/Magazyn_080_09_001_0001.djvu

			“¡H09C8Í5
Toruń I
/* • «y* ?
z"*
/ OC-XzT'
/	s * * * »
		

/Magazyn_080_09_003_0001.djvu

			30?
LEON GUSTAW DZIUBIŃSKI.
POCZET
^nnrr/
MIASTA LWOWA.
Odbitka z »Księgi pamiątkowej«,
wydanej w 25-letni jubileusz autonomii królewskiego stołecznego miasta Lwowa.
+
Jm*
T
LWÓW
NAKŁADEM GMINY KRÓL. STOŁ. MIASTA LWOWA.
81)0.
_
		

/Magazyn_080_09_004_0001.djvu

			UWAGA. Do skreślenia życiorysów, objętych tym rozdziałem, czerpałem daty częścią
z różnych publikacyi peryodycznych, częścią otrzymałem je od mężów, o których
piszę, wreszcie od najbliższej ich rodziny. Za wszelkie pod tym względem uwagi
i objaśnienia, mam zaszczyt zaraz na wstępie mej pracy złożyć gorące podziękowanie
(UNiwćKsyrfctfA,
		

/Magazyn_080_09_007_0001.djvu

			JA ada miasta Lwowa, wybrana na podstawie statutu zebrała się
w dniu 9. marca 1871 roku na pierwsze posiedzenie, celem wyboru
Prezydenta, I. Wiceprezydenta i dla ukonstytuowania się. Przewodnictwo
objął najstarszy wiekiem radny Kasper Boczkowski, protokołował koncepista
Magistratu p. Jan Lidl. Na tem posiedzeniu jednak nie dokonano wyborów
mimo dwukrotnego głosowania ogólnego i późniejszego ścisłego. Kandy¬
datami na krzesło Prezydenta miasta byli Julian Szemelowski i dr.
Franciszek Smolka. Dopiero po posiedzeniu wyłoniła się kandydatura
dr. Floryana Ziemiałkowskiego, a w dniu 4. kwietnia 1871 w obecności
93 radnych dokonany został wybór. Prezydentem miasta został wybrany
dr. Floryan Ziemiałkowski, którego rezygnacya nie została przyjętą,
I. Wiceprezydentem Aleksander Jasiński.
Im więc przypadł w udziale zaszczyt przewodniczenia pierwszej
autonomicznej Radzie miasta Lwowa, na nich przedewszystkiem był
skierowany wzrok obywatelstwa, z nadzieją, że skutecznem działaniem,
jako głowy miasta utorują mu drogę do odpowiedniego dla stolicy kraju
rozwoju.
Dr. Floryan Ziemiałkowski miał już za sobą przeszłość zaszczytnie
0	nim mówiącą, złożył dowody wolnomyślności, energii, świadomości działania
1	gorącej miłości Ojczyzny na szerszej arenie życia publicznego. Urodzony
dnia 28. grudnia 1817 w Berezowicy w Galicyi, ukończył studya uniwer¬
syteckie we Lwowie, gdzie w roku 1840 uzyskał stopień doktora praw
i docenturę prywatną.
Wkrótce potem jako poszlakowany o udział w akcyi patryotycznej
młodzieży i uwięziony pod zarzutem zdrady stanu, skazany został po
odsiedzeniu półczwartaletniego więzienia śledczego na karę śmierci.
Ułaskawiony i z brzaskiem swobód r. 1848 wybrany przez obywatelstwo
stolicy kraju posłem do austr. Rady państwa, należał do najwybitniejszych
członków jej komisyi konstytucyjnej. Pierwszorzędny też był udział jego
w wypracowaniu przez wspomnianą komisyę tak zw. „kromieryskiego“
		

/Magazyn_080_09_008_0001.djvu

			projektu konstytucyi. W czasach następnej reakcyi internowany w Tyrolu,
powrócił w r. 1850 do Lwowa, gdzie zrazu był koncypientem adwokackim,
a w kilka lat własną otworzył kaucelaryę. W roku 1860 wysłany z miasta
Lwowa do Sejmu krajowego, a przez Sejm wybrany członkiem Wydziału
krajowego, należał do najgorliwszych i najwybitniejszych pracowników na
polu młodej autonomii kraju. Obwiniony o popieranie powstania w r. 1863,
znalazł się znowu wraz z wielu innymi patryotami przed sądem, który go
skazał na trzyletnie więzienie. Odzyskawszy wolność, Floryan Ziemiałkowski
wnet znowu pojawia się na polu życia politycznego. W roku 1867 jako
deputowany miasta Lwowa zasiada w wiedeńskiej Radzie państwa i wybrany
zostaje jej Wiceprezydentem. Z wyboru parlamentu brał również udział
w pracach deputacyi tegoż dla ugody z Węgrami, tudzież w komisyi dla
wypracowania projektu konstytucyi. W roku 1869 złożył mandat deputo¬
wanego i wybrauy został Prezydentem naszego grodu. Działalność Jego
na tem wysokiem, pełnem odpowiedzialności stanowisku zbyt jest znana,
byśmy o niej szerzej na tem miejscu rozwodzić się mieli, nie uczynimy
tego przy żadnym życiorysie, albowiem działalność Rady miejskiej
w' ostatniem 25-leciu znajdzie wyczerpującą ocenę w rozdziale III. tej
książki. Zaznaczyć tylko należy, że dr. Ziemiałkowski przedewszystkiem
zabrał się energicznie do zorganizowania etatu urzędniczego wszelkich
działów służby miejskiej, tudzież porządku obrad Rady miejskiej; za jego
rządów uchwaliła Reprezeutacya miasta wszystkie regulaminy i ustanowy
służbowe a orgauizacya ta, dokonana wówczas, była podstawą do wszystkich
późniejszych. Rządami swymi w mieście zwrócił dr. Floryan Ziemiałkowski
uwagę najwyższych czynników, rządzących monarchią. W roku 1873 został
powołany do Rady Korony jako minister dla spraw galicyjskich, na którem
to stanowisku niejeduą cenną oddał krajowi rodzinnemu usługę; a piastował
ten urząd przez lat kilkanaście ’).
Dr. Floryan Ziemiałkowski, który jest również właścicielem dóbr
ziemskich „Dębowiec“ w Galicyi, otrzymał w r. 1875 godność tajnego
radcy, a w cztery lata później tytuł barona państwa austryackiego.
Ustąpiwszy przed 7 laty z wysokiego swego urzędu, mimo sędziwego wieku,
nie ustał w pracy publicznej, a Sejm krajowy zaliczał go zawsze do
najczynniejszych swych członków. Nader cenną dla dra Ziemiałkowskiego
podporą i pomocą w rządach miastem, jako pierwszy Wiceprezydent,
później trzykrotnie wybierany Prezydentem był:
Aleksandkk Jasiński, urodzony 23. lutego 1823, syn Józefa i Florentyny
z Lewartowskich. W ósmym roku życia stracił rodziców i przez cały czas
studyów przy pomocy dziadka swego Jana Lewartowskiego utrzymywał się
z dawania lekcyi. Ta okoliczność, wywierająca wpływ na charakter i wolę już
w młodym wieku, sprawiła, że późniejszy Prezydent miasta odznaczał się
niezłomnością przekonań i stałością charakteru na każdem stanowisku
i w każdej swej czynności. Gimuazyum ukończył Aleksander Jasiński
’) Działalność dr. Ziemiałkowskiego na stanowisku ministra wyczerpująco jest przed¬
stawioną w książce Kaźmirza Bartoszewicza p. t. dr. Ziemiałkowski, jako minister
dla Galicyi.
		

/Magazyn_080_09_009_0001.djvu

			ALEKSANDER JASIŃSKI
		

/Magazyn_080_09_010_0001.djvu

			r
S
.
■
.
■
i_i
'3
		

/Magazyn_080_09_011_0001.djvu

			w Brzeżanach w roku 1842, filozofię zaś i Wydział prawniczy we Lwowie.
W styczniu roku 1849 wstąpił ua praktykę do Sądu kryminalnego tamże,
a przebywszy stopnie akcesisty, auskultanta, adjunkta sądowego i zastępcy
prokuratora państwa, został mianowany notaryuszem we Lwowie, gdzie
kaucelaryę, do dnia dzisiejszego utrzymywaną, otworzył w roku 1862.
Z początkiem r. 1868 wszedł do grona Rady miejskiej, jako wybrany
zastępca, miał zatem sposobność uczestniczyć we wszystkich usiłowaniach
Ileprezentacyi miasta, w celu uzyskania samorządu. Przy wyborach
w styczniu 1871 odbytych już na podstawie nowego statutu, został wybrany
członkiem Rady miejskiej, a przy jej ukonstytuowaniu się pierwszym
Wiceprezydentem. Tu już okazał swą działalność nader pożyteczną dla
miasta, jako przewodniczący sekcyi finansowej, tudzież biorąc udział we
wszystkich ważniejszych sprawach gminy, tak, iż gdy dr. Ziemiałkowski
powołany został do Wiednia, po kilku miesiącach jego formalnego
zastępstwa został Jasiński 11. czerwca roku 1873 wybrany prawie wszystkimi
głosami po raz pierwszy Prezydentem miasta.
Rada miejska w uznaniu zasług ponownie złożyła w r. 1874 i 1877
w jego ręce ster miasta. Atoli przy wyborach w styczniu 1880 przedsię¬
wziętych, nie został wybrany do Rady miejskiej. Chcąc złożyć mandat
Prezydenta w ręce Rady, od której go otrzymał, zrzekł się tej godności
w lutym 1880 roku. Działalność jednak Jasińskiego podczas jego kilkuletniej
prezydentury była szczerze uznaną przez poważną większość Reprezentacyi
miasta, skoro uchwałą z 29. stycznia zostało mu nadane obywa¬
telstwo honorowe stolicy kraju, dla której poświęcał jako
Prezydent swe zdolności i pracę.
Także Monarcha najwyższem postanowieniem z 31. marca 1880 r.
nadał ustępującemu Prezydentowi, w uznaniu zasług, położonych podczas
urzędowania, order Żelaznej korony 111. klasy.
C. k. Namiestnik ś. p. Alfred hrabia Potocki, zawiadamiając Jasiń¬
skiego o obdarzeniu go orderem, dodał w piśmie z 5. kwietnia 1880 1. 3.4-53:
„Pozwalam sobie wyrazić WPanu moją podziękę za szczere, skuteczne
i zawsze lojalne poparcie, którego mi Pan użyczałeś przez długi szereg
lat, jako Prezydent miasta Lwowa“.
Wydział krajowy pismem z 27. lutego 1880 1. 7.541 wystosowanem do
ustępującego Prezydenta wyraża „szczerzy żal, z powodu jego ustąpienia z tej
posady i wdzięczne uznanie usług, położonych około dobra gminy m. Lwowa“.
U sfer wojskowych cieszył się również Prezydent Jasiński sympatyą,
po ustąpieniu bowiem otrzymał od c. k. generalnej komendy w piśmie
z 21. lutego 1880 1. 169 „uznanie i szczere podziękowanie“.
W roku 1877 był Aleksander Jasiński członkiem komitetu krajowej
Wystawy rolniczej i przemysłowej we Lwowie i od tegoż komitetu otrzymał
pismo z dnia 28. grudnia 1877 r. 1. 3.614 z podziękowaniem „za poparcie
udzielone Wystawie jako przez Prezydenta miasta, a które ułatwiło komi¬
tetowi spełnienie zadania i przyczyniło się niemało do powodzenia
Wystawy ku pożytkowi kraju“.
Jasiński był także dwukrotnie wybranym na posła do Sejmu krajowego
z miasta Lwowa raz w r. 1873, drugi raz w r. 1877.
2
		

/Magazyn_080_09_012_0001.djvu

			6
Na tern samem posiedzeniu 11. czerwca 1873, ua kfcórem Aleksander
Jasiński wybrany został Prezydentem, złożyła Reprezentacya miasta urząd
Wiceprezydenta w ręce dr. Marcelego Madeyskiego. Była to jedna z najsym¬
patyczniejszych osobistości w mieście Lwowie.
I)r. Makceli Madeyski urodził się w r. 1822 w Łańcucie, do szkół
uczęszczał we Lwowie, gdzie też odbył studya prawnicze w latach 1840,
1841 , 1842 i 1843, ukończywszy takowe przez wszystkie lata z notami
pilności i postępu celującemi. Dnia 4. kwietnia 184(5 zasiadł do zdawania
doktoratu praw, a po świetnej obronie tematu, ustnej i pisemnej, otrzymał
w dniu 12. kwietnia dyplom doktorski, podpisany przez ówczesnego Rektora
wszechnicy lwowskiej Sebastyana Tyczyńskiego. Praktykę adwokacką odbywał
u seniora adwokatów lwowskich, obywatela honorowego miasta Lwowa
dr. Michała Tustanowskiego, nawet po złożeuiu egzaminu adwokackiego
(w r. 1850) aż do roku 1855. Otrzymawszy od dr. Tustanowskiego świa¬
dectwo uzdolnienia do samoistnego prowadzenia kaucelaryi adwokackiej,
przeznaczony został Marceli Madeyski przez ministra sprawiedliwości
w dniu 24. listopada 1855 r. na adwokata do Sambora, gdzie pełnił swe
obowiązki aż do 10. stycznia 1858 roku i otrzymał pisemnie od c. k. Sądu
obwodowego w Samborze gorące uznanie, za dzielne i prawe wypełnianie
adwokackiej praktyki. W tym czasie nadaną mu została adwokatura we
Lwowie, gdzie aż do ostatnich dni żywota stale przebywał, utrzymując
wielką i poważną kaucelaryę adwokacką; gdzie jednak i przedtem, miano¬
wicie w roku 1848 dał się poznać z energii i cywilnej odwagi, brał bowiem
udział w pamiętnym tym roku i należał do gwardyi narodowej.
We trzy lata po przybyciu do Lwowa, bo już w r. 1861 za burmistrza
Kroebla wszedł Marceli Madeyski znaczną większością głosów do Wydziału
miejskiego a od roku 1866 nieprzerwanie wybierano go prawie wszystkimi
głosami na członka Rady miasta Lwowa. Piastując tę godność przez lat
25 wybierany był sześciokrotnie Delegatem a dwukrotnie w roku 1873
i 1877 do 1879 Wiceprezydentem miasta i pełnił obowiązki z urzędem
tym połączone sumiennie, gorliwie, z pożytkiem dla miasta a nawet bezin¬
teresownie. Gdy mu bowiem w roku 1881 zaasygnował Magistrat za
dłuższe zastępstwo Prezydenta miasta, przynależną kwotę 466 zł. 66 ct.,
Madeyski odmówił jej przyjęcia, przeznaczając z tego 200 zł. na szpital
św. Zofii, 200 zł. na Kuchnię ludową we Lwowie a 66 zł. 66 ct. na ubogich
miasta Lwowa.
Podczas swego urzędowania był przewodniczącym Sekcyi finansowej
Rady miejskiej, zasiadał też i pracował jeszcze przed objęciem Wiceprezy-
dentury we wszystkich najważniejszych komisyach. Organizacya Magistratu
w roku 1872, wszystkie instrukcye służbowe i ustanowy dla urzędników
Magistratu a tem samem utrwalenie bytu kilkuset rodzin jest dziełem
Madeyskiego. Jeszcze do dnia dzisiejszego obowiązują niektóre z wymie¬
nionych iustrukcyi.
Rada miejska wybierała Madeyskiego dwukrotuie na Delegata swego
do Rady szkolnej okręgowej, gdzie zastępował przewodniczącego a za pracę
tamże otrzymał pisemne podziękowanie. Rył on również z ramienia Rady
miejskiej lwowskiej członkiem Rady nadzorczej Towarzystwa wzajemnych
		

/Magazyn_080_09_013_0001.djvu

			7
ubezpieczeń w Krakowie. Obok czynności organizacyjnych, brał dr. Madeyski
żywy udział w komisyi dla administracyi niestałych dochodów Gminy. Za
ten udział, jak to wyraźnie w adresie zaznaczono, otrzymał dnia
19. stycznia 1873 honorowe obywatelstwo miasta Lwowa.
Dyplom doręczyła mu deputacya, złożona z prezydenta Jasińskiego, tudzież
z delegatów Rady miejskiej pp. Wieczyńskiego, Chylińskiego, Bałutowskiego,
Sermaka, Dąbrowskiego i Semilskiego.
Jakiego miru używał dr. Madeyski w kole swych zawodowych kolegów,
świadczy to, że wybrany w r. 1882 prezydentem Izby adwokackiej, prze¬
wodniczył jej przez lat wiele, powszechną otaczany miłością i szacunkiem.
Ale nietyłko koledzy w zawodzie oceniali zasługi, patryotyzm i wysokie
zdolności dr. Madeyskiego. Ubiegały się także wszelkie instytucye we
Lwowie, by go pozyskać na członka. I tak: Galicyjska Kasa oszczędności
wybierała go kilkakrotnie na członka wydziału i na cenzora; założyciele
banku liypotecznego mianowali go członkiem Rady nadzorczej a później
wiceprezesem, którą godność piastował przez lat kilka. Wydział krajowy
zaprosił go w r. 1865 na członka centralnej komisyi głodowej, w której
pracą swą wielce się zasłużył, za co od Wydziału krajowego pisemne
otrzymał podziękowanie.
Dr. Madeyski był także czynnym członkiem galicyjskich Towarzystw
gospodarskiego i kredytowego ziemskiego a honorowym członkiem Stowa¬
rzyszenia urzędników i straży administracyjnej dochodów niestałych gminy
miasta Lwowa. W roku 1869 wreszcie zaprosiła go rada administracyjna
publicznej szkoły polskiej w Batignolles w Paryżu na honorowego członka
i otrzymał dyplom z podpisami prezesa Bohdana Zaleskiego, wiceprezesa
Januszewicza i członków rady: Wołowskiego, Ordęgi, Sienkiewicza i Gałę-
zowskiego.
Na politycznej arenie dr. Madeyski był również niepospolicie czynnym.
W roku 1870 wybrano go z większych posiadłości dawnego obwodu sambor-
skiego na posła do Sejmu krajowego a w r. 1877 z mniejszych posiadłości
okręgu wyborczego Brzeżauy - Przemyślany. W czasie tym wielokrotnie
zabierał głos w pełnej Izbie i pracował gorliwie w sejmowych kornisyach.
W życiu towarzyskiem Lwowa pozostawił dr. Marceli Madeyski nieza¬
tarte wspomnienie; jego talent muzykalny był i jest powszechnie znanym
i wiele pozostało po nim wdzięcznych kompozycyi, w szczególności smętne,
poezyą owiane dumki do śpiewu i pełne życia mazury, dziś jeszcze słyszeć
można śpiewane i grane. Towarzystwo muzyczne miało w dr. Madeyskim
gorliwego i wpływowego członka Wydziału.
Wszystkie te zdolności, zasługi i przymioty dr. Marcelego Madeyskiego
zwróciły uwagę rządu i monarchy. W roku 1871 zamianował Madeyskiego
minister oświaty egzaminatorem dla oddziału prawnego teoretycznych egza¬
minów państwowych we Lwowie, w r. 1881 monarcha obdarzył go orderem
Żelaznej korony III. klasy a w roku 1883 zamianował czynnym członkiem
Trybunału państwowego w Wiedniu.
Zmarł ś. p. Madeyski w Aussee w Styryi dnia 6. września 1886 roku
i pochowany został w grobach familijnych w swym majątku Sielcu, w Bełzkiem.
W testamencie pozostawił następujące legaty :
*
		

/Magazyn_080_09_014_0001.djvu

			8
Dla zakładu ociemniałych we Lwowie 500 zł.
„ „ głuchoniemych we Lwowie 500 zł.
„ „ kalek św. Łazarza we Lwowie 500 zł.
„ „ ubogich miasta Lwowa, ze szczególnem uwzględnieniem
ubogich, wstydzących się żebrać — do dyspozycyi Prezydenta miasta
500 zł.
Prócz tego do dyspozycyi wydziału Izby adwokatów zapisał 2.000 zł.,
na utworzenie funduszu dla wdów i sierót po adwokatach.
Po powtórnym wyborze Aleksandra Jasińskiego na Prezydenta miasta
w dniu 26. lutego 1874 r. wybrany został I. Wiceprezydentem:
Dr. Józef Milleret, ur. w r. 1818 1 j we Lwowie. Ojcem jego był zasłu¬
żony dla naszego grodu budowniczy, przez założenie wodociągów i kanalizacyi,
matka Elżbieta z Retzerów, rodem z Pragi. Szkoły ludowe i gimnazyum
ukończył we Lwowie, poczem na medycynę udał się do Wiednia, otrzymawszy od
gminy lwowskiej, pomnej zasług ojca jego subwencyę na kształcenie się. Ukoń¬
czywszy medycynę pozostał w Wiedniu, praktykując po szpitalach, poczem
udał się za granicę do Paryża i Londynu, zkąd powróciwszy, odbywał
praktykę w Wiedniu i pracował także w urzędzie sanitarnym tamtejszego
Namiestnictwa. W roku 1846 przybył do Lwowa i osiadł tu na stałe już
z reputacyą bardzo zdolnego lekarza. Otworzyła mu się w stolicy bardzo
obszerna praktyka w pierwszych domach, do czego także i ścisła przyjaźń
z Agenorem hr. (¡ołuchowskim, późniejszym namiestnikiem nie mało się
przyczyniła. Czynna jego natura parła go do życia publicznego, brał też
w niem udział wybitny w r. 1848 a podczas bombardowania miasta, z nara¬
żeniem się sferom najwyższym, rozwinął niezmordowaną czynność i opiekował
się ofiarami nieszczęsuej katastrofy, liył szczególniejszym opiekunem
młodzieży, to też korzystając z osobistych wpływów u hr. Gołuchowskiego,
ocalił wiele prześladowanych ludzi.
W roku 1861 został dr. Milleret pierwszy raz wybrany do Rady
miejskiej i na tein stanowisku oddał miastu znaczne usługi. Jego stara¬
niom zostało założone Towarzystwo lekarzy galicyjskich; jego staraniem
i zabiegami powstało około r. 1867 Towarzystwo gimnastyczne — obecny
„Sokół“. Zatwierdzenie statutów wyjednał on przez swój wpływ u krajowej
władzy politycznej z wielkim trudem i wśród poważnych przeszkód. Wybrany
pierwszym prezesem „Sokoła“ niedługo mu przewodził, i w roku 1870
zrezygnował, pragnąc jako szeregowiec popierać cele Towarzystwa. W roku
1871 opuścił Lwów i przeniósł się do swej majętności „Żorniska“ w pow.
gródeckim, lecz mimo to zajmował się gorliwie sprawami stolicy i powiatu
lwowskiego i był nawet marszałkiem Ilady powiatowej lwowskiej. Obywatele
Lwowa powoływali go stale do Rady miejskiej, gdzie rozwijał gorliwą
działalność, uznaną przez wybór jego na I. Wiceprezydenta miasta, którą to
godność piastował do końca 1876 r. W roku 1875 został Milleret prezesem
Stow. ochotniczej straży ogniowej m. Lwowa a w rok później naczelnikiem
Związku straży ochotniczych, i był nim aż do roku 1883. W tym roku
wyczerpane siły nie dozwoliły mu nadal brać udziału w publicznem życiu,
*) Księga pamiątkowa Sokola, str. 162.
		

/Magazyn_080_09_017_0001.djvu

			9
usunął się zatem w domowo progi i oddał się życiu rodzinnemu. Zmarł
dnia 16. maja 1887 r.
W dniu 11. marca 1880 roku wybrany został Prezydentem miasta
dr. Michał Gnoiński. Nazwisko jego związane ściśle z losami stolicy kraju
w długim lat szeregu, przychodzi niejednokrotnie na kartach niniejszej
księgi jeszcze w erze przedautouomicznej.
Dr. Michał Wabnia Gnoiński urodził się w roku 1805 w Przeorsku,
w Królestwie polskiem. Po ukończeniu studyów prawnych, osiadł we Lwowie
i tu otworzył kancelaryę adwokacką. W roku 1848 wybrany Prezydentem
miasta Lwowa z łona takzwanego „Wydziału miejskiego“, był w okresie
porozbiorowym pierwszym z wyboru obywateli naczelnikiem naszego miasta.
Urząd to był wówczas dla człowieka miłującego Ojczyznę i miasto ciężki
i przykry. Gnoiński objął go i spełniał ku zadowoleniu wszystkich współ¬
obywateli. Jemu to przypadło ciężkie i niewdzięczne zadanie traktowania
z władzą wojskową o kapitulacyę miasta w fatalnym dniu bombardowania
2. listopada 1848. Bez przerwy następnie zasiadał we wspomnianym „Wydziale
miejskim“ aż do ery autonomicznej i sankcyouowania „statutu m. Lwowa“,
do którego ułożenia przeważnie się przyczynił. W uznaniu zasług położonych
około dobra stolicy zamianowała Reprezentacya miasta dnia 17. czerwca
1869 r. dr. Michała G u o i ń s k i e g o obywatelem honorowym
m i a s t a L w o w a.
Jako autonomiczny, trzeci z rzędu Prezydent miasta Lwowa, spełniał
dr. Gnoiński z całem poświęceniem funkeye tego urzędu. On to miał
zaszczyt w r. 1880 przyjmowania Cesarza Franciszka Józefa w stolicy
kraju. Przyjęcie było serdeczne i okazałe, od niego to datuje szczególna
przychylność i sympatya, jaką Monarcha otacza Lwów i jego mieszkańców.
Wśród zawodowych kolegów cieszył się dr. Gnoiński szacunkiem i sym-
patyą. Wybrany w r. 1864 prezydentem Izby adwokackiej przewodniczył
jej z małemi przerwami do r. 1881. Po złożeniu urzędu Prezydenta miasta
i zakończeniu kadeucyi, usunął się Gnoiński w roku 1883 w zacisze życia
domowego, prowadząc interesa swej kancelaryi i zarząd dóbr ziemskich,
do których doszedł własną pracą. Zmarł w r. 1885 we Lwowie.
Dr. Gnoiński był kawalerem orderu Franciszka Józefa.
Podczas całego czasu prezydentury dr. Michała Gnoińskiego urzędował
jako Wiceprezydent:
Wacław Dąbrowski. Został on w następnej zaraz kadencyi po ustą¬
pieniu dr. Gnoińskiego w dniu 29. marca 1883 r. wybrany Wiceprezydentem
znaczną większością głosów a w dniu 5. kwietnia 1886 r. Prezydentem
stolicy. Żywot jego, który może być przykładem dla wszystkich naszych
rzemieślników, zasługuje na bardziej wyczerpujące omówienie. Wacław
Dąbrowski, syn Jana i Maryi z Hiiglów urodził się w Baryczu powiatu
przemyskiego, dnia 21. września 1823 r. Rodzina Dąbrowskich pochodziła
z Sandomirskiego a ojciec Wacława był rządcą majątku Antoniego Rylskiego.
Szkoły ludowe i niższe gimnazyum kończył młody Wacław w Rzeszowie,
gdy go jednak ojciec odumarl, Rylski posyłał chłopca do gimnazyum
wyższego. Zbyt dumny był jednak Wacław, aby korzystać nadal z dobro¬
dziejstwa, jął pracować i wstąpił do zawodu lakierniczego, któremu
		

/Magazyn_080_09_018_0001.djvu

			10
w Wiedniu usilnie się poświęcił. Dopiero w r. 1849 przybył do Lwowa,
został samoistnym majstrem i stale się tu osiedlił, złożywszy w lutym
r. 1849 przysięgę, jako mieszczanin lwowski. Przez długi czas pracował
ciężko, w warstacie sypiał z towarzyszami, których zatrudniał, dzieląc
z nimi pracę, trudy i biedę. Niezmordowaną pracą i punktualnością, żyjąc
oszczędnie i zapobiegliwie zebrał z rzemiosła swego dość znaczny majątek,
który mu umożliwił przemianę maleńkiego warstaciku na piękuą kamienicę
dwufrontową. Bez przesady rzec można, że w każdej cegiełce tej kamienicy
tkwią potu i krwi właściciela kropelki. Już przez wykonywanie swego
rzemiosła i pracą swą dał się tak dobrze poznać Wacław Dąbrowski współ¬
obywatelom, że w roku 1861 pierwszy raz powołany został na członka
Rady miejskiej; od tej pory był wybierany stale do Reprezeutacyi miasta
Lwowa. Tu miał sposobność rozwinąć wrodzone zdolności administracyjne
i po dwudziestoletniej wytrwałej dla dobra miasta pracy osiągnął najwyższe
w jego zarządzie godności. I stało się, że prosty rękodzielnik, bez wyższych
studyów, pracj jedyuie i prawością charakteru od majstra lakierni¬
czego szedł wyżej, bez zabiegów i gonienia za godnościami.
Najpoważniejsze instytueye powierzały mu urzędy i z ufnością wkła¬
dały nań zaszczytne obowiązki. Kolejno został członkiem Rady miejskiej,
cenzorem Banku austro-węgierskiego, członkiem wydziału Galicyjskiej Kasy
oszczędności, cenzorem i dyrektorem Domu ubogich, dyrektorem ochronki
małych dzieci, dyrektorem Towarzystwa zaliczkowego, wiceprezesem rady
nadzorczej Banku krajowego, dwukrotnie wybierany był wreszcie posłem do
Sejmu krajowego. W czasie jego Prezydentury, admiuistracya stolicy płodną
była w dokonanie wielu inwestycyi, które się przyczyniły do uporządko¬
wania lub upiększenia Lwowa.
Szczerze ukochał miasto, które mu dało byt i majątek, służył mu gorąco
i skutecznie i niemal w służbie nabawił się choroby — rzec można zginął na
posterunku. Gdy w dniu 15. listopada 1886 r. wybuchł pożar w koszarach
ułańskich na Żółkiewskiem, Dąbrowski, jako gospodarz miasta przybył na
miejsce i tam zaziębił się niebezpiecznie. Nie pomogły troskliwe starania,
zwątlony pracą organizm uległ ciężkiej chorobie. W dniu 30. marca 1887 r.
zakończył życie ten Prezydent miasta — rzemieślnik ; pierwszy Prezydent,
który zmarł w czasie urzędowania.
Krzesło Prezydenta, okryte kirem, stało w sali radnej aż do wyboru
następcy zmarłego gospodarza.
Pogrzeb odbył się też kosztem miasta, pogrzeb wspaniały, gdyż wzięły
w nim udział wszystkie sfery osieroconej stolicy.
Z uderzeniem godziny 10 rano rozpoczęła się (tak piszą współczesne
dzienniki) uroczystość odśpiewaniem „Miserere“ Beethoveua przez eh''
Towarzystwa muzycznego, poczem kondukt, poprzedzany przez arcybiskupi .v
i duchowieństwo wszystkich trzech obrządków, udał się do katedry. Wszystkie
sklepy w rynku były pozamykane a na balkonach i z okien powiewały czarne ilagi.
Kondukt po odprawieniu nabożeństwa, posuwał się oświetlonemi ulicami wolno
ku cmentarzowi Łyczakowskiemu; rozpoczynały go bractwa, zakłady ubogich
i szkoły, dalej delegaci nieśli wieńce z korporacyi i stowarzyszeń przemy¬
słowych, prócz tego było mnóstwo wieńców złożonych na osobnym rydwanie.
		

/Magazyn_080_09_021_0001.djvu

			11
Przed trumną postępowała w komplecie Rada miejska, za trumną kilku-
dziesięcio-tysięczna publiczność. Pochód pogrzebowy dopiero w półtora
godziny stanął u grobu familijnego Dąbrowskich i Pawlikowskich. Niezliczone
sztandary bractw i korporacyi uszykowały się po obu stronach drogi przed
cmentarzem, kapela zagrała „Tysiąc walecznych“ a radni zanieśli trumnę
przed grobowiec, na którym złożono wszystkie wieńce, tworzące kwiatową
mogiłę. Podczas obrzędu przemawiali imieniem Rady miejskiej: pierwszy
Delegat tejże dr. Gryziecki, imieniem rękodzielników Stanisław Niemczy-
nowski, imieniem mieszczaństwa p. Tadeusz Romanowicz, wreszcie dr.
Goldmnnn imieniem Zboru izraelickiego. Liczbę obecnych na pogrzebie
można było ocenić przynajmniej na 50.000 ludzi. Takiego pogrzebu Lwów
jeszcze nie widział i nie dziw, że wspaniale oddawała ostatuią posługę
stolica kraju pierwszemu Prezydentowi, który zmarł w czasie urzędowania.
Na pogrzebie byli obecni jako reprezentanci miasta Krakowa: Prezy¬
dent Szlachtowski i radny Muczkowski, deputacya miasta Przemyśla
z wieńcem i deputacya miasta Gródka, z burmistrzem Dmochowskim na
czele.
Śmierć Dąbrowskiego w całym zresztą kraju wywołała smutne wrażenie,
do Prezydyum Magistratu nadeszło mnóstwo telegramów kondolencyjnych;
między nimi jeden ze Stanisławowa, z podpisem dr. Ignacego Kamińskiego,
który brzmiał: „Rada miejska stanisławowska podziela głęboką boleść
mieszkańców stolicy kraju nad zgonem pierwszego obywatela miasta Lwowa,
który ćwierćwiekową zacną i skuteczną służbą dla dobra miasta zdobył
sobie koronę obywatelską“.
Wacław Dąbrowski był założycielem kilku użytecznych dla lwowskiego
mieszczaństwa stowarzyszeń i sumiennym w nich pracownikiem. Kochając
gorąco Ojczyznę, objął w roku 1863 w narodowej organizacyi miasta Lwowa
obowiązki okręgowego, a mimo że się nie lękał niebezpieczeństwa, postę¬
pował roztropnie i uniknął śledztwa i więzienia. Zasługi Wacława
Dąbrowskiego uczciła Rada miejska, mianując go d. 26. paździer¬
nika 1886 r. obywatelem honorowym stolicy.
Równocześnie z wyborem Prezydenta Wacława Dąbrowskiego w dniu
23. marca 1883 dokonała Rada miejska wyboru I. Wiceprezydenta miasta;
został nim znaczną większością głosów wybrany:
Dr. Adam Czyżewicz ł). Urodzony w Tarnowie 18. lutego 1841, tamże
ukończył gimnazyum i po zdaniu egzaminu dojrzałości w r. 1858 udał się
do Krakowa na Wydział prawny. Studyum prawa nie odpowiadało jednak
upodobaniom dr. Czyżewicza, gdyż 10. stycznia 1859 przeszedł na Wydział
medyczny i ukończył go w Krakowie w r. 1861.
Celem uzupełnienia studyów wyjechał zaraz do Wiednia, gdzie składał
rygoroza doktorskie i 14. lipca 1865 r. otrzymał tytuł doktora medycyny,
d. 5. maja 1866 r. zaś w Krakowie stopień magistra położnictwa. Jeszcze
w czasie studyów, mianowicie w roku 1863, pracował jako asystent w ana¬
tomii drobnowidzowej i patologicznej u profesora dr. Teichmanna. Niedługo
potem bo 1. grudnia 1865r. mianowano dr. Czyżewicza asystentem kliniki
ł) Niektóre daty czerpałem z historyi Uniwersytetu tom II. str. 177.
		

/Magazyn_080_09_022_0001.djvu

			n
położniczo - ginekologicznej prof. Madurowicza w Krakowie i ua tej posadzie
pozostawał za zezwoleniem ministerstwa oświaty przez lat pięć t. j. do
końca września 1870 r. W rok później (11. września 1871) został najwyż-
szem postanowieniem zamianowany profesorem położnictwa w c. k. szkole
medyczno- chirurgicznej we Lwowie.
Po zwinięciu tej szkoły przydzielono dr. Czyżewicza z pozostawieniem
mu VII. rangi i dodatku aktywalnego do pozostałej szkoły położnych, przy
której dotąd fuuguje. W roku 1872 powołany został na członka c. k. kraj.
Rady zdrowia, która w ciągu sześciu lat wybierała go wiceprezesem a od
roku 1889 prezesem. W rok po wstąpieniu do Rady zdrowia objął referat
rocznych sprawozdań sanitarnych, przeznaczonych do publikacyi. Od początku
swego pobytu we Lwowie należał dr. Czyżewicz do Towarzystwa lekarzy
galicyjskich ; działalność jego w Towarzystwie tem była również niepospolitą,
skoro w r. 1889 wybrany został przewodniczącym i tę godność dotychczas
piastuje. W roku 1874 wybrany do Rady miejskiej rozpoczął dr. Czyżewicz
w 8ekcyi IV. dla spraw sanitarnych i wojskowych z początku jako członek,
później jako przewodniczący niezmordowaną i obfitą w skutki działalność.
Był wnioskodawcą w sprawie zaopatrzenia miasta w zdrową i obfitą
wodę, w sprawie asanacyi i aprowizacyi miasta, dalej w sprawie zakupna
gruntów i budowy normalnych koszar dla kawaleryi (Kiselki) i obrony kra¬
jowej (Zawadzkiego), w sprawie desiufekcyi i budowy baraków cholerycznych.
Zasiadał także dr. Czyżewicz od r. 1889 jako poseł z miasta Sambora
w Sejmie krajowym i był tam referentem ważnych spraw sanitarnych, jako
to sprawy szpitala w Krakowie, sprawy budowy pawilonu chirurgicznego
tamże, przeobrażenia tegoż szpitala, dalej był referentem w sprawie utwo¬
rzenia kliniki dla chorób gardła w Krakowie. Działalność dr. Czyżewicza
w Sejmie krajowym była i dla stolicy nader pożyteczną. Jego referatem
była sprawa budowy zakładu i kliniki położniczo-ginekologicznej we Lwowie,
do której przyjęto fachowo opracowany przez niego plan. Prócz tego prze¬
mawiał wielokrotnie i popierał sprawę utworzenia wogóle medycznego
fakultetu we Lwowie, a w szczególności w jego referacie była również
sprawa układu między rządem a krajem odnośnie do Wydziału lekarskiego
we Lwowie. A gdy w roku 1890 przyszła pod obrady sprawa okręgowych
lekarzy i ich organizacya, wniósł rezolucyę i w tej sprawie przemawiał
energicznie w Izbie. Tak samo popierał gorąco z całem przekonaniem
konwersyę długów krajowych w r. 1892.
Wszystkie powyższe czynności nie przeszkadzały dr. Czyżewiczowi
w sumiennem i mozolnem wykonywaniu swego zawodu, tak w obszernej
praktyce, jak i pracą w teoryi przez różne wydawnictwa fachowe. Z jego
prac były drukowane: oprócz sprawozdań z kliniki położniczo-ginekolo¬
gicznej w „Przeglądzie lekarskim“ z r. 1880, 1887, 1888, 1889') i rocznych
sprawozdań z c. k. Rady zdrowia od 1874—1889: „Kazuistyka położnicza
i służba zdrowia“ Tom I., „O cięciu ces irskiem“, „Wykłady w sprawozda¬
niach ze Zjazdów lekarskich“ i wiele innych.
‘) W dziele »Historya Uniwersytetu lwowskiego« S. II. str. 178 ostatnie dwie daty przez
pomyłkę wydrukowane „1808 i 1869“.
		

/Magazyn_080_09_025_0001.djvu

			13
Dr. Czyżewicz dwa lata tylko był 1. Wiceprezydentem miasta — • zrezy¬
gnował bowiem z tej godności w duiu 26. lutego 1885 roku, gdyż zdaniem
jego ówczesny Prezydent Dąbrowski niewłaściwie wniósł organizacyę
Magistratu.
W miejsce dr. Czyżewicza wybrany został na posiedzeniu Rady
dnia 11. marca 1885 r. pierwszym Wiceprezydentem po raz trzeci w erze
autonomicznej dr. Marceli Madeyski, po zrezygnowaniu tegoż wybrała Rada
miasta Edmunda Mochnackiego, który później został po śmierci Wacława
Dąbrowskiego Prezydentem naszego grodu i piastuje ten urząd aż do dnia
dzisiejszego.
Edmund Mochnacki , urodzony we Lwowie dnia 23. lipca 1836 roku,
ukończył studya gimnazyalne w Samborze a uczęszczał na Wszechnicę we
Lwowie. Po ukończeniu studyów prawnych w roku 1858 oddał się zawodowi
sędziowskiemu, służąc jako auskultant przy lwowskim sądzie krajowym
w sprawach cywilnych i karnych, potem przy wyższym sądzie krajowym
lwowskim, wreszcie przy sądzie powiatowym w Jaworowie. D. 30. stycznia
1.861 roku został mianowany aktuaryuszem przy urzędzie powiatowym
w Tłumaczu i na tej posadzie pozostawał do 30. listopada 1865. Zdolności
wybitne w zawodzie prawniczym i wyborna aplikacya służbowa zwróciły
uwagę przełożonych na młodego pracownika, który już 30. listopada 1865
został zamianowany adjunktem sądowym i przeniesiony do Przemyślan
a potem do Janowa (od 30. marca 1867) pełnił tam obowiązki służbowe
do 27. kwietnia 1867 r. W kwietniu 1867 mianowany został komisarzem
politycznym przy starostwie w Przemyślanach, ztamtąd powołany do krajowej
komisyi dla spraw wykupna i regulacyi ciężarów gruntowych, spełniał
obowiązki służbowe początkowo przy komisyi lokalnej we Lwowie, następnie
jako naczelnik komisyi lokalnej serwitutowej w Kałuszu. Rok 1870 jest
stanowczym zwrotem w karyerze urzęduiczej Edmunda Mochnackiego;
w tym roku powołany on został do służby przy krajowej Radzie szkolnej,
następnie przydzielony do Prezydyum Namiestnictwa do biura sejmowego.
W ten sposób zbliżył się do najwyższej władzy autonomicznej w kraju — do
Wydziału krajowego. Poznano go tam jako urzędnika wysoce uzdolnionego,
to też Wydział krajowy mianował go 2. stycznia 1872 sekretarzem I. klasy.
Przydzielony do biura spraw gminnych, pracował wydatnie i wyrobił sobie
artykułami drukowanymi w „Przeglądzie sądowym i administracyjnym“ *)
i w innych pismach, jakoteż swymi referatami, opinię wytrawnego znawcy
ustawodawstwa gminnego. Niedługo tei, bo w roku 1874 został mianowany
radcą Wydziału kraj. i pracował dalej w temsamem biurze, co poprzednio —
przeważnie w sprawach ustawodawczych. Z tego okresu życia i pracy Edmunda
Mochnackiego na szczególną wzmiankę a nawet na powszechne uznanie
zasługuje jego wystąpienie i skuteczna działalność w sprawie sporu o „Mor¬
skie oko“.
Po dwakroć odbywały się komisye mięszane węgierskie i austryackie,
a mianowicie w r. 1836 i 1858, lecz zawsze bez skutku i korzyści dla
') Jeden z tych artykułów ukazał się w roku 1876 w osobnej odbitce pod tytułem:
>Dr. Kaiserfeld i ustawodawstwo gminne«.
3
		

/Magazyn_080_09_026_0001.djvu

			14
Galicyi. Co więcej: w roku 1858 zaproponowała komisya zawarcie ugody
dla Galicyi nadzwyczaj niekorzystnej. Mianowicie zgodzili się delegaci
austryaccy, aby odstąpić Węgrom cały „Czarny staw“ i pół „Morskiego
oka“ z całym południowym brzegiem i wszelkimi, okalającymi tę przestrzeń
gruntami. Szczęściem gubernialna komisya krakowska nie zatwierdziła tej
ugody, lecz zarządziła dalsze dochodzenia. Te nastąpiły w roku 1881
a Wydział krajowy, strzegąc granic kraju, wysłał po raz pierwszy swego
delegata w osobie Edmunda Mochnackiego. Ten po niesłychanie żmudnej
pracy, przy dzielnej pomocy członków Towarzystwa tatrzańskiego odgrzebał
niezbite dowody, że cale „Morskie oko“, ta najpiękniejsza perła Tatr nale¬
żała zawsze do Polski. Na tej też postawie oparł się Mochnacki, pomimo
niesłychanej presyi wszelkim zachciankom Węgrów zawarcia jakiejkolwiek
niekorzystnej dla nas ugody. W tej to dopiero chwili poczęto spór o „Mor¬
skie oko“ z innego traktować stanowiska a sprawa weszła na nowe, dla
nas pomyślne tory. W tym kierunku prowadzona jest ona obecnie — chociaż
zadanie Edmunda Mochnackiego było daleko trudniejsze niż poprzednich
koinisyi, gdyż przez upływ czasu niejeden cenny dowód zaginął.
Jeżeli więc Galicya odzyska „Morskie oko“ to między innymi jest to
główną zasługą naszego Prezydenta. W roku 1880 powiększyła się arena
dla działalności Edmunda Mochnackiego. Podczas wyborów do Ilady miej¬
skiej odbytych 25. stycznia 1880 znalazł się on na kilku listach i wszedł
do czwartej z rzędu autonomicznej Reprezentacyi stolicy. Wybrany Dele¬
gatem i członkiem Sekcyi finansowej, tudzież komisyi administracyjnej
niestałych dochodów, zaznajomił się odrazu z wszystkiemi uajżywotniejszemi
sprawami gminy lwowskiej i był na posiedzeniach Sekcyi referentem
najważniejszych z nich. Dał się też poznać jako jeden z najpilniejszych
radnych miasta, tak, iż w dniu 9. kwietnia 1885 r. został wybrany I. Wice¬
prezydentem a po śmierci Wacława Dąbrowskiego Prezydentem stolicy.
Od tego czasu piastuje Edmund Mochnacki ten wysoki urząd do dnia
dzisiejszego i piastuje go najdłużej ze wszystkich dotychczasowych Prezy¬
dentów w erze autonomicznej. Wybrany po raz drugi Prezydentem poszedł
na emeryturę jako radca Wydziału krajowego, aby się w zupełności
poświęcić rodzinnemu grodowi. Wynikiem jego działalności jest przede-
wszystkiem zadziwiający rozwój miasta w każdym kierunku, zresztą na
kartach tej Księgi spotka się czytelnik wielokrotnie z nazwiskiem obecnego
Prezydenta i z jego dodatnią inicyatywą lub poparciem we wszystkich
sprawach, które dla miasta naszego korzyść przyniosły. Dowiodła tego
zresztą i Wystawa z roku 1894, że od lat kilku Lwów podniósł się pod
każdym względem bardzo i posiada gruntowne podstawy do dalszego rozwoju.
Jeszcze przed wyborem na Prezydenta miasta brał Edmund Mochnacki
udział w życiu parlamentarnem; wybrany z lwowskiej Izby handlowej
posłem do Rady państwa, reprezentował tę iustytucyę w parlamencie godnie
i skutecznie i dopiero po objęciu Prezydentury złożył mandat; jest on
także komandorem austryackiego orderu Franciszka Józefa.
W dniu 16. czerwca 1887 roku, we dwa więc miesiące po wyborze
Edmunda Mochnackiego Prezydentem został wybrany I. Wiceprezydentem
miasta:
		

/Magazyn_080_09_027_0001.djvu

			15
Dr. Szczęsny Gkyziecki ’), urodzony we Lwowie w roku 1837. Odbył
tu studya gimnazjalne i ukończywszy w roku 1859 na Wszechnicy
lwowskiej Wydział prawny, wstąpił zaraz do służby sądowej. W tym samym
roku został auskultantem sądowym i złożył egzamin sędziowski, w trzy
lata później otrzymał tytuł dr. prawa na lwowskiej Wszechnicy. W r. 1864
powołany został do służby przy Prokuratoryi państwa, którą pełuil przy
trybunałach lwowskim, złoczowskim i stanisławowskim, jako oskarżyciel
publiczny. Od roku 1866, w którym awansował na adjuukta sądowego,
objął przy lwowskim sądzie krajowym (oddział cywilny) czynności samo¬
istnego referenta, otrzymawszy od ministerstwa sprawiedliwości głos „sta¬
nowczy “ w sprawach cywilnych; ten obowiązek spełniał do roku 1870.
Równocześnie z wprowadzeniem języka polskiego jako wykładowego na
Wszechnicy naszej w roku 1867 powierzono dr. Gryzieckiemu zastępcze
wykłady prawa i postępowania karnego, z czego skorzystał i w lutym
1869 roku habilitował się z tych przedmiotów na podstawie rozprawy:
„O oszustwie i fałszerstwie“, już jednak po roku został mianowany
nadzwyczajnym profesorem, wskutek czego opuścić musiał służbę sądową.
Wówczas to prezydya sądów lwowskich wyższego i krajowego starały się,
by dr. Gryziecki, obok wykładów na Wszechnicy mógł brać udział w obra¬
dach, jako wotant, co tylko pod każdym względem chlubne daje świadectwo
jego osobie. Ministerstwo sprawiedliwości przychyliło się do tej pro-
pozycyi, lecz ministerstwo oświaty sprzeciwiło się temu, aby czynności
profesorskie kolidowały w ten sposób z inuemi zajęciami. W ten sposób
dr. Gryziecki oddał się w zupełności profesurze, a od roku 1872—1889
wykładał ogólue prawo polityczne. Za osobnem wynagrodzeniem wykłada
również od roku 1890 naukę o więzieniach. W roku 1891 dnia 13. czerwca
został mianowany zwyczajnym profesorem prawa i postępowania karnego.
W dniu 5. marca 1883 wszedł przy uzupełniającym wyborze do Rady
miejskiej i został zaraz w następnej kadencyi wybrany z początku pierw¬
szym Delegatem a po wyborze E. Mochnackiego na Prezydenta, I. Wicepre¬
zydentem miasta (16. czerwca 1887); urząd ten piastował aż do końca
kadencyi t. j. do r. 1889.
Jako profesor Wszechnicy i prawnik ogłosił drukiem wiele nader cennych
rozpraw w języku polskim i niemieckim, szczególnie z dziedziny prawa karnego,
które jest ulubionym przedmiotem jego studyów, umieścił także kilka prac
w „Przeglądzie administracyjnym“. Rozprawy te są nader gruntowne
i wyczerpujące, to też w świecie prawniczym spotkały się z zasłużonem
uznaniem. W roku 1894 został przez grono profesorów Wydziału prawa
wybrany dziekanem.
Przy ukonstytuowaniu Rady miejskiej w VII. kadencyi na posiedzeniu
dnia 26. marca 1889 roku wybrany został I. Wiceprezydentem znaczną
większością głosów dr. Zdzisław Marchwicki i piastuje ten urząd do dnia
dzisiejszego.
l)r. Zdzisław Mahchwicki urodził się w r. 1841 w Królestwie polskiem
we wsi Międzylesiu. Syn Macieja, właściciela dóbr i Pauliny liibersteiu-
') llistorya Uniwersytetu lwowsk. II. t. str. 2?)9, 211.
*
		

/Magazyn_080_09_028_0001.djvu

			10
Pilchowskiej , kształcił się początkowo w domu, następnie uczęszczał do
jednej z najlepszych ówczesnych iustytucyi w Królestwie polskiem, do ginma-
zyum realnego w Warszawie. Po ukończeniu gimnazyum udał się do Bonn
nad Renem, ostatnie zaś trzy półrocza spędził na Wszechuicy w Heidel¬
bergu, gdzie otrzymał stopień dr. praw. W Heidelbergu miał sposobność
zetknąć się z najznakomitszemi powagami niemieckiego świata uczonego,
jako to: prof. Dahlmann, Bócking, Walter, Vangerow, Ran, Mittermeyer,
Bluntschli. Po ukończeniu Wszechnicy miał zamiar wstąpić do służby
rządowej w ówczesnej Radzie stanu Królestwa polskiego, gdy wypadki
roku 1863 na inną skierowały go drogę.
W powstaniu r. 1863 brał czynny udział, przeważnie w organizacyi
sił zbrojnych i administracyi województwa Płockiego, w czem bardzo
wybitne zajmował stanowisko. Uwięziony przy końcu grudnia 1863, zdołał
po dwumiesięcznem więzieniu, dzięki różnym zabiegom opuścić więzienie
i bezpośrednio udał się za granicę. Tamże podczas dwuletniego pobytu
poświęcał się dalszym studyom na polu ekonomicznem i przygotowywał się
do zawodu bankowego.
Przybył do Galicyi w pierwszych dniach 1867 roku, gdzie wkrótce
potem otrzymał obywatelstwo austryackie. Pierwsze dwa lata przebył
w Krakowie, następnie zaś poślubiwszy w roku 1869 Augustę Łempicką
przeniósł się na stały pobyt do Lwowa. Tu rozpoczął swój zawód jako
dyrektor ówczesnego Banku krajowego, gdzie jednakże krótki tylko prze¬
bywał czas, następnie zaś w roku 1873, gdy powstał gal. Bank kredytowy,
przeszedł do tegoż banku. Pierwsze lata swego zawodu poświęcił dr.
Marchwicki wyłącznie zapoznaniu się ze stosunkami krajowymi i trzymając
się zupełnie na uboczu, nie brał żadnego udziału w życiu publicznem.
Pierwsze publiczne stanowisko, na które z wyboru w roku 1877 został
powołany, był urząd członka Rady nadzorczej Towarzystwa wzajemnych
ubezpieczeń w Krakowie. W początkach roku 1884 został mianowany przez
sąd krajowy kuratorem rozwiązanego „Zakładu włościańskiego“. Objąwszy
zarząd instytucyi w najrozpaczliwszych stosunkach, kiedy 36 tysiącom
dłużników włościańskich groziło wywłaszczenie — wypracował i przedłożył
komitetowi ratunkowemu plan likwidacyi, który został przyjęty. Ten plan
został następnie przez niego łącznie z dyrektorami Zimą i dr. Zgórskim
wykonany, przy współudziale mecenasów Krzyżanowskiego, Goreckiego,
Pająka i był dla wierzycieli bardzo korzystny. Przez wykonanie likwidacyi
w sposób przez dr. Marchwickiego obmyślany, uratowano większą część
mienia wierzycieli Zakładu włościańskiego a jednocześnie ochroniono od
zniszczenia materyalnego zadłużonych klientów, w następstwie czego
nieznaczna tylko liczba włościan ustąpić musiała z posiadanych gruntów.
Również doniosłym był udział jego przy dokonaniu wykupna propinacyi,
a gdy w r. 1889 weszła na porządek dzienny Sejmu krajowego konwersya
długów krajowych, dr. Marchwicki, jako poseł z Izby handlowej lwowskiej
wybitny miał udział w konwersyi i zjednoczeniu krajowych długów. Bronił
także wymownie i energicznie w ^Sejmie miasta Lwowa w sprawie przypi¬
sywania podatku dochodowego funduszowi propinacyi we Lwowie. W roku
1894 został wybrany Prezesem Izby handlowej we Lwowie i tę godność
		

/Magazyn_080_09_031_0001.djvu

			17
piastuje dotychczas. Do Rady miejskiej wybrany został w roku 1886
i działalność jego w każdej ważniejszej sprawie, obchodzącej miasto jest
znauą i uznaną. Kiedy zaś powstała myśl urządzenia we Lwowie Wystawy
krajowej i ster jej dostał się w ręce dr. Marchwickiego,' podziwiał świat
jego pracę i energię, okazaną przy tern prawdziwie narodowem dziele,
a Cesarz wypowiedział doń publicznie po zwiedzeniu Wystawy: „Doko¬
nałeś Pan wielkiego dzieła, z którego możesz Pan być dumnym; dziękuję
Panu“.
Dr. Marchwicki został w r. 1895 powołany do Izby Panów a w tym
samym roku jako twórca Wystawy krajowej zamianowany został obywatelem
honorowym miasta Lwowa.
W ostatnich czasach wybrany został dr. Marchwicki z Izby Panów do
Delegacyi wspólnych.
* *
*
W wydawnictwie pamiątkowem wspomnieć jeszcze należy o tych
mężach, którzy dla zasług policzeni zostali w ostatniem 25-leciu w poczet
honorowych obywateli miasta Lwowa. Wywołanie choćby kilkoma rysami
ich zasłużonych żywotów przed oczy współczesnego czytelnika, dopełni
pożytecznie celu niniejszego dzieła, zwłaszcza, że honorowe obywatelstwo
stolicy jest najwyższą godnością, jaką jej Keprezentacya rozporządza.
Oprócz Aleksandra Jasińskiego, dr. Marcelego M a d e y-
s ki eg o, Wacława Dąbrowskiego i dr. Zdzisława Marchwic¬
kiego, którzy są obywatelami honorowymi stolicy, a których żywoty
powyżej są skreślone, przybyli jako obywatele honorowi miasta naszego
w ostatniem 25 - leciu następujący mężowie:
Kasper Boczkowski, urodzony w Puławach, gdzie ojciec jego był
lakiernikiem przy dworze księcia Adama Czartoryjskiego. Zajmował się
lakierowaniem pojazdów i wyuczywszy się tego rzemiosła pracował następnie
w fabryce powozów w Warszawie. Przed rokiem 1840 przybył do Lwowa
i objął dział lakiernictwa powozów w fabryce Slidnickiego. We Lwowie
ożenił się z córką Bartłomieja Jabłońskiego, byłego księgarza i otworzył
samoistny warstat lakierniczy, w połączeniu z handlem powozów. Usilną,
uczciwą pracą dorobił się majątku i wybrany został do Wydziału miej¬
skiego jeszcze przed rokiem 1848, brał również udział w ruchu narodowym.
Od roku 1848 zasiadał w Radzie stolicy aż do śmierci, która nastąpiła
w roku 1873.
W ciągu całej obywatelskiej służby zjeduał sobie Kasper Boczkowski
tyle powagi, że należał do najwybitniejszych radnych a nawet należał do
komisyi, która układała prowizoryczną ustawę. Mimo jednak powodzenia
materyalnego w życie jego ugodził ciężki cios, gdy stracił jedynego ukocha¬
nego syna. Wówczas to postanowił stworzyć fuudacyę swego i swej żony
imienia i rozdawszy część funduszów między bratanków, oddał cały swój
majątek gminie m. Lwowa na cele szlachetne i piękne. W uznaniu zasług
i w ocenieniu jego prawości nadała mu Rada miejska obywatelstwo hono¬
rowe m. Lwowa dnia 21. marca 1872 r.
		

/Magazyn_080_09_032_0001.djvu

			Dr. Mojżesz Beiser, znany lekarz, radny miasta i filantrop, urodził
się r. 1814. Prawdziwy przyjaciel ubogich, którym nietylko „zapisywał“
lekarstwa ale z własnych, nader skromnych funduszów bardzo często
dostarczał najważniejszych środków pożywienia: mleka, mięsa itp. Obywa¬
telem honorowym został zamianowany 9. listopad a 1876. Po jego śmierci
Rada miejska uchwaliła sprawić zasłużonemu temu mężowi pogrzeb kosztem
miasta, jednej z ulic nadać jego nazwisko i dać zaopatrzenie na starość
siostrze zmarłego.
Hr. W łX)DZ i w i rz Tadeusz Ksawery Dzieduszycki urodzony dnia
22. czerwca 1825 z ojca Józefa Kalasantego i Pauliny z hr. Działyńskich,
b. Marszałek krajowy Galicyi, członek korespondent krakowskiej Akademii
Umiejętności, członek Izby panów Rady państwa w Wiedniu, J. C. M. tajuy
radca. Jest on twórcą wspaniałego Muzeum przyrodniczego i etnograficz¬
nego we Lwowie, jego też głównie staraniem przyszła do skutku Wystawa
krajowa we Lwowie w r. 1877. Hr. Dzieduszycki poświęcił się rzec można
studyom przyrodniczym i etnograficznym i jest członkiem wszystkich facho¬
wych Towarzystw. Obywatelem honorowym m. Lwowa został mianowany
25. stycznia 1877 r.
Józef Supiński, urodzony w Romanowie w pow. bóbreckim r. 1804
uczęszczał początkowo do szkół we Lwowie, skończył je jednak w War-
szawie, najprzód w liceum Lindego, potem w konwikcie Konarskiego.
W Warszawie też, dokąd go zabrał wuj Józef Mroziński, ukończył Wydział
prawny i wstąpił do komisyi spraw wewnętrznych. W roku 1830—1831
brał udział w walce o niepodległość, w bitwach pod Wawrem, Grochowem
i Ostrołęką, jako seki-etarz generała Chłopickiego. Po nieszczęsnem zakoń¬
czeniu walki wyemigrował i zagranicą żywot pędził w nędzy.
Po powrocie do Lwowa został urzędnikiem w Galicyjskiej Kasie
oszczędności, gdzie wiele lat pracował, aż do uadwerężeuia wzroku. Józef
Supiński jest autorem znanych i cenionych dzieł: „Szkoła polska i gospo¬
darstwo społeczne“, „Myśl ogólua fizyologii wszechświata“ i t. d. W uznaniu
zasług naukowych, zamianowała go Akademia Umiejętności w Krakowie swym
członkiem a Wszechnica jagiellońska udzieliła mu dyplomu doktora prawa
honoris causa. Obywatelstwo honorowe otrzymał d. 8. listopada 1877 r.
Otton Hausner, urodzony w roku 1827 w Brodach, w Galicyi, studya
wyższe odbył we Lwowie, Wiedniu i Berlinie. Jako syn zamożnej rodziny,
znalazł się w posiadaniu znacznego majątku ziemskiego i przez czas dłuższy
pracował na roli, oddając się jednocześnie dalszym studyom w dziedzinie
ekonomii. Owocem tychże była wydana w roku 1865 we Lwowie: „Staty¬
styka porównawcza Europy“ w dwóch tomach, dalej „Nędza ludzka“ i inne
poważne rozprawy, tlómaczone przeważnie na obce języki i nader przy¬
chylnie przyjmowane przez krytykę. Od roku 1873 członek Sejmu krajowego
i Rady państwa w Wiedniu dał się w tych ciałach parlamentarnych poznać,
jako głęboki znawca ekonomicznych stosunków kraju i państwa, oraz jako
cięty, pierwszorzędny mówca, zwłaszcza w kwestyach budżetowych. Nieugięty
szermierz swobód i demokracyi, aż do śmierci w r. 1889 był przywódcą
t. zw. lewicy w Sejmie i w Kole polskiem Rady państwa. Obywatelstwo
honorowe miasta Lwowa otrzymał 9. listopada 1878 r.
		

/Magazyn_080_09_033_0001.djvu

			19
I)r. Józef Kaźmirz Malinowski, urodził się we Lwowie 19. lutego
1812 roku. Wszystkie szkoły kończył we Lwowie, tutaj też w roku 1835
ukończył Wydział prawny. Celem dalszego kształcenia się wyjechał do
Wiednia, gdzie otrzymał stopień doktora praw. W roku 1839 wstąpił na
praktykę do Prokuratoryi skarbu, potem jednak pracował w kancelaryach
adwokatów dr. Jana Czajkowskiego i Michała Tustanowskiego. Po złożeniu
egzaminu adwokackiego został mianowany 13. sierpnia 1850 przez mini¬
sterstwo sprawiedliwości nadliczbowym adwokatem we Lwowie i w tymże
roku złożył przysięgę służbową. W r. 1855 mianowany adwokatem w Złoczowie,
pozostawał tamże rok tylko, poczem na stałe się przeniósł do Lwowa.
W roku 1848 i 1849 wybrany był do Wydziału miejskiego, gdzie pra¬
cował do r. 1855. Był później członkiem dyrekcyi Galie. Kasy oszczędu.,
członkiem Wydziału Towarzystwa sztuk pięknych a od r. 1880 prezesem
Kasyna miejskiego, które mu ma wiele do zawdzięczenia. W roku 1852
powołany do wzięcia udziału w organizacyi Towarzystwa muzycznego we
Lwowie, był członkiem Wydziału, wiceprezesem i prezesem Towarzystwa
i gorliwie do końca życia sprawami Towarzystwa się zajmował. W roku
1881 był dwukrotnie powoływany na członka Trybuuału stanu. Oprócz
tego był członkiem założycielem, wspierającym lub honorowym rozlicznych
stowarzyszeń humanitarnych. W roku 1880 utworzył piękną fundacyę
wartości około 100.000 zł. na rzecz adwokatów, artystów, rzemieślników
i sług. W uznaniu doniosłości tego czynu obdarzył go Cesarz orderem
Żelaznej korony III. kl. W Izbie adwokackiej był wiceprezydentem od roku
1884 aż do śmierci. Umarł we Lwowie dnia 7. lutego 1890 roku. Obywa¬
telstwo honorowe stolicy otrzymał dnia 14. lip ca 1881 roku z powodu
ustanowienia wyżej wspomnianej fundacyi.
Dr. Euzebiusz Czerkawski, urodził się w roku 1812 w Tuczapach
pow. jarosławskiego. Po ukończeniu gimuazyum w Przemyślu przybył do
Lwowa i tu odbywszy studya filozoficzne i prawne uzyskał w roku 1842
stopień doktora filozofii. Był potem kierownikiem gimnazyum tarnowskiego,
profesorem w ówczesnem tarnowskiem studyum filozoficznem a wreszcie
profesorem gimuazyum akademickiego we Lwowie, w którym to czasie
spełniał obowiązki prowizorycznego inspektora szkoluego; a w roku 1855
został rzeczywistym radcą szkolnym. Po powrocie ze Styryi, gdzie spełniał
nadzór szkół jako insjiektor, został w roku 1870 ponownie inspektorem
szkolnym w Galicyi a w r. 1871 mianowany zwyczajnym profesorem filo¬
zofii i pedagogiki na Wszechnicy lwowskiej, gdzie wykładał do r. 1892.
W r. 1860 wszedł jako poseł z Czortkowskiego do Sejmu, od roku 1889
był kilkakrotnie wybierany posłem do Sejmu z miasta Lwowa. Od roku
1873 był rówuież posłem do Rady państwa. Brał pierwszorzędny udział
we wszystkich ważniejszych sprawach tak w Sejmie, jak i w Badzie pań¬
stwa, gdzie przemawiał często w imieniu Koła polskiego. Jako poseł ma
wiele dla kraju i miasta zasługi. Ogłosił drukiem: „O teraźniejszych poglą¬
dach naukowych na budowę społeczeństwa“ i wiele innych cennych rozpraw.
W r. 1885 otrzymał tytuł i charakter „radcy dworu“, był kawalerem
orderu Leopolda i Franciszka Józefa, honorowym obywatelem miast Brzeżan,
Tarnopola, Brzeska i Kałusza. W uznaniu jego zasług na politycznej arenie
		

/Magazyn_080_09_034_0001.djvu

			20
nadała mu też i Reprezentacya miasta Lwowa, w dniu 19. listopada
1885	obywatelstwo honorowe stolicy.
Oktaw z Siic muszo wy Fietruski, syn Józefa Tomasza i Janiny Wedelsee-
Wittus, były radca lwowskiego wyższego Sądu krajowego, zastępca Mar¬
szałka krajowego w Wydziale krajowym spędził na tem Wysokiem stanowisku
lat wiele. Był prócz tego prezesem rady nadzorczej gal. Towarzystwa
kredytowego ziemskiego i członkiem rady zawiadowczej kolei lwowsko-
czerniowieckiej. Ażeby służyć autonomii porzucił stanowisko rządowe
i w Wydziale krajowym oddał krajowi niejedną usługę. Działalność jego
ocenioną została przez Monarchę, odznaczony bowiem został komandoryą
orderu Franciszka Józefa. Zmarł we Lwowie dnia 22. lutego 1894 roku.
Obywatelem honorowym miasta Lwowa mianowała go Rada miejska dnia
15. kwietnia 1886 r.
Dr. Mikołaj Zyblikiewicz, urodzony w r. 1826 w Starem mieście
pod Samborem. Po ukończeniu tamże gimnazyum udał się do Krakowa,
gdzie zarabiając na życie lekcyami skończył Wydział prawny, otrzymał
dyplom doktora praw i po odbyciu praktyki otworzył kancelaryę adwo¬
kacką. Zaraz po wprowadzeniu konstytucyi wszedł dr. Zyblikiewicz do
Sejmu i do Rady państwa, gdzie był referentem spraw skarbowych. Po
zgonie dr. Dietla wybrany został Prezydentem miasta Krakowa, i jako
taki okazał w całej pełni swe administracyjne zdolności. W roku 1881 za
wolą Monarchy został mianowany Marszałkiem krajowym i podczas swego
urzędowania dokonawszy wiele spraw dla kraju ważnych, położył podwaliny
pod Bank krajowy. W roku 1886 usunął się z urzędu i wyjechał do Włoch,
celem ratowania nadwątlonego pracą zdrowia. Zmarł w roku 1887 w Kra¬
kowie. Obywatelstwo honorowe miasta Lwowa otrzymał d. 11. listopada
1886	r.
Apolinary Jaworski, urodzony we Lwowie, tu skończył szkoły średnie
i studya uniwersyteckie prawne. Syn zamożnej rodziny, poświęcił się
początkowo pracy rolnej. Od roku 1870 posłując na Sejm krajowy i do
Rady państwa, zyskał swą prawością i silnemi przekonaniami wysokie
uznanie delegacyi galicyjskiej i całego parlamentu. Wybrano go też pre¬
zesem Koła polskiego i jako taki wygłosił dnia 14. maja 1890 roku mowę
w parlamencie w sprawie funduszu indemnizacyjnego; był również mini¬
strem dla spraw galicyjskich. Jaworski jest właścicielem dóbr Skwarzawy,
J. C. M. tajnym radcą, odznaczony wysokimi orderami. Obywatelstwo
honorowe m. Lwowa otrzymał d. 29. maja 1890 r.
Franciszek Zima urodził się w roku 1827 w Luszowicach powiatu
dąbrowskiego. Rodzice jego Wacław i Katarzyna z Brzozowskich byli nie¬
zamożni, ojciec bowiem był z początku prywatnym oficyalistą, następnie
zaś dzierżawcą dóbr na Pokuciu. Po ukończeniu studyów gimnazyalnych,
zapisał się młody Franciszek na Akademię techniczną we Lwowie. Jednak
wypadki z r. 1848 przerwały jego studya, udał się bowiem do Węgier,
gdzie odbył całą kampanię 1848/9 w legionie polskim pod komendą gene¬
rała Wysockiego, w korpusie generała Damianicza. Interwencya Rossyi
wstrzymała pochód zwycięskiej armii węgierskiej, powodzenia zamieniały
się w klęski, aż w końcu jedna część armii węgierskiej kapitulowała pod
		

/Magazyn_080_09_035_0001.djvu

			21
Vilagos, druga zaś pod generałem Dembińskim, rozbita została pod Teme-
szwarem. Legion polski przebił się do granicy serbskiej pod Orszową
i poddał się jako bezbronny władzom tureckim. Franciszek Zima wraz
z innymi Polakami internowany w Szumli, wyczekiwał przez blisko dwa
lata w niedostatku i nędzy materyalnej, jak również w udręczeniu moralnem
rozstrzygnięcia losu. Ostatecznie z początkiem roku 1851 wywieziony został
do Anglii, jedynego wówczas w Europie kraju, który przyjmował wychodźców
politycznych. Po wylądowaniu w Anglii kazała Centralizacya Towarzystwa
demokratycznego polskiego Franciszkowi Zimie jechać do Paryża, wyje¬
dnawszy dla niego miejsce w szkole wojskowej w Metzu, pod warunkiem,
że zda egzamin wstępny. Uczynił zadość temu warunkowi i już miał przy¬
zwolenie ministerstwa wojny, gdy od dnia 2. grudnia 1851 rozpoczęły się
nanowo prześladowania polskiej „młodej“ emigracyi. Nie pomogły pro-
tekcye, pateuty i t. p., Franciszka Zimę wytransportowano żandarmami
napowrót do Anglii, gdzie oddał się zajęciom praktycznym. W roku 1863
pospieszył do kraju i brał udział w powstaniu, walcząc tak na Zachodzie,
jak na Wschodzie. Ostatnia wyprawa, do której należał, była wyprawa
t. zw. oddziału tureckiego z Szumli przez Rumunię do Galicyi, pod
dowództwem Zygmunta Miłkowskiego. W listopadzie 1863 po chybionej
wyprawie Poryckiej, Fr. Zima został uwięziony i skazany na rok więzienia.
Po odsiedzeniu kary powrócił w r. 1864 do Auglii, do rodziuy. W r. 1869
otrzymał wezwanie od wpływowych osób w kraju, aby objął kierownictwo
filii lwowskiej austryackiego Banku centralnego, przybył więc
do Lwowa, jednak niedługo pozostawał na stanowisku kierownika, Bank
centralny bowiem straciwszy cały swój kapitał przy aprowizacyi Paryża,
popadł w likwidacyę, wskutek czego i filia lwowska istnieć przestała.
Wówczas to w r. 1871 powołała Franciszka Zimę Dyrekcya Galicyjskiej
Kasy oszczędności na Dyrektora urzędującego i od tego czasu pozostaje
on na tem stanowisku, poświęcając skutecznie tej potężnej instytucyi swą
pracę. Zycie Franciszka Zimy służyć może za piękny przykład czystej
miłości Ojczyzny i niezmordowanej pracy w imię dobrowolnie przyjętych
obowiązków; obfite ono jest w czyny piękne i poświęcenia pełne. Stan
służby wojskowej obecnego Dyrektora wykazuje 26 bitew, 3 miesiące służby
oblężniczej; był on porucznikiem komendantem kompanii w wojnie węgier¬
skiej, a od Rządu narodowego w r. 1863 otrzymał nominacyę na majora.
To też nie dziw, że jeszcze podczas służby wojskowej doznał szczytnego
wyszczególnienia. Otrzymał bowiem na polu bitwy krzyż węgierski za
waleczność, który generał korpuśny Damianicz odpiął ze swojej piersi
i przypiął na pierś młodego porucznika.
Obywatelstwo honorowe m. Lwowa otrzymał dnia 27. maja 1891.
Dr. Antoni Małecki urodzony w r. 1821 w Obiezierzu w W. Ks.
Poznańskiem. Uczył się z początku w Poznaniu, poczem odbył w Berliuie
studya filologiczne i jako profesor gimuazyalny z Poznania powołany został
na katedrę literatury klasycznej w Krakowie a następnie w Inspruku,
wreszcie na katedrę języka polskiego na Wszechnicy lwowskiej. Jego
„Gramatyka języka polskiego“ (Lwów 1863) odznaczona została nagrodą,
wyznaczoną przez rząd austryacki i wprowadzona do szkół galicyjskich.
4
		

/Magazyn_080_09_036_0001.djvu

			—— 22 —
Jako poeta Małecki zdobył nagrodę konkursową i rozgłos tragedią „List
żelazny“, wydaną w Poznaniu r. 1856 i wielokrotnie przedstawianą na
scenach polskich. Utwór ten w przekładzie niemieckim E. Pola ukazał się
r. 1858 w Poznaniu. Powodzeniem cieszy się również utwór sceniczny
Małeckiego „Grochowy wieniec“ komedya, na tle historycznem osnuta
(Poznań 1858). Oprócz długiego szeregu rozpraw i artykułów hitorycznych
i literackich, oraz uzupełnień pierwszej swej gramatyki, wydał Małecki
obszerną biografię Juliusza Słowackiego (2 tomy, we Lwowie) a prawie
równocześnie trzy tomy pism pośmiertnych tego poety, z komentarzami.
Świetny jest przekład Małeckiego Sofoklesowej „Elektry“.
A. Małecki ustąpiwszy przed kilkunastu laty z katedry uniwersy¬
teckiej , obok pracy literackiej gorliwie i serdecznie od lat dwudziestu
pięciu, jako członek Rady miejskiej zajmuje się sprawami miasta Lwowa,
które ukochał, jakby drugie rodzinne. Zasiada również od lat wielu
w Sejmie krajowym, gdzie szczególniej sprawy edukacyjna mają w nim
doświadczonego i znakomitego rzecznika. W roku 1881 powołany też został
do Izby panów wiedeńskiej Rady państwa.
Ks. Arcybiskup Izaak Issakowicz. Urodził się 6. czerwca 1824 w mia¬
steczku Łyścu. Szkoły gimnazyalne ukończył w Stanisławowie, utrzymując
się z lekcyi prywatnych. Potem udał się na Wszechnicę we Lwowie i tu
po ukończeniu filozofii i teologii wyświęconym został na kapłana przez
arcybiskupa ormiańskiego Samuela Stefanowicza. Po administrowaniu przez
krótki czas parafią ormiańską w Tyśmienicy, przeniesiony został do Stani¬
sławowa, gdzie za jego staraniem odbudowano kościół ormiański, który
w r. 1808 zgorzał przy pożarze miasta. W r. 1863 objął kapelanię
misyjną w Suczawie. Obdarzony z natury świetnym talentem kaznodziejskim,
rozwinął go pracą i wydał bezimiennie sporo kazań i mów. W roku 1871
został zamianowany honorowym kanonikiem a w roku 1877 dziekanem.
Oprócz obowiązków kapłańskich brał ks. I. Issakowicz żywy udział w życiu
publicznem. W Stanisławowie zasiadał w Radzie miejskiej, był prezesem
kasy oszczędności, w Radzie powiatowej i Radzie szkolnej okręgowej,
tudzież dzielił prace każdego komitetu, jaki się zawiązywał w celach
humanitarnych lub patryotycznych. Od roku 1869 był prezesem powiatowej
ochronki biednych chłopców. Po śmierci arcybiskupa bar. Romaszkana
w roku 1882 został wyniesiony na ormiańską stolicę arcybiskupią i konse¬
krowany przez ks. Dunajewskiego, biskupa krakowskiego. Działalność
ks. Issakowicza na tem Wysokiem stanowisku pod każdym względem jest
znaną we wszystkich sferach społecznych miasta i kraju. Uznało tę dzia¬
łalność społeczeństwo nagrodziwszy ją honorowym darem, który czcigodny
arcypasterz obrócił na cel dobroczynny. Obywatelstwo honorowe stolicy
otrzymał ks. Issakowicz dnia 15. września 1892 r.
Książę Adam Sapieha. Urodził się dnia 4. grudnia 1828 r. z ojca
Looua i Zofii z lir. Zamoyskich. Otrzymał nader staranne wychowanie
i miał już w domu rodzicielskim piękne wzory cnót obywatelskich. Więzień
stanu w r. 1864, od lat przeszło 30 jako poseł na Sejm krajowy, a od
roku śmierci swego ojca (1878) zajmując dziedziczne krzesło w Izbie
panów austr, Rady państwa, był wytrwałym szermierzem praw i interesów
W
		

/Magazyn_080_09_037_0001.djvu

			kraju ojczystego a w szczególności dzielnym orędownikiem rolnictwa
i przemysłu krajowego, których podźwignięcie się w ostatnich lat dziesiątkach
jest przeważnie zasługą księcia Adama. Zarówno jako właściciel obszernych
dóbr ziemskich, jak i wieloletni prezes galicyjskiego Towarzystwa rolniczego,
ksi:}żę Adam położył dla rolnictwa niespożyte zasługi. Niezapomniana
Wystawa krajowa w roku 1894 uczyniła imię ks. Adama Sapiehy, swego
prezesa, całemu narodowi polskiemu ukochanem i drogiem a u sąsiednich
ludów sympatycznem i poważanem. Stolica kraju, z której instytucyami
humanitarnemi, jak zakład św. Teresy i inne, ściśle się wiąże imię Sapiehów,
wiele zawdzięcza specyalnie ks. Adamowi z tytułu Wystawy krajowej.
Wyrazem też szczerego uznania dla księcia jest nadanie mu obywatelstwa
honorowego obu stolic kraju, tudzież trzydziestu miast, własue posiadających
Magistraty. Adam Sapieha prócz tego słusznie jest uważany za jednego z naj¬
dzielniejszych i najwytrawniejszych parlamentarzystów nietylko w kraju,
ale w całej monarchii. Inteligentny i patryotyczuy żywioł miejski miał
w nim stale szczerego przyjaciela i gorliwego rzeczuika. Książę posiada
godność tajnego radcy Jego Ces. Mości.
Obywatelstwo honorowe otrzymał książę dnia 4. października
1894 r.
Stanisław hr. Badeni. Urodził się w r. 1848, szkoły średnie kończył
w Krakowie, poczem przeniósłszy się do Lwowa, zapisał się na Wszechnicę
na Wydział prawa. Po ukończeniu studyów uniwersyteckich na Wszechnicy
w Wiedniu, gdzie uczęszczał i na Wydział filozoficzny, otrzymał dyplom
doktora praw i filozofii. Powróciwszy do kraju wstąpił do sądu jako bez¬
płatny praktykant, niedługo jednak pozostawał na stanowisku urzędniczem.
W kilka bowiem miesięcy porzucił urząd i oddał się gospodarstwu rolnemu
w dobrach powiatu kamioneckiego. Dał się tam poznać jako energiczny
gospodarz i mąż wybitnych zdolności, zaczem wybrany został prezesem
Rady powiatowej w Kamionce strumiłowej. W roku 1883 wszedł do Sejmu
krajowego, wybrany z kuryi mniejszych posiadłości powiatu kamioneckiego.
Na przedstawienie Wydziału krajowego został mianowany członkiem Rady
szkolnej krajowej, z czego jednak zrezygnował. Gdy powstała myśl urządzenia
w r. 1894 Wystawy krajowej, Stanisław hr. Badeui wszedł do komitetu
jako zastępca prezesa. Działalność jego na tem stanowisku jest znaną
i uznaną została przez wszystkie sfery miasta i kraju. W roku 1895 został
powołany na najwyższe stanowisko autonomiczne w kraju: został zamia¬
nowany Marszałkiem krajowym. Jest on nadto członkiem Izby panów
i tajnym radcą Jego Ces. Mości. Obywatelstwo honorowe stolicy kraju
otrzymał dnia 4. października 1894 r.
Każmirz Feliks hr. Badeni. Urodzony d. 14. października 184(5 r.
z ojca Władysława, członka Wydziału krajowego i Cecylii z hr. Mierów.
Po ukończeniu studyów prawnych na Wszechnicy Jagiellońskiej i uzyskaniu
tamże dyplomu doktora praw, rozpoczął karyerę urzędniczą wstąpieniem
do c. k. Namiestnictwa we Lwowie. Był» potem przez dłuższy czas dele¬
gatem tegoż Namiestnictwa i kierownikiem starostwa w Krakowie. Po
ustąpieniu Filipa Zaleskiego, mianowany został Namiestnikiem Galicyi
a w roku zeszłym powołany do Wiednia, jako Prezydent ministrów,
		

/Magazyn_080_09_038_0001.djvu

			Od dłuższego czasu posłuje z większych posiadłości w Krakowskieni
do Sejmu krajowego i za jego bytności we Lwowie Sejm krajowy miał
w nim gorliwego uczestnika. Wystawę krajową, z roku 1894 popierał usilnie
a jego też staraniem i poparciem Wszechnica lwowska uzyskała fakultet
medyczny. W uznaniu tych zasług udzieliło mu grono profesorów Wszech¬
nicy lwowskiej dyplom doktora filozofii honoris causa. Hrabia Badeni jest
tajnym radcą Jego Ces. Mości, obdarzony wieloma wysokimi orderami
i jest obywatelem honorowym wielu miast w Galicyi. Obywatelstwo hono¬
rowe miasta Lwowa otrzymał 3. października 1895 r.
Biblioteka Główna UMK
300044281737
		

/Magazyn_080_09_039_0001.djvu

			'
: