
"'CJ=" 
00 
3 3 
o c 
t:] 
 
c_ 
:J 
(\) 


3 ::: 
'"C -o 
..., ;'" 
(\) n- 

 '< 


=" 
OJ 
t/) 
'< 


-=T1::: 
c o 
:J ...... 
o.. CD 
C 
 
t/) 

 N 
6' ; OJ6' 
3 
 3 

 3 (3 
 
n- O) O"" 
C ..., 00.. 
t/) !J. o 
O) 
O
 
..., 
OJ 
?'
 


.0 
t/) 
N 
n 
N 
.CD 
o.. 
:J 
O 
t/). 
n 


:J 
OJ 


:::: :: : 



 
C11 !'J CO 
Cx:> 
 (:) 

 I\J O 

 P 

 
 I 


,......, 
n- 
'< 
cc 
O 
o.. 

. 
o. 

 
::. 


O"" 
(\) 
N 
..., 
O 
O"" 
O 
n- 
:J 
'- 


<'OJ 
:::(\) 
'::;N 
..., 
O 
O"" 


e: 
 
 
O) 3 
 

 c 
 
; 0;' 


N. 
O 
5" 
3 
. 
O) N 
..., O) 
t/) 


:: 


t/) 
'"C 
Qj 
n- 
O) 


:: 


CO -..1 
CO !'J 
N UJ 
N ...... 
...... 
 
O N 
oł:::. N 



 !'J -..1 


C/) C/) 
c 
 
O"" Qj 

 o.. 
g 
 
..!J. 
CD 


t/) 
c 
O"" 
t/) 
'< 

 
OJ 


:: 


UJ UJ 
O Ul 
tn A 
O 
 
P N 
I 
 


CIJ 
r1" 
Dl 
::J 
n 
N 
'< 
::J 
::J 
'< 



 



 
O 

 
-ł 
m 
-ł 
e: 
ta 
e: 
o 
O 

 
-< 
C 
O 
:3: 
e: 
N. 
O 

 
:z 
- 
ITI 
'" 
N 
::a 
:z 
::a 
C 
N 
- 
m 
:z.. 
I\J 
00 
r- 
e: 
-ł 
m 
C) 
O 


(fJ 


co 


-- 


r- 
J> 
Z 


o 
o.. 
o.. 

. 
OJ 
o: 

 
::: 
.2. 
t/) 
;7\ 
o 

 
'< 
(') 
:r 



 


-- 
CIJ\O 
r"t- w 
Dl W 
::J 
9: 
B 
'"S 
:I 
'< 


.
		

/29624_021.djvu

			d 
N 
e
 
;::.... 1-- .,. - 0 .-----" . 
o 
- - 
NJ ... . 


 r--- h i _" 
0& 
o 


::J 
z: 
::J 
a::: 
O 
ł- 

 
a:: 
N 
a::: 
I.LJ 
z: 

 
O 
.N 
::J 

 
O 
O 
z: 
CC 
-l 
Q... --- 
-- 


------ S=1 
ILfl ,R 
 
rd -.:.,.r..J
 
 

 rv1 


r 



 


II 
][ 
Im 

rr - 
[ 


ftrnr1 
1"'T I 


o - 
- - 
-", 
- 
- ? 
::> : 
, 
! 'rl 


: ." .u 
l . 
 
. ' ' 
" 
" 
II 
" 
 
" 
" : : 
" 
Id " 
'I IDJ 
l, II 
'I d '1 
" " 
'I 'I 
,I  
rv1 


L 

 


- 
u "1 -.co \o, 


L- 


- 


-:-;"L 


II 
" 


.-.... ----'- -===:J -= - 


f1 
I: 


\ 


__ _______ -'"1 . 
- -- -=-==-. -- 
-- 
.
 


, .. . i 
, --7 l 
--- 
- 

 


1,= .; 
-. 
'= 


\: 


1'= ":. 
--' /-lI 

 
LJ ;:, 
 


- 


\.- 


'"--- 


- 



 --;- 


'. 11 
:: II 
, . 
, , 
I. 

 
, ' 
I: 
O
 li 
l! 


l 


-- 


_ ..u 


''''8 I 
. 


co 
Lo. 
..ł..... 
.
 
o.. 
O 
en 
-.!... 


i 


..ł..... 
:J 
N 
o:::
		

/29624_023.djvu

			Prace budowlane i instalacyjne 
w Domu Żołnierza wykonały przedsiębiorstwa. 


K. Harwot i P. Mrowiec w Toruniu - roboty budowlane. 
Juchnicki w Toruniu, ul. Kopernika - roboty wodociągowo-kanalizacyjne. 
Różański w Toruniu, ul. Słowackiego - instalacja centralnego ogrzewania 
w sali teatralnej. 
ł\. Gadziński w Bydgoszczy, ul. Zduny 17 - instalacja centralnego ogrze. 
wania Domu Zołnierza. 
 " 
Br. Ziętak w Bydgoszczy, Dworcowa 5 -- instalacja elektr. wewn
trzna. 
E. Siwiec w Toruniu, ul. Żeglarska 31 - oświetlenie sceny. I 
P. Winiarski w Toruniu, ul. Krzyżacka 3 - roboty ślusarskie. ' I ' 
J. Sulecki w Toruniu, ul. Sukiennicza 12 - roboty malarskie. I 
R. Jaworski w Bydgoszczy, Promenada 13 - roboty stolarskie. 
Gazownia miejska w Toruniu - instalacja gazowa i grzejnik do herbaty. 
'J .' 


-0- 


-t- 


Mebli dostarczyły: ! 
K. Wiinsche i Ska w Radomsku - fotele do widowni. 
, 
Br. Misiak w Pleszewie, wojew. Poznańskie \ meble dla. świetlicy 
Leon Szalow w Skokach, woj ew. " J Domu Zołnierza 


-0- 


F-a Szrejber w Warszawie dostarczyła bezinteresownie 2 piece kuchenne. 


-0- 


Orła nad portalem wykuł artysta - rzeźbiarz Ignacy Zelek z Torunia. 


'
		

/29624_024.djvu

			! 
 


Dru karnla Spółdzielcza Toruń 


'" . 
\
 


]L ĄP .290 
€,).,
,.,
;e (\ l 
,:"J, " b 4 
?rac. Ber,. X)( V'/ 1- 


.