/Sponsorzy_029_07_001_0001.djvu

			Biblioteka
UMK
Toruń
342519
Sprawozdanie
z 4-go Zjazdu delegatów (I-go Ogólno-Krajowego)
Związku Zawodowego Bobotników i Robotnic Prze¬
mysłu Włóknistego w Polsce, odbytego w Łodzi
w dniach 23 i 24 listopada I9I9 r.
Opracował A. S.
=■■•■	Łódź, 1920.	■■
Wydawca. Zarząd Główny Związku Zawodowego
Robotników i Robotnic Przemysłu Włóknistego
w Polsce.
		

/Sponsorzy_029_07_003_0001.djvu

			i
Sprawozdanie
z 4-go Zjazdu delegatów (I-go Ogólno-Krajowego)
Związku Zawodowego Robotników i Robotnic Prze¬
mysłu Włóknistego w Polsce, odbytego jk todzi
w dniacb 23 i 24 listopada 1919 r,
ho	Opracował A. S.
• s*?•
jy' ^ A*' i
/
*v
li :
Łódź, 1920. =:-■
Wydawca: Zarząd Główny Związku Zawodowego
Robotników i Robotnic Przemysłu Włóknistego
w Polsce.
		

/Sponsorzy_029_07_004_0001.djvu

			K.C
Druk. Z. Lipski, Pabjanice.
3H2 51(t
iore^
[ UMwatsriecKA ’
• •
		

/Sponsorzy_029_07_005_0001.djvu

			Wstęp.
Wydając niniejsze sprawozdanie 4-go (1-go Ogólno-
Krajowego) Zjazdu delegatów Związku Zawodowego Ro¬
botników i Robotnic Przemysłu Włóknistego w Polsce, celem
zapoznania szerszych kół klaśy robotniczej z rozwojem
Związku i powziętemi uchwałami oraz kierunkami ideo¬
wymi, które się wyraźnie uwypukliły na Zjeździe — uwa¬
żamy za konieczne zwrócić uwagę czytelników na histo-
rję rozwoju Związków Zawodowych przemysłu włókniste¬
go oraz warunki w jakich związki te się rozwijały.
Jak wiadomo, rozwój ruchu rewolucyjnego w 1905
roku, wpłynął na powstanie Związków Zawodowych w b.
zaborze Rosyjskim. W czasie rewolucji z inicjatywy P. P. S.
zorganizowano nielegalny, bezpartyjny Związek klasowy.
Pierwszy legalny klasowy bezpartyjny Związek na b. za¬
bór rosyjski, zalegalizowany został dnia 1 lipca 1907 r.
z siedzibą Zarządu Głównego w Lodzi, do którego włączył
się wyżej wpomniany Związek nielegalny.
Związek ten przeprowadził cały szereg akcji zarob¬
kowych i zdobywając sobie uznanie u ogółu klasy robot¬
niczej, rozwijał się coraz bardziej.
Obok Związku bezpartyjnego, istniał nielegalnie
Związek partyjny S. D. K. *P. i L., który był bardzo sła¬
by i poważniejszej roli w akcjach nie odgrywał.
Także oprócz tego w grudniu 1906 r. powstał
żółty Związek p. n. „Jedność“ (obecnie „Praca“), na cze¬
le którego stal p. Brzezkot. Związek ten był założony przez
żywioły kontrrewolucyjne i głosił hasła harmonji klas.
		

/Sponsorzy_029_07_006_0001.djvu

			— 4 —
Głównym celem jego była walka z Związkami klasowy¬
mi i niejednokrotnie odgrywał on też rolę łamistrajkow-
ską.
Na Związek klasowy w miarę jego rozwoju spa¬
dały coraz większe represje ze strony kapitalistów i rzą¬
du carskiego.
W początku drugiego półrocza 1908 r. został Zwią¬
zek zamknięty, Zarząd Główny zaś aresztowany i wy¬
wieziony na zesłanie.
Po zamknięciu Związku prowadzono jakiś czas dalej
związek nielegalnie. Z powodu represji nie mógł on się
jednakże poważnie rozwinąć.
Na miejsce zamkniętego w r. 1908 bezpartyjnego
Związku, zalegalizowano d. 6 października 1913 r. nowy zwią¬
zek, który miał prawo rozciągać swą działalność wyłącz¬
nie tylko na b. gub. Piotrkowską; siedziba Zarządu Głów¬
nego była w Lodzi. Do związku tego przystąpili b. człon¬
kowie Związków: bezpartyjnego, nielegalnego i partyjnego
S. D. K. P. i L.
Związek posiadał do wybuchu wojny swe Oddziały
w Lodzi, Pabjanicach, Zgierzu, Zawierciu. Zjazd 1-szy
odbył się dn. 16 marca 1914 r. Brało w nim udział 32
delegatów, po jednym na 25 członków. Zjazd ten odby¬
wał się pod wrażeniem możliwości zaaresztowania lada
moment wszystkich jego uczestników.
Mimo rozkwitu przemysłu, w tym czasie zaintere¬
sowanie się Związkiem było słabe z powodu prześlado¬
wań ze strony kapitalistów i rządu carskiego.
Zjazd 2-gi delegatów Związku odbył się d. 22-go
sierpnia 1915 r. Brało w nim udział 40 delegatów i kil-
. ku gości. Jeden delegat był wybierany na 25 członków.
Nieobecni byli delegaci Oddziału z Zawiercia.
Zjazd 3-ci odbył się dn. 12 listopada 1916 roku.
Brało w nim udział 39 delegatów z Lodzi, 13 delegatów
		

/Sponsorzy_029_07_007_0001.djvu

			z Pabjanic i 2 delegatów ze Zgierza, razem 54 delega¬
tów po jednym na 25 członków oraz 20 gości. Z Za¬
wiercia delegaci nie przybyli.
Zjazd 2 i 3 odbywał się za czasów okupacji nie¬
mieckiej, przy zupełnym zastoju w przemyśle Włóknistym,
masowym berobociu i wielkiej nędzy mas robotniczych.
W tym okresie Związek był zmuszony zająć się samopo-
cą robotniczą. Zorganizował mianowicie kuchnie i her¬
baciarnie robotnicze, które oddawały wielką usługę ma¬
som bezrobotnych. Związek prowadził też walkę o robo¬
ty publiczne i zapomogi narówni z szeroką akcją uświa¬
damiającą w duchu klasowym i był łącznikiem ideowym
z politycznym ruchem robotniczym.
Za czasów okupacji niemieckiej Związek niemógł
jednakże rozciągnąć swej działalności na cały b. zabór
Rosyjski, ponieważ władze Niemieckie na to nie pozwa¬
lały.
To też dopiero powstanie Rzeczypospolitej pozwo¬
liło na zorganizowanie Oddziałów Związku w innych miej¬
scowościach. W niektórych miejscowościach istniały już
samodzielne Związki, które powstały za czasów okupacji
Niemieckiej, jak również i po zdobyciu Niepodległości jako
to: w Warszawie, Żyrardowie, Grajewie i Bielsku.
Powstanie Niepodległej Polski pozwoliło Zarządo¬
wi Głównemu na zwołanie 4-go Zjazdu, już jako Ogólno-
Krajowego w którym z wybranych po jednym na 250
członków, 110 delegatów, brało udział 98 delegatów oraz
40 zaproszonych gości. Zjazd ten miał wielkie znaczenie,
gdyż odbywał się w czasie uruchamiania przemysłu Włók¬
nistego. Dokonał on centralizacji istniejących Związków, uch¬
walił nowy statut, nakreślił formy organizacyjne i taktyczne.
Powzięte uchwały na Zjeździe mają wielkie znaczenie dla
rozwoju Związku i stanowią przepaść pomiędzy Związkiem
„Praca“ i naszym.
Jak się okaże z niniejszego sprawozdania, na Zjeździe
ścierały się ostro dwie grupy polityczne. Pierwsza sta-
		

/Sponsorzy_029_07_008_0001.djvu

			nowiła olbrzymią większość delegatów, grupujących się oko¬
ło partji P. P. S., broniąc kierunku ideowego, który przy¬
świecał od początku powstania, bezpartyjnego klasowego
Związku, (przy zakładaniu po rewolucji) i rozwoju obecne¬
go Związku. Delegaci bronili bezpartyjności i samodzielności
Związku, stojąc na stanowisku bezwzględnej walki kla¬
sowej. Drugą grupę stanowiła absolutna mniejszość dele¬
gatów, grupujących się około partji komunistycznej, stali
oni na stanowisku partyjności Związku, podobnie jak daw¬
niej S. D. K. P. i L , starając się bezwzględnie przepro¬
wadzić uchwały podporządkowania Związku partji Komu¬
nistycznej.
Sprawozdanie to oddajemy Czytelnikom do rąk,
aby zapoznać Ich z przebiegiem Zjazdu i powziętemi
uchwałami; niech ocenią, który kierunek ma słuszność
w ruchu zawodowym.
		

/Sponsorzy_029_07_009_0001.djvu

			Skład Zjazdu.
Z ogólnej liczby 110 delegatów wybranych prze.z poszcze¬
gólne Oddziały Związku, w Zjeździe według sprawozdania Ko¬
misji Mandatowej, brało udział 98 delegatów, reprezentujących
następujące miejscowości:
Łódź 21, Pabjanice 16, Zawiercie 10, Zgierz 9, Toma¬
szów Mazowiecki 2, Zelów 2, Aleksandrów 1, Częstochowa 3,
Zduńska-Wola 7, Piotrków (Bugaj) 2, Turek 1, Warszawa 17, Ży¬
rardów 4, Bielsko (Śląsk Cieszyński) 3.
Według zebranych wiadomości, Zjazd pod względem za¬
trudnienia delegatów, przedstawia się jak następuje: 62 tkaczy,
13 przędzalników, 4 robotników niewykwalifikowanych, 3 sekre¬
tarzy Związku, 2 trykociarzy, 1 poseł, 1 nauczyciel, 1 ekspedjent,
1 niciarka, 1 cerowaczka, 1 pracownik elektrowni, 1 metalowiec,
1 pończosznik, 1 drukarz, 1 stolarz, 1 farbiarz, 1 noperka. 1 pra¬
cownik kooperatywy, i 1 majster fabryczny.
Pod wzlędem wieku: najmłodszy wiek delegata 21 lat,
przeciętny wiek delegatów 34 lata, najstarszy delegat miał 53 lata.
Pod wzlędem wykształcenia: z elementarnem — 58, z
jedno-klasowem — 4, z dwu-klasowem — 19, z trzy-klasowem
— 7, z cztero-klasowem — 4, z sześcio-klasowem— 1, ze śred-
niem — 2, z handlowem — 1, samouków — 2.
Z ogólnej liczby delegatów Zjazdu było karanych za spra¬
wy polityczne 41 osób, które przebyły w więzieniach ogółem 60
lat i 3 miesiące czyli przeciętnie na 1 osobę przypada 17 mie¬
sięcy i 19 dni więzienia. Na zesłaniu przebywało 25 delegatów;
którzy przebyli ogółem 64 lata i 4 miesiące, czyli przeciętnie na
1 delegata przypada 30 miesięcy i 26 dni zesłania.
Oprócz delegatów, w Zjeździe uczestniczyło 40 gości, za¬
proszonych z różnych Związków klasowych, Kooperatyw Robot¬
niczych i partji socjalistycznych.
Z powyższego składu Zjazdu wynika, iż jest on pod
wielu względami bardzo interesujący. Na pierwszem miejscu wi¬
dzimy jakoby żywy obraz ogromu prześladowań i zmagań z ty-
		

/Sponsorzy_029_07_010_0001.djvu

			ranją b. rządów carskich i okupacyjnych i że ludzie biorący udział
w Zjeździe, to element wypróbowany życiowo, zachartowany }. w
ciągłej walce — element, który przeszedł twardą szkołę życia
i walki rewolucyjnej i fiiedał się zgnieść przemocy, dając tern
samem na przyszłość rękojmię kroczenia w raz obranym kierun¬
ku. Masy, znając tych wypróbowanych bojowników, wysunęły
ich na czoło ruchu, celem spełnienia wielkich zadań walce o swe
wyzwolenie z niewoli kapitalizmu.
Przebieg Zjazdu.*)
Zagajenie i ukonstytuowanie się Zjazdu.
Zjazd zagaił o godzinie 11-ej przed południem przewo¬
dniczący Głównego Zarządu tow. Antoni Szczerkowski, który
powitał Zjazd—iako wyraziciela myśli i dążeń nietylko proletarjatu
zatrudnionego w przemyśle włóknistym w Polsce, ale również
jako cząstkę armji międzynarodowego proletarjatu świata.
Mówca stwierdza, iż w zmiennych warunkach politycznych,
w Niepodległej Polsce, mimo trwającej strasznej nędzy i prześla¬
dowania ruchu robotniczego przez reakcję, mieliśmy możność
zwołania pierwszego Ogólno-Krajowego Zjazdu Delegatów Związ¬
ku Włóknistego, przed którym stoją wielkie zadania — obrony
interesów robotników w jednej z największych gałęzi przemysłu.
Obowiązkiem Zjazdu jest z całą rozwagą przystąpić do
obrad, celem stworzenia odpowiednich form organizacyjnych i
ustalenia haseł przewodnich, Zgodnie z duchem czasu obecnego
i ustalenia wyraźnej linji postępowania khisowo-rewolucyjnego,
zmierzającego do obalenia ustroju kapitalistycznego. Dalej tow.
Szczerkowski proponuje Zjazdowi przez powstanie uczcić pamięć
zmarłego b. członka Zarządu tow. Franciszka Walerysiaka, co
zebrani uczynili.
Tow Szczerkowski na przewodniczącego Zjazdu, zapro¬
ponował w imieniu większości Zarządu i grupy P. P. S. tow.
Stanisława Wojtaszka z Pabjanic, ze strony zwolenników grupy
komunistów zaproponowano tow. Władysława Zajdla z m. Łodzi.
Do przeliczenia głosów powołał tow. Szczerkowski • tow. tow.
Stanisława Olejniczaka z Pabjanic i Eberlego z Łodzi, którzy
stwierdzili, że za kandydaturą tow. Wojtaszka głosowało 55 gło-
*) według protokułu.
		

/Sponsorzy_029_07_011_0001.djvu

			sów, a za kandydaturą tow. Zajdla 34 głosy, wobec czego wy¬
brano na przewodniczącego Zjazdu tow. Wojtaszka.
Przewodniczący ze swej strony zaprosił na asesorów:
Lukasa z Bielska, Michalskiego ze Zduńskiej-Woli, Kawczyńskiego
z Łodzi, Gajewskiego z Zawiercia, Kryszewskiego z Warszawy,
na sekretarzy: tow. tow. A. Kiermasa z Łodzi i Kruka z War¬
szawy.
l’o przyjęciu regulaminu obrad tow. Przybył z Łodzi za¬
proponował, ażeby Zjazd omówił sprawę aresztowanych człon¬
ków Związku i wysłał delegację do Starostwa Łózkiego, celem
żądania natychmiastowego uwolnienia aresztowanych tow. tow.
Sienkiewicza i Chrzanowskiego,
Tow. Szczerkowski w odpowiedzi na propozycję tow.
Przybyła oznajmił, że w sprawie aresztowanych i represji prze¬
ciwko Związkom Zawodowym, oraz w sprawie zamachu przez
reakcję na ośmiogodzinny dzień pracy z polecenia Zarządu na¬
pisał odnośne rezolucje, które odczyta po przyjęciu porządku ob¬
rad i wygłoszeniu przemówień powitalnych przez przedstawicieli
partji Socjalistycznych i innych instytucji zawodowych, oraz jest
zdania, ażeby przytem omówić sprawę aresztowanych i wogóle
represji przeciwko Związkom Zawodowym.
Zjazd przychylił się do propozycji tow. Szczerkowskiego.
Zjazd przyjął następujący porządek obrad:
1.	Odczytanie protokułu z poprzedniego Zjazdu.
2.	Sprawozdania: a) Zarządu Głównego, b) oddziałów.
3.	Statut Związku.
4.	Opłaty i zapomogi członków.
5.	Cel i zadania Związku.
6.	Sprawa aprowizacji.
7.	Wybory Zarządu Głównego i Komis:i Rewizyjnej.
8.	Wolne wnioski.
Powitania Zjazdu.
W imieniu Centralnej Komisji Klasowych Związków Za¬
wodowych powitał Zjazd tow. Zdanowski z Warszawy, który w
dłuższem przemówieniu między innemi podkreślił doniosłe zna¬
czenie Ogólno-Krajowego Zjazdu, który doszedł do skutku, kła¬
dąc nacisk na wypełnienie zadań, jakie stoją przed Zjazdem, oraz
wskazał na ważność spraw, które są na porządku obrad, przy¬
tem wskazując, że sprawy te powinny być związane z ideą kla-
sowo-rewolucyjną. Dalej mówca podkreślał straszne położenie
bezrobotnych w tej gałęzi przemysłu i konieczność szybkiego
uruchomienia przemysłu włóknistego, kończy swe przemówienie
		

/Sponsorzy_029_07_012_0001.djvu

			— 10 —
życzeniem owocnej pracy i powzięcia uchwał, zgodnych z dąże¬
niem międzynarodowego klasowego ruchu robotniczego.
W imieniu Polskiej Partji Socjalistycznej powitał Zjazd
tow. St. Luxemburg. W dłuższem przemówieniu scharakteryzo¬
wał między innemi straszną tragedję klasy robotniczej w obecnym
ustroju kapitalistycznym, stwierdzając, że jedynie socjalizm pro¬
wadzi bezwzględną walkę o obalenie ustroju kapitalistycznego.
„Na każdym kominie, na każdym gmachu fabrycznym jest zahy-
potekowany pot i krew waszych dziadów“. W gorących słowach
nawoływał zebranych do wytworzenia silnej i sprężystej organi¬
zacji zawodowych, stojących na stanowisku bezwzględnej walki
klasowej, któraby mogła obronić masy robotnicze przed wszyst-
kiemi nieszczęściami. „Polska Partja Socjalistyczna życzy wam
za mojem pośrednictwem pomyślnych rezultatów, ażeby praca
Wasza wydała korzyści nietylko dla Was samych, nietylko dla
Waszych potomków, lecz żeby sprawiła zaszczyt cieniom Waszych
przodków, którzy walkę Waszą i prawo do życia własną krwią
męczeńską przypieczętowali. Nad głowami polskiego robotnika
ciągną jeszcze dzisiaj ciężkie chmury, lecz niechaj czerwony sztan¬
dar będzie dla Was drogowskazem ku lepszemu Jutru“.
W imieniu komunistycznej Partji Robotniczej Polski po¬
witał Zjazd krótkim przemówieniem tow. Rajmund, który pod¬
kreślił konieczność bezwzględnej walki z kapitalistami dążeniem
do obalenia kapitalizmu i poparcia rewolucji socjalnej, oraz że
akcja Związków Zawodowych musi być ściśle połączona z akcją
polityczną i stanąć nietylko w ramach zawodowych, lecz między¬
narodowego ruchu rewolucyjnego, że Związki w swej ogólnej
działalności powinny się podporządkować Radom Delegatów Ro¬
botniczych. W końcu życzy podjęcia uchwał zgodnie z wyłusz-
czonemi przez siebie zasadami.
Następnie złożyli powitania:
W imieniu P. P. S. Opozycji tow. X., w imieniu Związku
Mącznego - Rapalski, w imieniu Rady Związków — Kott, w imie¬
niu Związku Drzewnego — Kałużyński, w imieniu Związku Me¬
talowego — Tagowski, w imieniu Komisji Mędzyzwiązkowej ży¬
dowskiej . Mintz, w imieniu Rady Robotniczej Związków Za--
wodowych żydowskich — Dajtelcweig.
Wybór Komisji Redakcyjnej.
W myśl przyjętego regulaminu obrad dokonano wyborów
do Komisji Redakcyjnej, w skład której weszli tow. tow. Michal¬
ski, Luxenburg, Zdanowski, Rozbicki i Podlasiński.
		

/Sponsorzy_029_07_013_0001.djvu

			— 11 —
Represje.
Tow. Szczerkowski uzasadnia potrzebę przyjęcia odpo¬
wiedniej rezolucji w sprawie represji politycznych przeciwko
Związkom i działaczom zawodowym.
Mówca zwraca uwagę, że represje i prześladowania Związ¬
ków Zawodowych przez rząd burżuazyjny nie ustają, czego naj¬
lepszym dowodem jest złamanie strajku rolnego, aresztowanie
funkcjonarjuszy Związku Rolnego oraz areszty w Związku Włók¬
nistym w Łodzi i złożył odpowiednią rezolucję w tej sprawie, pro¬
sząc o uchwalenie jej.
Tow. Przybył uzasadnia przyjęcie wniosku w sprawie wy¬
słania z ramienia Zjazdu delegacji do Starosty rri. Łodzi, celem
uwolnienia aresztowanych-członków Zarządu Głównego Związku
Włóknistego: Chrzanowskiego i Sienkiewicza.
Tow. Podlasiński popiera wywody tow. Szczerkowskiego,
zaznaczając, iż aresztowanych jest 3 członków Komisji Central¬
nej w Warszawie, oraz 2 członków Zarządu Głównego Związku
Włóknistego w Łodzi.
Mówca proponuje złożone rezolucje przez tow. Szczer¬
kowskiego odesłać do Komisji Redakcyjnej, co też uczyniono.
Następnie przyjęto wniosek tow. Przybyła wysłania dele¬
gacji z 5-ciu osób do Starosty m. Łodzi p. Zbrożka. Do dele¬
gacji tej powołano tow. tow. Szczerkowskiego, Węgierskiego,
Eberlego, Kuberę i Biedrzyckiego.
Tow. Zdanowski w imieniu Komisji Redakcyjnej oświad¬
cza, że rezolucje zgłoszone przez tow. Szczerkowskiego w spra¬
wie represji przeciwko Związkom Zawodowym i ich działalności.
Komisja przyjęła z poprawką końcową jednogłośnie.
Brzmią one jak następuje:
„Ogólno-Krajowy Zjazd delegatów Związku Włóknistego
stwierdza, że coraz bardziej powtarzające się represje,
stosowane są przez rząd reakcyjno-burżuazyjny przeciw¬
ko ruchowi zawodowemu. Stawianie przeszkód przez
organy policyjne przy zwoływaniu zebrań ogólnych związ¬
ków, zamykanie oddziałów, masowe aresztowanie dzia¬
łaczy Związków Zawodowych i katowanie ich przez funk¬
cjonarjuszy policji i wojskowych, przetrzymywanie robot¬
ników w więzieniach, jak to miało miejsce ostatnio przy
strejku robotników rolnych, następnie w Związku Włók¬
nistym w Łodzi. Postępowanie rządu reakcyjno-burżu-
azyjnego w stosunku do Związku i Zawodowych i'ich
działaczy ma na celu ograniczanie i zatamowanie ruchu
zawodowego. To jest działaniem w interesie kapitalistów “.
		

/Sponsorzy_029_07_014_0001.djvu

			— 12 —
„Wobec tego Zjazd Związku Zawodowego Robotników
Przemysłu Włóknistego wyraża gorący protest przeciwko
gwałtom i represjom stosowanym przez obecny rząd bur-
żuazyjny w stosunku do organizacji robotniczych i stwier¬
dza, że tylko przez obalenie dzisiejszych porządków rze¬
czy i ustanowienie rządu proletarjackiego, zdołają robot¬
nicy uzyskać wolność stowarzyszania się i wolność strej-
ków“.
Zjazd powyżsą rezolucję przyjął jednogłośnie.
8-mio godzinny dzień pracy.
Tow. Szczerkowski stwierdza, że ostatnio Komisja Och¬
rony Pracy w Sejmie opracowała projekt ustawy w sprawie 8-mio
godzinnego dnia pracy, który był przedłożony na plenum Sejmu.
Dzięki zajęciu wrogiego stanowiska przez reakcję Sejmową, pro¬
jekt ustawy został odesłany do Komisji Przemysłowo-Handlowej,
która poczyniła poprawki, zmierzające do przedłużenia 8-godzjn-
nego dnia pracy. Przy ostatnich obradach ujawniły się tenden¬
cje w większości reakcyjnej Sejmu, zmierzające do dokonania za¬
machu na 8-godzinny dzień pracy. Mówca wskazuje dalej, że
Zjazd musi zająć takie stanowisko, któreby stwierdziło, że klasa
robotnicza nie cofnie się przed żadną walką i nie pozwoli sobie
odebrać zdobytego 8-godzinnego dnia pracy i proponuje Zjazdo¬
wi przyjęcie następującej rezolucji;
„Ogólno-Krajowy Zjazd Delegatów Związku Włókniste¬
go stwierdza, że proponowane poprawki reakcyjno-burżua-
zyjnych działaczy Sejmu i głosowanie za temi poprawkami
w projekcie ustawy Komisji Pracy, dotyczącej 8-godzin¬
nego dnia roboczego jest zamachem na 8-mio godzinny
dzień pracy i zmjerza do przedłużenia dnia roboczego,
działając tym sposobem na rzecz kapitalistów“.
„Wobec tego Zjazd Delegatów, stwierdza, że zdobyte¬
go 8-mio godzinnego dnia pracy klasa robotnicza odebrać
sobie nie pozwoli i bronić go będzie z całą bezwzględ¬
nością. Przeto Zjazd uchwala energicznj protest prze¬
ciwko postępowaniu i zamiarom reakcyjnej większości
Sejmu“.
Zjazd powyższą rezolucję przyjął jednogłośnie.
Sprawa wyborów delegatów w Częstochowie.
Tow. Zalewski z Częstochowy (gość) między innemi pod¬
kreśla, że ostatnie wybory na odbytem zebraniu oddziału związ¬
ku, zorganizowanego w Częstochowie, uważa za nieprawomocne
		

/Sponsorzy_029_07_015_0001.djvu

			— 13 —
z tego powodu, że zwolennicy P. P. S. prowadzili partyjną agi¬
tację po fabrykach za zebraniem ponownym i zbierali podpisy
za unieważnieniem odbytego zebrania, przytem na zebraniu, któ¬
re zostało odbyte na zasadzie podpisów, zwolennicy P. P. S.
prowadzili agitację, ażeby nie głosować na komunistów. Mówca
stawia wniosek, ażeby Zjazd zebranie to uznał za nieważne i de¬
legatów z Częstochowy nie zatwierdził.
Tow. Szczerkowski zaznacza, że w Częstochowie przy
organizowaniu się Oddziału Związku, zwalczały się dwa kierun¬
ki polityczne, przeto powinny były być dokonane wybory pro¬
porcjonalne w myśl uchwały ostatniego Zjazdu, jednakże wobec
tego, że na zebraniu pierwszym, które się odbyło, wyborów pro¬
porcjonalnych nie było, a przytem znaczna ilość członków nie
była zawiadomiona o zebraniu. Zwolennicy komunistów w sztu¬
czny sposób przeforsowali do zarządu na delegatów swoich zwo¬
lenników, o przekonaniach których szeroki ogól członków do¬
wiedział się dopiero w pierwszych dniach rozpoczęcia ich działal¬
ności. Z tego powodu powstało w masach straszne niezadowolenie i
członkowie Związku zebrali 180 podpisów, domagając się unie¬
ważnienia pierwszego zebrania i zwołania ponownego.
Wobec tego, że na pierwszym zebraniu było 150 człon¬
ków i że wybory nie były proporcjonalne, przeto zebranie zo¬
stało zwołane ponownie. Zebranie to Zarząd Główny uważał
za prawomocne, ponieważ wysiał ze swego ramienia tow. Da-
nielewicza, który stwierdził, że zwolennicy komunistów byli w tak
małej ilości, że nawet nie odważyli się przeciwstawić swojej listy,
mimo, że mieli prawo ją wystawić. W rezultacie tow. Szczerkow¬
ski zebranie to uważa za prawomocne.
Zabiera głos tow. Zajdel i oświadcza, iż był on obecny
na pierwszym zebraniu Związku w Częstochowie i zebranie to
uważa za prawomocne; jest on zdania, że sprawę tę może tylko
rozstrzygnąć specjalnie w tym celu wybrana Komisja Mandatowa.
Tow. Luboński podkreśla, że wywody tow. tow. Zalew¬
skiego i Zajdla nie są uzasadnione i że tow. Zajdel nie był przez
Zarząd delegowany do Częstochowy, a pojechał tam samowolnie.
W końcu swego przemówienia tow. Luboński oświadcza, że zga¬
dza się w zupełności z wywodami tow. Szczerkowskiego.
Tow. Podlasiński, popierając tow. Zdanowskiego, dowo¬
dzi, że Zjazd tej sprawy nie ma prawa rozstrzygać, a na¬
leży wybrać specjalną Komisję Mandatową, przytem krytykuje
zwolenników P. P. Sl
Tow. Szczerkowski wyraża zdziwienie, dlaczego niektó¬
rzy zwolennicy komunistów kwestjonują prawomocność delega¬
tów z Częstochowy i domagają się specjalnej Komisji Mandato-
		

/Sponsorzy_029_07_016_0001.djvu

			— 14 —
w«j, podczas gdy Komisja Mandatowa istnieje, w skład jej wcho¬
dzą również komuniści i która mandaty delegatów z Częstocho¬
wy potwierdziła bez żadnego protestu.
W końcu tow. Szczerkowski oświadcza, iż uważa sprawę
tę za załatwioną, proponując przejść nad nią do porządku dzien¬
nego i potwierdzić stanowisko Komisji Mandatowej. Delegat z Czę¬
stochowy tow. Siemiński potwierdza wywody tow. Szczerkowskie-
go, zbijając niesłuszność wywodów tow. tow. Zalewskiego i Zaj-
dla.
W rezultacie Zjazd większością 60 głosów przeciwko 31
uchwala przejść nad tą sprawą do porządku dziennego i manda¬
ty delegatów z Częstochowy zatwierdzić zgodnie ze stanowiskiem
Komisji Mandatowej.
Wobec tego tow. Podlasiński zgłosił w imieniu grupy
komunistycznej następujące votum-seperatum: „Wobec tendencyj¬
nego zachowania się Prezydjum Zjazdu Włóknistego i partyjne¬
go majoryzowania mniejszości przez większość P. P. S. — co
ujawniło się w nieprawnym uznaniu mandatów delegatów z Czę¬
stochowy — składamy kategoryczny protest przeciw temu postę¬
powaniu, które piętnujemy jako niedopuszczalny i karygodny
czyn w organizacji robotniczej“.
Przystąpiono do porządku obrad.
Protokół z poprzedniego Zjazdu odczytany przez tow.
F. Kruka, Zjazd zatwierdził bez dyskusji.
Następuje przerwa obiadowa.
Popołudniowe obrady pod przewodnictwem tow. Woj¬
taszka, rozpoczęły się od sprawozdania Delegacji, wysłanej do
Starosty w celu uwolnienia aresztowanych tow. tow. Sienkiewicza
i Chrzanowskiego.
Ze sprawozdania złożonego przez tow. tow. Szczer-
kowskiego i Podlasińskiego wynika, że Starosta p. Zbrożek dal
im odpowiedź odmowną, motywując ją tem, iż sprawa ta znaj¬
duje się w urzędzie śledczym, prowadzi ją sędzia Opaliński i do
czasu rozpatrzenia meritum sprawy przez sędziego śledczego, aresz¬
towani nie mogą być uwolnieni na zasadzie decyzji starostwa.
Dalej twierdził, że nie są oni aresztowani za sprawy zawodowe,
lecz polityczne. Delegaci odnieśli wrażenie, że stanowisko Staro¬
sty nie jest jasne i odpowiedź jego nie może być uważana za
wystarczającą.
Następnie przystąpiono do sprawozdań.
Sprawozdania.
Tow. Szczerkowski w imieniu Zarządu Głównego złożył
sprawozdanie z działalności za czas od 12 listopada 1916 r. do
ostatniego czasu t. j. do 23-go listopada 1919 r.
		

/Sponsorzy_029_07_017_0001.djvu

			— 15
Z 9-ciu członków Zarządu Głównego pozostało tylko
5-ciu, w tym jeden z listy zastępców; dwóch jest w więzieniu, dwaj
byli zmuszeni opuścić m. Łódź, 1-go odwołano. Wobec nieo¬
becności na miejscu reszty zastępców, Zarządu dokompletować
nie było można.
Posiedzeń Zarządu odbyło się 41, korespodencji załatwio¬
no 298, oraz szereg innych spraw.
Zarząd w swoim czasie prowadził akcję samopomocy,
zakładając kuchnie robotnicze, herbaciarnie i t. p: Brał czynny
udział przy organizowaniu akcji ogólnych w obronie robotników.
Zaprowadził nowy system księgowości za pomocą kartoteki, wy¬
pracował cennik dla przemysłu włóknistego i brał czynny udział
przy wprowadzeniu go w życie. Zorganizował komitety fabrycz¬
ne, tam gdzie (o było możliwe, prowadził robotę agitacyjną za
utworzeniem nowych oddziałów. Otwarto nowe oddziały Związ¬
ku w Tomaszowie Mazowieckim, Zelowie, Aleksandrowie, Bu¬
gaju pod Piotrkowem, Częstochowie, Zduńskiej-Woli i Turku. Po-
zatem przyłączyły się do Związku oddziały, które powstały sa¬
modzielnie jak: Warszawa, Żyrardów, Grajewo i Bielsko (sląsk
Cieszyński). Kasy Centralnej Związek nie prowadził, koszta wy¬
datków dokonywanych przez Centralny Zarząd pokrywały od¬
nośne oddziały.
Tow. Zajdel zarzuca brak intensywności w działalności
Zarządu Głównego, tłomaczy to jednak ciężkiemi warunkami, w
jakich się znajdował Związek z powodu zastoju w przemyśle
włóknistym, z drugiej strony wskazuje na brak utrzymania stałej
łączności oddziałów z Zarządem Głównym, nąogół stwierdza, że
Zarząd bardzo mało zrobił, lecz ma nadzieję, że po Zjeździe
działalność Zarządu będzie bardziej intensywna.
Z działalności oddziału Łódzkiego zdał sprawozdanie
tow. Luboński. Oddział powstał w grudniu 1913 r. i liczy obec¬
nie 13130 członków. Oddział posiadał gotówki w kasie na 1-go
września Mk. 4144 fen. 70. Utrzymuje płatnych 4-ch funkcjo-
narjuszy. Prowadzono akcję strajkową, która się udała w fabry¬
kach grubej przędzy. Związek zdobył podwyżki od 15 do 50 pro¬
cent, oraz w fabrykach trykotów 50 procent i załatwił cały sze¬
reg spraw związanych z podwyżką płacy roboczej. Związek po¬
siada ścisłe stosunki przez swych poborców i Komitety fabrycz¬
ne w 104 fabrykach.
Z oddziału w Pabjanicach zdał sprawozdanie tow. Olej¬
niczak. Oddział powstał dnia 14 stycznia 1914 r. i liczy obecnie
4770 członków. Oddział posiadał gotówki w kasie na 30 czerw¬
ca 1919 r. Mk. 3901 fen. 61, utrzymuje jednego płatnego funk-
cjonarjusza. Stosunki Związek posiada przez swoich delegatów
w 6-ciu fabrykach. Związek uregulował płacę w miejscowych
		

/Sponsorzy_029_07_018_0001.djvu

			— 16 —
fabrykach według cennika Łódzkiego. Wswoim czasie Związek
prowadził akcję samopomocy robotniczej, zakładając’ kuchnie,
herbaciarnie. Zainteresowanie Związkiem jest duże.
Z oddziału w Zawierciu zdał sprawozdanie tow. Giette!,
Oddział powstał w 1914 r., obecnie liczy 3276 członków. Od¬
dział posiada goiówki na 1-go listopada 1919 r. Mk. 4909 f. 80,
posiada jednego płatnego funkcjonaijusza. Przy uruchomieniu
miejscowych fabryk ZwiązeK przeprowadził szereg akcji o pod¬
wyżkę płacy; przyjmowanie i wydalanie robotników z fabryk od¬
bywa się za zgodą Związku.
Z oddziału w Zgierzu zdał sprawozdanie tow. Perka.
Oddział powstał w 1916 r. i liczy 3711 członków. Oddział po¬
siada gotówki w kasie Mk. 7125 fen. 25, utrzymuje dwóch płat¬
nych funkcjonarjuszy, przeprowadził dwa ogólne strajki o pod¬
wyżkę płacy i załatwił cały szereg spraw innych, oraz prowadzi
akcję kulturalno-oświatową.
Z oddziału w Tomaszowie Mazowieckim zdał spra¬
wozdanie tow. Kotarski. Oddział powstał 19 marca 1916 r. i
obecnie liczy 412 członków, gotówki w kasie posiada Mk. 287
fen. 75. Związek załatwił cały szereg spraw.
Z oddziału w Zelowie zdał zprawozdanie tow. A. Frej.
Oddział powstał 1-go kwietnia 1919 r. i obecnie liczy 475 człon¬
ków. Związek posiada w kasie gotówki Mk. 1690.—. Związek
organizuje wytwórnię tkacką. Do Związku należą przeważnie
ręczni tkacze, którzy znajdują się w bardzo krytytznem poło¬
żeniu.
Z oddziału w Aleksandrowie zdał sprawozdanie tow.
Gamer. Oddział został założony 12 października 1919 r. i liczy
obecnie 168 członków, gotówki w kasie Mk. 39.- . Przeprowa¬
dził streik w zakładach pończoszniczych i uzyskał podwyżkę płacy.
Z oddziału w Turku zdał sprawozdanie tow. Rychter.
Oddział liczy członków 400, w kasie gotówki posiada 600 mk.,
jednego płatnego funkcjonariusza.
Z oddziału w Częstochowie zdał sprawozdanie tow. J.
Siemieński. Związek został założony we wrześniu 1919 r. i liczy
841 członków. Oddział posiada gotówki w kasie Mk. 818.—.
Posiada stosunki w paru fabrykach.
Z oddziału w Zduńskiej-Woli zdał sprawozdanie tow.
Michalski. Oddział powstał 20 listopada 1919 r. i liczy obecnie
2258 członków. Oddział posiada płatnego funkcjonarjusza, or¬
ganizuje wytwórnię tkacką.
Z oddziału w Warszawie zdał sprawozdanie tow. Pa¬
włowski. Oddział powstał w r. 1915 istniał jako samodzielny
i liczy obecnie 5246 członków. Posiada gotówki w kasie na 1-go
		

/Sponsorzy_029_07_019_0001.djvu

			listopada Mk. 3647 fen. 15, utrzymuje dwóch płatnych funkcjo¬
nariuszy. Posiedzenia Zarządu odbywają się stale raz na tydzień.
Związek przeprowadzi! akcję z grupą fabrykantów o odszkodo¬
wanie wojenne. Przyznano takowe dla żonatych obarczonych ro¬
dziną po Mk. 100.—, dla samotnych po Mk. 70.—, przeprowa¬
dzono strejk w 4 fabrykach, zdobyto podwyżki 50 procent.
Z oddziału w Żyrardowie zdał sprawozdanie tow. Bie¬
drzycki. Oddział istnieje od dnia 13-go marca 1919 r. jako sa¬
modzielny Związek i liczy obecnie 3184 członków. Gotówki po¬
siada w kasie Mk. 2430 fen. 20, utrzymuje jednego płatnego funk-
cjonarjusza.
Z oddziału w Piotrkowie (na Bugaju) zdał sprawozda
nie tow. Ziemba. Oddział powstał w październiku 1919 r. i liczy
obecnie 532 członków, utrzymuje jednego płatnego funkcjonarju-
sza, zainteresowanie Związkiem średnie.
Z oddziału w Bielsku zdał sprawozdanie tow. Dziki.,
Związek liczy obecnie 3219 członków. Gotówki w kasie 40O0O
Kor. Związek w tym roku przeprowadził 3 akcje o podwyżkę
płacy i odniósł zwycięstwo, posiada jednego płatnego funkcjona-
rjusza, oraz załatwił cały szereg spraw innych.
Delegat z oddziału w Grajewie był nieobecny.
Uwaga. Podane liczby członków przez niektórych spra¬
wozdawców Oddziałów Związku opierają się
na kolejności numeru a nie rzeczywistej ilości
członków oddziałów i w wielu wypadkach różnią
się od liczby ustalonych przez Zarząd Główny
w tabelce umieszczonej na stronnicy 30, wsku¬
tek czego i liczby delegatów na Zjazd w sto¬
sunku do ustalonych liczb w tabelce nie zawsze
odpowiadają.
Po wyczerpaniu sprawozdań tow. Zdanowski zapropono¬
wał zebranym przyjęcie sprawozdań do wiadomości bez dysku¬
sji, podkreślając, iż ze sprawozdań delegaci będą w stanie zorjen-
tować się w całokształcie działalności Związku, przytem dodał
że za działalność przeszłą jedynie odpowiedzialne są Zarządy
oddziałów, gdyż Związek dotychczas nie był scentralizowany.
Zjazd przychylił Się do wniosku tow. Zdanowskiego.
Przerwano obrady o godz. 7 m. 20 wieczorem.
Na drugi dzień obrady rożpoczęły się o godz. 10 m. 20
rano. Przewodniczył tow. Wojtaszek.
Tow. Podlasiński, nawiązując do wczorajszego sprawoz¬
dania z Bielska Cieszyńskiego, zapytuje się, czy, wobec nieroz-
strźygnięcia przynależności Śląska Cieszyńskiego, przedstawiciele
Związku z Bielska biorą udział w charakterze delegatów czy gości.
		

/Sponsorzy_029_07_020_0001.djvu

			— 18 —
W odpowiedzi na to tow. Dziki, reprezentujący Związek
Bielski, oświadczył, że niezależnie od wyniku plebiscytu w spra¬
wie Śląska, — Związek ich, uważając siebie jako oddział, przy¬
łącza się do Centrafi Związku w -Lodzi.
W rezultacie po krótkiej dyskusji w tej sprawie, w której
brali udział tow. tow. Luboński, Szczerkowski, Zdanowski i innni
— Zjazd oświadczenie tow. Dzikiego przyjmuje do wiadomości,
przystępując do dalszych obrad.
Statut Związku.
Tow. Zdanowski referował sprawę przyjęcia nowego sta¬
tutu, opracowanego przez Komisję Centralną Związków Zawodo¬
wych. Po dłuższej dyskusji, w której zabierali głos tow. tow.
Podlasiński, Ziemba, Kawczyński, Dziki, Szczerkowski, Olejniczak,
Rozbicki, Michalski, Luboński, Biedrzycki i Zajdel, statut z pew-
nemi poprawkami, dokonanemi przez Zarząd Związku i zgłoszo-
nemi doń wnioskami Zjazdu, został uchwalony.
Na wniosek tow. Olejniczaka Zjazd uchwalił, ażeby od¬
działy Związku z ogólnych wpływów do kasy oddziałów prze¬
kazywały na rzecz kasy głównej 70%, a pozostałe 30% na
potrzeby miejscowe.
Ostateczny podział procentowy kapitałów, wyszczególnio¬
ny w § 14 statutu, Zjazd postanowił przekazać następnemu
Zjazdowi Związku.
Przewodnictwo po tow. Wojtaszku obejmuje tow. Zajdel.
Opłaty członkowskie.
Tow. Szczerkowski referuje sprawę opłat członkowskich,
podkreślając, że Zarząd na ostatniem posiedzeniu omawiał spra¬
wę wpisowego i opłat członkowskich, wychodził z założenia, że
wpis należy podnieść, gdyż w obecnym ustroju kapitalistycznym
jeszcze przez pewien czas będą istniały pewne różnice w zarob¬
kach. W myśl tego uważa za konieczne wprowadzenie opłat
podzielonych na kategorje i zaproponował Zjazdowi uchwalenie
następujących wniosków:
„Członkowie Związku przy wąfąpieniu płacą wpisowe ra¬
zem z książeczką Mk. 3.—. Członkowie, którzy zostali zwolnie¬
ni od wpisowego, zgubili książeczkę lub przeszli do innego od¬
działu Związku, płacą za książeczkę 50 fen. Członkowie płacą
składki miesięczne: zarabiający do Mk. 500.— Mk. 2.—, zara¬
biający miesięcznie wyżej Mk. 500.— płacą Mk. 3. Bezrobotni,
pobierający zapomogi, płacą 50 fenigów miesięcznie.
Uwaga. Bezrobotni, którzy są w stanie płacić składki
wyższe, są obowiązani je płacić“.
		

/Sponsorzy_029_07_021_0001.djvu

			Fo krótkiej dyskusji, w której zabierali głos tow. tow.
Zajdel, Grużan, Kawczyński, Pudlarz i Pawłowski, wniosek zgło¬
szony w imieniu Zarządu przez tow. Szczerkowskiego, większoś¬
cią głosów przyjęto z dodatkiem, iż będzie włączony do statutu.
Zapomogi.
Tow. Zajdel referował sprawę zapomóg, zaznaczając, że
w obecnych warunkach Związek nie będzie w stanie wypłacać
zapomóg, zresztą ze względów zasadniczych niema co się śpie¬
szyć z uchwaleniem konkretnego wniosku, gdyż w praktyce bę¬
dzie on niewykonalny. »Należy przekazać tę sprawę do załatwie¬
nia Zarządowi, proponując następujący wniosek:
»Zjazd Związku Włóknistego, upoważnia Zarząd Głów¬
ny do decydowania w udzielaniu zapomóg członkom Związku
w porozumieniu z Zarządami Oddziałów.“
Wniosek ten Zjazd przyjął jednogłośnie.
Cel i zadania Związków.
Cel i zadania Związków Zawodowych referował tow.
Szczerkowski, który w dłuższem przemówieniu uzasadniał sta¬
nowisko, jakie powinien zająć Związek. Mówił między innemi, że
ruch zawodowy znajduje się w zmiennych warunkach i w swoim
postępowaniu musi się przystosować w sposobach walki do obec¬
nych warunków, ażeby podjąć energiczną walkę ze zdwojoną si¬
łą tak z reakcją kapitalistyczną, jak i o polepszenie bytu klasy
pracującej. To też zadaniem Związku jest wytworzyć silną i sprę¬
żystą organizację, która by objęła szerokie masy danego zawodu.
Związek w swej działalności powinien się kierować zasadami bez
względnej walki klasowej, oraz szerzyć świadomość o koniecz¬
ności tej walki, zgodnej z zasadami międzynarodowego ruchu ro¬
botniczego.
Polskie Związki Zawodowe, tak zwane żółte, stojące w
rażącej sprzeczności z powyższemi zasadami, powinny być bez¬
względnie zwalczane, jako szkodliwe w wyzwoleńczym ruchu ro¬
botniczym. Przeto już dziś Związki winny się przygotowywać,
by w momencie przejściowym przebudowy społecznej mogły speł¬
nić rolę regulatora produkcji podziału sił roboczych. Związki
w dążeniu do osiągnięcia swobód politycznych i wywalczenia
odpowiedniego prawodawstwa robotniczego, oraz do zaprowa¬
dzenia ustroju Socjalistycznego, winny spóldziałać z Radami De¬
legatów Rob., obejmuiącemi cały proletarjat, i z partjarni socjalis-
tycznemi, jak również dążyć do utworzenia rządu socjalistycznego,
to jest rządu klasy robotniczej miast i wsi.
		

/Sponsorzy_029_07_022_0001.djvu

			Jednak Związki nie mogą w swojej działalności podpo¬
rządkować się Radom Delegatów Robotniczych ani partjom po¬
litycznym, do czego zamierzają komuniści, którzy za wszelką ce¬
nę chcą wprowadzić do Związków Zawodowych działaląość par-
tyjną.
Związki winny być organizacjami samodzielnemi, nieza-
leżnemi od iakiejkolwiekbądż partji politycznej, i jako wytyczne
Związku na1 najbliższą metę, winno być dążenie do jaknajrych-
lejszego uruchomienia przemysłu, walka o podwyżkę płacy, wpro¬
wadzenie odpowiednich cenników, zorganizowanie Komitetów
fabrycznych i organizowanie kontroli nad produkcją. Tow. Szczer-
kowski w myśl swoich wywodów zgłosił odpowiednią rezolucję,
którą odesłano do Komisji Radakcyjnej.
Następnie zabrał głos, jako korereferent, tow. Podlasiński,
który oświadczył, że się nie zgadza z rezolucją, zgłoszoną przez
tow. Szczerbowskiego, i jego wywodami oraz stanowiskiem. Tow.
Podlasiński w swoim przemówieniu dowodził, że .robotnicy w
Związkach Zawodowych powinni iść w kierunku bezwzględnej
walki klasowej w łączności z ruchem politycznym; że ftależy
zwalczać stanowisko, jakie głosi P. P. S., mianowicie zupełnej
samodzielności Związków Zawodowych; że w obecnym czasie
działalność wyzwolenia przez kooperatywy i Związki nie polepszy
bytu klasy robotniczej; że należy dążyć do upaństwowienia prze¬
mysłu. Co się tyczy podporządkowania Związków Radom De¬
legatów Robotniczych, to jest nieodzowne, bo tylko Rady D. R.
mogą być uważane za instytucje ogólno-robotnicze. Należy dą¬
żyć do wyłonienia rządu robotniczego przez R. D. R. Sejm
należy zwalczać,,bo tam zasiadają robotnicy z burżuazją. W myśl
swoich wywodów zgłosił odpowiednią rezolucję, którą odesłano
do Komisji Redakcyjnej.
Dyskusja potoczyła się w dwóch kierunkach: tow. tow.
Zajdel, Biedrzycki, Kawczyński i Przybył krytykowali wywody
i stanowisko; zajęte przez referenta i oświadczyli się za rezolucją
tow. Podlasińskiego, zaś 1.1. Michalski, Olejńiczak, Pudlarz i Lu-
boński ostro krytykowali wywody i stanowisko tow. Podlasiń¬
skiego i jego zwolenników, oświadczając się za rezolucją tow.
Szczepkowskiego.
Ostatni przemawiał tow. Szczerkowski, jako referent i
zbijał zarzuty i wywody i. Podlasińskiego i jego zwolenników;
między innemi twierdził, że stanowisko przeciwników w sprawie
R. D. R. i Sejmu jest demagogiczne i niesłuszne, że wogóle ich
stanowisko jest zgodne z taktyką partji komunistycznej, która sta¬
ra się za wszelką cenę wnieść do Związków Zawodowych walkę
partyjną, a zgłoszona przez nich rezolucja potwierdza to stano¬
wisko. W końcu tow. Szczerkowski wypowiedział się zasadniczo
		

/Sponsorzy_029_07_023_0001.djvu

			— 21 —
przeciw pierwszej części tej rezolucji, natomiast za przyjęciem
drugiej części pozytywnej.
Tow. Zdanowski w imieniu Komisji Redakcyjnej oświad¬
cza, że rezolucje t. t. Szczerkowskiego i Podlasińskiego, dytyczą-
ce punktu obrad: „Cel i zadania Związków Zawodowych“ są za¬
sadniczo sprzeczne i pogodzić się nie dadzą, prosi więc o przegło¬
sowanie ich. Dalej proponuje ażeby rezolucje, zgłoszone przez t. t.
Filipowicźa i Michalskiego, Zjazd przekazał Zarządowi, jako de¬
zyderaty.
Rezolucja tow. Szczerkowskiego została przyjęta 55 gło¬
sami (delegatów grupujących się około P. P. S), przeciw 34 gło¬
som (zwolenników partji Komunistycznej) Druga pozytywna
część rezolucji*) tow. Podlasińskiego została przyjęta jednogło¬
śnie.
Rezolucja przyjęta brzmi jak następuje:
Ogólno-Krajowy Zjazd Związku Włóknistego wychodzi
z założenia że:
„Związki Zawodowe kierują się w swej działalności
zasadą walki klasowej uznają, że tylko drogą rewo¬
lucyjnej walki przeciwko burżuazji, proletarjat zdoła obalić
panujący dziś ustrój społeczny, oparty na ucisku i wyzys¬
ku, i na gruzach jego zbudować nowy ustrój ^społeczny,
oparty na zasadach socjalistycznych. Związki Zawodo¬
we uznają, że między interesami międzynarodowego pro-
letarjatu i interesami burżuazji istnieje sprzeczność, da~
jąca się rozwiązać tylko przez rewolucyjną walkę prole-
letarjatu wszystkich krajów.
W dzisiejszym mómencie ^historycznym, w okresie
dojrzewającej, międzynarodowej rewolucji społecznej, bez¬
pośrednim i najbliższym celem klasowego,ruchu zawodo¬
wego — obok codziennej walki zawodowej o ogranicze¬
nie wyzysku pracy, jest walka o obalenie kapitalizmu i
urzeczywistnienie ustroju o wspólnej uspołecznionej włas¬
ności środków produkcji i wymiany ustroju socjalis¬
tycznego. Działalność Związków Zawodowych w chwili
obecnej musi być podporządkowana temu ostatecznemu
celowi ruchu robotniczego, by w momencie przejściowym,
w okresie przebudowy społecznej spełnić;mogły rolę re¬
gulatora produkcji i podziału sił roboczych.
W dążeniu do osiągnięcia ustroju socjalistycznego
związki zawodowe, jako jedna z form organizacyjnych
klasy robotniczej, winny współdziałać z R. D. R., które
obejmą cały proletarjat bez różnicy narodowości, przeko-
*) druga część rezolucji od punktu 1 do 9 włącznie.
		

/Sponsorzy_029_07_024_0001.djvu

			— 22 —
nań politycznych i przynależności partyjnej, i wspólnie z
niemi dążyć do utworzenia rząpu pooletarjackiego. W wal¬
ce o codzienne potrzeby robotnicze, mające charakter
specjalnie ekonomiczny, Związki Zawodowe stoją na sta¬
nowisku zupełnej samodzielności.
Będąc organizacjami samodzielnemi, niezależnemi pd
jakiejkolwiek partji politycznej, Związki Zawodowe w waż¬
niejszych sprawach życia politycznego klasy robotniczej
biorą udział, występując samodzieloie lub porozumiewając
się i współdziałając z robotniczemi partjami socjalistycz-
nemi.
„Jako wytyczną do najbliższej praktycznej działalności
Zjazd poleca Związkowi:
1)	wszcząć akcję o uruchomienie przemysłu włókienni¬
czego ; s
2)	żądać zorganizowania planowych i celowych robót pu¬
blicznych ;
3)	żądać ubezpieczenia na wypadek bezrobocia na za¬
sadach zupełnej samorządności ubezpieczonych na koszt kapita¬
łu i państwa;
4)	wszcząć akcję o wydanie doraźnych zapomóg bezro¬
botnym w wysokości państwowego minimum zarobkowego;
5)	stworzyć w funkcjonujących fabrykach i zakładach
komitety fabryczne, jako lokalne organy Związku;
6)	zorganizować baczną kontrolę przy pomocy komite¬
tów fabrycznych nad produkcją, zapasami surowców i fabrykatów
oraz obstalunkami funkcjonuiących fabryk włóknistych;
7)	zbierać materjały, dotyczące uruchomienia przemysłu,
a mianowicie: stanu maszyn, ilości surowców, stanu środków
transportowych i stanu rynku;
8)	walczyć o minimum zarobków proletariatu Polski;
9)	przygotować związkowców drogą wykładów, odczy¬
tów, wydawnictw i t. p. do kierownictwa i organizacji uspołecz¬
nionej produkcji przemysłowej“.
Sprawa Oświaty.
Tow. Filipowicz referował sprawę powołania specjalnej
Komisji Oświatowej przy Zarządzie Głównym Związku i w myśl
tego zgłosił odpowiednią rezolucję, którą odesłano do Komisji
Redakcyjnej.
Tow. Michalski zgłosił rezolucję w sprawie zorganizowa¬
nia specjalnego Wydziału Instruktorsko-Wychowawczego, którą
również odesłano do Komisji Redakcyjnej.
		

/Sponsorzy_029_07_025_0001.djvu

			— 23 —
W myśl propozycji tow. Zdanowskiego, rezolucje zgło¬
szone przez tow. Filipowicza w sprawie kulturalno-oświatowej i
tow. Michalskiego w sprawie zorganizowania specjalnego wydzia¬
łu instruktorsko-wychowawczego Zjazd przekazał Zarządowi jako
dezyderaty.
Aprowizacja.
Sprawę aprowizacji referował tow. Przybył, który dowo¬
dził że kwestja ta znajduje się w strasznem położeniu, że szerokim
masom robotniczym grozi głód, że Rząd i Sejm burżuazyjny stoi
wobec tego bezradny, że zorganizowana klasa robotnicza musi
zając stanowisko jasne, musi przeciw temu zaprotestować i w
myśl tego zgłosił rezolucję, którą bez dyskusji z małą poprawką
przyjęto jednogłośnie.
Brzmi ona jak następuje:
„Ogólno-Krajowy Zjazd Delegatów Związku Zawodo¬
wego Robotników i Robotnic Przemysłu Włóknistego
stwierdza: że sytuacja aprowizacyjna pogarsza się z dniem
każdym, zwiastując szerokim masom proletarjatu miejs¬
kiego początek klęski głodowej. Klęski tej nie zażegna¬
ją ani ekspedycje zbrojne, wysyłane na wieś w celu wy¬
duszenia zboża od obszarników i zbogaconych chłopów,
ani wolny handel, którego domagają się we własnym in¬
teresie paskarze, ani łatanina uprawiana przez urząd obec¬
ny z pomocą zagranicznych i zamorskich filantropów,
uprawiających dobroczynność dla własnej kieszeni.
Zjazd stwierdza, że klęska głodowa jest skutkiem anar¬
chicznej gospodarski kapitalistycznej na całym świecie,
która wtrącając lud pracujący w odmęt wojen bez końca,
przyśpiesza nieuchronny rozkład i bankructwo kapitalizmu.
Przekupstwo, złodziejstwo, wzmagający stę bezład w dzie¬
dzinie przewozowej, rozpaczliwy stan waluty i t. p. są
to tylko zewnętrzne przejawy, zgnilizny, którą zarażone
są wszystkie kraje kapitalistycznego świata i której na-
pewno nie uleczą półśrodki rządu burżuazyjnego, ustąp-
liwego z natury rzeczy wobec paskarskiej burżuazji wsi
i miast.
Zjazd stwierdza, iż nie oczekuje i nie spodziewa się
od rządu obecnego Rzeczypospolitej należytych środków
zapobiegawczych przeciwko głodowi. Środki takie może
przedsięwziąć tylko rząd robotniczy, reprezentujący ogół
proletarjatu, wyzyskiwanego prżez paskarzy i ich rządy.
Zjazd wyraża, iż w obronie przed katastrofą głodową,
polskiej klasie robotniczej nie pozostaje nic innego jak
walka o obalenie kapitalizmu i zaprowadzenie ustroju so¬
cjalistycznego.“
		

/Sponsorzy_029_07_026_0001.djvu

			— 24 —
Wybory.
Tow. Szczerkowski referował sprawę wyborów, podkreś¬
lając, że na obecnym Zjeździe obowiązują wybory proporcjonal¬
ne, w myśl uchwały poprzedniego Zjazdu. Jednakże wobec tego
że od czasu poprzedniego Zjazdu dużo się zmieniło — Związki
tak zwane bezpartyjne i komunistyczne połączyły się. Odbywa
się centralizacja we wszystkich zawodach i ani jeden ze Związ¬
ków zcentralizowanych nie wprowadził wyborów proporcjonal¬
nych, przeto Komisja Centralna Z. Z. podziela pogląd dokonania
wyborów prostą większością głosów. Referent oświadczył się
również za wyborami większościowymi.
Tow. Zajdel oświadczył się za wyborami proporajonal-
nemi, podkreślając, że na terenie Zwiąków zwalczają się dwa kie¬
runki polityczne i że mniejszość będzie zawsze zmajoryzowana
przy wyborach przez większość, wreszcie dziwi się dlaczego tow.
Szczerkowski zmienił swój pogląd co do systemu wyborów.
Tow. Zdanowski oświadczył, że mimo iż większość Ko¬
misji Centralnej stoi na stanowisku wyborów większościowych,
to on jest zdania, że należy w Związku Włóknistym i innych
prowadzić wybory proporcjonalne.
Tow. Luboński zwraca uwagę, że choć tow. Zajdel i Zda
nowzki bronią wyborów proporcjonalnych, to jest on jednakże
przeświadczony, że tego rodzaju stanowisko konsekwentni“ i wszę¬
dzie ich zwolennicy partyjni popierać nie będą, a zajmują tu dla
tego takie stanowisko, ponieważ w większości są P. P. S-owcy,
wreszcie oświadcza, że on w tej sprawie jest niezdecydowany,
przeto proponuje przerwę w celu porozumienia się, na co Zjazd
się zgodził.
Nastąpiła przerwa.
Po naradzie tow. Luboński w imieniu zwolenników P. P. S.
oświadcza się za wyborami proporcjunalnemi w imię dobra i
zgodnej współpracy z innemi kierunkami politycznemi w Związ¬
kach Zawodowych, jednocześnie stawia wniosek, że wybory pro¬
porcjonalne do ciał kierowniczych w Związku, winny obowiązy¬
wać jako jeden z paragrafów ustawy.
Tow. Podlasiński w imieniu zwolenników Partji Komuni¬
stycznej oświadcza, iż ze względów zasadniczych jest on zwolen¬
nikiem wyborów większościowych, lecz wobec oświadczenia przed¬
stawiciela zwolenników P. P. S. grupa jego udziału w głosowa¬
niu nad powyższym punktem nie bierze.
Tow. Zajdel wystąpił z krytyką tej grupy komunistów
zarzucając im chwiejność, brak zrozumienia, dowodząc, że wy¬
bory bez proporcji prowadzą do rozbicia Związku, a nie do
wórczej pracy.
		

/Sponsorzy_029_07_027_0001.djvu

			f
— 25 -
Tow. Luboński wobec tego zaznacza, że ponieważ gru¬
pa komunistów oświadczyła się za wyborami większościowemi
oraz że usuwa się od glosowania nad tą sprawą, proponuje przer¬
wę 5-cio minutową obrad, z powodu wytworzenia się nowej sy¬
tuacji, celem naradzenia się jego grupy.
Zjazd jednogłeśnie przychyla się do tego.
Po krótkiej naradzie tow. Luboński w imieniu zwolenników
P. P. S. komunikuje, że wobec tego, iż zwolennicy komunistów są za¬
sadniczo za wyborami większościowemi i usuwają się od głosowa¬
nia za włączeniem do statutu wyborów proporcjonalnych, oraz
że stanowisko to jest nie szczere i krętackie, bowiem chcą oni
wykorzystać naszą dobrą wolę do współpracy w celach swej po¬
lityki, oświadcza się stanowczo za wyborami większościowemi.
Zjazd większością głosów wypowiedział się za wyborami
większościowemi przyjąwszy następujący wniosek:
„Zarząd Główny składa się z 11 członków, wybranych
większością głosów na Zjeżdzie, na przeciąg jednego roku. Prócz
tego Zjazd wybiera 5-ciu zastępców. Ustępujący członkowie Zarzą¬
du Głównego mogą być obrani ponownie.
Zarząd Główny wybiera z pośród siebie przewodniczą¬
cego, sekretarza, skarbnika i ich zastępców. Zarząd wyłania
z pośród siebie Komitet Wykonawczy, składający się z 7 osób,
w skład którego wchodzą: przewodniczący, sekretarz i skarbnik
Zarządu Głównego; wniosek ten przyjęto i postanowiono włą¬
czyć do statutu“.
Po przyjęciu wniosku w sprawie wyborów, grupa komu¬
nistów zgłosiła następujące oświadczenie:
„Na skutek zgłoszenia przez przedstawiciela P. P. S. wnios¬
ku o ustawowym wprowadzeniu w Związku Włóknistym wybo¬
rów większościowych, grupa komunistycz ta stwierdza:
1)	że praktykowane dotychczas w Związku Włóknistym
wybory proporcjonalne były stosowane na żądanie pepesowców,
którzy na walnych zebraniach w Warszawie i Łodzi byli mniej¬
szością,
2)	że dzisiejszy ich wniosek jest wyraźną zmianą ich
dotychczasowego stanowiska, mający na celu wyzyskanie przy¬
padkowo osiągniętej na Zjeżdzie większości; grupa komunistyczna,
nie mająca zasadniczo nic przeciwko temu wnioskowi nie omiesz¬
ka w razie iego przyjęcia wyciągnąć zeń odpowiedniej konsek¬
wencji“.
Przy wyborach do Zarządu Głównego krążyły 2 listy:
zwolenników P. P. S. i Komunistów.
Komisja skrutacyjna stwierdziła następujący wynik Wybo¬
rów do Zarządu i Komisji Rewizyjnej.
		

/Sponsorzy_029_07_028_0001.djvu

			— 26 —
Głosujących było 93. Lista biała (komunistów) otrzyma¬
ła głosów 35. Lista fczerwona (P. P. S.) otrzymała głósów 56.
Dwie koperty zawierały puste kartki i te unieważniono.
Do Zarządu Głównego wybrano następujących towarzyszy:
1.
Władysław Chrzanowski
głosów 81 Łódź
2.
Teofil Luboński
n
56 „
3.
Antoni Szczerkowski
»
56 Pabjanice
4.
Franciszek Gryzel
w
56
5.
Sylwester Dziki
>»
56 Bielsko
6.
Antoni Perka
n
56 Zgierz
7.
Antoni Kiermas
łł
56 Łódź
8.
Józef Bogdan
»
56 Zawiercie
9.
Józef Siemiński
W
56 Częstochowa
10.
Władysław Zajdel
H
46 Łódź
11.
Michał Rozbicki
łł
44 Warszawa
Zastępcy:
1.
Jan Giettel
Zawiercie
2.
Adam Szewczyk
Zduńska-Wola
3.
Wincenty Oziemski
Żyrardów
4.
Franciszek Pudlarz
Łódź
5.
Franciszek Wawrocki
Tomaszów
6.
Leonard Pliszka
Pabjanice
Do Komisji Rewizyjnej:
1.	Franciszek Michalski
2.	Stanisław Olejniczak
3.	Tadeusz Filipowicz
Zastępcy:
1.	J. Maćkowiak
2.	Kol
3.	Staniszewski
Zduńska-Wola
Pabjanice
Zgierz
Łódź
Warszawa
Warszawa
Wolne wnioski.
W wolnych wnioskach, zgodnie z propozycją tow. Zda¬
nowskiego, uchwalono po krótkiej dyskusji, ażeby Związek prenu¬
merował kosztem kasy Związku pismo „Związkowiec“, jeden
egzemplarz na każdą grupę od 4 do 10 członków, do czasu wy¬
dawania własnego organu.
Na wniosek tow. Saara upoważniono Zarząd do do zwra¬
cania mężom zaufania kosztów, jakie ci ponoszą z racji wyko¬
nania prac Związku.
		

/Sponsorzy_029_07_029_0001.djvu

			27
Na wniosek tow. Pawłowskiego uchwalono ażeby Zarząd
zwrócił się do Komisji Centralnej z żądaniem zniesienia powzię¬
tej na posiedzeniu Komisji Centralnej uchwały, zgodnie z którą
tylko 50% bezrobotnych nieopłacających składki członków Związ¬
ku zostanie zakwalifikowanych do prawa wyboru delegatów na
Zjazd.
Tow. Szczerkowski zgłosił wniosek przejścia do porządku
dziennego nad sprawą poruszoną przez tow. Pawłowskiego.
Wniosek tow. Szczerkowskiego w głosowaniu upadł.
Zjazd zamknięto dnia 24 listopada o godzinie 11V2 wie¬
czorem przemówieniem tow. tow. Szczerkowskiego i Zajdla, po¬
czerń odśpiewano „Czerwony Sztandar“ i „Międzynarodówkę“.
Delegaci, biorący udział w Zjeździe według reprezentowa¬
nych miejscowości:
Łódź.
Luboński Teofil.
Szczerkowski Antoni.
Węgierski Jan.
Przybył Józef.
Pietrzak Karol.
Pudlarz Franciszek.
Zajdel Władysław.
Augustowski Stanisław.
Eberle Adolf.
Swirożewicz Bolesław.
Słomiński Antoni.
Raczyński Bolesław.
Anuszczyk Franciszek.
Wróblewski Wojciech.
Kidawa Władysław.
Najdek Aleksander.
Kiermas Antoni.
Kawczyński Józef.
Brzeziak Jan.
Gonzerska Janina.
Maćkowiak J.
Warszawa.
Podlasiński Antoni.
Kochia Leopolda.
Sokołowa Józefa.
Pastucha Wacław.
Zalewski Leon.
Dubielecki Sylwester.
Kruk Wiktor.
Krzyszewski Roman.
Pawłowski Leonard.
Wągrowski Kazimierz.
Staniszewski Bolesław.
Majchofer Aleksander.
Kwiatkowski Jan.
Wojciechowski Wiktor.
Pokorny Antoni.
Rozbicki Michał.
Dobrzyński.
		

/Sponsorzy_029_07_030_0001.djvu

			— Ź8 —
Pabjanice.
Wojtaszek Stanisław.
Gryzel Franciszek.
Cegiełka Stanisław.
Bączkowski Władysław.
Pliszka Leonard.
Dolewa Mateusz.
Gramsz August.
Dłużyński Adam.
Oiejniczak Stanisław.
Miller Franciszek.
Lipiński Franciszek.
Stanisławski Władysław.
Śniady Antoni.
(Jznański Teodor.
Kubera Antoni.
Szymczyk Władysław.
Zawiercie.
Bogdan Józef.
Bebłot Władysław.
Mantak Piotr.
Myga Antoni.
Szwed Andrzej.
Gajewski Bronisław.
Giettel Jan.
Skarek Wawrzyniec.
Majewski Mieczysław.
Opuchlik Władysław.
Zgierz.
Perka Antoni.
Skonieczka Mateusz.
Przytulski Roman.
Pelikant Teodor.
Milczarek Kazimierz.
Filipowicz Tadeusz.
Słowińska Aniela.
Pawlikowski Władysław.
Wojciechowski Kazimierz.
Zduńska-Wola
Michalski Franciszek.
Szewczyk Adam.
Matuszewski Józef.
Kaczmarek Wincenty.
Krzoska Michał.
Marzuchowski Zygmunt.
Banachowski Wincenty.
Żyrardów.
Oziemski Wincenty.
Biedrzycki Franciszek.
Karliński Jan.
Klibiński Bolesław.
Częstochowa.
Simiński Jędrzej.
Brzozowicz Ludwik.
Mastalerz J.
		

/Sponsorzy_029_07_031_0001.djvu

			— 29 —
Bielsko.
Dziki Sylwester.	Kamiński Jan.
Lukas Jan.
Piotrków (Bugaj).
Ziemba. Kazimierz.	Przybyłowicz Józef.
Zelów.
Frej ftntoni.	Niewieczerzał Józef.
Tomaszów Mazowiecki.
Kotarski K.	Wawrocki F,
Aleksandrów.
Gamert Rainhold.
Turek.	/
Rychter Serafin.
		

/Sponsorzy_029_07_032_0001.djvu

			—
Dane cyfrowe ustalone przez Zarząd Główny z okresu 4-go Zjazdu delegatów (1-go Ogólno-Krajo-
wego) Związku Zawodowego Robotników i Robotnic Przemysłu Włóknistego w Polsce, odbytego
w Łodzi dn. 23 i 24 listopada 1919 r.
Miejscowości
Oddziałów
Data powstania
Oddziałów
Ilość członków Związku
Opłacają¬
cych składki
Pracujących
1.
+—
J O
-O JO,
O U
«- >>
N C
0>
CG
Liczba wybr. |
delegatów na
Zjazd
Liczba deleg.
obecnych
na Zjeżdzie
Ilość płatnych
funkcjonarjusz.
Stan kasy
M꿬
czyzn
Ko¬
biet