/Archiwum_002_10_275_0001.djvu

			London, 23rd/30th December 1962 
Registered at the G. P. O. as 8. newspaper 
I Dzis 28 stron I Cena 85. 
I 77 ilustracji I 
Rok XVII nr 51/52 (873/874) 
LONDYN 23/30 grudnia 1962 


HENRY DE MONTHERLANT 


, , 
POW lESe 


TYOODNIIt 


Reda.kcja 1 adminls1:racja: 67 Great RU3seU 
Street, London, W.C.1, tel. CHA 3644. - Pre- 
numerata kwartalna 3Os., w Stanach Zjed- 
nocwnych ! Kana.dzle $4.-, w Belgii 220 fro 
belg., we Francji 2() fr., w Nlemczech 18 DM., 
w SzwajcarU 2() fr. S71W., we Wloszech 2500 
11rOw', w 1nnych krajach r6wnowartoSt $4.-. 
Zmlana adresu Is. Czeki nalel:y wystawiat 
na "Wia.domo&ct... Ogloszenia: admlnistracja 
"Wiadomo&ct". Cena za 1 ca1 X 1 szpalta £l. 


przelo:iyla MARIA KASTERSKA 


OSI.A WI ON A: 


V AD IS " 


Inne podobne zda.n.ie N erana weszlo 
we mtrle, &by tam pozostaC. KI
y 
mOw! np. 
 ..jeiili zabija jak lm1Jere, 
100 azaJeje ja.k Bachus, to wla8n1e 
dlatego Ze go istego tej re- ja babka ze si:rony maW wznosi- jest bardzo mlodym, nle zapomina 
 zycle. I jak n1e zauwaJ;yt m1mocho- 
welacji, . jest.. ona r6wmeZ rewela.cjij. li si
 ponad przec.i
tny .katolicyzm takich krwawych uchyblef1 szacu.I]j}{0- dem Ze kochajij.c jednoczeSnie I Pet- 
epoikl hlstorll dosi:atecznle podobnej praktykowany w rodzina.ch od zaw- wL tronlusza. 1 Nerona., Ikt6ry go zabija, 
do tej,. w kt
j wypadnie mI zyt, sze katoUoklch. Nie wpadajq.c w de- M6j antychrystianilzm zostal mI ob- .1tN: wtedy bylaem zarazem I w ..tak" 
aby oble ':" mlar
 grom
d.zenia 8i
 lat wock, byli 0111 napr8iw
 poboUli. jaIwIony 'Przez moj1). matk
 1 Iba
 1 w "Die"? Nastarwlenle, z kt6rego 
nieznaczrue doprowad.zic mogiy do Kiedy czytalem "Quo vadis", jego dobre cl1rze8cljanki jakioh. rn.alo, i 11- nast
e zachowalem coB na zawsze. 
wzaJenJ.?ego pokryc1a. R?k 1904 przy- chrzeScija1iska strona roblla na mnie teralnie w i6Zku mej matki przez Mo1a - D88Z8. - mil
 d1a Nero- 
gotOWUje mnle do przezyt w latach male wraZenie I to najpl.erw dlatego ksilj.Zk
 UZDa.ruj. za budujij.CIl- M6j sza.- na ukazuje dobrze nieczyBt4. si:ron
 
1930 -1957. te bylem do tego przyzwycza.jony: cunek dla chryetian.ilzmu ,m.I8.l mi byt mlodo8ci!. M}
 lubl falsz wszelk1e- 
· · · bylo naturaJne ze czytalem z roztarg- oddany prrez niedowiarka., Balnte- go rodza.ju 1 wszystki.ch stopnl: OBZU- 
W nieprawdopodobnej kampanU 0- nlenlem ka.za.n1a Apostola Plotra i Beuve.a. .1 jego ..Port
Royal" w dwa- &two, em!
, kaootylistwo, sprawy 
czernian'la, prowadzonej w ParyZu osobistoSci chrzeScljaf1skich: bylem dzieScia !at p6tnlej. W!adamo od daw- podejrzane, kompromisy; rozpustnicy, 
przeclw'ko "Quo vadis" przez dwa la- tym j112; karmlony w ksl4Zce od na- na Ze drogl iPa.f1skle BQ. n1e do przewi- gangsterzy, wada.cl. osza.1bIerze SQ. jej 
ta po ukazanlu si
 tego utworu, po- boZenstwa I w katechizmie. Lecz dzenia. ulubionyml boh8.teram1. Czarujij. JIi. 
Nle skof1
 bez zaznaczenla, IfJe potwory, dla.tego 
e sarna jest po- 
..Quo vadls" zrobilo tak1e same WTa- twoma. W dwunastym roku kra': 
czytala je teZ moja matka. ostrotne gd
 wykazuje ono sIa'l:>o8t wietrza wynosH: chwllaml z ognl:steJ 
W r. 1904 matka moja miala trzy- Salam
bO" i M
czennLk6w"; d2Jlela tonl tysU}.oe I miliony roziarzonych 
dzieSci trzy lata I bardzo mme ko- te, chat pl6ra 
rz6w szanownych, skorup od orzech6w i m1gdai
, kt;6- 
chala. ClerpU).c na chrcm.l'CZJ11l. choro- SQ. tak n\eS2JCZeg6lne 7Je odkrywajq.c je re wzblja.ly 
 na
le w g6r
, Jak n1e- 
b
, jadala oblad w 16Zku 1 przyzwy- zdawalem soble z tego spra
, mlmo przeliczone stada jaSnLejij.cych moty- 
cza.Ila si
 do tego ze za.wsze po obie- nlewielklego zmyslu .krytycznego mo- li" I t.d. Oto w1zJoner dokladny, czyt 
dzle zablerala mnle do swego 16Zka 1ch lat oslemnastu. Ci:, kt6rych Sien- nie tak? W dobrym gBitunku. 
na pOI god.zLny. 0 godzinie dztewi1}.tej klewlcz 
stotnie iI1B.Sladuje, to histo- 
guwernantka przychodzila nas upr;re- rycy rzymscy, Bile cZyZ mooe by
 ina- 
dzlt: "Rairy (za.mlast Rlry) , It's czej w powi
i hietorycznej? Dla ta- 
time", i szedlem spat. Matka moja klej powieScl ja.k.ie !ffioiona wyrzec si
 
poddawaJ:a si
 tej dyscypllnie guwer- tego co gl
 znajduje w historil, kt6- 
nantki, rue bez okazywania pewnej rej moc jest Die do zas
p1en.ia.. 
n1eclerpliwo&ct. Chociai moZe 8i
 to Wij.tek "Quo vadios", z wyj1).tkiem 
wydawac za.dziwiajq.ce, ten zwycza.j kilku .kr6tkich chwll, n1e przest:aje 
przebywania po dbiedzle w 16Zku mo- interesow
 i: to nieraz .Lntensywnie; 
jej matki przetrwal do oza.su ikledy z szeSciuset czterdzlestu strcm.lc mego 
mialem 18it dwana5cIe; bywalem tam wydania (dla mlodziety) za.l
e 
jeszcze, gdy mleszkaliSmy w I18iszym C2Jtery lUib pi
 moglyby byt usum
- 
domu w Neuilly, a w owej chwili, te. ZapoIIllLna sie zawsze 0 tym .!Z 
rue ma Zaooej w
tpliwOOci, rnialem trzeba rt.eby powlese Interesowala i 
lat dwanaScie. Dowledzialem si
 
z- Zeby jej postaci pozostawaiy w pa- 
niej od jednej z przyja.ci6lek mOJej ml
ci. Ot62: tak jest wlaSnLe w "Quo 
matkl Ze zwyczaj ten ustal od dnia vadis", podcza.s gdy nikrt normalny 
gdy zrobilem jakiS ruch niedyskretnr. nle wierzy ani przez chwY
 rw hoha- 
Nie doznawaiem Za.dnego UCZUCIa ter6w "M
ennilk6w" 1 "SalammbO". 
"zmieszania" - nie wiem dlaczego Moc ewokacyjna w "Quo vadl:s" jest 
nazywajij. "zmleszaniem" uczucle tak pewna I wielka.. .JeAll postaci Wiinl- 
wyra.Zne jak przyjemnosc zmyslowa cjusza. I Chilona. chociaZ udatne, nLe 
- w l
u. moje
 matki, a kiedy do- si
gaJli. daleko, to postacl Petro
usza 
tknll-lean JeJ, musialo to by
 bE'zmy?l- i Nerona si
ajll- daleko. Kwi

 
nie, a moZe nawet przez prostij. me- i cukierkowata r6ZowoSt, zwlaszcza 
uwag
. w opisie mIlo8ci WiIl1icjusza. do Ugil 

atk
 mojij. 
po
kal t

 zaszcz)'t i "zlotowlosej, boskiej" Euni'ce do 
ze Jedna z przYJacl6lek JeJ mlodoscl Petroniusza, si:anowczo bardzo kon- 
powiedziaJ:a 0 niej do panny Matyl

 wencjonalnym2), n1e mogll- jednak ze- 
Pomes, kt6ra powt6rz!la to w swo
eJ psu
 takich warioSci stylu, jak poe- 
ksiq.Zce: "Panna de Rlanoey byla me- zja, ujmujq.cy charakter, j
zyk fran- 
zwykla w epoce, gdy mlode panny cuski prawie zawsze poprawny i pra- 
jeszcze nie bywaiy niezwykle". Ta wie zawsze w dobrym gu
le. bardzo 
..niezwykl
" polegala zwiaszoza na daleki od es6w flores6w, jakim byl 
swobod.zie myslenia i wyraZania si
. 
st:o "styl r. 1900". 
Gdy bylem malym chlopczyklem m6- Caly opls Trastevere ra.nki.em (nie- 
wH:a mI takle rzeczy: ...Jaka szkoda! udane porwanie Ligli) jest doskona- 
Kledy 
ziesz w spod
ch'"nie 
: iy, ba.rdzo dokladny z.punktu widze- 
d
 mogla glask
 tWOlch ud , albo. nia archeologiCZlllego 1 tak interesu- 
"Lubi
 calow
 twoje nogi", czy 

: jll-CY Ze uwaga n1e sl:abnle ani 
a 
"Twoje usta pachnq. brzoskwi
. chwil
. Nle wiem jut, kto w prasle 
P6zniej, gdy mialem czternascle, paryskiej naplsal: w r. 1902, Ze w 
pi
tr18..Sc
e I
t ro
mawialem z 
ill- 
- "Quo vadils" ,,'JX*.ar Rz:ymu to k
y". 
8tO 0 mewmneJ zmysJ:owoScI, kt6rll- Napi-sanie czego.!i takiego, to kpmy, 
wiele matek wklada w sw6j st09Ulllek albo raczej wstyd; dowodzl to jesz- 
do dzieci. Zwracala mi wtedy uw.ag
 ere raz, jak Z powodu nienawiSci moZ- 
Ze gestem instynktown
 ka.Zde? na straci
 gl
. Wprost przecLw- 
matki jest br
 w dlome poSladki nle kariy 0 potarze sq. godne tp<>dzI- 
swego niemowl
cia, alOO caJow
 je wu' i podIug mnle stojij. WYZej od 
tam, gdzie w za.sadzie Die trzeba. .i kari 0 amfiteatrze. Szczeg6ly, uwa- 
wiele innych rzeczy. ga precyzja3) w odmalowamu ka- 
Grani:ca mi
z:r .krainij. 
ies
t 
trofy... moZna by powiedziet ze 
niewinnych a kraIrul-, gdzl.e me Sij. JuZ powieScioplsarz wldzlal, podczas gdy 
one uznaJIle za takie, jest bar
 n1e- tu, w przeclwief1stwie do iI11nych ust
- 
okreBIona. Przeczytalem tylko Jed.nQ. p6w nle byl inspirowany przez Z1a.d- 
ksil).Zk
 Freuda I nie zostawi
a rol O11a ' 
Zadnego wspo111I1ien.1a, p6Zniej jednak 
widzialem spustoszenia, jaklch do- 1) Pani Marla Kosko wydala w. 
; 
konywal on u os6b rueiDteligent- 1935 swojij. te
: ,,Losy "Quo vadls 
nych. Psychoanaliza byla:Zby szalbier- we Francji", duZlJ, p
, kt6ra uka: 
stJwem? Zr
oSC, z jak1t. zostala wa s1
 SwteZo w fonnle skr6con

 
lansowana, a zaraz potem wyzyskana z podtytulem: "Un best-seller 1900 
handlowo na planie mi
zynarodo- w Libralr.le .Jo
 Corti. Przedmiotem 
wym, kaza.iaby tak s:j.d:oit. Pewne jest jej jest ,przyj
, jakiego dozna1:o 
wszakZe :Ze na dziesi{!C czy pi
tna.Scie "Quo va.di.s" we 
cjl w kolaoh 
lat przedtem nim Freud zacZij,l by
 intelektualnyoh. 
a ta jest pa- 
znany, matka moja i ja poruszalismy sjonujij.oo ciekawa !Ze wzgl
u na. 
zagadnienia, kt6re nast
pnie zdyskre- Swiatlo, Jakie rzuca 
 obycza.je llit:e- 
dytowaJ:a moda, we ws
ystki:m nam rackie i dzlennikar
e "pl\!'k11ej epo- 
znany sp0s6b. Sprawy zwyci
kie nie ki". Nle mySl
 t.e mozna zn
 dobrze 
zawsze dobrze wyglq.dajij.. historl
 liJteratury francusklej w XX 
RozmawialiSmy wi
c w i6Zku 0 w. n1e 7JIlajll-c dziela pan! Kosko. 
"Quo vadis". Bylem wtedy taklm Ig- 2) Kto jest odpowied:zlalny, c:zy tlu- 
norantem jeSli chodzi 0 histori
 ma.cz, czy autor za to wszystko CO 
rzymskll-, ze kiedy autor m6wi tu 0 jest mdle tak w ldyll1 Winlcjusza I 
Neronle, taml 0 Cezarze, myslalem rl;e Llgii jak w stosunku Petrcm.lusza I 
Neron i Cezar byli dwiema r6Znymi Eunice? Winicjusz nle przestaje byt 
osobami. Lecz wkr6tce zacZij,lem si
 troch
 naiwnym., 8. Lig1a doprawdy 
uozy
 w domu "Rosa. - la rose", a nle jest interesujq..ca. 
te, 
ocha- 
tak.Ze 1 "francuskiego" z profesorem na w Neron.I.e, chocLaZ ukazu)e sl
 
z Ii.ceum .Janson-de-Satlly. (Profesor, tylko w k.bIJrn w1erszach, usposabla 
kt6ry rma.jdowal na stole .kopert
. va- ba.r ". 




. 


"" 


.
. 



 


" \. ,. 
"" "" 


Henryk Sienkiewicz 


Photomaton 


"""1'0" 


.
, 't< 
-:
 


.< 


:""J' . 
.. ... 0"" 


1 


J 


\.< 


., 


"> 


Henry de Montherlant 



., 


, 



 


f 


..4
1J" 
 
\
 .' 
'"i 
 
". . 
 

, 
 

 " 


I 


.i 


i, 
r 
I I 


-i 


.' 


'
 


, 
, 


\ 
. .\i 


rys. JAN GLOWACKI 


if 


L 


',' I 


J 
JI 


( 
r 


....... 


-.'1 


f 


r 


Henry de l\loothf'rlant.. 
przelotyla 
Marla Ka.'Iter'lka. 


, 


5) Neron to takZe kujon. Sweto- 
niusz pokazuje go nam jak wymazu- 
je, przekreSla, wstawia: rys zachwy- 
.) A jedna.k w nlewiele lat potem, cajij.cy dIa ka.Z	
			

/Archiwum_002_10_276_0001.djvu

			2 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


BARBARA TOPORSKA 


DOSKONAtY PODAREK 


, 
NA SWI
TA 


ORYGINALNE POLSKIE WODKI : 


WODKA WYBOROW A 79 Pro (Blue Label) t Itr. - 47/-; t Itr. - 81/8; 
plaska 6 but. - 24/-; pIa.ska t but. - 12/9; Setka - 7/8; Min. - 4/-; 
W6dka Wyborowa 66 Pr. (Red Laibel) , It:r. - 38/9 
piaska'6 but. -' 20/3 
pmska t bUt. - 10/6 
W6dka Luksusowa 79 Pr. 6 1tr. - 32/6 
W1An16wka. 70 Pro 6 Itr. - 30/3; 6 but. - 23/3 
Setka - 7/-; Mm. - 3/9 
Jar
blak 70 Pr. 6 Itr. - 30/6; Miln. - 3/9 
2ubr6wka 70 Pro 6 Itr. - 30/6; Min. - 3/9 
Winiak 70 Pr. 6 ltr. - 30/6 
Krupnik 70 Pro 6 -32-1-; Min. - 4/3 
Sllwowica 69 Pr. , Itr. 42/-; 6 but. - 21/6 
Starka 87 Pr. 6 Itr. - 39/-; Min.. - 4/3 
Pure Spirit 140 Pro i but. - 40/- 
Pure Spirit 100 Pro 6 but. - 30/6 
Goldwllo88er 70 Pr. 6 Itr. - 30/6; Min. - 3/9 
Cacao Choix & Cherry Liqueur 50 Pr. 6 but, - 19/- 
Ml6d Wawel Podw6jllly - 48/6; GfliS1orek-24/6; 
Min. - 3/9 
Cassis 61 Pr. 6 1tr. - 27/6; Miln. - 3/9 


WINA OWOCOWE - RYCERSKIE * JANCZAR * BESKID * ZBOJNICKIE - butelka 9/9 


PIWO TATRA-2YWIEC, OKOCIMSKIE I PORTER 


Do nabycla po cenach wyf'.eJ wymIenionych w kaZdym dobrym sklepie win I w6dek 


Wybj.czny Importer: 


E.DOUARD 


ROBINSON LTD. 


21 Old Compton Street, London, W.l. 
Tel. GERrard 3367. 


. 


9)
' " 



ant" 


170 Station Rd. 
Edgware 
EcII' ...., 


1-8 Pelham St., 
8th. Kensington 
Ken 8611 
(Licensed) 


242 Ear" Court Rd., 
S.W.15 
Fre 8767 
(Fully Licensed) 


16 Church St., 
Kensington IDgb St., 
W.8 
Wee 8898 
(Licensed) 


1 WaIbam Green Arcade, 
FoIbam Broadway, 
S.W.8 
Ful 7147 


Head Office: 
11'1 Gloucester Rd., 
8th. Keastngton 
Fre 8878 
(Fully Ucensed) 


fR.e
tau'taC
 .znane .z fto.nty,nentalnej liuclini 
i
wln 


Otwarte do l.2-eJ w nocy wq.czn1e z nledz1e1" 


DYREKCJA 1 KIEROWNIK C. BRZOSTEK PRZESYLAJ
 WSZYSTKIM SWOIM BYW ALCOM 
NAJSERDECZNIEJSZE :tYCZENIA SWI4,TECZNE 1 NOWOROCZNE 


.: 


, 












"'i






-<"
i-""-""









 


N
KSZY WYB()R POLSKICH WODEK, WIN OWOCOWYCH I PIWA. WINA 
I LIKIERY Z CAI..EGO SWIATA - MIODY PITNE - SOKI OWOCOWE 


POLECA 



 


ROCHE 


EDWARD 


L YD. 


SKLEPY W DZIELNICACH: 


PlCCADD..LY CIRCUS 
88, Sbaftesbury Avenue, W.1. Tel. GER 7846 
EARLS COURT KENSINGTON 
187, Earls Court Road, S.W.IS. 275a, Kensington IIfgh Street, W.8. 
Tel. FRE MS8 Tel. WEB 744S 
VICTORIA PADDINGTON 
21S, Gillingham street, S.W.l. 66, Westboume Grove, W.2. 
Tel. VlC 9682 Tel. BAY 6181 
MAYRAIR SWISS COTTAGE 
18, Shepherd Market, W.l. 28,King's College Road, N.W.S. 
TeL GRO M6S Tel. PHI 7191 
MARYLEBONE WEST NORWOOD 
H2, Marylebone High Street, W.l. 477, Norwood Road. S.E.27. 
Tel. WEL 6222 Tel. GIP 1695 
KNIGHTSBRIDGE CELLARS: 80HO 
151, Knightsbridge, S.W.l. 21, Old Compton Street, W.L 
Tel. BEL 2827 Tel. GER 9896 
- 


Sklepy PICCADILLY i EARLS COURT otwarte Sl do 10-ej wieczorem 
w niedziele 10.00 - 2.00 i 7 - 10 wieczorem 


, 
""

 ('1:.



<,,..,..,....

"'A,."'''
''''''''''''''''''

(.<,,''

':'<'
 



 1:.
 


Beportaz 


. . 
)eSlenny 


1961 


Monachium 


Poeta i sklepikarz zmieniali partnerki 
W ulicznym kotylionie. Sp6dniczki z brokatu 
1 rozpuszczone wlosy na smuklo.fC w trykotach. 
Studentki? AJ..robatki? Falszywe brylanty 
1 prawdziwe szmaragdy i bolesne perly 
1 ma.rywy kosciolow w perlawej kqpieli 
Jak gdyby dla dOOania bla.fku tej feer;; 
Konkretllej, niczym kroki na twardym asfalcie, 
I gdyby gwiazdy z nieba spadly jak confetti 
Witano by je chOrem oklask6w i fmiechu: 
"Atom w .fluibie pokoju" lub cud gospodarczy. 


Byl czas przYplywu, i pierwsze neony, 
1 wience elektryczne, i p01nosty Matel 
Zaledwie majaczyly w zalewie pofwiaty, 
lak kleksy farby w japonskim kartonie. 
Bez odblysnika nocy, jaki stworzy odplyw. 
Niebo plynelo przez miekkie chodniki 
Miedzy ruchami pospiesznych przechodni, 
leszcze przyleglych do zake minionych 
Bardziej nitli do ksztaltow z wlasnych wyobraten, 
A maski aut unosily strzepy 
Dnia. ktory przeszedl. dnia cieplej jesieni, 
Odbicia slonca. co bylo jut zgaslo, 
Drzew przerzedzonych z li.ki smugi, i fragmenty 
Czerwieni zdiftej z zielonych trawnikOw 
W migawkach dalN, szalwi, albo roZy, 
Schwytanych w polysk zdlizgu nwmemu. 
Ktory jut nie nalety do rzeezywistofci 
lak abstrakcyjny motyl kolorowych wraten 
Ponad wyblaklym krajobrazem miejskim 
W porze zalewu i porze tramwajow. 


W dywallowym hotelu, w blekitnej palami, 
Z tarasem odgrOOzonym mu.flinu firank'l, 
Za ktor'l nierealnil .fie swiat bez przyczyny, 
Kamienna balustrada w rysach kolenchymy. 
Pompejska kanefora z przetrqconym dzbankiem. 
A dalej melancholia br'lzowych kafztanaw 
0'; sont les mots d' antan pour le.f reflechir? 
Albo: gdzie wy, hrabiny. przejazdem z Galicji? 
StaroSwieeka latarnia w okuciu akantow 
1 park na dziesirc krokOw z imitacj'l dali 
A tu mirkkie fotele, dym. szelest jedwabi 
Kilka sztuk porcelany, pare Chippendale'i, 
Na meblach, lub kolo nich, szyk i nonszalancja 
Kamaryla kotonow, poligrafii, stali, 
Radia, teatru, reklamy i paru ..playboy"ow 
Na szczeblu ewolucji: - dekoracja wnetrzy. 
W centrum za.f iluminarz miejscowej elity 
Pan Festner, ktory wla.fnie byl powrOciI Z Moskwy. 
Daj'lc pretekst do tej tu nieformalnej party 
Z pogranicza odczytu i prywatnych zwierzen, 
Perfumujqcych uszy na prawach kontrastu 
Z wrzaskliwq propagandq politycznej ery 
A w harmonii do pory: wieezor po premierze 
Odegranej goSdnnie przez ensemhle berliflski. 


Dom byl wzniesiony na wc::.orajszych gruzach 
W samym srOdmidciu. Prosty. sliski, twardy. 
Wystawa - w dw6ch pokojach sutereny 
Z zapachem linoleum i olejnej farby. 
Osob - mote dwadziefcia. Trzy dziewczyny 
Zgarbione szkolnie w pierwszym rzedzie krzesel, 
Obok ksiqdz, dw6ch mlOOziencow w welnianych szalikach, 
A z tylu reumatyzm i renty spoleezne 
Sqdzqc z polysku schludllej oszczednosci 
Na ubraniach i twarzach. Odczyt byl bezplatny. 


- la. prosze paristwa, - mowil brunet przY pulpicie, - 
la, prosZf pa/lstwa. nie pragnr wspOlczucia 
Dla siehle. ani myflr tlumaczye sir z winy. 
CZY jestem winny? Wszak Rajk umrzeC musial 
Beze mnie czy tet ze mnq. Byfbym powieszony 
Wraz z nim. i cala subtelna roinica. 
la, prosZf panstwa. jestem zbyt marxista 
Na jakiS kompleks z tragedii antycZllych... 
Byl moim przyjacielem. Fakt. W koncentracyjnym 
Obozie nieraz naratalem tycie 
Azeby go ratowae. Fakt. Z part;; tawarzysze, 
Towarzysze w robocie. przyjaciele Z turmy: 
..lesli nam WYSwiadczycie te przYsluge. ktorej 
Odm6wic nie powinien taden komunista, 
Zdejmieeie z siebie wi1lf z uczestnictwa 
W zdradzie. A my ze swej strony 
Damy wam wszystko at po koniec tycia. 
Pobyt na Krymie, chcecie? Na francuskiej 
Riwierze? ledf.cie z Bogiem!..... 
To rzeez ludzka, 
1 kardynal Mindszemy zalamal sir w .fledztwie. 
Lecz do tematu! 
Zamiaft Krymu. Riwiery, za dowody winy 
Przeeiw Laszlo Rajkowi otrzymnlem wyrok 
Dotywotniej katorgi. Nie w tym rzeez. To lepsze 
Nit szubienica. Siedem i pOl lat, at gromem 
Przyszla wolnosc w potOOze ponad Budapesztem. 
o tu, pa/lstwo, popioly w gablotkach widzicie - 
1 wskazal rekq sciany. gdzie pod szklem splaszczone 
Szarzaly fotografie-eksponaty zdarzen, 
Kt6rym dyskretnie sprzyjala .fwiadomofc 
Ze nie naletq do tera1.niej.fzofci 
A nad czolami starcow przemknql motyw 
Jak Dzieci Kapitana Granta, odprrtenie. 
- la. prosze paflstwa. chcialbym was przekonaC 
Ze tadne pakty z Kremlem, iadne ohletnice 
Z ich strony, tadne - z waszej - zabiegi 0 wzgledy 
Nie stanq w poprzek tej sily bezwzglrdnej 
Co tylko z silq silniejszych sie liezY. 


- Myslr - mowil pan Festner - te przemiarry, 
lakie tam dzis zachOOzq whrew oportunistom 
Wszelkich masci, pokroju, koterii, kap1iczek, 
lut dzis nalezq do dziej6w jutrzejszych. 
Taki niewatny szczeROl: jak zapewn£ wiecie 
M oje ksiqtki 00 lat byly tlumaczone 
1 wydawane u nich w pirtnastu jrzykach. 
Ksi'ltki dla dzieci, glownie. Po piracku. 
Nie mialem z tego zlamanej kopiejki. 
A teraz - targ w targ - obieeali placie 
Na przyszlofe, a zaleRloSc - .ITOpniowo, na raty. 
U nich prawo zabrania wywozu waluty... 
Lecz wakacje na Krymie, Artek albo lalla. 
Nie upierajmy .fir te .flonce nad Riwierq fwied 
Tylko. To sq symptomy. Naprawdr - drohiazgi. 
lednak ja. jako pisarz, wyznajr cynicznie 
Ze symptomy, pozory tworzq wlafnie tycie 
lone mu nadaj'l ten lub inny aspekt 
Ksztalt, forTnf. 
(Kastaniety bransolet, dyskretne okla.fkiJ. 
Jut jak z tej wypowiedzi dosc jasno wynika 
la nie jestem marxistq. Oni sq. Bezwzglr dnie . 
Przyznajr, te to stwarza te spore trudnosci 
W OOnalezieniu z nimi wsp6lneRo jrzyka. 
Lecz jakiz ..wsp6lny jrzyk" ja mam Z aptekarzem? 
Albo z ksirdzem proboszczem czy Z naszym burmistrzem? 
Moja konkluzja: ja bardziej sir le kam 
Nit ich, to politykow z naszeRo podworka, 
Tej pozy. ignorancji, braku zrozumienia... 
Tam ja widzr przemiany. U nas pr'lemian nie ma. 
- 1 0 ton wytej: 
- Sqdzr te Rdybyfmy 
By1i w przemy.fle, handlu. na polu teehnicznym 
Rownie komerwatywni i bez braku wizji 
lak nasi politycy, jef.dzilbym w dorotce! 



 


Zamilkl woskowy. czarny. jak Z kopciem gromnica. 
A schludni starcy podnosili palce 
Pytajqc z lrkiem czy to znaczy - wojna? 
Potem k.fiqdz powstal, pod.<;zedl do pulpitu 
UScl.fkiem dloni dvekawal 'la odczyt 
"Wnoszqcy nowe swiatlo w historyczne fakty 
lako te proces Rajka to byfa .fensacja 
- Zwr6d1 sir do obecnych: - z pierwszych stronic gazet". 
T ecz w imir prawdy dodal: ..swego CZQ.fU", 
Co zaflrzmialo jak: dlatego danno. 


A wlafnie 0 tej porze wracala przez mia.ITo 
o'ftatnia para koni przy czarnvm powozie. 
I woinica w cylindrze, wymachujqc harem 
Pokrzvkiwal: "UwaRa. dochodzi dwuna.'ita!" , 
Ufice bvly puste jut. A na ma.fkach 
Allt mkn'lcych w pORoni za .ITraconvm czasem 
Kladly sir ostrza .fztylet6w i nozv, 
Narzedzia chirurRiczne przy melOOramatach, 
Gdv w nadmiarze slOw. Re.'it6w nie dalo .fir trafie 
ja{ rek'l w rrkaw plaszcZQ, w .fem - jacy jestesmy? 
Pod cieciami spadaly przyklejane rzesy, 
Usta w harwach poe::.ji na usfuRach handlu 
- Ice and Fire, R6za Zmierzchu, Purpura Cyganska - 
Rrce mllnucurzystek, szyje jubiler6w, 
()dbicia w lu.ftrach. tulawia w llklonach, 
NORi, kt6rym kto inny rytm i cel wymierzyl, 
Glowy do taktu. skopiowa1U' sloy,lQ, 
I odcirte lecialy ponad fpi'lce miasto 
Z trenem lifci opadlych, co nie wrosly w cienie 
Kracz'lc: wszystko nieprawda i wszyscy nieprawda! 


.. 


Karambol zgrzytnql w mozRu jak w automacie. 
1 jut .fir srebrny bilon po podlOOze toczyl 
Pomirdzy ObCasOlni, do drzwi, korytarzem sliskim 
W kosztowny cza.f ulicy. jaskrawy 00 .fwiatel, 
Poszerzony w11{'trzami kolorowych witryn, 
W tlum wesolej mlOOziezy w tywoplotach kawiarn. 
Iimuzyny na maskach wiozly karuzelr, 
A w pOlmrokach modelki wsp61czesnych ksirtniczek. 
lazz, szum opon. brzrk naczyn byly orkiestracjq 
Wieezoru restauracji. kaharet6w. teatrow. 
Max und Moritz. wiedenski walc kurczqt na rotnach, 
La Bonne AuberRe. Osteria, wr[?ierska Piroschka. 
Na plastikach, na pluszach, przy naftowej lampie, 
Ostrygi i szampany, piwo i harmoszka. 


Na co od.fzeleJcila sucho noc je.fienna: 
Weltli7merce sq chorohq z urojenia zmarlych. 
()myfka kalendarza. Jut nadchodzi zima. 
1964-a. 


W ACI:..A W IW ANIUK 


Olimp 


Dante na dzisiaj 


Stal twego liScia cienka - bo natchniona 
nie tylko sokiem leez i.ywiolem tkanek. 
Zyjemy razem i czerpiemy razem 
ziemi{' - powietrzem przejrzystym oszklonq. 
We mnie jest wulkan. W tobie stygnie lawa 
twardego mirsa zdzieranego z kosci. 
W nocy po trawie slychac szelest stop 
chytrych szakali tyjqcych w ciemnofci. 


To nie jest aniol, ten kto mnie goni, 
a jesli aniol to ma inflY ksztalt. 
Pomalbym jego breg po trzasku suchym 
bo przclatujqc, lamalby pawietrze. 


To nie jest IDeba. to co gorse zenitll 
trzyma za wlo.ry w ksztalcie czaszki. 
Wstrpujr w nie wlasnymi wargami 
ale nie czuje smaku pieszczonej swirtofci. 


Zwierzrta nocy. Nowi strote ladu. 
Wrzody na ziemi ropiejqcej dymem. 
Stojr bezradny. patrze w twarze sine. 
Gdy chcr was dotknqe, znikacie bez fladu. 


To nie jest moja gruda ziem; 
gdzie w bruzdach letq Rlowy Cyceronow. 
Milczq - nic mawq nie wskOraly. 
Niech sobie letq, pies im mordr lizal. 


Ty jestes we mnie, a ja jestem w tobie: 
tak dorastamy, znikajqc powoli. 
Mqdra do nieba drahina dla mrowek 
ktnra pmwrrdzi w nnc - (/zisiej.\'ZY ()limp. 


A ja? Kto poznalby mnie jesz.cze 
slepego. po potopie komor? 
Dante .fir spie.fZY zstrpujqc w .vwq otch1af1 
;akbv otwieml dr:.wi mnjl'Ko dOli/II.
		

/Archiwum_002_10_277_0001.djvu

			.jOIU}.. N1e ,tylko w sensie technicznym, me 
tylko dIatego, ze nlekt6re postaci zjawiajlj. si
 w ki1ku Z tych 
owel, zre.. 
sztlj. raz na PLerw8Zym, innym razem na dalszym planie i me dlatego, 
Ze akcja tu i tam uj
ta jest fIN te same, mema} identyczne ramy. 
Zespolenie tych 
nowel w jedn.Q. 
calol1C polega na 
elemencie si
ga- 
jlj.cym duro gl
- 
bi.ej. .Jest nim nle- 
przerwany wlj.tek 
tej sa.mej l!Ilyali, 
przewI.jaj
cej si
 
prrez wszystkie 
nowele, mysli ni- 
gdzie siownie nle 
sprecyzowanej.le- 
dwo tu i tam za.- 
znaczonej, a na- 
rzucajlj.Cej Bi
 W 
spos6b przemoz- 
ny pytaniem: Dla- 
czego? Najzwyk- 
lejszy cz,low1ek 
stol przed absur- 
dem cierpLefi wla- 
snych, bezradny 
i mezorientowa- 
ny, szukajlj.c w 
tym jakLegoS sen- 
su. More najtraf- 
n1ej zdefiniuje t
 
my!ll, to pytanie 
Isabelle z wstIT4- 
sajlJ,cej noweli ty- 
tulowej: "Czasem 
bywa, ze nic si
 
nie dzi,eje, ze rue 
warto zy
. bo i 
po co, dlaczego? 
Ale si
 zyje, bo 
si
 musi. bo tak 
juz jest". 
KsU},Zka Guill- 
ley-Chmielowskiej 
jest znakomita, 
czyta sle j
 jed- 
nym tchem, za.- 
r6wno dla jej wa- 
lor6w narracyj- 
nych, jak i mi- 
strzowskiej tech- 
nIki pisarskiej. 
.Jest ona POz.ba- 
wiona wszelkiego 
patosu, w!elkie tragedie oddane w apos6b codz1enny, zwyczajnymi siow
i. 
Autorka urodzona w 
bi Rosji mlodoSC 
l.Ia na kresach wschodmch; 
studiuje we Lwowde, gdme wychodz;i za .JlUI.Z za dr. Cza.rnIka, ikt6ry w POCZll-t- 
kach wojny rrostaje aresztowa.ny przez NK.W..D. i rozstrze1any w Brygid- 
kach. Ona saana, zaocznie zakazana na amLer
, dostaje s
 n1erozpoznana do 
wi
enla lSOWIiecki.ego za. nielegalne przekroozen1e grani'Cy. Ucleka do War- 
szawy, gdzie pracu
 w orgaIDm.oj.i podr1JJ:emnej "Wo1n
", nast
e we 
Lwowie - juz pod okupacjlj. nIemieoklj. - w ZWlU}.zku WalIci Zbrojnej. Zo- 
sta,je deportowana do obozu pracy w NiemCl'lJeCh. Po wojn.ie osl.edla 
 we 
Fra.ncji, gd7Jl.e wychodzl za 1IUJZ za robotnika Francuza.. 


" 


"'. 


"" 


i 

 

 
! 
I 
i 

 



\ 


. 


\ 


t 


Ha.lszka. Guilley-Chmielowska 


Cena: 30/- lub $4.25: 
w przeplacie: 21/- lub $3.00 


TOM 
XXX 


HERMINIA NAGLEROW A 
WIERNOSC ZYCIU 


W 


Autorka mieszka w Londyn1e oil 22 ]at 1 
tematem jej .ksUj,Zki jest miasto, Z kt6rym 
ztyla si
 bliZej i zna dluZej niZ jald.ekolwI.ek 
inne. 
Pisze 0 nIm od pI7JeSzlo oSmiu ]at w stalej 
rubryoe tygodnika "Wla.domosci" p.t. "W 
Londyni.e", utywajlj.c pseudonimu "Big Ben"; 
ksU}j:ka jej stanowi wyb6r fe1ieton6w - okolo 
150 - jest bardzo osob1stym spojrzeniem na 
Londyn, 
o codzienne rZy"cie 1 jego uroczyste 
okazje, tradycje, osobliwoki i uroki. 
N1e jest to ani przewodnllk, kt6ry nle omlja 
nIc:zego godnego uwagi, ani hiBtorla Londynu, 
trzymajq.ca si
 chronologl!i, tylko codzi.enna 
m.ZylollC z mIastem, w kt6rym wciJl.Z je8t coB 
do og1ll.dania 1 w kt6rym wciJl.Z 
 moZna. 
odkrywal:. 
Dwie trzecI.e ksilj.Zki '()08wi
0IJJe jest "an- 
gLelsklJemu" Londynowi; jest to Londyn .,ullc 
i tradycji", trwaly i niemn.lenny od ]at, a 
nieraz oil w!ek6w; i Londyn, w kt6rym "wcUJ.Z 
caS s1
 d7lI.eje", soena cl4giych wydarze6, nie.- 
ustanny teatr pow8ZednIegO dn\.a.. 
Pozostaie r07AWLaly m6wi1j. 0 "po1skim" Lon- 
dynie, 0 tJej zwartej, cudzozi.ernskiej spoiecz- 
noSci, 
 zrodziJ:a wojna i lata powojenne 
w wielkim, mi\!dzynarod
 miellcioe. 
,,.Miesz.kam w Londynie" maZe pomOc w po- 
:lJII.anLu stolley Anglii 1 jej 8p09Obu rZy"oia. za... 
r6wno gOOciom z Polski, jak i tym Polakom, 
kt6rzy tu stale mie&ka.jlj.. Dla tych b\!dZie to 
panilii.tk
 wie1u 00arzefl i niemalego okresu 
czasu. 
stefanIa Kossowska, z domu Szur1ej6wna, 
c6rka znanego adwokata warszawskiego, za.- 
cz
a pi
 jeszcze przed wojlUJ. na Iamac.h 
tygodnika ..Prosto z Mostu", atudiujlj.c jedno- 
czeenie prawo na unIwersytecie warszawski:m.. 
Podczas wojny pracu}e w polskim mInIster- 
stwLe informaoji najpLerw w Par
, potem 
w Londynle. Pisze do "W1adomoSci Polskich" 
i dla polskiej sekcji B.RC. Od r. 1954 prowa- 
dzJ. stailj. kronik
 W "WiadomoSclach" p.t. "W 
Londynie" podpLsywa.nJl. jako Big Ben. Obec- 
rue pisze r6wnloeZ dIa RadJ.a Wolnej Europy. 
londyilskiego ,,Dzi.e1lIlHoo. PolSki ego" 1 innych 
pism emigracyjnych. W r. 1956 uzyskuje 
pierwsZl}. nagrod
 w konkursi-e na "List do 
kraju", ogioszonym przez Komitet Wolnej 
Europy. 


.. 


."- 


, . 


... 


, 


.... 


, 


Stefa.n1a Kossowska. 


W p
ci1lnJ.e po6m1ert.nej zmariej w r. 1957 Hermi:i Naglerowej pozostala 
zilaikomita powieM p.t. "WiernollC Zyclu", 
ca dalszym ci
em ..Sprawy 
.J6zefa Mosta", z kt.6M}. lIj.c:znie atanowi dylogi
 p.t. ,,za zarnknl
tymi 
dt"7IWiami" . 
WiernollC zyciu" (podohnie jak pierwsza c
 dylogil) IIl-OZY si
 z losem 
w
jennym Naglerowej, kt6ra w styczniu 1940 zaresztowana we Lwowie 
prze.z N.K.W.D., Bp\!dzJ.la 6 miesi
cy w wi
zJ.enl:u sledczym w lwowskim 
Zamarstynowi.e, nast
pnie wi
ona byla w Horodnie na UkrainLe, a w 
koncu skazana na 8 lat obozu karnego (
 odbywala w Kazachstanie). 
Po amnestii Naglerowa wsUj.pl.la do wojska, z .kt6rym odbyla d1uglj. dro- 
g
 w
r6wki przez Bliski Wsch6d. .s-mak bojowy przez Wlochy, sklj.d wraz 
11: 2-m Korpusem 
przybyia do Wiel- 
kiej Brytanii. 
Cala akcja 
ksiI}.Zki rozgrywa 
si
 w w.i
zieniu. 
Bohaterem powte- 
ScI. jest niejako 
eela or 46 w wi
 
zieniu kobiecym, 
wsp61nota Jstot 
wyrwanych z do- 
tychczasowego 
zycia, odartych z 
kobiecoSci, podda- 
nych torturom na 
sledztwie, cierpUJ.- 
cych z powodu 
giodu i ,zimna, 
skazanych na u- 
dr
 cielesne i 
moraine, na upo- 
korzenIa i poni.Ze- 
nie. pozoow.ione 
wszystkiego, bu- 
d74 w sobLe u- 

pione instynkty. 
Za :instynktami 
dochodzl1. w nich 
do glosu wyzsze 
wartoSci moraJ.ne, 
co powoduje ze 
lektura 
eSci 
Naglerowej me 
jest wcale przy- 
gn
biaj
ca. Prze- 
clwnie: krzepi i 
pod.nosi na duchu. 
stanow:l dow6d, 
Ze cierplen.ie wy- 
dobywa. z czlo- 
wieka lJwiatlo du- 
chowe, moc pro- 
mieniotw6rCZlj.. 
"Wiern
 zy- 
ciu" przygotowa} 
do druku Tymon 
Terlecki. r6wnie 
mistrzowsko jak 
to byi zrobil z 
"Ostatniml utwo- 
rami" Marti Pa.w- 
likowsk1ej - .Jasno- 
rzewskiej, kt6rych pi
kny tom ukazal Bi
 przed kilkoma laty w Oficynie 
Poet6w i Malarzy. 
Naglerowa oglosila przed wojIU}. ki1ka. ksiQ.2;ek, m..in. dwa tomy DOWel 
i dwie powieSci. Najwyt.szym jej przedwojennym osUl-gni
iem jest zna- 
komita  
'. . .""ii, 


Cena: 35/- lub $5.00; w przedplacie: 24 6 lub $3.50 


-I>' 


"". 


l, 


; 


I' 


Herminia Naglprowa 


Cena: 21/- lub $3.00; w przeplacie: 14/- lub $2.00 


TOM 
XXXIV 


E. 


JANUSZKIEWICZ 


TOM 
XXXII 


TYMON TERLECKI 
SPOTKANIA 


FELU5 STOKROTKA 


.Januszkiewicz jest znany czytelnikowi emigracyjnemu z felieton6w hu- 
morystycznych, kt6re za.mieszczaly nieistni.ejlj.Ce juz dzLS "Pokrzywy", 
i kr6t1ro istniejQ.Cy w Stanach Zjednoczonych "Lajkoniik". 
Reda:kcja Londyilskiej 
Biblioteki Ltterackiej 
uznaia za. wiaSciwe aby 
w lbogatym wachlarzu 
gatunk6w UteraoJdch, 
obok poezji, dramatu, 
powieSci, noweli, repor- 
taZu i essayu znalazl 
si
 takZe humor. Wy- 
dawa}o nam si
, :re na- 
leZy wlMnie wybrat 
.Januszkiewi,cza, kt6ry 
w cUlgu S2J6regu lat 
zdobyl 80bte przezwi- 
sko em1gracyjnego Wie- 
chao "Pod Wiecha" zre- 
sztlj. pisze. 
Przed wojlUJ. Z81Wodo- 
wy oficer. Pisal juz na 
lawie szkolnej, p6zniej 
w podchor
6wce, w 
puikU, w Wyzszej Szko- 
Ie Wojennej. Niezalet- 
nie od humoresek i 
skecz6w, pisal dQ pra- 
sy wojskowej, a m.m. 
opra:cowai histori\! 9-go 
pulku piechoty. W WiI- 
nie IWydawa} pismo 
"Dekada", a szereg no- 
wel drukowai w "Ziemi 
Wileilskiej". 
W r. 1939, po kam- 
panii wrzeSniowej zna- 
lazl si
 w niewoli, gdzic 
poSwi
cil si
 juz wyb}.- 
cznie utworom humo- 
rystycznym.. Tam powst:a.iy pierwsze "Stokrotki", ".Jaselki", "Wieczory 
pod Feierwachlj.". W obozie Sandbostel prowadzil teatr, dla kt6rego opra- 
cowai szereg akecz6w d dwie rewl.e. W obozie Dossel wykl:.adal psychologi
 
og6ln
 oraz wygiaszal odczyty na r6Zne tematy i u'l74dzil kilka.naBcie 
wieczor6w literackich. 
Po wojnie wsp6lpracowal z "Dzl.ennikiem 
erza" 1-ej dywizji pan- 
cernej. 
Obecnie przebywa stale w Stanach Zjednoczonych. 


E. .Januszkiewi('z 


Cena: 21 - lub $3.0U; w przedplacie: 14 - lub $2.00 


Z 


Zach
eni powodzeni.em :zbioru szluc6w Tytmona 
Terleck!.ego p.t. ,.,Ludzie, ks1lj.Zki I kulisy" (kt6re 
SIj. na wycze:rpan!u) ch
tnLe zdecydowa1.i.Smy si
 na. 
wydanie nowej ksiJI.Zki tego autora. - 7makomitego 
essay1sty, krytyka, historyka literatury i teatro- 
log&. Rz.ecz nos! tytui: "Spotkanla z obcymi". 
Nowy tom Terlookiego jest pam
tni'kiem jego 
spotka.f1 z tw6rca.ml obcymi, pa.mi
tnikiem przyg6d 
.intelektualnych. Skala lch jest rozlegla: od klasycz- 
nego Szeksplra do wsp6lczesnego tw6rcy tezy 0 
"dw6ch kulturach" Sir Charlesa. Snow. 
W 
 0 t.ea.trze, kt6rego jest wybitnym znaw- 

 pl.sze Terlecki 0 wcLeleniach scenicznych i wszyst- 
kioh polskich przekladach "Hamleta", daje frapu- 
jlj.
 paralel
 Szekspir-Shaw i przedstawia nlie2Jwyk- 
ie koleje kar1ery Shawa w Polsce. 
W 
i 0 lit.eraturze ksiq.Zka przynosl. m.in. 
szki.c 0 rlJWilj.Zkaoh 4czq.cych Valery' ego z tytanem 
renesa.nsu Leonardem da Vinci, 0 Charles'le Peguy, 
o sz.k.ica.ch .i publiJCystyce T. S. Eliota, 0 Dylanie 
Thomasl.e. 
Ale "Spotkania Z obcymi" wykraczajlj. daleko po- 
za. te dwa obre-by, literatu
 i teatr, w d:zJ.edzine- 
filozofiL, fNozotU kultury, fi!lozofli polityczn.ej. Tu- 
taj autor zajmuje 
 m.in. iK1eoI.ogliem i tw6r
 
"Action Fran
alse", Charles Maurrasem i libera- 
Iem. ideologiem "demokracj! praworZlj.dnej" Gu- 
gliemo Ferrerem. KorOlUJ. ks1lj.Zki jest ro
rawa 
p.t. "Gabrllel Marcel i egzystencjalizm chrz
cijaf1- 
ski, za.myka jlj. zaB wySmienity szkic 0 .Josephie 
Cooradzie 1 jego 
 z kultuM}. polski}.. 
Na ca1
 nowego tomu Terlecktego skia.da s1
 
13 sz1dc6w. 
Przedmowa jest podsumowa.n.liem "spot.k.at1 spo- 
wodowanych przez przypadek, c1ekawollC, 1nstynk- 
towne 
 i odczucie pokrewief1stwa.". c.aloSl: 
"Spobkail z obcymi" stanowi prawdziwlj. ucz
 litera.cklj., toteZ nlie naleZy wlj.tpil: Ze nowa ksilj.Zka 
Terleokiego b\!dz.ie cieszyla "si
 r6wnym powodzeniem.:lRk wszystkie jego poprzednie. 
Cena: 30/- lub $4.25; w przedplacie: 21/- lub $3.00 


,', 


" 
, 


J 


'i 


1 


'" 


Tymon Terlecki 


TOM MARIAN CZUCHNOWSKI 
 
XXXIII OPOWIADANIA Z CZARNEJ KDRONKI 
 
Mariam Czuchnowski, wybitny pi:sarz, ma
cy 
 
za sob
 kllkana.9cie znakomitych pozycji, poezji. 

 
powie8ci i publicystyki, w iatach 1957 - 1962 my I 
 
talerze w OgnLsku Polskim, latryny wojskowe w \: 
klubach amerykailskich, byl barmanem, tragarzem, 
"' 
robotnikLem fabrycznym. W godzinach kradzionych ..
 
snu molal napisal: pi
l: ksi.!j.Zek. .JedruJ. z tych 
j k 
 
ksbJ.Zek 6Q. znakomlte "Opowiadania z czame 0- ,," 
ronki". ...' 
Tematem powieSci jest, m6wi
c lapidarnle, wojna ..." 
w Londynite z licznymi wypadami w przes7l
. $ 
Woj.na przeiyta na gor
co, epicko, brutalnde, tro- "'
 
nioczn.Le. Bez przerwy huczy nail mlast.em nalot me- 
" 
mdecki. Ale rozmowy tOCZll- 
 nLe 0 bombach, tylko 
 
o sztuoo, literaturze, polityoe. Wisielczy humor to- \ 
warzy8ZY najci
Zszym bombardowaniom. SIj. w po- 
 
wieSel Polacy, Angiicy, Amerykanie, Kanadyjczycy, 

 
Rosjanie, Francuzi, mi
ynarod6wka wojskowa. d 
" 
cywilna. ..." 
Bohaterami powieScl SIj.: inzynier kolejowy Ma- ," 
kutra, slawny powile8ciopi!larz Konrad Pow.icY:o i \" 
najmlodszy, po prostu: AndrzPj Morzysarna. .Je
t 
: 
tak2Je galeria pi
knych koblet. Wojna 7.resZUj. zdaJ6 
 
si
 w powle.
i tylko patAtycznym Uem 1 dra- ..... 
matycznl} dekoracjlj. dla przeZY
 erotycz;nych jej 
: 
bohater6w. Nota bene milOOl: jest pod pi6rem Czuch- .... 
11owskiego wdzi
ym tworzywem pmr8k.im, kt6- :" 
rym autor operuje po mistrzowsku. ..." 
Czuchnowski pochod
 z ziemi grybowsk.Lej, z 1"0- .." 
dziny inteligencko-chlopskiej. Pierwszymi wliersza.- 
 
ml debiutowai na iawie szkolnej, w Nowym SIj.CZIL ..." 
Studiowai na Uniwersytecie .Jagielloflski.m.. Pra.co- 

 
wai w szeregu pism przedwojennych. Uprawi.al obok" i(' 
czystej literatury dzieIUlikarstwo i para} s1
 poli- I "," 
tyklj., kt6ra narazila go na kilkakrotne aresztowa- 
nie przed wojnlj.. Za okupacj! sorwieciki.ej zostal os&- 
Iarian {'zu('hnowski 
dzony w W1i
leniu w Lesku a nast
pI1lie w ,,Brygid- 
kach" we Lwow1e. Skazany na bezterm1nowe wi
- 
zienie, odbyl dlu
 podr6z prrez wi
zienia w OdeBBI.e i Charkowie oraz obozy w KoUasie, Ust-Wymie, 
Knia.Z-Pagoscie i Uchcie. Razem z 6-1} dywizjlj. pi.echoty opuScil Rosj
 z karabmem w 
ce. Ale w 
Iraku zostal ponownie aresztowany 1 osadzony w wi
ieniu .polowym, a potem przen.Lesi.ony karnie 
do batalionu 18-go, skQ.d zostal powolany DR stanowisko redaktora naczelnego "Gazety Polsldej" w 
.Jerozolimie. Od r. 1944 przebywa stale w Londynie.. 


ZAMOWIENIA PROSIMY KIEROWAC DO NAJBLIZSZEJ KSIlf.GARNI POLSKIE.J LUB OBCE.J ALBO BEZPOaREDNIO DO WYDAWCY: 
, 
B. SWIDERSKI 


, 
! 


20 Queens Gate Terr. 
Lon don - 8.W.7 


WY!4CZNE PRZEDSTAWICIELSTWO WE FRANCJI: 
LIBEL LA - 12 Rue St.-Louis-en-I'Ile, PARIS IV 


Cena: 35/- lub $5.00; w przedplacie: 24 6 lub $3.50 


, 











,">"'i"""""""""
'


";













""


"'








"""" ........


....
,....
......,........
....
...;..,.....,........,


 


., 


\ 
').
		

/Archiwum_002_10_278_0001.djvu

			4 


WI ADO Mosel 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


STANISl.AW KIRKOR 


OD 


SYROKOMLI 


DO 


TRAUGUTTA 


Tragiczna dol a Heleny Kirkorowej 


- ". ('" 


.....
. .- 


akt chrztu Ma;jewskiej. Z aktu tego 18156 jeZdzii do Warsm.wy. Byl to 
wyni:ka ze urodzila si
 19 maja 1828 pow6d dIa kt6rego Narcyza :2:michow- 
i ze na chrzcie nadano jej imiona aka, kt6ra wtedy poznala Syrokoml,:, 
Petronela i Helena. .Jej ojoiec byl w ni.ech
i:lndJe si
 do lJIiego odnio
a. Zda- 
tY1ffi czasi-e pisarzem prowentowym w je sI.
 jedinak Ze dopiero w r. 1857 
Starej Wsi. Do 8Jktu chl1Ztu Petronell wm;jenme ich uczuoi:a :mJCZ':iy budzi
 
Heleny wkradl si
 bI:I-d: piBarz ko- 2JgormJem.ile. .Jeszeze w lutym r. 1857 
scielny z rozp
u napisal Ze okamno pU'Ial Syrokomla do .Juliana Barto- 
mu dzieci
 plcl m
sklej. sz.ewliaza w takich slowaJch ze trudno 
Ojciec Heleny, Ignacy, byl potem by go bylo pOSIIJdzi
 0 ooS wi
j 
dzierzaw
 d(jbr w powiecie rawskim. ni:i 0 ciclul adoracj
 Kirkorowej. 
Matka jej, Ludwika z Wjerzbiakioh, 
hyla zi'emianlul. spod Piocka i pocho- 
dzHa, zdaje si
, z zamoZnej rodziny. 
Rodzina ojca najwidoczniej zuboZala, 
bo on sam gospodarowai na dzlerZa- 
wi'e, a jego brat byi rZ:I-d
 d6br w 
pawiede gostyninskim. Nie bylo wi
 
na pewno zbytk6w w domu rodzin- 
nym Heleny, ale moona przypuszcza
 
ze wyniosla z niego pewnq. doz
 wy- 
ksztaloonia i oglady towarzyskioej 
oraz zmajomoM j
zy'ka fr8J1cuskiego, 
co bylo 7iWykle udzialem c6rek zie- 
mLailskich. 
.Jej jedyny brat .J8J1 sluzyl jako of i- 
cer w wojsku rosyjsklm. Sam ten fakt 
nic jeszcze nie m6wi, bo w owym cza- 
sie wiE'lu syn6w dobrych pol skich ro- 
dzin szlo do wojska rosyjskiego i 
niejeden z nich potem m.silil szeregi 
polskiego powstama. .Jan nle naleZal 
do nich: w cz8JSie powstania. stycz- 
niowego b
 nadal w wojsku rosyj- 
skim, w r8J1dze kapitana. Natomiast 
kuzyn jego, syn rZllidcy z gostynin- 
skiego, czynny w powstaniu, w tym 
samym czasie co Kirkorowa znalazl 
si
 w wi
ieni'll. 



.. .
-.-.';:'V"'.n 
 


dzat nLepok6j w tch rodmmach i. kry- 
tyk,: w spoleczenstwie waJ.enskD.m. 
Pam'i Pau}ma, zona Byrokomli, kt.6ra 
umarIa po swoim m,:Zu w lat ponad 
trzy... 


.. 


I ' 


!
: 

. 


." - 1 
. f 
i 
, 


/. 
"t 
...
.;/I'- -:- 


. 
,.. 
.'--- 
JI 
, 
..- 


..
 


:
. 


. ".. ..
;
 
"
-
:,
. 



 


.k 


,t!Jft 



 
 

....:... 


... 


1 


, 


:::.. 


::::; 
.
.. 


, 


l
 


:f 0( .c."- 


-,- 
"-, "-..-!- - " 


SZKOLA DRAMATYCZNA 
I l\tALzEliISTWO Z KIRKOREl\t 
W owym CZlasi.e slabego wyeman- 
cypoW8J1ia panien ze sfery ztemlaD.- 
skiej n
e bylo rzeczq. zwyczajruj., by 
suy one na scen
. Musiaia wl
c He- 
lena czu
 w sobie wielkie powoianie 
sceniczne, by zapisa
 si
 do s2'Jkoly 
dramaty-cznej w Warszrawie. Byla jed- 
nil- z najlepszyoh uczennic a po ukon- 
czeniu jej w r. 1846 w wieku lat 18 
wyjechala do Wilna i na scen.iIe wl.o- 
leiiskiej ro
ia karier
 teatralru}.. 
Wyst\!pawala w dramacie i komedii 
i - j8Jk piJsze Berg- - sWa s1
 wkr6t- 
ce ulubi'eniC:I- pU!bliomloo.ci. Mi'a1a lic.z- 
ne znajomooci w wyzszych sferach 
towarzyskich, a - znowu wedlug 
Berga - szozeg61nll- opiekq. otacza.l jq. 
prezes wilenskiej izby skarbawej de 
Roberti. Berg twierozi ze to de Ro- 
berti wydal Helen\! za mlP; m. Kir- 
kora, nie potwierdza. tego jedmak mo- 
ja trady-cja rodzinna, wedlug kt6rej 
Kirkor po prostu zakochal si
 w mlo- 
dej aktorce. 
Helena byla przystojI1Jl, :Zywq. bru- 
nctkq., wzrostu nlskiego, moZe nieoo 
przYEadkowata, jak pi.sal Berg, 0 
oczach pj
knych ! pelnyoh gi
bok1tego 
wyr8lzu, 'Pelna uroku ! wdzi
ku. Byia 
kobLe14 niepospolit'ego umyslu j har- 
tu woli; uspo.sobi.emie m.iala zalotnJe 
i lubLla by
 otoczorua rojem wlelbi- 
cielrl.. 
Kiirkor, 0 dziesi

 !:at od IJlLej star- 
,szy, 'Pochod
cy r6wndez z rodziny 
zi,emiaiiskiuej, z Mohilewszcz)'zny, na- 
leZal do uotej ml
ueZY wilenS1ciej. 
Czynny w sferach Hterack1ch i wy- 
dawmozych, takZe teatr w1J.eilski ob- 
jll-i niebawem zaai
gdem swojej dizi.a- 
lalno9ci. Da1"o mu to mo2mOO
 c
- 
st,ego spotykiania Heleny II. urok jej 
padl takZe na 1lIiego. Po wyjSciu m. 
n
 pr2Jestala wyst
 IIJ8. 8CeI1!Le. 
Kirkor byl ozrow.
ekilem mmm.nym. 
Mi:al on rozlegle znajorno9c!i w WIileii- 
skLm Bwlecie naukOW}'lm i lIit.erackim 
i cala elita rwilefLska bywala c
tym 
goaciem w salmLe paij,stwa KoIJrkor6w. 
Z tyoh czas6w datuje si{! ZI1IajOI11.OS
 
KiiJrkorOW1ej z Waci'8IWem Przybyl- 
skim, ktora p6tnJiej m'iJaIa tak ba.rdro 
7Jawazy
 na jej dalszym losie. Sto- 
SImek Przybyl-skiego do nLej jest 
Bw1iadectwem ze juz wt'edy, w jej oza- 
sa-ch wilenskich, popularina by
 mu- 
siala w gronie swoich i swego m
 
znajomych D'!.e tylko IZ powodu BWej 
urody. Ta uroda, polq.czuna z pewnq. 
dozq. kokLeterH, byla jedn:ak gl6w1Ilym 
jej magnesem. EHza Ol'zeszkowa pi- 
sala 0 niej ze "b
a to kdbieta pi
k- 
na, zalotna. II. rZe moostwo ludzL, wsp6l- 
Illie z Syrokomlq., m. nU}. szalalo". To 
przebywanie wBr6d ludzi [)JLeprZJeci
t- 
nych, ich przyjaZil ! adora.cja rnogiy 
cz,:soiowo wynagradiza
 rozozarowa- 
nia zyoia maliJeiiskrego. 
Kirkor byl ozI'owiJekiem 0 wybttnej 
i ciekawej iLnte1ugencj
, ale charakter 
mial trudny .i w :por0rciu domowym 
musral by
 przykry, skoro i druga Zo- 
ilia, po kilku latach malZeDstwa, po- 
rzuoi}a goo na 
sze. Ostatnie BWe 
lata przezyl w Krakowie w samot- 
noScl; umari w r. 3.886, pochowano 
go staraniem krakowskiej Akademii 
Umiej
tnosoi, kt6rej byl czlonki'eIn. 


Llldwik KOlldratowicz, pseudonim \Vladyslaw by- 
rokomla (1821- 1862). 


-.-;;... 


...


.")
. 
... 


, 
'-_S"..-' 


- , 
". .
 


. 
M 


'.. 



' --:-
;' 


,. 


<. 



:"" 


. .. 
. 


..);":: 



)'. 
:. 


,- 
.-
" 



 .: 


-
. 


«..: 
h.: 




-

 
'-

 
,-.- -- 


':.'1,

::;;- 
I
' 


"-
 


:.);.". 
. 


> 
, 
.r,...
 f '"''r''

41if'''''''''
'':''' : 
cr1
lf@ 
Zei Nf1 D tHlT'r) T >( H11"
04 .. 
fOTOGRti fi GZ
Y 
. J\KtiKOW' 

: Z I:; >1l?,.

aw;

U'
IJ17W
 
.J.n
 7 &
,
_

41) w', 
__ . ..

"'-'1

lqn 
 

--....- .- -- 
;. '"'.' i>-4.,:__ :


 ., 
 . 
':
 :::: c#f -;;.n;. ::.: -
..
.-,-- . .;l
 
n 'Uiffld IA 
b' 


 Ij. 
, k t:44.f,; .,V"4'
.tV4 
,. Mt-_- 


--.,:..}'u . :":.. 


.. '-..
l. 
" "','h' 



? 


<., ........... 
. ..,r)":,,, 


....
 


". f. :

:
 


;.-..:,....:.. 
....:...::..:..;.
. .' 


:.:::. .::-


 .... -.i n ':...:.-: 


...... 
.:::". 


... ---."::) 
 


""<,.. 


Adam I1onory Kirkor (1818 - 1886) i jeg-o druga. 
zona ('elina z Boczkowskich (1841-1932). 


:.
:: 


ft 


.
 
,,:-,,:,,:
'::' 



 


,- 
-, 


i!L 


I. 


1 


._ ,::"-r
 


j 


" 
, 


Helena z l\laJewskich Kirkorowa (1828 -1900). Zdjf- 
cie niniejsze p()('hodzi ze zbior6w Mariana. Dubiec- 
kieJ;"o i znajduje si
 obecnie w Ilosiadaniu jego syna 
w Kra.kowie. Marian Dubiecki napisal na odwrocie 
fotografii: "Z jf>j mieszkania. aresztowani zosta1i Ro- 
muald Traugutt i I\larian Dubiecki. Mfczono jll bar- 
dzo w czasie sledztwa.". 


.
 

. f"'''.'-.'''''' 
t I 'lift t1tSlI W IIUmE 
_. 


_.:::::::.:..........w.:......
::=: 


.... 



 tn'UIWI4. 
........ .......... . .. ....... 



..
<;- 


\\ f" \\ ,_
 '
'!I'" 1
"1C') I
> 


, . 
- X-.'" 


; 
draa' 


rail 


Lato przynieSt musialo odmlanf:, Wilna na noc do ich podmiejskiej 
i jesien.iq. pisal juz Syrokomla 0 swych siedziby, uprosila p6Zniejs
 paniq. 
chwilach wytchni'eI1Jia w kt6rych cza- Stanislaw
 Korotyflskq., by spala tej 
sie ma "rzeczy milsze dla serm". nocy w jej domu, w pokoju obok 
Te "rzeczy mils2Je dla seroa" dzie1ila j,ej sypialni. Ale Ludw.LS w nocy wr6- 
z nLm Kirkorowa, ktora znalazia w oil i za
dal I8.by Zona wyszla z nim 
n
m ozlow1eka 0 podobnych jak 0IIJ8. na dw6r, bo ksl
Zyc Swiecl tak pi
k- 
zainteresowaniach i zakochamego w nie. Pani Paulina tlumaczyia mu ze 
niej do szaleiistwa. Spotykali si
 wie- chce spa
, a on na to zaCZ:I-1 jll- wraz 
czorami na granoicy dw6ch ogrod6w. z i6zkiiem ciq.gnq.
 w stron
 drzwi 
A ze jesLenne wioozory wileftskioe by- do ogrodu, m6wiq,c: 
wajq. chlodne, n
e bylo to bez szkody - Daiem s}awo Helenie, Ze bedzlesz 
dla zdrawLa chorego na pluca Byro- d:zLs
aj 'spala na diworze. 
komlli. (Te wspomnienoia wieozornych Pani PauliJJ.a mwolaia: 
spotkaii Syrokonlli i Kiirkorowej oraz - Stasiu! StasLu! 
w.iadomOOoi 0 zonJe SyrokomH px-z;e- Syrokomla przeraZony zapytal: 
l\IILOSC DO. SYROKOMLI 
howaiy si
 w rodzinie Korotyii:sklch - P8J1na Stanislawa jest tutaj? _ 
Przy boku 
'ak!lego m
z.a, m.wsze 1 .prz
kazane mi (lJOstaly przez p. Da- porzuoiwszy l6zko sam si
 ulotnil. 
z
j
teg? ewynu n8:ukawy
 i wy

- niJewLCZOWq., wn'tlozk
 W-Lncentego Ko- N
e wr6cil aj; nazajutrz kolo polud- 
mczyml sprawaml, ood:lJlenIne zyme rotynskioego, przyjamela Syrokom1li i I1!ia. 
domowe 
irkorowe
 za?awne .by
 me wydaw<,:y j
go d:ziel). Takile i iIllIle opowiadania krQ.iyly 
m
glo. MU;!Q .to mc me IIUloil:o spo- Co wl
ceJ ich hj.czyio ponad t
 ro- wsr6d znajomych, oburzenie roslo i 
kOJu 'tego .zyCla aZ do czasu, gdy los mantyozne spotkanJia, nioe wiemy. dalsze wsp6lne przebywanie kochan- 
zetkntl- l jq. z Wtadysla.wem Syrokom- Plotka wileiiska m6w:i1a duiJo, ate By- k6w w Wilruie stalo si
 niemozliwe. 
Iq.. Syro
omla p.rzyjecI:a1 do WiLlna.w rokomla w.liBroe do .Jana Ch':Ciiiskie- Syrokomla zac
1 snu
 plany wyjazdu 
r. 1853 [ wydzlerZaW1il 0 dw:i.e mIle go z 13 11stOpada 1860 - w liSoie za granIc
, plsai w spos6b tajemni- 
od miasta ma
y folw:ar
ek Borejkow- na:lJwanym "spowiieOOiq." - tak si
 ozy dio .swego przyjacioela: "Wa4 si
 
soozy:zm
, goole m.IIl'leszkal 2Je BWQ. ro- bronl: "Do w.i'l1Y si
 nie znam; me moje losy". 
H ISTORIA powsta.n!iia 11".1863 notuje os6b w Kraju i w Londyme, m. co d2'Jinq.. Oczywi6cle i on stal 61.
 
- SQ.
, aby jaka plotka tutejsza, jak- Ale n1m jego wyjazd doszedl do 
.te Romuald Traugutt przez ostat- im na tym miejscu najserdeczniej stym goScLem w. domu Kirkora, a 
 kolwiek zolbrzymiala, rzucila cLeft na skutku, wpierw wyjechala Kirkoro- 
I1Jie IniesiJJce przed swym areS7jtowa- dzi,:kuj
. r. 1857 zostal Jego wsp6lpracowm- m6j charakter, serce i obyczaje". NLe- wa. PI'Zed samym Bozem Narodze- 
nil'lm ukrywal 81
 w Warsm.'WIie na kiem w czasopiSmie "Tydzien Nauko- wq.tplirwti'e pod wpiywem swego uczu- IlIiem 1857 opusoiia WHno i dom m
- 
III Smolnej w mieszkaniJu Heleny Rjir- POCHOI?ZENIE I RODZ
CE wo-Uterackoi". cia dla Kiir1wrawej i ch,:oi obrony jej Za by illIigdy do nieg-o nie wr6ci
. 
korowej, kt6ra w s1l8.d 2Jjl. nLm aresz- Helena Klrkorowa byl!l' p'lerwSZQ. Zdaj.e 'si\! te 9zybko po przyjeZdzlie i 'sLebie przed plotkq. napisal Syro- Taka b
a cena kr6tkiej kilkomie- 
towana, zostala skazana II1a katorg
. wnq. AdaJma Honorego Klrkora, zna- do WHna Syrokomla ulegl czarowi komia poem:at "Stella Fornarina": si
cznej !iJdylli. ' 
Kim byia ta osoba kt6rej powiOW'Odzenie nad 0 jutrze". Tak wi
c pomySlnie wzna.. 
wszelki wyraz" go obchodzi. Odpo- wiala si
 sielanka, leez wnet rI1Iial jq. 
wi,edt SzuJd,ewiClZa musiala by
 przy- zmrozi
 zimil1Y podmuch. 
chylna, bo w drugim lLSoi.e do niego, Pa.IJU
tajll-c 0 przykroSciach wileii- 
z 21 stycznia 1858, Syrokomla dzi
- skich Syrokomla staral si
 w Pozna- 
kuje j'em'll Iii Leonowi Ch.rzaJnowslde- llIiu ukryw
 aby m6c si
 oioeszy
 
mu, recenzentawi teatralnemu "Cm- spotkanliem z ukocllarul. nie pod czuj- 
su", za okazane dobre ch
. Plsze: nym okiem krytYC2JI1ych rodak6w. 
"Chc:ialbym jednak abySoLe. IJJaS do- Niedlugo to si
 jednak udawalo. .Jui 
brze zrozumieli. za.nadto siJelbie i Was po kBku dn:iach zostal rozpo2l!1ally, 
B2J8Jlujemy, abyamy arutdcipative mLeli wiadomoSC 0 jego pobycie rozeszla si
 
prosi
 0 niezasiu:ixme pochwaly, chce- szeroko 1 od14d rue m6g1 si
 uchyli
 
my ocen1eni:a sumi.ennego i spr8iWded- od rMmyoh pubHcznych wy.stq.pieii., 
Liwego, wskaJzainda kiJerunku artystce, kt6re staly si,: Ok8iZjq. do ma.nifestacji 
jak zobaczyoie wcale nLepospoldtej"... patriotyeznych i m.niepokoiiy policj
 
Ta:k wi
 Syrokomla chcial na odleg- pruskq.. Spoleozenstwo wielkopolskle 
loSt kierowa6 losern Kirkorowej i da- zacz
lo zglaszae swe prawa do niego, 
wa
 jej oslon
, a 0 jej talencie see- a to go odrywalo od boku ukochanej. 
nicznym nie Wl}.tpU. Snul pl8J1Y, ze Gdy odmawial niekt6rych z limnie 
przywiezie do Krakowa sw6j naj'l1ow- zgtaszanych zapros2Jeii, gdy PaulLna 
szy dramat "Kasper Karlmskl", kt6ry W.ilkoiiska, kt.6ra umyslnie przyje- 
wlaSniie Bw1i
oil tryu.mfy na .soenie wi- chat-a do Poznania., by z nim si
 spot_ 
leiiskiej, i pisal: "Ale mi Fajfer ka
, ki1ka dni czekae anusiala na to 
[PfeiJffer] nie }imlie tej sztuki, ch)'ba oS
tkanie, 
alo to niezadowo- 
na ben.efis Pan! iKir'korowej lub IZ3. len;te i 
6w
, ze "lZ8JWOd:zi ooze- 
jej do2Jwoleniem". Rafael wilef1sk1 kUJq.cych 
 ze Wl'elkopoianie zaslugu- 
wctq.Z myslai 0 swej SteUi-natohniie- jq., aby 1m wi
eej pos2J8JI1owam.!ia oka- 
niu d zyl jej Zyciem. 7;aC:'. A jedinoczeSnie Z8Jc
 BI
 pod_ 
Kirkorowa pmyjechala do Krako- noSl
 
ryty=e glosy II. plotki na te- 
wa po Trzech Kr6tlaeh 1858 a juz mat Jego stosunku do Kirkorowej. 
5 lutego wys14pita w roLi 'l'i'sbe w Ich wymawny slad pozosta1: w 1istach 
s:otuce V
ctora Hugo "Angelo Mali- An
I1Zej
 ,
d'Y'8:l"da Koomdana i w 
pieri". Zdobyla od raw poklask wi- "Dzler;ruku Bllbl8J!1J1Y Moraczewskoiej. 
downi. Karol Estreicher pi,sal potem Ko
m.lan, k
 juz dawniJej Ibyl kry- 
ze poprzedzila jq. "slawa uroku jaki tyczme. nasta'WllOIl:Y do Syrokonill, nie 
umiala wywrze
 na poet
 Syrokom- SZCZ\!.d
11 teraz Jemu i Kirkorowej 
I
" i ze w srluce tej zwracala wy- zgryzLiwrch krytyk. Moraozewska by- 
lq.cznie uwa
 widz6w. W "Czasie" }a !I"
zeJ p
y
hYlna dla Syrokomli, 
ukazala 61
 entuzjastyczna recenzja. ale 1 ona, Juz 10 czerwca., notuje 
Chrzanowski pisal Ze "poj
 i. wy_ ze zg
rsz
iem, ze "rozbiega si
 w
eS
 
konala swq. rol\! z pewnoocU}. i Bztukq. 
 mIesme, . 
t6ra mn:ie 
hodzi z 
dowodzq.cq. n
e tylko talentu, lecz i Wlelu s
ron, 
 przybrla s

ezo aktor- 
ZID.akom
tego wykisztalcenia artysty- ka, 'p!!,Ill M
Jew
a, Jest Jego 1rochan- 
czgo". 2e "w kllku tragicznych ffy_ kq. 
 ":; sobLe 
 rer;dez-vous w poz- 
tuacjach... jej gest d sIowo moialy ude- !IIaIlIU. DodaJe 
ez komentaa-z, ze 
rzajq,cq. pot
g
 i prawd
". PodkreSlal "ow
 Dulcynea.:. .J,est podobno awan- 
"kunsztowne umtaI'kowanie w pr2Je
 
urnl
, czego 
 do,,;:odem 
oSC z 
prowadzeruiu calej roH od J>OCZII.tku zonatym czlOWJeMem. Ta:kie glosy 
do konca". musialy na
trajai: niech
t.nie pubHcz- 
Mimo pochwal dwa zdanoia w re- n
 poznariskq. do Kirkorowej-aktor- 
cenzji ubodly mocno Syrokoml
. PI_ kl. . . . . . 
sal z oburzen:i.em 15 lutego do Szu- 
lilTlO to JeJ wrst
py <:l€JB'o/iy B1
 
kLewicza: "Zarzuea
 jej nieregular- duzym powod:zE?Illem. .JeJ p1Jerwszy 
nose rys6w! - te rysy od lat pi
ciu wyst
p 
byl Sl
 8 
erwea, w roli 
nosz
 w zywej pami,:ci d nieregular- tytulow
J 
 dram:a01
 AlekS8lIldra 
nooci w nich noie dostrzegam". Bodaj Przez
zleck1ego ".Jadwlga, kr6lowa 
jeszcze bardziej dotkn
o Syrokoml
 
olskl". .Jak I?rredtem "Oza.s" wital 
zakonczemie, m6wil}.ce Ze "a.rtystka ta Jq. w 
rakoWle, 
 t,eraz, "Gazeta 
jest bardzo 8zacownym ella naszej 
. 
s

stwa Poznanskii.ego' da;rzyl:a 
scerry nabytkiem". To Ibrzm
alo w u- 
q. hOJI1:leoSl0w:'l
 uzn
ma. "Pan1 M
 
szach Syrokomlit jak 
i
tokradztwo Jew
 cZ8.ruJe. - Pl
 ,,

ta , 
i tak zgromU recen:zenta: "P, Chrm.- a PUb
lcznoSC ru:e S7J<;z
la JeJ okla- 
nowskii pojq.l jq. dobrze, ale troszk
 sk6w 1 wywoiywala Jq. przed 
urtyn
. 
stronnie. Z laski swojej uczynil jq. N awet 
ora
zewsf:ta; tak naplSala w 
tylko dobrym mbytkiem ella Boeny swy
 dZl
u.o JeJ wyst
p1e ": dra- 
krakowskiej, wteno2J!lJs gdy Krak6w maC1e ,
umnLCkl
go ,..:2:61kiewski pod 
jest tylko szoZouplll- areI1:I- dla jej ta- CeooI"Q. . ,.'...pam MaJ€Wska 
ala. tu 
lentu" . rol
 c6rkl hospodara wolosk,l'ego, a 
Teatr kT'akowski byl wtedy pod dy- tak wyb?,rnie, iJe okLaski p
awi€J ni-e 
rekcjq. .Juliusza Pfeiffra, kt6ry dla usta\"aIr . To bylo ostatme przed- 
podtrzymania bytu tej seeny polskiej sta
er.ue teatru kr8;kowskiego w Po- 
poSwj
oil wiasny majl}.tek, a dajq.c znamu, zakoflozyl Je smutny wypa- 
przedstawieni:a nie tylko w Kra:ko- dek, 
t6ry dal pow6d do nowych do- 
wile, 
e 1 
 
ych m
astach, w tym 
CZhwych plotek .i dO
6w. Mm:a-: 
bodaJ najCl
zszym okresie gffi"lffiani- evv: ska tak go op
a. "W. 
leJ 
zacji speln:ial du
 rol\! narodowll- Ale 8CeIl: re draJrnatu MaJewska me na zar- 
praca w .tym zespole latwa nie byla. ty Sl
 przebi
a, 
 utOJ?ila ,Puginal tak 
SzczuploSC grona aktorskiego i ko- gl
boko w p!ersIach, ze Sl
 krew po- 
niecz.nooc oz
stej zmLany re rtuaru la
a... By:<>kor:n la siedzial pod mojq. 
stawiala w.iJelk
e wymagania i:torom I
zll- p
awle, 
Jrzawszy krew kochan- 
W clQ.gu cztereoh mdesi
cy po sw
 kl d. wl'dzq.c, 2Je jll- wylala, :iJeby z nim 
im przyjeZd:zle do Krakowa Kir- dluzej I>OZJO;sta
, zalamal .z. rozpaczy 
korowa wy st"""""

 a W Sl .
.._.' t r
oe, prZYC!Jsnq.l do skronl 
 wybiegl 
"'1""
""" CUJIIJ1U SZ u- m. k'illisy" 
kach, 2)8.wsze w rolach gl6wnych Nie N dru" dzl . 
byl to wdelkl repertuar i I1IIe d:awal 17 a gI' en po tym wypadku, 
pola do popisu, ale Kirkorowa cie- czerwea! teatr wyjechal do Kali- 
szy}a si
 na og61 powod
ern I na- 
2'J8. be
 Klrkoro
ej. Zostala on.a. w 
wet w s}abej sztuce potrafila tak za- Ozn
1U. pod oplekq. lekarza i Syro- 
gra.C swojq. rol
 ze "poruszeni widzo- k0r:'-I
. P
€JI
&DOWal on troskIiwde p?- 
wie wywolywali jll- kilkakrotnie" Re- wa:mlle Ole

 aktork
, prawie me 
cenzje pl"ZewaZnie m:lJewala dob;e. Z odstwow
l :reJ p
zez dwa tyg
ie i 
wdosnq. skoiiczyl si
 krakows.ki uchylai Sl
 od r6znych zaproszen, co 
teatralny. 20 ma.ja rono ak
 wyw.o}alo kr
yczn
. uwag
 KoZmia- 
opuSoilo Krn.k6w i ulto si w poz- na, z
, "od teJ ChWll
 stracl
 zupelnie 
nanskie oj, do Kr61estwa 
OISkie giow,:. .odzys
al Jq. doplero gdy 
gdzie po gi6wniejszych miastach mf;
 


ar




:;Ch


o
otrup: 
to- 
10 dawa
 przedstawienia. Pierwsze czerwca . z oncem 

st,:pr mialy si
 odby
 w. Pozna.niu, Tak 
i
C to spotkanie w Poznan:iu 
n . tu Kir
orowa spotkala Sl
 z S
O- kt6re mialo by
 si'elankq. ukry14 przed 
korn.l:I-, 
lerwszy raz od czasu WYJRZ- oczami IUdzi, ,sta}o si
 zr6dlem no- 
du z WJJln:a. wych plotek i utrapieii. Mimo to 
przez nast
pne tygodnie Syrokomla 
byl w doskonalym nastroju chwalil 
si,: w listach powrotem do' zdrowia 
i na pewno nie przeczuwai blisklego 
konca romansu. .Jest bardzo wq.tpli- 
we, czy Kirkorowa wyjezdiaia w ta- 
kim samym nastroju. 


SPOTKANIE W POZNANIU 
Po wyjeZd:zie Kirkorowej z Wilna 
Syrok?mla przechodzil ci
Zki kryzys 
psychi-czny. Wpa;dl w odr\!twienioe, z 
kt6rego. tylko chwilowo wyrwaio go 
odegran!le na scenJLe wileiiskiej z wiel- 
kim powodze.niem jego dramatu "Ka- 
sp
r Kar1if1ski". W liScie do Ch
iii- ZERWANIE 
s
ego z 5 marca 1858 p

 ze "p6ki Po wyjeid2iie Kirkorowej Syrokom- 
Sl
 ni-e zdo
\!,
 wYJazd, to tu la opukil Poznaii ;i udal si
 w ob'
 
um
 ze zgryzoty . M


y 0 tym, by Wielkopolski. Nie trwalo to dl
go 
,..po

 w 
rakOWlre dla kt6rego bo juz w 'Polowre Iipca przybyl d
 
ZYWl czeBt r
hgljnq., a k:,6ry dl¥t Krakowa, pierwotnego celu swej po- 
t
r
 "podw6}
1l- ma w

 . Skarzy dr6Zy. Gdy w sierpniu teatr krakaw- 
Sl
 z
 "to mOJe marzenre tern sroz- ski zjechal do Piotrkowa Syrok I 
SZQ. 
e
 torturq., ze. mo7m.oSC jego gnany t,:sknofn tez ta' . o
 f 
spelmema coraz bardZlej widz\! odda- .... o.q. m pOJec a. 
laj
 s1
 i kto wie czy pod obn..'" 
YJ
ZdzaJq.c do Kr

a prosil Szu- 
i . . .' . ." , klewLCza 0 20 rensklch na dr
 
. 2Je "WY.Jecha
 m
 mog
, z:te popla- obiecujq.c odesl
 je z PiotI1kowa al
 

lWSZY dlug6
, me obm
shw.szy. 
 splaci
 poemacikiem dla "Czasu". W 
i o:o
irz:
:n,,
sz

dzi
,. dzi
 Piotrkowie SyrokomJa spotkal sI.
 z 
mnie J . 'rubLi 600 " W k wyn on ' c LeSle 
J- Kirkorow:I- po raz ostatni. Wyrwala 
. u pI"OSl. 0 g o stamtn'" . d ..J..... '0';",;' 
po z y czk" 600 rb od Mikol ' W . I .. .,... Wla om""", 0 Cl
eJ cho- 
... aJa IS oc- roble oJea Gdy p bId B . 
kiego z terminem rocznym. Mial wi
c kowszcz' . .rzr y ? 0re;J- 
w pla
ac? roc
y 'Pobyt poza Wj1nem, zastal. 6:
 

iJ

z 
:lI :"CL

 
oCZ
w
scle z Klrkoraw.ll-. komlt;\, ale to me byl jeszcze koniec 
. Nle tyl
o sprawy fi
sawe op6Z- jego utrapieii. Teatr wr6cil do Krako- 
maiy WYJazd Syrokoml1. Czekai on wa 23 


"'
e rn ik a ; zda iP . . 
na pas rt kt6 
 . 1 ' 
 , . .
 Sl
 Jesz- 
" zpo, po ry Zg10S1 8!
 cze przed tyro powrotem Syrokomla 
JUZ w lutym. 
wioka w otrzymaIUU otrzymal od Kirkorowej List IZ3.my- 
p
sZop<.>rtu kr-:yzawala pl8J1Y spotk!t- kajq.cy osta1Jeoznie kh dot ch 
ma Sl
 z KlI"korowq. w KrakOWllJe. stosunek y czasowy 
Czeka
 ?OO- tam .na 
iego jeszoze Co byl
 powOOem tego I1!aglego ze- 
czas J

 po .wYJeZdzle teatru do rwania, nie wiemy. MaZe uBwiadomi- 
PoznanIa 1 dopLero 1 C2Jerwoa dolq.- i a 
 bie .;. e II1Jl . I ""'.... . ch . 
I d t 
 ,
 ""'" 1 I1!le ma przy- 
czy a 0 res2J y zespolu. Syrokomla szloooi i ze szc "7..... cia 
; k m : 
b I . t I .. . d . j . -...... .
 0 u rue przy- 
y nlew
 p lWie powla -amn8J1Y 0 eJ nies
e. Moze nauczona wypadkami po- 
pla
ach 1 ellate
o, gdy wreszci
 27 znaiiskimi zl
kla si
 rz}uoa
 wyzwa- 
maJa udalo mu Sl
 wyjecha
 z Wlma, rue opinili krakowskiiej 1 swym listem 
za
last do Krakowa udal Sl
 d
 poz- zrywajq.cym chciala powstrzyma
 Sy- 
nama, do
q.d przybyl P?znYI;1 WI';CZO- rokoml
 przed powrotem do Krakowa. 
rem 
za)utrz po przY
eZdzie KlI"ko- Wydaje m
 si
, ze to jest jedyne 10- 
roweJ. 
 potem Zll;p1sal w swych giczne objaSnienie tego jej kroku. 
wspornn;lenl8lCh. 0 plerw

m tam Po zerwaniu z Kirkorowl}. Syrokom- 
spotkanlu . z .Klrkorowq. II. Je
 matk
: La wpadl w depresj
. Przyjaclele byli 
"Udalo nB Sl
 dopyt.at 0 n:les
'anle 0 nie.go wybLtnie =
epokojen:i, i An- 
o;96b .przybylych, z k.t6remn IT1;l:a!em toni Pjetkiew1cz (Adam Piug) , towa- 
Sl
 zJ

ai: w PoZID.amu. Byly JUz w rzysz z lat dziecinnych, tak pisal 0 
m1.eSOle 1 je
c:ze ni-e spaly. P8.I"{I go- nim 4 Ustopada 1858 w l:iBcie do P8IU- 
dzm. 
adoSI1l
 sp

zonych, 
ozmowa liny Wilkonskiej: "Bliedny oblf).kaniec! 
o m
eJseach I l
dz18.c,h dalekl.
 sttl-d, O
y B6g swym cudem wyrwal go z 
wza]emne opOWladanIa to mmtony,ch teJ przepaSci, w ikt6I"Q. tak si
 :rzuoil 
wypadk6w, to .p
zeby:te) podr
zy - na ?slep!!!". Mimo taki'ego stanu, gdy 
SQ. to \,,
omI1JleI1'Ia mOJ
 osobiste, z naplsano do l!1iego z Krakowa Ze po- 
kt6ryml me przystalo ffi'l nudzi
 ozy- trzehujl} sztuki na benefis Kirkoro- 


.......
		

/Archiwum_002_10_279_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 DeceruDer, 1962 


WIADOMOSCI 


5 


rzuceni przez niepowodizenia 
yciowe d:2JIl.i wde1e szkody. KiI1korowll- odwie- ciec:zoe; pozostal:a nadal w siuzble te- 
na posadki miejskie. dzali jej daWilii znajomi, Zw1erzchow- go, kt6rego nOCll- rt.abrali, by ratowa
 
scy Ii :i.nlli.. oraz jej br8lt stryje
ny, to 00 jesz.cu;e moZma by to uratowa
. 
t!VZIAL W KOXSPIR AC jl Feliks Majewski i Artur Wolyilski. Trzeba by to uprzedzl
 organizacj<;. 
Warszawa zyta wtedy w wielkim WoIyflski byi sekretal'Zem wydziahJ tr-Leba bylo zabezpieczy
 papiery dyk- 
podnioeceniu buntu ducha i nadziei. spraw zagranioznych i u Kirkorowej tBitora, kt6re znajdowaly si
 u niej. 
Tajne zwil}.zki miodych dzialaty coraz spotykal si
 z .Janowskdm. Bo w nocy Zandarm1 zrew1l.dowali tyl- 
intensywniej, a demonstra.cje uliczme Dubiecki pisal potem ze Kirkorowa ko pokoJe Traugutta, do jej pokoi 
trzymaty catQ. ludnoSC w napi
ciu i ni.e mtala prawd:i'Jiwego na:zwi,ska Mi- ni.e wesz1l., lecz ona wiedzia.la ze 
zdawaty si
 zwiastowa
 niebawem chala Czarneckiego i n!.e WliedZlia.ia 0 przyjdlj. 1 do niej. Wyszm na mia.sto 
wybuoh powstania. Kirkorowa brala w jego roli w powstaniu i ze dopiero z rana i drugi r
 po pohJdniu, by 
tym ruchu zywy udziai. W tym cza- w ostatnich tygodniia.ch przed aresz- wr6ci
 w1eczorem. Niewq.tpliwie od- 
sie widywaia si
 z poe4- Komare.m, towanLem domyslaC si
 mogla wyso- wiechUa dr. Dyhka i za jego po- 
znajomym z Krakowa, teraJZ wybit- kiego stanOWli8ka swego lokatora. Srednictwem powiadomlla sekretarza 
nym prZJedstaw10ielem lewicy ozerwo- Wydaje sl
 to malo prawdopodob- manu 0 8J'eS'Zitowarnu dyktatora. Cho- 
nych. Ten odtam konspiracji juz la- ne. Caly spos6b post
 Kirko- dzila r6wniei do Zwierzchowskich, ale 
tern 1862 miai gotowy plan powsta- rowej ukazuje Ze wiedziiaJ:a nad kim ani. matkii ani c6rki me za.sta.m. MoZe 
nia. A gdy plan zatamal: si
 i Komar, czuwa, dIa kogo Bieble 1 matk
 nara- tam SZlUkala pomocy w sprawie pa- 
zanlepokojony aresztowamiem swego Za.. A poza tym Waclaw Przybylski pier6w dyktatora. Sarna ich w rn-z- 
przyw6dcy .Jaroslawa Dq.browskiego, nLe byi z natury dyskntny. Wszak to pie=.ym miejscu umleSci
 nte mogla, 
musLai uCiekaC, ZOStaW1t on u Kirko- on m6W1t 0 roli Traugutta i 0 jego a tQ.czniczek juz rue mlala. Powie- 
rowej .sw6j rewolwer Ii papiery. Kir- przybranym nazwisku cUowiekoWll, rzy1:a je zatem swej przyjae!6ice 
korowa zeznala potem Ze rewolwer kt6ry pierwszy mial go potem zdra- Franoiszce Kryt, 0 kt6rej m6wiono, 
oddala powstancom a papiery spalila dzi
. Co wi
ej pokazywa} mu go kil- Ze ma. slaibe zdTOW1ie i umysl j :1:£' 
- czy taki byt istotni
 ich los, trud- kakrotnLe w kawiami. Dlaczeg6z mia.1 cierpi II1a mani
 rebgijnq.. GOy potem 
no dzis ustalic. Fakt, Ze je przyj
la zatajat prawd
 przed KirkorowQ.? Z wieozorem .Janowski przysia1 po te 
i u rzyWlieziono Trau.£!'Utta i iInnych wraz z Trauguttem. pp. Romeykowie mie- 
Franciszkll- Kryt, kt6ra po areszto- wraz ze swll- matk
 i W1:adziem spro- Ze juz n1edIug-o prawie wszyscy tam komisilj. sledcza. a I!"dv nadal zaprze- 7. nim oskarionych do cytad
li. W szka.1i w tych saunych .stronach i te 
wanht Traugutta OOegra
 miala waZ- wamn.1i si
 na ul. Smolnll-. Rzeczy ich zebrani znajdlj. Bi
 w wi
?1!eniu. Byta czal swei d7Jia1:alnooci, skonfrontowa- kilka dni potem przewieziono tam dWl'e rodziny niewliotp1liwioe w.idywaly 
n
 roll;!. W tym ozasie poznata r6w- przywieziono na jednej furmance. tam siostra P1:acheckiej. Zofia Zwierz- 'W ,l:!'0 z MorawskLm i Karolem Przy- r6wnieZ Kirkorowll-. Umieszcze:nl bylil sil;!. W ten spoos6Ib tu w Mohllew- 
niez rodzin
 Zwierzchowskich, kt6rych Sprowadzi1: si
 wraz z nimi i Karol chowska, ze -swym narzeczonym, byll J-jvlsklm. Pod nacrsklem lch zeznan w t.aJW. X Pawilonie. Pobyt w tyro szczyznle Zalobne echa dw6ch szubie- 
zam
2ma c6rka, Maria Plachecka, Przybylski, ale juz w grudniu prze- tez pp. Wr6blewscy z m1:od7.iutkll- c6r- Trau
utt 2JmLenil swe !It!lnoWllsko i w!I;!zierriu byl mnlej ci(!:tkl, nl2: na Pa- nic lIla stokach cytadeli warszawskiej 
miaia sil;! StaCl potem jej g 1l5wn ll- ill-cz- ni6si si
 do mieszkania swego brata kQ. AleksandrQ., kt6ra z namowy Wo- ()dtl}.d 7. pod?1!wu g-odruj. odwaga m6wil w.Jaku, n1e byio lochu, nie by to m
- spotkaty sil;! z soblj.. Te echa me mog- 
niozklj.. z jej zapewne namowy. Wac1:awa, gdy te.n z polecen,ia Trau- ly1'i.skiego prowad7Jil:a 00 nil'daNroa, w /) swei (lziJ\lalnoc4oi i je.1 motywa.ch, 
o sledZitwa. przy okazji codmen- Iy OpUSlZcza.
 pani P,i6rowej. 
Po roku matka i c6rka przl'lJliosly gutta wyjechat za grarnicl;!. W miesz- sklepie swych rodzic6w, ostatnl sek- odmawia1: natomiast wszelkich ze- n
ch spacerOW' po porlw6rzu mog-ta Z parrill- Poi6rowQ. by1: niewQ.tpliwie 
sil;! na Rynek Starego Miasta, w ja- kaniu dwa pokoje zajmowal Traug-utt, retariat RZQ.du Narodowego. To tam znan, kt6re by moe-l-v zg-qbi
 innych. Klrkoro
a zobaczy
 dawnvch znajo- w kontakcie Dubieckl, 00 tylko ona 
kiS czas potem na uI. Pl-wnQ.. iMiesz- a trzy Kirkorowa z matkQ. i Wl:a- teraz tQ.CZII1Jiczki Kirkorowej nosity pa- W czasie DOhvtu Kirkorowl'j w lochu. mych. NIP zoba<>zy1:a :Jednak ..dl"Og1!.e- mogta mu donia'iC 0 szczeg6lach are- 
kal tam z niIni - i potem na ul. dztem. Drzwi od pokoi Traugutta plery dla lch dalszej ekRpedycji i 00- i{omisia jS.1e-dCZla przesiuchiwa.}a je1 go palla Mlch'l.la". bo Traug1.ltta trzy- 
towa11lta. Traug1.ltta. Od niej dowie-- 
Smolnej - maly chlopczyk Wlad
io. do sieni 'byty stale zamkni\!te, tak ze biera1:y korespondencjl;! dla Traugutta, slllz})e i w1:a""""r!. w dw-a dnt pO wyj
('!u Trl6sl Kirkorowei du..i:li i nie-spodzie- te zamknQ.t sic on z n
 w swoim 
_ 
nie mam" a 0 'ch1:opcu m6wi1:a "krew- skll-. Wszystkle papiery dla Tmugut- niedhigo potem ojca i brata Wr6b- 7 lochu. waZy1:a sil;! na krok ni1i. g-utta. Ale teraz ,to juz byhL dawna, 
nika z zeznan KiTkorowej) z3Jtem si1:a je do mipszkania dr. Wlodzimie- darm6w, ale i tego alarmu nle poshi- 7.ionych. 1 KirkorowR na.1pewn;ei 0 Pom ta wladomo.4oil}. 0 fXJwif>d'lJ!- OOlesna pr7eszrosc. PrawdopodobTrle 
urodzi
 sil;! musia1: w r. 1858 lub 1859. rza Dybka, kt6re bylo miejscem spot- chano. A przec:Iet innri, .JaJl1owskl i tyro wl.edzla1:a. Mi-a}a poza tym no- 
ch matki ma
/) wiemy 0 pobVoip obecne lata Zy'Cla przy bokll Pj6ry 
W tych latach Kirkorowa wystl;!PO- kaii dzLalaozy powstanczych. Gai
ski. tez dawnl goScle z ul. wame noworlv bv !'mrobmva
 nawlA.- KIT'korow!'l w cytadel1. Cpla jej byh byty spokojne i nle nri.osty ze sobQ. 
wala na scenie krakowskiej, a prze- TakQ. drogll- szty rozkazy Traugut- Smolrnej, juz opuszcza.1i swoje mdesz- za
 kOTJta.kt 7.(' 
wi.atf"ll1 zewnetl"ZlI1yro nad celQ. Traugu.tta. GOy pr-Lebywa1:a nic nadzwyozajnego. C7Y takl spok6j 
cie
, gdyby by1:a w stanie odmiennym, ta, przelewata si
 jego wola, kt6ra kania i szli w ukryoie. ; dla tych DOwod6w 
otowa bv1:a Dod- w lochn na Pawiaku. a w S1}.Siedn;\m byi jej potrzebny, czy tez zle si
 w 
grae by nle mog1:a. Trzeba zatem sprawila ze powstanie przetrwalo zi- Na ul. Smolnej prny spok6j pa- ;Ij.
 to rvzvko. List sw61 Disam w lochn byl zaankni
ty Trau.£!'l1tt, ko- mm czul:a, nie Wliemy. Za niQ. zostaty 
przypisa
 wersj
 Dubieckiego pomy1:- m
. Traugutt mia1 czasem spotkanda nowa1: nadal, nie zmi.elniano trybu Zy- TJ.ocy 23 kwietnia. Rvh to sobota. Wi- mUIlii!kowala si.{! z nim teleg-rafem mogUy Syrokomli, Trangutta. Kirko- 
ce, tym 1:atwiejszej do obja..snien.ia ze na mieSoie, przewaZnie jednak praoo- cia. Czeka.no jak w tragedii greckiej rlocznie chOO7.i1:o 0 to 
pby w nledz1'l'le wleZliermvm. Pewn:liE" i tl'TaZ nawi
- ra. potem d Pi6ry. Po owd'owiendu 
pi-sal swQ. ksiJ:).Zk
 w wiele lat po opi- wai w domu. Najcz\!iictej OOW'iedzal na koniec, kt6rego nile odmienlc nle 7oh1ierz m6
1: list t
 doT
CZV
. W 11- 7Ja1:a z Tllim ik.ontakt 'f">u'kRnIem w lIcia- mieszkal-a w Witebsku i tu odwie- 
sanych wypadkach. go Dubiecki, kt6ry sprowadzil si
 do mo.ie. W sobot\! 9 kwietfilia. przybyll Rete porl,a1:a dok1:adn;\p nrzebieg Rledz- ne czy w pod1:o
. lie serea i troski dzala j
 pani Romeykowa ze SWI}. oor- 
Czy po przyj
dzl.e do Warszawy tego samego domu. do malego wil- do Kirkor
j Wolytiski i Majewski twa 1 kto zostal: .1u:t orzez Karola wtozy
 musiala w taka rozmowe, 1:at- klj. Wandlj.. Panna Romeyk6wna jesz- 
Kirkorowa pr6bowala otrzyma
 enga- gotnego mieszkanka w oficynie, a z wiadomoScia Ze teg-oz dnia aresz- "Przvbvlskle
o wvdanv. Prosl1:a ml!tke wo sobie wyobrazi
. W celi obok nLe1 cze dzi.8 paIT\Jl
 te odwiedzlny u 
gement do teatru warszawskiego, nie wil;!c cms jego wizyt nle by1: ogranli.- towano Wr6blewskll-. Zrozumia1: Wo- "eby list tpn DOkazala ..doktorowi w byl wieTi'Oll1Y .Jan .Jeziorai'iskl. Pisa1: wujenki Pi6rowej. choc byta wtedy 
wiemy. Kr6lowa1:a tam wtedy dosko- czony godziIlQ. poUcyjSIJ.. Iynski Ze jut C7JaS na Tllieg-o. Tego
 domu Mlrntra" (dr. Dybkowj) t zaraz on w lrl8cle do tony z 13 czerwca dzieckiem. Pami
ta niewielki pokoIk, 
nala aktorka Salomea Palinska i przy Pr60z Dubieckiego przyehodzili tam wieczoru zniknQ.t z seminarium, gdz1e t>otem ZIlliszczvta. Prosl1:a dale1. hv 1864' ..Mam SQ.Siadk\! jakq.S, kt6ra zastawiony meb!aml. okr:)gty st6l, na 
niej Kirkorowa nil' mia1:a Zaooych na obiady Waclaw Przybylski oraz mde82Jka1, zaledwie na kilka godzin w ponl-edzia1:ek 0 5-ej m
t,ka t>rzyS7.h czv liter nde 7ma - czy co _ ale zu- ndm rOZne smako1:yld; takze i to te 
szans na otrzymanie pierwszych r61, Gal
zowski, a takZe czas jaki.8 dr Ce- przed wejSciem iandarm6w, kt6rzy z Wl:adzil"l11 'I>od wi
zlen1e tak aby pt"lTJie sil;! z nill- rozm6wl
 nile moZna po wypiclu herbaty pozwolono dzie- 
a drugorZfi!dnych pewnie by gra
 nie zary Morawski i Karol Przybylski przyszM by go aresztowa
. A gdy 1IJ. mo,l:!'la Z okna swe1 0011 zobaczy
. przPZ mur - lecz pod nilj. sledzl Trall- ciom wsta
 00 stolu i zabaw1a
 sl
 
chciaia. Bonawentura Kudlicz - jej Gdy Kirkorowa zajmowa1:a sl
 spra- wstal ranek ndedzielny, iandarmi zja.- wtedv bv wied7Jla1:a ze list doreczo- gutt - a z niJrn czasem telegrafujl;! jak chcialy. (W.iadomoSc1 0 wujence 
dawny dyrektor ze szkoly dramatycz- wami org-amizacji, matka jej prowa- will sI
 w domu na ul. Smolnej i za- '1.0. eel li!ltu by1: wyraZnY: przestrze- - ale baba zazdrosna. nie da, za.raz P.i6rowej j jej :nWZ-U pochodzQ. z Ustu 
nej - nie zyl juz 00 wielu lat, wi
c d:i'Jila gospodarstwo i kuchnil;!. Do po- brali Dubieckiego. 7enie skomproInJitow:mych na Med.z- rozmySlTllie wali w mur i przeszkadza z 17 maja 1961 p. Romeyk6wny do 
poparcia udzieli
 jej nile m6gi. Syro- mocy -mia1:a m1:'utta. ProSb:!. bv z matklj. Dod wie- tll- "bab
" a te ham si
 0 Trau
.tta, list6w do mni.eL Dla staruszki, kt6ra 
smwskim i pewne rwplywy. chreby strzec, prawie wcale jej nie wpusz- Wr6g wkroczyt w sledzi
 dykta- zienie przyszla Franciszka Kryt bv1:a 0 moZlIw
 DOdst
 w stosunku do ich goScUa, wspomnienia z lat doj- 
przez Chl;!oiiiskiego, lecz ta drog-a by- czano na pokoje Traugutta. DrzwI tora, aJe dyktator nawet w takiej natwyraZn1e:! nodvktowana niepoko- nieg-o, wil;!c dlate,l:!'o przeszkadza1:a w rzalyeh musmly by
 smutne. Za to 
la dla Kirkorowej zamkni\!ta. Zta fa- przychodZQ.cym przewaZn.ie otwterala chwili jej nie opu8ci1:. .Jak w k8.ZdQ. jem. czy Dannie Krvt udal-o si
 odda
 tym pukanym telegrafie. (Ten ko- lubMa wspomina
 te lata, gdy by1:a 
ma romanSl1 z Syrokomlll- mogla jej sarna Kirkorowa. nledzliel
. ranD poszedl z KirkorowQ. naJl)\ery TraU.£!'I1tta 1:Q.CZIl1Jiczce .Janow- mentarz pochod'zi 00 wnuC2Jki .Jana mioda i pl
kna i otoOZlona wielbloie- 
szkodzi
 i unledostl;!pnit wiele salo- Do dyktatora przychodzil 
sto.J6- do Jro8clol:a. Resztl;! dnta 
 w do- ",i{!\e
o. Mlal'a. pewnile Kirkorowa na- .JeZliora1iskie,lfo. panny Wandy Romey- !ami. PowtarzaJ:a z humorem wier- 
n6w. zef .Janowski, rzutki sekretarz sta- m-u. Nik.t do niego nie przyszed1:, tyl- rt7;\p11;! Ze Z jak
e,l:!'OO znaku prunny k6wnv, kt6ra mi przeka.zata r6wniei szyk, kt6ry jakoby Syrokomla uloZyi 
Kto wie, czy nie to wliaBnte sta- .fiU RZQ.du Narodowe-go. On najwi
- ko Kirkorowa trwa1:a przy nim. A Krvt bedzle mo
1a zrozumiet, czy jej przytOClZOI1V urywek z llstu sweg'O na jej nagrobek: 
1:0 si
 przyczynll- iZ weszla w inne cej nlct skupial w swym 
ku. Dla gdy w nocy uslyszai natarczywy pOlecente wykkarze wiedziell duro 1 kiedy po- Gdy nastal dzleJ'i po tej stra9ZIlej no dr. Dybka. Kirkorowa ole wymIe- wydat wyrok. TraguiJta i czterech 
("'y fabrYC'7A'!k luh tpz z1emlanlt' wy- tf'om zalamali 
i
 w skrlztwlp. wYT7.Ij.- nOC'y, Kirkorowa nip pomyfj!a1:a 0 u- nUa jl"g'o naZ'Wli
ka w !fWYIll 1i."4rJIf", RIp C7.lnnkow R.7
i\1I N'lroc1owpg-o skaza- 



". 
"'- 


. . 



. 

 


Romuald Traugutt (1826 - 1864). 




 


I 




;.: 
 .
> :;- : 



 


:1 .. .
- 


t. 


" 
"""
:'. 
i.,;FAi'Y mfinit,..
'1 
.....,. '..... .
 ..I IWl
 i 


::.:
 .". .,

:::' .. ( j; 
 . 
, ' . ;' .. "'<' . ' . 
f
' ._..

<.t.t
: 


"" 


'
" 
:;...,.,....:. 


F 
..' ".:.«:: 


.........
 




 " 
. *'....' '.'.. 
.. .
-
..t .
_; 


....... 
:. ::: ::.:.:7;.
-:, "'..

. :::-
". 


,4 


i: t. 
.i.:

.* 


.
 


.. 
:". :«." 


"" 


;.. 
 ».:".:: 


Dom przy ul. !o.molnej (dolnej), w ktorym no. pierwsz
m pi{\t- 
rze, w mie!oozkaniu Heleny Kirkorowej, IIkrywal si{\ Romua.ld 
Tra.ugutt. Dom ten zburzollo \V r. 1910, i na jego miejscu wy- 
blldowano kamienice- ezyno;zoWf!- 


do skutku i poeta wpad} ponowlllie 
w apati
. Nie wyrwal sl
 z niej a.Z 
do smierci w r. 1862.. 


POZEGNANIE ZE SCEN
 
Kirkorowa znalaz1:a w Krakowie 
nowe grono wielbi-cieli jej talentu j 
urody. Prawdopodobnie przebywa1:a 
duro w sferach intelektualnych, 1 at- 
mosfera tego mla.sta, politycznie swo- 
bodniejsza niZ wilei1ska i bardziej n- 
wolucyjna, musiala wywrze
 wplyw 
na jej umysl i jej stosunek do spraw 
publicznych. Tutaj pozna1a poet
 Ta- 
deusza Komara, i ta takze znajomoSC 
mi.ala z ezasem wp1:ynll-
 na jej losy. 
Na scenrie krakowskiej wystl;!powala 
przez caly sezon 1858/9. W lutym 
1859 gra1:a roll;! An1PHi w "Ma.lepie" 
S1:owackiego. Grala tez rol
 tytulowlj. 
w dramade Scribe'a ,.Adrienne Le- 
couvreur", a choc "Czas" pi.sat potem. 
Ze "pani Majewska pomimo talentu 
swego i szczerej ch
ci, nie mogta po- 
do}a
 tej roll, przechodZQ.cej jej sHy", 
publicznos
 zdaje si
 by1:a innego zda- 
nia. Maria Estreicher6wna w swej 
ks
zce 0 zyciu towarzyskim i oby- 
czajowym Krakowa w latach 1848- 
1863 notuje, ze na wyst
p Kirkorowej 
w tej sztuce zabrak1:o bilet6w. Byia 
ona w tym sezonie ulubien.iC1j. pub- 
licznoScl ,j z nikim rywalizowa
 ni,£, 
muslala. Natorrriast krytyka "Czasu" 
byta moze w cz\!Scl echem niepor?- 
zumleii mi
dzy Kirkorowll- a dyrekcJ
 
teatru. Estreoicher6wna pisze ze Kir- 
korowa byia aktorkQ. d-obrQ., ale kap- 
rySiu}. i tru-dnlj. w stosunkach i ze po- 
r6znj}a si\! z Pfeiffrem. Pfeiffer byl 
reprezentantem szkoly pozowan i de- 
klamacji. "bodaj ostatnim" jak pisal 
Estreicher. Gra Kirkorowej wyr6znia- 
ia si
 "wielkll- naturalnosciQ., spoko- 
jem i cien'iowaniem" (znowu wedlug 
EstreiJchera). Ta r6znica w podejSctu 
do gry aktorskiej mog1:a by
 gi6wnlj. 
przyczynQ. nieporozumien mi
dzy dy- 
rektorem-reZyserem i jego pierwsZ:). 
aktorkll-. Ni
rozumioenia te musiaty 
by
 powai;ne, skoro z koiicem sezonu 
Kirkorowa miata ustQ.pi
 z teatru. 
Wywo1:aro to protest publicznosci. 
szczeg61nie m1:odzieiy, zapelniajlj.cej 
stojQ.cy parter i galeril;!. Estreicher6w- 
na ta.k opisuje ten incydent: "Na 
wieSe 0 jej us4-pieniu zebrall si\! 
wielbiciele thimnie w teatrze i gwal- 
townie jQ. wywolywa.li chociaz w 
przedstawieniu nie brala udZJiahi. 
Pfeiffer w konoo wyszedt przed kur- 
tyn\! by uciszy
 tumult, gdy jednak 
oznajmil. zc Kirkorowa juZ do trupy 
ni-e nalez.y, obrzucono go skorupami 
z jaj, a na nast
pne przedstawienlie 
przygotowano jeszcze energiozniejszl}. 
dem-onstracj
 lccz policja do nl-ej nie 
doptiScila. W 6wczas m1:odziez ro
 
cz
ta bojkot teatru, wobec czego 
Pfeiffer zaanga.Zowal Majewskll- na 
nast
pny sezon. Od razu na plerw- 
szym przedstawieniu ("Krakowiaey i 
G6rale"), teatr tak si
 zapelnil, ze 
zabrak1:o bilet6w nawet na parter j 
galeri
" . 
Mlmo takiego poparcia ze strony 
publicznosci nieporozumienia z dyrek- 
cjll- widocznie trwaty nadal, bo w 
kilka mlesl
cy potem Kirkorowa osta- 
te	
			

/Archiwum_002_10_280_0001.djvu

			6 


WIADOMOScI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 



 


P ONI
SZE f'ragmenty pochodzq. z nie na cmrnej ta.blicy. Paclerz odmawia- EDWARD CZAPSKI 
wydanych dotychczas panni
tnik6w lern 2J8..WS7Je U n6g matki He raa;y byla Na amatorskim te81trze, dawanym wysok
cl, na ikt6ryoh Dikt dotq.d 88.- 
Edwardl}- Czapl!kiegf? (1819-1888), 
y- w domu. dIa KorzenlowSklego, .spotkatern 
 mym tylko przeniewierstwern i chyt- 

i


Dc'6:ap
1h
yO:aU::ch
z

: w


:c 
 b

d

lzaa.. FRAGMENTY PAMIEINIKO ' W 
=In:yia:. =:

is::an
 
 roSc
 dlugo si
 nie utrZiYffia1. 
dzinie i przygotowanych obecnie do raz do pokoj6w dzloomnych 1 dlugo licznym zgromadzeniu. W wielikim WYROK 
druku. mowH z patrytDnern - alem nle z SciJ9ku raz tylko moglern 7Jbli.Zy
 aili! 
ona moja przyjeohala do Kowna, 
Harmonia i czystosc stylu, prostota tego nie rozunrla..I. Z nami w rozmo- do nlej. .JasnOOt ja.ka8 niezwyazajna aby dopilnowat wywlezienia. Dozwo- 
narracji i clwn-akter pami
tnikalrza wy rm.dko lSi\! wdawal, a kiedy m6- promieniaia z jej pi
knych OCZU. KiI- lanD jej w.idzioo sl
 ze nmq., godzln
 
8tanowiq, zalety tych w8pomnien. wH do dzleci, to z 
 energili- 1 0 ka ISl6w tyJiko zamieniliBmy z sobli-, roomaswialwmy na osobnoScl; zapo- 
Znajdujemy w nich sylwetki ludzi uroczystoeciq., Ze dziS jeszcze slowa Solenizant uroczystoScl, 
wy wiedziala m
, rl;e w Wilnie zatrzyma 
wsp6lczesnych, opinie dotyczq.ce wy- ojca jakby brzmiq. mi w uszach, slo- Duchowne wi
, najwyZlrz.e tylko I - NajjaBniejszy Panie! My tutaj aurtor, dobrze ml znajomy jeszc:ze z ml
 kllka tygodnl... 
padk6w politycznych i rozwazania na wa przed tylu laty slyszane 7Je czciq. pobudkii. 7J8IS'\:q.pi
 tam mogq. to co wol- . . .... ..' nle wychowujemy ZoInierzy to nigdy Charkowa, odprowadzll ml
 na stro- Wezwano ornl
 nazajutrz do naczel- 
tematy religijne i narodowe. Czapski i stra.c:hem ja.kimB.n06
 i paJtriotyzm gdzie Indziej stwa- . . nie by'la szkola wojskowa', powola- n
 1 
 dlaczego nle stamm Slli! nika wojennego, ta;m przoozytano de- 
spowinowacony z Rzewusk-itmi poznal WnOSZl}. kiedys ogronmego nI.edZ- rm.. . . ...'., niem naszej instytucji jest ksztalce- 0 paDnli!' Antonlnli!' 
. Chwalil kret 'bardzo dlugJ; skazano na 12 lat 
w petersburskich 8alonach pan
 Han- wiedz t i' 
 gonek, ojclec - w ,",- OOLlBORZ-' _ ,nl 16w e 

 In Y h ch dIa 
aj
... ob


e- j w ej l ' 
 e ' i
 

szlach l od e da: tn :wn 
 a u
ZU m 6, a m n 6- a nl cl
 e W leh e W r S ° ch 
"! l A
OZYW S ' y:b ot er n i1 ie z wygn poZib a a - 
8kiej Balzaka, w paskieWiczOW8kiej bie 9 rzea;uW i 8h1g r6tnycl1 1 
 Wiadomo ' -01....; yc racze J n= woJ",,-o- · 
 J... 
,- . J... VUIU 
J ,. - 
Wa-rszawie odwiedzajq.c wuja swego gi08 j-ego: (.Joli-bord ) , Ze konwillct na 
Iborzu .. '. .' 5: wych. Dlatego to uiywaliSmy doi4d O
lL Prosilern go, alby 'tera.z na tym wlen1ern praw wszelklch, konf.iakatq. 
gen. Wincentego K rasinskiego zblizyl - Dzleci. tu, bliZej. mlotyl ks. Konarski, mundur6w tylko zewJ1.ll.trz szkoly, ani miejscu 0 niej rue m6wil, aJe on fJWo- majq.tku i konflskai4 majq.cych Bi
 z 

 do Zygmunta, pracowal 8zereg lat Przed nami J.eZy st.raszne zwie
, wskrzesiciel nauk 1 reformator azk61 .< tei uczyliBmy ml.llsZitry 1 ewolucji woj- je prawiJ: daJej., paId w cidJbie rue zna- czasem otworzy
 sukcesji. W moty- 
to 8ekretariacie stanu Kr6lestwa Pol- z'broczone 00 9wieZyoh, 8rniE'rtelnych w Polsce, pod pa.nowamern StamBla- i skowyoh, kt6re latwo nabywa kaMen la7Jiem dla Bieble odwrotu. 'Potem wi- waoh powiedziano, ze chociaZ si
 nie 
skiego pod kierunkiem ministra Igna- cios6\v. Bezwladny, ale pa
zcza ot- 




 82Jkol. .1" oddaj
y 
 wojskow
. dziaJ'em 8JUtora .si.edzQ.cego obok pan- przyznal do powi.eszen.ia kluczw6jta 
cego Turkulla. Po poslubieniu Anto- warta gI'02Ji str88Zl1ymi klami. Ojolec legium NOb
 dIa 


aOo
 IlL Cesarz mowy tej nie przerwal, ani ny Antonlny 1 Zywo . 114 konferu- sledztwo 1 sq.d ma go w tym wzgl
- 
niny R6zyckiej osiadl na 
mudzi. po kole! kate kaMernu z na.<3 wkla.da
 Coli .. S olaru Pi.iarum __,' J"" na nUl- atle odpowledzLa!. zapyltany j
o. dzle w podejrzenilL W Tobolsku zaB, 
Wyrok hnierci za pomoc udzielonq. r
k
 do otwartej pa81JC'Zy r.1edZwie- 2xm eg1U
 c m , :c.AI. / Odetohn
my wsz y sc Y ' , zle bardzo wa.bY}. nara
, wy
em 
 mu byla sumiennOOt tej procediury ludo- 

Cl
 
:m
nwno,w r. ze 
 
 na '" .? . ? . Za moich cza.s6w 00 r. 1829 ks. rek- . 
lat C1.fzkich 'robot, dozywotme wygna- - Co. boiBIZ Slli!. DZ1eclom molm tor .Ja:k6b Ciastow kl .' I d wraZenle pozostawY po sobie na mlo- ze wszystIkiego I: 
ciIska1iSmy si
 
- zerczej. 
nie we w8chodniej Syberii, pozbawie- nle waIno n-iczego sili! I
ka
. Tch6rza. 0011. N ibiI' s. p
Jm
 nl° dych umysl'ach n£JWY kr61, t)'1m gor.sze CZQ.C soble WZ8ijemn1e 19
ia. Wie- Prosto od p. naczelnika 
wiezlono 
nie W8ZY8tkich praw obywatelskich i zapleram 8l1i!, to nle moje d7Jieoko. S2Jl
um o
 

 bel trwal
 ze w kilka dni po tych czorem tegoo dnLa wldzle11Smy z krze- mi\! do turmy, .tu nocowa1em z ki1ku- 
konfiskatf majq.tku. Na 8kutek licz- Born 18 n1kogo i ruczego si.I;! nie I
I wala 
, a 
. K u y-  wiem AOOlfa 1 mnie dQ sz'k61. Pa.ml
h1e mi kl lZIllewolnlozonych rplem10n .1 naro- juZ murndury i w 
ycza.jnych odzie- Iru}., kt6rej bIask nieamiertelny jest, do SurwLlilSzek na por
. Dzi
kowalem Kiedy wch
 jui na ostatnie stop- 
jaJk 
q. je9t prawda, jaJk wq.tlym1 dobrze amutn'e wraZenie i trwome d6w starej Europy. Wypadk1 hlsto- ;niaCh do lekcji i zwycmjnego trybu bo z nieSmiertelnego ducha pocho- z uniesleniern Dawcy wszystkiego za nie pierwszego pl\rtra, rzuca si
 w 
wszystkie falsre, Ix> doSwtadc:zyrem pJ"lJeazu.cla, przy tym pieY'Wszym wy_ ryczne oct 46-go do 72-i w t:
m wzgl\!- zycla powr6cilLsmy;, kiedy obiadujemy dzi... Ale myslll-c 0 niej - po niej mojq. pomysln
, za Antonin
. W kil- moje objli!'Cia zap1akana Zona. i do- 
Ze gniew w m
ym pryzmacle fJWO- chylen1u ISII;! z dom'll rod2'JirnnPJg'O. Zar dzle 7J8.cofa
 
owu na jakl .wiek w refektarZiu, dla trzech niZszych klas placzli!! - a zamLast opowiadaC 0 ruej, ka dnl po molim powrocle do domu staje silnego ataku nerw6w, ale jQ. 
1m l8J1'Me 1 wykrzywia potJwornJe naj- jechala pooc7JW6ma buda. 
ka, dziela. sprawJe
liwej wolnoScl a tym przezn&czonym, otwierajQ. s
 nagle opiewam tY'lko wlasnq. Zalo
. A prze- odebraaem list od wujenki Rzewu- zaraz ocucily ksi
i'C2Jkl RadzLwii- 
lep.croo m
li. najprawsze uczuola. zrozono kufry 1 kr6bk:1 (k08zyk1) z samym i cyv-:ilizaojl. gl6wne podwoje, sl'ychaC "Irrlpera- cleZ nie wolno mi tych wspomnien skiej, naznaoza ml w nim ILplec jalko l6wny. 
UrodzIlem sl
 w Zapolu, foIW'8.Tku Drowlantem podr6Zn)'1m, jeszcze raz Kiedy przYJeoh8JllSmr do konwlktu, tor! Kr6f!:', i wszedi z groZnym obli- przerywat na pun.kcle, kiedy moja t
mt;n wtzyty mojej u pp. R6Zyc- Tu naleZY si\! odda
 dank czei 1 
naled;q.cym do Sawejek. w powiecle weZIWamo wazystJkdch na g6
. Matka brly wtenCZ8JS wakaoJe i maio ucz- coom m
zczyzna wielkiej urody w pomySln
 do zen
tu dochodzita. Le- k1Ch na Ukralnle. wdzi
oSci rodzlnie calej ks. Kon- 
ehlokim gub. mlf1sk1.ej10 czerwca n.s. bardzo byla ZSipla'kana, upadUsmy m6w zastallSmy. '!'aras. tak D&7JWany mundurze .polski:m, z nim jeneral Stas plej joo bylo nie rozpoczynat tych stantego RadzlrwiRa z Polonecnkl 
1819 R.P. OporwIia.dano mi, te 9ml.er- WffZY'scy 
 r8JZ do jej n
. pr7Jez obszerny ogr6d nad WlrS1/lo byi otwar- Potocki,. Sta
isl'aw Grabowski, mini- pami\!tnl:k6w, jak w n
h opuSc.i
 080- ODWIEDZINY Ksi
a Adela i jej nieodrodne c6rki 
te1nle przy mtn1e ohorowa.la moj8.}zy 1 lkan:la ObieoaJl'a nas odwOOdzi
 ty, wJ
 bllldzilern oalyml dnla.mi 1 ster oSw1ecen1a, a za nimi iks. rektor. 
 najdrotszq. dIa mme... (KOWNO) Antonina, Celina 1 Mlchalina nie oct- 

odna m8itJka., Ze mniJe z tmdnoS- za. roIk uSclSkaliSmy MiohaUnk\! pla- marzylern t
knie 0 nowym zaw
le W,szyscy powstaliSmy. Mlkollaj skosz- Przyszed.lem kiedys z rana do p. W tyro wsp6lnym w.i
lenlu dnl pIy- st
, czuwaJy jak rodzone nad 
alq. do Zycia oIbudzIOIno. D7Jls malo bar- kala 
de n1eboga talk fJe itrowa naukowym, w kt6rym dotq.d Jednq. towai zupy, posi4pil na 
rOOek refek- Floriana R6Zyckiego, za.sta}ern go w n
y powo1nie 1 jednostajnie. W dzien chorq. i nle
ciami zgn
blonq. to- 
dzo z dzieolilstwa za.parni
. MleErL- pmem6wii: nie magla. ZeszUsmy I w tylko ull- stronli!' upatrywl\J'em. K.s. tarza i zgromil reMora za to, rl;e mlo- samotnoaci; po chwill weszla pow
 mol:ch imienin 13 Oktobra przyjecha- nq. mojq., a w ostatniej chorobi.e, kie- 
kaliSmy w nowym dwuplli!trorwym nleksztaM;ny rydwan po jednf'!l"m.l za.- rektor laskawle a powa2mle nas przy- dziei niejoonostajnie ubrana. Obcho- na jego Zona J na.si4plla prezentacja. 180 moja nireJboga z dzle6rnl, pozwo- dy suknla na ruej sl\! zapalila, dzien 
drewnIamym doonu, palaceim naZlWa- nurzamy 8ll;! jakby w otchlan ja;kq.A, 
Ql, a odczytawszy I1st matkl z 
- dZQ.c dalej obszerIlll- podkow
 stol6w PowJerzchoWIloliC panl rbardzo ml sl
 lano jej bylo w.ldzioo 91
 ze mnq... Ach, J noc czuwaly mad chor
, az do je') 
nym. Naprzeclw ganlku z -kolumnaml, bylo miejsoa tam dIa WllZystkJich pa1em wyrazlloSW6j osza.cu,nek dIa niej. natrafil ;na Boleslawa W.ielogrowskie- podobala, ale widzlalean, rl;e 0bec:n00t jakZe to dziS Ix>le{mle wspomlna.t 0 smlercl 
za. obs-rernym dzled7Ji1Wem, staI.a bra- 
e&1u, ltozq.c w to staTOl'ZJ8!lronnego a nas s
rdecznle IZROh
, abySmy go, kt6ry stoj
c u rogu sto1u., n
 moja przeclwne na nlej zrobila wra- t)'1m spotkanlu. Trzy te panny dzlen 1 noc szyly 
me., e. dale:! wysa.dzana topol8.ITU dro- Oharona 1 slug'
, Adama Borkowskie- okazall Slli!' godnl jej "opIekJ. jednq. z fantazjq. wysunq.1 Illa ScieZkl;!, zenle. Ta panl 00 razu wldzia!a we W twarzy mojej Antosl, w jej uspo- bieltzn
 d1a odchodzq.cych na Sy'bir 
ga. prosto do austeril. Kiec:ly rodzic6w go. W drodze nJeraz jeIS2Joze Izy wra.- "Stans ,pede in uno , zaraz nas eg- kt6rq. si4pal Monaroha. nmle zi
la, a 
ule matki. nienawi- sdbieniu widzla.lem slady nlezatarte partli i mnle dwie koszule jec:lwabne 
w domu me bylo, odwI1ed7J8Jtmny 
- caiy do oczu 1 trw
a t
skn.a do ser- Z8JlTllnowa
 wszystIklch trzech w obec- - Co to jest! - krzyknie Miko- dZQ. tego, kt6ry 1m c6rk
 odblera. Pan ostatnich trw6g smlertelnych 0 moje wlasnq. r
lGt- uszyiy. Ks
 jettdzil 
clnneg-o .Janklela, a nawet smaczne ca. Pr7JejerZdi'bajq.c przieZ Kobryd po noeci naszego nauczycle1a p. CZiUrow- laj. - Czy w ten spos6b wo1no ci Szambe!lan cl
:ia.r konwe.I1sacj.i niepo- zycie 1 cieI1plen nieukojonych na wi- CZl;!sto do gemeral
gubernatora Muraw- 
iakoc:I.e jeJdlJiSmy przy uroc:zysto8cl za- l"aJZ pterw9zy wl
k8re widz:lalern mia- skiego, nastwI1;le sam zaprowadzil st
 przec:l twoim WiadCQ. (souve- wladrnej sam dZwlgal, Ja zatopiony dok coraz nowych obja.w6w narOOo- jewa, a w wigHl
 Bote:ch nam w-sp6hmeszkaflc6w, aby ku kr6lowi. Tu nasbwlla .t
skna 1 znalem - mote nl.e byla w domu? nq. t
kn0i4 czekalern na ;n
 dwa dnl, mcZll-l m6wi
 gtos stracil 1 rozp1akal 
clYw, ze lubild ty'lko 

, kugel 1 rem :fakby OOuJ"lJenia 00 halasu, 00 m1\! na derkacze nle wypro
adza'li. ci
a cisza, ale stojq.cy obok mnie Przy potegnaniu za;praszal nmie p. tymczasem wleczorern w dniu moich sili! czeigodny starzec, potern ooobyl 
emaJ.onq. w miodzie rzod:k
ew. "Con- bmku I nrljajq.cych og-romnych do- Mniej sze
eni bracde. mOl tegot k:s. Kajetan 

ienski, e:!':-prow
n- R6Zycki . abym. wieczorami, nieco imlenln przy;slaIa. ml owoce, cukry i sll;! na te ,slowa ostaJtnlej pr08by czlo- 
summatls his omn1bus delLclrs matrl- m6w; nal"elrlJCle fltam
Umny u bramy. jeszcze wieczora. znaczenia ,
eg-o ta: cja1, Z8Jtrzq.sl' Slli! 1 OOchrZQ.knq.i. (Mial wczelinleJ jak Jest tu rw zwyczaju, clasta, lpOdzielilem te dary z tymi, wieka, kt6ry stoi nad grobem: 
monium ratum erat" , a ma.ltenstwo SZlWajcaJr rwy.s2Jedl z domku zapytai jemniazego slowa ""deI"kacze domal1 wtenczas lat 75). Uezuiem, ze starn- przychodzH: ich od!Wiedzae. 'kt6rzy od daiwna mlli! swojq. herbatq. _ Nie odrzucaj panle gubernato- 
za.warte wobec rabina nle by}o mnlej 0 nazwlSlro'1 po?JWOliI IIJ8jT11 'wteZdZai: na wl
ej sk6rze. Pod pozorern po- szek ci8:
 t
 przetni.e,)akoi d.obitnie .Nazujutrz kiedy 
ychodzilern. do ka.rmi:li. Nazajutrz okolo 12-ej wszedl rze - ja nie wyjd{! stQ.d p6kI nle wy_ 
Awtl
 1 obowillZUjq.ce ja1k 1lR8Z'E' "ma- da1ej a
 pod ste1i kSl
 rektora. lowania Ina te ptakl wyprowadizono ba
 1 gloSno z nueJS1C8. gdme stai, mu
.sta, spotkaI:em s
 we drzw1ach komendant z o:z.najmieniem, ze gu- pros
 
cia dla tych nieszc
snych 
trimonilum ratum et consumma.tum". OZleS
 dObrej slllIW'ie, czeM Z818hI- loch na taras, zarzucono 1m na g-Iov.:
 oddz1elony od Kr6la dwoma rZ\ldami m(;>lch z p'. R6Zyckim, kt6ry przycho- bernator Murawjew przywi6z1 sam dziecl, a stokroc nleszcz
4liwszych 

 t'O'lJWOd6w, 00 m
 8BJlT1eg"O P.'Om wa.szym, m.crni o:toowie pljarzy! przeacleradla.l tak skrli!ipOWanych Obi- stol6w, tak zawoial: dZ1i z rm:v1zYi4. Bardzo I?yl rozmow- mojq. Zon
 -i czekajq. na dole na mnie. ich rodzin. 
zawsze zaletQ.cych. 1 tendencja ml- St.amlmaw Kon8JT!lki na pow'S7JeChnq. to. przez ta.kq. pr6b
 ognl
q. prze- ny, chw!l'111 skroo.nn
. mOJego aparta- Zbiegam ze 'sch0d6w i jui stow przed Ksl
a Adela dzieii caly obchodzi- 
stycznej form8iln
 dbrzq.dku moj- 7JA.robn .soble wdziemm.oo
 retonnq. chodzilli Ziwykle '!'szyscy n
cju'SZe. mentu .1 otoczema (
le82Jkalem w 
- mojq. niebogq. - a.le w clemnyrn ko- ia te rodziny, jednym OOzienle, dm- 
:OO97Jowego uapmwiedliwia tak WCZIeB- puhU=
 wyclJowania w Polsce. Sm
tek wielln ogarn/lol m1
, UCZiU- nim hotelu "Saskim ;na Krakowsk1m rytarzu spostrzegam gubernatora, gim straw
 przynoszq.c, a wszystJdm 
ne w tyoh CZ1aB&CIh 
Iuby m

 dzie- 
.o14horz j€st jegQ chlu'bnym dzielem. lem Sl
 opuszezony'"! na obc)'1m 
ie- PI D kne Przedmieeciu, zajrnowaiem numer 0 kt6ry ohcial obserwowa.t t
 uroczy- pociechl;! 1 ukojenle. 
6rni Izraella. Opinia panujq.ca przeciwnlJ. jem wy- cle, m

 nawet 7Jw:11i!UIl-.i szY'blul- ko- · 't dw6ch pokojBJch niewlelkioh). 
 si4 chwUIi!' Zy'ci.a. mojego, kiec:ly po Wielki byl tu naUok znajomych i 
Pa.mI
 og-romnego barana bla- ehowanl'll mloc:tzl
y 'POd lcleI'UlIlkiem leg6w medobrze rozumWem. B: bole
 m6j po wyj9ci
 ponowil wc
raJsze 4 1 pOI mJesIQ.cach nlewidzenia sil;! kread6w na.u1rowych. Z mlnistrem wiem z&1?ObiegaJq.cy (prewentywny), iu ... $4.00 wyra:znle roztargnlony, bo mUcZQ.cej 0 nim mowa, 1 cicho si
 od'da1i:i. cych straZ turmy. 
kwiat6w, ciBza. rozk09'lID.a 001 910- Tu
lrem rozbierallmn.v n4eraz kwe- a przeclez z wychow
mern. jak z pra- BRUCKNER: R6dmowiercy pol- panme prJ:ypatry.walern slli!. Na roz- Raz jeszc:ze ipOzwolono .gl
 tonle wi- Wspomnlenle tej chwUi 81:01 mi wie- 
necznych 1 bez t1"08k6w. stle: sk:,.d 1Ie
 WV'CIhodzq. tAcznie, ze waml, nle 0 Ich tr
 tyle, He 0 to sc $ kaz ojca grata "Caiprioe h
roique"'. dzie6 'ze IT1J1.Il., a potern radzono jej, cznle na mySlI, zapadlo tak g}li!'boko 
W domu bylo og6lne usposoblenle SwJPCklch crzy tei duchownyc'h 8zk61? chodzi przez kogo 1 Jak SQ. wykony- y ... '" 1.75 W grze czystej, wyrazistej przebljai aby wracala p
ej do WHna. do serca te w <:'.hwili ffiniercl nleza- 
poW'atne, w pr0W'8.dzeniu dziro! suro- Wtencm.s I d7J1R jeszcze zdaje ml w
e. Ksl
M. muslabowle odbywa1i Encyklopedia popularna $4.50 sll;! wdzi
k jaklS osobny, osobLsty, W dlug!ch nooa.oh bezsennych sly_ wodnle walczy
 jeszcze bli!dzie r6w- 

 nleziomna, nlerzadIGe klapsy sie, 0> wyC"horwanle mloctZJieiy wleII- dz1enne czaty j
wne i u.tajone: w no- E kloped1 yrodn kt6rym sili! odznaczala dusza grajq.- szalem j
ki chorych k:t6rzy obok w nymi sllami z trwogaml ostatecznyml 
sprawiedliwie zawsze mit:dzy naml ki
 wymag'8. poSwI.
la si
, a na cy ks. rektor mby rew1zj
 posterun- ncy a prz icm $5.60 cej. Z poczll-tku sluchalem z uwagq. dluglej sa.li ohorow
,U na tyfus' w zywota. Moja Antosia nle przeczuwa- 
czworg!em ro2Jdawame. Marl.a.n byl taki{> rpooSwiecen.le 8ll;! rm.dko zdoby- k6w sam odbywal, a przeclei nle sly- Historia aztuik.i, 3 tomy ... $12.00 tej gry i admirowalem, iStOjq.C blisko tych trzech tygodnla.cl1 trzeoh wYnie- la mote ze to bylo ostatrue nasze 
najst:a!rszy, dalej MichaIina, wielce do wa.tlJ. me 01. kt6rzy OhterajlJ. ZI!l.IW6d szano .nigdy glo.snych tego. m!sterne- fortepianu, wzorowe trzymanie si
 
 iSli stami4d nleboszczyk6w... spotkanle 'si
 na zieml, ale wiedzla- 
pIaczu Skloirma, potern Adolf ba.rdzo Tlauczvclf'o1
kI ty'lko d1a chleba pow- go wo
ska rozk8JZ6w, rnle w1dziano nl- BERGER: Kuchnla polska $3.50 naturalnOOt mch6w wirtuozki. Potem 
 mi bylo wieIkiego wi
zlenia. la, ze roolq.c:zenle '8i.
 nasze mote kiJ- 
krzyikJirwy, na 'koiicu Edward, autor S1JE'dnI'eg"o. Zabe7JPiec7JeTl1.e chocby wy- gdy ru.esubordynacji i bynaj:mnlejsze- KUCHNIA WARSZAWSKA zdawalo mi sil;!, Ze jej sprawiam przy- Uum.nych zblorowisk, gwam nieusta- ka lat potrwa
. Bohaterskie tedy wy_ 

 pimna. g6d dosbtltn1lpgo tyoia nie rrume 8l
 go nLeporY4dku. A ks. rek.tor pram- !krooc .stojljiC tak blisko na obserwaojl; jq.cego owych ch6ralnych aplew6w sUenie, przezwycl
jq.ce wszystko co 
Nieodst
ym dozorcq. naszym byl u
 .fako odpowiednie wynagro- dziwym byl wodzem f muSiab6w 1 $2.50 odstq.pilem wi
c i daiem siebie wc
g- 'kt6ryn;i dyrygowa1 p. BeI1kman zna
 zlemskle, opromlenialo j1}. nlezwyk}ym 
Patri.1Jon, 8lerianrt wielklej armH fran- dZenie za Drace przyw\IJ.Z8.IllIj. do stanu konwlk
or6w. TOLSTO.J: Wojna 1 pok6j nQ.
 do ja:kiejs konwersacji, ale sRa komity muzyk owyoh orkiestr 
'Pro- blaskiern, zdala sll;! nle pami
taC 
cuski.ej; po klli!skach Napoleona pozo- n3JUczyclelSkiego h
kq.dinQ.d 'W'Iemy. Ci
tk,i 'kaszel i oSWf;!dzenle odmr jedna 1 druga, 1"OO8Ildnego pIsane lekarstwo. BOOK COMP szukalem a przecie6; J:aJknqlem Tady Nadzieje na:sze WZIlowione byly re- cud mUoScI i poSwl
emia sili! niewla.- 
180 n8.A 'I"8zem Z matlui- czyta
 po pol- nauCl'lJyCiela w tyoh krajaoh nle zrW- Cz
 warn za.c:nl ojc
e! .JaId;e ANY przyjaciela, Ix> nieprzezwyoi
onq. torykQ. tronowQ. Napoleona, stanow- sty, ozarern jej pot
ej woll cofnl\rty 
l'Iku na "PIelgrzymle z DobTomila". cl. Doz6r. kierownWbwo 1 reglamen- epokojnle. t.lmlera.libym dzlsiaj Illa wy- czm
em potr
e
 ZlWlerzenia oSi
 z cl
- czooc jego tanu kazala nam si
 spo- do ,plerwszych mlesl
cy naszego po- 
PatryZion. 'kazaI ptsat laald 1 Utery tacje rzq.du o'Im.iIJ. sl
 w :rzeczy wy- 
Iu, JezeU bym w.1

, te sy- 58 PEMBROKE ROAD k
eJ tajemmey mojej przed cziiowle- dzlewa.t intel'Wenojl europejskiej, :z.nanla i potycla; 
Iem mUoScIq. I 
. " chowa.nla publicznego jeBzcz'e rrnndej nOW1e moi tylTho u taldch zohborskich LONDON W 8 k1em. Po bezsennej nocy naplsalem przymler.za 1 wojny... Wszystko sl
 
lem doskona1ym w clasnej m- 
) Cd "m
ph1tlque - wydajq.cy sktu.tecznyml ndZ w kaMym Innym pijar6w zostajfJ. Illa apiece 1 wycho- J .. do 'G. Ohrapowicklego w:zywat.l.o go skonczylo na nlczym, a .purpurq. okry- hle turmy... 
OIIramjq.cy zapach. za..	
			

/Archiwum_002_10_281_0001.djvu

			Nr 873/874. 23/30 December, 1962 


WIADOMOgcI 


7 


IllER AlURA POISKA HI OBCIYIHIE 
1'40 - 1'60 


Praca zbiorowa wydana staraniem 
ZWI
ZKU PISARZY POLSKICH NA OBCZY1NIE 
pod redakc,M 


TYMONA 


TERLECKI EGO 


TREse: 


Torn pierwszy: 
TYMON TERLECKI: Wst
p redakcyjny 
WIKTOR WEINTRAUB: Literatura emigracyjna wczoraj i dzis 
MIECZYSLAW GIERGIELEWICZ: Tw6rcz08c poetycka 
ZYGMUNT MARKIEWICZ: Proza beletrystyczna 
MICHAL SAMBOR: Uwagi 0 prozie beletrystycznej 
JAN OSTROWSKI: Dramatopisarstwo 
J6ZEF BUJNOWSKI: Essay 
J6ZEF BUJNOWSKI: Szkic literacki i krytyka artystyczna 
IGNACY WIENIEWSKI: Wznowienia tekstOw pisarzy polskich 
i obcych 
STANISLAW SOPICKI i WOJClECH WASIUTY
SKI: Litera- 
tura religijna 
MARIAN KUKIEL: Literatura wojskowa 
ZOFIA KOZARYNOW A: Udzial Polak6w w literaturach za- 
chodnich 


"Literatura polska na obczyfnle 1940 - 1960" jest jednym z najwt\lk- 
Rzych co do rozmiar6w I co do zoaczenla wydawnlctw 
mlgracYJnych. 
Stanowi ona pierwszy Inwentarz dorobku pisarski ego poza Krajem w dra- 
maJtycznym dwudziestoleoiu, tkt6re oglQ.dalo t.oI:nierza lpdIsk.iego walezll.- 
cego z bronll}. w r
u na tylu fronta.ch i najlloznlejgT.q. w calej naszej 
hLstorii m
 em1gramt6w poli1:yczmych. Graniq prekluzyjnl}. ksl
 jest 
koniec r. 1960, ale Wli
kiszoSC aurtor6w doprowadmla swoje przegbtdy do 
chwili jej zamknl\lcla na wiosn\l b.r. 
Caly ten okres .,Literatura polska na obCIzymte" odzwierciedla mOO- 
liwie wszechstronnie i jak najbardziej oblektywnle. .Jest to odbity w slo- 
wle oIbra.z tego, co C7JUli i mysleli Polacy, z
iem 108U oderwBlli od 
pnia maclerzystego, ale zwi!}zani z nlm wl6knaml :l;ywej mowy, woll} 
tw6rcZlJ., pami(\Ciq., poczurlf'm nlerozerwalnej przynaletnoAcl. 
Zakres "IJiteratury polskiej na obczymle" nie ogranicza si
 tylko do 
t.zw. "liJteratury pi
knej". Obejmuje on r6wnieZ liite'l'3.tur
 uZytkOWl}., 
kt6ra podozas wojny i po niej spehria1a wazlne zadania: a wi
 litera.- 
hIr\l rellgijn
 i wojskowl}, "ksiI}Zki-lIwiadectwa", IIteratur\! dla dzleci i 
mlodzieiy, WYRilek myllii publicystyrzoej zmagajq.cej si
 :z trudnymd Im- 
gadnienlami, kt6re stawa1y przed Zbiorowo5ci/l. pol'skq. t t.d W ikJs
e 
znajdzie si
 takze 08wietlenie ekspansji naszych pisarzy I uczonych w 
fliwiecie z8Rhodnim, w ikt6rym jednemu Oj: 


A oto tresc ksi.q.zki: 


1) Sir ERNEST BARKER: 0 charaJterze narod"""'"'" i elementach 1.--'_.... 
_n.1'" go "-"LJLi11Lu»cych. 
2) A. B. BOSWELL: Polska I Polacy (charakterystyka POlak6w) 
3) D. W. BROGAN: Amery'ka i Swiat wsp6}czesny (rorozial 0 charakterze kultury amery- 
kaflskiej) 
4) HERBERT BUITERFIELD: Historla a stosunJct 'Ini
y ludZml (0 hlstoriografll. jako ga}
zl 
literatury) 
5) Sir GEORGE N. CLARK: PMmieJsl Stuarci., 1660 -1714 (0 my1iU wsp6lczesnej) 
6) R. G. COLLINGWOOD: O. pOj
CliU historli oraz wyj!}tki z rozdziahi ° S'lituce z "Anglii" 
(gdzi.e daje doskonaJ:
 anal
 sztuki celtyckiej i rzymsJdej, obja.snlaj/l.c upadek tamtej) 
7) C. H. D
WSON: Rzeczywi8to8t historycr.nQ kultury chrzeScijaftskiej (przeklad z rozdzl.alu 
o syntez
e dzl-ej6w Ko5ciola katohckiego) 
8) Sir ROBERT ENSOR: Anglia w Iata.ch 1870 - 1914 (rozdzial 0 zyciu umyslowym 1 spolecz- 
nym w latach 1901-1914) 
9) H. A. L. FISHER: Hiatoria Europy (rozdzJaI 0 wojnie stuletniej Anglii F . XIV 
XV w.) z rancJI}. w - 


10) 


G. P'. GOOCH: Ze lSt
di6w nad hlstoril}. Niemiec (rozdzial 0 wplywie rewolucji francuskiej 
na NleII1cy) oraz Szkioe francuskie (0 Condorcec.Le 1 doskonaleniu si
 cUowleka) 
Sir .JOHN A. MARRIOTT: Kr6lowa Wiktoria i jej premierzy (0 wplywie 1 roU lorda. Mel- 
bourne na mlO	
			

/Archiwum_002_10_282_0001.djvu

			IS 


WIADOMOgCI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


W TRZECIM dz1esl
olooiu b.w. w mowne spojrzenia: "No, on 1m po- EUGENIUSZ ROMISZEWSKI or
wn1k rewolucj1, maryn
 1'88.- nowily dla mnle dodatkowlj. w1
 u- 
Zakopanem dwaj Eugeniusze, kaZe..... Lek:a.rz oglq.da. m1
, d jego !row, zakLinal koIeg6w, aby wzl
 
ciowlj. z dzieja.m.t buntu w Sews- 
ojciec 
 syn, powracali ch
tnie w 8Wo- otwBJrta polska. twarz wykrzywia BI
 przyklad z ..oczakowc6w". Ofuknlj.l stopolu. Nasi ojcowie, 
 i m6j, byll 
ich rozmowach do ternatu rewolucji zobrzydrooniem, aw cliemnychoczach "DOWODZ
 FLOT4 SZMIDT' ' *) go starszy bosman, na _co Isakow prawie r6wieSllllkami; m6j ojciec me- 
r. 1905 we flocie czarnomorskiej. M6j (po ma.tce Gruzinoe) zapala BI
 ostry doradzIW koIegom, by WyprosUi boB- nil si
 'zr
b}. 0 20 last p6Zniej. 
ojciec, general-lekarz wojsk polskich blyBk: gnlewu. Rzuoa groZnie: "Kto - mana z pa.ncerniika. Z pevmoScilj. me- TrWba tu powiedzire ze Schmidt 
b\!dI}C na emeryturze lubU wspomi- jest odpoIwied:m'wlny za zakup tego jeden czyteInik wyczuje w tyoh 810- 
brai syna na poklad .,Ocmkowa" z 
nal: swoje czasy kawalerskie w mar Sclerwa ?". I 'WIiem Il18. rpewno, ze nie waoh styl SIj.dOwego aJIctJu oskarienia, 'konl'6OZIlQSc1. Nilkt z rewoluojonilSt6w 
rynarce rosyjskiej, a ja, uczef1 gim- 1iCZQ.C si
 z tym, ozy si
 1:0 k0111l1.I8 po- jlj.C mertjbyt MOZIIlIj. uBwia.domionlj. gru- OficeTOWie jew.cze wtedy me wje- z 'kit6rego rzeczywiSc:ie 2J8JCZe'I"plllj.iem nie przypuszezal ze los kIQ.Wwni'ka 'b\!- 
nazjum za:kopiailskiego, przepada1'em yla skiero- ny wcIlj.Z w kilIlaCh swietny turn <
f :
: braru.e, wylOll1ilo ono wladzl) wyko- minowa.ny i lada chwila moze wyle- la dramait osobisty tego czlowieka. 
M6j ojcdec p!ywal przez kiI.kanaB- wama przooiw ofioerom, a dow6dca solW'iedd Elisoosteina Pancernik Fa- . " " '" nawcrT4 p.n. KOIIlliBja Marynarzy. cire w powietrne. Talk. uplyn
 nie. M6j ojciec nie wiedz1al rl;e w Zyoiu 
ole lat jako lekarz na o
 floty "Patlomkioo." Golikow nil' ZJaJSluiyi tiomkin". Po dzis pisde daJsrl;yoo l0s6w o
tu redz.ie sewastopolskiego portu. Bunt cza.l: icl1 niepot:.rzebnym spus
em dzia1' i Sklierowa.1 je pmec:l.w buntow- tym celu wybieral si\! na ob,1a2d m- 
"crr.arnomorey" pokwitowaai zlio6liwie stiaia rewoluc
, tlumy dern
1"?" ,f:WCi;e nie wspomndal and slowem 0 wzbiera w miescie, w bazie marynar- i pod.n.oszeniem lod2'Ji, a taad;e morder- nilkom.. , nych oSrodk&w, aby zor
 
decyzj
 admirallioji odesIaniia 100 z waly d doohodzJilo do 1Starl: z p?UcJIl- jego drugim buncie, w listopadzie te- k1i na lll-dzie i na plywajll-cych jed- czym wloslowaniem naok.nlo okr
tu. Na panoernlku ".JekaitleI"ina. II' do- szerSZlj. akcj
. By! jeszcu..e jeden po_ 
powrotem do Sawastopolia. Iistotnym d ko2'JaIkiami. lTzybycle po1\!
ego go samego roku. SitW'1erdrz.i1 nawet, ze llOI9tkach. Marynarne, Wlnierze, ro- Ten sadyz
 
6w p
 przy- w6dca. - 
 
ecz sprawiedliwy w6d _ u tego ofiarnego patriot,. 
powodeim byty paIlujll-Oe WSr6d moo dkIl"
tu 
 
Ij. chorI}gwill- J
- po kilku - spudrowanyoh zresztll- - botnicy tlumnie grornadzI} si
 na bul- k.rJ:wkll- cW1
n wydawal m1. si
 da.- w111k 
 - poleoH zalodze 7IWO- zaWlSZe ubocrzny _ dlaczego jego 8er- 
na,q-troJe rewolucyjne. 02'Je bardzieJ ro2Jkoty9ato na:stroJe i wysbrzaiaoh ze swodoo dzial w cza- waraoh nabrzeZnych i chlonlJ. slowa leklm zabytkiem czas6w, kledy na kW zebrande i swobodruie. bez ud2'Jia!u ce tak rwaio si
 do podr6Zy Na pla- 
Po niepotl"Zlelbnej wyrprawie nad dalo Uum?ID 

e sUy. .MaJry- sie 7JaJburzen rewolucyj:nycl1 w Odes- m6wOOw 0 wolnoSci politycznej i g
erach przylmwano niewoJnik6w do ofioer6w, powzill-l: decyzj
. Sam z oll- nowanej trasie dwukrotnrie 
jdowal 
morre Baltyokie ojctec 7JOStal pl'lZy- 'f1M'2'Je "Pa.tiamkma meopatr:zmae pod- sle "jui nigdy potem nie wysbrzelil sprawied1JlwoSci spolecznej. Strajki i WIOset. cemm1 zszedl do kaibin. Po naradzie si
 Kij6w a w Kijowie miemkaJa 
d:2l1elony, jako starszy lekarz. na pan- syoaJI
 tc 
 me 7rlaj
 sobi.e 
- w gnde\Vlie" To praJWda, ale dlaczego rozruchy 8Il- wymierzone we wladz
 Obok codziennych troslt i potrzeb delegacJa maryna.rzy poowia.domHa do- kobieta, kt6l"1l- kocha! Noie widzia! 
cemik ".Jekastierina II (Katarzyna wy, IZ1e d2'Jiala pa.ncemika SIl- 
- nie wystrzelil, kiedy przecleZ jesie- absolUJtnlj. eara, kt6rego system I"ZIJ.- marynarskich ulotka zawieral:a 4- w6
, te zaloga wyrazila zauf8lll1e jej od kilku 
y, i oto nareszcie 
II)'.. .JaJk na 
 byla. to dama nle teoo.ne rw waIkach na 'l.lrlica.oh 
asne- do niego d :reszty oficer6w I me ma pocill-g mi:al go l\1IlIiee
 do KJijowa. 
pierwSZIeJj IITl:IodoBc:i - lIiozyla BOble go niliI.sta. Tym.crz;a.sean rewolucjon
i mmiaru mma£ oprzysi
. 
6w mary- wtedy wlaSni.e zjawila si
 delegacja 
19 lat sIu
by na morzu. WypomoSclll- odescy prawiJe me mie1i broni, pr60z narz Isakow miaI sw6j crza,rny mien. z "Oczakowa". Walizka byla spako- 
10.000 ton 'llstwowa 1a mlodSzym pan- paliek 
 kiamiem1, a ikliedy d
1o do. N Dalszy cill-g pl"2'JeI"W'al1 zebrania wana. W,zil}.l jlj. i skierowal 8Woje kro- 
oornilooan, 8I1e pot
me 12-calowe i 6- decyd'll'J1j.CIegO 9tJaJrcdia z oddi2'JiaImnd oltc
 odbyi ISI
 
 pokiad?1e p8Ill- ki zamiast na dworzec kolejowy _ 
CJaJlowe dziala 
iyiy sI
 otakZe na Komlk&w, siedmiUJSet m.aaynar2'JY "Pa- , " 
 , oormka "Rostislaw. M6j ojclec z do portu. Do Kijowa wyslai depe9Zl;!: 
fftraZy jej majestJaJtu. tdomBdna" nie IZdobylo si
 na dffialllt 
 Y :>, pe'WnoScllj. ni
 przeczurwaJ jak to ze- "Zatrzymaly mnie wydarzenia. Pile- 
Obie. Katarzyny - I caryca, I chooiaiJby w sHe pi
6dzJielSi
lu ludrzJi . , . 
 "<0 ',if" branie 
e zasadniozo na cale je- llIil.}.dze wysyhlm natychmiast telegra- 
ok
 - rmaAy slia.boS
 do Patiom- u.zbrojonych w kiara'biny. Mogliby t; ' }... 
.!.. '* .... .. \ go daJ
e Zycle. Tyro razem a.dimirnl fkznie. Prosz
 jecha£ P rzez Od
 
ldina. WieI.ki kochanek, mOCY1a indy- 
 Kooak6w zamykajll-cych f! . f Czuahndn nie 'P1'7JeW'Odniiczy abnos- do S t Ia M' .. . d . 
wi "''''-'----'''' _
"n_ bU ...
 I ZII'I1Ji.entna , do'lnY wylot wielk:icl1 lliabrneZnych 
 fern by ia swo
 i ".;."""", oft- . ewas opo. oze JUz rug Y Sl
 
..........."""", UIW

a. J'
 ...,.
 "'
 "" 
P'" nle spotkamy". 
do i:.aJkILego si:opIniIa burzyt spok6j roo- schodOw Rrohel:ieu, na ikt6ryoh gin
1i "'. '-J 
 t ,* 
 ... ':,. oe:ow poczuwajlj.Cyoh Sl
 do odpowie- NiejasnoSC depeszy tym bardzJ.ej 
nJal'Chdn1 w dntyllTIDym poZycIiu, 2Je Jro- demonistranci W2'Ji.
ct w ogieii z dw6ch Ii< .., 111 . 
aJlIlOSc:l za bieg wydairzeJ'i wystlj.- zaalarmowala aJdresatk
. Pom
a 
ohanikow1.e rozstali si
 dobrowolJ1Jie, stIron, z g6ry d doIu. Kilka tysi\!C)' . 
 

.:. pita z wniookiem, a.by zastanow1l: si
 Ze Szmidt jest smierte1nle chory. 
ohoc:i.aZ ich wza.jemne przyWIIlj.zaIltie trup6w - nde braklo wffi"'6d nich I 
 nad sposobarni medopusrz..czenia do R2'Juctla si\! do pakowania walizkl, na- 
bylo dorzgonlI1e. Katarzytna od
 
d koibiet i 
Ieci 
 :lalo I 
. if' {. ,-

'(. 'r; .. 

 1Iawi.. Wi
kszoSC 
ednaJk
 stwrn.e _ na dworzec kolejowy. Lee?: 
Patdomkina od dzielenda z n
1l- , y ywa.nem. j ego Y Jesz- . 
 ....... 
l-""
:""""',ala Sl
 za z
crem bun- tam nowy clos: wszystkie P 
'nai 
aJe nie od wmdzy w :lmmel"ium. a 'kniaz C7Je Swiat nie ogilldai. t:1. ..... '. tu slill-. Wobec tego wnioakodawcy un! ch' st'k k I jarz 
"'; 
niejednego trwalego d2'Jiela dOJronal. Ale nielbatwem "Patiomktn" mial ....*1,... . . OOlll-C'ZY li si
 od zebrania i opraco1waU eru om __ f . 1,' " . . 2'JW'r
 U'

i
:rJ:3-'; 

 

 


t

=



 
A plywajQ.Cy "Kndaz Peotlomk1in spobkan:Ie eSkadry rpoOOigoweJ wy- ...:. 'cl',:'/,"< "\", ,i't, 
}'
 1 ... do lekllJl"2'Ja ".TeIkaJt!eriny 11", _ mote 
.a.n
d
lk15 1i
pad\ dJ:k
o k do 

" - 'talk brzm
am jego slanej z Sewastopola. Wsr6d jej . .. ",. .... "":'::,.' . 
 ."" S ...... pan takJZe podpisze It
 petycj
? k un tUt I 
 mnl.eJszy
 .. 0." e z 

oernn: f1
 
Yi 


 
:=,wIT'!;
eJt

:

e
= .... A .
:.,. "i ;;:.( . 
:
i:2\,,:,',,;\
:' 

:::'
on_ =.
;: ry tajf
w YP 
:


.oE 
najmlodszyro 1 najpotl;W1iej
 oJ- rumendem rw poSc1g dow6doa tego t.: .' ' " f
',," J ,rr:;;: .;;;"'.. . .
 . ... .. ' . . , . . , . . . . . :: , . , ... . 
t . .. . Sk1ch 
&w cz:a.rnomorskie) eSkad- . els "'
 . k6 .Jak ";..
=J. " 
brzymem. PodA>bnde :lak w 
 his- o
u Z18meldOiW'aA admiralowi, Ze " ,. ,....
:. 
.,.. , 
 . ry 6wiC7ebnej postanowJ1o 14 limo- Ct No. pancernl' w. . a 
\U>l€ Ich 
toryc:myoh koohank6w serce ".Jeka- jego marynaa-ze nawet nie ukrywajll- ,<,,"'''' , 
 J ':'.
""J:.''-: .. pa.da 1905' odpowiedz na we2'JWame Szmldta? W 
tleriiny II" biio Zywo dla "PaJtiOIm- lSWoioh nastroj&w .rewolucyjrn
, bo ""; ....

 i ;" ..':"
 .:f
:- . _ 
i: 
 oll0er0wie mary- czerwcu sytuacja byia dogod!niejsza. 

 1m
 =
j chwili buntu 

:
e,od


h
= t. 'Yo . . ",},
..";';
/ .Lr"v;.;: ;
t;
 
<
,., .r:44W i :,';<':>j;;': : 

t8Jb
e


:
 


 :t
u


r: 



to;


 

t
 
Oiek:amy 
. m w ok:reBie m...... 

 ,

I z 
Zyci!l- ....'
...,. ....... _ zwr6cil: uwag
 DR n1ewlaOOiwe fami I?Oz:t
 wOJen:nego. W 

cu 
przygotowywania buntu we f10cie ...JekaitieI1il!1.y IT pr-zJea1IW ..PatiomJn- l\larynarze z "Patiomkina" w ('onstanzy po ucleczce pancernika post
;je m1ejscowego wy2szego byla sllmeJ
 
t
a k.onspa.raCYJna 
ooarnomorskdej agitart:orzy partdi so- now1" t 1JaJk dailek1m echem jeszezc dorw6dztwa momkiego wobec' ofice- n
 ok
tach 1. Swlieza WJara 
 zwy- 
cjaJ-dernOlk.ratymmej m1el1 naJIW'ti
ksze rnz 2'JaJt:ryumfurwala mHoS(: hilSto!l"Ycrz;- row co podelWa.1o 
u1'anle do nich o

t":o. Po nu:udanym zrrwae "Pa- 
sulkoesy na panoeI"Ddku ".Jekatierlna nych koch.aJnk6rw, a m6j ojclec je;szcrz;e wST6d zal6g; .tIOmkill
" 
drrHrai Ozu?hrun. surowo 
II" gdy t:vmczasem za1'og-a Patiom- raJZ - po lIldeudanej wypl"aw1e LibaJw- nill- w tym samym roku zn6w "poc:zul dzenla uosabia w ocm.ch marynarzy danie ltajnych wybor6w, Zg'rorna(Ize- _ domagal: si
 IOOItycllmlam:owego roz
r
W1i 

 rz buntownlikaml, kt6rzy 

a" 'byia jrukby nl
la" na !cl1 skiej - wrt:rnegl si.
 00 

Ia udzia- gnie.rw"? znienawidzoIU}. posta
 gi6wnodowo- nia konstytucyjnego i osmiogod2'Jin- zala.tJw1enia ISlusznyoh 4daf1 ma.ry- t
aflh w Jego r
ce. .Jeszcze w1elu z 
elokwencj
. Oboj
tn.oSC najsilndejsze- Iu w komrproll11liJtujlj.Cej allrejrl. Ok
t 0 tyro 
 opowiadal mi ojclec. 
 flotl} C2'JM'llomor8k1l-, wicead- nego dinia pracy. A w tym juiZ byl l1IaJI"Zy w spralW'ie poprawy lch bytu: l1llch "iprzeb
8: na transporto
cu 
go okretu f10ty niepolkoila spi'skow- jego pozostaI w Sewastopolu. Oalose widowis
 skl

a si
 .z mirala Omchnina. .zapach prochu. _ prosil: 0 lask
 cara. aby win- ,,
rut 
arrllen
onym . na J>iY:w
Jlj.ce 
c6w. Konspimtorzy na "Patiomad- W poo8cig wyruszyly iIme pancer- dw600 akt6w. .Pierwszy J
 poznal'!- Na kalendarzu jest 11 furtopada. Pra;wdziwll- groZ
 dla obu 9IJron, nyOO za lIlieporzl)dkIi rw &>.wastopOlu W1

elIlle. Ale JUz Swlta nadzleJa _ 
me'. IZ podod'icerem M8I1:ruszenko ne. ndiki: "RostiJsloaJw" , ,,8Inop", "Trt Smy. AJkit ?rugI rozegral Sl
 w,Sewa- Przez iluminatory na pancerniku rZll-dowej i rewolucyjnej, stanowily ni'e OOdawai pod SIj.d lWOjenny leoz Szmldt pami\!ta 0 ndich.. 
C2'J8!';', zdwoili AWUje wysilki wm-6d Swi
Utielia:', "Dwiena:tcaJt' 

sto- stopoIu d J
 
y w h
torli jako ".Tekaitierina II" widJa<': .zatolk
, a w ci\!zk:ie dztala ()Ikr
6w i baterit obro- pl'2'Jeka.mJt gl6wnemu SQdow1 
ary_ Swletny mOwca, uwodiziciel tlum&w 
marynarskiej zaiogi, I1CZ1j.C-ej S'ledm1u- low' t "Oieorgij PabUDJIIlOB]ec - "Btmt S2Jtmdta. Wy

uJIl- W nim g1
bi, na tie wzg6rz, w c:iszy napina- ny wybrzem. Admiral OmClmin, nie- narki z dopU:S2'JCZenlem adwolmt6w w na bulwaa-ach Sewastopola, w1erzyl 
set ohlopoa. w 
e mm.ejszycl1 o
t&w. nde ty1iko okr
ty i bezimlenne tlumy, jll-Oej SIi
 do granJic wytrzymaloSci pewien. am jednej ze swO'ich zal6g, roll obronc&w; w ma


 ha
 wolnoSciowych. 
Bunt we f10cle mIal 
 sI.
 NIioo1:>ecrnoM ".J
 IT" upew- llJle takZe wysuwajlJoOO. si
 na plan przywarowalo miasto i port wojenny kaza1 p=bawi
 wszystkie oi
zkie _ 
 zebranie og6lne o1\lcer6w Oczyw.IsOle macuJ tr.zeba przema: 
w ltpcu 1905 podczaJS manewr6w nlla za}og-
 "Patlomklna", rl;e me jest wszyslJkich IStopni eby J:"02'Jpatmylo w
 do - ok
\!'1:&w. 0 pomyslowooOl 
P9kadry 
CUJeJ1:Jnej woko1icy berlilud- odosoibrndona.. Z tyro wi{!lkszlj. odw"agll- naglll-Oe sprawy 
 celu dalszej po_ Szmidta 9wLadczy fakt Ze zawczasu 
nej mlemed Tetndrn. mi
 Krymem paIIlcemd'k poplynlj.l Il18. spotkame, li- . '.:--,:,... II prawy stosunk&w we F"Iocie 0zJarn0- pomySl
1 0 uzyciu orlciestry. zabrai 
a Ode
. SoCJjaJ-d
Okracd spodzIie- 
 
 
_ 
 pI"2'JelCliJwn ch iIka.",,

a- ' t . . :. : . .
 : . . :. .:. .. .. ; mor Ton skie te j": on ,.. .......... 
 ep z YJ ::? 
 a n za a. k gr onrt: a "rt

OW1 can ' e
 a ' c 'S h Wl ra '- 
walli sI.
, ze na tym pustkowiu mo.- W'llj. a<
 '
.czerwone orlJ....
.e. J oerslUej l""",,ycji do m.o- .".' 1 " ..
L."" " _ 
5r
w

 s'E 

 
!_: '

';?':""A
'

 '

 $i
 .. ':,t(, ryl
 

 



:
l
 
ROBAKT W Mq:SIE niego dziaI, a dow6dca eskadry byi, 
 ."'::.. ,,:."ti:,, ,,":. tlJ. petyojlj.. sze jako socjald.sta I republikanin, ale 
Ni:k:t nie m6g-i si\! 
Iewa.c':, t.e na ltyIje rorztropny !OO tnde wydal roz-, .' :' . : . .,' W nocy na 15 l1stopada urzll-dzen
a nie byl doktrynerem i w monarchii 
iniC'jaltyw
 przejrnlj. - rdOOkl w mi
- ka:2'Ju otworzenia ognla. Gdy1by '1? ,:

 .:. .
, .. " .: '::'.
 mmkowe WT6ciiy do dma1' okr
t&w kOIlstytucyjnej takze widziaiby roz- 
Sle. uczynit. pm.wdopod.()bnie - na 0 ilez f
 - 0 < ", ;o,,"
.. kt6ryoh zalogl nte opowiedztaly a1
 wi4-
e. Przed :9k
jnyrni lewticOW'- 
Pancemdik ..PaJtJiomkin" majlj.C przy gTaZniej9Z/l. skal
! - 
6rzylaby, "." \ '. za buntem. 
rru tlumaczyl Sl
, ze nar6d jeszcze 
ROhde do pomooy 16dZ torpedowll- 1m' SIi(!: Ihlstoria z GtliaroWSkiim na "Pa- . 1 
 h.: me dOjrza}, aby wyst(!:pow
 przeclw 
267 przy'byt 0 iydzil"ii wcze{rn1ej na tiornlklinl.e". W tej jednraJk sytuacjt . \.
i:: >. SYGNAL NA ,.OCZAKOWIE" tronowi, co mu bolszewdcy do dzi- 
mit'jsce 6wicze1i, a'by odbyl: pr6bne maryI1aJI"Ze na jego Ok
 ograni- ; . ' .. Nadszedl hitstoryC7l!lY d2'Jieti. Na kl"ll-- -siaj majll- za zle. 
strzeIania. W cmsie tych zaj
l: 16dZ ozyLi si
 do W'ZJnOS2'J6l'lla okTzyk&w na 
 tow:nik ,.O<"Zakow", na zaproszenie Ale nawet jego muzyczna dek1ara- 
tol"pedowa udaAa si
 po prowlanit do 0ZIeSt pancern.ika pod mJeT'WOIlI}. mo- .
 . :.t' ."". 7J>untowanej m.1ogi, przybyt zdyml- c
 lojalnooci w
bec tr
dycji. monar- 
Odessy. WT60Ha w1ecrWl"eJl11 , 1 na dnI- 'l"1}.gw!.Ij., i jedynie "Gieorgij Pabiedo- . ""' ,:. > ..:' .. s:fonowany poruczntk marYlIlarki*) Ii chisty=ych me zrolbila Wl
k.szegO 
g1\ dziien (27 ozerwoa) WCIZesI1ym ran- nosjec" wyl3.rn3A si
 z szyku 1 da.i t.., _'._ ',. podni6s1 sygnal: ' wraZenla. Ok
y nie OOpowdadaly 
=CZY
Iar:

: 
=J: 
n
j 


 
u
=: ....;:..-
." .'. .
:, 
'T'XY'& <'%; 'Xk
: 


 z f1: 
"
r
tu =
:f:
 i c

;e
z=
 
potcte mi
 przezn:a.o7JOY1ego do 1ch na, III tryum.fujQ.Cy "Paitiomkln" pro- t .' , 
" 11! ; -i."' U "\_. 
 f10ty rewolucyjnej w Sewastopolu marynarskie "UITa! , lecz tylko paIIl- 


t
 n:

1e=olc 

 eg 
 
e: 
z
-S=;
e
rzb= ,"'w.,_.; .:.
' - ," ,. . Y .;, -.

. . "'.i;--' .... 
 . 
 , :
 . : . . . :
 . .
 . 
 . . . : : ;. . 
 . . , . 

na 
 
rg depeBza 


p
n

?j
p




co:: 
ok'-.. i wmu
"'
 2a1""'""'. n...-..S'LeIdl desBy. Y

:
"'" .
 ;,,,.:. -- . .,.., . . . /" , 
 .. . ..' 
.
 0Ikryta. chwa1'1l- Flota Czarnomor- wiedzial Sl
 za buntem. Na pancer- 

 1
J'a.
,' 
rzal Tryumf okJazai si
 krotJkot
. W 
:':, . ' . :-J
,
i...... .. ,.,....
 , .... "
"" " '" . . . SIOO. zachowufll-C nJezlo:rruuJ, wiern.o{ii: niku ".Jekatlerina IT' uparty mary- 
nrl\!SQ t w obecnoSct zebranych prny 0dessIe "Gieorg1j Pa'b1eOOinOS']eC ry- 
 ".'
n"""""""-:'.. 
.
."" 
i: swemu narodowi tl},da od Ci-eble. Mo- narz Isakow na promo wrzywal ko- 





r 

 

e

 
r
:u

e.-Oh
 ;,<",."w.
..'.'.Y.n:,
'
:
1,.

1 ",: 

. .... ... 
 n' .,
:
< 
':

:f

 ::r

,
 





ZY

t:Cit::
: 
ko zmyl: robald ootem. szyt w eksplacyjnll- drog'
 powrotnll- ... , ;'!!f;,
'f'9 . 

, mawia poshIISzetistwo Twoim mini- nal1ze w og61e nie zjawJli si
 na 
Zamfm barszoz ugotowano, ag1.ta- do Sewastopola, a rpowstrzymany - . strom". pokladzie, stali tylko olicerowie de- 
torzy n
e pr6tnowali. Lekarz 8nrlr- przez "PaitlomkilI1a" gTOZbq. uZycla Zwloki of Ice row zabit y ch na " Patiomkinie" W y stawione na widok P ubliczn y Podpisano: "Dow'odzIj.Cy f1
 OOy- monstrujll-c wrogi stosunek do SlZmid- 
t1KJIW uproBcil 1c11 zada.n!ie. TernJz wy- d7JiaI, wyIkoonaA nIespodziewany ma- wastel S2'Jmidt". ta. Dow6clca krlj.Zowni1ka "PamJat' 
starczylo juZ tylko m.prosii: mary- flIewIr 
 - osadrzj! sl
 na przybrzeZnej .,Trzeba go 
e ndeodzownle roz- Mderkurja" .przyrwiW wod.za buntow- 
narzy 1m barszcz. Marynarze 00- m
dZnie. shv;elat" _ napisal potem car w 11- ni.k6w stekiern niew}'lSzukan.ych prze- 
m6wina jedrzJenda, dow6dca panoemtka Byl w Itym cmsie jeszczE' jeden pierwszy po6tal: przyw6dcy, przypo- Sewastopola. WlaArnie nadeszla wia- dziata nieod7Jowl!1yoh 
i urzl}dzeii scie do matki, a matka cara odpi- klen
tw. . 
Golikow zwol81 zbi6rk
 mJog1, po- Zlbunit:owany 
 - 1tnmsp00000000ec minajlj.Ca najpi
kniejsze postacl lIla- domoSi:, ze!padly tam pd.erwsze strza- zamkowycl1 i zioZyl: je w strzeZOIlym sala: ,.Z taklmi s
bra.wcami nie ma MlnlO doSe 
ego prz
lll-du 
w100rmal kilka si&w 0 dyBcypUn1e, po- ,.PruJt". ale ten w og6le nlE' ZIdolaI szego powatama styozniowego. Iy 1 chociai 2araz uciohly, rl"Wolucja miejscu w poreie. potem oc:zywiScie co robM ceremonti ... ..dowodzlj.C.y flob}. me stracil: Jednak 
w1adomU 2Je m1
 rDOBtame pooownde 
 sl
 z 
,PaJtJiomk1nem" d stala si.
 faJ"" ,....L .. .' 
 ndepehloletnieg-o syna, kt6reg-o bardzo kluczowe punkty w mieScie i porcie. 
minll-I !'1m} mordowania. Sam
 straclli na Rumun

. ,!"'" . . . . . ,.. . . ' .. . 
 . . .... . . . ...
 . _ . ""' . ,
 .
 .. ... \ : . kochal, nara2'JiI niepotrzebnie na rue- Wcilj.Z jest ten dzien 15 listopada, 
tyllko Fdneg-o zabttego. Dow6d2'Jtwo Przez diw'ana8cle dini 8WOjej gorz- 'I'" )< . ."" ,r! J bezpieczenstwo oo,bierajlj.C z aobll- na wypeiIJJiony po brzegi wydarzeniam.i. 
obflj.l podoftcer Matuszenko. 
 nad kiej wo1noBc.l II1ajpot
e1szy 
t . .... ,.u
". .# zbuntowany krQ.ZownJ.k "Oczakow" l Zbli.Za, si
 2 pp. 
"Pa.tiomkinem" powiala czerwooa na ffiOI"2'JU Ozarnym paraJirowai f,e- 
.' "!"-u . . . to w chWili, kledy dowiedzial si
 0 Na pancerniku ".Jekatierina II". 
ohor:).g"iaw. 
ug
 1 S2'Jerzyl fltrach we wl'lzy'Stkiclh 
 uruchomieniu ci
kich dzial przeciJw- postawionym takZe w stan pogotOWlia 
Kiedy ojc:iec opow'iadal rot t
 hls- portaoh. a rll).d ClM"skl me m6g1 po- on % ndka. Ale argument z chlopcem nie bojowego, sta
szy lekarz ze 8Wolm 
tori
 orzeczernila lekarSlctego Smirno- I&roImit bU'llIOOwnlka. WY'siany w po- <., .,_,.""
.,..,,, trafial mi do przekornmia, bo zaz- personelern konC74 przygotowywania 
wa, wcilJi; nasurwala mi si
 my'SI, jakt SCJig kontrtorpedowiec "St1'lemiltiel- dro!Joilem mu tej wielkiej przygody na punktach opatrutnkowych... 
obr6t przylbrataby spmwa, gdyby nie ny'j.n z ochotm.iCZQ. mJogq. o1'fo
, .":, mo
skiej. W oza:sie rozm6w Cl ojcem Na k
ku ,.Oczakow" Szmidt 
on aJe m6j ojclec byl I'ftarszym le- na prMmo, jak m.dymJany ogaJr my- Pancernik "Pa.tiomkin" milalem 16 lat, akurat tyle ile syn wpatrUije si
 w wybrzeZe portowe, 
karzlfll "PaJti()mkina". Niemal wi- slliw9kt, ugandal sl
 za grubym ZIWIe- Szmidta na "Oczakowie", bylem r6w- czekajll-c niecierplirwie na kuter, kt6- 
dzialem t
 scern
: m.lany sloiicem po- rzem 1 nie m
1).C go odnall'zl: wy1JIo- niez uczniern sz6stej klasy giannazjal- rym majlj. by
 dostarczone 
i 
klad. wzburzona grupa maryn.a.rz.y. tU}.1 duclha - pekly mu lrotly z prze- nej, a co wi
oej _ lIlosirem to sarno zamk&w dla dzial ..Pantielejmona". 

szne
o wzrostu oftcer z conradow- fOl"SOlW'aJ1ia. "Prutiomkln", lIlde
wia- floole, w ZWl
U z buntami II$!, pan- - okazalo si
 Ze wla.cma je-s1: w ich narze podobnie jak na "Patiomkinde" im
 Eug-eniusz. (.Jego nazywano .JeZeli nadej
 w por
 dziala byiego 
sklJ. br6d k lJ., w bialym mundurze. Ze- dom poScd.gu. byl ta,kZe u kre.WOjlJ du- Nie bylo jui na okr
ie jawnych marynarze i .zawolal:: "Panowie od'i- pancernika '"Pantielejmon" (przem1a- zjI zostal awansowany na "kapitana DZIEJE PIOTRA SZ:\HDTA 
nlnll- n3.ZW
 d otrzymal nowll-, chlop- przoo!.wnik&w Bpiewanla "Boze, carla oerowie, prosimy nde stawial: oporu! nowany ..Patiomkin"). 2-ej rangi", ale ..le:ft:ienant" zwilj.ZaA Szmidt naJ.et.a1 do warstwy uprzy- 
.) Zdj
ia za pOZJWolt>niem Radio 
kIl- - ..Pantieolejmon". chranl". Na ze	
			

/Archiwum_002_10_283_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMO
CI 



 


w5p!1j.
 si
 wysoko po drabince awlW.- pondencyjlUJ. 1 poda]:a niemajomemu 
sOw w marynarce wojennej. Urodzil sw6j adres. Nosila r6wnleri nazwisko 
BI
 w r. 1867 w Odessle, w rodzim.ie niemieokiego pochodzenia - Riz- 
szlachecklej, rule pozbawionej utytu- berg. WaZn.iejsze bylo 1mi
: Zenaida, 
lowanych koligacji. Po ojcu - ofice- kt6re w ostatnich listach Szmldta 
rze morskim - odziedziczyi powo- do niej m1alo zamienM si
 w Zi.n
, 
lanie i maj1j.c niespema dwadzleScia 
in()(Jzk
, Aid
, Id
. .. Z rozmowy 
lat sam zostal oficerem. A.le ojciec Szmidt dowiedzial f3i
, Ze Jest raw- 

jlJ.C wil,lliszoS
 czasu na morzu mei; samotna jak 1 on., rozeszla si
 
byl rzadkim goociem w domu i rue z m
em, ma skromne m-odki Ultrzy- 
mial WIpIywu na wychowanie syna. mania, stara si
 uroz
 soble BpOkoj_ 
CWoplec wyra:stal pod czull). opiekl). ne, r02S}.dne iycle... 
matki, kt6rej zaiJIlteresowanda nie Korespondencja, najplerw oporna z 
ogranlozaiy si
 do spraw domowych, jej strony, przeksztalcila Bi
 z cza- 
oraz staI1szych si6str. Kobiece otocze- sem w rozmow
 coraz bldZszych so- 
nilE! z pewnoScil). przyczynLlo si
 do bie os6b. Szmidt oct pierwszego wej- 
wraZliwoSci Piotra na krzywd
 ludz- rzenia zakochai si
 w Zenald:zie, ale 
kl). i do jego sklonnoSci do ideali- trzeba bylo doplero wielkich wyda- 
zowania kobiet. Szmidt oct mloctych rzen pol1tycz.nych (manifest Miko1:aja 
lat z egzaltacjl)., dzis juz mog
 wy- II), aby ciesZI).C si
 pie.rwszym, 2IWod- 
dawat si
 naiwnoScil)., kochal pro- nym powiewem wolnoSci wymla.I ot- 
stych ludzl pracy i w czasach car- warcie swoje uczucie. Zenaida z 11- 
skiej niesprawiedliwo!ioi spolecz.nej st6w coraz bliZej poznawala autora 
widzial dIa nich zbawienie w socja- - patriot
 przeZywajlJ.Cego gl\!boko 
HZlnte, kt6ry wyobraZ31 sobie jako losy narodu, marynarza kochajl).cego 
noW1j. relig'i
 miloSoJ. bl
iego. B
 z tym co przyni6sJ: bol- Otrzymal polecenie wyliiczy
 Bi
 z pie- 
szewizm. nl
y w cilj.gu dw6ch tygodni, ma- 
Szmidt nie znosil stosunk6w panu- czej sprawa zostanie ekierow8J1& na 
jlj.CYch w marynarce wojennej i aby drog
 'SQ.dO\V1j.. Smnidt usilnie staral 
naJeZet - jak sam powiadai - do si
 w bankach 0 poZyO'lJk
 - potrzeb- 
"pracujl).cego proletardatu" przeni6si IUJ. kwot
 zdolal wykola
 dop1ero 
si
 do floty ha;ndlowej. Powodzilo mu w paZdzierniJm. Cd staw1ienlia Bi
 do 
si
 dobrze, osillgnl).i stanowLsloo ka- SlJ.du uchylal si
 zaslaniajl).C chorohQ.. 
piltana dalekJiej zeglugi i ze swaim Lecz odwolany z powrotem do Sewa- 
uposa.Ze.n.iem si
gajl).Cym 6000 rb. rocz- stopola rzucil Bi
 w wlr dzLalaIno8ci 
nie nie bardzo m6g1 uchodzic za rewolucyjnej. 
czlonka proletariatu. Stawal jednak Aby uspokoic wrzenie w kraju, car 
zawsze w obronie pra.w cz10wieka oglosil 17 paZ.dziernika mamdfest 0- 
pracy. Byl jednym z zaloZycieli biecujl).cy rozszerzenie pra.w i swo- 
zwil).zku zawodowego marynarzy flo- b6d obywatelskich. Nast
pnego dnla 
ty handlowej w Odessle. Szmidrt przemawial na WIlelkich zgro- 
Piywanie na statkach oceamicroych madzenia.ch na bulwarze Przymor- 
mialo dla niego jeszcze t
 dobrlj. stro- skim w SewastopohL Okazal Bi
 po- 
n
 ze m6gi caJymi miesil).cami prze- rywajlj.cym trybunem. Za4dal wypu- 
bywac z dala od Zony. Ozenil si
 ma- szczenia na wolnooc wi
l6w poli- 
jlj.c 19 lat. Wydawalo mu si
 ze spot- tycznych i poprowadzil tlu:my pod 
kal aniola. Zludzenie trwaIo prz.ez wi
zienie. Nieoozekiiwanie, wbrew u- 
pierwszych dwanaAcie dni - nast
p- st
pIiwemu stanowisku wladz, straZ 
nle przez pif;!!tna4cie lat Biotr we wla- oddala trzy salwy do d-emonstrant6w, 
snym domu przeZywal piekio. .Jego zabijajl).c oomiu i ranil).c w1ielu. 
malionka potrafila mu robi
 drziluie 19 paZdziern:ika Szmidt blorl).c u- 
sceny za to. ze mial tyIko jeden dziial, jako jeden z delegat6w ulicy, 
skromny medal, gdy mundury innych w obradach dumy miejskiej, wzibu- 
skrzyly si
 od order6w. Ale szczytem d:zil entuzjazm u cz.lonk6w dUlITlY, i 
wszystkiego byia nienawISC, jakl). obrady skoftczyly si
 grornklm "UITa!.' 
SzmJdtowa zywila do wlasnego syna na jego czeSC. W1adze wojskowe ustl).- 

eni. Kiedy malZonkowie wreszcie BI
 pily przed tQ.danlamJ dumy, 8cil).gn
ly 
rozeszli, chJ:opiec pozostal przy ojcu. patrole z ulic, a piecz
 lIlad bezple- 
Wojna rosyjsko-japofuJka zburzyla czeftstwem w mieScie obj
la milicja 

ycie kapitana floty handlowej. Zo- obywatelska. Pogrzeb ollar zajsc przy 
stal powolany do czyrmej sluiby w wi
zierriu zgromadzlJ na omentarzu 
marynarce woj, ennej w stopniu po- niezliezone tlumy (wedlug raportu 
ruczntka. Przydzielony do Sewrusto- Zandarmerii 12.000, wedh1g zr6de1 re- 
pola, odbywai niedalekie plywanJia wolucyjnych - 40.000 os6b). Szmidt 
twiczebne. M6g1 m1eszka
 w mieScie, przem6wieniem swoim nad grobem 
gdzie upodobal sobie mieszkanko z porwal za sobl). tlUill1, kt6ry powtarzal 
widokiem na morze 1 dokQ.d sprowa- za nim slowa przysi
gi: "Przysi
ga- 
dzil :teni
. Mieszkal11ko staio si
 miej- my zycie odda
 w walce 0 wolnooc 
seem spotkaii politycznych ojca i ze- czlowieka!". 
I).dajl).c w tej mowie 
bran samoksztaiceniowych uczni6w r6wnouprawnien.ia dla mniejszoSci na- 
gimnazjalnych. koleg6w 
eni, wsr6d rodowych Szmidt wym1en.ii r6wntei 
kt6rych jego ojoiec cieszyl si
 wiel- Polak6w. 
kim autorytetem. Szmidt lubil mlo- Przem6wienie rozeszlo si
 szeroko 
dzieri, zywo interesowal si
 jej spra- 00 Rosji. Szmcidt stai si
 bohaterem. 
wami, a w dniach rewolucjd dopro- Ludzie na ullcach witali go owacja- 
wadizil do USIH1i
 dyrektora realne- mi, nieznajomi przechodnie obejmo- 
go gimnazjum w Sewastopolu, kt6ry Vlali go i calowalL Na drugi dz1en 
byl t
pym sluzkl). samodzieriawia. zostal wezwany do admiraldcji i _ 
SZimidt me naleZal do Zadnej partii aresztowany. BohMer Sewasiopola 
politycznej i na wiasnl). rl,lli
 usilowal z.nalazi si
 pod kluczem w pozba.w1io- 
wcil).gIDl.
 korpus oficerski marynarki nej awiatla ka.binoe na pancer.niku 
w og6lny nurt zmaga1i z ustrojem, .,Tri Swiatiticla". PoniewaZ w BWoich 
kt6ry prowadzii kraj do ka.tastrofy. wystl).pieniach polLtyc2J!1ych S.zmidt 
Po kl
e pod Cusiml). zaczl).l organi- nie naruszyl zlagodzonych w owych 
zowa
 ZWllj.Zek Oficer6w-Przyjaci6J: czasach przepi:s6w wojskowych, jako 
Narodu i apelowa
 do uczu
 patrio- pow6d aresztowania podano spraw
 
tycznych dow6dc6w morskich i kole- utraconych piem.l
y. 
g6w. Ta jego legalna dzialalnooc Post
powa.nie wladz wzburLyI-o opI- 
rychlo osiadla na mleliZnie oboj
tno- nl
 publicznl).. Robotnicy Sewastopola 
Sci lub bojaZni obezwladniajl).cej og61 demonstracyjnie wybrali Szmddta 
oficer6w. Prawdopodobnie - brak na swoim doZywotnim przedstawicielem. 
to danych - wsp6idzialal takZe z Obawiajl).c si
 ostr7Jejszych wystlj.p1eii 
socjal-demokratamt w przygotowywa- admiral Czuchn.iln obiecal delegacji.. 
niu buntu we f1ocie, kt6ry zakonczyl kt6ra sl
 u nlego zjawila, ze wplynle 
s1
 indywidualnym wY'stl).pieniem "Pa- na przysp.ieszenie pozytywnego zalat- 
tiomktna". wienia zloionej ewego czasu przez 
Kiedy Szmidt przebywal z dowo- Szmldta prooby 0 przedtermlnowe 
dzonym przez Bieble mtnowcem w Iz- przeniesienie go w stan spoczynku. 
maille, w delcie Dunaju, przydarzyio Zawsze gOI"IJ.cym pragnieniem Smnid- 
mu si
 rules
e. Wezwany nagiy- ta bylo jak najp
ej uwolni
 Bi
 
mi sprawami swojej zam
Znej siostry od sluzby wojskowej, toteZ oplnia, 
do Kerczl, wyjechal w pospiechu bez szerzona przez czynniki rZl).dowe ze 
przepustki wojskowej i w czasle po- zostal .,wyrzucony" z marynarki. by- 
dr6zy kolejl). zostai okradziony z pie- ia nilepr8M'dz.iwa. "WJelka encyklope- 
ni
zy sluibowych. Stracil sporl). BU- dia sawieoka" zawlera podoblUJ. su- 
m
 - 2500 rb. Nie m6g1 nawet za- gesti
, aby 
 OOawalo, Ze dymisjl). 
alarmowa
 tandarmedi, bo za sarno- wyrZIJ.dzono mu krzywd
. 
wolne opuszczenie okr\!tu w czasie Admiral Ozuchnin wypuszczajlJ.C 
wojny grozil wyrok trzyletniego zam- Szmidta na wolnosc ostrzegl go Ze 
kni
cia w twierdzy. Dalszy szlak tej zostanle zn6w aresztowany, jeZeli n1e towego odl1}.czyl si
 .kuter "Prigodnyj" 
niefortunnej podr6Zy Szmidta pro- zaprzestanie swej dzialalnooci rewo- 1 wyp!:yn¥ na wody zatdki. Kuter do- 
wadzil do Kijowa, gdzie mieszkala lucyjnej. W oblkzu tego ostrzeZenla starcza1 zaopatrzenae okr
tom Szmid- 
jego siostra. Mial nadziej
, ze uda Szmidt nosil si
 z zamiarem znikni
- ta, a teraz przypadla mu kluczowa 
mu si
 tam pozyozy
 plenilj.dze, ale cia z SewaJStopola aby pod innY'm rola: m.IaI DR pokla.dzie u1"ZlJ.dzenlia 
nic z tego nie wyszlo. nazwiskiem organi:7Jowa
 strajk pow- zamkowe dla dzial bylego ..PaUom- 
Aby rozproszy
 dr
CZlJ.ce go mysli, szechny. Strajk uWaZal za zasadniczy kina". 
Szmidt poszedi w Kijowie na wysoigi warunek powodzenia rewolucji. Ale I wtedy sl
 zac
... Kanonierka 
korme i zobaczywszy wsr6d widz6w Komisja M'lrynarzy miala teZ swojl). "T.ierec" pod banderl). 8w. Andrzeja I 
nieznajoml). miodl). dam
 zapomn1al 0 racj
 Spieszl).c si
 z wywolaniem bun- ze staraJllnie dobraIll). zalogl). - pierw- 
Bozym Swiecie. Tego Bamego dnia tu we flocie. Wr6g przecieZ Die spa} sza otworzyla ogiefi. Celny pocisk u- 
przypadek zdarzyl ze Szmidt z tl). i Soil).gal z innych garnizon6w wierne goozil kuter. Wraz z nLm poszla na 
saml). nie2lIlajoml). zna1azl si\! w po- oddzialy wojsk Ilj.dowych. dno nadZJleja rewolucjonist6w urucho- 
cil).gu odchodZI).Cym z Kijowa. Dobrze Szmidt poddal si
 woli wi
kszoScl mienia dzIal najpot
niejszego okr\!tu 
wychowana niewi8.9ta rue byla skora i staIll).l na czele buntu. Nle naleZY f1oty. Taka byla przyczyna. dIaczego 
do zawierania zmajoanoooi z przygod:' - powied:ziai potem - uchyla
 Bi
 slawny paIIlcernik juz nigdy po swoim 
nym Slj.Siadem w przedziale kolejo- od mniejszej roli U'WaZajl).C, Ze si
 jest plerwszym buncie "nie wystrzelil w 
wym, lecz sarna si
 nie spostrzeg}a, powolany do wi\!kszych zadaft. gniew1ie", jak bez wyjaSnienia stwier- 
kiedy wC
gnJl.i jl). w rozmow
 nle Takioe wlaAnie drogl zaprowadzily dzil anglelski blograf tego okr
tu w 
pozbawionlj. zwierzeii.. .JechaIa nieda- Szmidta lIla poklad "Oczakowa". swojej ksiQ.Zce ..The Potemkin Mu- 
leko, tylko cZiterdzieSci mi.nut, a przed tiny". 
opuszczeniem pocil).gu zgodziI-a 6i
 na OSTATE('ZNA ROZGRYWKA Wystrzaiy z kanonierki ,.Tierec" 
dalsZl). wym1a.n
 mysli drogl). kores- Zblizyla si
 2 pp. Od wybrzeZa por- staly Sl
 sygnalem dla Btrony I"ZIj.do- 


.......01:. 


":.?-:- 


".f: 


'. 
. 


Przyw6dca buntu na "Oczakowie" por. Piotr Szmidt 


'.
 ... .""'1 


r .,
 


., 
.. 


.-:,.: 


"- 
, 
 : 
!.
 
 



'i 


,-c.,." "_ 


t. . 


,. 


"-*
/" ". 


',.y, 


,. 


;." 
" 


J- 


. 


'.(,....: 


! 


,.". 


.;..: 


1'... 
 


..r. 


.... 
. 


.. 


.. 


t 


9t 



 .'\ 


.,
 


,tI I' 
. 
 

.1.!-.'
'" .
. 
 
,.: . t..

o/
 
.:..
 . .:;.:- 


'. . f,,;.. ' ,., A:' 


..... 
... , 


'" 'if 
....II<.t'". '.i,'., ,'<' ;.-
. _'. ,"'"...._.-
 
_ ','* - " .<. ... . . .;;t .. 
I ",'. 
.
.
 "'j'l
'.',,/
:- ...
f 

 ....'. 

 <;
. " --',.'
" »-.,'. ':r 
:. ../, 
. .. ... : . " 
 - ",. 
-. ...-: 
.:
 


.
 .-
.: -: 


.
""\-.
 


. 
;.., -. 


f; 


p 


i 


'1 


I 


, 
.4.. f. 


.. 


-
 


...-:...,.% ...::.::.._;".,.
':: 


Krlj.Zownik "Oczakow" 


--- --t. . 
"
 If '
-
'
:

':' 
"_ -..1 r- if,'<' _"J-" 


hi "". 


...t..,.. 


.* 


,..: 
 ). 
. '.1.: 


f- 


.j". 


..,;j:... 


......:.:A 


.h ..... 


. 


j 


t 


t 


f 


.' ,,' 



 


..,;
 


'.<'--_:\..?\;
 _ " ' 

 ",.;':.:
 . a
 . ': , . . 
.:t, 
"''''.::.:: 
. 


-. 
 


wej. Wybrzeze zagralo ogniem dzial 
polowych I karabin6w maszynowych 
raZlj.c stojl).CIJ. w pobliZu kamonierk
 
"Uralec", transportow:iec "Drulestr" I 
inne mniejsze jednostki opamowane 
przez buntownik6w. Pod oglen dostaJ 
si
 takZe IlJiepozornie wygll).dajl).cy 
transportowiec "Bug" - w rzeczy- 
wistoSci piywa:Jli-cy wulkan. W jego 
lukach znajdowalo s
 300 torped bo- 
jowych. Gdyby to wszysbko wylecialo 
w powietrze, z.naczna 

 miasta 
uleglaby znIszczeniu. ToteZ zaloga 
natychmiast opuSoila czerw01UJ. flag
 
i sama zatopila okr
t. 
Odwamy buntownik - kontrtorpedo- 
wiec "Swirlepyj" strzelajl).o z wszyst- 
kich dzial ruszyl pod peh1lj. parI). w 
kierunku pancernika f1agowego "Ro- 
stisla.w" , aby zaatakowa
 go torpe- 
dami. Dostal si
 jednak pod jego sil- 
ny ogieft ora.z znajdujl).cych 91
 obok 
krlj.Zownik6w ,,
ita.n Saki en" i 


"Parn.iBJt.' Mderkurija". "Swirlepyj" 
walozyl do ostatka, p6ki poci8ki nie 
zamienily go w bezwiadny kadlub, 
pozhBiwlony W!JZystkich nadbud6wek. 
W obronie bratnIego okr\!tu odez- 
waiy Bi
 dz1a.l:a "Oczakowa" mlet"ZIJ.c 
w "Rostislawa" i w jednl). ze strzela- 
jl).cych baterii nabrzetnych. Lufy 000- 
laiy wyrzuoi
 zaledwie 6 z 260 po- 
clsk6w, znajdujQ.cych si
 w magazy- 
nacho Dziala samodzieriawia byly 
starannie wymierzone we flagowy ok- 
r\!t rewolucji. Pociski z pancernik6w 
"Rostislaw" I "Trl SwiaUtielia", z 
kI1i-wwnika "Pamiat' Mierkurija", a 
takZe z batedl nabrzeZnych zacz
ly 
rozwaJa
 "Oc:zakowa". Na krl).zowni- 
ku 
 padall zablci i ranni, wy- 
buchl poZar, a wkr6tce potem panika 
ogarn
ia za1:og
. .Jedni skakali do mo- 
rza, Innl zbili si
 w przeraZone gro- 
mady na dolnym pokladzle. N a pr6
- 
no Szmidt uslJowal doda
 odwagi 



 
Q : ,t, . ".
_. 
*"N" «

 ."rr 
 
\{: -<1- i ""
 
 
t.:. 
'-:-.- -- "" 
 -
' 
t..' 

 ,', """'c, ;: 
- ,'.c

_": 


.\ 
'"'" 1, 
:;. 
'.- 
\ 
 :
__ >J{ 

,..-_/';i -, "':.. - ,_- 
t :(; -'--'i ::r, ..' v

 '.' 
.'" .
 .
 tv 
:\;;. ':\:" .--\
' 
- ";..}
T
.-
 
 _
l 



. 


...t 


'..-:;: 



 



..
 
...
::;..." """_'-
,.f r
 
_,":S- 


" 


" 


I, 
(U,,\ 
'1.'1 . 
_ ,,(. 'j' .... t t 
,". tJ
j. . f i if ILL!!! t II 
.."". -
 .......... 
. . . 
:=.:,......
 



.
\,' 


. ?
 


-'- 


;-.,.. . 



, . 
.
. 


.-; r 
.:.11',: .. 


.f" 


" 
#J
: 


:'_-" ,,< 



....' 


t.. 


I 


.. 


, 
., 


>:::..::..;.: :. 



' ''' 



 
.: 
::
. 


----. 

." 


..: --= ....;.-= 

.. .;'
. 



 :.. . 
...._. .. .... (>U 
......: - 
 
.. 


.
 .. 
; 


.r 


Zulogu ,,()('zakowu" po poddaniu si
 Wbtd7QDl w ()czekiwuniu na !!1J.d polowy 


(li 
l 

 ' I 
. -,7.. I 


J. .
 '
<'
'" . 
t 
. 


'
>I< 


, . 


. '. 


10: 'f.. 


, ". 
. 


I'or. S7midt pod eskortQ. 



 
.
. 


.
 .. 

 
 ' 
J!" 

 
, 


-;--. 


..(. 


*:
 .- 


'
"'" 
""t 


:-I 
'"i': 


. .
 


\; 


.? 


if 
::1 .s 



H 
 


h 


t 


:.::t'" 



. 
.iI 


.., 


f 
i 


swoim ludziom i p
c1
 porzIj.- kowi ".Jekatierma II" pnypadJa rola 
dek. Kornystajlj.c z zamle&an1a &.rem- blernego obserwatora. nlemniej o
t 
towani oficerowie z "Pantielejrnona" takZe otnymal kresk
 za wlern06
 w 
i "P";1ta" 
dostali si
 
 poklad carskim niebie. NatomJast przy na- 
1 WYCllj.gn
li na maszt blaly obrus .zwiosku jeg-o starszego l
arza. zja- 
zabrany ze stotu.. wil si
 znak zapytania z powodu pod_ 
. "Oczakow" poddaI 

. K
onada u- pisania petycji 0 podejrzanych m'ten- 
OIchla. Szmldt jut me mlal nic tu cjach. Inicjator6w petycj.j wyl"ZUCODO 
do roboty. Musial' uchodzi
. Zrzuoil z marynarki reszt
 podpisanych _ 
mundur i skoc:zyi do wody. Z nadwe- z morza eza.rnego. 

 nogl)., ekostnialy w listopado- M6J ojciec 7JOStai przenieo<.rlooy do 
wej wodzie, zdolal dop1ynl).
 do lodzi f10ty baltyckiej, na stanowi
ko leka- 
torpedowej or 270, na kt6rej z.najdo- rza w porele wojennym w Liba.wie. 
wa} s1
 
enia. Torpedowiec pr6bowal Skonczylo si
 dIa nlegx> plywanie ne. 
ucieczki, aJe "Rost.li.slaw" zatrzymal ok
, aJe to juz nie mlalo zwil).Z- 
go ewoimi pociskaml. Szmidt, wyczer- ku z wydarZJeniamJ w Sewastopolu. 
pany, chory, w marynarskim plasz- Po prostu nie byio na czym pIywaC. 
czu, kt6ry ktoo narzucil: mu na mokrl). Zbyt wiele okr
t6w fIoty baltyckiej 
blelizn
, dostal 8i
 wraz z 
e:n.IIj. w poleglo na Dalek1m Wschodz1e. 

e przeclwnika.. Ten marynarsJci Ohociat nie1aBka carska w Bt.oeun- 
plaszcz pozwolil autorom. aktu oskar- ku do mego ojca ograniczyla s1
 do 
zenia WYSUIUJ.
 za.rzut, :l;e Szmidt W>i- 
a go z morza Czarnego, 
lowal zblec w przebraniu marynarza. odczul gl
boko 
 zmian
, 1>0 
knll 
Tymczasem zn6w roo;pocz
o s1
 za Krymem i poludnlowym sioficem. 
OBtrzeliwanie pIonQ.OOgO .,Ocm.kowa". Nie od ra.zu wl
 poddal si
 urokowi 
RewolucjonjSoi 0BkarZ:ali potem stro- morza Baltyc'kiegx> I pil,llinyc:h wy_ 
n
 1'ZI).dow1). 0 rozmyS1ne okrucieii.- bI'Z'eZy Ilhawskich. Dobrze nlltomiast 
Ht1wo. OficjaJne nat0mia9t .raporty poczul sl
 w zachodniej at.mosterze 
tlumaczyly s1
, Ze pomimo wywle- Libawy i zamieszkal wSr6owa
 ich rozmowy c
 policjanta. Dz!ewczyna znalazIa 
swojl). obecmoScil).. POZJWalalo to im si\! w roZJPaczliwym poIoZen!u. Spra- 
U2JtIJpelniae l"'0 w owym cza- panE' ze SnieZystobialego plasku. (Pro- 
Rie, w oba.w1e rprzed zernstQ., n1kit nle za tlumaczy, Ze piasek Iibawski jest 
waZy'1 si
 opodejmowa
 funkcji kata- pochodzenia waJplennego). 
wieszatiela. W niedlug1.m cza.s1e odbyl s1
 
Iub 
W marou 1906 SzmIdt wraz z trze- Hplooy Z lekarzem marynarld. Naj- 
ma marynarzami stanl).i przed plu- pierw przyszla na mvtat dziewczynka 
tonem eg'7Jekucyjnym. Przedtem wy- i na cze.Ij
 matki otrzymala dml
 He- 
spowladat si
 I przyjl).l komuni
. Nie lena, potem - autor tej opowieAct 1 
pcmwolU, by 
I).ZIaJlO mu oczy. Plu- na CZe5
 ojca zostai EugenJuszem. 
tonem dowodzll jego ko1ega ze szkoly Szcz
sliwe malZeflstwo molch rodzi- 
morskiej. Szmidt krzyknl).l do niego, cOw bylo g-odne upa.m1etnienla _ je_ 
by maryna.rze strzelali celnie. Krzy- den z Przypadkowyoh umruech6w 
knl).i tez: .,Niech zyje Rosja!". MiaI wffi'6d los6w pokolenia, na kt6rym 
38 lat. Z8iWaZy1 rok 'lladziel, zmagati ofia.r 
i ffinlerol - rok 1905. 


WSPOMN!ENTE OSORISTE 
W b1twie sewastopolsklej pancernl- 


EUJ;"eniusz Roml!'izewlJld. 


....f' 


.:.1:( 


-
... 
.a.' 
. ..&..1 


""" 



 


A. 


,&n 


, 


.\ 


'I,{ 
) 
>4' 


\.' 


......( 


, 



 


\lie!	
			

/Archiwum_002_10_284_0001.djvu

			10 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 
 


PIERWSZ4- ofJcja.lnJi. 
 w mo- JADWIGA BECKOW A MERCEDES 
jej karlerze Eksce1enejl byl: - we W!Z
 oflcjta.\ml. w Berl1nle posta- 

 1
jk J


 A GDY BY:LAM EKSCELENCJA 
:£ 

!3:n 

 
::
 
Na dworcu, prny .WYJeZdzie z War- apowodoIwanej lnnierciq. Mar8ZlaJ:ka. 
WL8JWY, otoczona zegnajq.cq. rodz1n4, Mq.i; m6j cl1oial, aby trwa!a krotko, 

61mi 1. W2J1"uszen1em, zapom- a dIa oaM.niA przyjafmiejszegu tonu, 
niabun 0 tremle. ::t ja mialam ZOBtae w Niemczech przez 

 
 aud1enc

- nq.l serdeczn.Ie, prnyl:OO;y'i r
k
 do setr- 
 1iWta. Aby wszystko wyglq.dalo 
.J --- ym ze .._1

.r. w____ l11 _ Pi ,: oa. I sklonil si
 n1sko m6wi1v.: _ jak lot. Dorys co to 
aczy. T1.umaczylam wesolO.Ze jeszc:ze lepiej, mbieralam ze 80
 
""un W
 UUW....-r.<\.1A'" 1 ;zermj mlodziez 
ca.
 ze 
61 i maJq.c mlodz1utkq. c6rk\!, bUllltujq.cq. ai
, po- 
8Ud9ki.ego bylo _ jak m.notowal w s erz: rzadko 
meg w 
arszawle, bawi 51\! ni.ewaZ miala 1nne, olekaWS'ZJe pro- 
swyd1 paipiera.ch Beck - Ze u naB - Toucht\. .. o
rzucaJQ.C kulanu 1 Ze --: natum.Inie jek.ty W8ikacyjne. Wybralam. Reiehen- 
prnykladano "... szczeg6lnq. wag
 do . . ." 
1ec.hCQ.CY - mogq. ,trafi.e 
 jakJ.s hall, kt6re znalam. z lat dzieclnnych 
prest:iZowej pozycjl B7J61'a Pai1stwa 9 paMziern!ka, tegoz r. 1934, pod- sam
?d. Nie. l>? ona WldziaJa wy- i gdziIe soJanki phICZI}.Ce gard
a 1 nosy 
Polsk1ego, kit6rego n1e uwatallmny w C7JaS za.machu na kT6la jugoslowiaii- r
e 
 celowali w nasz samoch6d! nalW'elt zdrowym rue m
 za8Zkodzie. 
Polsce nlgdy, jak to bywalo w 1nnyoh skiego Alekaandra, w MarsyU1, Bar- \U);
:t ... 

l
 'I.t r61Jko . i zagadkowo, Hitters. zobaozyl:am po raz pieIW- 
repulblLka.ch, za. najwymzego urz
- thou, 
 earn ranny, m.jm.owal BI.
 
 Ihleol, jaik dzie;ci. Nle, 
 wid7aada gz;y u niego na przyj\!Ciu. Byi we 
nJka, ale wldme1iSmy w n1m symbol organizDwan1em szybkiej pomocy dla 
 ze to !Ilie dziecd: Ost.aJtkIiem clerpM- fmku, nie rniaA kosmyka. na ozole. 
i maje.LARNA ZNAJOMOOC 


 1'£ 
na ParyZ _ roowialy sI
 natychm1ast. r6Z do Rosji. ZloZyly s1\! na to 1 bar- _.. '" .. -"" . W Rumun1i by1iSrny dwa razy oft- aoIo I swobodnli.e. Tem.aty przycho- 
Rozmowy szIy banalne tw>o 1 gloti- d7JO cenna. nagroda, 1 niespodziane c.Jalnd.e w roaju 1934 1 w kwietm.iu dzily same. Nigdy i nigdzie 0014d, 
no. Po podw1ec2101l'ku 
Iym sta.dldem spotkania 1 r6Zn.orodnoBt wraZe1i. , -., 1937. za 
 rau.em, wypeInda' rue spot:ka4aan - w tak zawrotnej 110- 
rlli'J'LYlyBmy do wsPamaaego parku. M
 m6j byi plerwszym mlnlstrem .. "!! 
 1K 
:
 e. 
. 
, Sel - kwiat6w we wszystkich salach. 
Zastalyffiny :fuZ naszyoh pon6w i e'l!ropejsk1m, odw1edzajq.cym - ofl- .1' . !%."- naucmma. m 

 Wyra:t,aIam 
 sw6j zac.hwyt. 
mn6sbwo fotograf6w. Kazali nam CJaIn1e - MoSkw
 .- .. -.:,-""';'-:--' ..0 _ 2J8.SU"'
 _"'...._
 Hitler powiedzial m.i wtedy ze najcen- 
spa.cerowae, mwra.ca.t, rozmawiaC z Poiowa lutego 1934. W W8JI'szawie \ . . . b sarna co ...........a- me
 w Zy'ciu sq. dIa niego: muzy- 
otywtenlem. Byl to m6j pderwszy wy_ ohtodno 1 wiatr. M08kwa zagrzebana .)J 
ym. zwI
c my, oglQ.daC. I tyl1ko ka 1 kwiaty. Wdedzial'am ze j
 ja- 
st
p kinowy, ale n1gdy nle zObaczy- w Sniegu 1 32° mrorzJU.{: ... . . ... . 
 kOOZ 

 a. niePrzewldziana w1zyta wy- roszem. Ze nie paJi ,j rue pije. Mialam 
Ism1 st
 na ekm.nie.. Po poh1dmu, w Stoq>cach pooIq.g ..
 
 .1 t1 wtelk.Q. ochot
 m6wi
 0 tym, ale Hie 
Wlec7J01'em oficjalne prnyj
e, wy- stal dosye dlugo. Witalo nas na pe- ¥ ob
 m1 w glow1e kaJejdoskop z nle 09mielHam. Powiedzialam tylko, 
:r
: j

 

::= = =e :;'1 
.
 
wie- , ,,\ Maj

 kr6lowa Marla w 

m


 rdzo 

 
am 
:= 
Iil>mv 0 jPe"o !W!1ach. Temat nlewinny moim plerwszym kaJtec:h.etq. - na -- k--
_; =
I:" by 
nd dla U, 

 
. Uslys-m.lam, 
 '!A pewno lepi
j 
I bardzo'wskazany dla :&m ministrow. ezele. .. -- .'" UUJU
 Jest bye wegetarianmem Doda..l ze 
Uwarunkowany jedrla.kre Ze ten ktoS Po 8C1Wl
ej stron1e w Nlegorie- jej funkcja wojskowa poniewaZ pod- . . . . h tyton. 
ma dziect. .Jeiell ich nie ma, skarb- 10m przesledliSmy s!
 do szerokoto- ... .-' < jeJOOZala clq.gle do trYbun. zabawiala 
 

:
 :e
:r:
 
bY 
 
n1cq. _ na teg'o rodzaju o1mzje _ rowego poclQ.gu. Bardzo wygodne sq. '
,' .. r02IDlOW'Q., poklepujq.c koo4a W t:a.kt goSciom nie stwaa-zne klopot6w. PH 
8Q. psy. .Jet.eli t'07J1"T16wca je lubi, wy- 'stare wagony, 0 re90raeh jui ukoly- 


a Maria, przyjmuiq.ca w lemont.ad\!. W .ki
 wyglq.daIa 
stRrczy na caly obiad. .J
eli nle lubt, aanych. Sa10nka naleZala przed tam- 162Jku. Pelna dzi"-" bo _,::'..-..0 jak wmo - zaleznle oil ikoloru. Po- 
motna go dlugo przeIronywae lIe w tq. wojnq. do jakiegoii wielkiego kBl
- , w ..,...u, ......, ....vuy, damo mu kluseczki. ZazdroScil:am, bo 
!yciu tract. cia. Wn
trze jej bylo w - 
e za- mtJnnatrowa wprowadzila ll8B 1 na ryb i mi
sa jada si
 duio 
c Eks- 
Z mlnistrem spraw za.graniC7Jl1ych ohowanym - stylu najOikropn1ejszej kiI
 ca!owaAa swq. m.onarc1OOi
 Ej} cjq. 
PauJ-Boncourf'm rozmawial m6
 mn.... secesj1. Aksamity splywaly ze ticl'8ll, W 

. Beck - doSe 1nieBw6j - w c N eIl 1_':' 
,""""""",,,1i6n-. y do 
np 
L6ger (powojenna IDagroda Nobla 
 i pokrywaly meble. W
e pozlia_ . UT _ou o .,u_, w -. , .- ,,
 , ,
 --' 
"M 
£ kr6lewa1d.ej sypialni m1mo 
e kr610' a """'w
;;;;;.":. -gi
-- 
poezje) byI _ jak zwyikI.e ..urn mon- cane rzezbien1a w drzewie I meta- Jadwiga Beckowa z c6rlu), Bubq. i pleskami 'J:a.jfunem, Ralfem i Gigitkiem wa Inim sl\! rwylq.c::z;nJ.e md
la. Dzlli'ki 
 - 
. I b e k enlen; -; p - 
sieur bim mis, mailS mal dispos(\". lach, wijq.ce sl
 w konwu1syjnyoh . temu oddawal:am s1
 swobodnle pe. sa emu. la y,' once!". 0 d e
yID; 
(Gdyby kto chclal ml dowi
e 
e byi 
lotach stylizowanyoh liscl, kwiat6w, w
Q.C na pamlq.tk
 po jednym got- staw1ende - Ibailet. Wchodzlmy z pp. - me wyibh;ralam 8i
 do teatru. kinczYkom akaczq.c
 - jak Pchly 



m:: 
 
e
e
= 
wt.edy n1oobeony w ParyZu _ zga.- llano Ta.kie hyly 07.(10by sz.petnej ca- 
i:ku. B
, szeroklm gestem, z
- L1tw1now do dawnej ca.rski
j kYJ;y. D7JWOIIl! mq.z z Genewy. M6wi Ze - po nas wszy;stj}neh 1 ro
apujq.cych naoh 1118. posadzoe, kiwiaty na BtolJach. 
dzam si
 z g6rv). Oboj
e czy w ioBel, ale 16zka bardzo wygodne, pel- nlj.l' IPI'IZY koticu obiadu, 
ce w Jego 
ubU
e wataje II oklasku]e. Gra- 

 pewnie na 000 operaah.. Odpo- rote, przy alromp
encle perliste- z kw1at6w otlo na estradzi.e. Prrewai- 
ParyZu czy w Genewie, wobec PoI- ne ple.rzyn. puch6w i delikatnej ble- zasI
 kwiaty 1 obd84'0W8.1 obie. Lu- Jq. ".Jeszcze PoIBka lIlde zgIn
"... rwiadaan, 
 ja.d
 do Na!
 Do- go srllloohu W1adczyn1. _ nie 1"6ze. Wprowad.zJono znanq. {fpie- 
ski by1 Z8IW9ze ..mal dL.
". Iizny. W duzych przedzialach sypial- 
ewicz, po przyj
u, rozdal pa- Oiq.gie brawa. Powtarzajq. nasz hymn w1aduj
 9l
, ze mam 

 amba- Z 
lem K8JI'0lem, na snda.dan1ach, wac:'11k
 (nie pami
 nazwiska). 
Po przy:1\!CIu amba.qador Chlapow- nych - staroSwieckie umywalnle. mom wszystkie kwiaty. Nle cz
 kilka razy. Kurtyna Idz1.e w g6
. sadora Daswtjana do nasze:J mlniate- m6wili{m}y wylq.c:znle 0 psach. GI6w- ZloZyiia iski uklon Hitlerowi a on 
ski zaProPonow al weselszy elq.g dal- Porcelana - sliczna jako gatunek - m.orbna widzlee tak rwiel:kq. 
 8ZCZerq. OaIy zeep6i na scemie. Baletnice wy- riaJnej lOO;y', a na.drug1.e p:zedatawie- nile ? pekifIc.zy1kach, bo dw6r caAy i Sclskal j: serdeczn1e za r\!Ce. 'Usiadl 
WLY w nocnym lokalu. Obaj, z moim upstrz,ona degenikami, zlocenlam1, radoSC obdarowanyoh. konywajq. gl
boki dworski ukion, nle chyba on mme zaprosl. Rzucenie I"y me Pq. ISkrzyfl B skrzyf1 ..amlola strMJa". Robil to plegane1oo, 'JlTar!>7.awv. 'wr'!.? Z Ln'kas!pwI'i'7.fllu1e iPrzed komooa.nlq. honorowq.. fum. Mvdta bylv twardf' i cl
kip iak ?apollll'tadanv przyiarz:d do Warn?.awy snterna mialam t drug; ra
 do czy- gatisk1m1 kowalam.l-artystarni. I m6- Do Reichenhall odwi6z1 nas obie 
tn-mlnie! Z radOOelq.! Powarnle m6wi G-d71f'Jt my 1estemnv? karoien1e. nie mvd!lly sle, ale jakimJi dw6ch dosk
natych roR}"jsklch' Rme- nien
a. W koncu atyczn1a 1939, przy- wilam 0 pr,..ffiUcznyoh "do1nach" (lu- kolejq., m6j mq.Z. Na dworeu czekal 
dal1'!j: Idzie wOIno z Woro!VJIlowem. .J
 curtt'ffi plvw"ll.
 po pow1errehnd wody. waczek. Mia.la bv
 ..eannen" I ..Cy_ jeZdZal z ofic.1aln1j. wl2ytq. Rlbbentrop 
 p1eSnd run;
"kle), z mojq. ulu- przeSl
C2InY, otwarty Mercedes, z ele- 
_ Chc
 konlecznle mpozn
 panlq. rowem i z odkTvtQ. g-lowq. Mr6z Z9.- .Jedno z pudf't bvlo du!Ze, jedwaJbnp 1 rullJk sewllski". WIele razy, w wielu z ZonIJ.. Oczf!klwaUfmly z m
1;em na bionq. "AIouetJte prudE" 
6zystkim. gancklm kierowcQ., a w hco
elu wy- 
z 'Irobiet3. z kt6rq. m1eB'lJkam I kt6rq. tyka oddeoh. W7JM.1SZenie - tJeZ. eZI"I'Wone, w ks?A:aIc1P sowieckIej kraja.ch wys1ucha1arn tvoh <>tX'T Mia- dMoorcu. .Jak zwykle pmy -ta.kich wl- Podc2B8 rautu, w ea.loo.le, obleAn.y stawny 81partament. WyjMmllSmy w 
uw1elbiam.. MieS7Mamv w naszvrn poseliStwie. g-wlazdy - stra.. przyjechalam z c6rkq. na 
Hm... wiem Ze .feet wdoweem, wiek (Po tei 
!zvcie Mll.rszalek ?Jdecydo- II'!k I 
1f'k drewnofanyclh "Wati.ka- wyobl"abiI bo n-a1Jepszy 
 psula mi daJ Beck z p-oSctem, w drugi ja z to- po1roiu i wr
1' 
 od kr6- kuracj
, nle na wlzyt
, I ?)]
 jeden 
8W6:f IDa - ro:f; to 2a frywolna roz- WM norlrnleSt poselstwo do Tangl am- wstafi'ka . DostaIarn wIele "tl"8.-COSV", wag-a i wif'lk Mfm
, czy wybujaJy biust n!}. goSc.ia. .JeteU Zon nie hylo, to I fa: ziotq. papteroSnfe
 z mon
mem dwuosobowy pok6j. DyrekeJa ma imle 
mOW'a na ofic1a,1nym o'biPdzie! Bra- baq
dy). n3Jkrve na Imbry;ki. z glowlJ. lalki, I lecdwoM dzlewc
 Ma
ty mnie r6wnter!. Bylam uprzef'.zoila Ze z brylanc1k6w. PrzyjQ.
 nie chclalam. instrukcje. 
 Q porozumien1e si
, 
W'Uru1
 1;p "O!Jla" test na pewnQ uro- Przv1ecia, przy1f'cia bpz kotiC'..9.! Pro- kt6rp1 S2Jerok
f> sp6dnlC{' OgT'ZelWaly Ha.ThI lub Carrrlf'n. .Jak r6wnlet za
 ze 1N'2Jg"I
du na wielee nieprzyjame Odm6wi
 me moglam. Wzir;ffim. Mu- jffiU me - rwyjeZdmm. Targ w targ: 
CUA, bo nie wy'bral'by i!1nef. J.:f01a ml- rrhatf'. Ni
t6re byly nawet lame. pomnioa'l"le blnokllf> na. noo1e DwllSa. na.stroj(' WaI"S'1J8.WY, IIJrasa dopalaou sIaIam potem upOlowae - M!Jl1 na 
aJny, ale z salomkiem I tfi"d
 pla- 
na wvdMa mu sie WldaC mppt"W'Tla, 00 wif'C!ZJOJ'l)v trw
 do {w.rttu. Nlgdy Na wszvst!kICIh przyjec1ach robil:am well)/g-anPJg'O na labedzi,u w Lohen- Blanka (gdzie od nfedawna lcokowano sam - !kr61a, aby pod'ZJi
kowaC. On, c11a. Namjutrz rano - jut same - 
rozeIunfal' sle 1 wy:!aSnU 
p tQ. kobIetlJ. kr().cA1 niz do 5-ej rano - talkie SI). 00 Tlloe-h1.m a;'hy tp 'OOJT1de ro2'Jl'\.\flZ8.
. grinIe" I 'W'9ZY\!ICV 'ZI8. th.1!icl tenorzv, przyj
mjq.cyc!h mlnlstr6w}, 
e:ze smakiem - pehIym wschodnlego wy'bleramy 8l
 na 'spacer. Z dyrekcjl 
'test sl:aru87Jk:a, 
 tfficiowa. kt6rq. ?1WV'CZ8.w. Gdv na storn{"h zo.tk
 wyskRkuje .
iet i S7JtuwJkowe aport- 
00rdz0 kooha I kt6I"Q. sle oplelmje. dm10wnle - ko.6cl. na p6hnlska.ch. pa- pani .Jeg'OI"O'W'of. PewnIe d1atego Ze trzenf tv1100 w dvTygenrt6w, I ntgdy dworca Gl6wnego, zygzakami wpa- meP."O dzisiejszego popo1ud,nta. nie,. komuniku]Q.C te 
ercedPS jest do 
WzrnszajQ.CO 'POWiedzlal', ale postano- Dlf'rkl 'PO torta.ch i kolekcje pllmvcl1 bv1a mloda t prng11
1a szezerze za.ba- _ w db:Ir: te C'zu1vm u
!skiem _ damy na Nowy SwiaJt, by potem klu- (0pI1acI1a ml EJI
 panl Lupe9CU. mo:reg-o ro
orzq.dzenia. 
wi
am zemkie RI\! m dowcip. Po hutelek - wtedv g'O.
ie w\'chodzq.. wie st
 lbeztrosko DrzeZ kilka godzin. uartneI'kri. I Ubrebta. potrafily przesz_ czq.c dalej, dojeoh
 na pI. 'l'eaJt.raItny. Opylilam papiero!Jnlc
 podczas ostat- pytam klerowcy czy zna polBki lub 
OhiecWl.e. na wielklm u nag raucle, dla Nle-dzip bnff'ty nfe rna11j. ta.ki
 po- · · · kadzaC mi w zatap1andu 91
 w mu- I wla8nIe, no. kr6clutk1m odcln'ku No- nlej wojny). francuskl... nie, tylko n1emieeki. Prze- 
niego. st:an{!'11mny - przepIsowo - wodzenla tak w MoSkwle. 
 n!kog-o za- WIecz6r w operre. W lOOach plerw- zvce. Gl6wntp ch6r:v. stojlj,CP w miej- wego Swiatu, samocl16d zatrzymal. WI:eczorem, pokazuj
 j!}. m
:f;owi widzia.1 to m6j m
 1 za:wCZ8Sll 

 tr6tke, w plerwszvm Ralonlf' t Pl"R.S'7.1tC do 1edzrn1la nle tl"7R-t,a. ObJ
- B7Je£"0 p1etra korpu."I dvplom8Jtyczny, SC'IU 1 z p6l g-odzIny lJpiewa1ace: sie przy skrz
anlu z Foksalem, m6Wlac: ostrzegl nas oble Ze kierowcq. j
 
pl'ZoE'dstawiall mu wcl,todza.cych. Zoiba- eza slf' ZI!!W'I'!!'lJe jak na 'nOtro1na noM fraki, wi
 sulrnie. Dyg-nltarze ..ChoMmy wi\!C, ohodZmy wi
..:" _ vel Pleracklego. Wystarcrz;ylo... Grupa - Zgacm.1j za co «bstalam? przypu..CIZICZ8.In1e oftcer. z ..drw6jki, 
czvmm z daleka MIlly i g-E"D. Bur- za.p.T'OO"lJonyeh. pomimo to zv.-yik1e n-le sowlpf'C'Y w 'ImrUmch, ,.,.IpkszOOt w nie paml
 00kq.d ale wdem ZR niE'dorostk6w wyrosla spod zlem1 1 - .Tak to za co? wladajq.cy biegle poiSkirn. Wyglq.dal 
hardta. ,
U, to na Byla one. 
le cio8am.a 1 nde z dypIo- leki 00 2J3.Cihwytu - przyzna1 
e nit' v:a lam go ..sypnq.e . N1e udalo mt 
Barthou 
1 m1 "'Ii', u
leoh- stf'lf' pytaJy go nlem-nta:to, czy mo
'l- I kolorow'l- wi6czJkq.. Skladamr przed- dw
.h IIogach I bez tTQby. fRowem maJtycrzm.ej materii, wi\!C pytala mn!e moglam posl:ll-pIe Ina.ClZJelj. S1.
. Nudno bylo na wycieczkach I"O'Z-
		

/Archiwum_002_10_285_0001.djvu

			Nr 838/889, 
/29 AprU, 1M2 


WIADOMOSCI 


11 


.,.... . 
": .,!o 


'j 


.. '., ':'''lA.IJ. 



" ) 


':","'c;; . 


".... .. 
a, 


.
 
......, .$7: 
...:... ;«- 
. .. 
._?-. I" 

. 


". 



 


j.'-' ,,: 
II ;' 
ii. - .. .... 


". 
': 


,

. 


r 
I.' 
; I 
I 
t.... 


- 

 


.:;.:..".:"::'3i"". 


=): - 
 


..Lt... 
"'m 
",
 


".. .
..". 



.' 


,'j 


.... 

j 


... 



. 


...
.: 



:,.. 
.... . 


.
t.i 


'- 


w , 


.:, 


"'
:,. 


)1<")11' 

 
'. 
X'X'''
 



!:.- 


. >

 


I' 


".;'.".. 
. #.:. . 
'. --4> 


t- 


I 
.:.
 


i 


t 
;, 


, n' 


. ' 


'
. 


. 





7':"
 
,,;
,t
: 


"'i' 


/'.,:
.: 
." "':::


"'
...:;:"". 
 '-.. . 
::tt$
; t 


I 



. 


.' ",;. 


-- .-@. 


I 


. ..:." 


,. 


. 


'" 


.. 


'\Ioskwa 1984: pani Litwinow, pani Beckow&, Litwinow i Beck 


Rzym 1988: Beck i Ciano 


Londyn 19S9: Beck 1 Eden 


IIUIJWia.t z wlasn4 c6rkq. 0... pelargo- zapewnienie t.e Edda. pnyjedme na 
oSc.i. Kr6lowa wtajemnicza mnle i przyznaje t.e robi
 bI
. Dodaj
 akumu1ator" radoklJi. 
cia t energlq., sowany przez kr6la - Nyszczy jak nych mundura.oh.. Lord Mayor prowa- 
niaoh. ZaitrzymuNc 
 na podwte- peWlIlo do Polski - z rewizytQ.. Wo- w szcrz;eg6ly kuraoji I mllo proponuje 7Je i akcent 7JgIlbllam, a dawnlej mla- nawet bez kuracjL lustro! dzil ton
 opremlera. On w tradycyj- 
crmrkl w restauracyjkaclh, propono- bee czego, protok61 7decydowal t.e aby kilku polskich lekarzy wyalano lam dobry. Uprzejrnie 81
 zgad-zJa. Co W naszych ambasada.ch musIatam W Warszawie, wldzQ.c Wien1aw
, nym oStroju, peruce i 
 Z tre- 
walam IOU - demokratycrzmle - aby mog
 jeohal:. do Butgarli. Obiec
j
 1.d7;i
ku
. . widzialam i t.d. ? Od;aje 
 raml
, za Zmieniam temat. zachwyca mnle eie1; nie szkodzilo poznal: jeszcze JOO- znajomOlSt z czamjq.cyJn byiym kr6- denka.mi. ym spo- 
my. Oboje Goeringowle 8Q. W swej pokoj6wk
, te bardzo przepraszam, nam1 k.r6lowa z m?nn m
z.em. Wcho- mn6stwo -rzec'o/ OOkonanych przez nego kr6la. Tylko te byiam na kr6t- lem hJBzpaf1sk:1m. U st Ikorowodem doszIiSm 
willi. 
jq. nas w ogrodzie dosko- 8ile mam BZa.lonq. migren
. Nlkt mnIe dzlmy do wielkie] szerok1ej galerti, faszyst6w. Wyliczam sanatoria, 10010- kilO urlople, a rzeoz dziat s1
 
e Pewn.ego dn1a po poludnlu mialam do 
 ot ki j U tkan Y j 
naiym podwiec:zorkiem, a potem za- 0 tym nie uprnedzl.i - co prawda nikt w kt6rej - ustawiona z dw6ch atron nie letnie, poo-LQ-dek na ulicach, dy- w u
h salonaoh. Kr61 - a lS6 do fryzjera. Wierna _ od l8.t _ mn6stwem '::of6wyo N e br 'd: b e 
bawQ. z dwoma Iwiq.tJkarl1Ii. DuZe to I nde wied7Jiai. Pociq.g ruaza. Zja.wia 
uje reszta zaproszonych. !'ICyplin
 w urz
h I t.d. Opowtadam wi
 pewnle duZo chodzooia jak rak. flrmie w kt6rej czesa} mn1e signor sach dekora jQ. b i a e.s
 
 
niepor
e do trzymania na 
- si
 
 z wym6wkQ.. J?ob
 IOU m6- Obeone pande. wy
ll}.dajq. jak na kl
z- ze gdy przrje
 prywatnie, oglq.- Uk
y dworski
 i Uwa.7JM dawkowa= Ald'onso. Telefon. Zapytuj
 kto: zlote misy, 

 t
ha.r
Jozrzu- 
na.ch, a zq.bki - :nawet w zabaswJe - wil:' Ma talenJt wskaiklwarna w ubra- ka.ch, paIlOWle msko pochyUIi glowy dam 11:0 co mteresuJe mnie naprawd
. n1e. gdzie "Sire, a kledy "Votre Ma - Alfonso cen.l po saJIl tali h ld I iJred 
bairdzo ostre. Oglq.damy wiU
 FUhre- me:W trzy minuty, uC7Je98llle praswie 
 
arzy nie widal:. Za nami formu- Duce rozumle, Ze m6wi
 srezerze, i jest
". Zaohwycala 81
 n1m, co 
- M6wi
 z 
iq. 7Je lM'1etn1e st
 nlowieoznychsstroja:
o MOW e w - 
ra. .Jedzlemy w g6ry t plywamy mo- st
 nie liczy 
 w podr6Zy goll si
 prre- Jq. Sl
 dalsze pairy. Galena d1uga, Ba.- jest WYraZnie zadowo1ony. da, moja matka, ale z futografil i stalo Ze dzwonl, bo w'l'aAnde chclalam zy kwiaty _ caloSC . h1a uzyka, o
ar 
tor6\V3{1}. /PO pieJrnym Kon
g1see. C6r- ZiOO"llie kilka l"aZY, nie wiedzQ.c co i lony, ja.M.ln
a. K
lowa jest ooyba .. · · da;wno temu. " zmlenil: moje ..8JPPuntamento" n80 ju- ba
 nie .I:I

 przepy u, 
k
 zabaJwiajq. adiutam.ci, a mnie Goe- lcledy moM go spotka6. .Ja, lubi
 w1e- wzrostu mego m
, kt6ry "ulom- Podobal Sl
 faszyzm, czy nle - A mogly 'byt'! "spaghetti na tara- tro. I sIy
 Ze przecie1; nle miel1ffiny Do trad 
iet' aI' wie! 
ring pyta 0 SnUgiego... Czy to praw- dziet naprz6d co mn1e oreka. Poza kie,?" nie by!. .Kr61 dm:o niZszy ode geneZl}. jego byio jednak niedopusz- ste. " Zadnego "appuntlarnento" na dzlst8oj. m6w Ii to
&w Preml:r 
al.d
 m;: 
da, Ze on me lubi mego m
za? Smie- wym6wkl}., przyni6s1 wspanialy bukiet mrue. Id:J.c, chC1a}am kuMt'! s1
 subtel- czenle do ogarnl
la WIoch przez ko- Mogla teiZ byt'! man "trart:toria za Ze wiaSnie d7Jw0ni. Przerywam, robi\! wil 7.e PoIska' pod kierunkJ 
j\! ISI.
 I"02J1rosznie, szukam w sIow- liIa orohidei - wia8nie ten 00 Duce. nle - Die wyszIo. munizm. MUf801dni - przez cale Zy- miastem, pod drzewa.ml, gdzie "pad- grze=1ie wym6wk\! te m6g1 zanoto- szal'ka PH em .mar- 
niC7Jku Ii m6wi
 te to glupie plotki. W Bolonil spoty'ka nas moja c6r- Ka.M:y Wloab jest S7£Z
liwy, gdy cie - m1a1 gI
bokq. niech
 do Rosji rone" przyjdzie z kuehnl, wprost 
 wat'!... Drug-a strona drutu _ z tru- wysillki 
 




 dr
i
 
On lm11eje 81
 taI1cie... Wobec tego ka. DostaIa urlop ze swej kl88'lJt:omej m6wi Sl
 ze S7JCzerym zachwytem 0 sowleckiej. Pomagal Hiszpanom w gamk6w, I zaApiPWa. dawne wloRkle dem - dochodzi do glo. 
 
paohn.q.ce - fiotlct ZIIl8.jduj
, a SZIaI'O- ambaaady I wioskiego ministerstwa Ustyszaiam komplemerJJty na temat nego nad morzem Sr6dziemnYlffi. Uwa- raw. Popro.'!Uabym go 0 ..Musica prol- jultro przyjde Bie 
 Clsza. dzy 
bo .,; j i 
6 
 
tek n1e widziaiam. Botanikq. koflczy- spraw zagranicznych. Gramofon gra mego wluskiego, odpowied1;ialam - zal ze Wlochy znalazlyby si\! wtedy btta", powiewal"by wietrzyk... coli _ A 1ednak jest ni
um1enle sercru ta":" ra am, . 
 ez
 na 
my przejarTAtbk
. Nazajutrz otrzymu- bez przerwy wloskie piooenki. Nastr6j to co powtarzam kaZdemu i zawsze w stanie staiego zagroZenia. Niepo- pachnialoby napewno - eltroneHa? bo tu m6wt Alfons xm' , cie (' .ma sprawa. . 
 na e- 
J\! bukiet szarotek. Dobrne t.e nie ma- bardzo pogodny, pogoda takiJe. za - ze 
6wi
 "z mH
q., ale bez gra- koU .m
 A
riq. i 
acniamem po- Albo rozg-rzana mielta? MoZe nawet .Jekn\!lam... N8Jtychmi"ast formulu- toast
:U
 

l) 

l
lst

en 
ieg'o lew'ka. okn8Jml bh,'Jkiitne niebo slonce i c1e- matyki . Kr61 - slicznym 7JWI"Otem tencJaiu woJennego NIemiec. Dumny odurz;ajlj.CO pi
e, lipy? Oala rodzt- i
 przeproszooia t zwraoam 51 z k I . (dht . g po ego 
Oj
le coli mnie zaskakuje. Mam pIo. Rozkotysane na bok pinie nde- - po'kiwitowai, Ze UCIZUCie moje must byl ze swoich dokonafl na teren1e na ,;padrone" dosia .. Ii t .
. "pays 
juZ uprzecizony, hotel zalatwiony. Co- tok6tu blady ambaBado:r' Wysocki vio i vi.a Cassia - nie dojeZdZajtt.C do w Sorrento. d'7.iP1'ic7.Vcl1. Ona - hi
ska ary- 9POdziewaiam I w dodatku to lmi uveau ,czy warem powo
en.nym. 
raz bardziej czuj
 81
 w 
czaj przej
y a.mbasadorowa celebruje z Lago Braooiano, jest sk
. Jedzie si
 Na dworcu w Rzymie zncrwu Uu- Rtokratka - byia damq. dworu kr6- Ustvszaiam t
 00 bardro dawna nf
 
': IIDa swoje wlasne tradycje i BWOjq. 
uprzejmej pulapce. OdwIOOzamy Ste- uSmlech
 Cylindry w r
kach, bme do miasteczka Nepi (etruska forteca my, poZeg1lanla, wiwaty. Podchodzl lowej i 
 ks. M£>ttemichll. Owdo- lnnial ste ta.k jak teraz W1elkl}. hi-stori
. 
fana, buntuj
 81
, i uclekamy z Mo- r
ce wyclq.gni
e z bukietam1. Dziecl NepetJe) I 0 dwa i p6l kilometra da- marszalek dworu m6wil}.c, te jest spe- wiala. Ambnsador Skrzyn.
Ja Sle. Kr61 Alfons Widzialam go jeS7JOZe Jd1ka razy 
 
i 
jamdem - wl
 je 

e - IIltm 51
 zonentowalam - chmara I"07Jpyoha oboonych. ladny, nte stary koSci6t, a dalej, koIo opraoowat 
g6Iy i WYl"aZa swq. XIII offi
l w Grand Hotelu w Rzy- Zabieral mnle Micznym samochodem: wyr.:.. 
sl:aJemy przed 
otelem. ApartaITlf:;!1Jt Beck defilOlym cicerone. m uset pan6w - przez wie- 
falkl;1, DO i migrena gootowa. 
 je na ulicach, ga.pi6w perno w
e. tuarium. Wykute w el
gu 14 18Jt przez przOO hotelem Itmuzyn
. i wM-6d sza. Ona praktykowaia na jednvrn z Pointll 1ednak w tef hl'!torU nle Ie goctmn - palilo wok61 mnle cyga- 
wyme8t. W nocy obmySlam plan dzia- .J
 dumna I zachwycona. .Jest to benedy''.dyna Andrea Giuseppe Rodio nlch maly Fiaclk -..BalUa nl88Zyoh na1cleZszvch. pod W"ZJg'ledem etykiety, iest on aie rOOaktar WiadomMci" ra. Doszorowa.Jaan 
iania. Wychodzimy rwczeSn1e rano - ukoronowanie mej m110Sci do Wloch. (1743-1819). Obecnle op1ek
 nad ca- wloskich przyjaci61. Tajemnlcze szep- dwor6w. Mojq. ..Finishlnlg' School" by- K1edyoS 'opowiedzialam ;;'u 9WQ. przy' kt6 

 .z sosu pomido- 
samoch6d zam6wilam na p6tndejBzQ. . . . 1ym Castel Sant'Elia sprawujq. fran.- ty m
 c6rki z Pl
 1 1L-cz1lne na- 11 If''eiOT\
i. Moi-'\ 1JT11od
 bykl :nl'l e-ode. 'Pewnab tam toe 0 romm1esz - rowego. rym by am dblepiona. SOB 
godzin
. yv dyrekcji ruoo - jakZe Mieszk.amy w Villa Madama, na oLszkande. Przyznam UO'lJclwie Ze m6- legaIlJle abySmy wsiedli do tej malej 'IWWTIO bogoatsza, barwnte1sza, - byla Gd7Jie tam! StZUlDiona l:.varz 
 ponrldorowy... malJUtJka skaza na ca- 
nas pu
l: same? Obiecuj
 Ze 
e- MOIlite MaII1o, nad Forum MussolinIe- wil}.c z kr6lem, me parn
a}am ani plusk;wy - Fiata. 
1j.Z zga.dza st\! Zywym 
elern. .Jest to zazwycza1 100 si(f okazufe? Popeb1il
 

! 
 
sp
 wieczoru. 
dlugo. wr6cl:my. Znajdujemy blUro go. dat, ani nazwiSk, aJe przypomnlalo weso1o, oohrona pohcyjna oponuje. SDr7RC'1JIle 711' szllfem protok61arne1 We francuakif
1 s-ntulce Le Rol" ja1kd a. an ecle mego rn
 I mnIe 
podr6Zy. Wczesnym wieczorem j
st Pokoje U1"ZQ.dzIOne z przerafinowa- mi si
. iZe w ksi
e pamU}.tkowej Dzieci\! me rozpa.cza, robi sI\! mmle- etykietv! KUka wMOlo Rzmnnych 1M Marta 6wi d 1aIki .
 kr61' On rrzedzlelal 8II11Ibasador RaczyflSkIL Na 
pociq.g do Prag.!.. Bi
 sleepingi. nym kornfortem. Wielkie gai
e mi- w1dzialam podpis ksieimy Marie- manie, jakaA wiadza zgad7Ja sI
 wresz- w l'rarnIzonle, skraJpla.nych obficte ne vous
onnalf 1a.ma
 que -oa
'
tre ;::0 poch mia;


e2'JIla.n j eg-o I na S7JCZ
 
Byle. me do Rerlina. W prame SQ. mozy, migdalowyoh kwiat6w, r6Ze, .Jo
. Powtarzam to kr6lowi dodajtt.C, cleo Book ma kolana pod 'brodq., ja w6dka. przetaJiC7JOTlych 00 ka.Zdeg-o petit nom et votre 
M" Pewnie e ",,,,,go edzen1em pa.na.. 
przyjacI.e1e Grzyibowscy. 
t'! chy- orchideje - w calym apartamencLe. Ze zakonnik Hiszpan opowiadal mi 0 
 na ,,:>rlvw
! Summa mmr Londynu I o
owa glm
 deko1t, ibo su'kni
 :mWam zupe1nie 

e. PodaJ
 mu r

, dz1
jemy Wolam 0 kq.piel. Moja spryt.na Zosia n€JC2Jl1ych miejsc. 0za.sen1 zj?.wiai st
 stawlcie1 nowego namiaTZY1emnie byt'! Eksce1encjq.. W ra- Z lazlentkQ. mego m
 mnIej bylo raut, wydawany przez Duce. Wcho- kle w hotelu "Flora" - koniecznie buthw na :pE"Wt10 s<1m n;e cz
ci. Kr()1 nrzemoll.Wl8.1q.c nR. obied7.ie wydanym okrellienie?) - .....:tR do tnnyoh kra- 
porc1e kierowcy wyszlam pewn1e na komplikacji. Przypominala wesolo dzimy ogromnymi schodami Palacu na najwyZszym 'Pi
trze - a.by .mlee 7JW1"aC1l. me do amlba;sa-dora: ola ministra Edema, w WarszaWlie 2 j6w komunt71ITl pr:7.en.lika przez m8JSy 
oso
 0 pode
ym stanie umyslu: wn
rne dtdJego antycmego grobu, Weneckiego. Z dw6ch stron szeregi wimamialy widOk na wiOOZitle m-Iasto _ Czv masz kCA4t'! clelf'<'.a? (Dodal, kwietnia 1935. pracujq.ce. a do An
lti przez studen- 
Trudno. Ale me przekroc:zylam am gdzie W8mUl- byl sarkofag. mlllcji, w galowych mundurach, z wy- i Kampanf
. Naaze ambaaady propo- z kt6rej 
I elata, ale nie pami
- · .. . t
 IZ Oxfordu 1 ele.g-anc'kie pa.nie..." 
zakazu m
, am poIskiej granicy w . . . clq.gni\!tymi _ Dad nami __ kordlzl- nowaly ml swoje samoohody, ale po- tam). W gt
bi olbrzvmlef saJi w GUlld- (jaJk zamotowal Beck w 
h paJple- 
na
 Micznym Meroedes1e. Zaczynamy dnl pracy. Wypelnione karol. niewat przyjelZdtalam pry'W'altniE', Skrzyflski si
 lm1ie:\e, Zc Ma.
taJt hallu, na .pod
szen1lll, sled7Jla1 Lord l"ach). 
godziny, przewidziane wszysi:lko. Z MussoUni z Olanem, starace i in- wiec, w myBi Zy'czenia m
a, wynaj- za duZo od nieg'O wyrnaJra - skQ.d on Mayor z ZoruJ.. rodzin.Q. d Switq.. TIo · · . 
CARISSIMA ITALIA. tej radoSc1 nie czuj
 z:m
ia i nyml "g-erarchi" oczekujl}.. Gl6wnych mowalam saII11ach6d. TrafillaJrn 'kied
 maZe wied2nre, cozy I jakie koSci SIJ stanowUo 
i1kanaScie mlodych 
IE'!W- W dwadzieAcia 18Jt p6Zniej - u kt6- 
Mam w salonce gramofon I bez oSwiadczam si
 IZ miloSci
 do Wloch 7xm !ilubnych nie moll.. Donny Racheli na n1ezwyk}ego 'kier
. Niezbyt w dOTTlII. Raltui{> a.rni!):I,,,q.r!orowl\. mh- czq.t w jasnolila moderne sukmaoh, reg08 Lyonsa, czy w A.B.C. _ przy_ 
prnerwy nastawiaan r6me wloskte kaZdemu wtoohowi, 00 kr6I8o poczy- nie udzielajq., a Edda Ciano poza kra- mlody, 0 milej porwIeI'l?JchOWDoSci witt.C cOO 
u. Po chwill z1a- z pekRani uoto-zieIOI1ych orehldei w siadlam w zapelmdonej salce. MiaJam 
plyty. .Jest marzec 1938 i jedziemy najl}.c, na camerieracl1 koiicZI}.C. jem. Towarzystwo dobrane z Datllep- Domenico rozlkochany b}i w swym will. Al
 _ na srebrnet tacv _ czyli- r
ku. WywoJywamo. a raczej wylkrzv- suknle - tym raZE'm do pranla _ I 
z of'iojalnl}. wi
q. do 
och - 9za- Ws
dzie I zawsze wyruszamy w szyml "pedigree". Ksl
e, m8Jrkizy, kraiu, a 
eg61nie w Rzymle I jego elutka, p}aska -]roM. A kr6l dalef: kilwanoog't-oSnoll'UWWllSka wchodZlJ,CYch. poc7JUlaim coB mokrego. oleplego na 
leW z radoScl. Nares7JC1e do moioh ogiuszajl}.Cym Ioskoole, warujtt.Cych COl1J1;essy, z uwlelbieniean, wij1} si
 - okolicadh. Gdy raz I drugl za.wt6zt _ KaJt mu -przyniffit'! dluirt but. Defi1owalo 8I
 do estrady. wSr6d plecach. Uslysza.lam gTZec2'JI1e ".sar- 
UJkochanych Wloch, kt6re znam od przy will1, motocykIi do eskorty. WOo moralnie _ u stOp Duce. I - Clana, mnip w - peine turyst6w - okle- przynosza 'buty. Swo1a drog-q., iak szpal-eru $tf'k nieznanych ludzl. 0- ry" i nim sl
 od\w6cilaan, pewna by- 
dziooka i gdMe oza.sem wpadam - zlJ nag Mmuzyny w tempie straZy og_ no ale on jest przynajmniej Iadaly mlo- pane podmiejgkie zwley procent - wSr6d caleg-o tlu- :na stebie. W6waza.s ja - moZe przez 
przyohodzU w mklec1e I w imlemu kle uprzedzano mnie jakie 
 zaln- Hitler zrobU na mnie wi\!1=e wra.Ze- porywa:fq.co pi
1mie. A najpi
knie1 salonle. mu - umdejq.cy 
o pdk:azat na paml
l: odleg}eg-o GuUdha1ilu _ wy- 
swego rLlJdu zapr
 a.bym towa- teresowama 	
			

/Archiwum_002_10_286_0001.djvu

			12 


WIADOMO
cl 


WITOLD M:t;:ZNICKI 


1 


METRYKA 


GDANSKA.) 


rz
ce I g-otowe grzebi.enie, niekt6re U Bamych wi
e podstaw dzoiaialno- przeloZonych przez Kopijewicza, bQ.dz 
pi
knie zdobione nawet doSe zIoZo- lici przedsi
biorstwa kryia sl
 8m- przezefi S3Jrnodzielnie opracowanyeh, 
nym ornamentem, a przemylilni-e spa- cherka. Rzecz zresztll- w XVII w. bar- m.m. ,,0 sprawie wojennej", "Szy- 
jane nitami brl}.wwymi, kawalek brl}.- dzo oz
sta, zwlaszcza u "najwyzej" perskl}. ksil}.Zk
 0 zeg-Iudze", "Grama- 
zu do wyrobu tych nit6w, a takze postawjonych osobistoSc:i. NiezaJe2Jrui,e tyk
 m.ciilskQ. dla Rosjan" i t.d. Wi- 
wiele przed.miotow ood'ZJiennego uzyt- zresztQ. 00 wzgl
d6w merkantylnych, dJaC jednak dTukowanie rosyj'Skich 
ku cZ}owieka sprzed oSmiuset lat - Hewel kontynuujQ.c wsp6lprac
 z kr6- k.si!l-zek w Holandi,i d nast
pnie prze- 
leZaIo tu w zlemi wlirOd zr
b6w drew- lem mdal nlewl}.tpliwie i.rme jeszcze woZe:nie ich z tak daleka do Rosji 
na, kt6re kledys bylo CZlJ.stkQ. BCian zamysiy. Zal.eiJaIo mu na pozyskantiu bylo niedogodne, skoro okolo r. 1705 
domostw rzemieSlnik6w gd'aI'isk,ich. sobiJe jego ZyczliwoBol, e. nast
pnie Kopijewjoz postanowil przeniesc siC 
Na g-i
bokOOol 7 m pod pow1erzch- pomocy dla kalwin6w gdaI'iskJich, kt6- bardziej na wsch6d. Poczl}.tkowo mial 
nil}. dztsiejszej u1icy odkopano drew- rych bez mid:osierd:ma prze.liladowal' za.rniar osiedldc si
 w Berlinie, ale 
nlanlJ, studnd
. Widae jlJ, doskonale. rZQ.dzl}.cy w Gdaflsku patrycjat lute- ostatecznde osiadl w Gdansku, g-dzie 
Ma czworokl}.tne boki 0 dlug-
 75 raI'iskl. tei przebywal w latach 1705 -1706. 
em, a jej gl
bokooc wynosila 2. m. POCZQ,tek dziJalalnoacl przedsi
bior- W r. 1707 wyjechal' do Rosj.i, ale juz 
Od kilku juz lat trwajl}. badania stwa .oie byi fortunny. "Wielki Om.rny w r. 1711 zn6w byl w Amsterdamie 
innego fragmentu podgrom.ia gdaI'i- Orzel" zatOIllJ.l II1.a redzie gdaDBkiej, gdzie tez w tynn roku umari. ' 
skiego. Wydobyte tam z zieml zna- zaslroczony przez gwaltowny sztorm, A Golz, gdy nie stalo Kopijewioza, 
leziska, po mkonserwowam.iu zIoZoile kt6ry w tym burzUwym grudniJU 1635 kt6rego d:lliJel:a drukowal, zlikwidowai 
w Muzeum PomorskJm, dowodzl}. Ze poczynil prawd:ziwe spustoszenie swojQ. drukarni
 i wyw
drowal w 
w tamtej 

i pod.zJamkowego osl-e- wlir6d okr
t6w teglujQ..Cych na Balty- gil}.b Polski. .Jakie byly jego dalszc 
dIa mies.zkali przewaind.e rybacy. W ku. Drugi okr
t - "Maly Bialy 0- losy - nie wiemy. 
tym lIowoodkrytym mieszkald i wy- rzel" - mtonl}.l u brzeg6w dunsklch. 
tWB.rzali swe wyroby - rzemialilndcy. Strata byla powaZna, gdyZ wartoSt GDANSKI EPILOG 
Na szcZlJ,tkach tej rzemialilniczej ladunk6w wynosila. okolo 24.000 rMp., POWSTANIA LISTOPADOWEGO 
osady staIY p6Zndej domy, wzniesi.one a oba statk.i kosztowaly przeszlo Os
tni .akt tragicznego kOl'lca po- 
w bliZszych nam wdekach. WyraZnie 75.000 zip. wstal1la 1lstopadowego rozegral si
 
widae zarysy fundament6w XV-wiecz- Rok 1636 tez byl mezbyt pomyslny. pod Gdaflskiem. Tu wlaSnle - w Mal- 
nych i XVII-wiecznych budowll, a re- Z br8Jku kapitah1 obrotowego okr
ty borku, ElbllJ,gu. Kwidzyn
u i Tczewie, 
sztki 
ian dom6w z XIX w., zburzo- nier8JZ po kHka miesi
y czekaly w a takie w okoli=ych miastec.z;kach 
nych dopiero w czasie ostatniej wojny, portach na ladunki, 00 naturalnde u- t wsiach przebywalo juz b
 brond 
si
gajl}. nawet jeszcze ponad powierz- jemniE! odbijalo si
 na zyskownoac:l. wojsko polskie, kt6re po przegran.ej 
chni
 ulicy. przedsi
biorstwa. Byly t.eZ trudnOOci kampandi z a.rrn.iIl- OM"skl}. przekro- 
Teraz tam, gdzie za ozas6w sIo- w portach hiszpailskich. Dopiero na czylo w pierwszych dniach paZdzier- 
wianskiej dynastili ksiQ.ZQ.t gdaf1sklch jesiend usunQ.l je pose] Hiszpanil w nika 1831 6wczesnQ. granic
 Kr6le- 
w odlegiym XII w. garbowano sk6ry, Polsce - hr. Solre, kt6ry wydal 6 stwa Kongresowego. Stalo si
 to mi
- 
szyto buty i rzeibiono ornamenty na okr
tom kr6lewsk
m zezwolenie na dzy BrOOndCIJ. a Golubiem. Z1mywszy 
rogowych grzeblendach - juz niedIu- swobodny handel w portach p6twyspu broil - po ucil}.zLiwej kwarantanni.e, 
go w okamlym gmachu OOpoczywac pLrenejskiego. c;>dbytej na zaanku golubskJi.m i w 
b
&I po rejsach marynarze r6znych Nit'Jpowodze.n1a handlowe sklonily Jego okolJicy - cil}.gle jeszcze w zwar- 
narodowoSci l spod r6mych bander. Hewla w pOCZll-tkach r. 1637 do poda- tych szeregach przemaSZ€-rowaiy 
Zanim jednak w wykopach na Pod- nia si
 do dymisji. Kr61 dylTlllisji nJe stamt
d pod Gdailsk dywizje pi-echo- 
walu Staromiejskim w Gdaf1sku ro- przyjl}.l, .polecii tylko sprawd'zic ra- ty d jazdy polskiej, z obsadl}. bateI1i.i 
botnicy zacznQ. murowac fundamen- chunki, - zrobil to zn6w Kazanow- artylerii i trenami, ze sztabem gl6w- 
ty, zanim na placu budowy zapaiIluje ski, - po azym stwierdzil, ze jest nym d kwatermdstrzostwem na czele. 
draz.ruilj,cy turkot betoniarek, stukJ wiIllren kupoowl gdanskiJemu wspom- Tu rozlokowano j'e na lei;e zimowe. 
wind i halas samlOChod6w z cemen- ni:a.nQ. juz sum
 1.079.411 rMp. Ostatilii w6dz nae7.elny powstani.e 
tern, ielazem I. cegiQ. - caly teren Lata 1637 i 1638 byiy 7JdaJje si
 po- - gen. Maciej Rybinski, 9 i'l1Ilych ge- 
Z ACZNIJMY 00 metryki GdaI'iska. Wdele wysilku p.oo£iwi
oili uczeni najpi-erw gruntownie 2JbadajQ. 16dzcy mylilIlliejsze. Okr
ty kr6la i plywajll-- neral6w, 140 oficer6w wyiJszych, 1253 
.Jak stary jest Gdansk _ dok}ad- sprawie samego pochodzenia nazwy archeologoW!iie. Zesp6l uczonych pod ee pod jego zna:kamd prywatne statki nJiZszych !. przeszlo 20.000 szerego- 
nie nigdy :::I
 zapewne nie dowiemy. Gdafisk. Wojdech K
trzynski wywo- kierunkJiem prof. !Konrada .JaZdZew- Hewla szcz
sliwie Zegiowaly po mo- wych skladalo si
 na te ostatnie 25 
Prace wykoroaJiiskowe, prowadzone 00 dzLJ: nazw
 Gdailsk 00 rzeki Gdan. skiego, zaJinstalowa1 si
 tu dzi
kt sta- rzach. Dopiero w r. 1639 zacz
la B1
 bataLion6w piechoty i 52 BZJWadrony 
kilku lat przez stacj
 e.rcheologiJcz- PonLewaZ jednak rz
a 0 tej nazwie random Tow. Przyjaoi6i Naukll. Sztu- druga seria katastrof. Okr
t "Gwiaz- jazdy, kt6re wraz z 95 d7Jialami ar- 
nl}. Polskiej AkaoomU Nauk, pow1e- ani nie dstnieje, 8!I1Ii. tez zdaje si
 ki w GdaI'isku, kt6re zabiegal'o l za- da" zatonlJ,l na redzie portu San Lu- tylerii, pokooane przez przewamjl}.ce 
dZQ. nam n 1ew ll-tpliwle, przed dlu wje- nigdy nie istnliala, hipoteza ta jest biega 0 fUlIldusze na prowadzenie prac car u ujscia rzeki Gwadalkwiwir, a sily wroga - muslaly opulicic kraj 
kami osiadl tu czlowiek. ale ezy po- niewQ.tpliwie chybLona. Do tego wnw- wykopa1iskowych. Uezenl ustall}. do- "Fortuna" poszJa na dno w Sundzie. d rziozyc broil w r
e "neutralnych" 
trafll} odpowiedzdee te
 lIciSle lIa py- sku doszedl r6wntei X. Czap1iil- k}adniie, z calym nau'kowym apara- W rok p6Zniej armada francuska ply- Prusak6w. 
tanie, ki,edy powstal grOd gdaI'iski, sk.i, kt6ry znowu choialby pochodze- tern dokumentacyjnym, 00 i j8Jk dzia- lU}.ca z Genul do Marsylii zagarn
a Przed nim:i jeszoze przekroc:zyiy 
w kt6rym roku utworzy
o sl
 tu osle- me nazwy Gdailsk wyprowadzic po- 10 si
 tu nie tylko w XII W., lecz i bezpraWIJiie "Chari.tas", a kr61 hisz- granic
 prusklJ, dwa inne korpusy pol- 
die miejskie. przez woo
, wdo, gda, z tym ze Wi: woze.l!niej. Nast
pi to w drugim eta- paftski per fas et nefas wcielil do skie: gen. Chlapowsk.iego - po nie- 
Pierwsza htstoryczna relacja 0 zle- sla mialaby byc OWQ. wodl}., z kt6reJ pie badail, gdy prace wykopowe po- swojej floty "My.sliiwca". udanej wypraW1ie na L1tw
 - i gen. 
miach nadbaltyckich u ujlici.a Wisiy wywodz.iiaby si
 nazwa miasta. Do- sunQ. si
 jeszcze gi
biej, do nlzszych, Mimo to przedsi
biorstwo prospe- Ra.mordny. Razem Hczba Zol:nJerzy 
_ opowieSC e.nglosaskiego 
eglarza piero jednak prof. Mikolaj Rudndcki starszych warstw os!iedla. rowaJ:o dalej. choe faktorzy ruszpati- polskich, kt6rzy tej zimy kwatero- 
Wulfstana, kt6ry w koocu IX w. wy- zbadal calQ. rzecz gruntownde. Wynd- A gdy rl:iemia wyda wszystkie swo- scy nieraz nie wywjl}.Zywali sl
 ze wali na Pomorzu, wynosila przeszio 
Il}.dowal w miejscowoSci Truso opodal ki swoich dociekaii ogrosi
 w poZ1I13.f1- :Ie tajemnioe i to co jeszcze skrywa swych zo
 i choe czasem trze- 30.000 os6b. 
dzisiejszego ElblQ.ga, wpiynl}.wszy na- sk.i.ej "Slav.ia Ocoidentalis" w r. 1921 zm.ajd
ie si
 w pracowniach nauk()o ba bylo lU>r.zedawae ze stratlJ, przy- Kwatery wodza naczelnego, sztabu 
wet poprzednio do ujlicla Woisiy _ udowadniajQ.c ze !rdzeii nazwy GdaI'i- wych, na spotkanie staremu wyruszy wimJione z Hiszpandd towary. Dopiero gl6wnego, kwaterm1strzostwa l szta- 
nic nie wspomina 0 Gdailsku. Czyzby ska jest 'bardzo stary i wyst
puje w nowe. Na rozgrzebany plac wejdIJ. lu- niespodzLewana smierc Hewla, ikt6ry b6w korpus6w byly w Elbll}.gu, e.r- 
Gdanska w og61e jeszcze wtedy nie nazwach wielu miejscowosel na calym dzie nowoczeffili, kt6rzy wjerZQ. w zmari w poc:74tkach paZdzierni.ka tyleri
 r=lokowano w Kwidzyniu i 
byio? Prawdopodobnie istnia1:a juz terytorium Kaszub, nie wykazal jed- mecha.niczne koparki t na lopaty ar- 1640, poloZyla kres przedsi
wzi
u. okolicy; piechot
 - w Malborku 1 
w6wczas osada miejska _ protopla- nak, Jakie wyrazy pospolite 81}. na cheologa rpatrZQ. z nilejakim polito- Przedsi
biorstwo rz.1ikwidowano, a ok- wmch okolic.znyeh, jazd
 - najpierw 
stka dZiisiejszego Gdaflska, ale rz.a- tym sa.mym rdzeniu zbudowane. wantem. Chcieliby jak najszybciej r
ty sprzedano w Antwerpii. w samym Gdailsku. p6Zmdej zaS pod 
pewnie nie byla ona jeszcze portem Dalej wi
c nie wiemy, 00 czego po- dzwignQ.
 w g6r
 swoje zelbetowe W calej tej sprawi.e zastaJnawn.a je- Tozewem. Po tej translokacji zabro- 
i Wulfstan, kt6ry zwledzal tylko po- chOOzi nazwa GdaIisk. konstrukcje. Archeolog rozumiJe ich den fakt. Dlaczego Wladysiaw IV mono wojskowym polskim w og61e 
brze
e nadmorskie. rue natknlJ,i si
 niepok6j. On sam jest architektem tworZQ.c pierwsze polskA.e pr:redsi
- przebywania na terende twierdzy 
na nIIl-. Dlatego w jego opisie po- STARE i NOWE wiek6w. .Jego konstrukcje rosnl}. w bioI1stwo al'matorskie nie powolal do gdailslciej. Prusacy prawdopodobnie 
dr6Zy, pe1nym oiekawych szczeg616w Na ulicy POOwale Starom1ejskLe w glQ.b ZiLemi - do pocZQ.tk6w historii. zy.cia wzorem zachodnioeuropejskim ball si
 ieby Polacy ni-e powr6ciLi do 
o nadbaltyckiej kralnie i jej miesz- Gdansku kopano fundamenty 
 Nie spoczn.ie d0p6ki ni.e OOkryje fun- prywatnej kompanili. Zeglugowej, kt6- mysli Dl}.broW8kiego i Fi.szera. kt6rzy 
kaI'icach, nazywanych Wenedami, Die gmach Domu Marynarza. :2:urawle dament6w najstarszych siedzib ludz- rej udziJalowcami mogliby staC si
 jeszcze przed iJ1surekcjl}. koSciuszkow- 
ma 0 Gdafisku wzmianld. transporter6w tasmowych przenosily klch. Z nich m,czIlJl. wyrastaC nowe magnaci polscy, przewa.Znie przeaiei skI}. planowali opanowanie Gdanska 
Ledwie w sto lat p6miej, w r. 999, czarnlJ,. wilg-otnl}. zd.emi
 na wywrot- mury. bardzo bog-ael? Dlaczego z pomOCI}. d stworzenie z nliego bazy do wojny 
napisano ksi
g
 0 Zyciu i m
czef1skiej ki samochOOowe, kt6re 00 kilkana.scie jednego tylko kupca gda.l1skiego uru- 0 wolnoSt Polski. 
limiercl sw. Wojoiecha: "Vita Sancti minut OOjeZdiJaly aby gdzieS dalej za- KROL i KUPIEC chomil kr6lewskie, a wi
 paI'istwowe Naczelny w6dz, gen. Rybiiiski, 00- 
Adalberti". DotlJ,d jest rzecZlJ, spornlj" sy.pac nier6wnoSel gruntu. Rozejm w Sztumskiej Wsi, zawar- przedsi
biorstwo? SINlI}.I si
 wtedy 00 wladzy. Admini- 
kto jest jej autorem _ czy Jan 03.- Czemuz to notujemy, azemuz pisze- ty 12 wrzeSniia 1635 mi
dzy PolskI}. Byc moze kr61 obawial si
 wchOOzi
 stracj
 tak rozlokowanych OOdzial6w 
naparius _ opat rzymskiego klasz- my 0 tym widoku tak dzili pospoli- d SzwecjQ., na dlugie lata - jak sl
 w sp6k
 z polskimi feudalami, kt6- pow1erzyl: w artylerili - plk. Bem()o 
toru benedyktyn6w, jak przypuszcza- tym w Polsce? Zwlaszcza na Wybrze- wydarwal'o - odsl.l!IlJl.l grozb
 wojny rzy PI1zyzwyczajeni byl1 tylko brae wi, wslawionemu zwiaszcza bohater- 
no pierwotnie, czy BW. Brunon _ zu, gd
i.e praW1ie co tydzieii rozpoczy- na pol skim Baltyku. Mimo to Wl'a- i z najwyzsZQ. niech
cil}. otwieraLi mie- skI}. postaWI}. pod Ostrol
kQ., w jezdzle 
wsp6Uowarzysz m1syjny Sw. Wojoie- na si
 budowa n
ch g,?ach6w na dy

 IV postan
il nLe l1kwidowaC 
zek gdy swiad
rc mieN na cele pub- - pl:k.. Kosoe, bylemu 
{):vOdcy I-go 
eha, czy tez _ jak uznaje sl
 obec- warsztaty proo
cYJne,. b}ura. porto- swoJe
 flo
y morskiej, lecz tylko prze- hczne. A przecLez flota kr6lewska na p!-liku Jazdy augu.sto:vskleJ, w piecho- 
nile _ biskup gni'eZnlef1skl Gaudenty we ozy mi.eszkama. Ot6z uwazny ob- obrazlc W11
kszQ. jej 
sc z eSkadry BaItyku, choe plywaia w celach han- Ole - pik. Breans
lemu, znanemu z 
Radlm rodzony brat m
c:oonnika. serwator doSe I:atwo spostrz
e na woj-ennej w zesp6i statk6w handIo- dlowych, miJala byc owl}. r
erwl}., kt6- wielkIiego m
stwa. byl:emu dowOdcy 
Nie 'to jest j,ednak dla nas waZne. p.odwalu Staromiejsktm nJe spotykM11}. wych, kt6ry stalby aI
 podstawll- rl}. w ik3JZdej chwili - gdyby zaszla I-go pulku pi-echoty Hruiowej. wtedy 
Waine jest to Ze omawiajl}e w ,,:2:y- gdzie iJ1dzJLej niere
l
rnoSt !Ob6t, je- pr
edsi
biorst
a aI'matorsko - kupiec- Ipotrze
a - mOZna byio. zn6w pree- to odsu

to ofiee.r6
 
 zotl1Ji'erzy; 
wooLe" ostatnie dni BW. Wojclecha aU sl
 zas do
lad:lLe
 przYJrzy,. nl
- kiego. T
 Sl
 tei stalo. Z. 8 ok- ksztalClc na eskadr
 WO}eIN1Q.. pozostaw
ono w kaz<;leJ kompani.i i 
haglograf szeroko opowi-edzial' jak to chybnie zauwazy, ze Jednak dzd,e}e Sl
 r
t6w zdJ
to armaty, rozbroJono na szw3l:" nJedaW?o prze- 
miasta, kt6re 00 swego zarantla leZa.lo biony z jednego kawa}]{a drewna-. R()o ny, kt6ry wY'kuptono zresztlJ, dopiero lano w r. 1700 w Arnsterdamie, teby zywala naJtragiozrueJsze chwlle, teraz 
na siowiafLskiej zliemi, co m.1n. po- botnlcy kopilJ, dalej i jeszcze tego sa- po lImierci Hewla, kiedy kr61 spia- wydrukowae mi
y inlnymi dziela.mi .trworuili pienJiQ.d:ze i hulali 00 si
 zo- 
liwiadczyi wspomndany juz na wst
- mego dnia odnaidujl} pot
y pied oid: takZe i mne swoje zobow,iI}.zania rosyjskimi r6Wl111ez plerwSZll- rosyjskQ. wie, jakby zupelnie sobi.e nie zdajl}.c 
pie Wulfstan w opl.sle ujscia W,isly. w ksztalole kowadla. wobec ruego. gramatyk
, napLsanl}. na zlecen.ie Piot- spr3lwy z tego, jaka jest ich sytuacja. 
Upiyn
o jednak zn6w 150 lat, za- W ten spos6b podczas kopanla fun- W ci.Q.gu paZdzdernlk.a 1 listopada ra I prz
 amsterdamski-ego pastora Powszechnie tez grana w karty. A 
nim w trOdlach pisanych zjawlla si
 dament6w Domu Marynarm w Gibliotece gdaf1s
ej Pol

iej ryz.ujl}.cy ozterech naczelnych wodz6w 
w6wczas i grOd i port. Usytuowany szkiicuje i m1erzy, to pracowndcy eks- Sei Hew1a. wzrosIy juz w poloWl'e r. Akademd Nauk. J
k SI
 okazuJe z wOJsk polskich w latach 1830 -1831: 
byl doldadnie tam, gd7je niedawno pedycji archeologioznej un!wersytetu 1637 do ogromnej SlliIIly 1.079.411 zIp., karty ty
ulowej, kSII}.Z.k
 wydrukowa- 
jeszcze stala Zielona Brama, zwana 16dzkiieg-o, prowad.zl1.oej badania na a nLe by} to jeszc.ze konLec wsp61- no wia.4nle w drukarm Golza w Chel- 
teZ Braml}. Kogl, oraz troch
 ponl:Zej, pr.zypadkowo odkrytym nowym frag-- pracy finansowej gdansktego kupca 
ie. Egzemplarz do biblioteki zaku- 
tam wlaAnLe gdzLe Radunia wpada menc!e podgrodZlia gdailskiego z XII z kr6lew8kiLm kontrahentem. plonO zapewne Zl3.raz po wydrukowa- 
do MoUawy. W tym miejscu wznosll w. Ekspedycja przyczynila wiele klo- Handlowat mlalo przedsi
bi'Ol"stwo niu. Owczesn.i bibliotekarze szczeg61- 
si
 zamek ksi.I}.ZQ.t pomorskJich. Na je- potu GdaI'iskierrw Przedsi
bLorstwu przede wszystkim z Portugalil}. i Hi- IIIi,e skrz
tnie zbierali wszystkie druki 
go gruzach zbudowali krzyzacy swojll- Budowlanemu, dezorgantzuj
c mu sZParul1t-, a wi
c z ikrajami, z 
t6rymd wychod
ce w dch. !"odzinnY1lll mlelieie 
warownl
, iM6rQ. Gdanszczanie zbu- prac
. Gra warta jednak 
oz1cl, l Rzeczpospo1ita byl'a w przYJaZll1y
h albo w J.ego pobhzu, z",:laszc
 gdy 
rzyli do szcz
tu, gdy wreszeie w r. robotnicy, kt6rzy z takll- ostrotnoSo!Il- stosunJmch d w kt6rych OOczuwae Sl
 byl:a to rzecz tak cenna Jak plelIWSza 
1454 w

ili znienawldzonych za- wbijajQ. lopaty w 7Jlerrui
, dobrze zda- dawal' brak towar6w wywoionych z gramatyka r
yjs
3.: . 
konnik6w z mlasta i zn6w oddali si
 jlJ, soble spraw
 z tego co si
 tu dzie- Polski. .' ?,yle 0 sam:':J k.sU}.Zce. .Ale k
m byi 
kr610wi polskiemu. je. Ba! _ ponliekll-d SIj, wsp6lpraoow- W kof1cu r. 1635 przedsi

lOrstwo JeJ. aut?r KopIJe
loz? 
lemy, ze uro- 
Po r. 1148 nazwa Gdailska eoraz nikami uozonych, bo sami uczestniCZll- za
lo dZIiaJaC. Kr61 rozpl!
al do d
ll Sl
. na 
l'aIOrUSI, rz.apewne :v 
cz
oiej powtarza si
 w dokumentach, w OOkryoiach naukowych. ToteZ w Ieh pati.stw d miast nadmorskich bsty, w p1erw
zeJ poiow
e XVII 
. W
eSnie 
kt6re albo tylko wspom1najll- miasto, zrutyniwwanych ruchach wldaC 006 kt6rych prosll, :baby okr
ty zaopa- wremlgro",:al do. H<;>Ian.du, . d
 
 
albo tez wylQ.=ie jemu 51}. poSwi
- W1i
cej niZ tylko wpraw
 zawodowll- trzone w pasZlporty kT6lewsk,ie zwal- WldaC StUdLOwal. 1. meszyl Sl
 tez me- 
cone. W r. 1180 zaplsano Gdaflsk jako _ troskliWIJ. powag
 I odS
t.noSC. niano od oplat d eel portowych. mail}. popu
arnOSCll}., sko
o zostal' pa- 
Danzko, w r. 1229 _ Gdanizc, w r. Asystent ekspedycji, kt6ry 00 chwi- GdaI'isk wzbraIllial 
 przyznac ulg1l storem w Je.dnym z koSmoi6w w Am- 
1263 _ Danzeke, w latach 1267, J2.72 la szybkim krokiiem przemlerza p1ac, ok
tom WladysIaJWa IV. Jaki skutek sterdamie. .J "2
i 
. , ;: "¥. ;'!#' Jf:lf{ 
__' "., '
<
 
---I:
t 
.
. . '.'-., . 
, < "
lJ: it '. <'...w. 
";.

"
!:-ttf.,.", . 
· I.. . '11I:i 
< 
. 
 'P"'- .
. 
." '<-. .'
. 
."" . 'it ' , .'.. t:." .M, !!,. '
f» . 
\
 \...
' 


If ,
:i::' \ !
!;;li
t;' 
.,....... . _

 x.' 'iE 1 w.' 3r 
....I!I II' .h q\'r:>..U \ J -' :

' If!! :/ . ".J 
 
II It t: II! !:i ':r.:I!II'
 · UII'
,. IH'!'3'i..t'JQ-
' 
I t. II ", - "";CUt' JIll' _!':
 
I . ' ". 
 .,.,' "..;. .. ,.' r' 'HI ."1". ! 1I II ,;tI 
(..) -II 't It 
 <) .. <
 " I.' 
 



.. 
, . 
:". 
.' t
 
. 
. \. l! t 
..' ,.... o. 

 : jt. 



 
 
.
., 
 
, I 
,
 
, 


GdaAsk z lotu ptaka 


/Wf: 

'? 


_;"'1 
, ., 
",.::' ;,.,. 
:. { 
" 


-y""" 


" . 


"J- 


n 
.. 


. , 
J, { !'. . .,(
i> 
.' 
, J.\L"'A,,.:.....,.f>,, ,:",,: ....... '. ,...... ._,,.::,,. 
1'
: .':
, .
; ._,-
 
.: {
 . ,",; 
..c'
.'''' 
...:: 
 


(,
 
. . 


.' :
.
 '

 .=:::.. 
'1-- 


:'1'" "
 


.'" 



., 



;..' 
....-:
.. 


«r 




. 


PrZYHtan i:eglugl pasat.erskiej 


.) Fragmenty obszernieJszej pracy, 
kt6ra pod tym tytulem niebawem uka- 
ze si
 nakiadem Wydawnictwa Mor- 
skie&"o w Gdyn1 


Chlopek nas zdradzil, 
SkrzynTuL nas zmnknfln, 
Kruk oku wlldziobnl, 
Rybka znto]>ila. 


Tymc2Jasem car oglosil amnesti
. 
Objl}.l nil}. pocZl}.tkowo tylko podofice- 
r6w i Zolnierzy pochod.zQ.cych z tere- 
nu Kr61estwa Kongresowego, a wi
c 
wyilj,czyl wszy,stkich ofd.cer6w l tych 
apoSrOd zolnierzy, kt6rzy posz1i do 
powstania z ziem le4cych poza oS- 
mioma wojewOdztwami Kongres6wki. 
Lecz d amnestionowani rue chcieli 
wracae do domu. Oil}.g1e jeszcze wle- 
rzyli ze na emigracj1l powstaIu}. nowe 
leg.Lony, kt6re rz. bronil}. w r
ku wr6cQ. 
lIad Wisl
 i zbrojnie odbiorl}. nieda.w- 
no OOdranlJ, Warszaw
. Z zapalem po- 
wtarzano za Garczyiiskim: 


Sracia! Namze si{! dzisiaj namyslac 
I przystalo 
.1-li{!dzy hanbq powrotu a legion6w 
Lchwalq? 


Po amnestii wl:ad:ze pruskie bez 
zwloki zacz
ly zarZlJ,d
 rozklad 
marsz6w i wyznaczac drog!., kt6rymi 
amnestionowani mleli wracal: do Kr6- 
lestwa. G . ". ,. "." 
': r-:l 


Zlota Kamienica 


za mala, za('z
ly one stooowae repre- Ulani, szaserzy i krakuffi powstrzy- 
sje. Najpierw wydano zakaz noszenia mani przez podoficer6w nie rzuciIi si
 
pol skich dystynkcji !. ZITlak6w wojsko- na Prusak6w, lecz aformowali si
 w 
wych: Starano si
 nast
pnie wplywal: kolumn
 i pomaszerowa1i w przeciw- 
na mezdecydowanych bl}.d.Z namowQ., nym kierunku - do Malborka. Ko- 
bl}.d.Z groZbl}.. Chwytano si
 r6Znych mendant tamtejszego garnizonu pru- 
podst
p6w, a nawet wr
ez przymu- sk:i.ego - ppik von Krajewski, 00- 
SZ3JlO do marszu nad granic
. N
kano wazyl si
 wyjsc na spotkanie Pola- 
groZbami, starano si
 znuzyl:, obala- k6w dopiero wtedy, gdy zgodzil si
 
mucic falszywymi W1iadomoSoiami i towarzyszyc mu pik Breaii.ski. Po 
podst
pny:mi odezwami. 
reszoie 0- dlugich perswazjach udalo aI
 w kon- 
gloszono ze wladze pruskle przestanlJ, cu uspokoic ulan6w i ulokowae ich 
utrzymywac internowanych i wyda- na kwaterach w za.mku pokrzyzac- 
dZQ. Ich Rosj,i jako dezerter6w. kim. 
W tl;1klej atmosferze w Nytychu Na wlosn
 1832 na Pomorzu poW- 
omal. me doszlo d{) kI"":awego starcia. stalo juz tylko okoio 4000 powstafl- 
S
acJonowa
 !-Rm .OOdzial 4-go puI:ku c6w, gl6wnde krakus6w, artylerzy- 
ple
hoty 1
loweJ. Gdy kompanda st6w i Zolnierzy 4-go pulku plechoty 
wOJsk pruskLch przybyla do miast.eoz- Iiniowej. Wtedy Fryderyk Wilhelm 
ka, by 
kortowac cZIWartak6w na III rozkazal wzUj,c ich pod szczeg61- 
n
e 
leJsce postoju, rozeszIa si
 nie scisiy i ostry nadz6r jako "ludzl, 
WIeS?, 
 Prusacy majl}. ich wydal: kt6rzy nosZlJ, 9i
 z niebezpiecznyml 
specJa
me po to p
zybyiym do Elbll}.- zamiarami". Nacisk jeszcze bardziej 
g-a wOJskom carskim. Czwartacy roz- wzr6sl. W rezultacie spoSr6d opor- 
iozyli si
 na ulicach miasteczka 1 nych j.es
cze 3000 Zolnierzy powr6cH:o 
oSwiadczy1i ze IIIi-e ru
ZI}. si
 
 
ro- do Kr6lestwa. Powstalo 1000, kt6rzy 
k!1' Wreszcie uooio Sl
 UspokOlC zoi- stanowczo odm6wili powrotu. Tych 
nlerzy, ale dopi.ero wtedy, gdy kom- podtz1ielono na drobne partie i kijami 
p
nia pruska wyoofala ..si
 i odstlj,- pop
dzono do robOt fortecznych w 
plonO od planu dyslokacJl. Gdaiisku, I1awie i Grudzil}.dzu. Tam 
POOdbne zajscie, niestety zakonczo- tak ich traktowano, ze 8 odebralo 
ne krwawo, wydarzylo si
 22 grudnia sobie zyoie. Wreszaie w maju i czerw- 
w ElblQ.gu. Pulk artylerii polskiej w cu jednl}., a w r. 1834 - drugQ. par- 
marszu dyslokacyjnym z obawy by ti
 zaokr
towano w Gd.aDsku na stat- 
nde wydano go Rosjanom, odm6wil ki i wywieziono - pierwszyeh do por- 
dalszego yochodu. .Wtedy gen. Rum- ,t6w francuskich, a drugich do Aigeru 
mel rzuml do szarzy na bezbronnych i Stan6w Zjednoczonych skQ.d dopie- 
artylerzrst6w ?ddZJiai. lejbhuzar6w. ro z pomoclJ, rodak6w' juz dawniej 
Padlo kllku zabltych, wlelu bylo ran- przebywajl}.cych na emigracj'i uda10 
nych. .. im .gi
 dostac do Francji lub Ang1i:i. 
. W trzy tygodme p6zmej, 12 stycz- 
o wla.snie oni zalOZyli gromady po- 
ma 1832 gen. Schmidt szarZQ. drag()o htyczne Grudzil}.i I Human. 
n6w pod GardejlJ, zmusil do przejscia Z oficerami Prusacy postf;powali 
gr
lcy Wi
.ktszy oddzJial ptechoty pol: dmaczej niZ z zolnierzamd. Stara1i aI
 
skleJ. Wkrotoe. d- io juz sladu po wojsku polsklim. 
wi OOdziai Landiwehry dai ognia. Pad- 
io 8 zabitych, a 12 odniosio rany. 


Witold MfinlckL
		

/Archiwum_002_10_287_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMO
cI 


13 


WLADYSLAW MICHNIEWICZ 


GALAPAGOS 


WYSpy 


ZACZAROW ANE 


D A WNO temu wyczytalem Ze na icl1 ludnooc, ledwo przenosi 2000 gl'6w 't.. t6w, ta.k istotnych dIa a.mbitJnych Ten nIemieoki c1ef1 na wysp1e lKili1-- 
S k 
spach G;:I
pa t gOS, .na bo 
e i zanu b 'e
!.<


 j CZ wod tery wyspy, majQ.ce .
, ,'Uu L ' '. < " , ,;'.. '", oA,. Zlb l Lera.czy b . Obok 2JIl8. sl jduje elki Bi
 SWIZ8.r- gal na nlQ. uwag
, I dlatego.Amery- 
po oJrnym, zw..,rz
 a me 
I}. 8l
 zaso y iM
e y. , ,,,. .... n e ry y - susZQ. 
 wi e posolone ka.nie uwlerzyli w r. 1945 w pogiosk
 
czlow1eka i rue uclekajl}. przed swoim Wyspy G8Jlapagos odkryl' przypad- '.. . .. platy stokflaza.. Ze Hitler sa.molotem czy okrr:tem 
odwiecznym pt"zeSladowCl}. i morder
. kowo w r. 1535 bilskup Pa.namy Ber- '" .'" "1\'" ,u , .. ,vc. W gl'
bl wyspy na.trafl&my na za- podwodnym uclekl' na Florea.n
. Z lot- 
Postanowi
em przekona
 si
 0 tym langa, rue ty'lko duchowny, aJe i row- J ...... J lewy morskie i teren kamienlsty i nlska Seymour przybyl' wi
kszy 00- 
na wlasne oczy. noczeSnLe wojowrrlczy admiTal, kt6ry nier6wny, trudny do przejScia. Po wo- dzial wojska na IWY
 I przeszukai 
Decyzja zapadl-a - juz sledz
 w udajl}.c si
 w zbrojnych zamlarach ze '."
: dzle br0dz4 fla.m.ingIi, smukl'e d zgrab- wszystkie kryj6wki. 0 wyn.lku poszu- 
sa.moloeie. swoj
 flotq. na poludnle, :rostal' 
- ne, ja.kby mialy nogi .I .szyje z drutu. klwa.6. nde wydano komunikatu urz
- 
dzony z kierunku przez wiatry, trafit . ',* 
 · Chod.zQ., klwajq.c sl
 m1r:kko, to pro- dowego. 
DOJAZD na wyspy i oehrzcii je Gal
pagos czyli t stujq.c, to zginajq.c rucholI14 liter\'! Pamd Wilttrner na.pisa4a k.si
r: 0 
Wyspy 1eZQ. w odlegros.ci pr7JeS'Uo z6twie - z powodu niezmiernej ob- . .' .. i "S" swej szyl. SQ- koloru pa.stelowo- Floreanie i dobr-z..e wspoanina w nlej 
1000 km od brzeg6w kontynentu, a fitoAci spotkanych tam olbrzymich .
.
 rMJowego, kt6ry od nleb nazwa.no Polak6w, 
1 lekarzow-i 
 "Darn 
z Buenos Aires do portu GuayaquiI, Z61wi. Inny ZIlOWU Hiszpan na7JWal ,
. _. "f1.am1ngo"; u doIu oplerrende t.ch Pomorza"y kt6ry j.Q. badal dwa 
skq.d OOchodzi statek na te wyspy, wyspy Zaczarowanymi, gdy wskutek '.. , -- splywa w kolor bialy 1 jasno 8ZI8.rY. ra.zy przy sposobnoSci w1zyty te- 
jest 5000 km. Le
 samolotem, ale ci.szy morskiej i rownoczesnych si!- .J' ...'" WidaC kilka par flam:ing6w, ale doSe go statku w r. 1937, bo byl-a w6w- 
nIe wprost: warto obejrzet trzy le- nych Jml.d6w, Ilie m6gl' na swych '", / t' trudIlJo podejst do nlch bliZej dla zro- CZ&'J w oczekliwanJ.u drugiego dzlec- 
i:Q-ce po drodze kraje, za g6rami, na statkach OOdali
 al
 od wysp, wi
c . .. blenla 7Xlj

, bo dzieli na.s woda, kt6- ka. Lekarz ten przyrz;ekl 
 i dotrzy- 
uboczu naszych normalnych dr6g (do Uw.ierzyl' w czary i we 
c 0 nich \; ra jest zywi.otem tych ptak6w. Pod- mal' - zawladomd
 lekarza z Pana- 
Stan6w -1 do Europy), kraje od wie- jak Ulisses uprzedrwny, dlugo rue ".4 chodzirny bli:hej, jak najbllZej, a fIa- my na czas sarnego ro1JWUpan1a. W 
k6w nie zwlq.zane zupelnJie ze zlewi- m6gi wyjst z matnI. Uczony a.mery-- ,"';', .. mLngl! bojq. sl
 nas mnlej nIZ my wo- tej samej ksiq.t.ce jest zdj
e "Post 
skiem ocean'll Atlantyok1ego. kanski WilLiam Beebe naZIWa1 znowu ... t ..... " dy. Office" w sta.nie z r. 1937 - z tab- 
Pierwszym krajem, w kt6rym na wyspy Skrajem 
wiata, "The World's '" ' . ,'" ..... I > Ii
 wy
 pmez "Dar Porno- 
kr6tko staj
, jest wyaokog6rBka Eo- End", 00 jest moZe 1 sh1szne, bo idQ-c WYSPA FLOREANA rza". 
llwia ze swojq. stoI.icq., Ire wszystkich w kierunku na zach6d, 51}. ostatndm Autor z fokll Nie doszI'a mestety do skutku wy- Po odwiedzl.nach u Wittrner6w, u- 
stolic Swlata najwyt.ej po}oZona. .Jui l
 1 dalej pierwsze wysepk,i do- prawa na bezludruJ. 1 nigdy nIe kolo- dajemy si
 -stat.kIi.em do 81ynnej 
na I?ln\sku, 
lmo Ze po zabarwlOne na zalotne nych na r6wnllk pb:1gwin6w, na.zywa- 
m brzegu i bl.egn4emy do Bkrzyn- 
lotni, IZ zadowol
em staj
 przy. og- 
rzyletnieJ podr6Zy stat!d em "Beagle, hldnia, zawl6kl' przed wiekami na Ga- chcemy traoi
 oza.su na ludzi - spie- k?lorr czerwono-bl"1j.ZOWe, zazdroSnJ.e nych tutaj ..pajaro-nlfio (ptak-dziec- 
niu. Opodat tablica gl'osi Ze lot.nd8ko 1.taJm zaobserwowal WIlele clekawych lapagos zwierz
ta z okolic podbiegu- szymy do 7JWierzQ.t i natury (pr-z..e- pllnU» , 
ych 
arem6w (okolo p61- ko)", co Swietnie OOdaje obraz tych .Jest! StoI! Nawet pod d&szkiem! 
leZy na 
sokoSci dokl'adnde 4071 m. zJawLsk, kt6r
 mia}y BtaC sl
 bodZcem nowych. kt6re dzl
ki obnirlJonej p
ez praszam: Na.tury). Ruszamy zaraz tora 
W'Jlna 9!lIlni.CIZek 118 earnca). Na dZlecinn1e potulnych, sztywno mam.e- Zgodnie z dawnym zdjeciem, szukam 
Cat
 Boliwia jest g6rzysta, i wobec do ogl'?szon-eJ pmez nlego w 20 lat zimn
 wodr: niepr-z..esadnej tempera- 1118. piecho
, w g6ry. tl b e nu a I'
ego ":'8I>6lza:wodrrlctwa 00- rujl}Cych na dw6ch I'apa.ch, z wypi
_ ze '"rSzyst

ron JabLiCY z blS
 
n1eJ Tybet, okrzyczany ja.ko "dach p6ZndeJ teorid 0 pochodzemi'll gatun- turze, doskon.ale zadomowily sl
 na Gate, kamieniste brzegi konCZll si
. yw jq. Sl\! poJedynJu ea.mc6w, ale tym blalym brzuchem n.ielotnych pta- nap sam, . one przez" ar 0- 
Swiat
".. 
glq.da znacZlIlie skromniej. k6w.. . tej, nderz;wykl'ej dla nich szeroko- Stoki SIl- pokryte zwartym g1l.BZCZeIIl walka jest bezkrwawa i jak u cap6w, k6w z lodowatych okolic. I na Fer- morza". N
 widaC j,ej - wyplowiala, 
BolIwla Jest jedn
 z 
6ch kra- 
 oza.sem W1e1
bnlc:ze statkl, po- scl. Sq. to foki, morsy, pingwlny, kor- krzak6w i niewysoki-ch, rozl'oiystych polega 1118. 
rykaniu al
 J:baml i na. nandlnie oSQ. czynne wulkany. zbladta i pokryl' JI}. dzieslq.tek Innych 
j6w Ameryki PoludnioweJ, 
yc
 luJQ-Ce .na 
e Spokojnym kolo morany 
 tworzq. one na r6w- drzew, kt6re wyrastajq. pomi
zy ka- spychanl
 Jeden drugiego. CZ8BOO1. Ptynlemy na WYBp\! Floream.a nie- napis6w. Pozostal tylko, choc mn1ej 
w Polsce przed wojnq., nie z geografli wybrzezy chihjskich, 
y regular- nlku oryglnalnl}. grup
 klimatycznych mleniami zwarcie pokrywajQ.CYlffii rl'ie- sczep\JI. Sl
 pyskaml, ale nie ma mo- gocklnny zawalony kamienlami brzeg 

y, g6rny naplis "Post Office 
czy z dyplomacji, tylko dzi
ki teat- nie zachodzl
 w celu zaopatrzenia si
 wygnaiic6w czy emigrant6w. mi
. wy 0 zastosowaniu wyostrzonych Z{!-' , 
zarloczni.e patrzymy na wszystkle b6w czy nlebezpiecznych szpon6w, 
PODRO
 STATKIEM strony, wyczeCZSjIj. wod
 dla lotni!,k
 Seymour. 
uroclq.g A dalej, w otoc:zernu kolcr
;a."ltych kt6re ong1 dawaly trz ron 
 e 
 
go, kt6rzy jako konsulowie honorowi wyspom nazw
 - wielkie, liczne, bez- nie2Jmierne bogactwa rybne, dIa kt6- ten pozos
 Ii Jest dobrodzlejstwe'11 krmJ
6w. SIl- na wy1koflozenm oo-
. W
 
. y Z8Jlni 
Bolowil i paragwaju, a na codzj,en broDllle i poZywne, a tym oenni.ejsze rych obrony trzy paiistwa nadbrzeZ- dla ludnoSc.!. . . dynkl instytutu naukowego, zaloZo- SZk
C6
i: r
na Wi

er6w :!t: 
00 lat za;przyja2Jnieni I. pod jednym ze stale SwieZe, mog
c :i.ywcem do ne wysun
 wyjq.tkow
 t
 0 wo- . Na wysple prawie Jut nie ma dZI- 
ego su
ptem U.N.E.S.C.O. I. Tow. wama je . ' ta j od 
dachem handluj
cy kupcy z Nalewek, roku przetrw
 w spiZanliach pod dach terytorialn ch szeroko9ci 200 klch zwierZQ-t. Wynlsz.czono najbar- un. Darwlna w San Franclsco. Klilku c6w z KoloID.i, 
edIo?ycJ:1 .tu 
musie1i zerwa£ ze sobQ. stosunki wo- pokladem, bez wody i jedzenia. z6lw mil, gdy na cat:m Swiecle nle prze- dzlej 
awne i.6twie,. 00 kt6rych wy- ml'odych u
zonych jtrl: prepa.ruje z1:a- 3? i
t. 
z
 0IlIl I'

dw


 
bee wo j n y kt6ra wy buchl'a wakutek i na wolnoSci jest troch" abne ga tem k aczJ '" one 6 12 m d l spy wzI
y nazw
. NI-eHc:zne t-ch reszt- pane ptakl i gOOy, a obok budynku SK' j,. jq. Y In 
' y r... -. k . k .. "'"- kich st " stoi" klatki Z ok aza mJi fftun y l o k aJ W y brzezu osad
 hodowla.no-ro q. na 
n.apaAoi paragwaju na Boliwi
. sztyw- - je malo, a pije rz.adko, c:zaBeI111 W8r6d pasaZer6w wyr6Zn:la sl\! pan I u rywaJ
 Sl
 w. gv,,, . 0 Y- JY . a. : 6 it 'eda posta; ill koi 
ni i formalnie ubrani, konsulowie- raz na trzy cztery miesiq.oe, F. z GuayaquU _ dostarc:za on me- pach. Dla 
t

la tradyejl czte- nej ---: 
eJrzewam - ekazanyrnI 
z

za
 i:
 h=f dla t:' t
 
kupcy wygiosili do sieble ostre mowy, D1a utrzymania listownej iq.cznoSci naZeriom rl;ywe dzikie zwi
ta i pta- ry pod
a.staJq.ce Z6hvi Ka e,. t n I ICZym ch wilki na Srmer
 '1 wypchanae. Do ° robek P \! w 
 ttrn Y er6w itm pon U j 
 
 
h
.
ft
 t . gd n .. t si 'k .ta.nowi., , I Mussolm1ego pod pi 0 em. owa . 
przec 
;na 
 
. wOJ
ILIl.Q., y.
 ze BWla em, 
y OWl ,apt e kl a takZe 
uszone moty.e si na kaz w za odzJ.e dow6dztwa WYSPY PLAZA I SAN SALVADOR rozmiarami, ale IICh pra.cowlrt:ym upo- 
sarno JUz zakonoreme teJ oeremOIl11, statk6w polaWIaJq.cych wleloryby na owady przyrodiniikom. Ten Halben- 
 po. gr W t LID dn1 pobyt h rem i tyloletniom borykaniem si
 z 
wpadla sekretarka z dowodami, 0- kierunku Antarktydy, posta.wili na beck, jak go na.zwalem, nie wy- marynarkl. doj 
"J:..
c d U a1y h u 
spac Pl l 
aD m D-"-'
n ta nabraJ:a roz g l'osu 
'.iad . t' st t t. . FI . h ej t 1 6w ana c.uu-UIomy 0 m c WY"'-'P'-'" a- 
 . '
l:Ostr
hem wymUSI
 nych statk6w, na.wet dIa korsarzy. ma1pk\!, 
o
 do lemura, I gawi- tus6w. a "g-d7Jieni,eg'dzi-e rosn
 n
T1e nych, z tym Ze sa.mcy nmi.ej pia.Zu- Wn{!, a 7.abrat na wysp
 egzaltOW'8JU} !;!Ir: od alebie - na Galapag-os 1JstnlP- 
z

. ZastanaWlialTI Sl
, 00 maIn zr?- Raz nawet ta beczka pocztowa ode- lana, drapleZlI1lka z And, spokTewnio- krzaki kolczaste. Ca
 jest kamde- j
, a krQ.i:Q- w woctlJie przy brzegu, kochank
, 
 Strauch. Ta swojQ- le 13 g8Jtunk6w zl
b i 13 (dzifi tylko 
bl
 z Dlaibytkiem, komu po powl"'OC!e 
aia 'poWa.tru}. rol
 wywiadowCZQ-, nego 
 rod2JLnq. swOw czy orI'6:v. Mal- nist
 pustyniq. I ponury krajobra.z na- dozorujq..c bezpieczeflstwa rodziny z
ZliwoSciQ- 
t:uwala. 
cle DLe tyl- 6) g'ajtunk6w Z6tw1. Owczesny guber- 
podarO\\'"a£, Zeby byl'o a. propos? Moze kledy w r. 
812, podczas wojny Sta- pa-paJ
k, zgrabna, akOCZlIla 1 towa- s'_lwa por6wnam.ie do "ogrod6w prned- (bardzo lIcznej, bo po 20 sa.miczek ko Jemu, ale 1 memdeckim 'sq.sla.dom. nator wysp pierwszy zaintryg-owat 
posht. kukl'
 do Londynu, m
 ona n6w z Anglil}, Ikom
dor Porter, do- rzyska w obejSoiu z lu
, uwilJ- piclda" czy zg-ola pieklel, jak to na jednego samca) od strony morza. Przez 
ilka lat Ritter praoowal nad Darw!11a, zapewniajq.c go, Ze od jed- 
ta.m uJmie I?a;n:ych 
e8?ych dzladk6-.y, w6dca; fl?ty, dzi
ki zabranej przez 7.ana na dolnym pokl'a.dZIle, ma 7Jalo- obrazowo ll3JZIWal' Darwin. .Jedynle Bierzemy na rr:ce male foki do foto- ustaleruem swego bytu na wyspLe, nego spojrzenra mote okrMlI
 z ja- 
skt6oonyc
 I J8ik dZlecl .b8: wi q.cych Sl
 uprz

mos
 w Post Office ko:espon- ZOru}. obroi;r: pod brzuszkiem. Chlublj. lazurowe, maIarski-e morza odbija. gram, bo stare 51}. tak cl
e t oSIiz- zbudawat prymitywny domek, pi.sy- kiej wyspy pochodzi dany gatunek 
balonLk8llTl11 swych amblcjl? denc}I, m6gl' wykry
 w po
lizu Ga- lej jest puszysty, d
gi ogon, BIlny sl'oflcem 1 jeszcze bardziej podkreilla g-te Ze trudno je utrzyma£. Po aka- wat stale do pLsm niemieoklch, AolQ-- Z6lwia. Zi
by za.S wyratnde, nawet 
Peru, to nastWny kraj. Byi ZIIlany lapagos 11 statk6w brytyjsklCh. ZdC; jak ze stali l}. jak na jarosza.. Kochan- chodzily na wyspach, odamelonych 
wyj1j.tkowo n\!dznej karty, w>:to
nej pomorza. , przech
z!}.c v: r. 193! kolo malo zwlerza.. Jest to wyspa naj- sokt brzeg. Znajduje si
 tu mal'a i wlelkie rosochate kaktusy, stercZQ-- ka wyjechal"a do NIemdec 1 napisala od siebie na 60-70 km, a czasem bli- 
przez partnera, po zakoflczemu 
Icy: Gal
pagos w czasle sweJ podr6zy na- dawniej i najgr:eolej ze wszystkich osada ryOOcka, Puerto Ayora, z lud- ce jak sh1py, a c:za.sem rozroffirl
te kJilka sensacyjnych artykul'6w 0 Flo- zej. Nasuwalo 1Sir: przypuszczen1e Ze 
tacji zwyci
sklle:j, al
 przeciq.gm
teJ okolo 
ta, od,-,?edzil tradyc
'jnie zaludn1ona, I. dlatego dzLkie zwi
- no'k.
 okolo trzech setek. jak wleloramlenne Swiec:znLkl Spoty- rea.nle I 0 nleboszczyku-ftI07JOfie, kt6- ten sam 
j, kt6ry 
niat JIOC74t- 
ponad stan posi.adaaria. Post Office B8: Y , za
oga widZQ-C ta nIe mogly si
 tu dlug-o ostat. Wy- Idziemy brzeg-iem, potykajq.c sir: na kamy spdbo zi
b, kt6re takZe nie rego prace oddal:a do druku. kowo. I"'OrbWLTII}-I' sle odirmennie, zalet- 
. Lima - w.ire
le miasto - me 
- skrz
r: star:} 1 
Iszczonq., po- spiarskq. faun
 wytrrz;ebl.ono, z tym kamieniach. Mijamy osad
 I. war6d uCieikajQ- 00 ludzi, cliOC me dajQ. si
 WiedeiISka baronowa Wagner, przy- nde 00 miejsoowych warunk6w 1 bra- 
bl
a 00 europeJskich c:zy aanery
- stawila -n
1}. beczk
 I .opa
rzyl'a j!l- Ze na pjerwszy ogIen poezly smako- Skal natrafiamy na pierwSZQ- 19uan
 bra
 do 
, cza.sem ty
o nIespo- byl-a w asyiloie dw6c:h kochank6w na ku wsp6tzawodniotwa. 
skiioh sza
I.0a:6w, ale za to peru
n- l'adnJI. tabl1CQ- z odPOWiednun napl- w.i:te Z6tw.1e do splZa.rn.1. DmS jest morskq., bioJq.
 !kl).piel a1oneczn!J.. dziewanie sladajQ- na ramIenlu czlo- Florea.nr:.l ogl'
 sl
 cesarzowll- Pa- Darwlm. wysnul Ze tycie na GaJ
- 
ska prowmoJa przytlacza rozm&Lto- sent 1 z wymalowanyml flagam1, pol- tu okolo tysiQ.Ca mieszkaf1c6w, Z PodchOOzimy do ndrej clcho.l Zeby jej wieka, niczym na galr:zl cyfJ!lm, bez naJrnniejszego sprzeaiwu pagos powstalo przez przypadkowe 
Sctq. tY1J>6w Indian, przybra;nych ko- skI}. 1 ekwadorsk
. czeg-o po}owa w ..ilnterior"ze, a resz- me spl'oszy
. nakazujemy soble mi!- Po poludniu jedzlemy na wysp
 Sam. ze strony demokratycznego Ekwa.do- przerzuty morzem 1 drog-
 uowietrz- 
lor
 i. w:z.o
e:. Dopl.ero w r. 1832 EkwOOor ?bjl}.i ta w stolicy, w Puerto Baquerizo, w czenle, przykl'actaj
c palec do ust. Po Salvador, do zatoki Sulivan. . ru. Mlmo rek1auny .w pra.sle Swiiato- 1Ul. Gdy jajka jaszozur6w, berzJpieaz- 
Nlezm
ernie mIta Jest stol
ca Ekw
- w 
e wy:>p y .
 dokonat. pierw- mdaJ!lt.eczku 0 jednym szeregu koala- chwill b
e tch wi
cej - 0 to nam Zbocza. pokrywa tu lawa ogms
 wej, me udato sl
 :rej nlkogo do ale- ne w waplennej skoruplf>, mogty by
 
doru QUito, kt6ra przed hlszpai1s
l- szeJ proby kolOIllzaCJ1. osadzaJq.c taJm wych drewnianych domk6w, stojq.- chodzil'o! A my wobec tguan zacz- r6Zowa, Sw.le:t.a, jakby prosto z ple- bie zwabl
 i powir:kszyt gron
 swych 'l1Jleslone przez prf}id morski, to w
Ue 
mi :lJdobywca;mi byta drug
 stohCl}. rowni.eZ skamiic6w krymlnalnych. cych w g-odziwej odlegtoSci od plazy, nJiemy za.chowywa£ si
 beie jajka Ukra \, gin(!ly w 
i
pt"rium Ink6w. Wrsiadajq.c na lot- Pr6ba po paru latach 
wiodla, a po- przewa.iJnie kamiendstej 1 nlegoScin- prawi.e deJpoCQ-c im po ogonach jej skorupa rozpa
 al
 nl1; k8:wa}k
 Ale nawet 1 ta liazba spadia, bo je- sJ:onf'j wodzie. St
d brRk z1.b a nadmiar 
nIsku ulegtem przYJemnemu zh1dze- rzucone na wyspach 7JW1e
ta domo- nej. Miasteczko jest siedziJb
 g-uber- Iguana _ pr7Jed:Zliwny potworek wskutek tyslq.c1cCia trwaJq.ceJ juz den kochanek ucl.ekl' z wyspy w to- ptaz&w - rozumowa1 Darwin. Teorl
 
ndu :be przyjecha!em do Krynicy - we rozmnotyly si
 t zdzlczaly. DziS natora wysp, I jego urzQ-d mieSci si
 wi
kszych wymlar6w, straszny jak erozji. warzystwie pewnego Norwega I oOOj: tr: potwlerd7.ata rOW'niez 1stnJejq.oo na 
wok6\: iadne, mocno zalesione wzg6- na wyspach (szczeg6lnie na Isabella) w dw6ch klitkach na pl
 nad smok a I'ag-odny jak ki1kodniowe kur- Skaczemy po wulkanicznych wy- w nlejasnych okollczn
ach, zgin\!h wyspaC'h g-rupa ZWler7.1}.t ..bez Zliemi", 
rza i caly g6rski, ujmujl}.CY widok, SIl- tysi.Q.ce zdziczatego bydta rogatp- knajpq., nazwanQ- huc2mJle i prrz.esadnle cz
. Wygl
da ns. malego krokodyla krotach, drapiemy si
 na kratery, po na bezludnej wyspie Marchena. z gl'o- wyg-naiic6w, przynieslonych z dalekiej 
ja.k tam: pi
kne g6rk.i i jodl'owe la- go, tysU},oe ps6w, sporn zdZIi.czalych ..Rook 'n' Roll", bo z br8iku mro- i jest koloru OZI8.n1o--szareg-o, dosto- czym wracamy do zatoczkl, kt6ra du 1 pragnienia. Baronowa chcial'a Antarktydy, ja.k fokl, morsy, plng- 
ski, dawno nie wld;ni;a,ne, ale zawsze 0s1:6w, konl, Swiii, kot6w, nawet kur. dizi!':Zy przy p
enlQ-dzach, wi
cej 00- sowanego .I zupehlie zlewaj
ceg-o si
 ma kilkana3eioe krok6w piaszczystej wystawi
 na wysple wielkj hotel dla winy. 
nasze. A sarno mia.sto, g6rzyste, 0 I gdy na Galapagos dzikie zwierz
ta, ohodzl tam na:poju sta.tecznych ludzd, z Oem czarnych kamieni, na kt6rych plazy, udekorowanej kllkoma krzaka- amerykaf1sk
ch mlIioner6w I starata Alp fak mogly powst.a
 na wy- 
wQ.Sk, ich kr
tych uliczkach. ze swoi- naprawd
 dzLkie, 0 prostej i nieska- pliwa, nir}; tanecznych szalenstw. Ozdo- na}ogowo iguany platujq.. Majq. one mi. K
piemy si\! ! wypatrujemy peli- sir: sclQ-gn

 kapltaly na ten cel przy spach nowe formy zycia. dlaczego 
mi 57, przewaZi1ie barokowyrm, ko- ziteln.ej genealogU, nie bojq. si
 czlo- 1>1}. miasteczka jest drewnJany ko5ci6t na kaIiku garb, najet.ony 
nym1 kan6w, kt6re plywaj
 samotnie z m.i- pomocy prasowej reklamy i odrr: cz - d.sl:.nleie tak wielka ro7Jffial,to'

 odmjan 
soiolami. ma tei jakby polslcl cha- wieka, to Mzlczaie parweniusze ucle- I 'kilka ka.miennych dom6w kt6re kolcami kt6re maJej
c w kiierunku nisterialnl}. powag
 1 godnie nurkuJq. '1ych l:iJSt6w do bog-aczy. Hotel m!at W9r'6d jedneg-o g-atunkll na tak ma- 
rakter 1 mozna tam doszuka£ si
 kaj
 od ludZll, czasem atakujq. nawet, zajmuje baza nw.rynarki. W 
gr6dku ogona, 
 prrez caly g'1'Zblet. W py- po swojq. porcj
 ryby w wodzle. Ma- 9tan
 nI.ooaleko ..Post Office" i m!al' Iych odleg-l'oSoiach 00 siehle? D1acze- 
starych czr:rSci Lwowa, WilDa i Kijo- jakby czujl}.c uraz
 do dawnych po- reprezentacyjnym, pod opiekq. wojf'n- sku, nLedyskretnie uchylo!lvrn. wida
 j
 osoblst
 spi2:a.renk
 w gi
boldej zach
jl}Co nazywa
 ai
 ..E1 ParaJ:SO go "zamkn:i
ty w sobie Swiatek" jest 
wa, czy nawet Sandomierza. skromicle1i i pan6w. no-morsk
, stoi na wysoiklm posh!- ostre 1 wysokie zr:by, a I'apy SQ- za- torbie pod metrowym dz!iobem t po- (Raj)". rozbtty na taik li=e a r6Zi1e okazy. 
Guayaqui!, port sk¥I odje2xlZam, Nowa pr6ba kolonizacjl, dokon8J1a manme poplerale Darwlna., ale foto- Koiiozone potr:Zi1ym1 szponami jak u Zywlenle polykajq. powolt, z zachowa- Baronowa oka.zala sl
 zwykh}. a: ttrZ obok slebLe? Czy bra,k rywaliza.cji 
jest drugq. handlow
 stoliCQ- republ1- w r. 1870, udala. slr: najlepiej na wy- gra.fowa
 bez poI'lJWolenda n1e wolno. )"'gendarneg-o gryfa. niem dobrych manier. Gn
eZdZQ- al
 wanturniCQ- 0 baletowo--szplegowskleJ i walkl 0 byt na odr
bnych wysep- 
ki Ekwadioru - dtiZe rnlasto, odra- spie San Chrlstobal. Na tej wyspie bo mohla spotkat al
 z m.rzutem Po chwili poSpiesZlIlego fotografo- po urwiskach, i tch gnla.zda na CIZaT- prze.sz1:oScl, a gdy plany jej zawiodly: kach n
e ul'a.twil' powstania r0zma4- 
Zajl}.Oe jaik wSZ)"Stkde party, brudne powstala i przez 25 lat trwata gro- g-wa}cenla tajemnic wojskowych. M<1.- wania blerzemy wi
k.szy okaz iguany nych skalach zaznacza bialy zaciek zndkn
a z wyspy bez !IlOOu pewneJ tych form? 
i cuchnJ)oe ry1>l}.. Bam.ry przypomi- teskowa dyktatura niejakiego Micha- ty patrolowiec, uzbrojony w rmewIe- na r
e. S7JCIZe1'Zy ona groZnd.-e 
by pod spodem. nocy ramem z pozostalym kochan- .Jeszcze przeszl'o 20 lat potrzebowal 
naj
oe arabslde z BliiJskiego Wschodu. l-a Cobo, kt6ry zagarIUl-1 wl'ad
 w jCQ- armatk
, fJpi w zatoee na kotwi- i dotyka pazurami naszych rQ.k, ale k'iem. TajemniCf; 7JI11knlr:cIa ubarwio- Da.rwdn by dojSC do Bformul'owa.nla 
Kldmat nieZll1oSnY. Guayaquil znajduje sw-e 
. Posladaoz jedynego statku, ey, martwy, 0 zga.szonych kotlach nie gry-zje, nie drapLe, nawet nie sta- WYSPA ISABELLA no pogl'oskam.\ 0 zb
; Ritter teorH 0 powstawaniu i ewolucjl ga- 
sl
 na r6wniku na =ym poziomie potrzebuj
c 1"Q.k roboczych, nikomu _ wi
 widat wojna w najbl11;szych ra sl
 nam W"Y1"':"la
. Raczej patrzy na .NaBt:
pnle 

amy do Puerto oskar
 
tttmera 0 zab6jstwo pary tun.k6w; pobudk
 do niej znal8.7l na 
morza i leZy na bagnach w ujSciu nile pozwalal' opuszcza.
 wyspy, zorga- dnIa.ch nie grozl na tej szerokoSc:l. nas ze zdziwleIUem jak na warlat6w, Vdlamll, :ma
duJlj..Cym B1
 na !sa- cesarskleJ, a W'ittrner 0 to 8I!.IT10 Rit- Ga.lapagos. g-dzie sam proees €!WO- 
wielkiej rzeki. nWowat Zycj.e gospodaraze w zamk- Statek nasz stanl}1 na rn.or/JU, I. 1'0- kt6rzy nieupr-z..ejrnle przerwall jej belli. tera. 
miere Rittera przerwala pla- luc.i.i m
t badat nie na martwych 
ru
ym kole swego wl-asnego obrotu dZIIaan
 odiplywa,my na brzeg-. W por- sjest\! i zashmlajq. sronce. Ale my Odwiedzamy urzQ-d pocrzJtowy, jedno- tan.lm.\! oszc:zerstw, bo innych Bwiad- wyIropa.lliSkach ale na zywych oka- 
OPIS OGOLNY \\'YSP handlowego, nawet w¥'P'uSoi} sw6j pie- eie wlta nas prrewodnlLk, m}ody, sym- nareszcie mamy niezbity dow6d Ze 09000wy .I polq.ozony unIq. osob48tq. rr.e k6w nd.e byl'o. za.ch, w6wczas ba.rdzo licznych, nie 
Wy.spy GaJ
pagos, pochodzenI.a wul- ndQ.dz. I ten maly dyktator, bo pa- patyczny, lnianowl'osy Norweg, kt6rv dzikie zwit>
ta na Gal
pagos me sklepildem I 
erbaclarnlQ-; pytamy 0 Gdy w r. 1941 wybuchrn
a na ocea- wytrzebionych jeszoze przez 'kolon.!- 
kanlc7Jnego i uwienczon.e dwoma ty- nowal tylko nad kilkuset wyrobni- jako dziecko przybyl' tu z rodzicami- boj
 si
 Ctllow4eika! zn8.C7Jk1:, ale me ma peh1ych komple- me Spokojnym W?jna i Ameryka.nle st6w i przerz; pla.g
 zdrz.iJOzalycl1 zwie- 
siq.cam
 przewaZnie jut wygaslych kami rolnymi Skoflczyl' krwawo za- budowaJt swe lotni.sko na Gal
pagos, r?4t domowych. 
kraterow, wyprysly ongl potdkaml 
ty macz

 przez lnniatka.' ,................:11.......11111...11............................. .................... 
 myfile<: 0 wysiledlenlu Wi:tt: Wszelako. I.an bardziej zgtr:biat d7J\en- 
lawy na r6wndku, na pelnym ooea.nle. Zachodzl},ce od lat na wyspy statki N - bl - · DUmer "W. - adomos ' Ct -" mer6w jako Niemc6w. Ale cl mneli n1k Darwlna IZ pob?tu na wyspa.ch 
Na wyspa-ch Isabella I Fernandina wielorybnic:ze, przewamme norweskie. 8J IZSZY noworoczny popa.rcle w Stanach u pewneg-o wply- Gal
os i lZt"stJa'W'la£ stan WYSP z 
wuLkany 00 kilka 18Jt przemawiaj
 rzanio..qly .siaw
 wysp do swej ojczyz- wowego ucz.onego, z pochodzenia czasu jego podr6Zy ze stanem obec- 
grzrrotami i lawq.. Archipelag skl'acta ny, t kilka rOOzln norweslclch w r6Z- Niemca, przy tym odwolali al
 do nym, tym bardziej wydaje sl
 ze wy- 
al
 z 13 wi
kszych wysp, 17 wysepek nym czasie pr6bowato osiedH
 al
 na (875) ukaz . e S - I
 29 grudn. - a b.r. samego Roosevelta, kt6ry w r. 1?38 spy zacu.arowame fill. jut miS wyspa- 
i 47 "skal" , 0 bJ.cznej powlerzchni wyspie Sailita Cruz i Floreana. Dwle zw.ledza1 G

pagOfJ I. zostawil Wltt- mt odczarowanym1. 
prawie 8000 km 2 . Sq. rozrZl1lcone w rod
y norwesk.le utrzymaly al
 do- merom 
e 
krzytll.. darnw \ 1If'T- 
nd.ewielklej 00 siebie odlegl'oSm, a cala tychczas i swq. jasnq. pl'c:iq. i prowym ................................................................................ dt"CZl1y hat. 


,;....... 

.. 


;"tr'; .
 
"""", " "'
, 

,,:(
;.
.
.;.):

t:, 
. 



 """ 
..:
 


",", 
.
W-;+. 



'...,.. ... 


,-. .. 
. ' 
..., 


... 


:t-., 



 
''4 
;;;..' ..

. %
t "':1 
._
.> I 


..k ,J 


...... 


; .. 
.uJ 


.. 


... .s. 



 


.... l.
' .. <>.
 .: . 
 .
 - 
:f :
: 
-,. 't 0+'. 



 


...
. 


1(', 


Jeziorko w kraterze wull.anu na wyspie San <.'ristobal 


Sulh'an Bay 


Zagl
damy do beczki pocztowej I. 
7.astajemy tam czterdmeSci kilka Ii- 
st6w; ddldadamy na..	
			

/Archiwum_002_10_288_0001.djvu

			14 W 1 ADO M 0 
 C 1 


MARIA DANILEWICZOWA 


NOTATNIK 


GRECKI 


C ZW ARTA cz
c ludn
ci Grecji kamlenlarsk-Im Byrona w zamiku Chi!- -, 
 nieliczne ci
r6wld i Hczne a z analogiczme tlomokl I p
czki 
ill- 
Skuplla si
 w Atenach llQ74cych lon, stara:jQ- si
 nie miee tych wq.t- . '" ,,
 reguiy ci
o obl'adowane osly. "Wy- zanych za nogi kur. ZajeZdia wielki 
z przedmleAclaml nlemal dwa miliony p\i.wo6ci. tworna" autostrada do Sun10n jest i autobus: dalsze iklLlkadziesi/lit os6b i 
m1eszkaf1c6w. 2art, brzmUlCY bardzo Wniosek stlld oczywisty: piSZllC 0 "'. . :: . f . 
 , / / :S . '
 . ' 
 ' .. /<:j . wyjq.tkiem i zgrzytem. Urodll Grecji kilkaset pakunk6w. To rz.n6w elegan- 
prawdopodobnie, glosi ze rz. owych Grecji 1 ch
c dotrzymae kroku ba- 'J! 8Q. skaiy d rui.ny. cki samoch6d: mloda para wylado- 
dwu mUlon6w cztery wylega wieczo- daczom staroiytnoScl trzeba trwae w wuje z bagamLka i O9ObiScie wnosi 
ra.mi IlIa ullce stolicy. Ech klasycz- szlachetnym w:}g1ia z dawnymd cwiartek kawon.6w. Zmoteni emocja- 

iew Marli Callas na tie ryiJrnlcznej wielka glowa.) byla nlew/litpliwie a.t- Glowa Posejdona poo
gam! jest tym bl.i2Jsza Ze jest ml odprowadzaj!}.cy odczuwae zac.zy- 
melodil ludowej. Gazeciarze pokrzy- rakcjQ- s
tyni 1 "cudem Bwiata" - artemizyjskiego to statek o90bowo-towarowy 0 bar- najQ- zywiolOWiO gl6d i pragnienie. 
kujq. jak w dawnej Warszawie. Sprze- ale ezy byla. takZe arcydzlclem? dzo uromnalconych warunkach prze- Fason nak
uje by mlody ozJ:owiek 
dawoa gq,bek rozlieza aI
 z turystQ. wozu: od "Iuksusowej" plerwszej kla- zaklllpil zapa.s "kebab6w" wystarcza- 
w co najnmiej tr6jj
yczmym b!.rgo- PULAPKI ARTYSTYCZNE ciemnQ- maSQ. slmlnq.. .Jeszcze jedern sy i skromniejszych kabin drugiej. j!}.C'Y na obdzielen1e calego ze.spolu. 
Die z ambicjlJ, przekrzyczenia SlJ.Siada Zbiory rzeZb a.ntycznyoh pozosta- zakr
, zbocze rozjaSinia ai\!, rozbija poprzez azeroki 'WaJchlarz twardych i Tylei: obwarzank6w, rzecz prosta. 
zachwalajl}oogo pieczonlJ, kukuryd
. wiajQ. niekieidy, poza szlachetnymi na smugi skalne r6Zowe, Z61:te, bl"Q.- mi
kkich itawek w kry:tych salach ari; Nielatwq. jest sprawQ- dostarczenie ich 
Ka1xta transakcja, kaZde spotkanie wzruszeniaml, klopotllwe wraZen.ie zowe, j-askrawo liJiowe, sione. Barwy do legowlsk na otwartym pokladzie. c
stowanym bez usmarowania thIsz- 
uliczne jest zywiolowq. manifestacjlJ, zblorowi:sk przoomiot6w 0 skl600nych takie widuje si
 zimQ- w g6rach, na Chanda jest typowym sr6dz.iemno- czem siebie i pieczywa. Po chwili ca- 
dramatycznie inscen.izowanych uczuc. proporcjach. Muskularny Herkules sniegu. Tu objBJWiajQ- si
 w skwarze morskim port em 0 nadbrz
u, kt6re- ly zeSD6I" cmoka smakowioie, ogryza- 
Miasto dzieli si
 wyraZnie na dziel- sir:-ga do kolan beznosego Efeba, roz- lata, w 
jzaZu wypalonym z.arem, go a.rchitektura rz.dradza 7JWi4.zk-i z jQ-c kQ.ski baraniny, gloanik wrzesz- 
nice na pokaz (te S!}. poprawnie ni- juszony lew spoglq.d;a w g6r
 na BI}.- ona tie nieba, kt6re nie jest po wloSku Wenecjq. i slady okupacji tureokiej. czy. odjeZdzajq.cy porY'kuj
 z po- 
jakie, zawalone autocarami turysty- sia.dujQ-cego z nlm psa cozy sow
 - szaIirowe ale raazej - mimo zasad- MalownlczoSe baszt, fortyfilkacji, mi- ktad6w pozegnania, kapitan dopomina 
cznymi) i ukryte za nimi poczciwe zwiedzajq.cy muzeum przestawie.c niczej niebieskoSc1 - zamglone. naret6w odwraca uwag
 od wlaAci- sir: 0 r6Znicr: mir:dzy kwLtariuszem a 
prowincjonalne mlasto greck,ie, Pat- muSZ!}. co chwila spraoowane oorodki Greoja nie ukazuje si\! tUryScie w wej dch a niewesolej wymowy. W b1a- got6wkQ.. sp6:bniona bahulka przemy- 
ras czy Lewadir: do trzeciej pot
gi. m6zg-owe, nakazujq.c 1m sprowadza- nasyconych barwach szafiru t ochry. sku sloflca wyglq.d;aj!}. egzotycznie ca ka

 uwiq.zan
 do Iydki pod 
Sklepy tu mniejsze, 0 wQ-skich fron- nie posq.g6w do wygodnlej.szych pro- Obca j-ej - poza rzeZbIJ. i archltektu- nawet 8lady niedawnych bombardo- spodnlCQ-, zajero:ia taks6wka, z6Ha, 
tach, gl
bokie i ciemne, kipiq.ce to- porcji. rlJ, - symetria element6w krajobrazu. wa.ti wojennych - ile:i: razy slyszeli- dz
WIII1ie znajoma, znajomy tez i kle- 
wa.rami. Zgieik chyba jeswze wi
k- Od zwieidzaj!}.ceg-o oczekuje si
 nad- Najdoskonalszym symbol em Hellady 
my 0 bombowcach atakujQ-cych Kre- rowca, skq.dZe? - z Heraklionu. 
szy - i, 0 dziwo, publicznoSC nie to swolstej umiei
tnoacl dodawanla jest skaliste, bezludne wzg6rze z ga- tr:! .Jest pi
kny sierpniowy OOieii. Maly jest swlat 1 mala jest Kreta. 
tylko przygllJ,da sir: wystawom ale Z"y- i odejmowania. WyobraZnia nasza u- Przyja.zd, p0st6j i odjazd statku: 1lei: 
wiolowo Dmpuje najosobHwsze i od zupehIlaC wi
c pow1nna dySkretn.\.e to atrakcjl, gdy mieszka sir: na da- KATAI.OG CO Sn.NIEJSZYCH 
dawna zapomniane przedmioty: eme.- nosy, lStopy i inne 
 elala roz- .' 'j" #,* t lekLej wyspie na morzu Sr6dz1enmym. WRA:2:EN 
liowane imbryki do wpuszczania w bite lub uszJkodzone na 8kutek dzla- .
.':;...(::.,.\ < Jff 
 " t ,
.
 StaJWit aI
 przeto IJJa przystanl zadzi- Klamstwem jest wszystko co napi- 
fajerld dusze do zelazek, g'igantycz- iania czasu lub 1XJboZnej gorllwooci : ' .' I.' r' . . wiajq.co wY90kI procent ludnoaci. sano 0 prostooie architektury g-rec- 
ne kl6dkl, chaiw
 i chleb swi
tojaii- .,g-ood ChrLstians", jak ujmowal 00 jf' vr.. . . PrzyjeZdZa.j!}.cy z pobliskiego Herak- kiej: jest ona jak dobra proza rezul- 
skiL ' n to a m sz l ' a g-t'e st C na ki l :::::ew z od. na n l l e ki.
 ym rzu l cat od 

="
"- 

' . Y7 . . . 
 . "" , ' I d lon Zln lll y, wi jak ta.n b i y SIl-M
r e zez lat S a t
 sp kn


 
 tatem przem
lnej zmowy talentu i 
W jR,d!oda lnl szeroko otwartej na =.1
.1 L 'u 1"'., '-""" 
 matematykL, do
wiadczPYlia i olSniie- 
uliC{! obracaj!}. sl\! monotonnie olbrzy- chowym z,g-orszEm!em pracowlde a ocean em ; odjeZdZajlJ.CY przybywaj!}. nia SwLatlem Ii mozliwosci marmuru. 
mie rotny, na kt6rych oplekajq. sir: i!liekiedy umiejr:tni.e doleplone nosy, na przystafl z silIUj. eskortll spelnla- A same marffilury! I nie ty,lko te 
ca4e jR,gnlr:ta, proelaki I kurv ora.z stoPy t tnne e
i clala. j!}.CQ-, jak przekonaliSmy si\! naocZlllie. biale, r6Zowe i Z6Uawe ale i ponad 
charaktf>rystyczne ciezkie fltozki zlo- Zwioo'zanlu towarzyszye powl.tm.a bardzo zrozone zadania. Trzeciq. kate- wszystko szaro-niebieskawe chlodzlj,- 
Zone z prze-kladanych tluszczem pla- nieustanna 
jnoSt i zdolnoSt prze- "''''.. gorlr: publicznoSci Btanowi!}. bezinte- ce bif'ol i otaozaj!}.ce zr
by zielonkawQ- 
str6w mIroweg-o ml
sa nabit
 na stawianla 'SIr:- z zachwytu na obojr: t - re.sowni obserwatorzy zlaknien-i wiel- obw6dklJ,. 
pion owe =plkulce. Trzeba pewnej od- noSe. Biada jeAli zaufawszy Pauza- kOSwiatowego speki:8l1du, czwartQ- - NiepraJWda ze kamieil .}est twardy. 
wag-I. by wejsc do srodka. choe na- niaszowi stanlemy bez tchu olSnieni sprzedawcy portowi, pU}14 - spie- Ciaia poS!}.g6w maj!}. ciepio i mi
k'koSt 
str6 '
 otoc zenia j est zdec y dowanie pie>]mem POSQ.g1l Hermesa (z malym szona zaloga statku ur
uj!}.ca na zywej iostoty. Nieprawda. 
e czas nad- 
prz
1azny: nie tvlko tubvlcv sa ma- Dionizosem> w skromnym skJ},dln!}.d "' / ' .' . ",. IQ-dzie. gryza swym zr:bem poSQ.g-i: Posejdon 
terlalem zRbawnvch obserwacji dla muzeum w Ollmpii; zjednoezone wy- Gdy naladowany po brzegi statek z muzeum w Atenach wylondi si
 z 
turvst6w alP i vice versa. RUkl uczonych starajlJ, sl
 od lat ode- j .. .' zawiia do przystani, strach ogarnia dna IJl()rza po dobrym tysiQ-ClI lat 
Gdy usihI1\! odczytywa
 nazwy po- brae a.utorRtwo pOSlJ,gu wlelkiemu ,. takich jak my kibic6w, pasazer6w w nienaruszonej uroozie doskonalego 
tra.w na wywleszonej nad lada tab- Praksytelesowl, 8. jffill 00 jest kopia z czystego przy.padku. MnogoSt przv- od1ewu, c6Z wieczIliiejszego nad spiZe. 
IIcy, przvjemno1ic jest obustronna. zachwyt naleZy' d:awkowae oszozr:,d- Apollo z muzeum w Olimpii sz.lych towarzyszy podr6zy i obfi'ol';c Co przymesie najb1izszy rOk, dzie- 
Powierzchowna znalomoSt kla.sycznej niej. ich bagai;y nasHwa podejrzenle je{;l
 si\!'Clolecie, stulecie, skoro w ciQ.gu 
jn"eki, Skomlhinowana z r6wnie nie- Fakt Ze b!"Q.z czy marmur wydoby- nie ewakuacji to ma90wej ucieczki najblizszeg-o nam ostatni-ego odslaniiy 
doSkonal1J. znajomoo.olJ}. rosyfskieg-o, ty zostal z dna morza podnosl tern- jem oliwnym u podn6Zy. Przemierza- mieszkaftc6w przed wielka k1r:ska ele- si\! skarby nekropolu mykefisklego, 
umoZilwia mi utozsamlenlp pieczon-ej peratur
 wzru szeI'i , zwlaszcza jelil1 nie wielkich polaci Peloponezu, to mentarnlj., eplderniq. czy innym dcmu- palace Krety, skoro rOZIWilkhIje si\! 
ku.ry: "kot6pou10" i zupy C'vtrynowej stalo sir: to niedawno. 1m wq.tlejsze jakby wielka lekcj-a geologli: wldzi stem BoZym. Dramatyezne poZe
na- tajemnioze za;pdsy i podnosi poS!}.gi z 
(jak w londyfisklm "Og-nisku") 0 SIl- obeone zarysy przoom1otu, tym sir: wszelkie od:mia.ny formacjl skal- nia wstr:pne (przed ostatecz71ym przy- dna morza? 0 UeiZ bog1a>tsza jest sztu- 
barwne,i nazwle "avg-holemono". 2ar doskonalszy musial bye OIlg'!. Prawo nych, r6znokolorowe zbocza t urwi- biciem statim) pozwalajQ- po chwili ka antyczma za dni naszych niZ w 
i zapach pieczenl wisi nad stoltlkami dDdawanla I odejmowania rzq.dzl e1
 ska, r6wnie malOWlI1icze jak nleuro- na "robowe" podzie1enie tlumu na owyph nie tak przecieZ m.mlemchiych 
eLlmlnuj!}.c W!lzelkie inne wonie t odo- surowymi przepisami. dzajne. Bujniej,sza roSli:nnoSC wU}.te pasaZer6w I odprowadzajQ-cych. Re- czasach gdy byla natchnieniem Sio- 
ry: piwa, tvtonlu, wina, brwskwifi si
 z namulami nanleslonyml przez dukuje to nlebezpioozefi.stwo do jed- wackiego czy Wy.spianskiego? 
1 melon6w. Kucharz urz
duj!}.cy przy ..GR(\R AGAMEMNON A" rzeki i sk:wymi a praoowlcle nawod- nej trzeclej. lezy jl"st coo nowego pod sion- 
roZnach tnle z powierzchni pleczenl Podr
C1znikowa zn8(Jomooc zabyt'kll nionymi plaokaml r6wnin. S14d _ Podniecenlll th.lmll przeolwstaw
a cern? 
clPYlkle skraw'kl zam6wioneg-o mi
sa. i studiowanie forog-raIii kryi p '" so- przez kontrast niezapomniane sl\! olimp
1ski spok6i ozarnowlosych Teatr w Epidauros, w kt6rym zio- 
WlekszoSC k'lient6w pojada je bez do- 'bie dziwne niesnodzi-anki. Jlustruie wraZenie olbrzymlch gaj6w oHwnych ma.t!"lk6w, kt6rzv na zmotoryzowa.- slilwa ulewa DOWita}a pierw.szy wystr:p 
datk6w, przeg-ryzajac po prostu chle- je wymown,le t.zw. "skarble{"' Atreu- wypelniajlj,cych de1t
 Hyletu mi
dzy nych albo "zroweryzowanvch" roi- boskiej Marili CallaJs, byi dIa staro- 
bem i popljajlj.c wi.nem podawanym man (po naszemu "g-r6b Ag-amemno- Delfami a !teQ., w Beoojt Gaje te Ii- nach fleg-matvcznie 'opiekae zaczyna- zytnych tylko przystaw'k1}. do osobLi- 
w miedzlanych miarkach. przypoml- na") znany J>OWszechnie z llustrac1i Czq. ponad mi1ion drzew, w tym wie- jlJ, ba.ra.nie ,.keooby", nadziane jak wej komblnaeji 8'w.I.q.tyni Asklepiosa 
najlj.cych dawne polSkle kwaterki do w podr
cznllkaeh hlstorU staroZvtnei. Ie kilkusetletn.ich 0 pniach porytyeh szasziyki na metalowe p
ty. Poma- i sanatorium dla nerwowo chorych. 
mleka czy sm1etany. Wino smakuje "...ffiedze ciC"hy w kopule podziemnej" g-ajq.cy tm chkrocv znoSVl narecza du- Pacjenoi 
dzali noc w przedsionku 
zywlClj., chleb wydaje 
 m1alki i - m6wi ni-e m1jajq.c sle z prawdq. zvch obwarzank6w. Obok pl
tl"ZQ. sle swiQ.tyni; sny ieh byiy punktem wyj- 
prz.aSny. W oczy I'"Luca aI
 obfitoSC Slowack,1. Ankleta przeprowa. ..,:. . ,. :.-;. . i hardzo brzydkie pamiQ-tki. Publlcz- kopalisk. 
8ciciela jadlodajni. SQ.e1ad. stary bem rodzinnym na PowQ.Z'kach. Totet '
';'. noSe Die zwraoo na nil" uwagi. Oczy Droga do Swiq.tyni Apollona w Del- 
Grek. zam6wU przysmak odblerajlJ,cy 1ednym oz naisiIn1ejszych wra.!Pt'i bv- ' ".'.
' 
 
:
'J",,, . jej skierowane sa. na pokladY i la- faph pnie si
 w g6rr: dawnym wy- 
ml ch
 do mego "kot6poulo" - po- 10 og'arniecie wzroklem dzikil"j f!6r- , 
', t. 
,. downle j statku, z kt6reg-o schodzit za- ra.7.nie odsloni
tym lSZlakdem. U po- 
dano mu call}.., nleidoplecwna. golow
 sklej scenerll. kamlenlBteg'O ZbOC7Al I .
 '.$' czyna q. pierwsi przyjezdni. Oto mlo- CZl}tku jej staly stragany przekup- 
jag"nir:eia. zgnleclonlJ, j8ik wielkl 0- g-Ig-antyczm.ej budowll z g-1az6w. kt6- ,: ,«, . Ii dy czlowiet{ bezskuteczm:ie usllu1q.cy ni6w; schody zagradzaly drogr: po- 
rzech. Walczy z nUl w1:aSn1e, demon- rych transport rlo dzlS nasuwa1:hv '. 
 <, .> wydobye bilet z kleszeni: w Iewej re- jazdom: do Swi
tego mLejsca nalei7a- 
struj!}.c n1eskuteozn
 nota I widel- vowaZne zag-adrdenla techniczne. . . J:  '[)()dl'hwytuip fO!- hatera nad potworem. Gdy sir:g-nQ.c 
paster!'lkie, zastanawiaj!}.C'Y przyklad siQ.ce lat. aby wreszMe. ale Jl1Z nle srebrzystej zieleni odcina si
 wyraZ- chowo zI'"LllC"anp jei na dowe Uomot{i g-l\!biej analog-Ie zarysujq. si
 .ieszcze 
g-eogra!lczmej fantazji. ..Trzecia" za dnl Slowackiep'o 
oProwadzie do nie od typowych dla poludl!liowej ""nia w kra1obrazl.e ruin. g-6r I fT6- ogmblona Skontna - trwal samotnle Zaczepione 0 rz.bocza miastek6w jest zamdrowanie rlo z:awiiych Gdzde przebieg-a granlca mir:dzy 
WaIlSmY z poIkladu 0 zachodzle slon- sILnIp11<,;: wtooy wlMmle dolft- w podstawianliu 
l wymlermych 
wedlu'g- mle1scowel leg-endy TTIlsses- 710tych pek:toralach. Mykeny, blC'7.nil' 
.. :>.. tu:J1J nO! poklad najokazalsze ladunki w toku podnoszerrla z gruz6w Sw'iq.- 
rozhl-tek !lPotka
 mlal NauzVk\!. nie z odpowlednia SI1IIj. Muzeum Narooo- .' '..r'.. no ,..,. -- smnug-Iu. tyft czy kolumn? Czy spi
trzaC na 
1est wiarog-odnvrn terenem tego wie- we,g"
 w A
l'nach.. wvstoa.rC7a bv uza- .j. RO?J!l1ai-toSt towar6w vrzewoZoovC"h nowo ku nlebu kolumny Bwi!}.tyni 
kopnmneg-o wvdarzpnla, choe :lako sadme racJe wYJazdu do Grecjl. " ...,,,:,.: jako bagqZ 
zny jest po prostu j,'ie- Zeusa w OHmpH? iKto mdal raoj\!: 
kra10hraz bardzo s1\! do teen nadajl". ,,<
,,' ogramiczona: koty. 'DSV, kr6Uk!. ka- ostromi odkrywcy palacu w Fajstos 
Gr6b Ag-arnemnona nie jest g-robem ,,1\fENTAT. PTC'TTTRES" narki, kozv. ;stl!'Tlh;
ta. dr6b wszelkich czy przedsir:-biorczy Sir Arthur Evans, 
teg-o wla.4n11' Wod7.a. R, eM; m6wl
 0 TurvstkO! RmprvkanRka. zaphwvpo- , ;.' .'.... .
 nazw i r07.m.laro-w, kwiecte polrlf' i odwaZnie uzupe1:niajQ-cy freski w 
grobowcu, w kt6rym Sehliemann ulo- nst uleknol:;da krft1obrmm. zmus7al'l '.'.'. og-rodowp w oostaoi buk,tet6w. (1ooi- Knossos? Wspomnienia niedawnej 
kowal z J"OZmachern Ik
ci KlItemne- nr7RWodn-ikft eTPddeg-o do elag-Ieg-o " czek I rozRaJdv. winog-rona w 1:ubian- wystawy sztulki secesyjnej w Pal"yZu 
stry! Minos, kt6reg-o oa}ac zrt>kon- zatrzvrnvwania i tak "fut snMnion"'lTo . .,-;.., ..." ka{"h J koszyka.ch. arbuzy w workach ZJbiegajQ- si
 zloSldwie z sylwe14 siyn- 
struowano w Knossos. bvl tylko 1ed- autocam. KaZdy oost61 oznamO!I set- ., '. I siatkarh. rnelOTlY wS7..e.lklch odmian nego ".kr61ewjcza z miami" z pa1acu 
nvm z wlelu "rniII1os6w" ozvli kr6li- k.\ fotoo-rafii, prawy turysta Tlie oml- , . I wiel'koSci. butle z wmem, oliW!l a Minosa: to nie anty'k wplywal na 
k6w. Aeg-I"IIR nle m6g-1 rzuci
 air: do ja przl'Met taklch okaz1t Przewod- more i naItlJ.. tI'"Ll"Paczk,1 ndemal !'Ita- rekonstruujq.oego freS\{ artyst
 ale 
morza ZP ska}y. na kt6rej trwajlj. do nik zallwaZvl 1ednak po nlewczas\e rowarszawSkie. ..ry:Zowe" szczotki do "fin.-de-'siecle" na gorllwego wskrze- 
dzig ruiny swia,tynl Pose1dona w Su- ze Inlcjatorlm przyst1tnknw nip wv- .... szorowania pod16g-, erna:lilowame wia.d- siciela przeszlooci. "TI'IZecia Grecja" i 
Irl
. gdYz wyllJ.cza to odleg-loac od chodzl z autocanl I nle fotol'!Tafuie. ra i m1ednice. podusZkI I poduchy. ka- tu potrafiila dojst do glosu. 
wybI'"Le2a, Sa.ma 
atynla przypisy- Wyczerpaiy s1
 fUmy? Zepsui air: Q- fJV na 16Zka 1 szydelkowe szale. Wy- ZabytJk6w autentyomych jest jed- 
wRna bylll do niedawna Atenie... parat? Terakota z muzeum w Koryncie da1e sl\! ohwUam1 ze czlorIDi:ow:Ie ro. nak zadzilwiajll-OO wiele. R
cy w 
BI"I)JZOWY Pose:ldon z MU7.e'llm Naro- - Noie mam g-o w 0g-61e - odno- dzlny zg'arn
li lIrneblowanie mieszka- obszar, rozszerzajlJ,cy si
 siatkq. fun- 
doweg-o w Atpnarh, wydohyty z mo- w:ied'zlala Amerykanka. - I am ta- ma, rozdzieli-ll je szybko i teraz wla- dament6w stary Korynt czy OUmpia 
rza lat tPmu nlespe1na. cmerdziescl, king- mental pictures. gach wszechstronne zastosowanla snie zespolowo wnOSZlJ. na statek. k16
 .si
 rozma.chem i sladaTTrl wiel- 
poSl}g" wart mle1sca w plerwszp"f dzle- Z takich "mmta1 p1cturp,s" sklarzy Biale kaplicrzJkl przydroZne. Osly ob- d:zJaj!}. nas tylko w tym wrabmW. menla wymaganlom hlg-Ieny ocier-ane1 trwa wiek zaglady, kt6ry do przysz- 
podpl'sle Bvrooa wyikutym na kolum- jllC'ZOIle ef-e.ktownym ladunktem ka- Szlaki I!}.czq.ce W11eU{Jie oorodki tu- przy sZY1'ce 0 u1zywana chustk\! do lych aroheolog6w m6wic b
dzie 
nle 
llJ,tvnl w Sun10J1. PDeta - po- won6w. Potem g-6ry coraz dzi:ksze i rystyczne S!}. zasadIuczo nIemal bez- 1I0sa. Gdy z.g-iel'k opada, wkraazaj!}. jak pogorzellska Troi - czarnyml 
wiadajQ. Przewodnicv - nle m6g1 bye !fl{al1stsze, jaklch w Grecil wi
ll", aZ ludne. Drog'l, okr
jq. pag6rki, tu- gloSnLkJ nadaj
c popularne melodlt>. smugami popiol6w. 
takim wandalem. Szwajcarzy, chlu- za wiele. I ta wlaAn1e g-6ra. czaro- nele policzyc moma na paJcaoh. poza Na przystaf1 naply:wajQ. maruderzy: 
biq.cy sir: analogkznym wyczynem dz.iejska, wybijajll-C8. sir:- naprz6d autocaraml turystyomymi spotyka blegnq. Zwawym truohcik1em ta&CZI}.c Maria Da.nUewlczowa. 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


fot. Ludomir Danilewicz 


It 



.' 


"'::"


 


.': j;;;'i:>;

 

; 
 ''-';'''"i.' 
.
 
 ."". 

 2j.!:..' ".., 


.....
»-;. ,:.:.-=- <.
..' 
J<\, 


. 
 
. 


f 


, 


...t 


-',--= 
 


z. .
 


.
:...,;.... 
 


n 
: 
:
 
{:' 



"; 


, 
,,;. 


., 


.. .:...

". 


./", 




-:-::.: 


Autorka pod kolumnami Pa.rtenonu 


" .. 
-.-1' ,:;
 
.u . 
;r""'f".,.,., 


"
.",,:;w.
 


:'L...-.,-," 
' \!
r .:' 
 
 ' 
,,'.
.... . 



": 
.
. 


.
.:' 


"''j 


jlk'.u' 



 ."". 
'"",".'. ..,. 


... 
, ,
' 


. 1':
 


. 
 ", "..:c;., 


" 



. 


,.,Yit 
, "':r 
* 1I!i. 


,',,41 
,. 



 


&,"; .. 
 
;;.
:::,

 .,
 .,,' 
""""
,T.
 ., /-' 


:
. 


oI 


, . 


,- ;;t 


.... 
: 


>; 
/
 


;; 



.,.;:i: . 


.'.', ".-':':n.
 n.. .,., 



"1JQE
'" ., 
'._.0{,. 


(. 
. 


Stary Korynt 


.d 
.-'" 
......om! . 


;
..:
 ' 

 h
.;<'_.:::_ 
::;:.' '. 


-'
'''':: 


.......... . 


. 
 
."..Jrl\ _. 

 
# 

 nno.n,.<.. .,..', 
_nniC' .. 
.;::;:'.... .-.... :-'.' 


--- 


, 



:'


\t:'A>:«:,,:¥\ 
,,,,...,{.
1, 


., 


....... .....: 
 "'_' n -. 


'. 
..' 


Korfn
		

/Archiwum_002_10_289_0001.djvu

			W koociele poznaj
 mlOOego rzeZ- 
tykamy si
 w winiarnl, gdzie wino biarza francusklego wstrZljkni
tego 
jest rubinowe i moc:ne. Z mroku piw- dynamizmem wyobraini baroku. 
nicy patrzy staruszka na plac wa- 
rzywny w ulewie uru - placu kt6ry 
jest jej zyciem i ziemi
. 
Z Campo dei Fiori, poprzez stra- 
gany kwiat6w wid
 palac Farnese. 
Krystaliczny czworobok architektury 
OOrodzenia, kt6ry i Michal Aniol u- 
pi
kszyl swym rysunkiem. A gdy 
milkn
 giosy straganiarzy i odplywa 
fala kupuj
cych, spOO palacu s1ychac 
szum fontann, kt6rych' wOOr: zbieraj:j. 
wielkle marmurowe wanny z dawnych 
lazni cesarskich. A naprzeciw sto16w 
z gruszkami i jabJ:kami wznosi si
 
illne arcydzielo sztuki wloskiej, Pa- 
lazzo della Cancelleria. 
Palac czaruje sw
 statyCZIlJl. jed- 
noUb). bryl
, wewI1lltrz odkrywamy 
podw6rzec, wystrojony rytmicznq. li- 
IiliI- roz.dwojeil, iuk6w 1 kolumn, kruz- 
gank6w. 
Odchod
. Z naroZnika palacu, pat- 
rzr: na plac warzywny, kt6ry wydajf' 
si
 oZy'Wionym obrazem mistrz6w ho- 
ienderskich !l; owocami, kwiatami i 
rybami. Bardzlej pysznym, bogat- 
szym i ludzk1m. Na rogach placu 
 
Madonny, malowane lub rze1bione. Te 
Madonny, to odwieczna 1 boska CZIJ.- 
stka tego zycia i cizby ludzkiej, kt6ra 
szuka tu codzienej strawy. Ma.donny 
wioskie rozdajQ.ce laski i Swiadczeme 
Zy'Wym i umariym. 


Nr 873/874. 23/80 December, 1962 


JAN LA TERAASKI 


, 
JESIEN 

 


t "
 
. > 
.. 
? . 


, 


Zamek 


.:-
 


/;:;,;;;>
-... 



J. 
.
 


), 


\ 


..,£ "
or 
.
'¥i
:... . 1; 
.
.o-
+::" .:.::.
 1. 
':"
.:!
 ) ' 
;" ___ A';" 
........' '
.., 
. . '
 
..:<' ".

. 


Anlo1 DR szczycie zamku iw. 
Aniola 


Wrzesieii. Na Campo dei Fiori na 
straganach 1e4 kiScle winogron. 
Czerwienie. Purpury. lKarmazyny. 
Fiolety. z61cie pomara.f1czowe i :Z6I:cioe 
neapolitailskLe - pomidorow. .Jak go- 

ce clenle plOlUi-cego stosu, na kt6- 
rym spalono Giordana Bruno. A v: 
gl
bi przemykaj
 koralowe smug; 
jedwabnych szat kardynai6w. DaleJ 
na skraju chodnika, obok koszOw z 
rybami morskimi, przy klnie wie1ki 
plakat: ,,Mamma Roma" - hlstoria 
prostytutki, kt6ra na starosc 
r7:e- 
daje warzywa. Ma syna i Wlelkle, 
proste serce matkl. Ale warzywiarkl 
z Campo dei Fiori od prababek wa- 
rzywiarek wywodzq. sw6j !l;aw6d. Sor 
Maria, kt6ra OOwaZa mi pomidory, 
jest stara, bardzo stara. R
ce sezer- 
niale 00 ziemi i warzyw, dellkatnie 
ujrnujQ. wonne i pieprzne liScie mir:ty 
i bazyliszka - "aby salatka rzymska 
z pomidorOw miala woil i zestaw 
barw apetyczny". 
Inna z placu kt6rq. [lie mamQ. lecz 
matroru} bym Il1azwal - drobna 1 ma- 
lutka. Twarz w zmarszwkach pro- 
mienistych jak platki fioletowych ast- 
row, kt6re sprzedaje. A potem spo- 


..
;c

"""'........ 


:' ,,
 



. 


.'" 
,- 1 
"- t/ 
..:..,; 


.:
 


!';(ii' 
',J 
.
. 
;;.L 
"

,,' 
.) 'Ai-- :; 


Chrystus Michala Aniola w 
koSciele Santa Maria Sopm 
Minerva 


. . . 
Powr6t spod renesansowych paia- 
c6w jest dla mnie zawsze wstr:pem 
do obejrzenia ko6ciola barokowego 
n Gesu. obok 'kt6rego mieSZlkam. 
Pierwszy kooci61 zakonu jezuit6w 
z grobem ich zalozyciela sw. Igna- 
cego Loyoli. Prototyp baroku ..je- 
zuickiego" kt6ry rozpowszechniony w 
Europie, to wzbogacai m1ejscowe ar- 
chitektury, to inspirowal banal i po- 
wstawil bezwartoSciowlj, kopi
. Ba- 
rok! Wolnoac przestrzenna. Uwolnie- 
nie si
 od konwencji schematu, ele- 
mentarnej geometrii i statycznoSci. 
.) przeklad z .Jacques'a Charpier 
pi6ra Jana Prokopa, z .Joachima du 
Bellay - MieozysJ:awa .Jastru.na, z 
Ha.d'l"iana - Jana Parandowskiego. 


NAD 


r 


.. 
;.. ..;
J"i;;';;,
 .,' 



....)t
. 'f: 

"
".. 

... 


..1 


. 
. ) 2: 
 '. . 


."""i .... 
. 


::
 ).:>" 


" 
'.
....,. 


,'" '.', 
:... 
1 \: '. .

'
' 
'
:'. ...... ......
x.,..
 _ .j..' 
n <
.; 
......,. 


.......... 


." ..
 ...., 


; oN.: .,. 
:x.-(/ 


", .' ) ... 
";' ;>,. ",..;; 


tow:,", 
.. 


,.; 


j
 fi' 
< 
: 
r ' ) .", ":: 


. .
 


most iw. Aniola 


Pozorny nleporzq.dek. Jednolitose eks- 
presji artystycznej archLtektury, 
rzeZby i malarstwa 0 orchiestralnym 
wsp61brmnlenlu. 
"Ad maiorem Dei gloriam", ten na- 
pis wlelokrotnie pow tar zany jest ha- 
siam jezuit6w. I sztuka chwali Boga. 
W Swi
tyn:i n Gesi.! SQ. W1ielkJ!e., wspa- 
niale malowidla. Apoteozy "Bar841ka 
BoZeg'o". Nieba. Nieba zapelnione 
ludZmi i Swi
tymi. W ruchu powiew- 
nie uskrzydlonym. Na sklepieniach. 
We wn
kach kopul. Kopuly baroku, 


.' 


't-, 
.« 


" 


. '
 


)':. 


"-.: .". '
.' '. . 


<::
 


'. 
....:. 




?-
-..., 


Popiersie Hadriana znalezio- 
ne przy jego mauzolf'um 


to drugie niebo - ziemskie. Zlote 
nieba mozaik bizantyjskich, to byly 
nieba ko8ciola. Lazurowe nieba fre- 
sk6w Giotta w Padwie, to nleba Je- 
zusa. Nieba baroku w koSciele je- 
zuit6w - nalei'4 do czlowieka. W 
ziudzeniu artystycznym malarz zgar- 
'nQ.i je, zbliZyl i obdarzyl romi za- 
chwyconych wiernych. 
"Ad maiorem Dei gloriam" napis 
blyszczy we wszystkich tonacjach 


'
.,<:v' . ',/
:':
:
 
 
i,

 ,

, 
-.,.:
/
.: 
Ft' ..i' 
. . .,
 ' . .., 
l..' . :' ,
"£ f..
:: \

s:"; 
. '
t!
Y 
 
'
., 
. 


: ")".-. ,
 


t.. 


.
 


'- 



..,.>.;<. 
)(
:'q 

.
. 


.J' -.
." , 


"., 


Krucyfiks w kokiele II Gesu 


ziota. Artysta baroku wybral zioto, 
szlachetne kamienie" srebro, brQ.Z, ko- 
lorowe marmury. Eo barok to KoScl61 
Tryumfuj
cy i Pailstwo Kooclelne. 
Antyreforma j pycha. W fantastyaz- 
nym o1tarzu Loyoli, wielka postat 
swi
tego jest caJa ze srebra. 


. 


. 


. 


':;

,' ,- 
,i>\ <"=
 fl 
 :."... ',., '
;' 
.-: .'": . .....:. " .J. 
.. -'":" :;.. .:.:" .
; 
f«if> .
 
::r;:'
\f I'; 
'i 
,
lj

!"'f 
;. ;,.;.1:.. ...
.)::
 
,/";:" '
-.,....h 


Nagrobek Fra Angelica 


- My dzisiaj - m6wi - dopro- 
wadzlliSmy form
 do ostatecznej syn- 
tezy i deformacji. Pogardzamy lat- 
wymi, powszechnymi uczuclami i 
symbolami. Mil0S6! Prawda! Cnota! 
Sztuka dzisiejsza, to elementy ab- 
strakcyjl!le, kt6re artysta dowolnie 11j,- 
czy lub rozdziela. 
"Gd7Jie jest pi
o? Co to jest pir:k- 
no - pyta zdziwiony. 


WIADOMO
cI 


TYBREM*) 


Pit;kno, kt6re czynisz slyszalnymi 
[ogrody, 


tyk6w przedstawiajQ.Cych ten zakl!tek 
Rzymu. Nakiadam te wizje jak przez- 
rocza. Sztuklj, wzbogacam pejzaz sio- 
neczny. Ale czas inny i inni ludzie. 
Obok mlody artysta maluje czerwone 
niebo. Biale sionce i blaski wooy. Daje 
czarne cienie i bi
kitne drzewa. Rzeka 
tu plynie w glr:bokim obmurowanym 
korycie. Cisza. Wydaje sir: ze siychac 
szum skrzydel barokowych aniol6w 


Pit;kno wybladle, 
Pit;kno krzykliwe Poludnia, 
Pit;kno, kladt; dlonie na twoich 
[sladach. 


odpowiadam wierszem poety Jacques'a 
Charpier. 


. 


. 


* 


,it .,' 
, ,." ." ,
 . ,. ,' . >." 
.'.: ,....\.

::\t""':'c . .... 
"...... 
. 


", 
" 


r 


"c'.! 



.:".:::
y., 
1'.,[£lJ:J:IUt[.\ 
w.:"
"'t:' 
,1':'.:-" 
'(. . ". .... * ._
..... 
.
........".' 
f
 l
,
 · 


,
. .:;.t 


z 


'.
 
:.: ". 


;.'. 


....

-:. :'-'. ......:::::::..::.:::::.:
;::;:...: .:::::.:
::-::,-.->
 ........"..I'v.
,7 -:t3f::::... 


K
i6i II Gesu 


. . - .- 
",:,._: :;;:
"'_:' _, . -.,.
.U':
'" 
:--- /" 
 

 . 



 '!:
: :,;
:::
:: ,. -, . 
i"'''. . -- ..1 0 
" 4 . ....:
 
__ ._.'. . 
f 
. ,...... J',.,.....
 .
.. ....16.,."",'« .- 

 -_
"'"",.., 7
, . ::-,:.......'*- ."'.)0,0,- ";;.
 .
 :(I '4:.. 
--- .....,t.k, """-"
-6;'" "" 

.' i ..... , 
 \.""5t
,,. . _ . .. .. 
M 
, ' 
 
 ,..,: '
. . < lff 
 ,
 
 :'.':'

,': .. 
 
 

of 
l :f'.". '::,:!" , 
.1 .. < .t f',: ,j .
. ""

," ,.. i( 
, '{
' 1('" " ,::';.. L 
;
\'!l
!ir: '!XJ
. 
 :K l' 
!'\" 
,r .» . .t' t ,- . ... 
, ''':''
'.. .f;:;,;'"<1I." 
..., 
: ..,..,., 
;1"\'.
 
-_:,:--' .... 
 
' 
 ;' .
 
 


 "
 
 dS "" K ' :.:;; 
;,";' '
-:
f.'\<
 

..-! ':. 
,


 1t;
 /' ..,. 
'


 ;,i? 
.C'.;r -'......4- -¥-.. ,.
 . :
- 
..: " 
.';.': .ffl... ""i:!Jif,. J .. ':_0 
"
' 1 
,
i t
 ;;

0


.
 : 

j .....,:. 
..

.,. .....:. ,oj ........ 



.:t' 

',< -:,' 


.t . 


, ;, 
 ( ( c' f 

.,tt 


:. ,¥'";", 



. . I 


Oltarz liw. Ignacego Lo
'oli w kokiele II Gesu 


Tego dnia w
rowalem nad Tybrem. 
Gdzie Rzym widac bardziej jesienny 
mi
zy wielkimi nadbrzeZnymi plata- 
nami i spokojnym brzegiern rzeki. Po 
drOOze zaszedlem, jak c.z
sto, do ko- 
Scioia Santa Maria Sopra Minerva. 
Juz sarna nazwa wspomina swojQ. po- 
przedniczkr: swilj,tynir: Minerwy. Till 
si
 zawsze modlr: przy grobie Fra An- 
Kelico da Fiesole. Kamienna plyta z 
plaskorzeibl! mnicha w habicie. I zaw- 
sze sl! tu swieze kwiaty. Przypomi- 
nam sobie slowa papieZa przed bea- 
tyfikacjlj, wielkiego malarza. Kardy- 
naiowie trwierdzili "ze nie swiadczl! 
za nim cudy". 
- Jak to? - odparl. - Przeciez 
kazdy jego obraz jest cudem! 
U stopni wielkiego oltarza stoi 
Chrystus Michala Aniola, W kontrak- 
cie rzezbiarz zgodzii sili! wykonac 
"mannurowy posl!g Chrystusa, natu- 
ralnej wielkoSci, prosty, nagi, z krzy- 
Zero na ramieniu i w takiej postawie, 
jakl! sam wybierze". Michal Aniol po- 
Sl!gu nie dokonczyl, zrobili to jego 
uczniowie. Z wielkiego zamierzenia 
pozostaia przeci
tna rzezba. Widac w 
niej jednak nieuchwytny cien rli!ki mi- 
strza. 
Obok kaplica Wniebowzi4i!Cia Naj- 
swir:tszej Marii Panny. Freski wyma- 
lowal inny dominikanin Fra Filippo 
Lippi. "Zwiastowania" Fra An!!,"elica 
Sl! wizjonerskie i mistyczne. Ten sam 
temat wykonal w oltarzu Filippo Lip- 
pi. Lecz urealnil ku po:i:ytkowi zako- 
nu dominikan6w. W tej najbardziej 
radosnej obietnicy i zdarzeniu dla ka- 
tolik6w, malarz wymalowai sw. Toma- 
sza z Akwinu przedstawiajlj,cego kar- 
dynala Caraffr:, fundatora kaplicy, 
Matce Bo:i:ej. Hold. Kumoterstwo z 
Panem Bogiem. Trochr: pychy. Zakon 
dominikan6w 'USzc
sliwiony, Madon- 
na zadowolona. 
. 


Berniniego, ktOrzy jakby w przelocif' 
do nieba zatrzyrnali sir: na antycz- 
nym moscie. Gdzie jestem? Przeciez 
w XVI czy XVII w. bylo tu pOOobnie. 
Patrz, juku 1Jycha, juku ruina, 
11 Jicl g r :::ymie, 
Ten, co swiatu narzucil ksztalt 
r Rwych praw widumy, 
J::;tal sit;, fJdy zdlawil wszystko, 
11JrZeZ siebie zdlnwiuny, 
/,upem czaSll, co wszystko do 
I,;trawienia 1Jrzyjmie. 
I vto R::ym jest Rzymu jedynym 
Ipomnikiem, 
Rzym zwycit;:iyl Rzym, kt6ry nie 
[padl w pruch przed nikim, 
Jedynie Tybr, co wody swe kIt 
[morzu toc;;y, 
Pozostul z Rzymu. 0 niestalosci 
l is ! tnieniu 
To co jest Btale, czrL:> niszczqcy 
Istvczy, 
Cu plynie w cZCLsie, w stulvsc 
lU]Jornq sit; zmienirL - 
podpowiada mi sw6j wif'rsz humani- 
sta francuski Joachim diu Bellay. 
Przed laty, g-dy kl!paiem sir: w Tyb- 
rze nagi chiopak, wskazujl!c palcem 
zamek {:,w. Aniola wolal: 
- Tosca! Tosca! 
lI'nody Rzymianin zapami
tal sceny 
z opery "Tosca", ktOre odbywajl! sir: 
w murach zamku. Przechodzlj,c malo 
kto pomysli ze byl to wielki grobo- 
wiec. Pokryty bialym mannurem, za- 
ludniony posl!gami. U szczytu gaj 
cyprysow z wielkim posl!giem Had- 
riana na zloconej kwadrydze. Sam 
cesarz wyrysowal i planowal swoje 
mauzoleum, kt6re budowai, jak fa- 
raon, w ostatnic.h latach zycia. 
Nif'spodziewanie stado golr:bi sfm- 
nr:fo z fortecy i odleciaio do bazyliki. 
Znikn
ly. Niebo byio zn6w ciche. 
Duszyczko, wt;drowniczko milutka, 
Gosciu i towarzyszko ciala, 
Co teraz odchodzisz w miejsca 
Bladziutl.-ie, drftwe, nagie, 
I juz, jnk zwykla(;, nie bfdziesz 
[stroiC zart6w. 


. 


. 


Siedzr: nad Tybrem. Przede ml1:} 
wielId ceglany masyw zamku sw. A- 
niola. Po lewej most. Za nim, na nie- 
bie wystaje skrawek kopuly Sw. Piot- 
ra ze zlotym krzyZem. Przypominam 
sobie malunki neoklasyk6w i roman- 






. 


LIMITED 


Tak przer1 smiercilj, m6wil do swej 
duszy Haf1rian, g-dy ta przygotowy- 
waia si
 do odlot.u. Siowa Slj, wylcute 
w mauzoleum. Cesarz ulo:i:yi je w 0- 
statnich dniach zycia. Cir:zko chory. 
Jeden z najbardziej chrzeScijanskich 
wierszy poezji rzymskiej. 
Z mostu {:,w. Aniola pat
 na Swilj,- 
tynir: Sw. Piotl'a. Hionce wisi jak win- 
ne 
rono mir:dzy kopuil! nieba i swil!- 
tyni. WOOa rzeki rnigoce oslepiajl!- 
cym blaskiem. Pi<,lgrzymi idllCY do 
grobu sw. Piotra przechodzlj,c mosty 
Tybru widz
 zawsze mauzoleum w 
kt6rym zostal pochowany caly wiek 
zioty cesarstwa. 


BROWNEJONES 


TEL. PAD 2797 


1 NORFOLK PLACE, LONDON, W.2. 


NASZi}. SPECJALNOSCI
 
S 
 PAC Z KID 0 R 0 S J I, 
LITWY, LOTWY I ESTONII 


- 21}dajcle nowych cennik6w 




 .. 


Jan Laterailski. 


IS 


rw
A
C
l"AWLEDNICK
ln
 
) PAMII:TNIKI 
 

 
 
 
3 
 
;
 Ledniccy odegral1 wybitnlj, 

 
\; rol
 w dziejach Polski i na- 4,.
 
\ szej kultury w ostatnkh 70 "'t. 
 


 latach. Ojciec - Alf'ksandf"r: -; 

 

.. znakomity w Moskwie na ... .' ...
 
\ P rzeromie XIX i XX w. ad- ...
 

 .
 


 wokat, swietny m6wca i wiel- \
 
\, ki polityk, przewodZl}.cy w ...
 

.. Dumie nif' tylko Polakom, ...
 
$ ale i przedstaJWicielom Innych 

 

 mrrlejszoSci w walce 0 auto- f'. 

 


 nom1
. W latach 1914 - 1917 
: 
\ tworzy on w Rosji olbrzymiQ. .... 


 si
 organizacji pomocy pol- 

 

 skim ofiarom wojny, prowa- I 

 

, dZl}.c zarazem szerok
 akcj
 '* .
 

., politycznlj" kt6rej uwieilcze- .. .. '\ 


 nienl bylo proklamo\\ani<, :
 
,," przez rosy jski RZI}.d Tymf"za-.. .: 

., !.owy niepodle
loSci Polski i .' ,. \ 

., ustanowienie Komisji Likwi- '. 
, 

 dacyjnej do sprasw Kr61f'stwa " i. . ...... 

 .
 
V' Polskiego pod jego prezesu- '" '\ 

., r". Po pr zewrOOIe bolszewic- \ 

 
 \ 

., kim oddaje swoje slly, jako +-.:::: 

 

., przedstawiciel Rady Regen- 
 
i cyjnej, opiece - ci
Zkiej i« 

 

 zmudnej - nad milionowymi \
 
rzeszam1 polskimi w Rosji. ...
 

 Zona _ :\Iaria: znakomicie "'a,claw I.ednicki, urodzony w :\loskwie w r. 1891, studiowal [IS 
: 
" pomaga m
i we wszyst- uniwersytf'taeh w Krakowie (polonistykf) i w :\Ioo;kwie (romani!.tyktl \
 
\ kich jego poczynaniach; w i J:"ermanistyk{\). W czasie pierwszej wojny iliwiatowej dziala w or- 
 


 latach 1903 -1917 dom Led- 
anizacjach polskich na tf'renie Ros j i, sluz y J 'ako ochotnik w for - 
 

> nickich staje si
 pod jej r
k
 \
 

\ polskiJrn ogniskiem towarzy- ma<'jach polskich w latach 1918 -1919, bierze udzial n wojnie polsko- 

 

., Skim i wlel1um salonem po- rosyjskiej r. 1920. Pra<'ujto w dyploma<,ji, po <'zym wraca do stud.i6w \ 


 lItycznym; OOdaje sir: sarna naukowych, uzyskuje doktorat w Krakowie i w r. 1926 dO<'entur" 

 
\ P rac y S pol eczne J ', J 'ako wieIo- " 
 

, Z . hi..torii I lite>ratury rosyjsklej na uniwersyteclt'> w Wllnle, a jpsieni
 

 
. letnia przewOOniiCZII-ca W1Q.Z- t b j 

 ku Kobiet Pol skich w Mosk- .r. 0 e muje katedrt" literatur slowiaiiski<,h w Bmkseli, w r. 1928 zaii 

 
.... wie. C6rka - '\Iarvla: uc.zen- katedr{\ literatury rosyjskiej w Krakowie (obydwie skumu10wane ka- " 
,,
 nica slawnego BourdeUe'a, tf"dry zatrzymuje do r. 1939). :
 


 znakomlta rze1blarka, dzie- Pod opiekJ} I"74dow belgijskieJ:"o i wlosklego opuszcza okupowan
 ..' 


 iami swymi zdobywa uznanle :'\0' c6 P I k 19 " 0 

 
'\ dla sztuki polskiej we Fran- przez. lem w 0 s {\ w r. 
,a w wyniku przebiegu wydarzen ..
 
", c"i, Wloszech 1 Ameryce. na Zachodzie, poprzez .'rancj<:, lIiszpan
 I Portugall
 przyb...wa w 

 

 J J 
 
"
 Syn - Waclaw: wybl.tny u- sierpniu t.r. do Stan6w Zjednoczonych. Wyklada poczl}tkowo na Vol- '
 


 czony, profesor szeregu za- wersytecle Harvard w Cambridge, potem zai DR Uniwt'>rsytecie Ka- 
 

 gra.nicZnych uniwersytet6w, Iif .. k' Be I .. 

 autor wielu i 'W r6Zriych jr:- ormJs 1m W rke ey, gdzie zostaje profesorem zwy<,zajnym w ..
 

 zykach dzie1 naukowych, r. 1945, a w latach 1949 - 1960 oraz 1952 - 1958 piastuje godn
 dzie- 
 

 slaJWista 0 pozycji mi\!'dZyna- kana wydzialu sla\\isty<,znego. Bibliografia jego zawiera ponad 200 
, 

 rodowej. tytul6w, wir6d ktorych znajduje sif kilkanaA<'ie ksiq.t.ek polski<,h, \
 

 Nic wi
 dziwnego, :re "Pa- f k . h . . I ki h J ...
 

 . rancus IC I angle s c. est on czlonkiem wielu towarzystw i in- \' 
" . mi
tni.kJi" Waclawa Ledmc- . L
 
3 kiego 
 wydarzeniem. Z 
tytucJi naukowych. 
 
;.. natury rzeczy znaczn
 c

 ...... 


 wspomn1ef1. .syn poSwi
. 

 

, swemu ojcu gromadZl}.c na kartach ..Pami
tmk6w" mn6stJwo materialu dla przyszlych rustoryk6w. 
 

\ Dwa pierwsze tomy obt'jmll wszystkie wydarzenia epoki (00 rewolucji r. 1905 po przewr6t boIsze- 
 


 wicki r. 1917), opi.s'tne przez &wiadka, kt6ry patrzy) na nie oczaml dojrzalego czlowieka, kt6ry !l; pew- 

 

... nych szczeg61nych wzgl\!d6w m6gi obserwow
 je z bliska i dokladnie. ...
 

, Na tie tych wydarzeil snuje autor opowie8t 0 swej rodzinie, kt6ra po mieczu i po kQ.dzieli byla ..' 
$ ofia
 powstania r. 1863. Dal przy tym wnikli\\
 charterystyk{\ nie tylko t.ycia rosyjskiego lecz i 

 

... srodowiska polsklego, zar6wno w Moskwie jak i na kresach, a takie spoJeczeftstwa naszego w Kra- ...' 

... kowie i w Kr6lestwie. Poniewai 
iat ten przepadl na zawsze, przeto "Pamir:tniki" Ledmckiego majl} ..
 


 wartoSC bezcelUlego ir6dla \\1adomoki 0 tamtych czao;ach i tamty<,h ludzl_h. 
 
,,'" Trzeba przy tym pami
tat, ze autor byl nle tylko swiadkiem historycznych wydarzeft, kt6re zmiot- ..
 


 Iy carsk
 Rosj
 a dziS w dalszej konsekwencji wstTZI}.sajQ. posadami SwiMa, ale jest wybitnym pi- 
 

\ sarzem, wyksztalconym na najwi
kszych pomnlkach literatury swiatowej, toteZ jego "Pam.ir:tniki" 8Q. 
 
:
 wielkim dzielem Hteracki.m. S 
...
 TOM I doprowad70ny 
 

 do roku 1910 
 
V' STRON 664 + 16 FOTOGRAFII 
 

 
 

." portret autora - oprawa plocienna - o('.hronna obwolllta "" 
v 
 
?
 48/- lub 7 dol. 
 
, przesylka 3/- lub 50<'. 

 
i STEFAN KORBONSKI 
 

 
 

 
 

 W IMIENIU 
: 
} 
 

 POLSKI
 

 WALCZ4CEJ 
 

 Nowa kSlq.iJka Stefana Korboti.sk.iego jest ,A 
$ 
 
 

.. kontynuacjlj, jego wsponmlen, zawartych 

.. w poprzednio wydanych: "w imieniu Rze- 
"< czypospolltej" i ..w tmienlu Kremla". Od 

< razu dodajmy !e jest dojrzalsza pod WlZglr:- 
 

\ dem pisarsklm. .Jest zreszb). nleco inna niZ "'
 

'> dwie poprzednJie. JeSli tamte mialy cha- 
 
v
 rakter gl6wni.e wBpOmnLeniowy i dotyczyty 
 

 tylko jednego frontu sprawy polskiej: kra- 
, 

 jowego, to ta jest bard'ziej programowa «: 
:
 i dotyczy obydwu front6w, na kt6rych na- t 

 r6d toczy 'WaIk
: krajoweg-o i emigracyj- 
 

... neg-o, dotyczy ealej Polski \ValcZJ}Cej. ).
 

 Korboilski omawia w swej ksiQ.Zce wy- 
 

 dar:wnia t.ycia polskif'J:"o DR emigracji, z 
- 

 kt6rym nie tylko si\! sty'ka, ale w kt6rym 
 


 zywo uczestnkiej, u<,ieka z transportu nym Ameryki, jej mech3lllLce pa.f1stwowej, 

 

 w gb1-b Rosji i wraca do okUI)OWanej przez Niemc6w wolnoSoi panujq.cej w Ameryce 1 t.d., co .... 
....\ Warszawy. poz.nal w o
g-u szeregu lat przebywania "" 


 Od sameJ:"o 1)()CZ4tku od
rywa wybitnl} rol
 w kon- w Stanach Zjednoczonych. 
 

\ spiracji, zajmujQ.c coraz WYZS7R stnnowiska w organi- W wOOci ksU}j;ka jest swego rodzaju 
: 

... zacji pail!'.twa podzit'>nUlPJ:"o. Byl m.in. szefem t.ZW. Kie- przegl
dt'm wydanen w Kraju, na emigra- '\ 


 rownictwa Walki C)'\\ilnej (sabotat., akcja cywilnego cji 1 na arenit'> miedzynarodowej, Jakie za- 

 
:., nieposluszeilstwa, !OI)Alownictwo podziemne, ktore ska- szly 00 Iistopada 1947 (t.j. od ucieczki ........ 
:'
 zaJo DR Kmierc i wykonalo wyroki nit okolo 200 agen- autora z Polski) do koilca r. 1960. Rzecz 
: 

 tach Gestapo), w czao;ie powstania warszawsklego zo- jest doskonale Dapisana, CZ{!ISto zaprawiona 
 
........ staje dyrektorem departamentu !'.praw wewn
trznych, humorem. pasjonujlJ,c:a. tokiem opowiada- 
 
"t po aresztowaniu w marcu 19-16 przyw6cOw Pol..ki Iria, nieraz sensacyjna. 
, 

, Podziemnej obejmuje stanowisko DeleJ:"ata RZI}.du na 

 

 Kraj, stajq.c w ten sp0s6b na <,zf'\le patistwa podziem- STRON 768 + 10 FOTOGR F I 
 

 ... nego, i to za...zczytne stanowisko zajmujf" at. do aresz- A I 
 
towania go wraz z zona) przez N.K.W.D. portrf"t autora 
"\ 
4i Po powstaniu Tymczasowe
o RZl).du Jedno
1 Narodo- 
 
wej zostaje zwolniony z wi(lzienia, stajt'> na czele P.S.L. oprawa plllclenna .. 


 na m. \VarsZl\W(\, !lkJJ.d wybrano KO po!'llem DR sejm. o<,hronna obwnluta 

 
." Zagroiony pozbawieniem nif'\tykalnoHci poselskiej i are- 63/ - lub 9 dol. ...
 
.;'> sztowaniem, u{'ieka wraz z Zonl} pr7.ez SZWe<',W i AnJ:"lie 
 
I 

:
Wa;:
:'
is
Kjib


s

:.Y


: I 

 WYI....,,('ZNE PRZEDSTAWI(']ELSTWO WE FRAN('JI: 
 
i LlBELLA - 12 RUE ST. LOUIS-EN-L'ILE, PARIS IV i 

,




¥..
#...











.,

?,>4)4)

') 
?'}??
').').').
		

/Archiwum_002_10_290_0001.djvu

			16 


WIADOMOScI 


KAZIMIERZ HULAS 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


w 


KR AJU 


INKOW 


I 


MAJOW 


Wraze.la z podrozy do Peru i Gwatemali 


zroszonej dwiema rzekarni. Skliada al
 jego w
. Wla.d7a. jego 
a uszy", gdyz mieli przeklute 
y, w zany na mnier6. Ma mOZnoB6 wybo- jednym ogIrlIwem drugiego lailcuaha 
z dolnego i g6rnego mlaSta. W okre- ograniC'1JOll& jedynde st.:a.rymi zwyc:za- kit6rycl1 nosiU wieIkie zlote krQ.2Jki ru: aHx> przyj
6 chrzest i zginl).6 u- twierdz. ibronlQ.CYch Ouwo przed m1e- 
ale najwi
j Sw"ietno8ci mogla li- jami i obaswQ. 'buntu. PodIrtaw
 p1ra- wysadzane drog1mi kamieniami. Mie- dus7JOIlY aJOO tei rosta.6 poganinem szkaii.cami pobliSkiej dZungli. 
czyl: 40.000-50.000 mie92'Jkailc6w. W midy spoleoznJej stanowiI wyrobmk. Ii r6wniez wiele ron i naloZIlJic, nie i umrnet !lIR stosie. OczylWiScte wy- Z Cuzco wracamy samolotern &J 
srodku rozi
gaJo si
 Miejsce Ra- D2Jietsi
u robotinikami z8lW1adywa1 skladaH daniny w formie pracy, aJe biera SInter(: mniej okru1mQ.. Po udu- Limy, lec
c na wysdkoSc.i 7000 m i 
dOSoi, dz
siaj Plaza Mayor. Tutaj przodowindik, a dztesl.
u przodownl.- musieli spelnial: sumiennie swoje 000- soonlu pogrzebano go z wielkimi ho- d1atego musimy tr
 w usta.ch 
wznosil si
 Zloty Palac i Pole Sronca, k6w mial:o nad sobQ. IIladrorC{! i t.d. wil}Zlki administracyjne. Zaniedbamie norami w koSciele w Cajamarca. rurki, OOprowadzaj
 t1en z central- 
of:o:czon-: szeaoioma budynkami, m.m. w g6r
 ad; do na.oZIe'lnika. szc:zepu, zIo- gTOZIil:o SInierclQ.. R6wniei Huasca.r :lJginQ.1 poprzednio nego zbiornika. Stewa.rd€lssy k.rQ.iQ. w 
Sw"1
t

 sloD.ca. Zloty Palac byi OOilego z dziesleclu tysi
 ludzi. Po- NastwnQ. kil8.'j
 administrator6w uduszony na rookaz AtaJmalpy, Wi
 maskaoh 1 z osdbnymi butlami. Z 
ozdoblony Jru;18YWDym ziotem. i dro- tern szed
 gubern8itor prowinoji, lIa- stanowily osoby dobrane, nlekoruiecz- Pizarro ustanowil: nominalnym wlad- IAmy mieliSmy zamiar pojechal: do 
gllll1l kamieruami 1 za.wderaI mumie stWIJlie rZQ.dca jednej z czterech c
- nie urod7Ame w cesarskiej "aylIu". 
 syna Hua.scara, Manco. i pod jego Huancayo najwyiZszQ. kolej
 Sw'iata 
cesarskie, siOOzQ.ce na zlotyoh tro- ci, z kt6ryoh 9Ida.dal:o si
 1mperLum, NLeraz naczelnik podbitego plem.ienia oohronQ. HiS2JPM1.ie weszli do Cu7x:o (blisko 5200 m na.d poziomem morza) 

'Ch. W. ,pobli.Zu wznosil-si\! Dom Dzie- t wreszcie sam ceswrz 
-fuka. bywal zatwierdzany II1a swoim urz
- 15 tistopada 1533, gdzie zrupili pa- ale wla8nre byl strajk pracowni- 
WIC Slonca, kt6re byiy rodzajem we- PaiLstIwo istniialo tyliko dIa cesama, dzie, a. syna za
ramo do CuZ'CO, 
 iac.e, 
tynie i groby. Ale to uprag-- k6w na tej Uni!., a droga jest tak nie- 
atalek. Rekirutowaiy ai
 z t.7JW. wy- Jrt:6ry m6g1 ZQ.da6 wszystkiego od powracal jaJko a.dm1nistrator. 01brzy- nione zl'oto me przyniosio szcz
Scia. bezpiec7JIla, Ze samoohodern nie moo- 
branyoh kobiet w il.oSc1 okolo 15.000. awoioh poddanyoh, aile za to Z8BpOIka- mie imperium potrzebowalo spraw- Almagro 7JOStaI uduBmny 1 Scih;
ty w na ryzy'kQwa6. Wobec tego postano- 
Przy star8.I1lI\1e przeprowadzanyeh j8ll -ich po1Jrzeby tyciowe, UJtrzymy- nyoh rZ/lidOOW. Do r. 1500 po Chr. r. 1538 po przegram>ej obiJtwie ze 7JWO- wiliSmy pojoohal: samoohodem tyTho 
spisacl1 lud
oSoi 
ybierano dziewe
- wal aldady dla zaJbe7Jpiiec7JelDda doh obejmowa!:o 0110 pOlIl'ad pif;'!l:set szcze- lieM1
kami Pizarra, sam zaB Pim.rro tak daleko, :iJeby 7JObaczy6 najpi
- 
ta odznaczaJIloOO Sl
 ul"OdQ., wdzi
em przed giodem, lbudowai drogi i m.osty, p6w, m6wiQ.CYoh r6m1ymi j
kami. gi:n.Le z 
 .spiskowc6w w r. 1541. niejsze widoki. Ale nawet .ten okolo 
lub 1nnymi za1etami i zabierano je do zaJpewmdal pOk6j. KJ8I7Jdy wyrobnI'k Podbitym zostawiano ioh zwyozaje, W 
 z tym1 wydarzeniami stukilomet.rowy odclnek drogi ma kiI- 

. 

 z 1Ili
 9tawal
 si
 dZlie- pracowal na roIL, kt6rQ. mu przydZlie- stroje i j
k, aile urz
icy musieli warto wsponmiet 0 historii Pedro de ka fatalnych c
ci, prawie rue do 
Wlcam1 sron
, mne naloZnic.ami i lata gmina ("ayllu"), ate dopiero po si
 nauozy6 "quechua". Ku1t aioiica Barca.. kt6ry UlpI"owadzil: IIlajpi
iej- przebycla, zwlaszcza w pewnej miej- 

arazem s1:uZkami. oesa.rza ailOO tei uprawieniu ziean1 ces8il"akiej, t.zn. zasb;
powal wszysbkie inne religle, SZQ. sponad tysiQ.ca dziewlc Blonca w scowooci zalanej przed kilkoma laity 
Zonarni wodz6w I Lnnych dostojni- paiIstwowej, 0l'8Z ziemi poSwi
ej ohoc ozasem przyjmOW8llo do panteo- Otmoo. pewnego wiec7JOra zoba.czyia przez Sl}SiedniQ. rzek
. Oi
gle spada- 
kOw. . Prow'adzlIy Zycie k18SZ1torne, sioiicu, czyU kruplafIskiej. Rola gmIn- nu Ink6w rOwniei obcyoh bog6w, je- ona w r
 :iJoInierzy hiszpa.iIsk:ich jQ. lawilny w z.i.m;e, obrywajQ. si
 Elka- 
gl6wme op

c wem
. pod nadzorem na byla rozdzielama sprawledUw1e flU ich UZIlalIlO za dooc pot
ych. masywny zloty kr
ek boga 81:of1ca.. iy, droga jest w ustawiCZl1lej napra.- 
Jeielii oaAa ludnool: podbi1;a me daI:a Ze SZllochem proal k.oohanka 0 rato. wie. 
s!
 ujarzm.i6, osadzano na jej mtejsce wande wimnmku boga. Pedro de Bar- 
t.zw. "m1tamaes", wiemyoh cesM"ZO- ca wygrywa kI"l}.Zek w lroScl, ale Pi- SWl1.).TYNIE W TICAL 
wi i m6wi
cych j
zY'k'iem "quechua". zarro domaga si
 jego zwrotu. Oboje Nazajutrz zaraz po p61nocy wyJa- 
WaIMlnkiem utrzymanla zwart:oscl uclekajQ. na.d jezi.oro Titicaca. Pusz- tujemy z LImy, a;by przed C7JWa1'1:Q. 
imperium byly drogi, 'kt6rymJ podl\. - em si
 2a nim pogon. W ostatniej nad ranern byl: w Pa.namIe. Sta.mi4d 
za.1o szybko wojsko do zagroZonych ohwili zbiegowie rzuoajQ. krljZek do po dwu dndach kr6tki lot be
 
akolic i przebi.egali posIafIcy z wieS- wody, ale ten koIysze sI
 lIa jeZliorze dnio do GwatemaJi, gdzie postanow1l.- 
ci:am1. Siel: drogowa wynosila 16.000 i nie tonie. Zdrumieni tym :WIn.1erze liSmy si
 zaJtrzyma6 oelem zwiedze- 
km, a byla uZyw8lIla Ityliko przez pie- h1szpa.f1scy, za:pominaj!}. 0 swej misji, nia SwiQ.tyfl Maj6w w Tikal. Poprze- 
szyeh, 00 przeoiei ZlWierZl),t pocil}go- z czego korzystaj
 zbieg'O\l.1e i zni- dnio odbywamy jeszc.ze kr6tkQ. prze- 
wych i woz6w nLe =0. Lamy UiZy- kajQ. be:z illadu. WreBZIoie nadchodzi ja.ZdZJk
 autobusem nad jezioro Ama- 
W4\1!10 ty1ko jaiko :zwier:
cia jUCUlegO, wiecz6r. KrQ.zek si
 prnechyla i znika titian (1180 m), cel wycieczek miesz- 
kt.6re zasad!1Jiczo jest w stanie unleec w jeziorze Titieaoa, gdzie narodzH kailc6w stolley, oraz nad jezioro 
zaledwie 50 'kg. Osoby prywatne mo- si\! 'kLIka wi'ek6w przedtem Manco- kUtlan (1555 m), kt6re widzieliSmy 
gly korzysta6 z dr6g jedynie za osob- Oapac, syn sloiloa, pierwszy Inka. z gory kUka }aJt temu, jadlJ.C do Chi- 
nym pozwoleniern. Co 30-40 kID WZlI1o- chicastenango. Jest to podobno naj- 
sUy si
 przy drodze stacje ze skiada.- TWIERDZA I\IACHA PI{,{,HL pi
kniejsZle jezi.oro Swiaita. Po drodT.e 
mi zaopatrzonymi obf1cde w zywrwlll:. Po 71Wledzeiniu Cu=o i kHku ruin zatrzyma.liSmy si
 na targu niedzl.el- 
Oprocz nich i5tniaIy stacje dla gof1- w najbli2Jszej okolicy, ZlWtaszcza nym w Chimaltenango. Te sa.me 
c6w, z kt6ryoh ka.Zdy przebiegal p61- wspoIDniamej wy'Zej fortecy w Sa.csa- czerwone stroje Indianek, co w Chi- 
tora do dwu km i dzi
ki temu bie- huaman, wyruszy!ismy celem zoba- chicasten.ango, a wi
 mogioby Bi
 
gowi T07stawnemu drog
 z Quito do czenla najpi
kniejszej perly w calej wydawa6, ze podr6z 160 km do Ohi-. 
Cuzeo, kt6ra wynosiia 2000 km, prze- Ameryce Poludniowej, a mianowicle chicastenango byla niepotrzebna, ale. 
bvwano w pi
 dnL. Nad rzekami odlegrej 0 112 km od OU7JCO twierdzy gl&wn
 atrakcj
 w tej WID jest oItarz: 
znajdowaly si
 masty, w znacznej Marum Piochu. Byla ona przez wieki na stopniach koSciola katoliokiego,. 
mierze wLSZQ.ce, z liD. zmi'eIlianych tak flwietnie ukryta przed okiem na kt6rym Indianie palQ. wO'l1noSc.i ku 
co roku. .Jedinego z tych most6w uzy- Indzkim ze dopiero rw r. 1911 natra- cwi b6stw pogailskich. 
wano a.Z dOlw'oSci, kt6rego j
y- pracy w kopalnl. Pra.ca w kopa.ImaJch z
 HlSZpame 
lfi"lL. z:a 
c
, ] 
kLem u
 bylo "queohua" byla bardzo niepopularn8J. totef 

: m ludzie posiadaJlJ.Cy ta- 
(wym. ..koozua"). Tym j
ykiem m6- paiistwo st:araIo si
 0 szyb
 zrniam\! 1ci.e ..0IW0e, to wlaSnde mie=kailcy 
wi diZlisiaj sze8l: milJion6w mieszkan- 2a16g. Wielu I'llllajdowalo zatrudnie- Ziotego Kr6Ies\:Jwa. 
c6w, r6wniei pooom. obszarem Peru, od nie przy budorwJie fortec, ja:k np. w Pimrro, j£"den z ?fi.oer6w 
lboa, 
IDkwa przy'bycm bia}yc
 IU
'ZI z 
d'ny. Dla przYkladIJ przytocZC urywe-k Indian, kt.6re wyOObywaly, obmhiaty brodarm, w odmiennych .stro]ach I sie- 
poematu: ..Oaylla Ilapi (w tym miej- i ustaJwioa!v ollmzvmle bldktt, wa.Zl).ce dZQ.cych na 
er
taoh jak gdyby 
scu, tutaj) pununqui ('
esz spa- 20 ton. Praca byla maje Bi
 l'OZI'kla- larny, tyI.ko wI
oh,. 
tahU3Jl
 
ta), chaupi tUlta (0 p6Inocy) hamu- dana sprawledliwie, i dIatego India- offiySlal w IplerwszeJ chwJ:h, ze to saml 
sac (przvide)". PrawdopodolmLe j\!- nie nie odcrz;uwali jej jako cietar. bogoWie przybyLi celem wprowadze- 
zyk "qu!'Chua" ZOIBtaI przej
ty od ZlWtaRZem. ZP pafIstwo ?Je swe1 etronv 
 go do CuZezwz'g-It:d- tenia mu hold'u. Byro to 16 listopada 
osIagni
la ku1turalne lud6w Podbi- nte ustalona, bra.} za OOile wlasnQ. 1532. 
tv("h poR7.1y w niepamI
, a zostala siostre. Ten WY.f1J.tek tstnial ty}ko dla Atalmalpa przybyl na spotkanie do 
tvlko historIa urzedowa. wed1ug- kt6- cesarza i nlrkt inny nie mIal prawa Oajamaroa na zlotym ioZu z gvrar- 
ref Inkowie byU jedynyml cywLliza- t
 rob16. Szlo oczywiScie 0 zapew- diQ. zIoZon.
 z pi
u 
 szeBoiu ty- 
toraml. nienfe boskieg-o oharaJkiteru pochodZle- si
 lu
. iN'Iliprzeclw mega 
I 
A tych 'kultur przed ich przvby- nia syna. 0staJtn1 Inka. mial z innycb dornJi.nLkana.n, O. yalverde, 7. krzy.zpm 
clem bylo sPorO'. poczawszy od okolo Zon 1 natoZnie pra;wOOpodobnie aJ; w jeodnej, z brewIarzem w d

eJ r
- 
r. 1200 Pt'7ffl OhT. In'kowie przvszl1 pi
iU'set meoSkich potomk6w, kt6rzy ce, 1 06wiadczyl mu, te papIez Ale- 
r>Mmo. 'bo =.ledwle dkoIo T. 1400 po 'bworzyU jego cesaMkQ. ,.ayllu". k8ander VI podarowal Hiszpanom je- 
Ohr., i dopiero w T. 1476 po ChT. .Jako wla.dca 'byl przedmiotem sta- goo iIIIlperlium. Szczeg6Iy tego spot- 
zni'szezyl1 0BtaJt:nd wia\o1d organ17m. rannde 
ego ceremoniatu. ka.nia BIj. roZnde przedstawiane. We- 
paf1sl1Wowy, 
 sle Lm przoofwsta.- .J
 ze zrotych f sre'bmyoh moozyfl, dtuog jednej. wersji Atahualpa mial 
wit, impeTium Ohimu. :sy,lt mvtetny- .przy CIZV'\Tl uslu,g1wa1y mu "wyfbrane rzucll: brelW1arz na zi.emi
. W kaZ- 
W LIMIE nie IDa duro zabytk6w. 1551, i tru mnfe spotkaro rozczarow'B.- mi organtzatorami. a nip 'tw6ream1 'kobiety". Res7Jt3d 1edzenla odldadano dyim 'I'a:zte jest pewne ze Hiszpanie ny wielkimi bLokami, kt6re stoczyly 
OczywLSciLe jest troch
 k05clo- nie: caly uniwersytet, to drugi jedno- kulturv peruwJa:tisldei. W kaZdym ra.
 na bok t nastwnde spa}ano WII"8.Z z oddailiI. aa.lw
 do gvrardii AtahuaJpy, si
 w d6l, a nad wszystkim wznosZQ. 
lOw, troCIh
 dom6w z epoki kolonial- p1
trowy budynek jakby wielkd chu- 
(' nalety odrzucll: zfawla.f
oe ai\! po odzimq.. 
tora. Wktadal tyIko raz na wywoluj
c szalonv ooploch.. W6w- si
 wYSOlkie szc.zyty g6rskie. Widok 
nej, jest sa1a przy Plaza Bolivar, tor czy karozana Z zat
hlymi pod- kolE>i htpotezv 0 ich TJOohodooniu od ffieb1e1. Do bltwy nieslono go w lek- C7JaB ll1aC2J6Iny dOIw6dca. czekaJIJ.CY w groZny, niesamowity i niezapomnia- 
gdzie Bi
 odbywaty poSledzenia try- w6rza.mi. ?Ja.g"\ntonych pJemton T'7Jra
-a. syn6w tyee, a inspekoj
 oesa.mtwa, kit6ra poibhZu z armiQ., wycofal s1\! na. p61- ny. Stopniowo zjeZdZamy na pozi.om 
buna1u 1nkwizycyjnego, jest znane Rubia! ChslI1a Ormian Eg1
:tam. ITJ.Og"Ia 
 lata odbywal w le1ct;yoe noc. Pi:zarro UJW,i\!zil Atahual
 I za- 2000 m. Motor6'w'ka staje. Dwa auto- 
mU2Jeum aroheologicrzm.e, w katedrze CUU
O ChfnozykOw, ,; nawet...' An
k6w: zam1m1
1. GdY' udzielai posruc:ha.6, 
 jako okupu, tyle ziota, ile si
 busy i ci
ka wiOZQ. nas po zoo- 
przy Plaza de Armas (poSwi4i!'OO'lla w Ale crza.s jecha6 do 
co, wlaSci- CyIw1.llzacja Tnk6w :fest an
jska i siedzia! na zlotym 
le a jego zmdeScl w jego 
H: 70 m'. Warullek czu 300 m wyzej nieskonczonymi ser- 
r. 1624, odbudowana po t
eniu wego celu naB7Jej 
. P0dr6Z do nie ma w sobie tadIiych obcyclI ele- g-oSaie stall Iboso Ii byll dbarczen1 ten 2J09t8ije spelniony, 00 przecle
 co pentynami. Obok ruin wznosi ai
 110- 
zLem1 w r. 1746) spoc:zywajQ. w BZkIar Ou.z.co odbywaJ:em w trzech etapaoh: ment6w. symoolreznym cd
rem dIa Z82Jllacze- rokiu WIpIywa do Cuzco 200 ton zl:ota, wy hotel. Dalej trzeba juZ dojs6 pie- 
nej tJrunmie IIro8ci. Pi7JaIrra, ale n.I.e Lima.-ArequiJpa (740 km), AZ\e- Nazywamo imperium Ink6w we!- nia u1egioScd. adoe nawet ten olbrzymi okup Ilie 1l"a- oho
 I 000 odslania sI
 niebywaly 
wIadomo, CZY I8Ij. aUlteJJJtyczne, gdyZ quIpa-Puno (360 'km) i Puno-Curwo fare state" lub pafimwem 1{
und- tuje Inki. Na tie "Dodz.i'. I . 
.,

. 
<,
 -., . 


.::: 


,'"*'. ... 
..; 
 . 
tt..
. .....:.
. 
.k H.: 


.... ..... 


.
,.... 


.
-.. 


15: 


T 


.: . .
 
 . 
'U1 J 


". . 


r.; 


#. 


;;.
;.c,. 


.. tJ... 


:
. : 


II. 


.. , 



 .",..:.. 


F 


..:-
..:.;,::.,;::. . 



... 


'......::..:/..,., 
:.. 
,1.:.:. -. 


(.:. 


.:.....'<;". 


. .,' '
. 


r. 


.....;. 


... tei:o'. 


.:..::,.,. ..'$ .
........,.. 


"':

'.. 


..
:..:..'."4;j:"" 



'
 :


:.1
 '
..:: 
.. 
 '" _'. :.. :."C..... . 
:'.
..
..
'

:....:; 

. ." 
,
"'

; .. ,
. 


".. 
.. 


...., :z- ';,-.: ,.... .v,; ;.',...;>....«. ... 
. . ..:......... 
. : . .t ..AF:,:. ..... 
...:..;.,.. '. 
.t: 
 .:, 
 :.:
 '...... 


< {" 



: 



 
.... 
]t. .
 



Iury z czas6w Ink6w w Cuzco 


Joo' . 


..
 
. :",4 
.
 


'tpr 
.. . ..
'
.":
... 


..... 


. ..
.}. .. .
 


.'...:.\..... . j.. 


! 


I 
.. 


Ruiny w Machu Picchu 


;,v 
. 
.,.;.?
. 


..:....... 


. .....":?...... 

... ........f: .:;.
. .....:...::

...ww 
:.:.'. 


.
. 
. '" . 
'
t.,' ... -.j; "r:."
 .... 


:
:.:;::
o(-».....;... .'*..... 
 .':." 


:#;:.:
. .;. 


1:,. '. 


.. 
' 


:
_... 


.. :.'. .,,
 


.f; 



 .:
.'. .
 


..jJ .. 



,. '.. 
}. ::'.:'
 


1 


..
 
.:..


 


.w 



.:.. 
;,/i
'I.. 


<: ':'..f..,. 
. 

 \:, 


::;:: ..::\.:?
:{::<;.1 


;,
_. 


:" ;.... "::;'. 


'- 


: .{. 



-i . 



 


...: j..:
,c:. 
. - 


..
: 


.':\; 


.
::. , 

:.:: }. 


- 


. f.
'r,.. 


::%::.
n
. .' 


4.
 


; . 


:';;;;'.' .. 
....
 ,.' 


. :. '.:..
.. .- 


. .:\
 . 

........ 
.'
l< i\' 


.
 .';

 


..l-. .. 


W. .:f 



... :.. .: 
.f::;;:':.:1
:: 


..,,,-v 
:... t-.. .oC"..=--..::;:: ... 
. ; 
1.'. 
r 
}.;.


 
.,
, .; 
.l\' 


'..; 


.,
. 


" 
# 
-. 


:l.. 


". ",' 




: 


\ '." 
. . 


:::; l;, 


,l./.'..... 


. ".-:...,... 
..,1' . 
. 
 :
.\:.. 
f < \ 


. . 




 


..:....... .". 


...;,,
.

.

!..; 


.,»...»:- 


: , 


. r :.:..: 
. ..... . . .....' 
... ;>t.
 


. ).' 


..
:-
. 


:"..> 


r 

J 


... 
 ' T':.:. 
.V.. 
I, .... ... 
j!. 
r\lr 
?" 
.:.
"!
... 


". ..... 
., ...,. 


.4. 
. 0(.. 


".:,l 


..
. 


.:.. .-. 
. ':." 
.: 


.. 


':
 .)-. 
'" 


><
(.. 


.
:-..... 


Gora.le w Machu Picchu 


.' 


:t 


i 


.. 


.J 


.. 



;."......1f 


. J.. 
..."1.). 


.,,-,«:.. 


.' (.


 


. ..X. 


...... .... 
$"
.. 



.: . 



....., 


""""" 


L 


,.:1 


Orklestra Indiatiska w Cuzco 


.<1 
.. 


tb 


'....: 


.-. 



 
- 




. 
" 


1 
.

: 
..c 
;. 
.. ... .
.

f__



 
't:j.O 
.
..: 


" 
, 
...
 



... 


..', 


.: .... 
'.
 - 
 


"'
. 
" 


.... 


...,. , . 
. . 

. . .'. . 
:
.'
' 


'.- f" 

.. 


."' 


.
. 


.':. 
l 


-.,jll 


.. 


Indianki z lam
 w CUzco 


L 


.., 


.I 
..... ....;.?::
.
 


J. ..:-.. 
.: 
 . ..:. . 


.
 .-..;. .-
 


...... 


..........-."!- 


.-.v.., 


."":..:'; 
;, 


..
 . 

 .. .

,
 .'.;,
 


. 
 .:.. 



 
,.!J. ...., ...' fi-'
 


:... .'. 


o:.'.r.. 


.:
 



 


.. .:.:... :r. 
 



'" 


;, 


f 


..........-):... 


..
.. 


....... 


". 


: 
:
. .:...;.......;,;;

.
. 
 :';;".' 


.... 


....'....Iii:I
,'". ;;.om....'....;dU.. .;., 


Ruiny fortecy w Sacsa.hua.mAn niedaleko Cuzco 




:.' 


:_---
 R;,;., 


.
.
 - 


.
:::;
-
 -
 
 


.:
. 

:r
-
:!!:j: 



\i/
 


...:.:.
::. 


<"N 



..

. 


:
 



'.':
"y. 



;.... 

 
.. 



: 


.Ii" 
;.. i 


......
.. 


.- 


.. 


Ii 


..."
.,,,.,... 


......;
 


"'-.. 
r 


.;..;: 


.
. 


.. 
.
..: 
< 



 


., 
t 


.
....:
:. 



:--. .. 


. .i. 
" 


::.. -:


l.
 :; 
;I.. 
." 


.... .. 


:-.: 


:......:......:.. 
: ... 
-!:. . 
. .:..:i::
' 


J 
:./i},rr1! .. 

: ).: . . 


\ . 
<'. 


. .c" 
'" 


.;.
 
 
-".ot 
,I 


). 
t1l 
,I 


--- 


.;$.... . 
;

>:.;':: '
.. 


;

f:

i 

!, 
,....,.,:1Jt.. .:
\
/'." .. ..),:.;;
:.;;r
j< .: 


..;J. 


i .... 
.J .'. ..
 
...i .rf:... 


:
. 


..:':
 


:.....;)..;;.. 
;:'.' ' 
..' .::::.
 ..... .....
:.::. . 

j.;,:>
';, 
:.t;.' ... 


KoScic'i1 katolickl w Chichicastena.ngo, na kt6rego stopniacll 
Indnof;C IKlIi \VonnoS<>i ku ('Zci b6stw pOJ:"afIskich 



J 


"'.:..- ,," ,
r.:o 


 r '4 :. 
:"j";. .'t--:,:.'N-,/
 ,. 
iL ! ,.., 
 ,. 
>..
>.. 
, . .M. '+'. 

 __ (' .....JIIt .',,
, .. .f"l>'''. + . '. . . 
>, 4' . .:;
 :ar:.
" 

 )
 -,. 
 
 

 

: - .' 
'1}...l
[ :=:C>t

"J':'


" "" 
 ,) t:-

" t...::.- ....
 ... l._..:.;.. 
.. n.
:.:; <:< 
..."< '. 
.', t' ,
.
-
\r ,_" ...>M.}'}
.
 
'}< :.... '.'....,... 
.71.<1" 
.
r
.;H,...
t<.
 .; . ,.. . >
t(.. . '\ 
' . .< . ' .:. 
 . ' . ' . ' . 
 . J"' . . . . . , . 
 . : :. . :, . . 1)+ . ... . : . i .. . . '; . . .. ' : . . ..'i .. >.
 . : . 
 . . . ' .. .
 . : . ' . .
 ... . . . . 
 . ' . 
 . » .. .
 .: ,. 

 . 
:
 . .
 . 
: . . . . . . ' . 
 
>l J .. 
" '. '. _ _ _ . 
 

 , . . ; . . > : , 
 . ; , ' . . . :
 . . . . . . . ' : , . . .. 
 . 
 . ' .. : : . . 
 , . . :. . . , . . ; . : . . . .,,: . : : . . . , . , . . . .. : . . . ' . . . i
 .. 
t:FJ-.fi' ::,>
:?: ,....'J. 7 . _ 


. .f'. . ..., - 
 ; \r.:t' 

;. '; : :
' .> ; '. "W" 
.1j "J;
ri<

: 
...

. '

 
 
.f! _ 


,;; 



: 


Swi
tynie w dZWlgli w Tikal 


gdyii Majowie, ale potem z niewia- 
domego powodu przenieSli 81
 na Yu- 
C8Jtan, i swiQ.tynie pokryla diungla. 
s
 one ZIlane od okolo r. 1850, ale 
dopiero kilka !at temu udoei:
o 
je d:M
ki pracownikom unlwersytetu 
w Filadelfti, kt6rzy wyI1i.-bal1 scie!ki, 
pobudOlwali domki 1 odkopujq. czy tad; 
oczyszcza.jQ. zaby.tki. I.<3totnie SwiQ.ty. 
nie s:j. imponujlJ.Ce, 
iaszcza grupa 
obok gi6wnego placu. Frzed SwiQ.ty- 
niami atojQ. l"zeZbione stele (plaskie 
kamienie) i okrQ.gie oItarze. Podobne 
stele i iiwill	
			

/Archiwum_002_10_291_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 Decemlber, 1962 


ALINA zERANSKA 


WIADOMO
cI 


w 


kolebee amerykanskiej 


de Inokraeji 


nle gwaltownie narasta. Wreszcie gdyby na ulicach moglo nie by
 sa- burgu jest jednak miejsce, gdzle two- 
przychodzi dzien decyzji. mochOO6w. .Jest to pragnienie za- rzyia sir: my!!1 ludzka. Pokazujlj. je 
rzlj.du, kt6ry jednakZe nJe chce w w awjeUe ksi
ca i w blasku ty- 
WSKRZESZONA PRZESZLOSlj kolebce wolnoocl obywatelskich wy- Silj.ca swiec. 
Wkr6tce potem w WUliamsburgu dawa
 zbyt wielu zakarow, ale wzy- Q zmroku zapalajlj. sl
 na ulicach 
wszystko juz wydaje nam si
 dobrze wa do korzystania z bezplatnych au- rzadkie latarnie wykute z Zelaza. Tyl- 
znane. Oto mol kt. Po bokach szpalery, aJe- 
je, w lIrOOku zielony labirynt 0 ty- 
siq.cu sclezek, wsr6d kt6rych rozlega 
sl
 wsilj.z radosny uSmiech dzieci u- 
cieszonych niespodzia.IllJ. zabawq.. 
W gl
bl wzg6rze z altanklj.. Z boku 
staw, po kt6rym plywa stadko oswo- 
jonych, zlelonopi6rych kaczek. Nad 
wodlj. spaceruje turkusowy paw, za- 
miatajlj.c majestatycznie scieZki swym 
wspanialym ogonem. Do turyst6w na- 
stawiony jest przyjaznJe, a nawet mo- 
ze troch
 zaczepnie, bo nie chce ustlj.- 
pi
 z drogi, dop6kl sl
 go nie po- 
iechcze po ozdobionej pysznym wach- 
larzem giowle. 
Cisza, spok6j i dawno zapomnia- 
ny wdzir:k kr6lujlj. w parku. zal go 
op1l3ci
. Ale za bramlj. czeka Wil- 
liamsburg z dalszym bogactwem hl- 
storycznych skarb6w. 


DYREKCJA KAWIARNI I RESTAURACJI 


WACLAWA GRun
SKIEGO 
dwie ksllj.zki 0 Rosjl 


JU
 INNY A\VIAT 
xx w. Haias i zgie-Ik. Tysilj.ce rek- 
lam. Coca Cola. "Hot dogs". Jazz. 
I samochody. Bez pOCZlj.tku I konca, 
na seieZkach, szosach I autostradach. 
.Juz Inne mlasto i inny nastr6j. Na 
zapchanej ulicy, mi
dzy "drug store" 
a piwiamiq., rozwalajlj.ca si
 brudna 
buda. Pochylony, iatany paplj. dach. 
Zasioni
te deskq. okno. Zawarte drzwi. 
Koolawe Utery: "Prayer House". 
Spoza ponllrych seian dochodzi 
jr:kliwy, przecilj.gly kobiecy spiew. Z 
gl
bi krtanl wyszarpni
ty, z naj'bar- 
dzlej tajnych zakamark6w duszy wy- 
dobywa si
 gios, jak skowyt. Przej- 
mujlj.ce zawodzenie, zalooliwa skarga, 
blaganle 0 lltoSC. 
PieSn przechodzi po chwili w ledwo 
dosiyszalny szept uwlelbienia. 
Towarzyszy jej rytmiczne klaska- 
nle wlelu dionl i coB jakby pomruk, 
przypominajlj.cy szum dalekiej dzun- 
gli wsr6d echa tamtam6w. 
Tak wielbiQ. chrze!iclja:tiskiego Boga 
czarnosk6rzy obvwatele najbogatsze- 
go na swieeie paflstwa. 


9)ftflIIM.,e" 
" '---,----. 


MI
DZY MLOTEt'W 
A SIERPEM 


(c.o:yli pagodna podr6Z po piekle) 
cena 980 


przesyla serdeczne zyczenia swill- 
teczne i noworoczne wszystkim swoim 
przyjaciolom i bywalcom kawiarni 


LENIN 
(czyli dyktatura cyniczna) 
cena 4s. 


20 Thurloe St., S.W.7 


Sklad gi6wny: ..v E R I T A S" 


Alina 2eraftsku. 


oJ" 


.t 


" .
. ..
. 
...;A - 
1 ,; . 
 .......1 


i
 
 " , ", 
"..,. , ......'., 'i.. 
\.1,; 
, 
,;!
i
 ' . 
, I , . 
... ' , .. . 
. c.t i 
, ..... 


.",
. . 


'. 


.. &. Iii 
n 1\ aIr 
.. .. l' . 
..,. .
." f;'
 
. 
 'hO 


.....,:: 


" 


. "f. 
,i .;
 .. 
f \'
. 


.' 
.- 

..".;... , .. .:.." ,
, 
_ 
 _


:-« 
.. f;: 
:
 
 


.'P\'
 . 


.
 
.
.;.. ,.""" 


Kapitol 


. 


-.0::.... 



. 



 


s.:"._ 



 
t" 


,; 


, 



. . . 
.., 


o. 


\ '.
 


1>.. 


jj
 '.' 



 ): 
,;, 


'\. 


" 


:".,: "".
 
, .",..'\,. ,I;
 
, 't':., ..<.,.., ',.
 
, - :...,..- 



 . 


I. W , 
:..-... 


.
 
:
 ...-:-:r. 


r< 
. --:---... 



 
> 
" 



 
..--f" 


"F 


.
 


Palac gubernatora 



:
..
. ,
 -
 ."t.
 
 

 


;
 


J 
.-i.. 

 




 
, 
.. 


., 
....... :;)11 
..,.
. 


0(. 


.. .' 

.
 



*' "11 ;,:' ., : 
, . 
, .....
,. ' 
'j r \
 4J"'P
eO' . ' : , : ; '.:i 
. ..,<;
3j
-L, 



 
l:' {<, 

,. 
.. 
, 

:' 
 


...... 


Arsenal 


J .;,\ 
'{J n 

t, }
 
\" 1',1. 
fI. '" .,. 
.';' 


, 
 \ J;, 

 
., 


\. 
.,. ,
, '<
 L 
.' 
.j 
,<.
. . 


.,.' 


".r 


,. 


- 


t \" 
..-..7\... 
. \. ," 
.1-, 
"t
 


1 


I 


u..... 



..
... { 


jj 



 


JC. 


.j;,,' 


y 


' t 
 
..; --:t 


KOSeilll parafialny 


::; \ \'
 
X 
i, 


.. 
< . 


':i-' 
1 
l

 
.if J 


..
.,," .1,." 


"1 
#.t 
. 


'
 1,.-: 


r 


'.: ..' 


,. 


IJ. ' 
t 


,
., 
, 
.. 

 
' , 


..>' ti. 


.", 


,', 
.. 


!'<-' 


. 
:'-:' 


$" 


.-. 


b.. 


!!o.. 


.
.
 



 ,,,,,,.4".M
 


..,., 


College 


'.. 


,4\. (, 
;" 
 "

 
: 
 r l' I) , c,;.;\ 
,. .,", 
v1;
..
;
":.: ;') 
"'f \(;
:r i
 
tf\ 
\: ,_'" 
:--:::....


 ..(.- 
.....:-. '. - -:-:

 


,:.i;.. ,'.... 
. J;! 
..io< " 
1#"-... .J 
'
. "('i 

>",:..r I 
4.. ./ . :\. 
-. t
 1,'" . " 
h . ii, 
J4.'1'
 


.:- .:
: . 
. .... 
 
:t 



..'" 


# 


';;< 


.;,. 
"« 


I 
, 

=) 
.
 
"'.1 . 



. ::t" 


I 



 IN., 
"ill< 
, 


.r 
1(>+. 
. . 


,..,.' 


",.. 


('hownlng's Tavern 


.
-- 


. 
d$ 


.... .,_.
 
 '''l..: 
.

. . .. 
-' N
"
 
}hi' 
,. .' 
., \ ."'
. 
.., 
-'
:j;;
; t oi
;L, \' ';- 
.. 


-". .<-. ';-
 


.,.... 
 


pjt'karnia przy Raleigh Tavern 


17 



 


". 


\' 


.1 


..
.
. 

 


»-. 


...... Oo::
		

/Archiwum_002_10_292_0001.djvu

			18 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


ULcinnicy W 8woim iiJzyku nie Nogi poloZyl na sq.siednim krz.eSle, ALEKSANDER JANT A Ale zatrzymal si
 jeszcze w samym zaSkoczen1e, podobn4e jak 
 
gardzili pewnq niejasnosciq" pew- mial w r
ku szklank
 alkoholu, by- wej8ciu aby wraZenia. t.ego co rnOwi kuohn'l w tyIm 
w1eole ze szkla, 
 
nym brakiem dokladnosci znaczen, liSmy po przyjenmym obiedme. Dom, nie zepsuc przedwczesnym wtajem- tlia. d. wody. 
tknif!ciem nierozjaSnienin. w kt6ryrn pod6wczas mieszkalem, byl L U S T R 0 n
ozeniem w to 00 miaiem nareszcie SchOOy wpal1te w lOur pl1zy samym 
lI10ina to przyjqc jak siiJ chce, ni
y, ohclaroby s1
 pow1edz1
 - zobaozyc. wejsciru rprowadzily na wewn
r2IDY 
ale zdajq siiJ oni m6wic nieraz: zro- drobny, drewniany 1 odgrodzClu ska1nego obwodu. Ostre spi
_ przestrzef1 domu. mam go teraz w dy i morza. 
przyj
 na kt6rych polOW\! przy'by- choe p02'Jb8JWiony jestem jaJclchkol- go. trzen1a glaz6w ukiadaly sl
 m nIm podw6jnym wydan:iIu, druga polowa Wykr6j OIWego obszaru znajdowal 
iych os6b rpozn&wal po raz plerwszy, wiek poMd6w artyrstycznych, mam - MoZe m!}.dre - powt6rzyl Ii jaJk aanfiteatr. Kolor Aci:aa1 domu. tak jest w lUBtme. I przyznae musisz Ze si
 teraz na wy.sdkoSoi ramJI.on 1 g'Io- 
przyprowadzaU je znajomt, przygod- w ka1Jdym rnzIe to 00 I!I101lna uwa- przeta.rl ozoIo. A potem ;na.gle d w jak go ujrzalem w przeced:zonym odb1tka jest ddkladna, proporcje do- wy Boba, ktt6ry stal na balkonie ra- 
nie spotykani na statkach afOO w ho- 1;a
 za umiej

 odbloru. Zwr6C tonie dawnej jego ZywoSci: - przy- przez lekkle zachmurzen.ie 91oncu, byl skonale, a efekJt niepor6w'I1any... zem ze ffi!W). i ra:zem Ire rmlll- na.syatl 
telach azjatyckich stolle; ch
t
e a uwag
 te to talent r6Wt1Jle 

y jak jedZ, ch
 oi p()lkalZac m6j dam. Ch
 kremowy, dach I!18.d nJan.i gl
boko Die- * * * sir: efektem tej projekcjl okna m na- 
nawet przesadnle rewanWwal 8l
 tet ten kt6ry dostarcza podniet, kt6ry zebyS pozna.l Ha.waje. 

 ci si
 biesJm, dkiennlce white w jaSIloSC Zobaozylem jq. najplerw w lustrze, mi, na plyoie lustra przed naan
. 
za. wySw1a.dczone mu napr8JWd
 aJbo tworzy zr6d!a zachiwytu. .Jed.no jest m6g1 odwdzi
yc m. Japonil
. soian ty.m odoieniem czerwi.en.i<, kt6ry zanim odwr6cilw1szy sir: zrooumia1"em * * * 
wyImagilnow8ll1e przyslugi, z g6ry w przeclez odbiclem drugiego. odwr()lt- M6wil Iteraz Il1Iajch
tniej 0 swoim okreSla .si
 przym.iot:lnlLkl.em "mamda- ze podchodzd. !ku nam od drzwl w gl
- Laura zostala Ilt8. dole. Stalilm1y na 
ten iSpOs6b rozJpTaszajfl.C ?baw
 
 n
 tej samej .92'Jtuki. 
al
 do domu, te ma gen:LaJnego arohLtek,ta, ryilska". .Jaskr3JW'OiSC tych zestaw1eii bi _ m. DU14-. pokm.d2'Jie pierwszego ipIi
ra przepa_ 
mote by
 poS!}.dzony 0 nIewdzi
- tych kt6rzy umfejq. rrorgan.LrowaC so- 
t6ry rO'ZiWiq.zai dla ll1Iiego zagadI!1ien.ie bylia. wyzywajfl.C8" choe doskonale Trzeba bylo wysi1:ku woli aby ode- sam.1 Obaj w b10drach dwiema wst
- 
nooc, brak manier czy mote brak bie wffiSciwy odbi6r teg"O 00 1n.ni two- 1l1l6'Mll!iernde trudne. Z09tawlal w za,- 
a.na. rwae si
 od wido.!iC aJ.OO urod
. tak. ,to wl&4nie jest dobra D.a2'JWa tego Sol w wyr3Jzie OC2JU, ikt6ra urodzie je- chy zawsze ch
 po lrtniach pro- goo dornu i projekcji spraw :Jego mie- Bob pr6bowal podejmowae jaklS te- 
krew a bPiecle cleszy(! 
 zdro- ObjawIal wtedy dntenBY"NIUJ. zapdbieg-- 0 co mi chodzi - IZ8iChwyt bytu. go 1 u9rrv1{\chowi da;wala demonic.ZiIlY stych. Gdy si\! wie 0 tym. tatwo sir: szkaf1.c6w w gl
OOldch wodach zwler- ma.t, stawiai jaJkieiS pytaJruia, ale tf' 

 I. WZI11oWllq. dzla}a 1n tW!i" do liw
 w rroobywanlu przedmiotu Nle znalem w6wcZ8JS jeszcze Bobs. blySk. ich pozbyc. Wyrstarozy zagi!}.c brzeg ciadl&1ej szyby, z 
t6rej wracaly pr6by nie daly 2adnego BkrutJku, g1- 
pracy! swojego nagle wybuchajQ.Cego zala- na tyle aby wiedzlre He w tych s}o.. - To m6j B2'J0fer KeokL. dachu. Dlatego tez wszystlde mosty przepojone podw6jnym Zyclem. Wy- D
 w b€l7Jtr08k1an szczebioole 4 wy- 
odaj!l ch 0'U:it6w BCynowa,nJa. wach byl'o potrze'by uzasadnlen.1a nle- Chlopiec przyg1l}.dal m! si
 przy- w tamtych kraj3Joh 'S!}. wygi
te jaik... chodziili"Z n1ej cora.z to tnn1 towarzy- buchaj!}.cym cora.z to Smlechu tych 
Wy
 z 
 
 gn1 Sam n1e najplerwszej mlodoScl, co pokoju jeg-o poszu1clrwafl, a Ue wynd- rnru.zonym spojrzeniem ciekawo6ci To tOOamJ.e zawiesil, spostrzegl:szy sze mlodoScl Laury dom zaroU sIf m10dych ilStOit. Komrunlikowaly sir: m1
- 

 jest innym sposdbern powiedzenia, 1Je 'kalo z rzeczywJstyoh jego doznM czy ikt6ra urnle utrzyll18.t dystans. nagle !te =:am te rzeozy lepiej 11M; nagle posl:.aJoiwmd pr
yjaoi61, n
e rW..q._ dzy .sobQ. na l1Jieuohwybnej dla [)8.J9 
K ALE FLU I D mlal' wi
 la.t 1I11t na Die wygl!}.daJ:, tet rozpozna:6. StedlllSmy w samoclh6d. Bob przy on. Podgj
o mu sl
 jak 'kraw
dZ da- zylem si
 jeszoze oswoic z topografilq. fwi wlasnych swo1oh spraw i ,poro- 
t polepsza dbal 0 ftzyCZIlQ. form
, robil W1'M;e- - Trafien1e na te okazy doskona.- 'kierowni'Cy. j.a obok ruego, Keoki z chu, pomySlaJ:ern. jego wn
trza 1 rozkladu .pokoj6w a zumief1. Kelolo, lct6ry pehlU funkcje 
Utywanie tego 
'5::: udzo acz- nJe wysportowanego, mial' ce
 ogoo- Ieg-o wdzl
u i w1-elkieg-o pi
kna jest tytu, zaladowawszy lpt'Zedtem m6j - A
e llllie wid?1lisz jeS2'JOZe tego co juz d
aly prawa goScim1000i, SWia.d- kuoharza, zrywal si\! chwilamli i przy- 
stan zdrowla W"p""" ar zn bi _ rzal'Q. at po czub zaczesywanej sta- rmdkde. A utTZ}"!1UllIl.1e oich w obre!bie podr
y baga:t. najwa2mlej.sze - zaozq.l z i'Imego ozonej hojlllle, bez zastrzetten, juZ po_ nosil z S!}.siedn!iej kuchn1 p6hnJiski a- 
DY, w wypa.dkach og6lnego osIa i
 rannle lysfny, usta sklonne do szyb- wlia.!'III.ego I:!yicIa trudne, 0ZB.ISe!11 Zbyt - Na jak dlugo? - mJl)ytal Bob, miejca. - Oddzlela n3JS przepaM od znawalem cill-gle nowych ludzi, jut roma.tycznych nri
s, 3wpiaste michy 
me. depreeJi nerw
'l = U kieg-o wmlechu 4 drapietnego biysku trUidne. PoSw1
cam Zvcle na lch 2Jdo- n1m ollacisn!}.l .starter. tej g6rskiej Soiany, 'kt6ra stworzyla kojarzyiy sl
 w molch oczach pary, 
, a na sam k()(lliec owoce. Wyda- 
wyozerpa.nJa, zaburze 8 . bardzo blalych Zt;'!b6w. bywanlie. Boj
 mr: ty1ko jedinej;o... - Do nast
ego statku kt6ry teaJtralne tlo dIa calego projektu, fan- tworzyly plany, odjeMZa.l spmed do- waJto mi sl
 Ze 
leszyLi si
 wszy.scy 
koblet r6v.'Iliet w '1:
 Pj
ci:- Zachowan1e jego nacoohowa.ne byl'o ZawlPl9
 .zda.I1IIe, pr6bu11JJC wybadaC oJdzie IZI8. tydzieii. Nie mogl:em ci
 u- tastyoznIe dekoracyjne, musisz PI'ZY
 mu 98Jmoch6d lDa
adowamy lekkoatle- IZ jedzeI1llem, odrabiaj!}.c je mby gwal- 
wym. Wysylamy bezp ..


,
r:zy u nonsmlanocj
 kt6ra uchodzl C:MgeO'Il CZIY 
I
 bleg jeg'O my
li z Inten.syw- pmed:2Jl.t, ale nte 
r: m6g1 zostac =at. TaJk jest, d2'JielJ1 nas od tamtyoh taJmi .j baletrulcami, bo taJe mi sI.
 tOW'lUlo koniecznoM. ale niecierpldwi 
polsk1m przeplsy ""'J
' m wdzi
 towa1'Zyskl a wynUm z no8cl.q. na 1ak1t. we wla.snym jego po- dluiZej. za domem szozyt6w i wY'Pl
trzef1 przez por6wnanle z Innych praktyk jui aby sir: dorwae do :iJnnej. 
La.boratolre KA' .F.FL UID poczucla rpewnoScl jakf). daje posia- czuclu 
giwalo. Poazulem ze mu sprawilem 
w6d, skalnych gl
bokd u9kok, urwisko opa- 'l zabaw mi
eZY rysowala defl.nicja Potem w g'l6w'I1ej saIi .studia byl:a 
66 Bid Exelmans Parl8 16-6. danie 8posob6w abv dogoodzi('! ka:Mej - Boisz sle tyliko jedn
 - pod- Ale nile powied.7Jia1 nic. Dopiero po daj!}.>Ce stroma w gb}b. tych Swiet.nych clal, tych dosko11Blych najpierw leniwa sjesta, rozloriJane ra- 
, , ffW'ojej przyjemnMci i 2J8iChclance. chwycllem., nle tracq.c ani eektmdy. chw1l1. prowadZ!}.C sw6j pi
kny, ot- Nie bylem przygotowany na t
 wIa- - f1zyCJZlllie - d urzekaj!}.cych, jako czej nl:Z ro
adle towarzystwo prze- 
Skutoozrrle 1 z powodzenlem masko- - Boj
 sir: zeby st
 llllie dat wcI
g-- warty sam.0ch6d PewDQ. r
k!}. przez dom
. NaJtarozywa bliskosc glaz6w wdzir:k l'lldzJd" istot. 
galo sl
 troch
 kocio i zmyslowo 
waJ: tyro dogoadzaniem soble a nawet na
 w oo}arpk
, jedru}. .z wielu jakie ru.chJiiwe uHce Br6dmieAola, odezv.ral owego tla zdawala sir: wskazywae ze Wyszedi ku mme z lustra Kelolo. po doskona}o9ciach obiadu, aZ jeden 
porywaml rozl'zutnoAci drl)1;Q.CI}. g-o S'1m '9Obi-e 'Zi3lSt.a.wlam ooraz to nowy- sl
: podchod74 pod JSaIl'Il pr6g' - z tam- nal
cy do osobIiwej rasy mleszJkaii- z chl:opc6w chwyoll giltar
 i zaCZQ.I 
nIepewn
 I cUJ.g-le poszuklwanle mi odkrycl'3Jml tV'oh molOO m:zekajf).- - To zmieJ1JJJa caly m6j plan. Nie tej strony. Okazalo sir: ze to zludze- c6w tej wyspy, Mora jest ml.esza.nk!}. jq. sku
, nieohCll-cy niby, ale daj!}.c 
Se.t1JSU r!ycla, ikt6rego n
e umlaiy mu cV'ch ,stworzei1, 1k1t6re na jaJciS czaJS '2Jds}.Zysz nioc 'ZObaozyt... me. .Jed'l1ym SmJaIym wspir:ciem. jed- rlla"l wszyslJklch wybrzeiy oceanu Spo- sir: ponIieSC wlaJSl1cmu l")"tJm0W'1 - :fuZ 
zapewn1
 pfen.il).dze. wllJ,cm.m w 'kT;).
 ot.oozen:ia, aby byly - 
 zobaczyc wszyiStko - od- nym skokilem wsplnaly si
 pod dom kojnego. Uprawdal sporty wodne wla- t
 zaczr:li mu innl wt6rowae glosem. 
Ale 0 tym dowledzi.alem sir: p6Z- bUsko, bo mam potrrre
 obecnoScl powledz;ialem. z dna glr:boklego jaru. 8cIwe pdJlnezyjsk.Lm platom. dosIadal .JeS2'JCZe chwdla - ,tanCZQ.., Taf1.OZ!}. po 
nle1 nieco, m1mo te spotkania nasze lud7..k1e20 pi
 w Z!lisl
gu OCZU, po- - Ale rue zdQ..Zysz si
 woiq.gIUl.c. - Nie miaiem dosyc miejsca aby fal 1M. desce, stamal na nlej w szyb- tutejszemu. Ta.n!iec nie brzuch6w, me 
frta,ly sI
 OZ<\ste t juZ nie przypad- wiem DalW'et wI
f. chre to si
 mo:re - Nie chcesz mnie przeoiei wcitj.- dac zajazdOWli odpowiedni roomach, k1m SZJUJn.4e plan, w tryumfalnej po bl6dr, z S2'J\llTlU).cym wokolo nich prze- 
1roWe d'lJIr:Ik!I t.emu 
 wie
aiem 0 wydaC PJ'OW'Okacyjne, a!le jest uozol- gae. Wystarczy jeSli b
d
 wiedziaJ: aby dom oofn!}.c dostatecznie w gl!}.b, stawie pogromcy plynnego zywioiu, paisan'lem z trawy, z wIef1oami. kwla- 
t\wlq.tyn\alCh buddyiskich na prowln- we, 'zupe1In1e uozel'We - tw IZIlSIr:gu jaik tutaj zyjesz, jak mieszkasz. zeby wygl!}.dal tak jak powlnien, z byl objaw.ien'i.em lI"adoSol zycla w ci
 t6w na .szyli. Typ filzyczny 1 rodzaj 
cjl, g-dzl-e z g-romadzonvch przez wle- rr:kl. Ni1,e moglem wiedzi.ee w6wozas ze dystaI1!Sem - opowiadai Bob, a ju:! Ie jak ISni!}.cy 'POSI).g, 0 BnladOiSoi row- ruchu. postawy, !IpIOsobu stan:ia na 
ki 9kaJl"b6w moma bylo czasem ku- Ten ..'Z3JSI
g- rf;!ld" b=m:lal jaJk w tej pi€'rwszej pr6bie rozmowy mi- wchodzilismy w stefi. nie jedwabnej Jak j
rnej _ cnu
i.e zieml, przegjr:cia growy, trzymania 
pic te ozy i'nne artystyczne r€'likwie stw:lerdzenle nle tyllro ca
 'I"ze- uda, wkl
y brzuch, stroma piers TQik znany z obraz6w Gauguma J"OZ- 
pod wanmlldem t.e sir: mialo dost
p C2'J0we. ale w dodatku Hustrowame ge- 1 o.sadzOJna pl
le gtowa 0 I
kklr.j kwita m:i teraz tym vAailnde przy- 
do przeora aJbo t.e ffi\! =10 kt6reg'ooA stem. Byl to g-est w plerwszym za.- sk
o..
 0CZ11 ponmieIl'iem i podobief1stwem. Chwy- 
ZE' stal'Szy'Oh mnIch6w. rysle ogoamia1f).cy. 7Xlecydowane isl
- Przekazy pl . enl - 
Z . ne do Polski - Noelani, je:go siostra, byla podobna ta.m .si
 ciq.gle na stwierdzenJ1u 
 
Dal'em mu do rcmporZij;dzenia mo- nl
le po m'lewl.doozny ale oboony 00 ndego nie z rys6w ale 
 ruoh6w. to gdzieS kiedyg widzLalem, te jurz: 
iegoo lSekretal'?Ja-stlldenta .Jarpoilozyka. ksztalt, a jednoczffinip. pieszczot1i- wysmukla, 0 grana.towej nlemal, bo to mam. . 
SluZyl czaspm ZIt opreewodnLka po we przesu.nl
e ai
 .
, domyslne I czarnej i ra.doSinie r
hrane1 czu. Bylponcz owocowy z TIlmem 1 by- 
nocnym Zyclu Tokio. Dztekl temu 7)3- IJ)Ozwalajl).ce na wypelndenile ruchu, ja- dzielfl sir na dwa rodzaje: prynie. Byla w por6wnaniu z Laur
 ia p6Zna noc kLedy skoflczyla sl
 wre- 
czvna}em po7.I1awac Boba takt.e w kd mil- zrobll. k
 rnofJl1wlj. do wy- A ) P ACZKI DO WYBORU - IlJie, nie spoi.iwali sobie w nLm w odbiciu lrurtra. przez 
 pod 
tv a prowa.ctZJi1 do zabaw w ta.den spo- jak ru9Ztowan
e podtrzymywae - tJwa.ga nr I: oplata manipulacyjna od przekazu wynosi 7/- ($1). WI2'lrok. A ju:Z rue daj Lrn BoZe mi
 dI"ZWlami Boba przesq.'C'ZW'o air: Wll-tle 
s6b nle daj&.cyoh si
 okre811t jako wI
 uzasa.dn.1a
 - typ uzywania, ja- Uwaga nr 2: oplaJta za telegramy dodatkowo 10/- ($1.50). je przed sobQ. w CZ8Jsi.e rozmowy albo mzenie awi3Jtla. Zarys drzml daI
o 
salonowe. ki mu byl' wl'aBciwy, :m.c'hilaam
, a Cennikl IJa("Zek bez <'Ia na z:).danie posi.\Iku. przykuwa oczy i woiq.ga, a poikoju, sypiaLnJi Laury, byl: szczelnJ.e 
Potem zostawlwszy mnle w trud- onawet chci
 jaka go oeo'howah w lepiej m6wiq.c wchla.nia - daj!}. w wpisa'l1Y w oprawr: zupeh1ej clenmo- 
nej 1 
atwa.nei sytuacjl wobec .sto9llll1ku do 4IStot, Jcl.6re trnkltOW8J1 UPOW AZNIONE PRZEDSTA WICIEI.ST\VO BANKU me nurka i wstajq. juz tyllro tizycz- Soi - odbijalio Si
 to w mrOO2'Jll.ej 
ZI81:enowanych IlJiedomowlefi mojeg-o jaiko wyrM;ndon.e spomdr:dzY nJieoieka.- nil- obecnoSoi!}. po tej stroIllie ZJWier- wodz.ie lu.stra pOZJWaJaj
c rOZ€ZI1at 
W poprzednim numerze (872) "Wla- sekretaa-za 1 mojej me daff).cej si
 wej ipl'IZec:I{!!bnoOOi - wyr67lnirone jag-o UENTRAI.A WYSYI.KOWA ciadlamej plyty, k1edy lMJpI"alW'dr: 9Q. przybLi:Zenle tylko pami
anego wzro- 
domoeci" (2 i1ustracje): W. A. Zby- zaspokol
 clekawoaci sZCJZeg-616w tych wlaJSl1yrn. wyborem. Ta chciwoSC p
- juri; wlaSciwie po ,tamJtej. I tJrudno im kiem szeregu d
 na p61pi

 - 
szewski: Tryumt wyOOrczy de Ga;uJ- nocnych p r zvg6d. raoom z ulg'!).. Ze btjala z jeg"O Sl6w. ze 9pOsobu w jaDd HA S K 0 A si\! odprwa6, ,trudno W)'1skoozy
 z po- potem zgaslo m:zeme spod drzwi Bo- 
lea.. - Aleksandr Puszkin, prze- skoiiczviy si
 bez skandalu. znLkal' m6wil' 0 ,sztuce zaSpiOkaiam1a. pas.t!. I . . wrotem z ram w kt6rych teraz tOlUJ.. ba i trzeba byl'o oczY, przywarte do 
Zyl Zygmunt Karski: Slowik 1, w drodze do Bali albo Birmy. 
, 
ie 
 w llllim tlukly. choe pr6bowa1 Tu
aj Tamy oS!}. wI
sze n.iIZ kledy- ISni
nia lustrzanej tafli prz
cza1c 
r6Za. - Andrzej Busza: Co mi stac go byl'o na swobodne i niczym mmd gospodar
 z umJiarkowomilem. LT 0 kolwlek. . . . do J
 gl
?szego mroku.. 
rpo karawelach. Fenik's. Blues. - Sta.- nie krfWOwane poru'9za.nie si
 po sze- dozowa.t 
ch napl
ola 
 u
sadnolaC . - To Jest naJ'Wl
ksze lustro w Nle zaUJW
iem l"02'Jsunwcia sl
 
nlslaw Linger: Marzenie. - Mieczy- rokl-ch mlakach lIWIiata. k'ierunlk:1.. Dal mil jednak pod sam kOo Swiecie - powledzJial Bob, ciJJ,gle jesz- ktorychs drZWl. Ale zobaczyl'e	
			

/Archiwum_002_10_293_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMOSCI 





 


ne 
 1 n1epokojem, choo Ie, sam 0 soble nft.e wszystko wie, umie
 81.
 takZe powtarza
 w co- 11
 jak 11.noskoczek na tej 
y. wieniu ze slonec:znoScUj. studia d lu- 
to 00 
 d2Jialo moms. byto Siedzie a juZ na pewno wcaJe nile wle do raz gl
bszych i daJszych odblaskach Byi to gest wyzywajQ.Cy 1 be7Jcu.e1ny, stra dawal teraz sypialni Boba na- 
jedynlie w odbiOlU ndech.wytnych dIa czego bywa zdolny. 
 porza. tyro zw.iercladla.nego obrazu. obllozony na to abym przeraz.ll sI
 str6j cieroni, w kt6rej wywoluje si
 
oczu, a tylko wyczuwanych sh1chem w 'Zyciu k82Jdego z ll8IS decy'ZJje ta.k Opowia.dala z oZywieniem 0 trzech 1 jednoczeSn1e podzi,wiai jego lImia- zdj
ia. Przyznal mi sluszno6<: gdy 
I sk6rq. stopniowaii. mroku. Byly to osobiste... drobnych 
 \Z koScl 8l0niowej looc, jego zr
ooc, jego {,wj,etD4 for- to 'Pow1edzialem, chocia:t skar:iyl a1
 
pol"USZ8Il1a i przesuni
 wystaWlia- Posuwalem sl
 ostromd,e w terenie - naleZaly do Zlbioru rze6Jb "netsu- m
 sportowca i mistrza cyrkowych Ze odb1tek jakie tu oglq.da nie spo- 
jq.c.e mnle na ci
kq. pr6
: czuwalem trudnym, 00 na moje wyC'lJUoie Bob Ire", kt6re Bob przywi6zi z .Japonii sztuk. s6b utrwali
. 
w oczek1waniu Ze uda mil s!
 je roz- sprawdzal w tej chwih 8Woje podej- - wyra.iajl}.cych Jru}.droac WSChOdnlegO Mialem Zbyt ostrq. Bwladomooc Die- I zaraz potem: 
szyf
 samemu, w zupe1:nych mro- rzenia., czy maze urojenl!a, i z calym postwowania z ludZml - jedna za- bezpLeClZeilstwa na jakle 
 wystaw,ia, - Wydawalo rod 
 Ze luatrem po- 
kach nocy I lustra, jaJk nieumyslnym wyrachowaniem prowokowaJ mojli siam.iaAa J:apami pysZlCZek. druga oozy, aby moo zdobye si.
 na odruch inny gl
bi
 czucie posiadania, Ze je prze- 

c.zen:LeIIl w tajlny ikrQg gry, kt6rq. domySlnooc. trzecia uszy. Staay na 9'l1klanej p6lce niZ krzykni
e teby nie robH z sie- 
, .Ze je 00 IU.l-jmnlej podWo
. 
graJI1. - Bardzo osobiJSte - podchwycil 
Skiego pasma Scl8ny tw; za naml bie waI!i.ata. Zesk.oczyl z powrotem Zdradziro ffi'I1d.e, Wldz.lsz. Wszyatko 
· · · - i bardzo trudne dIa czlowieka 0 i w lustrze przed IUIJIl1d wIdoczne, ale na tar81S Z mmq. dziook.a, kt6rem'll przez nie ucteka, wymyka mi si
, m- 
Obu
ilem si
 kiedy dom byt juZ molm usposob1enilL Ale tan dhJ.Zej to k!iedy Laura wyci!}.gm.
 ku nim r

 nie poZIWoIono dokoiJ.czye zabawy. A czego nie mog
 ani. m.trzymat., ani 
znowu Jasny i przejrzysty, a. na dole trwa, tyro jaSniej 
 :t.e n1e byJ-o i oposzeffiII. _ Nle. 
i
a do portru, ..m.rzuoenia kotw1l- 
. 
bserwacja doty
Z!}.
 klSztaltu dr
: rierq. dyskrecji, para.I.iZuje mormoot Byi '}JOrywczy, przesuwaly mu si
 _ Powiedzialem 2e trzeba to zro- cy . Lek
 zgodzR 81
 na ten niby 
2JIll zmysly, 
 skupla Slr: w tej ChWlli m6wiema 0 nich, lI11"OZIi. kl1anat ewen- .przez oczy ognie gnlewu, widzial:em ble. komprOlIIlI's, przystai na to 00 DBlZwa- 
na konkreuue wyp
klych i czekajl}.- tualnych wy7Jl13.f1. Bob rn4aJ- wpraw- go jak na pla:!y pr6bowa.l zaJpa.'IOw _ To byro wczoraj. Dziti juJ: nie lem na jego nal
gani-e zwolnleniem 
cy
h tego zauwazenia wy
uk.lo- dzJ1e la
 rn6wienda. 0 swolch za- z towarzyszami zabaw i ujawnial w pami
tam. tempa. Atak byl, jak s1
 okazaJ:o, bar- 
BClaCh. j

ch, .zw.a rtych , gI
tluch ilnteresowaniach I zabaJwach, choc1a:t IIlIich nie tylko zr
oSt ale zaciek- _ Sam mogieti 0 tym pomySle
. dzo la;g
y, ostrzJer};enle ty
o, rue- 
I 
 .zawrotni
 I:hsklCh, choc przesu- w Japonii nieudane pr6by wprowa.- iose _ gzy'bkie. kocie odruchy, nagle, Ale k1opot z wam.i ten wiaSnie: ni- groZne wby, choo trzeba Sl
. bylo 
w
JI}. si\! .przecnez w odbiclu, po tam- dzenia mojego sekretarza.-Odv.:6j- 
Swu
!yC'h 

ti., Bob w:rgll}.da bardz
eJ tym gl
bszego maskowan1a pra.wd 0 Umiej
tnle tpOSluSZllly Bobowi, u- KaMe wtargnl1
e Boba, jak cuo- n
m wldzeniem ZYCla, cal:y krQg iISt- 
zm
czony m.z wczora]. Ma podbi,t
 samym sdbie. SluZ!riy a nawet zgadujq.cy jego za- wieka z in11ego SwIata, w ich krQ-g meiI. czekajQ.Cych aJby je obudzit., aJby 
oczy i pod pow

 g

boko opa:iOlleJ .Joo nlby naprowadzaJ I1a trap wy- chcianki, byl 0 to swoje wywyZsze- dzd.ecl
 berntroakii, psulo nast:r6j i nauozyt., 
adzie na r6rZm.e mo!- 
sk
ry zarysowuJe Sl
 Jakby zwl
dloSC 2Jl1a.nia i zaraz 2acleraJ p1l1Ilie 
ad rue w jego OCIZaICh m.zdrosny wobec warzyro beIZItrosk
. Keok1 byl mzdro- LLwoSoi 
ycla, a jednoczeSn1e samemu 
pohcZk6w. . dr6g, kt6r.e ku lDiemu prow
. rOwiielmLk6w, wyr(rm1anych chwilaan1 sny nle wiem, 0 braJta czy 0 Laur
, s
 w nIe zanurzyt, bye przy .tYlm, 
Spost!ze:g lem .t
 teraz po ra.z ple:rw- Zawsze byl got6w wyfXJf
 sl
, OBtroz- kaJprysem tego same go n
by-pana, ni- ale me sprzymieJl"ZOIlY ani na chwil\! wIdzLee, wI
1.el:. Teraz gdy ZWlQ.za- 
szy, dzl\!kl 
lClU W lustrze. 
rzy- ny, a jednak posuwajlJ.CY 
 w cora.z by
ac1ela. Bob. wIadomo, dozo- ze sprawa.ml Bobs., zw'laszc:za g'dy ten ny jestem z Lalln}, zatlJdrosny jestem 
gll}.dam mu 

 I?ez poBp1
U ! bez to nOWQ. Bmiaioac. Doan
 81
 Ze wal wzg'l
y wedm.ig wlaaooj wygody, przez oaly wIecz6r potrafU objaJwiaC n1e 0 nJq. ale 0 dzialamde jej urok6w, 

rzeby kryCla :n
 ze swoJI! ci
wo- wbrew udawanym przez mego podsta- nigdy rue bylo wiadOlIIlO kto jest w zaIIIl,teresowa.n1e lIlie Laurl}. woale, bo tr: iatwoSt zawracania glowy chlop- 
BCl!}.. Podkreala Je.Ce d7Jia- wane bylo mwsze i oglQ.dane w odbi- Znajlj,c zachlanny I wyrachowany - Czy? mySbsz, ze Sl
 podda.rem 
Je:rt bardzo 
Jne 1 proste. M6- }oam.je ZlbudQwanego przez Diego domu. ciu po ..taJrnit€1 stIl"onle". Napra.wl:1
 egolmn Boba., za.stanawiam 
 nagle, lekarzom. Oszukuj
 Ieh. Nie byloby 
WI
 to w ZWlli2Jku z Laurq.... l ze i lustra, 
 jakim odbljaly sl
 teraz jedna.k prowadZlii ku niej ten. g6rny czy gra jakli prowa.dzlj, ct jego mlo- warto a;ye tnaozej,. kie?Y tyle m
od?" 
mnl}.... jego amIbicje opanowalIlia tej calej taras, odgrodzony na san-nej kraw
- dZii ludzie, n1by poddan1 mu, a na- 
l .dok
a, czekBJQ.ceJ aby obudZlie 
UtkWlil oczy w.Jed
 pW1kt. 
osz
d- awietm.ej d dobranej do sl.eb1.e, ale n1e dzi t88mQ. 
y. prawd
 wrodzy, nle jest podobIlJie me- w mej W1bracj
 Dalpi
e, dreszcz. 
lem za Jderunkiiem Jego BPOJrzenla. calkiem z n1rnlJ eprzymierzonej mro- Zbl1:Zylem sl
 do niej. I. odepchn
o be7Jpieczn.a jak ta kt6rq. upraw1a Keo- A po chwili: 
Patrzyl w oczy swojego sobowt6ra doScl? nmie nagie spojrzanie w zIoeloIlJl ere- k.l, ch0d.z4c po 
y tarasu nad - Nl:gdy n1e dbalem 0 cen
 tego 
po tamtej stronle l
rzanej szy,?y. NabrZlmiewaly- te niedom6wJ.enda. I I1.1&<., w gl
boki jar, jaki czekal pod samQ. pmepaBciQ. ? co mnle pocll}.gS. .JeMi trzeba, ka2xlQ. 
-:-.Jest zachwyca]!}.ca - powle- te napl
cia, nocamJI. :zwqg,szeza., w 
 naan1 I"OZIWarty rozci
Lem, kt6re zda- . . . zapl
.. . 
dZlalem. . boklch mroka.ch lustra, czulych jak walo si
 
e si
a dna ZIlem1. Byro to chy'ba ostatniego dn1a. Za- Poczu.lem 
 nLeswojo I nilewygod- 
- .Jest ,m.chwycaJl}.ca - powt6- kl

 Die na SwiaJtlo tym razem ale Skojarzyl m1 si
 wtooy ten. pomost uwa!ytem odSlllIll
te drzwI syplalni me. 
lc mu me 

 m6gl pom6c, 
rzyl. - 
szystko co 
UJt
j 
 jest na Oleplo, naJWet c.1eplo clala kt6re tarasu z poj
lem trampo1iny. To jest Boba na pi
trze przy zam1ml
tych od iI1JLCZeg-
 nle uratuj
. 
zachwywJl}.ce. Jest. taikle Jak choial:em oddyoha, kt6re sI
 czal1 CZlUwa, kt6re mlejsce z kt6rego 9I.r: 9kacze _ po_ storach, zallurzajl}.cych to wn
trze .- M6WlSZ 00 on1 0 tyrn mc? nle 
mire, !l ju! mI m
ee? nie wolno. Czy jest. myslalem. Zawr6t glowy j3Jki towa- w p6bnrok d jego, led-4cego tul p1a- Wled
. Czy jestea tego pewlen. - 
rozurm1esz 00 m6w

. . . . . rzyszy takim spost.rzezenlom jest zna- sIdrn1 poslaniu z gl-owq. podpartQ. wy- powledmalem. 
. Wydawa10 mu Sl
 wJdOC1lIlie Ze go SytuaoJe zawll}.zywane w cUj.gu dnia. kiem ze przepaM ciQ.gn.ie. sol]dmi podusZkami. Dawal mi 7ll1akd - Nle prz
jli Dawet !e to 
me dose uW!lthrle slucha;m, 00 upew- dojrzewa}}. wIeczorem w lustrze. 
k wysokoSc1 jest obawli dotkni
- !eby wejSC. Czekal najwyraJmlej na w og6le moZliwe.. . 
n\:a.l: sl
 czy jestem z nIl? w tym co S1ad1:em w jego Z3J9iWU obok Lau- cia dna. to moje przej9cl.e, a kiedy chcta1em - . I dlatego widzI}. 
 maczej, pra- 
m6w1, choolaZ 
e m6wi1 nlc jalSno, ry. Wypelnia.ia to wn
trze przecI
 Ruchem akrobaty 1 tancerza Kedki zasunli
 za sobq. drnWl, wstrzymal wle ]ako odwrOIDoSC te
"O co jest Ina- 
ale. tylko draU1n:i
 I?1ojQ. domySlno6<: na p6l i od nowa skomponowa.ne w poderwal sJ
 nagle i podparl-szy 8i
 mnle. prawd
. Jakby patrzyh tylko w lu- 
da]!}.c do zrozumJ.€IIlla, przez f1ltry, oa.l<>St, zlorWruj. z dwu powt6l"Z01lych przez mgnl1mue oka jednQ. r
Ii, sm- _ Nie, zostaw. To m6j punkt ob- stro - wyrwal-o mI 81
. 
przez tl:umI.J?, podpowdadajlic 1011 m.a,.- 1 Przy.stajlicych do siebie na samym serwacyjny. Wi
 sb).d co s1
 dz.Ieje * · * 
czen1e 
ZIIQ. drogQ.. Nie pr6bowa- dI.
1ru ZlWierciadlanej szyby odbitek w cal:ym domu Pisalem do Boba chy'ba ze d\'.'a 
J-
 w tych wa.nJ?kach ulat
 mu _ urOOQ. kwietnej, '00 me doSe po- M'iaJ to mI
sce wystudlowane I 
y po wyjeZdzle z wysp hawaj- 
ZWlerzen, nlech S1.
 wypowie do sed- wIedz100 ri;e tyilko Iud:nkLej mlodoScl. Doni wybadane precyzyjnle, ale z bambu- sklCh. Ra.z z(' Stan6w Zjednoczonych, 
na.. ZdaJwalo si
, Ze lSi
 ikl}.pie w Sw1aUach 

INTK
 sowego fotem, na kt6rym UJsiadlem pote!'1 z PolSki. . . 
- OZenH"em 81
 z Laurq. - kluczyJ-. J blaskaoh lSnJ\.ef1, odb1
, przegl¥\&nia obok ntego, widae bylo na wy{ll1zga- MIIlJlI rok, 'maZe wl
eJ, nie mlalt'm 
- Ozy zas
o c.1\! czemu oZen.1- sI
 w lustrze I przygl!}.dania sobie, po- nej od lSi1i-eiI powierzohni lustra tylko od lIliego mdnej wIadomo8cd'. .. 
lem s

 z Laurq.. . dwojona, nl.e, w wie1u postaclaoh r6w- smug
 awiatia. Prnekazano mI wtedy ikiedy JUz 
S
OJrz:al:em 
 DIl
O ostro i 
zu- noczeSn1e obecna l oboonoScU}. BWOjl}. P6Im.roik jak:! tu panowai w zegta_ przestalem 0 nim myalee, sam 
:).c 
pe1:nilem to 9poJI"zeme, chwytajlic Jed- , 'w drodze z IndId do Eglptu, tuZ przenia prosimy kierowaC do najbilZszej ksi
garni 
polskiej lub obcej albo hezpoSre<1nio do wydawcy: 
B. 5 WID E R SKI 
20 QUEENS GATE TERRACE, LONDON, S.W.7. 
WY14CZNE PRZEDSTAWI('IELSTWO WE FRANCJI: 
LIBELLA - 12 Rue St.-Louis-cn-I'Ile, PARIS IV
		

/Archiwum_002_10_294_0001.djvu

			m
nlerze 6wczesnego akademlzmu. 
ietnlejszym uosobleniem naszego by je ogl1l-da
 w odpowiednim stame 
KlIkomiesl\!czny pobyt IIla studiach w charakteru narodowego I goc:lru}. za- 1 wlaAciwych warunkach. 
Monachlum, kt6re cieszylo sl
 w tam- jlj,c miejsce wSr6d plerwszych na . . . 
tych ezasach opinil}. czolowej uczelni an>.nie swiata, jak Kopernik. jak Mic- Mam przed BOb/}. artykul prof. 
malarsklej Europy, a bylo w istocie klewicz, jak Chopin, jak Sklodowska. Bohdana Marconiego, klerownlka 
czol
wym roz
nlkiem "sosowej" · · · Studium Konserwaeji AkademU Sztuk 
Inan!ery akademlcklej, m6g1 tylko po- Z g6ry przygotowany na Slj,dy kon- Pi
knych w Warszawie, pod kt6rego 
gi
blC dezorlentacj
 ge.nlalnego mlo- trowe
syjl!1e, kt6re m6j artykul spro- znakomltym, fachowym nadzorem do- 
dzlen.ca. :2:e potraIII on mlmo takiej wokuJe, prosz
 laskawych molch opo- konano iScie syzyfowej pracy odno- 
naukl i taJdch w.p}yw6w ujawnl
 jed- nent6w, aby raczyli, przed rozprawlj, wienia pl6tna grunwaldzkiego po dra- 
nak Iwi rpazur kolorysty w swoich z mymi tezaml, przejrzet powaZniej- matycznyoh losach wojennych. Czyta 
czolowych dziel:ach, to wlaAnie jesz- sze wydawnictwa z reprodukcjBimi si
 0 tych losach, opowiedzianych 8\1- 
cze jede.n dow6d zoomlewajlj,cego po- prac m8itejkowskich, np. ".Jan Matej- chym, pozbawionym wszelkiej afek- 
tencjalu. A ri;e ten plomlef1 malarskie- ko" - monograIia wydana przez tacji jr:zyklem naukowca - z za- 
go geniuszu m6g1 'si
 w og61e obja- Panstwowy Instytut Sztukl (1957), partym tchem; Zdz\)lo w igraszee 10- 

Ic w arodowisku tak koltwiskim lub najlepSL4 do dziS Jmi

 0 Ma- su moglo spowodow
 utratr: i "Grun- 
Jak Krak6w drugiej polowy XIX W., tejce, Stanislawa Witkiewicza, zawie- waldu" i "Skargi"! Sk6ra cierpnJe na 
to rpo prostu. cud. I ludzkQ. jest rze- raj
Q., .rzecz prawie nie do wlary, po myal jak te bezct'.nne skarby naro- 
cZl}. ::!e .musmlo 
as
plc stlumienie uplywie p6i wieku, do dzIS najleplej dowe, ukryte przez ofiarne rr:ce przed 
blasku tego ogma w p6Znlejszych wykonane reprodukcje dzicl Mistrza. zagiadlj" leZaly w schowku w stajni 
latach. ProSb
 mojl}. wy;powladam diatego, w Lublinie rpod kopytami konl hit- 
Przyikladem przygaszenia talentu poniewaJ; wyobl'aZenle n8JSze na emlg- lerowskich. 
wsr6d monumentalnych pl6clen Ma- racji 0 Matejce zdeformowaly nle Promiennymi rzalste literami sq. za- 
tejki SI}.: "Dziewica Orleafiska", "Rae- tylko usterkl pami
1 ale I tenden- pisane na tablicy obrono6w kultury 
la
ice", cZr:Sciowo "Sobieski pod cyjne SIj,Cly, cz
sto zdeformowane od- polskiej nazwiska artyst6w-malarzy, 
Wlednlem" I "Konstytucja 3 maja". ruchowo, podSwiadomle, pod clSnle- Stanisiawa Eysmonda i SuraUy - Gaj- 
Natomlast zjawisklem niespodzlewa- niem prQ.d6w epoki. duczeni, kt.6rzy w czasie ratowania 
nym jes
 rpelna regeneracja gen1uszu Wi
kszoM z nas, kt6rzysmy prze- tych arcydziei zgin
li od bomb nJe- 
malars1uego - wlaAnle w kolorze - szU 'Przez Wlochy, ma ostatnie wspo- mieckich. 
w ostatnim niedokotiozonym obrazie mnienie 0 Matejce oparte na ogll}.- Dziclo restauracji malowidla grun- 
- w ,,!;!Iubach .Jana KazlmieTza". daniu "Sobieski ego pod Wiedniem", waldzkiego, ikt6re przenieslone na no- 
.Ja:k'by wszystkle 'blr:dy Matejkl, na- w Watykanie. Ot6z obraz ten, w sta- we pl6tno I, rpo butwieniu kHkolet- 
rzucone mu przez l!lepe otoczenie, na- nie w Jakim byl wtedy, m6g1 spa- nim rpod ziemiQ., 
ieci dzlS tak1m 
gle 
padly - i wypromlenll swojQ. ozrc zupelnie Slj,d 0 malarstwie Ma- blaskiem w Muzeum Narodowym w 
Ostatnll}. wIzj
 nJeomylruJ. prawdQ. od- teJkL 
kropne ramy, warstwy brud- Warszawie jakby wczoraj wyszlo 
wleczn
j, tkwlQ.cej w nJm harmonil. n
go,. zZ6i<;ialego werniksu, zawiesze- spod Ndzla :Matejki, m6wi nie tylko 
DzleJe. sz
ukl uCZl}. ze aktualnooc me vIs-A-VIS z:6?la SwiaUa - wszyst- 0 bohaterskiej ofiarnoSci tych, kt6rzy 
nawet wlelklch artyst6w podlega wa- ko to calkowlcle "kladlo" wlzualnie je ratowali w zawierusze wojennej, 
haniom w czasle. RaIael, kt.6ry w ten obraz, zresztQ. naleZl}.cy do slab- ale i nadzwyczajnej klasle naszych 
pewnych okresach uchodzll za p6i- szych wsr6d rnonumentalnych pl6cien restaurator6w z prof. Marconim na 
boga, zostaje nagle 
iQ.gnl
y z pie- Matejkl. Ciekawe jednak, Ze tak cze1e. Nie ma Polaka, kt6ry nie jest 
destaru, aby wr6cil: na pozycje czo- 
ietny znawca ma1arstwa jak Ty.tus im cail}. dusZlj, wdzi
ozny i caiQ. du- 
iowe w opinli dzislejszej; i zdaje sl
, Czy
ewski, mimo opinii Bkrajnego sZlj, z nlch dumny. Wiemy teZ, Ze 
ze jest to miejsce juZ stale. Kult "modernisty" wysoko ocenlajl}.c Ma- nie potrzebujemy si
 obawiac jak pod 

atejkl u nas g6rowal za jego t.y- tej'k
, uwaJ;al ten obraz za jeden z takim fachowy.m doglQ.dem te dziel:a 
Cia, Biby P?tem rozszczepic sir: na mocnlejszych (w artykule oglO8ZO- 
I}. rpokazne, 0 l1e ei
 urzeczywistni 
d
le, ga
Zle: dalszego g6rowania w nym w warszawskim "Prosto z Mo- sugerowana tu zblorowa wystawa 
,?plIlll szeroklch warstw narodu I du- stu", przed wojruj,). ZresztQ. na pew- Matejki poza granlcami Kraju. 
zej dewaluacji w ocenach modernI- no: dzielo to zmleniloby na:sz sl}.d 0 
zujl}.cej krytykl. Ale prawdzlwa ak- nim na lepszy, bez por6wnanIa, gdy- 
T EMAT wprost prowokujl}.cy. "Co waldu". Prawdl}. jest Itylko Ze nte jest nych krytyk6w angielskloh nazywa blone wlda6 ot taJk. od nlechcenia, tualno8t matejkowskiego dziel:a nlgdy 
pan my
i 0 Matejce?" - oto to obraz dla leniw}1oo. Nle paml
tam manifestacjQ. beztreSclwooci tajemnl- j8lko 'stUJdla czy wie1ikopanskle ri;arty) nle rozprzestrzenUa sir: poza granice 
plerwsze pytanIe kt6re laik i dzlB l1e postacl tam Matejko uwldooznll cy zycia ("the meaninglessness of jest jeden przedstawlajl}.cy Hum 1udz- rodzmnego kraju. SI}. zresztl}. artyacl, 
za.r:z;uca jalk .sond
, Biby 7Jba.dat stOipj
 - zdajq. ISI
 by
 Ich setiki - a pTze- the myste
 of life"), a drugl - ma- ki. Burza rytmlczna lInU, dajQ.ca pel- kt6ryoh aktualnoM I znaczenle ogra- 
po
enia w modernie" k1")'l:yka clei kaMa z nIch, zachowujl}.c Ny- larzem "moze 0 najwi
szym znacze- nQ. ewokacj
 wizjl 1 mogq.ca byc przy- nlcza ISI\! do pewnej epold, najcz
- 
czy malarza -" a odpow.ledZ, kit6rQ. skawicznoM ruchu. n1epowtarzalnooc nlu w. Anglii". kladem uog6Inle.n Ia , kt6re jest wla- 
clej ich wlasnej, i mnl, kt6rych miej- 
otrzymuje czy to w formle nleclerp- charakiteru w szale lub koncentracjl Gdzle Rzym, gdzle Krym, gdzie Aclwie BibstrakcJQ., i moZe uchodzic sce w dziejaoh sztuki narodowej a 
lIwego wz
szenla ra.mion, czy to nle- bojowej, jest r6wnoczeSnie formq. 0 Ma
ejko a Bacon? Mate
ko jest dia wlaSnJe za majstersztyk dokonania szerzej og6lnoludzklej, mlmo pr
ej- 
cierpliwych. sarka7Jmem zaprawio- nleprzeAcignlonej precyzji, kt6I"1j, moz- mme symbolem nleprzemlJajQ.cej wiel- abstrak.cyjnego. Bo wiele rysunk6w sciowych oscylacji, jest staie. Mysl
, 
nych si6w, jest tylko mlarQ. ignoran- na by wyrzefblc w Swlecle tr6jwy- koacl, kt6rq. p=esi8J!1la sztuczna nle- Matejkl mote by<: uzna.nych za par ze wl
kszooc Polak6w, nawet kryty- 
cjl 1 uprzedzeil jaka panuje w &fe- mlarowym, oz nle rpodIegajQ.
 wl}.tplI- aktualnosc, Bacon - symbolem nJ- excellence nowoczesne, gdyby to nJe k6w I hlstoryk6w sztuki b
ie 
rze fachowc6w" w stosunku do naj- woscl loglkl}. konstrukcyjnl}.. Ten wla- cooci, ikt6rQ. paradoks czy kaprys epo- bylo dla tej nowoczesnoBcl zbyt za- sklOililla =aC pozyoj\! Matejiki za 
wi
k
ego potencjalu tw6rczego w Snie falkt odczytuje sl
 Z'UlpelnIe oczy- ki czyni aktualIlJl.. M.ate
\!, tw6rc
 szczytne '(z nlellcznyml wyjQ.tkaml, staiQ. w naszej kulturze. Natomlast 
plastyce, jakl kledykolwiek wydala wiAcle w kongenialnej inrterpretaojl form plastycznle gemalnych, nleza- jak np. rysunki Plcassa). niewielu zapewne uzna za przekony- 
Slowlanszczyroa. rytowniczej matejkowskiego "Grun- leZnle od treS
i Darracyjnyeh, kt6re A czy tZ8.stana.wiallScte si\! kledy- v.:ajQ.c:}. mojQ. tez
 ze :Matejce nalezy 
.Jest wiele przyczyn nadrzr:dnej nie- waldu" przez MlI1era. one przedstawmjQ. (prosz
 popatrzee kolwlek nad matejkowsklm pocztem \Sl
 zaszczytne miejlsce jednego z naj- 
chr:c l , kt6I"1j, czujQ. do Matejkl nasi Przy tej szczytowej doskona.l'OOcl oklem abstrakcjonisty na ten Grun- kr616w rpolskich. wykonanych w
- wir:kszych artyst6w W sztuce 
iato- 
8kl}.dlnQ.d wybUnl krytycy I artySci. szczeg6l6w - "Grunwald" jest Idea- waW znaczkowy!), tabu anegdody lem? (ZdumionJT bylem barbarzyti- wej XIX w. I w og6le w sztuce. 
NiepoSlednie mlejsce zajmuje pod- lem jedn
 rytmlczm.ej kompooycjl, wyrzuca z poIa aktuam
; Bacono- stwem pokazanJa. tych arcydzicl w
- Wyjl}.tkowe mlejsce Matejki w eer- 
Swiadoma awersja do osobowoSci, kt6rQ. by moie warto zauwaZy
 po wi ZadnoSC p1astyczna jego obraz6w lowych jako... kolorowanych obraz- eu narodu polskiego uzasadnia ISI
 
kt6ra tak nlepor6wnywalnie przekra- raz pierwszy w epoce, gdy kreaoje nJ.e ..przes
adza 
yl: aktualnym w k6w w skQ.dlnl}.d dobrym wydawnlc- oczywiBcie nieslychanl}. sillj, z jakQ. po- 
cza nasZl}. wlasnQ., ri;e obcowanle z "taszystowskie" wynOSZl}. oryginaml}. WLZJI. dzunejszej. d'ZI
kl i
 makabry- twle ikrajowym 
rzeznaczonym dla trafil on narzucic wyobra.Zn1 naszej 
nUl, np. rprzez gq-
bszy stosunek po- jeilllooc rytm1cZlllq. dbrazu na szczyty czneJ... anegdocle (obseSYJnle powta- zagranlcy. Poprawill Matejkr:)... Pro- wizualne wclelenla wielkich postacl 
znawczy, musia}dby unaoozni
 nam znaczenla w malarstwie; a przecle rzana deformacja velazquezowsklego ponujr: zbadac fa
tur
 tych rysunk6w I moment6w naszych dzlej6w. Pisa- 
samych siebie we wiaSciwych propor- pod t}'lm wzglr:dem ta kreacja matej- Innocentego X; l'lllb kopulujQ.Ca para I zastanowl
 81
 nad wyobra.ZnlQ. lem ju
 !kledya: jakie Polak moZe 
cjach w stosuiliku do tytana. Tym ikowska, jak I wiele innych, jest nle- Istot 1'U
klch 0 niezdeflniowanej plcl; tw6rczl}., ikt6ra 6i
 zlozyla na formy sobie wyobrazic Skarg
, Batorego, 
bardziej ze tytan ten ma .tyle sla- przeSctgnlona. W okresie reaUzmu l
b kl'kuty-nle-twarze, twarze-nie- pozornIe real!Btyczne, 
 
Ij,ce jedy- Zygmunta Btarego czy Stailczyka, 
bostek. Przede wszystiklm zawsze wy- XIX-wiecznego, w okresie kultu ja- kl,kuty - wszysbko w ramach zupel- nym w SWOlm rodzaJu przykiadem Moskal I u n6g kr6la pod Pskowem 
dawal si
 anachronizmem - wlaAnle snoSci, prostoty i klasycznego porZl}.d- nej impotencjl mala.rSklej). Wybra- powierzchnl rlJbud?Wanych z pyru 
 czy Albrechta skiadajQ.cego hold -.: 
znawcom epoki. Dla czas6w Witikie- ku kOlTlpOzycji, na wz6r greekl czy lem Bacona z worka bratl!1i<;h nico- glowego 0 rozmaltoocl r6wnej chyb!l nlZ nle w postacl I swletle, kt6re mu 
wlcza, nasyconych bakcylaml t
knot rene:sansowy, to dzielo Matejki m6g1 sei - a bu
cych dreszczykl. u sno- nlepowtarzalnej grze natury; MateJ- narzucil tyraiiski rozkaz wlzjl matej- 
Impresjonizmu, "nle mlal powletrzm.ej ISpotykac zarzut nleprzejrzystOOcl, ml- b6w na B
en:ale. - bo ik.to-J8Jk-
{t
 .ko nle podpatrywal jej praw: on SIr: kowsklej! Kocha.my i widzlmy na- 
perspektywy"; gdy ekspresjonlzm po- roo ze tutaj najmnlejszy szczeg6i ma - all? on Jest me do poblcia, jezeh w nil}. wclelal I byl swolch iirodk6w sze dzieJe obrazami Matejki - i 
rwal wyobrai;ni\! dwudziestolecia Da- zamkni
cle jedil1aznaczne, a kaZdy ohodzl 0 slepotr: na ikolor. A dzisiej- ar'bltralnym pa.nem. nle slugQ.. Prze- przez to on nam jest najmilszy. Ta 
szego wieku, nie byla ona tak bez- ruch jest celowym wyrazem patosu szym rpir:knoduchom ikrytyki nie prze- cle to sq. dzisiejsze t
sknoty: aby nle eila i milooc jest tak urzekajQ.ca Ze 
stronna I tak wie1koduszna, aby u- bltewnego. W mierze dzislejszej szkadza to, aby stawi
 cyfr
 zna- podpatryw
 natury, ale tworzy
 su- wielu z nas przestaio uSwiadami
 
znac w tw6rcy "Grunwaldu" najwl
- "Grunwald" jest. szczy>tem jednosci czq.cQ. przed wiaiSclwym numereJ?: werennie, jak ona! sobie ze miraZe matejkowskie majlj, 
szego swego prekursora; gdy wresz- fakturalnej w odnleslenlu do po- O? iDlacz
gM w,l\!C rzekome porome- Stosunek do malarstwa .Matejkl teZ form
 tak obiektywnle swietnQ., tak 
cie klQ.twa w stosunku do kaiZdej wierzchni 
brazu, a jako formalny n

 ma
eJkowsklego koloru majQ. ob- musi byl: poddany rewizJI. Pokutuje indywldualnie I stylowo nlepowta- 
anegdoty, a cM; dopiero historycznej, uklad rytmlczno-plaszC'zyznowy (co mzac mezaprzeczalnli wlelkooc arty- 0 tyro malarstwie SQ.d, kt6ry byl ak- rzalnl}. - ze stajQ. si
 one symbol em 
rozbrzmiewa w calyrn audytorium nleZblcle pokazuje Miller w swej ry_ sty? . tualny i mlal eecby slusznoocl w po- sUy realizacyjnej czlowleka I jako 
naszej wsp61czesnreci, gdy kult "czy- towniczej lnterpretacjl jednobarwnej) Rysunkaml Matejkl zaJmowalem impresjoni
ycznej epoce. takie zaslugujlj, na poznanie og6lno- 
stej formy" przenikal i przeniika ca- jest chy'ba najdoskonalszym I najmo- si
 
. c
s6w studi6w kr8JkowSkich Utarlo SIr: twierdzenle ze Matejko ludzkle. 
h}. sztukr: okresu w kt6ryro zyjemy, numentaInlejszym dziel:em tego typu I dZleSII}.t1
.l godzln, 
z()(l1y<:h w Do- byl wielkim rysownlkiem - rzecz Matejk
 naleZy nareszcle pokazac 
jakZe znalefc mlejsce war6d najpierw- w europej,skim malarstwle stalug-o- mu MateJkl rprzy Florians1uej, daly nlewQ.tplIwa - I ze nie byl kolory- na gruncle mir:dzynarodowym. Poka- 
8zych dia Matejkl? .JeZelI chodzl 0 wym w ostatnJch trzystu latach (Ru- mi poj
cie 0 jego nleprzebra.nym bo- stl}.; brutaIniej: ::!e ten wlelki rysow- zac ddbrze. Na wystaw
 takl}. powin- 
wykl
tI}. rtem8itycznooc, cM latwiej'sze- bens umarl w r. 1640; w jego do- gactwie w tej dzied'zinie. A 'prz.ecle nlk byl klepskLm malarzem. BlQ.d. ny sir: zlozyc pir:e monumentamyeh 
go nit zalIczyc mlstrza .Ja.na do ro- robku moZnR by znal
 rzeczy ta- c
tery male ry.sunkt,.), obJawwne Matejko byl teZ wielklm malarzem, pl6clen: ,.Skarga", "Batory", "Grun- 
dzlny tak zupeh1ie rzJdewaluowanej, iklej klasy). obecnie w 
ondynle, staly sl
 od ra- a w1r:c I ikolorystli - ale nlewlj,tplI- wald", "Hold pruski" i ,,!;!Iuby .Jana 
jak r6ZnI Delaroche'e, Kaulbacl1y, Nie paml
tam aby ikt6rykolw1ek z zu .r,:wela
JI}., stwlerdzajQ.Cll, lZe wielu wle nle udalo mu sl
 uniknq,c. w wy- Kazimierza"; kilka mniejszych obra- 
Pillotty'owle, Corneliusy; je!elI eho- dotychczasowych badaczy tw6rczoSci J?OZhWOO
1 matejkowsklego ol6wka powledzl czysto malarsklej wlelu za- z6w, jak "Dzwon Zygmunta", "Ko- 
dzl 0 rprymat ikoloru, zresztQ. Blusznle Matejkl zwr6cil uwagr: wlaAnie na Jednak me znalem. sadnIozych blr:d6w. .Jalm malarz stal pernik", ,,!;!mierc Przemyslawa", "S
- 
gloszony u nas rprzez "kaplst6w", jednooc ry.tmlcznl}. jego obraz6w, kt6- Gdy w
giaszalem odczyt 0 :Matej- Matejko rpoza swojl}. epokq., nle In
e- dzlw6j i Zygmunt lIT'; kilkanaAcie 
jakZe latwo wyt.k1u}.l: Matejce jego ra nlgdy "nle lamle si
" na tej czy ce d1a oflcer6w belgijskieh w 
flagu resowaly go za,gadnienia, ,:pleln-alr' u, portret6w, w tym koniecznle portret 
"chromatyczne dziury" w obrazach inIIlej poszczeg61nej k()(l1densacjl, na 
eub

denb.urg (1942) pamlr: tam "perspektywy powietrm.ej , I w og6le wlasny w fotelu i portrety dziecl ar- 
I ,,ISOsy monachijskie". jaildejS flgurze ewdkowanej tutaj z Jak 
lhlem Sl
, 
y znalet.C wlaSc1we powletrza w obrazie. tysty (1879), mir:dzy nlmi - syna 
Trzy k01ejne zdarzenia pobudzily przyslowiowQ. pasjQ.. Stwierdzenle te- 
danle francus1ue 
a wyraJ;enJa tezy ,SW nJeskotiezenle wyttej od Sieml- .Jer
ego na koniu, SeraIiiiskiego, 
mnle do naplsanla niniejszego arty- go fakt'll uderza najmocniej w jeden ze w oSkal
 wszystklCh 'llC:mlC lu?zk:Lch, radzklego, kt6ry nle rozumiejQ.C I na- SzuJskiego, Gropplerowej, "Kaszte- 
kuh1: znaczek grunwaldzki nadesla.ny z gl6w1Ilych zarzut6w stawlanych kt6ryoh n.lepor6w1Ilanym wyrazlclelem wet Inie znajQ.c lmpresj,?nist6w zaj- lankl", :Moszynskiego; zbl6r kilkuset 
z Kraju., wysta.wa Franelsa Bacona Matejce ze nle daje on koncentracji byi M!lteJko, tylko wesorosci nle by- mowal sl
 ",powIetrzem w obrazle wybranych rysunk6w - pooycja jed- 
w Tate Gallery, nleepodz1ewana wIzy- jedn
cl
ej 9Wolm komrpooycjom. 10, i 
eden z moi
h sluchaczy, por. - tIe, 11:>0 bez zrozumlenia plaszczyz: na z najwa.zniejszych - powinlen u- 
ta rposladaaza czterech nle znanych Istotnie, talde roZl9trzelenie tem8l1:ycz- Stevehnck, podPOW1edzIal ml: ny obrazu, jako suwerennej kategorll zupelnic ten pokaz potencjalu Matej- 
ml ol6wkowych szJdc6'w matejkow- ne czy anegdoty=e istnIeje w w1e- - C'est la gaiet.e qui lui 
chaJppe. malarSkiej samej w sdble. M8I1:ej'ko ki. Ponadto musZ/l. sl
 tam znaletC 
BkIcl1. lu obrazach Matejkl: np. w "Holdzle .
 


. .);,:,,,, 


.....-(s. 



 
#. 'I:. 
-:'....."..
 


It 


J MATEJKO I>!N.K. R WJ?W, 
-.a___..... _....... .... _____...... ..
_-... ___A._A__. a.:.:........ .. a-a 
Zna.czek pocztowy z "Grunwaldem" 


"Nt l'!
L
L£fL;I'. . 


. . ._.
":''',,,-- 



. 


. A;' 
--- :., t 
... .. 

. .......". ..; 



...: . 


.
 




:., . 


, ; 
. .
 


'.-- ::,
> 


r 


.:fi 


r:. 


.;.. .. .
. 


A- .' 


'.).. n -:--:---,r- 



. :--«' 


.:"V'o
. .. 


-. x'- -j 


::.:.......- 



.
 ..<; 


. '--. 


rfw,: 
'.' .J 


" 



-- -:. !-:;" 


:.... .. 
< :;: 


.i(... 


/. 


. .... 
- " 


.... 


, 
 


.-;;---.... 


. 
 
'.. 


"" 


I'a
io"ie z "lIohltl pruskiego" 


.) WlasnoSC Jana Robia. 


Nr 873/874. 23/30 December, 1962 


l\larian Bobusz-Szyszko. 


l 


'



. 

,. 


1;' 
s-t:--.. 


'''i' 
V'" 



'\ 


-:!2 
.1. 
- 
f 


. . 
"z 

 



 i' 
 
,( w":'
 t! ': 
t
_f..._, A 'ct' 
,/l 
 . 7 ..;/. .. i't' ';\ -;

; ,
,
" 
f;\:_ 
, ,J- \ 
 .P4
 
"< 
 

 t
'" . \; \. .'.i i, ;.:".,-J t " f 
. "J /1'" _M:
 p ..: 
,'1 b/'
 
 , . ,j '-.-- 
J ."" ,'" 
/ · , \1 
i-:!;;j' > b'" r
 V
 \ 


.\.< 
'e
 ./ 
. 
\ 
.
 \ 
t
')! \ - - 
-- ">..1_. -, 
--1 


(::
 


'. 

 


s...... 


 


'1'. 


Trzej magowie wschodni 


--:* 


, 

r 


. 


"
7
v 


Bohda.n Chmielnicki 
(Korsmi) 


';1 


"Inisi sredniowiecznl 


l
 ...,
 JI""' __, __ -, 
\ ':,;;; ;l:-V";1<-- (--' _ A- . 
 
.:..
,. ......
...... -;Jo 
 
.
 
 .

 .
.. 
I; 

J\i. -
-!' -.j-:!: . -;. )'. ;','" 
t "
 
 ". \ '
 -/'. 
'l:
 
7
 ",-' 
 :-<- 
t 

 
 ' "
 /, '\.",

' 
 '. 
(' -"'h.J<-,." \. ""!,,.. 'r-,<":! ", '-' ' '\t 
,--h
 -- ,..... '", /" jl?tlR.'\
 "\
 ," ",f. 
"7 -.; ",;.:- \ 

r:>..
', "\, 

"": ;;Y\V' ¥t ' ,<' i. 
 1 
\
 .
- 
,/l. J\
 
<;"K' " 
>'
'


..i: 
 \- 
I 
 '
. '. ' w '- j%-
 ,
;
:iJ.:t«.,........... f:
i.-


. 

 . 


Tres faciunt collegium
		

/Archiwum_002_10_295_0001.djvu

			Goya umari na wyg-naniu w Bor- 
de-aux. W HIszpanii nikt nip zatrosz- 
 
czyi sl
 ani 0 jego zwlokl ani 0 mtef- 
sce jego wieczneg-o spoczynku. W 70 .. 
lat prawle po jeg-o mnierci, bo w r. 
1899. kiedy magistrat miasta Bor- 
deaux po.'ltanowil przenieM stary 
m.atakowanych trlldem. Ich straszli- doty ludlJkicj. n
zy i rOZipaczy; zro- cmentar7 na inne miejsC'e. komml 
we oblicza pozostajll nadal jak gdyby dzila si
 ona w jego podSwiadomoSci ht9'lJP3.:tisk1 zawladomU sw6j rzl)d w 
nieco w cieniu grzechu. pomimo bi- prawdopodobnie jeszcze w Fuenteto- M
ilrycle. Ze l[)OWinien niezwloczn1e 
jllCej szczodrze jasnoSci 00 postaci dos. gdzie urodzil si\! pod koniec mar- zajlj.
 si
 sprawlj. s
ezIl.tk6w Goy1, 
sw. Antoniego, wskrzeszajlj.cego czlo- oa 1746. przez pierwszych siedem lat jeSll nie ch
 aby 

 na zawsze. 
wieka po to by wskazai 
'Wojego za- zycla, kt6re 
i w tej ubogiej Dzi
k1 tej zaiosneJ okohCZOooci, m6gi 
b6jc
. wiosce poloionej w pobliZu Saragossy, Goya nareszcie wr6cl
 do umUowanej 
Goya, wierny duchowi epoki, nie przebywai w abnosferze zabobonu, ojczyzny. Po<;howano g? na cmenta- 
przejrnuje sI
 anachronizmem wsp6l- trwogi przed IlOCIj., widm i koszma- rzu m
Im 
8.? Isldro, a. w 20 
czesnych ubior6w, wprowadzajllc je raw. Zimowe iI10Ce przede wszystkim 1aA: p6ZnieJ prze1lleslODO do 
jaInie 
i
ka przed biaiym koSci6Ikipm zape!- niejszych ryslJw w m
larstwie tego z callj. swoI:>oru}. w odlegie C7a.sy, kie- Slj. wypemione w przedziwny sp0s6b przygotowanej krypty w kaplicy Sw. 
niala si\! ucze
1:nikami nicdzieln:ych w:iel
iego 
rtysty. Amoly w OOr6Z- dy Uzbonski l;wi
ty czynil cuda; wpro- rojem strach6w, dziwadei I czarownic Antoniego z Florydy. P?dczag po- 
pi.kn:ik6w - albo turysta sZ\llkaJl}-cy wernu 00 mnych postaci scen zapel- wadza do pu..<;telni przepych drworu splecionych razem w op
taticzy wie- lImiertnych w
ek zagm
ia giowa 
slad6w legendy, kt6ra otoczyia ztoci.stlj. niajllCYch Sciany kooclolka, wydajlj. kr6lpwski£"go m. smutnego okresu pa- nlee. Ten rezeTWat stwor6w ludzkich Goyi. Wedlug pewnych domysl6w I 
aureollj. gl'ow
 jednego z najwi
szyoh si
 raczej OOr
znymi zarysami, rzu- nowania Karola IV i jego ekstrawa- gromadzi takze rozgadane zwierz
ta, przypuszczeii, mial jlj. s
s
 roman- 
rnalJarzy hiszpailsJdch JakIm byi Fran- oonymi pobierhIie, tu i 6wdzie dokoii- ganckiej Zony, Marii Ludwiki. Iksi\!z- kozly brodate Iyskajlloe wybaiuS7.o- tyczny artysta-maJarz. 
l
lSio FIer- 
cisco .Jose Goya y Lucientes. czonymi energicznymi pociq.gni
ia- niC7Jki parmeiiskiej, oraz barw
 folk- nymi oczami, kruki i nietoperze 0 roB, lub ktoS z jego blisklCh przyja- 
San Antonio de la Florida jest ma- mi 
dzla, jaikby w poSpiecl1.u. Moie loru ludu madryckiego. we!>Oiego i mysich PyszcZlkach. Glosy tych dzi- ci61. Dzisiaj nle ma to w:t\!kszego zna- 
IIj. opustelnill-, w kt6rej rzadko kto tei .wla.snie 
Iateg? tak oszolamiajll figlarn£".go, gotmvego zawsze do "bit- wacZlllych istot mie.
:;. ... 


" 
; 


!iW 


..f .<. 
f" $:.,. 

"
-'" 
(
 
, 


.. 
.
 » J 
'. ':::
 :


.. 
. 
".-f.r
 
' ..

:..# " 
. .. . ..l.... 


. ..... u."". 
'.. ..,.. .. . 


.J 


-....... 
,.. 


., 



f:{:
 


;;.... 


y
:: 


<
/:.,.t 
". 
/...:
:
... 


.........
..":
. ":. '. 
"(-',,":;'.:":.,:' . 
-+
;< 


..
..-.-' -' 
'c':.}"'9-: ._ 



, .'. 
x...,:;
 


.\
.... 
 


...;:::.....
.,. 
'" .
. - 
.

.
..:.:/"_. 
"'........ 



,' (:
.:c.':..to..S;..
.... 


.
: 
,'.N ...-.:......
.., 


._....":'¥--....:.
. 
..:.... '.' . t'" 


., 


-". 


':.,? ,. 



.,
..: )IS-:'_..' 


Scena po rozstrzelanlu 





 
\, 
", 
", 
\ 
:.. 
..' 
..' 
..' 
..' 
anielskioh obliczach 0 wejrzeniu chy- kich, dzieclnnych latach, kiedy to w tuIlj.CCj go do pIers!, widzIa.i w mrocz- 

 
trym, blys2JCZlj.cym i ziosliwym r6w- ciemne i strasZij.Ce wieczory aragoii- nym nueBZIkaniU oSwletlonym siabo ..\ 
noczeSnie, solidniej moze wykona- skie, przysruchiwal si
 baJdom Rta- bIaskiem ognia plonllOego w piecu, 
 ..\ 
nych ni.Z twarze innych postaci, znaj- rycl1 kobiet grzejllCYch si
 przy ogniu widmowe twarze staruch 
bnych ., 
dziemy nagle dziada b
bnego, kuchennego pieca. Nie ulega Wlj.t- 0 sinych jamach ustnych, oczekujll- 
slepca albo poboZnisia wykoSlawio- pliwooci Ze w jego relLgijnym ma- cych miote! by wyruszy
 na nich na '" 
nego w ekstazie, kt6rzy bardziej larstwie, prawie bez wyjlltku, ZIIlaj- miejsce schadzek pod przewodnic- 
sugestywnie oddzialywujll na wy- dujemy C06 niewyraZnego, jak gdyby twem SZ8Itana. 
obra.Zni
 odw1edzajllcego niz owe nie- 3analnego. a postaci, kt6re pragruj.l- Te dziwaczne eplzody z dziecin- 
biaiiskie figury nurzajllCe si
 w bl\!- by za w
-relklj. cen
 wyideaUzow&\, ce- sbwa, po!lj.CZOIle z nast
pnymi nle 
kitnych je7Jiorach przy zar6Zow'ionyoh chujlj. rygy 'konwencjonali7mu; wy- mniej tragic:znymi wieku dojrzaiego, 
kraw
iach kaprysnie powyginanych dlaje si
 jakby otoczek Swi
tOOci dla zna1a.ziy po latach od:2Jwierciedlen1e 
chmur - jeden z wa.Zniejszych mo- Goyi byi prnc'Szkodll w oiywianlu lic na obszernyoh Scianaoh jego domu 
tyw6w dekoracyjnych barokowego jego Swif;
tych; wyraz iOO twarzy jest na.d brzegIem Manzanaresu, domu 
rozpasania. Na tie tej 
e]gkiej na po- mdiy, naiwny jeSli Die glupa;wy. Na- zwanego powszechnie La Quinta del 
z6r scenerii, dostrzegamy zaraz zwia- -tornia.Q, I 
 
w koiicu - dostrzegamy potwornego .... 

 
pijaczyn\! rzygajq.cego na poleglych. 
 
Goya, po tajemniczej flmierct kst
- 
 
nej Cayet.a.ny de Alba i po calkowi- .. 
 
tym ogiuchni
iu wskutek nieszcz
li- 
 
wego wypadku, zamkn:j.l sI
 w Swie- \ 
cie chimer ueleleSniajllcych zlo 1:'1 
brzydot
. Giuchota przyczynUa s1
 w ..
 
duiej m1erze do stworzenia tej nowej 
 
koncepcji Zywota doc:zesnego. .Jak 

 
czlowiek zatykaj
cy sobie uszy pod- 

 
czas tanecznej zabawy, widzl. porn- " 
szenia taiiezll.cych, kt6re be'7. Wlj.tple- 
 
nia Slj. nadal rytmiczne, a jednak mt- 
 
mo to wy dajll si
 patrzq,cemu 
e- ''I 
E>.
. 

 ". 
skowe i Slj. tylko gestykuIacjll giuptlj.. 
 
niedorzeczDlj., absurdalnlj., tak Goya .." 
przeobra:ia organizm 1udzi w swym ..' 
malarstwie. by tym znieksztalcenlem 't.' 

 ' 
 
pokazat Ze natuI"l} czlowieka kieru- 
jlj. impulsy do zlego, poduszczenta t 
podniety, niesprawiedliwoS
 i bezsens. ..
 
NiedorzecznoM i okrucleiistwo 
cia 
\ 
zrzuca Goya na Boga, obarcza Go 00- 
 

edzialnoScllj. za g-iupot
, egoizm 
 
t"".' 
\ 
i 7l!Tlys1'owoS
, kt6re ukazuje pod r6t- .0:: 
norodnym1 fonnamt fizycznej brzy- '\ 
doty. Cd nacisku tej ohydy nie m6g1 " 
si\! uwolni
 nawet w momentach ZIl- 

 
pelnej samotnoSci; stai si
 koryfeu- 
 
szem tego co brzydlde, wynt6s1 brzy- 
 
dot
 na piedestal tra.gicznej apoteozy. 

 
W tych monstrualnych obrazach Go- .'" 
ya porz;biern.1 zewSZl}.d Jl11lSy potwor6w, 
 
aJe nie ze Swiata natury tylko ze ..' 
Swiata ludzkieO"o sumienia. Chelal.... 
" ...' 
zawr6ci
 ludzkoo
 z drogi prowadZl}.- ..' 
cej do ostateczneg-o zniszczenia pl
k- ':: 
na ziemskiego g-Iobu. "\ 
We wstr7.a,.cnjlj.cym obrazIe zatytu- 
, 
lowanym "Kolos czyU Panika". dal 't' 
jednak wyraz swojej bezsilnOOci. Olej 

 
too, zallczany do serii "Caprichos", ",' 
przewieztono takZe do muzeum Pra- ..' 
do z rozebranego domu Goy1. Przed- :
 
stawia nagiego czlowieka-olbrzyma, ..' 
kt6rego g6rna C7

 wyianla sI
 znad 

 
olowianej lin11 widnokr
gu. Kolos nie \c' 
rusza si
 t wlaSnie tym zlowroglm 8 
bezruchem daje do zrozumiPIlia ro- 
bakowi Jakim :lest w por6wnaniu z 
nim cz1'owiek. Ze wystarezy by pod- 
n16Rl maiy palp.c, a mviat zostanie 
zmiaZdzony w mg-nif'TIiu oka. Sledzi 
w ponurym milczPIliu na pogTaJ1iczu 
Swiatla i clemnosel, zlowr6zooy I 
grotny. jak pieTW8ze odglosy burzy 
nios:}.Ccj Swiatu rychllj. za.glad
. 


WIADOMO
cI 


MAJA
ZENIA 


Gf»YI 



 "'l 


.;,; 


.
 




.' 
-uJ"" 


.., 


.,J".u: ..... 


'. .... 



. 


. 
.. 



.'" . 


i .: 
p' :!-:
 


A 
'.'.;:.,. 
/ / '$j.. 
.#< 


.,#'".' .; 


........ N. 



 : 



.:. '.
 
-:--;.' t '. 


'E.. 



.. 


. 
... 


.¥ 


.. .,,' 


..<:«
._'" ....4.. 
.. . 


.. 
 


........ ,. 


- " 
....{ 



.; .- 

 



 


,. 


.. 


;:.....
 , 


"':::;"'-' . 


....; .y- 


.
. 


;. .:
 '.: ::.. 


....o(r. :".' 


...", 1<.,. 


......... 


;";'. . 


/
 '- j 


f 


,.. 


, 
.
. 


. ... 


. """"" 


" 


\:-.-
:: 



'.. 


.:-"" .... 


.. 
. 


.' 
.'
' . 



jr- 



 -. '"""" 


.:.".) 


./i 


.A, 


. 
 ,\. 


.... .......0... 


..... . 


.
; 


;, 


\;'. . 


':1-.' 



 


,. 


-
 ;., 


t\', 


. 


. 


. 


-j...... 


Fragmenty S('eny na kOlmlt> kaplicy S\\'. Antoniego 


Henryk-C7Je8law SlIwifl!lkl. 


21 




, 
.... 
LONDYNSKA 
 
BIBLIOTEKA 
 
LITERACKA 
 


POD REDAKCJ
 BOLESLA W A SWIDERSKJEGO 


Naj'ci
ksze 
,rydorzen;p liter",.k;,. 
ostotnich I"t 


, 
JOZEF 
SPRA W A PUlKOWNIKA 
MIASOJEDOW A 
wielka powleAt hl!ltoryczna 


MACKIEWICZ 


., 



 



 

 
..... 

 
\ 
!; 

 
.... 
$ 

 
.... 
S 
..... 

 

 

 

, 

 
", 
", 

 

 


'. . 


.. 


J()zt>f I\lackle\\'lcz 


,Sprawa pu}kOW'J1li.ka Miasojedowa", to OOrodzenie wielkiej pow1e- 
sel realtstyoznej. Czesla.w Miiosz na.piJsa.i kiedyS 0 .J6zefle Maokiew1- 
ezu: ,,2aden z prozaik6w rezyduj
cych w Polsce nre potrafi tak 
ja.k on tworzy
 postacl k:ilkoma pociIj.gni
 pi6ra..... .Jest to - 
z tysilj.C18. pI"llM"ie pochlebnych receII1'ZJ1. 'kt6re ukarmly al
 w 1:i Wzy'- 
kach Swtl:aJta 0 licznych przeklada.ch ksilj.Zek .J6zefa Mae1dew1oza. - 
uwaga najba.rdzl.ej moZe znam.iJenna. 
Nowa powIeIK:, "Sprawa pu}kowmka Mdasojedowa", to wstrzQ,sajlj.C& 
w splocle l0a6w ludz.kIich 
 hdstoryocrzma. Powd.ffit, w kt6rej 
osoby., daty 1 zdarzJenrla SQ. autenrtyczne; prawle dIokumootarna t jed- 
nocz€Snie stanowilj.Oa 1Imjwyr};sze osUl.gnl
'e arlysty.cm.e autora "Dro- 
gi dondklj.d". 
"Sprawa pu}kOW'Illika MiaJsoj.ed.owa" to thriiller, film, romans 1 - 
zarazem wielka Ii teraJtura. 
Powi
 l'OZIpi
ta jest w dkresie p6l wleku. 0siIj. akcji jest a.fera 
szplegowska, sh1.szini.e nazwana rosyjskll "spramlj. Dreyfusa.", 0 wiele 
jedna.k 00 tamtej cllekawsza I bez porOwnam.ia. ba.ntmej Bkomp1iko- 
waIIa. Stala si
 teZ IcledyS glollna na SwtIat oa2y, lecz w burzy pierw- 
szej wojny Swiatowej i w II1&Uoku powojenlnych przeobrate!l. calko- 
wiele 2apomnd.a.na. Trudno w BUohym 9krOO1e odda
 ch06by w przy- 
blii.Zeni'll tr
 przedstaWlionych w pow:ie6oi ndezlitczonych powLklaf1, 
nioowyk}ych 1... zwyk}ych oko11czmOOoi, nierozerwalny laf1cuch przy- 
czyn i skutk6w, wzajernnego 
bLanda. sI.
 prywatnych 1 publicznyeh 
spram, 
tno9ci, walk, psyOOologiCZ!l1ych dramat&w. 
Rzecz dzteje si
 w W.ilnie i na Riwt\Jerze, w oaft'!-chantant I w my- 
sliwskim pawil	
			

/Archiwum_002_10_296_0001.djvu

			22 


WIADOMOSCI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 



...................................................: JPtllfi
J[1I 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
I 1)ztenniJt I 
= 
 1JJJ8nIUk'l.NniU1Jl = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= Jedyne pismo codzienne = 
. . 
. . 
. . 
= emigracji niepodleglosciowej. : 
. . 
. . 
. . 
· W szechstronna obslu g a informacyjna . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= i komentarz publicystyczny. = 
. . 
. . 
. . . 
· Wiadomosci z Kraju i 0 KraJu . 
. . 
. . 
. . 
= wraz z ich oswietleniem. = 
. . 
. . 
. . 
= Korespondencje z gl6wnych stolic = 
. . 
. . 
. . 
= europejskich i z Ameryki. = 
. . 
. . 
. . 
= Stale dzialy: : 
. . 
. . 
= felieton ZYGMUNT A NOW AKOWSKIEGO, = 
. . 
. . 
. . 
= "Rozmaitosci" (sztuka i iycie), = 
. . 
. . 
. . 
= "Tylon" pod red. KAROLA ZBYSZEWSKIEGO, = 
. . 
. . 
. . 
= "Sroda Literacka", : 
. . 
. . 
. . 
= "Kontury" (kolumna mlodych). = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 Cena id. 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
i 7J4

 
W
[@ i 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= Sobotnie wydanie "Dziennika". : 
. . 
. . 
. . 
: 12-stronicowe, najtaiisze ilustrowane = 
. . 
. . 
. . 
= pismo tygodniowe na emigracji. : 
. . 
. . 
. . 
: Stale dzialy: = 
. . 
. . 
. . 
: "Najnowsza historia Polski", : 
. . 
. . 
. . 
· K ." · 
. " raJ, . 
. . 
. . 
. . 
= "Po lacy w swiecie", : 
. . 
. . 
. .. " . 
= "W aine 1 mewazne , = 
. . 
. . 
· k " · 
= "Pi
kna pam 1 pra tyczna , = 
. . 
. . 
. . 
= "W 4 oczy", = 
. . 
. . 
. . 
= "Co tydzieii dzieciom", = 
. . 
. . 
I . . 
. "Nasza akrzynka", . 
. . 
. . 
. . 
= "Sport", = 
. . 
. . 
= Album ze znaczkami" - "Szachy" - "Krzyi6wki". : 
. " . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
: Cena lOde 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 Adres redakcji, biura ogloszeii, 5 
. . 
. . 
. . 
= biura prenumeraty i = 
. . 
. . 
.. . 
= sprzedaiy hurtoweJ: = 
. . 
. . 
· d · 
. 45 Brompton Roa , . 
. . 
. . 
. . 
= London, S. W .3. = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. 
 
I.................................................... 


p 


I 


I 


e 


a 


a 


r 


a 


Szkooki natrysk. oiyw.iajQ.CY kn}.Ze- zie pozwolic Hitlerowi dOZibrajat si
 
nie ikrwl, polega na obfiJtym zlewaniu a jednoczeenIe energicznie praoowae 
w
 na przem1an bardzo zLmn
 1 nad pow.szechnym rozbrojeniem. .Je- 
Ibardzo gOI"/}'
 Gdy przyjrz
 si
 po- go wyniik1em 
Zlie przecieZ Ze i Hit- 
liJtyce pailstw totalnych, IDa ona I!lie- !er 
 anusiai si
 rozbroic... 
male podohieilstwo do owego Zbaw- Ba.rdzo to ucieszyJ:o IDtlera. M6wiJ: 
C2JeIgO naibryaw, z tyro wszakZe udo- Ze idzie mu wJ:aScIiw:ie 0 spraw
 mo- 
akonaJen1em ze tempemtura wody raln1i., mianowicle 0 r6wnoo
 Trzeciej 
7JII1ieWa aI.
 
 wd
zq. szybkoSoill-, a Rzeszy w rodzi.n.ie narod6w, a nie 
'bywa 1 taJk m w tej samej chwiJli pa- 0 przewa;g
 2JbrojruI.. ToteZ got6w jest 
daj
 strumien1e wody zilrrmej 1 gorQ.- pod
 s
 wszystJdm normom pow- 
oej. szeclmego rozbroj'e.n:ia, jakie 
cU}. po- 
Za :Zycia staliina nie bylo to tak:be stanowione na Iffiocy dobrowolnej zgo- 
wyraZne. ByJ: on z usposobJ.eI1la po- dy mocarstw. WprowadziJ: w tym 
nury, wi
 jeZeii kied.yli nawet wy- em.me powszechnQ. sh12J
 wojskow
 
dusil z sil€lbi.e falszywe dobre slowo, w Niemczeoh wbrew rpostanowieniu 
brzm:ia1o to ISZtucznie .i me robilo traktatu .wersalskiego. Ale uspokoiJ: 
wradJenia. DopLero ChTuszcww ujaw- zarazem optni
 mocar.stw zachodniJch. 
nil w tym zakl'lelSle prawdzirwQ. tw6r- Wskazal ze z samej istoty rasizmru 
ezoec 
 n.i.ebYWa4 fantazj
. Stalinowi narodowo-socjalistyozn.ego wynill{a Ze 
mrusiala rprasa brytyjska wmawia.t Ze Trzecia Rzesza nle more miJeC zaany- 
ma. dobre zarniary ill Ze wszy.stkim sl6w zaborczych wobec kraj6w ra.so- 
chce nieba. przychylic; on sarn tego wo obcych. Dlatego ,
dZlie wierna u- 
nle m6wR. Chruszczow m6wl 0 tym kIad.owi zawartemu z iPo1:skQ., dlatego 
bardzo w:iele i niejako wyr
 w tyro por
 nietyikalnoM graniJC Francji, 
w2JgI
dzi!e brytyj,skich po
powc6w. wyrzeka si
 A1zacji i Lotaryngli, nle 
Ale gdy si
 troch
 zastanowi
 1 col- r!ywi !l;adnych zlych zamiar6w w2JgI
- 
'I1Q.
 w czasLe, okaJZe si
 Ze ChruS2JCZaW dem Crechos1owacji. Nile my!!lli 
 
mial: poprzednilka. Nie tak bardzo wtt"Q.ca
 si
 w iSprawy rasowo bUskiej 
dawno temu, bo przed trzydziestoma Austrii, skoro chce ona zachow at 
18.lty, to sarno 00 on, i niemal w tycl1. swojlj. 
bnooc. 
1SalDycl1. s1owaoh, m6wR HItler. Ob- Gdy Hitler naTUsz)i ponownie trak- 
TaZ Hitlera jako euowioeka, iktory rzu- tat wersalski, pr:zez w.kroczen1e wojsk 
ciJ: Awiat w poZo
 wojny, tak Ibar- niemiec1dch do Nadrenii, skorzysW .1 
dzo umoani'l: 
 w naszej wyobraZnl 
 rtej sposdbno8cd dla gJ:a:rren1a swo- 
Ze przes1:onR dbraz HitJtera - mIloSni- 
ego umiluwanda pdkoju. 0bw:I.e- 
ka pokoju .i rozbrojenia. Trzeba pa- SeiJ: iZe suo null tyliko 0 "przywr6oe- 
mi
taC ze jeszcze na kr6tko przed nie honoru swojego marodu" a nle 
wojtlJ}. nle tylko gazety brukowe we 0 co in ego. .Jed.n.oczeSnje zapow1edzial 
Francji 1 w Wielkiej Bryt.am1i, wie- Ze Trzecia Rzoesza "ollie IDa mdnyah 
r:zyJ:y w jego pokojowoec. ByJ:y ota.Jcie roszcz.eii If)erytoriB.J1nych w Europie." 
L 'kola poUtyozne, a nawet rzl}.dy, 1. "ni'gdy nie naruszy pokoju". iPo za- 
przeSwiadczone ze w zasadme moZna j
ciu Czechoslowacji wyznal Cha=- 
z nilm dojsc do porOZUlffiien.la ozy na- berlainowi Ze bylo to jego "ostatnie 
wet do przyjaznego wsp6l.Zycla. Ta terytorialne roSZC7Jenle w Europle" . 
wiara opierala si
 na wiasnych wy- W Londynle wie1u w to uwierzyJ:o, 
powiedziach H
tlera. A c6Z jest bar- w tej JiczJbie ta.kZe Chamberlain. 
dziOCUi.gu do sl6w pr2JOOsi
zi
 wymaga by w wolnyim 
uspokajajQ.CYch .i zaJpewniajll-CYch po- Bwiecte obraz rzeczywistych intencjl 
godn.Q. przyszJ:oM. Stlld teZ, gdy do- Sowiet6w by!: mozliwie m
tny t nie- 
szOOI do przekonania Ze pI7:yS2Jed1 wyrazny. Dlatego teZ Chruszcww 
czas ;na sposoblenie si
 do wOJny - m6wi WcUI-Z 0 pokojowej ikoegzysten- 
zapowia,daI' pok6j. Zbroil si
 po ciclJ.U cji 1 0 powszechnym roz'brojeniu. Nie 
1 jednoczeSnie 'Prowadzil rokowania 0 wystarcza mu ro:zJbrojeni'e stopn1owe. 
powszechnym rozbrojenlu. DogadzaJo Choo ,znleS6 wszelklj. w og61e brofI ja- 
to nie tylko sekciarzom pacyfi
ycz- ka na Bwiecie 1st.nd.eje, rozw11j.za.e 
nym, ale tak:Ze rZlj.dom brytyjsklemu wszystkie armI.e 1 glosi ze wsze1ka 
i francuskiemu, kt6re colaly si
 przed polowicznoM w tym W7lg1
le grozi 
trudem i kosztami dozbrojenla. W re- zgu'bl}. ludzkoSci. A w tym B8.mym 
zultacie Hitler zyskiwal na CZ3JSie. i czasLe tOezll. si
 wojny agresywne ko- 
na sile, a r6wnowaga zbroje.f1 pl'ze- muniJst6w w Azji porudniowO'-'Wschod- 
chylala si
 tak znacznle na j
o 
o- niej', wybucha kryzys kubanSkl, Chi- 
rz
, ze ogdy przyszlo do wOJny, 
e- ny prowad.2'4 wojn
 z Indiami pr:zy 
dynie Trnecia R.ZIesza bylo do mej jawny.m poparciu Sowiet6w. Sowiety 
przygotowana. Zawsze zresztll tak pr6bujlj. woiskaC sl
 do Afrykll P61- 
bywa Ze napastnik rozpoczyna wojn
 nocne1, zbrojlj. I.ndone7Jj
, slowem, 
w ikorzystnlejszej dla siebie pozycji, podpaJajll- swiat we wszystkioh kll-- 
bo O'n przecie wie ikiedy napaBC na.- tach. 
stQ.pl, a przeclwniocy tego !!lie wiedzQ.. 
Przew8Jga rpo jego stronie, w pierw- A w Genewle wcU}d: .rozprawla si
 
szym okres
e wojny, byia tym wi
k- 0 JPOWszechnym rozbroJenlu I raz po 
sza ze Francja I Wielka Brytania z raz przychodZlj. sta;mt
.d w.i.adomoSci 
wojnll- sifil nie liczyly, bo nl.emal do 0' pomyslnych postW ach . UjawnlJ:a 
ostatni
j 
hwlJ1i wierzyJ:y w J.>Ok0jo- si
 juz nieja;ka monotonla w tych 
we ulozeme stosunk6w z TrzeCllj. Rze- . 
8Z1j.. To sarnO', ad; do nledawna, za- wiadomoSclach. Pomyslne postWY 
chodzi w stosunku do Sowiet6w a: na trwajll- d0p6ty, d0p6kt nle dochodzi 
tym samym, banalnym jui od trzy- si
 do pul1lktu w
zlowego: ikto 1 jaik 
dzi
stu lat,. torre rok

 0 rozbro- ma kontrolowat rozbrojenle? W tyro 
jenle. WarIantem dZISLeJszyIffi tych . 
rokowail SQ. porozumLen.1a a zaprze- punkcte zawsze dochodzl do 1mpa- 
staniu pr6b broni atomowej oraz roo- suo Sow:lety gioszq., .ze jak najbar- 
brojenia atom owe go, ale to nie zarrle- dZllej odpowiada im seLs1a kontrola. 
nia istoty rzeczy. A gdy przyehodzi' co do czego oka- 
Gdy tylko Hitler doszedl do wJ:adzy. . ' 
poCZfilto przemysliwa
 0 wci
gni
ciu zUJe sl
 ze kontrola ta w koa.Zdym 
go w rokowania kO'nfereneji rozbro- paiistwu
 ma by
 sprawowana przez 
jenlowej w Genewie. Bylo mu to bar- jego wlasnych obywatell. Wszelka m- 
dzo na r\!k
. Prezydent Roosevelt wy- na kontrola byJ:aby jOOnoznaczna ze 
stlj.piJ: w6wczas z wniO'skiem 0 zni,e-. " 
sienie wsze1kLej broni .zaczepnej, do 
zpleg-ostwem. SOWliety zgodzlJ:yby si
, 
kt6rej zaliezal lotnictwo bombardu- :raJk m6w1Q., na Jrontrol
 m1
zynaro- 
j
ce, ci
1l- artyleri
 i broil pancer- dow
 dopiero w6wozas, gdy pow- 
tlJ}.. Byly to' rodzaje broni zakazane szechne rozbrojenle 
d:Ziie jui ukofI- 
Ni
mcO'm . na mocy tr
tatu. wersal- czone. Ale 0 tym ezy rzeczywiScie 
skiego, WI
 teoretyczme mozna bylo _ ' 
uwa.Za.
 Ze ta proporcja niE' narusza zostalo 0110 uk one zone w Sow Ie tach, 
interes6w Niemiec, ]ecz mocarstw za- swiat ma sl
 dowiedzL
 - od oby- 
chodnich. Byio to zr6wnanie w d6
 i wateli sowiecki-ch. Gdy'by tak by
 
zarazeITo'- jednostro':lne ustf;-,pstwO': Mla- mialo w paiistwach wolnego 
iata 
J:o podzlala
 na Nl-emcy moralni.e, by , 
nie czuiy si
 pokrzywdzone, skoro kontrola rozbrojen1a bylaby jawna, 
ograniczenle kt6remu dotlld one sa- omawiana w parlamencle I w prasle 
me jedne podlegajll-, ma teraz doty- jak wszystko cO' si\! w tych pail- 
ozy
 wszystki
h.. stwach dzieje a w Sowletach bylaby 
Hitler przYJll1 t\! tmcjatYWfil amery- . ' . 
kafiskl} z wLeLkll- ochot
. ObwifficiJ: w O'siom
ta szczelnlj. taJemnlC1j. - jak 
swoim parla;mencie ze Niemcy goto- 'W'SZy'Stjko 00 sl\! tam dzieje. 
we ISQ. wyrzee s
 wszelk
ej broni za- Zdawaloby sl
 
e powimno by to 
czepnej, jeZeli inne 
s.twa uczynill- wystarczy
 dla' przekonania oplntl 
to sarno. Poszedl d!lJleJ }eszcze. Wy- 
razl.i gotowoo
 wyrzeczenla aI.
 wszel- wolnego ewiata 0 rzeczywistej natu- 
k1:ej w og61e broni i rozwill-m.nia rze projektow sowi,ecldch, tak bardzo 
wszystlki<:h swoioh sil zbrojny
. Wy- przypomina.j
cyclh 1I1:1eda.wne projek- 
raziJ: takze gotow
 
warcla 
kJ:a- ty I zapowiedzi HIUera. Tyro bardziej 
d6w 0 wyrzeczemu Sl
 a.gresjl rre . 
wszystkiml .imnyml pailstw8.JIIll, gdyz ze jednoczeSnle z tyml projektaml, 
Niemcom zaled:y tylko na wlasnym Chruszczow przechwa1a si
 swojll- 
bezpiJeczef1stWle od napa.scl a nie na przewag-Il atomOWlj. (jak si
 okaza1o, 
mn
niu 
I zbrojny
h. .Zrobilo to na urojona), grozl bombll- wodorOWlj. 0 
.swiecle wI'elkie wrazerne i wzmogJ:o . . 
poczucie bez;piecze.f1stwa. we Francjt slle 100 megatonaw (kt6reJ n1e ma) 
I w W'ielkie.j Brytanii. W tym tei i oblecuje wolnemu Swtatu ze go po- 
czasie trwaly juz w pelnl przr
ot?- grzebie. A tymczasem. gdy tylko kry- 
wan1a Trzeciej 'Rzeszy dk.srego, jakl Swiat og1lldal, _ . 
przemys1u zbrojeniowego, do odbudO'- rykl (choc do konca nle zostal Jesz- 
wy lotnLctwa 1 do przygotowania po- cze rozeg-rany). natychmlast w bry- 
wszechnej sluZby wojskowej. tyjskiej Izbie Gmin i w prasie ipoc
- 
Ta sielanka trwala dop6ty dop6ki to snu
 projekty wznowienia z Chru- 
nie przyst.1j.piono na konferencji roo- , 
brojenlowej w Genewie do szczeg6J:o- szczowpm rokO'wan 0 powszechnytm 
we go rozstrzq.sanla sposob6w rozbro- rozbrojeniu, tym razem "na .serlo". 
jenia. Pod pozorem sprzeciwu prne- skoro Chruszczow okazal tyle umlia.r- 
cirwko zbyt dlu
Le!llu,. oSmiolet
iemu kowanla I miJ:osd pokoju w swojej 
planowi rozbroJema, Jaktego zq.dala . . 
Francja, Hitler wycolaiJ: si
 z kO'nfe- kore
pond
cjl z Kennedym. Z pew- 
rencji, wnet pot em z Ligi Narod6w nosC'11l- okaze s1
 teZ teraz przystwny 
i tll- drogQ. uzyskaJ: swobod
 ruch6w dla roz8:ldnych arg-u'lTlentaw na rzec:z 
w rzbrojeniu Niemiec. 
 
dnych 0- kontroll r02Jbrojenia I dopomOZe 8w"1a- 
graniczeJ'i, czy t? wynl'kaJll-cr ch z tu do uwo1nienia sI
 ostatecznegO' od 
traktatu wersalsklego, ezy z 1lIlI1ycl1. . . 
ukIad6w. Ni,e braklo w6wczas w Lon- zmory wOJny atomoweJ. 
dynie d w paryZu glosOw w obronJie SIl- ja,k wlda
 jeszcze na swiecie 
pokrzywdzonE'go Hi,Uera, kt6rego m<; ludzll". kt6rym 'lTlyal przen.i-ka do glo- 
glo zrazi
 zbyt sztywne trzymarue wy nie Inaczej nlz przez rozblcle 
si
 termin6w wyzna
zonych dla ko-; 
I..jnych faz rozhrojpll:la. PrLA"konywal1 CL:9.szk1. 
on I sieble i innych ze trzel>a na ra- 


Pandora. 


KATOLICKI OSRODEK WYDA WNICZY "V E R I T A S" 
12 Praed Mews, London, W.2 


poleca nowoaci 
z ostatniego roku 


DZIEt.A TEOLOGICZNE 
I MORALNE 


SUMA TEOLOGICZNA 
w przekladzie polskim. 
Ukazaly Sl
 dotJid nast
puj
ce traktaty: 

STWO (przeklad ks. dr. St. Belcha) Cena 17/6 
WCIELENIE (przeklad ks. St. Piotrowicza) 22/6 
UMIARKOWANIE (przeklad ks. dr. St. Belcha) 
(w druku) 30/- 


ENCYKLIKI PAPIESKIE: 
MATER ET MAGISTRA 
o MALZENSTWIE CHRZEsCIJANSKIM 


2/6 
4/6 


NAJNOWSZA 


HISTORIA 


POLSKI 


Gen. St. Kopanski: WSPOMNIENIA WOJENNE 
1939 - 1946 40/- 
DROGI CICHOCIEMNYCH (skoczk6w spado- 
chronowych do Polski). Praca zbiorowa, 
II wyd3l1ie 36/- 


BELETRYSTYKA 
I SZKICE LITERACKIE 


Jan Bielatowicz: KSl
ZECZKA (nagroda 
"Wiadomoaci") 17/6 
Wladyslaw Folkierski: OD BOSKIEJ DO NIE- 
BOSKIEJ KOMEDII (Szkice z zakresu europej- 
skiej psychologii religijnej) 35/- 
Janina Surynowa-Wycz6lkowska: W CIENIU 
KORONKOWEJ PARASOLKI ("Warszawa paii- 
stwa Wycz6lkowskich") 17/6 
Tymon Terlecki: P ANI HELENA (opowieSc bio- 
graficzna 0 Modrzejewskiej) 25/- 
Zygmunt Wasilewski: POKOLENIA W SLUZBIE 
NARODU (w druku) 22/6 
Georges Bernanos: DIALOGI KARMELITANEK 
(przeklad M. Wierzbickiej) 17/6 
* 
Do nabycia w KATOLICKIM OsRODKU WYDA WNICZYM 
(VERITAS FOUNDATION PUBLICATION CENTRE), 
12 Praed Mews, London, W.2, i w ksi
garniach polskich 
w wolnym swiecie. 


JoZEF JENNE 
CZARNE POEMATY Z DYLIZANSU 
\VIERSZE I POEl\IATY 


.-\
 . 

 

 

 


... 



 


f;. 


L 


\ 


.. 


Autor "Czarnych poemat6w z dyliZan!lu" 
Beniamin .J6zef .Jenne jest warszawianinem. Bral udziaJ: w kam- 
paniI wrzeSniowej. Internowany na W
grzech, zbiega do Polski, by 
wzill.
 udzial w Podziemiu. Aresztowany pr
 Gestapo ucieka z w
- 
zienla. Ponownie aresztowany pod falszywym naZIWiskioem, zostaje 
wywlezLony na roboty do Niemiec, 'SkI},d 'ZIlOWU 2Jbi,ega, przez Aus1Jril[!, 
W
gry, do .Jugosiawi:i, gdzie zaei.l).ga si
 do oddz.ial:6w partyzanckich 
gen. Michajiowlcza. 
W r. 1944 wraca. na Wfilgry, aby zostaC przewod:n1kiem zydowskich 
grup syjonistyeznych. Aresztowany przy pr6bi.e wejScia na okr
t 
turecki pJ:yn
y do Haity z gruM uchodZc6w, zostaje wykupiony. 
Wraca do Bukaresztu, pr6buje. stlld przedostaC si
 do Grecji. Aresz- 
towany pod Salonikami, zostaje odstawiony do SolU w BuJ:garii, gdzie 
w wi
zieniu przebywa do koiIca wojny. 
W r. 1945 wraca do Polski. Bierze czynny udzlal w zyciu poli- 
tyeznym, me w r. 1948 w wyniku tare ideologicznych uc
eka do 
Szwecji, gdzie rozpoczyna dziaialnoM pisarskQ.. Od r. 1955 przebywa 
stale w Wen.ezueli. 
PilSWje do wielu plsm em
gracyjnych. .Jest odosobniony w swych 
poglQ.diach. .Jako poeta jest nie doceniony. .Jego tom p.t. "SmagJ:y 
wiatr" zosW przemiJ.czany przez pra
. 
\Vydawnictwo nasze zapowiada wydanle "Czamych poemat6w 
z dyliiansu" w gl
bokim przekonaniu, ze najwifksza zrnuwa nie 
potrafi zabic poety, .k.t6ry Die rozbiJ: si
 na rafach, jakLe mu los raz 
po raz zastawiai, .kt6ry wie "jaka jest jego wola" i jest swiadom 
swego .taIentu. 
Tom "Czarnych poematow z dyliiansu" Ilczy 144 strony pi{'>k- 
nego druku na najlep"zym papjprze i zawlera 17 rysW1k6w Zuli 
l\1achnowskiej. Tpjze artystkl-malarki pj
kna obwoluta. 
Cena: W P R ZED P 1. A C I E 
20/- lub 3 dol. 
, 
B SWIDERSKI 20 QUEENS GATE TER. 
· LON DON, S. W. 7 
WYI..'('ZNE I'I{ZEDSTAWI('JELSTWO WE I<'RAN('.J(: 
LIBELLA - 12 Rue St.-Louis-en-I'Ile, PARIS IV 



- 


Sluzalcze 
wypraoowanie 
W naszych "czasach pogardy" mu- 
sieliSmy si
 napatrz
 na tyle obrzyd- 
IiwoSci., tak si
 z nimi O'swoi
, choc 
nie pogodzi
 - ze bardzo wiele juz 
trzeba, aby cuowieka agarn
o gwal- 
towne oburzenie. Mu
 wyznae, ze 
to uczucie wzbudz.il: we mnie ogJ:oszo- 
ny w "SJ:owie Powszechnym" z 31 
pa.Zdzierni.k.a b.r. tak szumnie nazwa- 
ny "List poLskich pisarzy katolickich" 
do Chruswzowa. Pi{!Cioro literat6w 
warszawskich zloiyJ:o na r
e rumba- 
sadora sowieokiego list do premi'era 
Z.S.R.S. ze "s1owa.ml wdzi
cznooci" 
za "ocalenie pokoju 8w"iata". Przy 
okazjl poJ:ozyli oni na tej Bamej szaIi 
glosy Ojca Sw. .1 a.dresa.ta awego li- 
st\L Wysun
li wreszcLe dobrze sk1}dinll-d 
2Jl1arul. mysl usunl
cla baz 8.JIIlerykaf1- 
skich wok61 bloku sowi-eokiego. Ten 
niebywaly list pod:pisali: Maria Zien- 
tara-Malewska (Die rnieszae z Hannll- 
Malewsklj,.!), .Jan Dobra;czyiiski, WI..J. 
Grabski:, M. .J. Kononowiez i Zyg- 
munt Lichniak. Trzeba jednak 
 ulgll 
stwierdzic ze liczni autorzy IZIbliZe:ni 
do "Pa.x"u Die zloiyIi swych podpls6w. 
Zostawiam na boku Z!ligadnienie, 
czy rzeczywiscie Chruszczow, ugi.l).w- 
szy si
 przed ZQ.danlem amerykaii- 
skim w sprawie baz na Kuble, ocalil 
w ten spos6b pok6j Bwiata. Nie b\1'd
 
si
 tez rozmodzii nad pytaniem, czy 
's1usznie autol'lZY listu domagajlj,. lSi
 
usuni
cia ba.z amerykailskich 
 Nie- 
m1ec zachodniah i z innych kraj6w. 
Nawet gdyby jedno odpowiadalo rze- 
czywistoSci, a drugie - slusznoSci, 
Hst wymienionej pi
tki nle bylby 
mniej oburzaj
y. Nawet gdyby pre- 
mier sowieoki byJ: postaci.l). na m1an;! 
Gandhiego, rycerzem bez skazy - 
to i w6wczas bicie poklon6w przed 
nim budziJ:oby odraz
. 
.Jesli 'kto jest ciekaw mojego 2Jda- 
nla, uWaZam, ze ,,'slowa wdzi
CZIloSci" 
naleiQ. slfil Kennedy'emu za. jego - 
m6wi
c stylem listu - "m
skie i 
doniosle postanowienie" , za przywo- 
lanie Chruszczowa do rozs:}.dk\L A ba- 
zy amerykailskie SIj. dziS najlepSZl} 
gwarancjlj. pokoju. 
Ale to nie naleZy do mojego te- 
matu. Rzecz w tym ze gdybym prag- 
nll-i wyrazi
 swe uznanle prezydentO'- 
wi Kennedy'emu, m6glbym napisae 0 
nim artykul, ale przez mysl by mi 
nie przysuo - podobnie jak Zadnemu 
pisarzowi w caJym cywilizowanym 
Bwiecie - leci
 !Z czolobitnym 11- 
stem do najbliZszej ambasa.dy amery- 
kaflskiej i c
stowat Wielce Szanow- 
nego Pana Prezydenta serwilistycz- 
nym wypracowaDiem. 
Takich Hst6w ludzie wolni nie pl- 
sujll-, nie dlatE'go zeby nie zywH1 u- 
znania I wdzi
cznoSci dla przyw6d- 
row, kt6rzy na nie zas1ugujl}, lecz z 
kiJku prostych powod6w. 
Po pierwsze, gdy si
 nle jest przy- 
najmniej Bertrandem RusselIem, lecz 
tylko skromnym obywatelem, jednym 
z setek tysi
cy lit€'rat6w na naszej 
planecie - nie zawraca si
 giowy 
bardzo zaj
temu prezydentowi czy 
premLerowi wi,elkiego mocarstwa. 
Po drug ie, pensjonarki pisujll- do 
gwiazdor6w filmowych, maniacy do 
wszelkich moZIiwych instytucji i 0'80- 
bi-stoSci, ale czlowiek powaZny i nor- 
malny dobrze si
 zastanowi nim nap i- 
sze do 'kogoS, z kim gO' nie Ill-czq. bez- 
poSrednie stO'sunki. 
Po trzecie, ton wypowiedzi ludziO'm 
wolnym dyktuje poczucie ze prezy- 
dent czy premier, czy ktokolwiek na 
innym wysokim urzcdzie, jest ich s1u- 
gll-, sluglj. obywatell, kt6rzy go na 
jego stanowisko wynie!;li po to' by dla 
ich dobra si
 trudzii. Ta praca jest 
jego obowill-zkiem, i nie ma powodu 
si
 nad nill- rooczula
. Ocena jej na- 
lezy najpierw do publicystyki, a po- 
tern do historii - ujmowanie jej w 
dusery .i komplementy listowne by- 
loby smiesznym, nlesmacznym lokaj- 
stwem. R6wnie ffinleszne i niesmacz- 
ne byioby pisanie obraZliwych list6W 
w wypadku gdy ta czy inn a decyzja 
mfilZa stanu nam nie odpowiada. 
Ostatnia wreszcie, drobna j-uz nie- 
przyzwoitoSC slawetnej pill-tki jedno- 
stronnych korespondent6w Chruszczo- 
wa po leg a na strojeniu sl
 w pi6rka 
"pisarzy katolickich". Nie podaj
 by- 
najmniej w wll-tpliwoM ani ich katO'- 
licyzmu, ani nawet ich pisarstwa. 
choc rodzaj, poziom, "Styl jednego 1 
drugiego w tym wydaniu nie wywo- 
iuje we mnie zachwytu. .Jest em kato- 
likiem, kt6ry tei: zajmuje si
 pra
 
dziennikarskll- i literackll-. i dlateg O' 
tym bardzicj mnie razi, gdy ktoa so- 
bie sam przypina O'dznak\! "pisarz ka- 
tolicki". Zostawmy to krytykom j hi- 
stO'rykom literatury, jeSli zechcll- si\! 
nami zajmowa
 i nalepiat nam takie 
etykietki. Nje przypominam sob ie, 
aby Bernanos czy Mauriac, Chester- 
ton czy Greene napisali kiedykolwiek: 
"ja, pisarz katoliokl" . "Katolik" - 
owszem, "pisarz" - zgoda, ale "pi- 
sarz katolicki" - cOz za megaloma- 
nia! 


l\lichaj Sambor.
		

/Archiwum_002_10_297_0001.djvu

			r ;;;;;;
;

-;;




 Puste weloeyped)"" 
. 
 WyobraZmy soble Wlelki OOdynek cej. ZjawiSko to nie m1eSci sl
 w ra- 

tfta" 
 wypebniony ciaBIlO przez urz
6w ma.oh Zadnej ekonomicznej gospodar- 

 w kt6rym podr67Jowa.nie pa.plerka jest ki. A zatem? A zatern mum 
 miffi- 
I \ celem samym w soble, kwestiQ. tycia ci
 w rama.ch nIeekonomioznej g08pO- 
, , ' I i smierci, 00 zaur
dowany papierek darki. I talk rnecz powraca tam 8kq.d 
kanni i odziewa. wyszia. do domu klark6w, biurokra- 
232 - 4 BROMPTON ROAD, WyobraZmY soble dalej Ze Dad tyro tOw sl'owa. Oni puBalli w ruob welo- 
I . pracowiJtym budynkiem nagle zaNy- cypedy, i dla nlch welocypedy 
. 
CHELSEA, S.W.3. sio na I11leble zjawisko nle podpada- Nadprodukcja poe2Jji I11le jest 2Jja- 
Tel. KENsington 6753 $ jq..ce pod mdnQ. u
CZQ. kategori
, wis1d.em groZnym, w 
Iu maso- 
ZNANA ZE SWE T ZNAKOMITE J ",.., taJde claro niebleakie, na kt6rego te- wym, bo masy tu me clerplQ.. C6Z to 

 '.II . 
 mat me da si
 w Zaden spos6b za- komu szkodzl, Ze ozasop\sma literac- 

 KUCHNI POLSKIEJ I KONTY- 
 u
a
, bo zjawisko wymyka sl
 kie prz;yIlOSZQ. co tydzlefl strony i 

 :.. procedurz;e anaJlzy klark6w, bo jest strony za.drnkowane nlby wieI"9ZWIli, 

 NENTALNEJ 

 zjawiskiem nie z tego Swiata. z kJt6ryoh '1m2JdY m6wi 0 niozym (00 
$ 
 C6z robiQ. u
dnicy? A no odwra- niby 0 wszystklm) I gdzie jeden 
oJ; cajq. sl
 do zjaIwiska. piecami. W fell Wlersz podobny jest do druglego jak 

 ZEZWOLENIE N A WSZELKIE- 
 u
iczym drobn.oulSt.roju zjawiBko kropla letnlej wOOy do kropli letniej 
GO RODZAJU TRUNKI ALKO- 
.. jest zbyteczne, ba.. na.wet BZkod1.!-we. wody? A opodobne by
 muszll-, zwa- 
...., ObniZa autorytet biurowej notatki. A zywszy prooes, w kt6reg-o skutku 
HOWWE DO POLNOCY ':
 od wysokoSci kursu biUTOWej notJatkl powstajq.. Wierszy tych sl
 me czy_ 

.. zalety byt OOdyniku olasno wypelnio- ta, a ruob odloiJenda na bok gazety 
3 .... nego przez u
ik6w. me jest am trudny, ani bolesny. Nie 

 Ojciec m6j na.pisal kiedys w wier- ma wi
 powodu, aby mtowa
 masy. 
11 
 S"lID wigilijnym: Nie ma .powodu tyro ba.rdziej t.e cl, 

 kt6ny kochali I czytali poezj
, czy- 

 Tak zaciskal po kryjomn tajq. jq. I kochajq. nadal. 
OTWARTA W 
IEDZIELE 
 i dziedzic i gazda Duro sl
 dzlsLaj pIs2Je 0 kryzysle 

 puste dlonie w ciemnym dontu, czyteImctwa stowa wiq.zanego, ale pl- 

 a na niebie, ach, nikomu 9'1Je m
 chyba. I11leslusznie. Nle wImny 

,,




















..,




..,..,










..,

- palila si{! gwiazda! rozwoju naulk kistyclt, nle skarimy 
s1
 1;e jazg-ot technilki zaglusza lut- 
Ot6z wiaSnde. ni
. Owszem, zmienUy s1
 proporcje. 
LeZy przede mnq. "Notalnik poe- Nie mo1Jemy i me chcemy trawi
 tej 
tyeki" w kt6rym Waclaw Iwaniuk catej kupy syntetyoznyoh kiel'basek. 
wypowiada sl
 Ilia tema.t tw6I"CZ106ci pod.aJwamych nam codziennle na szu- 
CzestaJwa Milosza. Notatnik m.in. f1aoh g"a7Jet:. Ale ten, kto potrzebowat 
powiada daWll1ej obraca
 twarz w stroon
 
"Wiar
 w tak zwane "natohnienie" gwIa7rly. Obraca jq. 1 dzimaj, oboWt- 
lub "tlSkr
 1:Jo'};q.", to mimo \WrLysUW ne. s1JMoy czy mIDdy. Ci, podatnl ne. 
dzied1Jictwo myslerrla poromantyczne- magi
, BIJ. podatn1 1 dzisiaj, o
tne. . 
go. puszczenie cugll nie oznacza. d
 - sta:rzy czy mlodzl. : 
tenia w Swiadomym kierunku, ale Eo poezja to jest wlaSnle rzec:z : 
Ndzerne na oSlep, co w kaZdej dzie- gwlaroy t rzec:z magLi. Nlc tu me = 
dzinle sztuki grozi Ilj.dowaniem na ma do rdboty ani crz;as ani moda, ani : 
manowcach. Male talenty. 
tyckie wiek 3Jt0im0wy, ami! 'k..
1t. w kt6ry i 
BI"OI1Jiewskiego 
 Gatczynsklego, SIl- oszlifowano gwl
. Najpi
knlejszy . 
najlepszym tego dowodem". liry'k milosny. "P1ffin nad plclnlaml" : ::. . :. 
Tak napisal Waclaw Iw: aniuk . 
a Salomona. naplsany byt tysllj.Ce lat 
uZytek stu tysl
y sposoblq.cych. B!
 temu. KaMe slowo te1 ple&ii wpada 
do poetyckiego rzemiosta mlodZ1en- w 
 O2Jlowieka jak maglczne za- 
c6w. 
e. A to d1aJtego. t.e plsane byro = . 
A na nlebie, ach, ndkomu pali si
 
 cztowieka I dla cztowleka. I : :: 
gwiazda talentu BroniewSkiego i Gal- :feszmJe d1atpgo ze cztowlek kt6ry te 
ozyflskiego. Stowa plsat. oboj
e, uczony czy me- . 
. . . uczony, oczytany czy nleoczytany, : :. 
W czasach kultu masowej wytw6r- Swiadomy czy nt
adomy swujej 
czoSci nastwuje 
crto odwT6cenle sztukl, mtat w sobte to 
 tajemni- = ::::::. 
kota ogonem do g6ry. WarS7ltaIt 9ta
 C2JegO 
 9I
 nle dB. aI'onnulowa.t. 
si
 wa2miejszy od produrktu. Najt
z- me da podrob1
 I TIde dB. nauczy
. Miat 
sze giowy pochylone S/i. nie nad do- talent, "is
 BoZq.". 
skonatoSclll- wyprodukowanej S7JCZ01;kl Nie wlem co to takiego jest. ale 
do z
b6w, ale nad doskonalo
cill- spo- wiem jaJk to dzial'a. KaMy nle rozpa- 
soOO wyprodukowania wieJ-kiej 1I
 '1kudzony 'Przez biurokTat6w mowa. = ::::::::::. 
S7JC.Z0bek. I wszystko jest w pol"Zlj.d- cztowiE'!k wle. .T
1f nag'le przeszyfe 
ku d0p6ty dop6kl spoZywc
 mozna go w spoo6b bardziej dojmujq.cy nit 
wdroZy
 ".; 2JWYczaj kupowania czte- sarno -tyoie. radoSt czy smutek, m.c'h- 
recl1 szczotek rocznie, gdy dawniej w:vt czy cterplenfe, jaqt to wl'aSnie to. 
wystarczyIy mu dwie. Okazuje sI
 ze I jest 1"ZeOZIJ cal'kowiole oboj
 cozy 
8pOZywcy zawsze wdroZy
 motna. przemycia tl'g"O dokona1a zwrotka lu- 
Szozotka jest mu niez
a. hig1eniS- dowe1 plMenkl cmy Mnet. Bo 
 
c\ bijll- na alarm, t szafa InaBOWej wy- odhIE"m kaMv "wed1e rodzaju fNle- 
tW


ej wytw6rozoSol poerzji 

'l


n
 



n= ! 
nigdy gra
 Die ¥zle, choc1aZ warsz- each tch 1102macle if1'''
 I tutai 'kaMy . 
tatowcy nie 
 trudu i wysUku. cztowi
 S7A:zery musl postawi
 krop- 
Zdumiewajlj.Ce 1"2J€JCZY dziej
 sl
 w tej k
. 
bra.nZy Kot odwr6cony ogonem zdy- Talet krvtvk>t. Drzvchvlna C"zv nleDrzy- 
wiedzl
 1;e w og61e Swi
tych ",Ie ma, chylna. a'l11 im nle 7JIlJ...zIrod71. ant nft' 
ze to baj€lC"ZJka d1a grzecznyc'h. ale DOTTIO'Y>. Idzie zawsze klIometraml 
nie bardzo mq.drych dziec1, a leplenfa obok RWfa.7.dy. Dlafulro wmle mnle 
I g-amk6w InOIZe sI
 nauczy
 KaJ;dy, n1
 nlepokoi zdanie Twanfuka 0 ma- 
hyle sl
 do tego porzq.dnie przytotyl'. tvm talf"T1ote poetyclctm BronImv9k1e- 
Innyml srowy: "Wiara w tak zwane g"O czy Ga}c0zy6sk:1ego. Kto prreczyta 
"natchnlenle". lub ,,
 Botq.", to treny.zal'obneBronlewskleg-opoAmler- 
mimo wszystko dzledzictwo m
lenla cl c6rkl. czy ..Kronlkp olsztv1isklJ," 
poromantycznego". ,,100 'POf'!!T1at ..NfobP" ("xatC"zv6.
k1
o. 
System - 0 ctzJiIwo! - dzlala. Zwa- ten bP.d
e wledmal 0 <'7.Vm tu m()ll.V'l. 
bione obietnlCQ. uleplenJa z1otego gam- Anf m'l1if> nle 'l1fepdkoia Inte'lE'!ktualne 
ka, przy'k1adaj
 sl
 ogromne, zdumie- (a 
f'ltna 'D!"OZa. napfsane' WV'OOdv tllllllllllll um:m::unmmmu:mm mllllllllllllllllllllllllllllllll1UUUUUmm 
wajq.ce rze9'T.e pracowltych. Przy'lda - Mflo
>t nod adresem .TlI:na L!'chonla. 
l dajq. sI
 oczywlScle do tego. do czego Ani 7..dptmowanlp 7. mkolu Mlcklewf- 
czIowI.ek zdolny jest sI.
 przyIOOy
. C'J'.a. rpk1tmi mJodzlf'!tv 7. ..Kontvnen- 
"'....

 "'

. Wiec przede wszystkim do t.zw. t6w". '1'0 sa. wszvstko m.wiem.nv pa- 
- .... "wal'S'lJtatu". Pole dIa pracowitych nufRCPi w danpi chwi1i nad z!emllj. 811:- 
jest tu ogromne d mo2JliwoSci nieogTa- mO!'li'prv. a wlec drob1azg1 b
z naj- Dwle niew1elk1e ksi4-Zeczkt. pi6ra wlany dIa. swej kultury umysrowej absurdalnych wyobrazen. MarzenIa 
n1crzJone. Nie me. mlodzlenca. kt6ry mnimilZE'!g"O 7JI1aczenla. pisarzy dw60h pokolen. Autor 2'Jbioru 1 wybltnej zrmjomOOcI frzyki. .Jego chlopca rojll- sI.
 od an1ol6w, I co 
by n1e byl w 9tamle rorzJI'oty
 1 zrozy
 Nip nlPnOJmi
 mTli.f> r6wnie! 101\v opowiadafl "Peryskop"1 ) nal
y do trag\czlna reakcja na wywoZe.n.ie 
y_ szczeg6lne _ anioly te SQ. zwykle z1o- 
I"O\'reru. I nle ma mlodz1etica 9UJmien- hhrro'krnt6w 

. tV'ch warsztatr;w- Aredniego pokolenia. autor zaS lirycz- d6w z mla.steczka wskazywala na roiwe. W.1zje wplaA:ajq. sl
 w rzeczy_ 
neg-o. kt6ry by nle byl w stanie roze. C&W. 'kt6r7V !Ot"adzono 1m leplenfe przejrzystoSc:ill- pO<'lWa1a
CII- dostrze- biej, z data od ghetta. Winawer unLk- przejM z zI,emi na oblokl. Czasem 
my{llenia, doch
 - i sh1sznde - 7.1otf'JP"O Iro-mka. ho ..'l1fe 
ec1 goam- gat ludzi i sytuaeje w ich rzec-zywi- nil-I osoblstego przeSladowania: zmari bywa w tym pewien 
, j8Jk w 
do przekonania Ze jedynym solidnym 'kif lm1a.'. Kt6r:vch naumxmo 1;e ..na- stym ksztalcie. Takri rOOzaj stylu nie w lecie 1943 na zapalenie pluc. nieoozekilwanym zestawienilu kolorow 
rozumowandem jest l'OZIUITlowanle ab- t.chnhmfP" fPJ. bvt 100 stu 
ecv ko co zakrllJWa na paml
tnik. Sytua- menty. Rejestruje zmlany zaszle od zyclach w rLeUmi
u z sul"OW1j. jak 
ogief1 Idzlf' obraz, bo obrazowanie 
t .:DoP1:6w"? Dw6ch. 
h na pJ'7)('lkf>r cje uwydatnlajll- szereg typ6w. trak- czasu wojny 1 daje poznaC psycholo- on sam przyrodq. zapadiej wsL Wte- 
ffilbiektywne, a zatern <'lWodndoze. W praktvkom warn?Jtat
 TYlWR 
.. towanych _ mimo szezerego wysi.}ku gi
 dzI.sI.ejszego mieszkaflca Warsza- dy miewa szc
we por6wnania. 
trzeciej kolejoe trzeb1 sl
 sarno stowo, utrzvma 'PY"ZV tyMl1. Ki1kuifziPRIP('hl bezstronnoSci _ po kolerensku, z po- wy. "Worlci peine l!iSci szumialy jak ohio- 
teg-o trojaDs1d
 Ikonia, w kt6rym 7Jl"OmImip w 'POT'e t opootoeszv me 'ProZq.. rozumiewawcZlj. pob1aZliwoSolq.. Choc Najde!ikatnlej narysowany jest kl majowych chl'ZQ.8zczy". Ca1:a Bwl.e- 
do wlersm. motJe sl.e przemycl
 cz1o- krvtvka Iltprll('ka, e!'l!'l"lvt'TYI. CzeM za- wdroZenl 'W okruciet\:stwo. zdemorali- fragment datujq.cy _ jak moma si
 ZoSC lagu jest w tym zdanlu. 
wieczef1stJwo. Po dokonaniu te1 zboz- 'DOlTl'l11 0 loemenlu z1ot(>g"O g-arnJka I IZOW8.Dd r!yclem 1e8nYffi, SQ. to jeden dom
1at _ sprzed r. 1956. Dwaj lu- Takie zdanla, nIestety, nle p
wa- 
nf'Jj pracy na b1ur'ku ma pozosta
 coA stam
p do leplen1a Immk6w z 
1inv. w druglego "swoje" chlopaJd, "fajne", dzie SQ. trzymanI w zamknl
clu, nie tajll-. Nle moZna mi
 pretensJl do 
czysl;ego 
 naglego: odcleleSnlone. me- w kt6rych 
tuiE' R1
 straw
. Ale czy ..r6wn
' chiopaki". Gorzkie lffine ep
- w w1
nlu, ale w lazience gmachu poety 0 nadmiar metafor, ale mo:1- 
tatora. Nle koto I me punkt, :fak je ZlaUOTrlna zupe1nle? zody majq. posmak dramatu. Czu}e publicznego. zn6w domyAla
 sl
 trze- na _ 0 lich sztuCZnll- treSt. Przeno- 
..w1dzimy", ale ..poj
e" kola I punk- WIAk.qzoii
 
;pomnf(,(,; nl(> potrafl. 8l
 tam na. kaJ;dym kroku zmniejszo- ba ie Beozpieki. Opowlada.nie nosl za- Soia powinna tworzy
 obraz, prny- 
1m. I tvch c7Rka 1()q na1
. Bedll- na- ne oddalenie od tycla Ii mniercl. P.'adkowy tytul: "WolnoS
". kt6ry na- miotmk powin:i,en wzmacnla
 rze- 
MIodzlency T02Jebrali rower. Teraz dal nrOOukowall. P6kl moda.. oI\okl TreSe opowiadafl robi wraJ;enie re- lezaloby uzupehJ.l
 znakiem zapyta- czowntk, lDie za8 wywOlywa
 Z8.skOo 
tI-o>ba g-o z1oZy
. Niew1.ele porostato mf.e
 w g'aYetach. t>6ki bfmTlVRI'I1Y konstrukcji autentycznych fakt6w. nia ten jednak zdekonsplrowalby czenle, jak np. "wl'ochate mleko", 
kawa1'k6w. ale za to '9'l!lachetne. W natrona.t nanstwI> n6k' <:11' t" h'm'
_ .Jedno z mob dotyczy sprawdzalnej po- ws
ystkie niedom6wienia. "Ias czysty jak jabl:ecznlk w!ewany 
tym jest I pewna ulga I pewna trud- krntom R10wa oo l aca. Gdv przemanle stacl: pisarza Brunona Winawera. Tytul' zblorku jest ambitny, ale po- do butli:', "desz.cz podobn
"d0 Z61tych 
noij
. U1ga - bo nle potrzeba umI
 
p rnHac.q". J!"dv 
Mztp 
 (a Pracowal w firmie budowlanej w nlekq.d uzasadnlony: autor zaj:}l w Ustk6w', "zlelone obl:oki. Trudno 

 ani sk:rzypcami. am 
- Vl'vtJ<1fp ml 1'111' 'tA' iu* ""'''7VT'I''I "''"''.... Hrubieszowie, pod nazwiskiem Lasoc- t.stocle stanowfsko przed peryskopem jest przelk11ll-
 ca}e ust
y w: tym ro- 
Iem. U1ga - bo wyplcle do ostatnlej ('11007.1'" 7YJ11'ft myslq.rego czoIta odcztowleczaro wytsze me tworzq. obrazu, SQ. martwe 

e S'lJtuke. by teraz kia:z.a
 1e:I C'7lowit'- Zam6w1enJa pl'ZY)mU:JII- 2) Tadeusz Nowak. Przebu
.dZ:1 sam!'. alt' j0rlzi Ich ('oraz wl
- .1I11I1I1I11I11I1I1I111UIUI11UIUtUU . .... .................. ................................. 
 


Nr 873/87., 23/30 December, 1962 


LUNCH 
KOLACJA 


12 
6 


KALENDARZ 
..Dziennika Polskiego" na rok 1963 
opr6cz kalendarium i 
 lnforrnacyjnej zawiera m.in. nastwu
 
wiersze, artykuiy, felietony i opowiadania: 


Kalendarz IDa rok 1963" (Marian Demar) * "Nowy Rook" (Jan Ro- 
I 
tworowski) * "Zielone Swi
ta ludzkooci - II Sob6r Watykaflskl" 
(Stanislaw Grocholski) * "Ostatnia droga ksl
ela .T6zefa" (Marian 
J{ukiel) * "PowBtanie styczniowe" (Ryszard Piestrz
S
i) * "Pow- 
staIley" (Mieczyslaw Lisiewicz) * ,,'Rok 1863 na L1twie (Kazimlerz 
:t Okulicz) * "Z1ota ksi
ga. emlgracji" * "WaJka 0 niepodleg-1:0S6 
:t Polski a idea zjednoczenia Europy" (Aleksander Bregman) * "Nowe 
:t formy polityki zagranicznej" (W. A. Zbyszewskl) * "Metoda Paula 
it Canroya i dialog z Panni} M1odQ." (Danuta Kossowska) * "Zegarek 
!i Mari:i KonOPlllickiej" (Zygmunt Nowakowski) * "Dwa Londyny t ten 
it trzeci" (TeOdozja Lisiewicz), * "Kierunild w ,;'lrchlt
1mrze" (Zbll!- 
n nlpw Gq.siewicz) * "Muzyka polska za gTan1
 (Stamslaw Balinski) 
.. * "Czy gwiazdy filmowe pog-
?" (:\lacleJ Cybulski) * "MRooc 
w Tatrach" (Wieslaw Strzalkowski) * "Szkookie zma.gania z pol- 
S7JCzy2JIlIj." (Ignacy Wieniewskl) * "Mensa" (Michal Sa.mbor) * 
List Wineuka Markotnego" (Rysza.rd Kiersnowski) * "Skrzydla." 
'(Napoleon Sl)Alek) * "Najwi
ksza pochodnia Kedywu" (,Jerzy Ira- 
nek-Osmecki) * "Inwalidzi A.K." (Halina Martinowa) * "List do 
kniaZlt6wiIlY Heleny" (JawiJ:'a Otwlnowska) * ,.,Stuprooentowych 
ama.tor6w dziA nle ma" (Karol Zbyszewski) * "Szachy I szachMci" 
(Stanislaw Szpiganowicz) * "Chmbllszcz na ksl
cu" (AndrzeJ 
Ciosla) * ".Jak cl
 widZlj., tak ci
 pi874" (Krystyna Cywif1ska) * 
,.,Hi:storyjkl operowe" (Scmtator) 1 wiele innych. 
KALENDARZ MO
NA ZAMA\VIAC: 
- we wszystkich polsklch ksl
gamlach, 
- u 10kalnych sprzeclaw('6w "Dztennika Poll'lklego", 
- u przedstawidell zagranicznych "Dziennika Poll'1kiego", 
- wprost w administrac.1i "Dzlennika Polski ego" , 45 Brompton 
Road, London, S.W.3 (przesylajltC z za.rrK)wieniem naletn
). 


r


""""


-r"'£W5
 S
IA[IA[.IA[.. 


RESTAURACJA 


!fu\]J@\]J!fu!fu\]J
 


449 


Oxford 


S t r e e t, 


W.l 


telefon 


MAYfair 


3088 


NAJLEPSZA POLSKA KUcHNIA W LONDYNIE 


JEDNA Z NAJPOCZYTNIEJSZYCH KS

EK 1962 ROKU 


TYMON TERLECKI 
PANI HELENA 


OPOWIESC BIOGRAFICZNA 0 MODRZEJEWSKIEJ 
Przeczytalem jednym tchem sliezOlJ. kSUlZk
 Terleckiego" (Z y g- 
m 
 n t 
 0 w a k 0 w ski w "Dzienniku ':'ol..
im"):. =- ."Jedno. z 
najiliwietniejszych osillgnit:
 pisarskieh nas
J e"?lgr
JI .1 dZIelo, ktore 
"i
 liczy i dlugo liczyc b{'dzie do skarbmc
 pl
mle?mC

a narodo- 
wego" (,J a n B i e I a tow i c z w "Gazecle NledZIe
eJ ). - "O
 
pierwszych sl6w przykuwa urok stylu... Terlecki w.11l
1l1 w tre8C 
z
.cia tej niepospolitcj postaci i potrafil stalUl
 ns. WYZynle, na kt6r.ej 
pracowala i hvorzyla" (Z 0 f i a K 0 z a r y now 
 w "TYJ:'od,?-l
 
P Iskim"). - Ksiq.tka jest wydarzeniem literacklm, Jak r6wm
 

\
ietnl} pozy('j
'w dziedzinie teatrologii" (,J a nuS z K 0 wa I.e w ski 
\\ Nowym ewiecie"). - "l\limo skmpuiatneJ:'o przestrzegama przez 
aui
ra prawdy ksil}zk
 czyta si
 tatwo jak dobf'lt. POWie8C" (S t e fan 
\\' 6 y c i c k i W Orlt" Bialym"). - ,,!\Ionumpntalna ksiq.tka" (S t e- 
fan I a K 0 s s 
'w s k a w "Wiadomo8ciach"). - "Niezaponwiana 
ewokacja" (lU a r I a (' zap s k a w "Kulturze"). 
Do nabycia u wydawcy: "VERITAS", 12 Praed l\lews, London, \V.2 
I we wszystldch ksi
garniach polskich. 
Stron 282, Bezne fotografie, na obwolucie "Modrzejew
k;'l" Xawerego 
Dunikowskiego (z cyklu "Glowy wawelsl{.i
 ). 
Cena: 25/-; $4.15. 


LEKARSTW A 


KAZDY ARTYKUL 
DO WYBOR{T 


PIENI4DZE 
ZYWNOSC 
INNE RZECZY }1.8. Grabowski 



 
J Jesli leki to z Apteki ! 






 


DO POLSKI 


175, DRA ycOTT A VENUE, 
London S.W.3. Tel. KEN 0750 


R 


y 


WACLAW A SOLSKIFAID 
SY TWAR 


z 


Y 


Vena. 16s. 


WIADOMO
cJ 


23 


TAZAB 


NAJWI/JKSZY POLSKI DOM WYSYl,KOWY 
22 ROLAND GARDENS. LONDON. S.W.7 
tel. FRE 3/75, 5676 
NOWY JORK, 36, 3rd Avenue, New York 3, N.Y., U.S.A., tel. ALgenquin 4-4161 
WATERTOWN 72, MASS., 41 Katherine Rd., tel. W A 3-0327 - U.S.A. 
FRANKFURT aiM., Taunusstrasse 52-60, J/S. tel 355447 - NIEMcy ZACHODNIE 
MANCHESTER, 47 Great Western St., Moss Side. Manchester 16, tel. Moss Side 4683 
BIRMINGHAM, 39 Corporation St., Birmingham 2, tel. Midland 1526 ---- 
PRZESYI.A PRZYJACIOI.OM FIRMY 
NAJLEPSZE zYCZENIA SWI
 TECZNE 


. ........:.:e:.:.:.:;:;:=:::.... ti 
.......
.................................... 
. 
.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.: 

:.....:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:. 
.:.:::::.:.:.:...: ..: .:.. ::::::::::::::: 
.......... .... . . . ... .... 
:::::::.. ... ... 
 . .:::::: 
... .,.d. .. ....... 
.:::::.... 
.. 
 ....::::::::::: 
:::::::::::.:.:.:.:.:.:.:.: .:::::.:::::::: 
.:.:.:.:.:.::::::::::::::::::.:.:::.:.:.:. 
:::::::::::::::::::::::::::::::::: . ..... 
............ . . . . . . ......... .. 
::::::::::::::::::::::::::::.:.::::::::::: 

::::::::::::::::::: :::::::::::::::::::::: 
.:.:.:.:.:.:.:.:.:.. .. :.... .... ... ...... 


. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 


mila 


paczka 


ad 


T, A 
111111'" 111111111111111111111111==111111111111111111= -.. 
:unm:: uuuuuuun m:umum UUUUUUU1 :tuu 


. 
. 


A 


. . ..................... ... . .... ... .. 


PROSIMY 
o odnowienle prenomeraty na kwartal I 1965 


PRZYPOMINAMY 
o podwyice ceny weclIui' nowego ceIUIlka ogt08llJODego W Dr. Dr. 8'70 I 8n 


DZI
KUJEMY 
za laskawe uwzgl
ienie teJ podwyzkl i rychle przekar.anle nam naleznoiicl 
\VIADOMOaCI - adm1ni8tracja - 8'7 Grpat RIL'iStill Street, London, W.C.l 


Dwa pokolenia
 dwa style 


Zofla Kozarynowa.
		

/Archiwum_002_10_298_0001.djvu

			24 


WIAUUMU
CJ 


Nr 8'{3/8'{4, 23/30 Doce.ll
bex, 1962 


.Jeden Z wOzesI1y-ch rank6w tuZ Az kedy bude switano, az bude K · t k · d .. t · nie si
 pojazd6w weso}yml okrzyka- na 0 stw1erdzen.ie 
owe toe jestean 
przed Zielonymi Swi
tami zastai mi\! den!!... W I a u S Z I a m I n I S r a C Y J n e mi radoSci lub gorzkiej zaczeada zbyt "pulchnlJ ziem
". Poja.zdy wra- wozu doprowadZJic. Mlisimy go za- 
IUdowe, choc odradzajll- mi 
e tam g
ie zresztl} nie zyliSmy blitej, 00 PoprawlJ swe przystrzyZone po an- kt6rll- 
sto odwiedJzial jadl).c swym ona na Zielone Swi
ta zgodnie z ter- cajl}Ce do Warszawy jadJI. do wyZej brae do domu, 00 jutro w Rawie 
niby zbyt ostra zabawa, 00 p6J War- pochodzil z rodziny zarno:i.nej. Obec- gielsku \Vll-sy, zapalil papierosa i za- staryrm powozi.kiem, celem badania m1nem wiosemnym ustania rzarazy. 0- biegnQ.cej g6rn,ej S"ZJOsy a wi
kszoSC targ na Bwwe! 
szawy pod dobr/1. dati}. nie jako ulkonczony prawnik I do- czlll m6wic r6wnym spokojnym gio- wplywu przyrody na rozw6j psychicz- ozywiJsta jest to tylko moje przypusz- wehikui6w rOZJPra.sza si
 pod cieniean WszedJ ,wyso
i, chu
y,. m.cx:no zbu- 
_ P61 Warszawy to tam na pewno Swiadczony wyzszy urz
dnik wyda- sern, kt6ry przypomn:ial mi nagle illY dzieci. Wedmg Swladectwa Kaje- czenie, kt6re wysuwam na wyraZne d
b6w -w obszern}'ITI, jednak 
el- dowany czeladmk rzezruClk.I 1 razem 
i b{!dzJie. U iI1ll1S SwiJ}tki obl
 Bpokoj- wal ml \SI
 l3.I1iolem opiekunczym VI jego odpowiedzi na pytan:ia nauczy- tana Kozmiana, mimo tych wyjazd6w, zyozenie kolegi. nionym juZ ludZmi i rwozami lesie. z panill- maj-strowll- pocill-gn
lii pokor- 
nle. PosUIme jedni p6jd1J. na maj6w- mych dyletanokich poczynanlach ko- cieli w gimnazjum kieleck.im. Slucha- Staszic zaczynal ur
dowanie "punk- Tu nacze1lIlik S.wierczewski zebral Zwykle pustkami Swie
ca restaura- nego jak baranek majstra do bryki. 
k
 nad stanj. f
 fortecrzmlJ., aJ:bo nad misarza rzq.du. Zaraz pierwszego dnia lem wi
c lIwaznie troch\! wzruszony tualnle przed jedena,st:I} godizlnl} r8JI1O, swe notatki. podsUIUJ.i mi do podipiJsu cja Bochenka oblegana jest p=ez g\!- Tu 'Z wielkJim trudem usadowiJi go 
jezioro, albo do parku wilanowSikiego. po przewrocie majowym 
6cilem nast
pujll-cego wywodu: 0 kt6rej s.e

e zwykle po biurach za- k1Jka akt6w 1 opuSc:iJ gab
net: ste Uumy Zlj.dnych nie tylko jedzenia, il18. siedzeniu tylem do kOil1i, pod
 
To tam duzej draki nie ¥zle, ahyba si
 do niego z proSbl} 0 prawdziwie - .Juz to pi
knymi okoHcarni nasza czynaly 8l
 ... Tego pil}tku, w sooot
 I pierwszy ale spragI1!ionych naJPOj6w bardziej gdy czeladnik I syn wyrostek medii 
dOIpiero p6Znym wieozorean. Ale kto koleZenSkI} pomoc, m6wlll-c: Warszawa poszczyc1c si
 nie moZe. Tu naczelnik Swierczewski zacill-g- dzien Zielonyc
 Swill-tek. ni
OO bylo lub mniej chlodZQ.cych. Za.trzymuj
 na pl"'7JOdzie wozu. W. c
sie. ty<:h 
tylko b{!dzle m6gi pojedzle na Biela- - Kolego, wy wyszliScie z prze- W kierunku na poJudnie, dopiero u- n/1.1 si
 pa.pierosem i zauwaJ;yl: zachmurzone I nawe
 Sl
pllo desz- si
 w pobLi2Ju stacji pogotowia i ape- 

Uowny
 czynnoScl uJawn'll 
W 
ny, bo tradycja ciJ}gnie ludzi, choc wrotu ObroI1Il/1. r
kll-, pozoatajlj.C na wienczone basztami gotyckiego zam- - To byJy dobre cza;sy illa ur
- czem. Doplero w pomedzlaJek Swill-- cjalnie u
dzonego w namiocie po- meJeden mlo/ szczeg
, okrytyc
 me- 
Bi.el8JI1y 00 Czerniakowa care bite 16 tym samym dobrze zasluionym, 7JIla- ku ksll}Zlj.t mazowiecklch wZJg6rze nLk6w, nie 00 co teraz - 8-a godzl- teczny. od r
 zabiysio slonce. Po- sterunku policji. Granatowa trzoo- dl1ugll 
1.czklJ wdzjl
k6w.p8ID1 
aj- 
kilometr6w. KaZdy obow'il}zkowo mu- nym warn stanowisku. .Ja musialem Ozerska daje naprawd
 pl
kny choc na. Bielany. - cil}gnll-l dalej. - stanowIJem W1
C wprawadzi
 w czyn wo
e policj8lIlt6w odbija r
o od stroweJ. Porwawszy wreszcle maJ:zon- 
8i w Zielone Swil}tki potaiicowa6i i zdobywac komisariat rZ1j,du i co gor- CZ\!sto zamglony widok na szerokll- a szczeg61nie uroczystoSci w Zielooe 
6j zan;tiar wyjazdu na Bi
lany. W barwnej, s1:onecznej, radosnej uciechy ka. uspokojona.. siadJ
 z mal
 c6recz- 
pobawic sl
 na Blelanach. To i dla sza 
 obecnie tymczasowo komi- dolin
 Prawisly i czerniejll-ce za nil} ElwiJ}tki znalazly w1elu dzi.ejopIs6w cIll-gu dnla pogoda si
 ustallJa i gdy wielotysi
cznego tlumu wycieczkOWli- kll- na tylnym sledzen1.u brykl, nerwo- 
pana generala 
ie IJJa co popatrzee. sarzem. .Apeluj
 wifi!'C do was, kolego, lasy rzadko rozrzucone w pobliZu Pi- poozynajlj.C od: "Bielany w ponied2Jia- wyjezdZaiem z warszawskiego ratu- cz6w, tancZlj.cych przy d:ZJwi
kach wo obcil}gajl}C kr6tkawll- sukni
. Maj- 
jeZeli p8II1 nie widzial jak tam war- 0 zyczl:iwll- rad\! przy wypelnia.niu no- lawy I Osiecka. Na wsch6d i zach6d iek Zieionych SwiJl,t" W
gierskiego, sza,. na u
ajOllych brz
i i tata- harmonii i gramofon6w, je
ych st,,:r, g.dy zl
pal na w?zie r6wno
ag
: 
szawlaki hulajlJ. wych malo mi Z118Jl1ych obowiJl,?Jk6w. od stolicy cill-gnie si
 jednostajna, tkHwych wierszy Or-Ota, a.Z do lIwiet- raklem uhcach byJo tr
dycYJne pl
k- na karuzelach, pi:sZJcz:}.cych ze stra- opleraJl}c 91
 pleearnl .0 ozela
i.ka 1. 
_ Nie, nie w,idzialean - odparlem Chod:zi tu przecie nie 0 mnie, ale miejscami piaszczysta a OZ\!sto blot- ny,ch felieton6w Wiecha. To bylyby ne slOil1eczne popoludme. Z pl. Teat- chu na wysoko smigajlj.Cych w nieOO syna poweselal: nagle I chwytaJl}c za 
otwIerajll-c drzwi i wychodZ:j.C z ciem- 0 dobro sfl12jby. ni:sta nuZ;j.ca dla oka r6wnina umana og6lnie biorll-.c wiad.omollci 
ego wy- ralnego wlewaia si
 w u.l. 
elan- hu.stawkach, lub niewinnie spacerujll-- r
k\! stoj
ego przy woZJie komisarza 
nej izJby komiJsariatu na jasnooc i zie- Ot62:, millno swych dobrze praM'lco- podmiejskimi osiedlami, laskami so- dziaJu a?ml
stracYJnego 0 Blelanach. sk
 g
sta fala poj
6w 1. pleszych cych parami w poszukiwaniu ustron- zawolal: . . . 
len rozsionecznionego placyku przed wyoh p=ekOI1Jafi, kolega Swiercze-wski snowymi lub czarniawymi zaroolaml Poz
taJe ml 
 odPov-: iedz na po- d/1.Zl}Cych wl8iSnl.e na B1elany. Tu jesz- nyoh miej.sc nadajl}Jcych si
 do wy- . -:Yak 
en lasek. blelan;skl caly 
ko9ciolem Sw. Bonifacego. przyrZJekl ml SWIl- pomoc i slowa 90- olchowymi rosnll-cymi wzdiuz Iicznych sta
lOne wczoraJ pytan1.e. pana ko- cze byl swobodny .przejazd dla mego ra:i.enia ogromu UCzjU
 spot
gow8Jllych pw
e Splewa! P8JlI'l
 komlsarzu, w 
Czerwone, jeszcze niskie sionce nie- lennie dotrzymal. Totez I teraz, gdy bieZ;j.cych lub stojlJcych w6d tere- legl, .sk/1.d powstala tr
ycJa wyj
zdu ur
ego ISamochodu, wkr6tce jed- zielenill- la.su, promieniami sionoa i ma- mOlch stronach rodzmnych, kt6rych 

iesZJn.ie wynurzaio si
 zZJa i
g6w siadJ przy moi:m biurku, spojrzal na nowych. Totez, najletarosta grodzki 00 "kapitana", przeplywajl}cego do 
nicy chCl). zn6w 'POOm
e ceny, m6- 'Varszawa-P61noc i zamelduje koledze Miocin bijll-cego ostro kolami w wo- 
wilj.C toe pI1Zed sianokosami Il.awsze przebLeg swi
ta. Kolega chodzi w, dZJie bratniego "okr
tu". lie uciechy 
1dQ. w g6r\!, bo wiali zjada wi
cej przy mundurze, co zwraca uwag
 i po ute- PRZ EJSCIE P RZEZ MORZE CZER WONE dla ipasai:er6w mJocinskich i 
bra- 
ci
lej pracy w polu i niec

tni.e do- da.wnych walkach w mifficie moZe nych na brzegu wyoi.eczkowicz6w! 
woo do mlasta - odpowlOOz18.1em mi!'c jal{1j...4 nieprzyjemnoM od pod- 0 0 E Wreszoie po wysil:kach przeklinaj
ej 
lImiejl}c BI
. . . c!lmielonych przeclwniMw poli:tycz- Z 0 F I I R MAN 0 W I C Z, W J zaiogi i popychajll-cych drll-gami ocho- 
- To juz troch
 p6zno, pame ge- nych. D1atego radz
' na Bielany niE' NF. ]0.00 14s. $2.00 czych ambibnych pa:sazer6w, statek 
nerale. przyna.jmniej rolnloey z Wila- jechac. zepchnif;!ty z mielizny sZJC
IiWiie do- 
nowa juZ iprz,:jeohali, ale o.to i jadll-, _ Kolego, zawclalem, - gdyby n' przl."kladzie na jfZ
'k francuski bija brzegu. Tu na przybyrwajll-cych 
chyba z POWSiJIla - dorzucil uspoka- komi;;arz rZll-du nie m6g1 Wal'SZJawiR- (Edition du Seuil) czekajll- setki kumotr6w i 7JI18.jomk6w 
jaj
o przodowni.k, .osianlajl}c oczy kom si
 pokazac, to lepiej niech zrf'- L E P A S S A G E D E L A M E R R 0 U G E plci obojga, witajl}C ioh uSoiskami i 
dJomll- ! wpatrujl}c BI
 bacZJnle w BZO- zygnuje i ustll-pi mlejsca komus bar- pi.skami radoSoi jak cudownie urato- 

 b
egnl}
 IZ8. koSclolean ku polud- dziej popularnemu. I ta.k czlowiek wanych rozbitk6w. I tak jest na Wi- 
niowi. . . dusi si
 na tym skrawku ziemi w NF. 7.50 sle 00 Zielone ElwiJ}tkJi od r. 1851 gdy 
Miai raoJ
. Wkr6tce uslyszeHsmy Warszawie. Od Bielan do Czernia'ko- W I)rzekladzie na ,jfzyk angil."lski pierwsze 'stabkii parowe powiozly pa- 
gluchy turkot, 1 zza 
kr

u m:nuru wa jest 16 kilometr6w i tylez od H B & W ld I ) sa:i:er6w na Bielany. Uregulowanle K1"CW obmyl 'UJ Wi.
lc z pr;:!I.
rJmirtyc" 
omen tarn ego 
 wYJe:bdZac Jedne konca VI,'oli do kOI1ca Pragoi. co two- ( arcourt, race or nc. Wisly i zegluga bez przeszk6d ode- riuz ran... 
za druglm wcnr z zywn

1} dla War- rzy w sumie zaledwiE' 256 kilomet- PA 5 S A G E T H R 0 U G H T H E R E D 5 E A braJyby na pewno polow
 malowni- 
szawy. 
owol1 iprzejeZdZa.Jy pr:aWIl- row kwa,dratowych. I kolega jeszcze czosoi przygOOom Sw'iq.tecznym. 
st
onlJ uhcy oOOk ganku komlsar18:tu. odradza mi poruFZanie si
 na tym $3 75 PodniesiOllY na duchu szcZ\!'Sliwym 
Kllka jadl}cych na przedzl.e dluglch og-raniczOil1ym oterenie. Czyi mam cill-- . zakooczeI1!iem zeglarskiej wyprawy, 
niebiesko maJowanych s.zerSZO- ronacji kr6la StanisJliJwa Augusta. Jules Romalll8 de I'Acad6mie franQB1se: * * *. - AiekBaDder Jant&: ,,0 dwa paJce od serea. czulem ny majster cechu rzetZnickiego. Pro- 
ny przodowntk. Kr61 zasz,czycH t
 Z81barw
 i dalsze sW a szpony". - Stefan Korbotlsld: Lechon a pod/!:iemie. - Tymon Terlecki: Dwa profIle Jana Le- sz
 wi
c pana 0 po2IWolenie oddale- 
Gdy juZ przejechaly ostatnie wozy w latach naRtwnych swojll- obecno- chonia. - FerdynaDd Goetel: Lechoil. - KaJetao Morawski: Podzwonne. - Artur Rubinstein: Wtelki nia si\! po tym drobnym nieporozu- 
poZegnalern przodownika I ruszylem aci1j. i bawiJ si
 z ludem warsWJWSlkim pocta, prnyjaclel 1 brat. - Ra.fal Malczewski: Spiew. - TadeuBz Nowakowski: Ryba na piasku. - mieniu karcianym, bym m6g1 odszu- 
BZOSIJ do Wilanowa.. Tu lI1ad palacem celem zyskania popularnolici. Nie doSe l\I&rla Modzelewska: Ostatnia roDnOWa. - ZdrJ8Iaw Czermaf1ski: 0 Lesz.ku. - :RAIJO:bnle rz Wlen:yflski: I kat kochajll-
 mal:lJonlk
 i dZliatki, by 
1 parkiem unosiiy si
 jesZJCZe poranne na tym, cpsarz rosyjskd Alp.ksamder I, 0 poezji LechonJa. - Stanislaw B&U68ki: Leohon-poeta. - Jtn.eI. WittOn: Smiere i Amiech. - Jan wracaC razem po tym uroczystym 
mgly. Byl'a 7-a, gdy mijalem slyn
 a "kr61 polski", w 10 lat po uroczy- FryOng: Tren. - ADtoD1 Boguslawald: Sp
 i podzlw. - Wtktor Weintraub: Karmazynowe i Swi
cie do rod:1'JiJnnego domu. Znajdujll- 
restauraoj
. Dwte dorooki z drzem
ll-- stym wj!'kdzie do Warszawy I po_ czame. - Waclaw Omblf18ld: Pierwszy poets ..Sk6II1andra". - 08kar lIaIecld: Leohon 8. ipolska tra- si
 oni na wlasnym porz:}:dinym wo- 
cymi wWniC8lIllI ! ikofllml oraz stara wiotaniu go przez namiestnika ks. dycja historyozna. - Zygmunt Nowakoweki: Przypa.dkowy historyk. - Lechon-.kompozytor. - List zie, kt6ry tu gdZJiefl stoL w pobliZu. OJ, tu Bielany nase, 
taks6wka stojll-ca przed wejsciem Zajl}ozka miaje sif;! w Zielooe Swill-tki LechoDla. - Alai, panie, me mog
 pana pu- 
wskazywal:y ze ja.kiali towarzystwo w r. 1825 na Bielany i bierze udzial soic, gdy ledwie pan na nogach stoi K to tll 71ie tnncoU'al 
za:ba.wia s1
 "do bialego ranka". Przez w zabawie ludowej. ZYRkuje w ten RySUDelk D& okIadce Zdd8I&wa Or.erma4a1de&"0 i do Warszawy sam wr6ci
 rue po- 
nlesz.czelme oklennice mi:galo Bwiatlo, spos6b gorll-CI). owacj
 wiernopoddaii- Stron 88 Oeoa 6a. trafi - odpow1iedizial kom
sarz, gdy 
dolatywaly dWi
ki fortepianu i hu- cZlj. zehranych tam warSZJawIak6w. nagle powstal przed namiotean gm- 
kal:y z czeska warszawSkle okrzyki: Godne zastanowienia jest tOO takl za- chy halas ci
iego wozu .i t
tent ko- 
borczy samodzieriJca nie ba.l si
 pub- Zamowienia przyjmujq. "W I ado m 0 8 c I", 6'7 Great Russell Street, London, W .C.l py.t konskich. 
Ne po;demy do dom az rano! Ucznych zabruw w kraju podbiotym. - Panie komlsarzu, to wlaSnle mo- 
r az ranol az ra71o!! Alp. to 
rruwa dru.gorz
dna w tej ja mal7Jonika nadj
a. BJag:un pa- 


Bil me w kumorze, 
Bil me na dworze, 
Bil me na klepisku. 
CelJek mi podar, 
Za leb me wydar, 
Wytrzoskol po pyskll! 


I 0 tym pysku powtarzalo si
 dwa 
razy, p8lnie komLsarzu! Tak wtedy 
Sipiewali my, a teraz inme cza.sy na- 
stali i w domu u mnie moze dzis byc 
na odwr6t. W ka.Zdym razie serdooz- 
nie dzi
kui
 panu komisarzowi za tak 
uroczyste lIwi
ta i. przyrzekam 00- 
wdzi
czyc si
 na rok przyszly - zno- 
wu za rok ma Bielanach w pl
e 
Zielone Swil}tki! 
- Dosyc otego gadania! - krzyk- 
n
a ZI1IiecierplLwiJona mal:ronka i rzu- 
cajll-c komisarzowi wdzi
zne, :fIiluter- 
ne spojrzenie dodala: - Serdecznie 
dzi
kuj
 za opiek
 nad m
zem. 
Czeladnik cmoknl}l na t
le dobrze 
odzyWione kasztanki, i bryka ruszyla 
dudnil}c gmcho po zaroslej trawl} zie- 
mi, uWo:l.Q.C majstra z rodzinll- do do- 
mowych wywczasbw po burzlJiwym 
swi
cie na lonie natury. 
Pozegnalean komisarza, kt6ry zo- 
staje tu do rana, i poszedJem jeszcze 
raz nad urwisty brzeg Wisly. Pusty 
statek bez pasa:i:er6w raZno splynl}i 
z pI"l}dem w kierunku Mlooiln., pozo- 
stawiajl}c na wodzie moone rwl}ce 
brzeg fale. WalczyJy ze sobll- naply- 
wajll-c jedna za drugll. ginll-C w za- 
padajll-cym jui i na rzece mroku. Za 
mnll- las d
bowy huczal: pieSnia:mi i 
pLskliwYR]i, to zn6w gl
OOkimi tona- 
mi harmon
i. Nagle zablysnll-J mOCTIY 
reflektor na statku wracajll-cym z pel- 
nym l'adunkiem pasai:er6w z Mlocin. 
Na dziobie staia grupa mlodych lu- 
dzi, widocZll!ie bohatersko nastrojo- 
nych, gdyi doszedi mnie Spiew: 


Kiedy statek zrownal si
 z Biela- 
nami konczyli na czesc Wisly i czwar- 
tak6w: I 


Czerwuno plllnie w 71Wr;:u prqd 
I nieRtarty, 
K rew to walecznych, przplal jq 
fpulk Czwarty! 


Gdy rompiewany statek mmll-J mnie 
siadiem do samochodu i przy mal:ych 
swiaUach staraJem si
 ostroimie wy- 
jechac z g
stego jeszcze 00 wyciecz- 
kowicz6w lasku do gi6wnej szosy, 
biegnll-cej z Lomianek do Wa;rszawy. 
Wszf;dzlie krll-Zyly soiskajlj.Ce si
 mi- 
JoSnie, uI1!ika.jll-ce widocZIJlie wgll}du 
w ich poczynanla, przytulone do Bie- 
bie pary, przy ozym na widok mego 
samochodu rozlegal:y si
 groZne 0- 
krzy'ki: 
- Zga;sic to Sw'Iatlo! Swiati'o zga- 
sic! 
Z trudem powoli dojechalem drogll- 
obok klasztoru do szosy. Zza ostat- 
ruich krzak6w d
biny wyskoczyl na- 
gle jurny wysoki chlopak i chwiejll-c 
si
 na nogach zlapal si
 r
kami za 
biotnik ch
c wywr60ic czy zatrzy- 
mac samoch6d. Na szc
scie wypadJa 
za nim t
ga dziewczyna, chwycila go 
r
kll- za szyj
, cill-gnll-C ku soble do 
dlugiego, jak w nie dozwolooym dla 
mlodZJieZY filmie, gOn}.cego pocaI:un- 
ku. Chwila... i rzgin
1i w mroku za 
krzaJkiem. Biogoslawiona niech bf;!dzie 
jej r
ka za wybawienie mnie z opre- 
sjt. Ostatnie slowo w tej sprawie ma 
oczywiBcie poTW8IIlY przez nil} chlo- 
pak. 
Nim wjechalem na ludnll- od wra- 
cajQ-cych do Warszawy szo
, z clem- 
nego lasu buchnt:lo jeszcze ch6raJlI1e: 


warsia'Umkie 
r Bielany. 
- nie wie 
f co to tany! 


- Co... 0... tany! - zakrzyknll-l 
jeszcze raz jakis wysoki .niesforny 
g-los kobiecy i zginlll w halasie pusz- 
czoneg-o motOJ"U. 
!'IJa\Voj Skllldko\Vski.
		

/Archiwum_002_10_299_0001.djvu

			Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


i.... 


.. .. ................ ....... . ....................................................... 


POLSKIE PtYTY GRAMOFONOWE 

 
VISTU LA 


PLYT,t No. AP-l00l 


PIOSENKI LWOWSKIE 
I PIOSENKI PIJACKIE 
a) P I 0 S E N K I L WOW SKI E 
w wykonaniu Chom I Orkiestry Batiarow 
Lwowskich 
TANGO LYCZAKOWSKIE. Tango. - 
W STRYJSKIM PARKU. Polka.. - 
PANNA I<'RANCISZKA. Ballada.. - 
U BOMBASA FAJN A WIARA. Polka. - BAL 
U WETERANOW. Marsz. - Z DALI OD 
GWARU. Wale. - POLKA HUSIA-SIUSIA. - 
o DWUNASTEJ GODZINI. - Marsz. 


b) P I 0 S E N KIP I J A C K IE 
w wykonaniu Chom i Orkie.
try \Vesolych 
Pijak6w. 
CIIOD2 NA PIWKO NAPRZECIWKO. Tango.- 
WI
CE.J GAZU. I\larsz. - TANGO PIJACKIE. 
Kl:PLETY. - rPlc S
 WARTO. Tango. - 
PANNA ANDZIA MA WYCHODNE. Foxtrott. 
I 1T
YW AJMY POKI CZAS. - SIEKIERA 
'\IOTYKA. Polka. - PIJ, PIJ, PIJ BRACIE 
MOJ. Walc. - STO LAT! 
Plyta d1ugograjlj.ca 0 srednicy 10 cali (25 em) Da Dajwyzszym 
poziomie technicznym i artystycznym. 
fl 
H 
fl 


CENA PLYTY - !8s. ($4.00) 
Przesylka w Wielkiej Rrytanii: za 1 plyt
 - 2s.; za ka.Zdlj. nast
p- 
Wl - ls. 
rrzesylka za grani£'
: za 1 plyt\! - 3s. 6<1. ($0.50); za 
 !Ila- 
sl
pIlJl. - 2s. ($0.30). 


NAJWI
KSZY 


wyb6r plyt polskich wszelkiego rodzaju, wyprodukowanych w Polsee 
Francji, Ameryce i w imnych krajach. Wielkl wyb6r plyt rosyjskich' 
ukraiiiskich, bialoruski-ch, w
giersklch (muzyka cygaflska) poliale
 
zyjskich i wszelkich innych. Plyty LINGUAPHONE - do nauki 
j
zyk6w obcych. 
Piytr wysyiamy ws
zie w paczkach ub
ieczonych do pelnej war- 
t08e1. Do Polski wysylamy plyty angie1skie, francusJde 1 wsze1kle inne. 
Obszerne KATALOGI PLYT wysyiamy bezpiatnle - na Zlj.danie. 
Zamowienia wraz z naleino8ciJ). pr
imy kierowa.C do: 


THE VISTULAPRESS LTD. 
449 Oxford Street. London. W.1. 


--:::n:=:::=::::::::::nnn::::= :nnnn:.+unnn:mnummnnu 


APTEKA W. GREEN 
WI. dr .J. K I up t 
156 Cromwell Road, London, S.W.7 
Tel. FRE 7021 


Wysylamy do Polskoi i innych kraj6w 
LEKARSTWA, OWOCE 
i inne to wary 


PRZEKAZUJEMY PIENI
DZE 
DO POLSKI 


Masz trudnosci w nabyciu leku dla siebie lub rodziny w Kraju - 
zwr6C si
 do nas. 


 
(#








t,t,



#,
 


FIRMA 


SPRZEDA
 HURTOWA 
DH 


..E N C A F 0 0 
ENOCH & CO. (GEN. MERCH.) LTD. 


4-1 Sherbrooke Road, Fulham, 8.\\".6 
tel. FUL 5762 


Poleca: 


PASZTETY, SZNYCELKI, PASZTE- 
CIKI Z MI
SEM I KAPUST
, NO
- 
KI W GALARECIE I WYBOROWE 
\
DLINY PROD('KC.n WLASNEJ 


I 
I 
$ ..ENCAFOOD" 

 

<";##




<";






##
..¥,..,,

<";


#


. 

--

--- 
Istniejlj.cy od r. 1949 
Zaklad Zegarmt..trzowsko- 
JubUersld 


oraz 


I!\[PORTOWANE 


POLSKI 


Z 


:tL'jDA/CIE WE WSZYSTKICH SKLE- 
PACH :tYWNOSCIOWYCH WYROBOW 


\v. 


PI
HETA 


703 Fulham Road, London, S.\V.6 
tel. REN 2143 


wykonywa wszelkiego rodzaju napra- 
wy zegark6w i bizuteru oraz rytuje 
sygnety herbowe. 
Wszystk1e naprawiane zegBJI'1d BIl 
sprawdza.ne i regulOWRne szwaJcarskJl, 
elektronlcznJl, maszyn1t. aprawdrm.jJl,
. 
Kupuje stare zloto, srebro i bizuterl
. SpecjaJno&':: no.pra.wa zega.rit6w 
automo8ltycznych, chrOillometrOw i stoper6w. KaZda nap raw a doko- 
nywa.na jest do tygodnia. 
J

-


-




 


PRZEKAZY 


PIENIJ;:ZNE do Polski 


BILETY I.oTNICZE, MORSKIE I KOLEJOWE 
ANGLOPOL TRAVEL 


FRE 1165 


RASKOBA HOUSE, 121 Earls Court Rd., London, S.W.
 





 


[P@l8 
RADIO I ZAKtAoy MECHANICZNE 


Beavor Lane, London, \V.6 
tel. RIVersid.. 8006 '7, 8701, 1891 









, 


WIADOMO
CI 


25 


W zwierciadle festivalu 



;#,..,
..,
..,..,..,



..,
..,



..,




..,..,

..,

#1 
, 
 

.. Restaurant 
 

 
 

 8 

 O
 ()1
JI2.
" 
 
t "LU U
tu i 

 
 

 132 Cromwell Road, S. W. 7 
 

 Tel. FRE 0200 
 


 Spec ) . alnose: 
: 

 
 
:
 kuchnia polsko-rosyjska {: 
...' \VlaSciciele:
' 

 
 

 Alicja Halama 
 
Loda Halama It. 
... \
 
Czeslaw Konarski 
 


 Wojciech (Niki) WiSniewski I 
\ 
$ p


" 


 wsz y stkim b I $ 
...' swolm ywa com najserdeczniejsze \
 

. .,. . $ 
$ zyczema sWIC!teczne 1 noworoczne 
 

 \ 
.;,:';",.,.
..".

.",.#',....".
"',..".


,.,.';."#.".",
#,....".".
"


".'#.
';.,,.









 
,#",
k 


.¥} Orklestra 
S I Polskiego Radia 
Fi-LI
y ."Sm
tne serre" I "OItwki kawe: "Nie samym chJebI:'Jm tyje czlo- L d · 
sl?rawu!ldliwOOCl" mo
na sprowadzi
 do wilek". Jedna z bohaterek OPUSZCZiO- W 0 n yn I e 
k.i:1ku wsp6.In
ch. mian.owmk6w. 
ba 
 nagle przez narzeczonego, nie mo- 
SI} fr
cuskimi dzielaml ml:odych r
- ze zrozumiee rnotyw6w jego pOBt
 . ... 
seraw. pierwszy _ to Francuz ReI.- wania. "Wszystko bylo uplancywane, W czasle w.yst
p6w Wle
ieJ Orkle- 
chenbach, drug! _ Amerykanin BIue, wszy
tko juZ zaaranZowane _ m6wi. stry SymfonlC7IDej Polsklego Radia 
kt6
.y przez killka lat mieszkal w Al- _ On miai dobry S8IJI1Och6d, 
ietne P?d dyrekc
 .Jana Krenza .w Wiel- 
geru _ oba wypIyn
 na s
rsze 
robki, bezpiecznJl, przyszl:CJSt, mle- klej Brytanll, reZy'ser telewlzJi B.B.C., 

ody na falach pozaartystyczneJ ko- li.Smy si
 pobrat na jesieni". Tym_ Walter 
odds, zaprosll: zesp61 polski 
munktury. czasem mlody cziowlek zar
za si
 do studlR 1k0000certowego B.B.C. na 
"Smutne 
ce" bowiem jest fjJmo- z ub<>glj. dziewczynlJ" kt6ra _ jak i Malda Vale w Londynie. Orkiestra 
wanym z r
{l maJobudZetowym mon- on _ pami
ta smak czarnego powo- W)"konala uwert
 d? opery Webera 
taZem p61dokumentarnym z zycia jennego chleba. "Euryanthe" oraz z plan.il9tJl, polskim, 
boksera Murzyna, kt6ry przyjeZdZa . . . Wladyslawem K
l"1j., koncert forte- 
z Dakaru do ParyZa. by jako zawo- Melodramat ,,
y
 swoim zyciem" p
owy f-moll 3:ty
zne sylwetki artyst6w polskich. 
nak w pelni przekonywajlj,.ca osobo- opatrzyl je tytulami. Ka.Ze teZ grae UJrClR by
 dy
retne, zbliZenie wy- 
woo
 czarnego jak sadze boksera aktorom plecami. To wszystko za- razne, a kilka zdJ
 - fascynujlj,.cych: 
dzwiga ten film do pozlomu artysty- pewne dla pokaza.n.ia, 
 mySlai teZ r
e na klawiaturze i migawkowe 
cznego dokumentu 0 melancholijnym 0 Sztuce przez duZe S. .Jednak bez kontakty wzrokowe mi
y solisb}. a 
Zyciu gladiatora XX w. Anny film by leZal na rumowisku ra- dyrYJJent.em zdradliwle uchwycone na 
Inaczej w "Oliwkach sprawiedli- mot 0 "upadlych aniolach". taSmle fllmowej. 
woSci". Poza znaczeniem spo1eczno- Byl na festiva1u drug-i film oparty 
politycznym (sluszne vOtUIITI aepara- w 80% na ruktorce: ,.Elektra" grec- 
turn szlachetnego Amerykanina prze- kiego retysera Zarpasa.. Ale tym ra- 
ciw rozkiadajJl,cej wszystko nienawi- zem ehodzJi 0 artystk\! naprawd
 wie1- 
sCl) tUm ten me zashlguje na uwa- kJl" 0 ustalonej siawie, Ann
 Sy;no- 
g
. .Jego Srodld "artystyczne" SIj, 00- dinou (porywajlj.ea kreacja w roli ty- 
nalne - giadka monotonia rutyny tulowej). WSJ>OLZAWODXICTWO 
odbiera mu cechy dzie!:a sztuki. Przez dodanie inteligentnego wst
- Z .\IO.J
ESZE;\f my
lac kogoS na zebraaI.iu, prosi grze- rzadko moiilla bylo zna1eZt stroni
 
. . . pu, przez zastosowanie wspaniaiych Od P ev.nn eg o cmsu w P rasie -''' ec - CZnIe aby "damy" op1iScil:y na chwil
 bez DJaZWIl
ka Stalina, 0 tyle w P rze.- 
Jedno Z naJwybltnlejszyeh 

 
 Bkr6t6w wizualn y ch i odk ryw cz y ch ;;,vw L sal\! robionym ciani 
. c
 kle j P rowadzona ....st oZ yw y.n
 kor 
 . wy u z r. 1959 Stalin 
plsm a erykan klCh 0 ,
 fil klJ,t6w widzenia, P rzez zbliZenia i .- 
.
 
- wyst " puj . ernl 
. m . ' s. maw:"'jlj.c' m r. sponden'C J 'a w sp rawie kOl1i eczn -....... S:U UTNE DO,,"u' IADCZENIE '" e rnezml e rzadko, P I"'7:V 
T rr y I San d e r sa P t W H t " 00 ' <>w.iatla red;yser uczynil ze swej "Elek- """" on t y m au t ...
,. --oJ 
e .' ." ar un .0 t " d _, t . aIn fUm j ulozenda dla mlodzle:i;y oze g oo w ro- 23 list op aOO b.r. P IeIl!"
 Central - . orom u.....,.o Sl
 pominlj,.C jego 
recenzji tytul "Kochanek wO J .n y ". ry zi""o SZ Ukl tealT 0-' owe, ,
u nazwlBko nawet w is k of j 
udany amalgamat najstarszej i naj- dzaju "socja1istycznego dz;iesi
lorga nego Komitetu Komunrstycznej Partii op ie 0 erenc i 
Jest to trafny tytui. Film opowiaOO mlodsze J ' Muz y . I?rzyka
". 
utorzy list6w twierdZl}. ZWllJ.Zku Sowiecklego, wysluchawsz y jaltaf1skiej r. 1945, za to obszernie 
o szeregowcu armu amerykailskiej . . . ze naplsy "me plu
", "nie kb}t", "nie referatu Chn1SZCzowa 0 wszystJkich o
6w
ono "naruszenia partyjnej I 80- 
Endore i jego plutonie walCZJl.eym w Prawdziwlj,. pereiklj. dla mil:oSnik6w smieci
" nde 
starcza.jlj. i t
ze
 chroniczn
ch OOIJl,czkaoh sowiec.klej wleckiej demokracji" przez Stau'na. 

O
lp

:Z

'bo
;


n:n


 fantastyki okazala si
 szc
sUwa cze- Czeg03 co. by uJ
owalo IZagadmenlR gospodarkl, po pi
ciu dniach kore- Charakterystyczna jest wzmlanka 
e 
ska kombinacja wszelkich mooUwych moralnoScl sze
zeJ, b.
c przy tym feratOw" powzi
o przygotowa;;Jl, za- ,,
ta.Hn pr
e1iczyl si
 w swojej oce- 
smaruje soble twarz sadzaml i sa- trick6w filmow y ch , teatru lalek , ko- ia
we do asymilowarna, jak przyslo- wcza . su uchwai
 ,,0 roZ'Woiu g O""""- me sytuacJi poiityczno-strategicznej" 
motnie W ymy ka si" iI1a straszliwe 10- I d da k S · -

 w P ierwsz y ch l atach drugiej W .
 
"<' loru i gry aktorskie J . . zatv. t u1owana Wla u owe. . . 'I" I Z. .R.S. 1 P rzebudowie pa rt yj - r..... atowej. oJny 
wy. Z chytroocilJ, lisa wyszukuje od- oJ Z ad sl h t  osoblj. kocha J .<>...... po .... p ne go man. Sledzenie rz;warlowanych eska- slal nawet speoja1nego wyslamI.
a OOrcze. Czyli :Ze dogmatycy partyjni dzie wYl74 dzone j partJiJ. i krajowi 
Endore jest 08mioletni 
;ota ikoreaf1- pad z ksifi!zyea na ziemi
. lot6w na do R;ostowa w celu przeprowa.dzema narzucali organom gospodarczym po- przez Stalina. i jego "kult jednostki"_ 
ski Charlie. "Kochanek wojny" Zywi kuU ar=atn.iej, nurkowania w pel:- wYWladu z auto
Ij,.:. szczeg6lne tezy,. mnlej lub wi
ej Zy- DEFICYTOWE ROLNR'TWO 
dIa niego wyjQ.tkowo ludzkie uczucia, nym przed:ziwnych stwor6w morzu i wi
 tylko od czasu do ezasu i ty1- 
a 
d:ala. sw
mu d
alogow:t fonn
 zna1
zi si
 charakterystyczny u9t
p, "Izwiestja" z 16 listopaoo b.r. dajlj,. 
wi, .pr2Jekonywa Loomisa lie Charlie ko rzeczy niez
e, pokazuje za wie- pleSr1L, wybie
Jlj.e -. ja.k oSwiadczy
 potwlerdzajlJ.Cy "detrOillizacj
" dog. przyklad tych strat na "sowchozi.e" 
jest juZtak2Je pod fascynacjlj. smierci. Ie a zarazem za maio. Mozna by go - przykazama 
Je tak "a!>y" Sl
 matyk6w. partyjnych, a mianowlcie taI?-bowskim, gdzie dyrekcja przewi- 
Przyohodzi upragnione przez woj- przyj
 (i wie1u go przyj
io) za na- one podobaly LenJlnowl gdyby zyl:. motYW
Ja nle
b\!dnoSci reorganizacjl dzlaw.szy na b.r. 200.000 rb strat, 
Sko zawieszen:ie bromo Gdy wszyscy strojowe studium samotnooci i aoedii kOlJJtr
l1 partY}nej, paflstwowej i BpO- w
konala ten plan "z nadwy.zklJ,", 
ma.rzll. 0 powrocie do rodziny, Endore - tej opisanej pr2JeZ Bw. Tomasza, BODZIEC DO PRACY leczneJ. O9llJ,gn
szy ponad p6l mlliona rb 
znika zabrawszy ze soblj. BW6j Iffior- wci.<;lkajlJ,cej si
 w
zie jak mgia. .Jednym z gl6wnych zagadnief1 go- 
ka.zuje si
 te wysilki ,partii zmie- strat. 
derczy nM i korea.f1skiego ohl:opca. obejrnujlj.cej wszystko (morze!) apa- spocIa: ki 
owieckiej .jest podnieslenie rzaJ
e do. USUJ1i
 z organ6w kon- Przyczyn tych dl'lficy1aw jest wle- 
Dia Endore wojna nie jest skof1czo- tLL Tu pokazanO jlj. na przykladzi'e wydaJnoScl pracy, dziA dwa do szeSciu troli puScJ:j
j[)Y po kuJcie jednostki Ie, jednlj,. z nich jest przerost orga- 
na. Ochotnicy z plutonu odszukujlJ, trooch r6:inych ludzkich eg.zemlarzy. razy niZszej niZ "'! S
oh Zjed.no- zdoia.ly jedynie "nieco poprawi
" pra- n6w admlinistracyjnych, co ilustruje 
go, a 
 stawia op6r, ginie w szarpa- Ale wydaje si
 re tw6rea celowai czonych. Bez rOZJWIJl,zanla tego zasad- cfi! organ6w kontroli. lecz wielkie jesz- "Prawda" z 16 listopada b.r. w arty- 
ninie od kuli amerykailsklej. Charlie WYZej: cheW najwidoczniej skon- niczego zagadnienia nie ma mowy nie cze braJki w jej organizacji, oraz nle- kule 0 koichozach na KubaI1ll. W kol- 
jednak nie wraca z zohlIerzami: wy- strastowa
 wyraZnie homoseksualne tylko 0 "dogonJieniu i przegonie.niu" zupehle przeniknl\!cie Bi
 zrozumle- chozie im. Len1na na 2500 koiehoo- 
myka si
 kochajlj.cym r
kom usilujlj.- (choc nie w pel:ni u!lwiadomione) po- Ameryki, lecz nawet 0 wypel:nienlu niem leninizJITlIU" w jej ipos't
powaniu ni:k6w jest 250 administrator6w (je- 
cego go zatrzymat Loomisa i znika w!IJ.za.ni-e miodego aktora z mlodo- 20-letniego programu parUi, 
jlj.ce- odbijajlj,. si
 ujemnie na rOZ'Woj
 den na dziesi
lu), w tym 150 
si
go- 
w dZungli _ przyszly kochanek no- cianym, psyohicznle calkowicie wy- go otworzy
 wrota do "komulJJl'ZJmu". Z.S.R.s. wych, kt6rych ilj.czne pliace wyn
 
wej wojny. k03lawiOlllym malarzem - z normal- Aby nakl?ni
 r
botnik
 i rolni- M
lenkow, kt6ry zaraz po smierci 15% calego rocznego funduszu pla- 
Znana z niekt6rych powojennych IlJl., bardzo smutIlJl. muo!lcilJ, (by
 mo- k&w: do 7JWI
kszenlR wysllku, prasa Stahna pr6bowal zrobl
 mniej wl
cej cy. Opr6cz tego jest 20 k1erowc6w 
filmaw polskich _ by wspomni
 tyl- Ze w cudzyslowie) wyw!IJ.zujlj.
 si
 sowlecka rozpatruje najrozmaitsze to sarno co wyni'ka Z obeanego kursu i stangret6w "osobistyeh" obshIgujlJ,- 
ko iI1ajznakomitszy "Popi6i i diament" pomifi!dzy samotnym m
czyznlj. a motedy premiowania m wyniki i t.p. na reorganizacj
 gospodarki sowiec- cych tylko zarZJl.d. Na calej Kuband 
_ problematyka fascynacji smierci
 rozcza.rowanlj,.. ta.kZe samotnQ,. OOmlj.. ".sposoby indywidua.lnego ZaJintereso- klej, zostai wysadzony z siodia przez w koiehozach jest pona.d 1000 kierow- 
znalazla w reZyserze amerykailskim I tutaj chybil. Bojlj."C si
 jak ognia wania sily roboczej". "dogmatyk6w" w "obrOillie interes6w c6w "osobistych" i ponad 2000 stan- 
doskona1ego realizatora. Film ten, iopatyzmu popadl w nieokreSlonosc W praJktyce jednak stosowane SI} ci
iego przemyshI", swi
tego-swl
- gr: et6w , kt6rych ilj.CZDa plaea wynosl 
przyciszony, dyskretny, autentyczny jednych partii fi;1mu. i w przegrywa- inne "pobudki". jak to podaje ,,Kom- tyoh doktryny. bhsko p6l miliona rb. l"OCZI1.le. 
(trzymlIlutowa sekwencja ognia za- n
e innY
. 
zultat? SztucznoSC, ma- 9Omo1ska
a Pr
wda" z 12 list?p,8-da .Jego nastw ea , Chruszczow, zdIJ.Za Doktryna komunistyczna uwa.Za 
porowego jest tu 0 wiele lepsza od mera, 
lJ}gJ1lony za wiosy styl arty- b_:. a mJaI1
cle t.zw. "rugan - w. tym sa
ym :1uerunku, leez etapa.- gospodark
 indywidua..Jrui. w rolnic- 
p6igodzinnych scen bi,tewnyeh w ko- stowski. t.J. wymy!lJame. Korespondent "Praw- ml, powoiuJJl,c 'Sl
 na nabyte "ogrom- twie za najni2JszJl, form
 kolektywy 
losalnych produkcjach Hollywoodu), Mimo to Swietna gra wszystkich dy" z zagi
bia donieckiego radzi aby ne do8w"iadczenie gospodarcze" oparte rolne za form
 wyZsZl}., g
spodarstwa 
pokazuje zagadnienie z wielu stron. trzech protagonist6w, uroda krajo- amatorzy folkloru przyjeMZali na na ni'eskonczonej li8c.Ie wad, b1
6w. zaS pailstwowe za najwyz9ZJl.. Prak.- 
Oto np. dow6dca kompanii, umyslnie brazu i miejseami bardzo pi
knie i szyb nr 21 w celu uslyszenia niezwyk- brakaw i niepowodzen, kt6re od kilku tyka dotyohczasowa (45 lat od rewo- 
zamykajlJ,cy oczy na chorobliwe za- ozysto skomponowane zdjfi!cia oaka- iych kwiatk6w j
ykowych. Niekt6- I
t SI} otwarcie podawane w calej pra- lucji w Rosjl i 18 lat od rZJl.d6w ko- 
chowanie si
 mordercy z powoiania i zujJl, zatrzy
 si
 Vrzy "Monu" ja- rzy inZynie
ie,. 
k kler?Wnik ru- Sle sow.ieckiej. 
uny ": Polsce) wykazaia Ze najle- 
nazywajlj.cy go publicznie "warto.scio- ko przy obletmcy memalego taJentu. chu na szyble, Blelikow, pl
knle ry- NOWE WYD plej maJIj. si\! indywidua1ne gospodar- 
wym zolnierzem". Oto zr
cznie uwy- muje na
e
 najba;d
iej nie
nzuTal- rARTII ANIE HISTORII stwa chlopskie w Polsce, gorzej jest 
OOtniona przepa.St poml
y postawlj,. Janusz Jasienczyk. ne wyrazerua, a jezeh wypa.dme zwy- Nowe ... z koichozami, od OOwna zag bylo wia- 
j poglQ.dami poszczeg61nych Zoinierzy . wy
e "HLStorll Komunl- domo Ze gospodarstwa paiistlwowe w 
nosZJl.cych takie same mundury. Prze-

> styc
neJ PariJil Z.S.R.S." z r. 1959 za- Z.S.R.S. byly z reguly deficytcywe za- 
p1atanie si
 powierzchni zycla woj- Wspomnienia wojenne 
en. STANISLAW A lUACZKA > s
lJ,pllo 
ydanle z r. 1938 pod redak- r6wno rolne jak hodowlane czy' ba- 
skowego i wojennego z jego ukryb}. cJIj. St;alina. . welniane. 
w duszach Zolnierzy gl
bilJ, stwarza 0 0 POD WOO Y DOC Z 0 t G A 0 lie w plelWotnych wyOOniach 
tu wieloznacznoo
, bogactwo r6znych 
treaci, eech\! tak charakterysty cz l1.ll 
kaZw!Oki. 


. 


. 


Cooa: 


z przedmowl} gen. !\IARIANA KUKIELA 
72 ilustracje, 330 strOill formatu albumowego. 
w twardej oprawle pl6ciennej 36/- lub 
w luksusowej oprawie ... 42/- lub 
porto 1/9 lub $0.30. 
Do nabycla u wydawcy: TO;\IAR PUBLISHERS 
105, \Varrooder Park Road, Edinburgh 9, Scotland 
i we wszystkich ksi
garniach polskich 


I 
, 


$5./ro 
$6.25 


. 


£td. 


Pod wzg1
dem formalnym obraz 
niemiec.kiego rezysera Veseleya 
"Chleb naszyeh miodych 1at" jest ro- 
dzajem katalogu poszukiwafi nowych 
sposob6w j
zyka filmowego: mamy 
tam sekwencje, w kt6rych nIe widaC 
nikogo, ty1ko to, co widzialby boha- 
ter gdyby jego giow
 zastlj.piono ru- 
chomll- kamel"1j., mamy Swiadome po- 
wt6rzenia tych samych scen, umysl- 
nie nieostre, wydobywajlJ,oe nastr6j 
odbicia w szybach okiennych, i tym 
podobne zonglowanie rulr
ziami 
produkcji. Pierwszy, niezupelnile juZ 
nowy trick nie bardzo wyszedl, bo 
soczewki kamery nie majlj. wl:aliciwej 
ludzkiemu wzrokowi zdolnoScl przy- 
stosowania si\!, porZJl.dkowania - po- 
przez central
 m6zgowlJ, - widzianej 
rzeczywistoSc.i. Druga pr6ba, 
ca 
rozszerzeniem na film znanej fonny 
mowy, retorycznego powt6rzenia, jest 
bardziej udana. Niestety w filmle Ve- 
seleya pos.zukiwanla formalne nie u- 
latwiajll- czytelnoSci dziela, przeciw- 
nie, zaeierajlj,. czystooc plastycznyeh i 
myslowych kOllltur6w. 
A szkoda, bo ton i teza SQ. tu de- 



 

 


POLSKO-SZKOCKI HOTEL 


PRZESYLA SWOIM KLIENTOM 


COURT" 


..STRATHCONA 
(wl:aklclele C. c. Alezakow1e) 
W pokojach ciepla i zlmna woda., telefon, ra.4l.o. 
RESTAURACJA. Przyj
cia towarzy8kie 1 we&elne do 50 080b 
198 CROMWELL ROAD, LONDON, S.W.6 TeL FRE 7878/9 
Stacja kolejki: Earls Court. Autobusy: 74, 31. Trzysta metr6w od 
WEST LONDON Am TERMINAL 



YCZENIA WESOLYCH S
T 


I DOBREGO NOWEGO ROKU 


r--




;;
:;;;;:= 


 IA.STANKIEWICI. 

 74, DEAOON ST., LONDON, S.E.17 

 tel. ROD 4628 

 wysyla wszelkie leki do POLSKI po cenach eksportowych 

 
m













..,


..,


->

 



 

 


Najlepsze zyczenia 
SWI
TECZNE I NOWOROCZNE 


sklada 


swoim 


Klientom 


POLSKA PRALNIA FLEET LAUNDRY 
144 Fleet Road, llampstead, N.W.S 
Telefon: GUL 1770 


.) por. "Filmy polskich reZyser6w" 
w nr. 870, "Filmy japoflskie" w nr. 
871 oraz "Bunuel i Nilson" w nr. 872 
"Wiadomo
". 


.
		

/Archiwum_002_10_300_0001.djvu

			26 


WIADOMOSCI 


w 


y 


E 


L 


I 


o 


N 


N 


o 


MY - W WIKTORIA
RKICH wietrme podr62Je dla przyjemno6ci tami ma.my stailj. i szybkllft). WlaSnie beryjakiah prz;ez wo1nyah robotmk6w 
OCZACH lub inIt:eresu. Najnow.!JZy wynalazek wr6cM na zlemi
 z .Juno prof. Hoc- (Free Labour)
). 
Prr.egIQdajliC ksllVki !I. plsma, szu- - aparat "arlostre", wagi 2-3 fun- kinger i wyglosi odc:zyt 0 tydu na. Wm-6d drobnyah a wa.Znych wyna- 
kamy w ndoh p
. DOM'laduje- t6w kt6rym moZina poruszat. 8i
 z tej planecle, ilustrowany zd;kclami. lazk6w, og61n1j. uwag
 zwraca ma- 
my Si
 co kiedys byio, i ocenia.my fak- &y'bk.o6cllj. 60-100 ml.l na godzin
". Na k
 planet\! moZemy post
 nie szynka do robienia "toast"6w - bez 
ty i ludzi z dystansu tych 50, 100 czy WY'"",Jb, za po'ITlOClJ ikIt6rego 21101;- 
stu lait wstecrz., ta.k jak sobie wyobra- wynaJ:azek "arIoBtic". .Jest on tak obiad na .Juno i wr6cic do Londy- na zrobi
 2Jd
\!CIIe kogoa IIla Innej pIa- 
Zano nas w r. 1862. udoskonalony rre urZlj.dzono wlaSnte nu tak aby 
y
 wieczorem do ope- necl.e, nie pytajliC go nawm 0 zgod
, 
Powably, prz;yci
 "nmea" zdo- ?JaJWOdy z Highgate do Blackheath, w ry? po prostu opoodgtawiadliC ikJa,rtk
 papde- 
byl aI
 w6woms na OOwcwp, ! wydal kt6ryOh wzi.
 udzial 20 mnIa.lk6w. Dla jednyoh wynal8.7JkJl fill dobro- m. na M6I"Q. pa.da jego oddech. 
n
 piBma. rz; wszyatkimi stalymd.- ,,'Dimes" piS7Je rz; dumlJ: "Prneszto sOO diziejstwem, a IlIa dnnych zrodtem PulaJpika na pciMy, IJot6ra zyskala 
dzIalamI z dart;1J 0 100 '1at p6iIn:iejSZlj.: lat temu plerwsze pr6by lataj
ych :lll1l.IWtwienia.. P
ak .tej praw
 u
anie towa.rzystwa ochrony !liWie- 
"The Times - Codmen 1962. No. maszyn pozostaly bez daJszych rezuI- daje zawiadomienie: ".JeSI:I. p. Fule rZl}.t, la.pie pchl
 za ramiona (shoul- 
55,567. Oenia. 1 8.... taJt6w. :LaJt:ande nle pr7JeBtalo by
 ma- Hardy, Ikit6ry dwa lraita temu wzbll ders), nile I"ObilJC jej 'Pl"ZY tym mdn.ej 
Raziem z redaktorami puszcrz;amy rneniem 'W'i7Jjoner6w. 07J8B mijal - Bi
 w baloIl,ie na Ma.rsa, me wr6ci za. 'kn;ywdy. Mo6ma w ten 19pOS6b 7Jl8lp3.<': 
si
 na rwody w1:ktorl.a.f1sldej fa.ntazjli: i ludzie nie latali. Doptero dzis, w r. 12 mlesi
, jego ndepocdeszona t.ona jednlj. pdhl
 pr?Jez DOC 01 po jaJkdmS 1"0- 
oto rw Lch wyobraZeiniu Londyn dzi- 1962, MonsI.eu
 Gapage rwynalazl spo- podaje do wiadomoSci, Ze wyjdzioe ku za.loZy
 wla:sny pohli cyrk. 
sia.j, "kaZdego dnia 1962", my w OOb"... w6wozas za rruP; za swego irlandzkie- Pan1e specjalnie zainteresuje wyna- 
nim - i reszta ewiata. Nasz dzlalejazy weh1kui do pod- go kuzyna". lazek z Pary1;a, kt6ry uSIlwa zmarsz- 
. . . r6Zy powietrznych, "anostic", wygllj.- Z powrotem na zleml, martlw'imy cz.k1 za pomOCQ. prasowanIa. 
p . oSZC'Z¥Iliwioe kr61 Albert m da 1JaJk: pasaZer Biada na kulistym, si
 wszyacy lIliiedawnym pomrem Stars! wiekiem goScle na wystaw1e 
a 

 AnglliJ. Lord Palmerstoo: nadj'll'J1&1ym. lsiedzendu, do 'kt6rego opactwa w Srydenham 6 ), doklj.d kr61 na.pr6Zno 
ukajlj. zegark6w, .zapomi- 
e!tk i'er kt6 w kwitnlJCY'ID trzeba. si
 8lInie przymooowa
; gaz, .Jerzy V w swej 
 pr?Jend6s1 naJll-C te zni.kn
y one zupclnie z Da- 

 l

m!8Jt' 

 sI
 mn1ej niZ wypeJniajliOY Biecbelnd.e wystarcza, by Westminster Abbey w r. 1925 7 ). szego tycla. Po c6Z one, skoro 0 go- 
Id

.lr....lwiek sklonny do rwypuszcze- czlow1eka podnieSC na kaMlj. wyso- Na 
e rnoOOmy odwr6cii: dzin
 pytamy medium, jEeli w og6le 
""'J"""';k;j steru 1""LQdOw Zresztl1. we- ko5{:, a Zeby utrzyma.C sI
 w powle- U'Wag
 00 t.ego 8ITlutnego wydarzenla, cms, kt6ry dzLsiaj stal sl
 nierwaZIlY. 


gZ 
yoh lJwiadoot";' wydaj
 BI.
 trzu 1 nada.t lotowi kierunBk, ru:sza. na slrutek otwa.roia rwy8tawy mi
- kogoS 1nteresuje! 
dzIs 1Il1!odszy nit byl 150 lat temu". ..
nyd}
.., kt6re 8IJ zrobiane z narodowej. Dopiero mlesIliC temu po- Wynalazkl te
hnlczne nl'e przeslo- 
Mon.a.rch.ia kwitnie w Ameryce: p16r indiafulldoeg:o orla, przylw1erdzo- 

 d
 jej 
I.oowania, nlly naszych zaLntere
af1 kultura
- 
Stanaml1 P6lnocnymi I"Z4dziI. kr61 nycl1 Old ramiel1Jl8. do iokoia. dzli
 jedniaik porozumiernu z oalym nych. C1ekawlj. lnowacJ
 Wlprowadzil 
Uriah V a Poiudniowyml czarny kr61 Podr6Ze powIietrzne staly s1
 do- lJw1aJtem za. rpom.ocIj. teJiegrafu powie- jeden z teatr6w na West Endzie, kt6- 
Goliah i k.r6Iowa M1amma. Co nIe sy
 popuIame, ahre niekt6re odby- t=ego, om.z nowym maszynom, uda- rego podw6jna trupa aktorska gra 
zma.cz by Mrs. Kennedy mc nie mia- wajlj. sl
 j
 na przestarzalych m.- io si\! .f. Z pl1ZeS. . 
.
 ""'.... =-1" oJ 
..m'JO " To jest zawsze najwdzi
czniejszy SpO- 
gulowanilu ruohu rtaJk If;e!by 1udzle 1 SAKOWSKI J. ASY I DAMY. sOb dowcLpnego "przewidywania". Wi- 
poja7rly 
 sI
 :Jednej Iulb dro- Portrety z pami
1. Stron 326, cena 36/-, przes. 2/- ($5.00 z przes.). zja przyszloaci redaktor6w "Times"a 
g1Iej strony uJliicy, zalemde ad kiffl'lln- NORWID C. DO NAJ8WIJj;TSZEJ PANNY MARII LITANIA. sprzed stl!, lat gubi si
 mi
zy dw.ie- 
'leu. w jakim ooQhtjlJ.. ByIobry tert po- Wst
 ,,0 poezj1 Maryjnej Norw.lda". Ks. .J. .Jarz
bowski. Wy- IDa ostatecznoaciami - za duro i za 
Uj.dame, by 7JI'J IStojft.CYlCh 
 me danie bLbl1ofllskie, doch6d przezruaczony na Zakiad Sw. Kazimte- malo. Trudno jeszcze calklem pogo- 
wyrzucano 
m1ecl na pnechodni6w 1 ). rza w Paryzu, cena £1.10.0, przea. 1/3 ($4.50 z przes.). dz1
 si
 ze znilknl\!cbem krynolin, ale 
Ludnoll6 Londynu 11czy 32 miJUo- planety 8Il- juz 2Jdobyte. Ich fantazja 
ny2), a mlasto IDa w srednicy dzl8 MICKIEWICZ A. PISMA WSZYSTKIE. wynalazcza nie mogl'a nadlj.zyc fan- 
54 mlle
). Skoiiczyly si
 wszystkie CaloSt d.zliel poetyckich (oz wyjQ.tklem "Pana Tadeusza"), do tazji literackLej. Tak samo niepraw- 
przyikrollc1. kt6re dokuCl'lJ8.ly 
 druku przygotowala M. Danilewiczow8, stron 358, oprawa pl6- dopodobne wyctawaio im si
 latanie 
pr?JOdloom w '1". 1862. Tarniza bym. cienna, cena £1.10.0, przes. 2/6 ($4.70 z przes.). \V powletrzu - jak podr6Zowanie na 
W'6wCZI8J... brudna, pelna odpadk6w I mCKIEWICZ A. PAN TADEUSZ. p13.nety, fotogTafia "ruchoma" - jak 
Am1eordz1Jca, a dzIS w jej sreb'l"Zy'Stej, Stron 358, oprawa pl6cierma, cena 9/6, przes. 1/6 ($1.50 z przes.). podr6te przez srOOek ziemi. Nie wie- 
OC'Zy9'ZJCZOnej wodzle p1ywajlJ, ku ucLe- rzyli w nic z tego co przekraczalo 
A2'Je naazych ocmu, looo8ie d p9t.1"Qgl. KATALOGI KS
2EK I Pf,YT WYSYf..AMY N A 2
DANIE ich wlasne mOZIiWo.9ci i w swej dzien- 
Zablocone clerrme ulioe naJ
 do nlkarskiPj fantazji chcieli po prostu 
pl"7JeSZloScl: ca.Iy Londyn jest obecnd.e zakpic z swych nast
pc6w. Pewni 
przykryty sZiklanym dachem o ), 32 mi- 








#..

.....





.

..
t. swej wyZszo
i, przypisali 1m na wy- 
liony luctl!!. otyjlj.cych w S7Jk1anej, jasno rost wiasne zadowolenie z Biebie i 
oSwdet:lonej 'k18ltJce. Nie dokuo:m. nam ..DOKUMENTY CHWILI II swojlj. XIX-w.lecznlJ pych
 niepobitych 
dym Z fajek, 'M6ry 7BJtru.rwal powie- "wynalazc6w". 
trze nJaJ."ZYIIl1 dziadom. A jeaU by kto Moze wl
ksZl}. nlZ telewizja czy ra- 
na.rmkal na powietrzJe Londynu - fill Zeszyt I wyszedl "pod prasy. 190 stron druku kiety ntespodzianklJ byloby d1a nich. 
i na to sposoby. .,Pr7JOdkowie spmed cena 22s., 15 NF. wraz z przesylkJt gdyby zoba.czyli dzisLejszych pan6w 
Htu lart:, - czytamy w jednym z arty- zieml, powietrza i atomu, jak drZl}. 
1mJ16w, - dumnJ. z kolel 
laz;nej f DwadzieAcia starannle zebranych dokumentllw daje czytelnlkowl z przerazenia przed wlasnlj. wLedzII. 
parowc6w, c6t 'by pow1.edzJieli na na- W g l1td w l'lto
 zatarg6w, wstrZllSSjlJ.Cych jednoAciJl, bloku komuni- I jak gubilJ si
 w n1epewnoacl i nle- 
sze 'Un09ZIOOII.e aI
 w rpowietrzu, d:I'Ji
kII. Mao T tun . I k k j 
coomu moZem y uclec 00 d ym u lIl11aBta stycznego. W zatargach tych se- g przemawm g o..'lem 0- po 0 u. 
munist6w alba.f1skh'h, Chmszczow - glosem komunist6w wloskich. 
i innych :)ego prny'kroOOi ?". a do po lemik t y ch dolq.cza Hi(l postronny komentarz Ju . . go . slowlaiisk . l. 
KaMry bumnessmam, pra.cujq.cy w k h Ib 
OLty. mOOfo ISObie lemz pozwoliic na Peine tpksty prwmowleft i artykul6w prasowych chins .e , a an- 
wlasny ffi'od:!'k lolromooj1 powIetrznej, 
 skich, wloskich i jugoslowiatiskich po raz pierwszy wprowadzajl} 
talk 
 kiIlIGu I!I.9ct 
 czyteinika polskiego w gl}szcz sporow ideologiczny('h, dzielq.cych 
w . n e minut przenosl 
 roine odmian y komunizmu ws p olczesne g o. Na doie tych sporow kryjl} 
Ai\! z miasta do !!!Wej podm1ejakiej 
 
willi. SzcZl'g61y w oglo."?Jenlu: "Po- si(l sprzeczne intere.'IY, dJJ,tenia I ambicje 
"WBIizu
ych oArodkow. 
Zamiast slowa ws
pnego - wnikliwy komentarz "Od Marxa do 

 Chmszczowa", pi6ra Adama CloIko"zs. 
(dzi- i 

 Do naby<'ia w spolce wydawnlczej "GRYF", 171 Battersea Chnr('h 

 Road, London, S.W.H. 



#"..#"..






..



'..



'..

















"'
"'



 


Big Ben. 


") Nie 'Pr?JeWidzleH angleiskioh 
:zwilJzJk6w za.wodowych. 
'U) Filrm? 
1\) Wygll.).da. 
12) W1doczna pomylka. Zapewne 
chOOzi 0 malipy, ,kt6re nLedawno wy- 
staw.laiy swe a'bstrakcyjne obrazy w 
jednej z galerl1 West Endu. 
13) Znany fllozof? 
14) Zapomnlano d
 ze wychodzl 
za !t>la"Zn
 kurtyn
. 
",) Nylon? Orion'! Dacron? 


') Czyli ..Keep Br1tain tidy" 
AiPj."I2'J1" popularne afl.'Ize). 
.) Przf'totadzili trzrykrotnlp. 
') Tu pomylill si
 lylko 0 kllka mil. 
. ') 
p te! uchowal siI, w "blitzu"! 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


GWIAZDKA DLA WSZYSTKICH 
CZYTELNIKOW "WIADOMOSCI" 


100 
. 
KSI4ZEK DO 
LISTA UZUPELNIONA 
KaZdy kto zglosi jako upominek gwiazdkowy 
nowego prenumeratora "Wadomosci" otrzyma 
zupelnie bezplatnie 
dowolnie wybrane z poniZszego spisu ksi
zki 
wartoaci : 
£1.0.0 
£2.0.0 
£4.0.0 


WYBOR U! 


za. jednego nowego kwartalDego 
za jednego nowego p6lrocznego 
za. jednego nowego rocznego 


prenumeratora 
prenumeratora 
prenumeratora 


£2.0.0 za dw6ch 
£4.0.0 za dw6ch 
£8.0.0 za dw6ch 
I t.d. 


nowych kwartalnych prenumerator6w 
nowych pOIrocznych prenumerator6w 
nowyoo roozoych prenumerator6w 


Przyjaciel, dla ktorego ofiarodawca zaprenumemje na gwlazdli'" Wiadomo"'-'" d N k 
1968 otrz y ma d datk be pi t " ""....,. 0 owego Ro u 
_ .' o. 0 w 0 . z II; me wspanialy numer gwiazdkowy wraz z artyst y czn'" k t 1m 
SWl1}teCznl} z zyczenlaml od of.arodawcy z jego nazwiskiem I adresem. Of! ar__ 


100 KSI4ZEK DO WYBORU: 


Cena 


1. "Adam Mickiewicz" (ksi
a zb1orowa) ... '" ... ... ... ... 
2. "Album fotografii "W sluzble d1a ojczyrz.ny. Kobieta-Zohtierz 2-go korpusu" 42/- 
3. Wladyslaw Anders: "KI
ska Hitlera w Rosji 1941-1945" ... ... 1


 
4. Adam Asnyk: "Poezje" ... ... ." ... ... ... ... ... 6 / 
5. Jozef Bartosik: ..Wierny ok
t" - 
6. Irena BQ.Czkowska: "Droga do Brailowa" 1


 
7. Wsclaw Berent: "Fachowiec" ... 5/- 
8. Waclaw Berent: "Zmierzch wodz6w" ... ... 
9. Zofla Bohdanowlczowa: ..Droga do Dauglel" 2/- 
10. Zofia Bohdanowiczowa: "Gwia.zdy 1 kamien.le" 15/- 
11. Zygmunt Bohusz-Szyszko: "PoZoga atomowa', 15/- 
12. Aleksander Bregman: "Dzieje pustego fotela" 12/- 
13. Wladyslaw Broniewski: "Drzewo rozpaczajlj.ce" 3/6 
14. Zbigniew Chalko: "Jaworowe niebo" 2/6 
15. Joseph CoJU1l.d: "Falk" - "Amy Foster" ".Jutro" 25/- 
16. Joseph Conrad: "Lord .JIm" 4/6 
17. Wawrzyniec C?Jer
niewski: "Motywy greclde" 12/6 
18. Marian Czuchnowski: "Na wsi" ... ... ... 19

 
19. Marian Czuchnowski: "PtierBcief11i zamire" ... 15/ 
20. Maria Dani.lewiczowa: "Dom" ... ...... - 
2 2 2 1. M 
ria !?q,bro G 
Sk
: 1 "Lu l :dzie D stamt M 
"'" ... 1

:::: 
. .eczy""aw !ergle ew cz:" rogl Ickiewicza" 3/6 
23. Ferdynand Goetel: "Kar-Chat" 
24. Ferdynand Goetel: "Nie warto by
 malym" ... 10/6 
25. Pola Gojawlczytiska: "DziewCZ{!ta z Nowolipek" ... 15/_ 
26. Wiktor Gomulicki: "WspomIlJienia nieblesk1ego mundurka" g/6 
27. Zblgnlew Grabowski: "Czarny aniDi" ... ... ... ... ... 
O
:::: 
28. Gustaw Herling-Gmdzitiski: "Inny swiat" 12/6 
29. Zygmunt Jablonski: "Tch6rz"... ... ... 8/6 
30. Aleksander Janowski: "Warszawa" 
31. Aleksander Janta: "Duch niespolrojny" 13/6 
32. Janusz Jasieticzyk: "Brunatne ,j czelWone" 20/- 
33. Juliusz Kaden-Bandrowski: Miasto mojej matJd" 1


 
34. Jan Kasprowicz: "Ks
ga uboglch"... ... 5/6 
35. Ryszard Kiersnowski: ..Podr6Z sentymentaina" 1/6 
36. Jerzy Kossowski: "S.miere w sloflcu" ... ... 15/_ 
37. Maria Kuncewiczowa: "Zmowa nieobecnych" "Klub obecnych" 12/- 
38. Stanlslawllo Kuszelewska: "Dziwy tycia" 5/- 
39. Selma LagerlOf: "Legendy Chrystusowe" 5/- 
40. Jan Lechon: ,,0 Iiteraturze polskiej" 12/_ 
41. Teofil Lenartowicz: "Bitwa raclawicka" 1/6 
42. Teofll Lenartowicz: "Wiersze rwybrane" 3/6 
43. Boleslaw LeAmian: ..Klechdy polskie" 15/- 
44. Jack London: "Wd.lk lIl1orski" ... ... 4/- 
45. J6zef Lobodowsk1: "Komysze" ... 15/- 
46. J6zef Lobodowski: "W standcy" 15/- 
47. Jozef I..obodowski: "Droga powrotna" ... 21/- 
48. Stanislaw Mackiewicz: "Stanislaw August" 6/- 
49. Danuta Mostwin: "Dom starej Lady"... ... 15/- 
50. Henninla Naglerowa: "Sprawa .J6ze:fa. Mosta" ... 12/6 
51. Henninla Naglerowa: "Wspomnienia 0 plsarzach" 10/- 
52. HermInia Naglerowa: "Zawalidroga" ... ... ... 12/- 
53. Cyprian Norwid: LaJur dojrzaly" 6/- 
54. Cyprian Norwid: "P1sma politYClZne i spoleczne" 16/- 
55. Cyprian Norwid: "Vad
-mecum" ... ... ... ... ... 18/- 
56. Tadeusz Nowakowski: "Ob6z wszystklch swi
tych" 17/- 
57. Zygmunt Nowakowski: "Gallj.zka rozmarynu" ... ... 7/6 
58. Zygmunt Nowakowski: "Pnyllj.dek Dobrej Nadzi'ei" 19/6 
59. Zygmunt Nowakowski: "Puchar Krakowa" ... 1/6 
60. Antoni Ossendowski: ,.Orltea"... ... ... ... 5/- 
61. Wlktor Ostrowski: "Safari przez czarny ll!d" 8/- 
62. Jadwiga Otwinowska: "Ich mlode lata" .,. 9/- 
63. Jerzy Paczkowski: "Wlersze zebrane" ... 5/6 
64. Marian Pankowski: "Bukenooie" ... 9/6 
65. Jan Papuga: "Najpi
kniej9ZY rejs" 5/6 
66. Mari
 PawUkowska-Jasnorzewska: "Ostatnie utwory" 15/- 
67. Serg1Usz Piasf'\('ki: "Zapiski oficera armU czerwonej" 12/- 
68. Aleksandra Pilsudska: "Wspomnienia" ... ... ... '" 35/- 
69. "Praca zbiorowa PEN CLUBU Polskiego: Wielka Brytania. Kraj - Ustr6j - Kultura" 12/- 
70. WI. St. Reymont: "Rok 1794" .................. '" ... ... 15/- 
71. \VI. St. Reymont: "Z 7lLemi Chellmskiej" i "Pielgrzymka do .Jasnej G6ry" 15/- 
72. Maria Rodzlpwiczowna: "Byli i 
dIl"... ... ... ... ... ._. ... ... 8/6 
73. Maria RodzipwiczOwna: "Czahary" 10/6 
74. Maria Rodzlpwi('zowna: "Czarny chleb" 7/6 
75. l\olaria Rodzlewi(,zOwna: "Lato leSnYch ludzl" ... ... ... 5/- 
76. Maria Rodzlewkz6wna: "Straszny dzladunio" - "Ryngraf" 8/6 
77. Marla Rodziewicz6wna: "Szary proch" - ... ... ... 8/6 
78. Waclaw Sieroszewski: "Beniowski" 8/- 
79. Juliusz Slowaf'ki: "Wi'ersze r6Zne"... ... ... 4/- 
80. Michal Sokolni('ki: "Rok o2'Jternasty" ... ... 35/- 
81. Andrzej Stmg: "Portret" - "GailJzka jem.loiy" 4/_ 
82.. Artur Sliwinski: "Powstan1e Hstopadowe" ... 9/6 
83. Alina Swiderska: ,.Zygmunt" ... ... ... ... 30/- 
84. Tymon Terlp('ki: "Krytyka personalisty-czna" 7/- 
85. Kazimierz Tptmajer: .,Na Ska1nym Podhalu" 6/6 
86. J. M. Ursyn: "Torricola"... ... ... ... ... 12/_ 
87. Stanislaw Vincenz: "Na wysokrlej poIoninie" 15/- 
89. Melchior Wankowi('z: "Bitwa pod Monte Cassino" t. II i III ... po 9/- 
89. Melchior Waiikowicz: "Byio to pod Monte Cassino" .. . ... 7/6 
90. Stanislaw Wasylewski: "Romans prababki" 3/6 
91. Stanislaw Wasylewski: "W srebmym dworku z mOOrzewla" 10/6 
92. ,J6zef Weysspnhoff: ..Puszcza"... ... 10/6 
93. Tadeusz Wittlin: "Diabei w raju" ... 12/6 
94. Tadpusz Wittlin: ..Radosne dn1" ... ... ... ... 2/6 
95. Stanislaw Wyspianski: ,.Kllj.twa" - "S
dziowle" - "Warszawianka" - "Wiersze wybrane" 3/6 
96. Gabriela Zapolska: "SezOl1owa milooc"... ... ... 10/6 
97. Tadeusz Zielinski: "S'iwlat antyczny a my" ... 3/6 
98. Stefan 2eromskl: "Syzyfowe prace" ... ... 10/6 
99. Janina 26ltowska: "Inne czasy, tnn.1 ludzle" 25/- 
100. Jerzy 2ulawski: "Na srebrnym globie"... ... 4/6 
Zam6wlenda nalety nlldsyl1l6 do wydawnictwa. \VIADOi\IOeO wraz z czeklem lub postal orderem 
na £1.10.0 (kwartalnle), £8.0.0 (p6lrocznie), £6.0.0 (rocznie) w Wielklej Brytan1d, Australii, Afryce i 
koI01liach brytyj,sk1ch; 
dol. 4.50 (kwartalnle), dol. 9.- (p6lrocznie), dol. 18.- (rocznle) w Stanach Zjednoczonych, Ka- 
na.dzie I w damych krajach. 
W Belgll, Francjl, Nlemczech, W1oszech, Argentynle 1 Brazylll wplaty przyjmujlJ nasi przed- 
stawlc1ele. 
Adres adminlstracjl: WIADOM09CI, 67 Great Russell Street, London, W.C.I. 
Z uwagi na przedliwl
teczny moo pocztowy proslmy 0 wczesne przesylanle zam6wlen (z kraj6w 
zamorskich pocztlJ lotndcZIJ). 
Przy 7.am6wienlu wystarczy pod
 numery tAtdanych kslQ.tek. 
Prze9ryHm na koszt wydawnictwa. 
UWAGA! 
Jet.eU cena zam6wtonych kllbPek przewytBzy oon(l preml1, kt6re przywluguJq, zam.a.wtajq,OOlllu, 
rMnICO nalelty dollJ.czyt! do przekazywaneJ na1eZnOllcl za prenumerat
.
		

/Archiwum_002_10_301_0001.djvu

			- 


Nr 873j1'1oi, 23/SO Decelu,ber. 1MI W I ADO M 0 
 C I 


'rl 


, 
WYKAZ TRESCI ZA 


ROK 1962 


PROZA Zmartwychwst:an1u Pa68ki.m. 846. 825. RZQd Swiata. 826. Parasol noS 1 8tableW!iki StefAn. Wspomnlenie 0 Ws.zeIak1 Jan. Wien1ec dJa Too,y - Mowle polsIdej. Dwa dna.. 866. - Ia. 845. - Millennium w 06wIetlen1u 
Arnold ToYDOOe 1 Anton Hilckma.n 0 Kibish Krystyna.. Rzecz 0 t.a.f1cu. 824. przy pogodzie... 827. "W min10nym s.p. Francis7Jkowej Potookiej. 860. Biddle'a.838/839. Modlltwa za Amerykan6w. 867. hi:storyk&w krajowyoh. 859. 
ksiQ.Zce Feliksa. Kon.eocznego. 835. Kielanowski Leopold. Spoi:.kanie Z okresie". 828. W Ameryce Poludnio- Sulkowska Janina. Wi{jZ1enny sen. Wymiana 
. 837. Res.zczylisk&-Stypiflska Marta. Polakl Heney H. M.: ..In a Dark GlaaI" 00. 
Axel Marian. Omsy pornogra!iczn.e. aktorem. 848. _ Pani Mila. 850. wej. 829. Pasternak. 830. W erze 833. Wyslouch Franclszek. Klusownicy. farmer z Szetland6w. 867. Pa:;mkOW"ski Lech. 832. 
823. _ ,.Zesz.l:ego roku w Manenba- Kinastowski Slawomlr. Oziowiek XX Ohruszc:zewa. 832. Ruch socjallstycz- Surynowa-Wycz6lkowska Janina.. Pa- 854/855. Sambor Michal. Ko1
 827. - Para- Herbst Stan.i8l:a.w ob. Gieysztor Alek- 
dzle". 848. _ Notatnik amerykaiLski. wieku. 851. ny w Galicj'i. 833. Upadek O.N.Z. 834. ni Dulska 1 jej kufer. Smiert pani Zaborowski Jan. Hitler, Globke! pr7Je- tram.. 837. - Na Smi.ert BiroIlJewsk1e- sa.nder. 859. 

8. Kirkor Stanislaw. Cd Syro!{omll do Robotnik w dobrobycie. 836. Stawika Dulsklej. 850. - Dwie stare panny. s1edlef1cy. 823. - Hams Globke ! ..z:a.- go. .844. - Mernor1a.i. 856. Hibbert Ohristopher: "The Battle of 
Bsblf1ski Wltold. SeparaJi:yzm Que- Traugutta. 873/874. 2Jimnej wojny. 837. Dialektyka sowiec- 856. - Nasz B6g jest inny. 864. sypana nlem.czyzna". 826. Sowi:fulk1 KazImierz. 0h.i0Btr0. 825. - Arnhem" ob. Sosabowa1d. Sta.nJsIaw. 
bOOIL 845. Kiodzlnski Zygmunt. SkaBtrowane sa- 1m.. 838/839. Wahania brytyjskie. 840. Szermentowski Eugenius.z. Pepln.1era Za.horska Stefanla. Gustaw. 835. - Wlieoz6r. 827. 869. 
Ba.illy Rosa, pI"'.lJeliootyI Tymon Ter- tyry Marcina Bielsk1ego. 830. Algeria i Fmncja. 841. WieIDw. stra- polskich arrub6w. '853. - Kr61ewny na Anna. 859. Toporska Barbara. Kronika. 825. - H1I.lberg Raul: "The Destruction or 
lecki. Pr7JedMrojen.na wycieC7Jka do Komarnlcks Irena.. Zamiast laurki. tegia. 842. Korespondent. 843. Feno- wygnaniu. Sierotlka Alma Cylejska. Zskrzewska Lidia. Sen.. 833. - Wiecz- Pt;aJd. 845. - R.eporI:aZ jea1en.ny 1961. the European .JewB" ob. Petczyf1ska 
Pooomdowa. 861. _ OgrOdki Warsm.- 828. men Deut.schera. 848. 
a am- 863. - MaJtiejko w 8wlette liBt6w do ne pi6ro i 8w. Antond. 862. - 
 873/874. W'arutL. 830. 
wy. 867. Konkurs na S7Jkiic 
y z 20-le- basada. 853. Korespondein.t zagranlcz- Zony. 869. JotniCZli- 865. - Wystwwa. 870. Za.krzew8ks Lidia. S7Jami1:aZ. 825. - HiZ Hemyk ob. KotarbiDaki Tadeuaz. 
Bartkowski Jan, opraoowala Ma.ris ci.em DiepodlegioSci.. Prace wybrane ny. 854/855. R6Znice. 856. Wokoio Szpel'BC'l.. 
o 1 oko. 825. 830. Za.Ieskl J. St. UnIcl pod m.borem car- Moje alowa. Al fIJne. A po trzeclm... 852. 
Danilewiczowa. 
ywot maBOD8 pocz- przez rediakoj
 "WiadoimoSci". Anil Berlina. 858. Niertodoksyjny rewizjo- 832. 864. 865. skim 1 sowiookliI11. 858. Dwa przyk.auJa.n1a. Prz;yjdZ. 8
7. Hocking Mary: "Visl.1:.orI;I to the Cree- 
otwego. PolSki Londyn w roku 1934. guzika... Dyrektor. Essay konkurao- nizrn. 859. Pekin I Moskwa. 861. W Szus.zkiewiczowa Ma.ria. sto Ia.t Mu- ZaJ
 Grzegorz. BoZe Na.rod7Jende w oerrt" ob. Kozarynowa ZOfia. 863. 
830. Edynburskie plotki sp:rned stuIe- wy. Nat
tny Marszalek. Niepodlegle Hi
 862. Paryj;, Bonn, Wa- 2JeJUm Narodowego w Wa.rsza.wIe. 870. omBIe okupaojl.. 826. RECENZJE Z KSI
EK HosOOw1ec 
wcl: "Eaeje dIa Kaasa.n- 
cda. 846. 0 wl'aBnych slla.ch. 857. wakaoje. Pani Maryna. Profesor. Pro- szyngton. 863. Wojna w przestwo- Szybowska Wanda. Dmidaj. 849. Zamorskl KazlmJerz. A.dama Sohatfa Allsop Kenneth: "The Bootleggers" dry" ob. KorlJarynowa Zoi'ia. 824. . 
Beckowa Jadwiga. Dwa sluby. 844. _ fiI fonnisty dwudziestolecia. Punkt rzaoh. 864. Ohiny. 865. Kuba.. 866. Szymanowski Karol. Listy do Zofii monolog 0 wo1no9cl. 0844. ob. Rajeokll. .Jan. 825. IIawa.rd Micl1ael: "The Franoo-Prus- 
A gdy byblm EkscelenejQ- 873/874. zwrotny. Wakaoje z A
. X. dr Leon Doktryna Monroego. 867. R4bek rze- i Pawti Koc:haf1akiah z 1a.t 1920-1924 Za...
pca. W oczach Zachodu. 856- Anderson M. S.: "Europe 10 the sian War; the German InvaSIon of 
Biblioteki polskie w Anglli zagroZone. Puciata. 843. czywistoSci. 868. .Jaures. 869. Per- prneplsai, przygotowal do dru
m, 859. edghteenth century" 00. B6br-Tylingo France,. 1870-1871" ob. Rajeock1 .Jan. 
858. Kopaf1ski Stanislaw. S.p. Mieczyslaw spektywy. 870. Byly S'llpieg. 872. Pa- wst;wem opatrz;yi Aleksander Janta. Zbys.zewski W. A. 
ydz1 w Bwiecie Stanisbaw. 831. 844. 
Biel A1ojzy. Gdy prnesI.edIency nie .JalowieckIl. 840. ralela. 873/874. 863. dzislejszym. 841. - TltoIand I Euro- Andreas
: ".Jooeph Oonrad" ob. Howe IIWIng: ."Politics B.Dd the 
byli 
 pl"7JeBledlencami. 858. Korbonski Stefan. Spotkanie z poebI.. Pankowski I\larlan. Komk. 853. - Hzymaiiski Leszek. Sci.eZka w "bu- pa.. 842. - RotJszyld7ll.. 843. - Tryumf Dan.ilewiClzovlla Maria. 850. Novel" ob. Danil6W'iC'ZX1W'a Marla. 850. 
Blelstowicz Jan. U wr6t finczlejow- 827. - W Poludniowym Vietnamie. OpowieSC noworoczna. 863. sh"u. 828. - Weekend. 834. Sa1ana. 846. - Ozy ch.rzeBclja.6sk At'aB7Jkiewi.crz; Fel1ks (redaktor): ".Ju- hlglot Mioozyslaw: "Pogllldy literac- 
ski'Ch. 823. _ Dziesl
 lat Polskiej 828. - Tajemnica Pentagonu. 852. Papee Kszimien. Kartkl z pami
tnI- Sliwinski Henryk-Czesla.w. Na szla- mi
w'ka? 847. - Puryzm lriusz Kleiner" ob. Terlecki Tymon. Ide koterli petJersburskiej w latach 
RozgiOOnl Wolnej Europy. 840. _ Korczyiiski AIeksander. Adolf Ber- ka. Kronika kilku dni. ,834. k.a.oh ogrod6w oliwnycl1. Sew1l1a. 830. ozyli proba dy8kusjl. z GrydzewBkim. 864. 1841-1843" ob. Danilew1c:wwa Maria.. 
Ze 8w1
tego Sa1watora do Opa.towej ger. 844. - Dlaozego wl'aimie Smigly- A1"I'IIJ9tIrong Anne: "Unoondit1onal Sur- 841.. 
Anny. Rzecz 0 poezji .Jana Roetwo- Rydz? 852. render" ob. .J
 Wedaw. Ingrim Robert: "Hitler g'1il.'k.lil.ohBter 
rowskiego. 841. _ Bub!. 858. Kosinsks Zofia. Dzlenn1czek. 860. :uuuu1U1 III 1 1111 1II;UUUUUU1UUUUUU II II 1111 1111 III 1 III II II II II lII:mnmt111 III 1 1111111 1111 III II III UII III III III 1111 III 111111 I: :: f 867. Tag" 00. Sorutaitor. 867. 
Big Ben. Big Ben w podrOZy. 861. _ Kosinski Zdzlslsw. Proust. 870. Ba.czyIiski Krzysztof Kaandl: "U'two- Iverson H. C.: "Po11sh NationaJ 
W Londynie. 823. 827. 829. 832. 834. Kossowska Danuta. Profe80r Wltold L WOWIANIE I MILOsNICY L WOW A ! ry zebrane" ob. 
a Ma.ria. Lodg'e. No. 534. Consecrated 17th .June 
836. 837. 841. 845. 846. 848. 850. 852. Doroszewski i jego slownrk. 825. _ 834. 1847. Souvenir of Centenary Celebra- 
854/855. 858. 868. 873/874. Robert Frost. 834. _ Epilog' tw6r- Ukazala si
 swiezo ksillzka Baana E1yses in co'llaiboration with tiong aJt Freemasons' Hall, London, 
Robkowsk1 I\.ndrzej. Fragm.:mty cZJOScd Faulknera.. 860. Hans Nog'ly: "I was Oioero" db. &>- W.C.2" db. Dan1Iewlorowa. Maria. 828. 
wspomnieiJ.. 854/855. _ ob. Listy An- Kowalewski Jan. W Z.S.R.S. 862. STEF ANA MJ;:KARSKIEGO IroIn1oka. Ill'ema.. 870. IVeMoIl H. C.: "The Polish NatIonal 
drzeja Bobkowskiego. 854/855. 865-869. 871-874. , Bedoy
re Miohael de
: "Frano19" ob. Lodge No. 534 (Fonnerly No. 778). 
Bohusz-Szyszko Marian. Matejko dzI- Kozarynowa. ZOfia. Droblazgi wloskie. . Rajecld..Jan. .866. The History of the Lodge and Its 
siaJ. '873/874. 830. - Polska fala we Wloszl"Ch. 835. L 0 W Bielatowicm Jan. MaIy geneT'8l. 884. Masanic A8soc1ait.I.oni from Its Con- 
Broneel Zdzlslaw. Fintermalt. 827. _ _ .Jan Gw. H. PawIlikowsk!. 861. - Portret 'i I!WItoportNrt:. 862. - Im- secraibI.on to the Present Day" 00. 
"Virtd1:ama". 843. -"La Nctte" MI- Kozarynowa Zofla 00. MacGregor- presjanil:stycl'zJn prom.. 863. - W1el- Danil
 Maria. 828. 
chelangela Antonioni. 838/839. Hastie. 864. 866. 868. ka ern.igm.oja.. 867. Iwa8zkiewlCZ .Jaroslaw: "Hozmowy 
Bums Ka3Jlmlerz. W kraju :mk&w i Kranc Karol. Wystawa ljsunk&w Billip Witold: "Mi.ckJ1eW'1cz w ooza.ch 0 kBiJpJkach" ob. Kozarynowa Zofia. 
Maj6w. 873/874. Czaps1dego. 843. wsp6kzesnych" ob. Kozarynowa roo- 845. . 
('ston Anne. Ruth Fry. M7. Kronika. 823-826. 828-837. 840. 843- 1'ia. 865. .Jab111rowSka R6Za.: ".Joseph Conrad 
Cbcluk Andrzej. Pola.cy na piq.tyro 853. 856. 859. 861-866. 868-872. Karta z dziej6w Polski BogusIawSkl W1adyam.w: "A.ktorzy 1857-1924" ob. Danilewiczowa Maria. 
konitYDencde. 844. _ Krzyk nad krzy- Kruk-Rostailskl Miec2!yslaw. Opowia- waI'!rlJ!IIW'9c' ob. Terledki Tymon. 865. 850. 
kami. 852. _ 0 Andrzeju Bobkow- danko 0 "Swl.rkowaniu" i 0 brzydk1m Jest to historia Lwowa od r. 1340 do r. 1939 przedstawiona z naukowll ScisloScUj,. BoguaI'aM19Id W1Ia.dysIIa.w: "Sily d arod- .Jaoewlcz Alfons: "M:iranda.' 00. Ko- 
Skim i jego listach. 854/855. siowie "d1pU1". 842. - Gq.sien1ca. 1 Ksillzka ta 
 dla ka:ide g o Polaka na obczyinie irodlem wiedz y historuczne J ' 0 Iki nam;ej 19Oeny" db. Terlecki Tymon. zarynowa Zo1'ia. 0844. 
Collector. W oczaoh Zachcdu. 826- POll .Jezusloek. 849. 
 01 865. Jscewicz Alfons. HemAn Cort&l w no- 
833. Kruszelnicld Ludwik. Za Nien1en... Lwowie, jego kulturze i wkladzie cywilizacyjnym do dziej6w calej Rzeczypospolitej w Bouret .Jean: "HenrI Rousseau" db. wym mvtetle. 864. 
(',onrad Ben. Amfilada. 859. 851. ci
gu 600 lat panstwowej i kulturalnej przynaleZnoSci do Polski. Sorutator. 834. 
a.cques .J
:Paul: "La Couroone de 
CYJ:"&l1 Edward. Za grubyml muraml Krzeczunowi.cz Kornel. Gmera.l ka- B6br-Tyllngo Stanislaw. xvrn-wlecz- I Aigle mane ob. KO'ZJ!I.ryIlowa Zofia.. 
w Tamowie. 824. walerii polSld.ej 0 t.oln1erzach-
ydach. 112 stron tekstu + 15 calostronicowych ilustracji. na Europa.. 831. 845. 
Czapska Marla. Zlota Btrnala. 825. _ 845. Bregman AlekAa.l1der. 0 czym m
 na- .Janton Maria: "Zygmunt Krasl:6sk1 
"Ten Po1a;k da.waJ harde odpowiedzi". Ksil}.ZkIl na.deslane. 824. 826. 828-837. Cena z przesyllGl £0.16.0 $2.50 wet myMre Die choo. 860. - debiut I dojrza.lo
" ob. GUnther 
853. 841-845. 847-850. 852-856. 859-862. Burian K. V.: "The Story of Wm'Id Wladyslaw. 845. 
Czapskl Edward. Fragmenty pam1
t- 865-867. 870. 871. K S I J:' G A R N I A P 0 L S K A ()peII"a" ob. Scruitato'r. 844. J
drzeJewicz Wa.cla
. .J
 to bylo z 
nik&w. 873/874. Kukiel :\Iarlsn. Lelewell Cza.rt.ory8k.i '"I:- Buszko .J6zef: "Ruch socjall8tycmy bezwaruntkowq. kapltuIaoJ.Q- 867. 
Czarnyszewicz Florian. PieSn zagro- po stu latach. 833. - Listy Orzesz- 00 w Krakowie 1890-1914 na tle ruchu ".Joseph Conrad Kor7JenlOWskl." 00. 
zona; kradzieZ leSna. 823. kowej do rOOakcjl ."PromI.en.ia". 858. I a LMA BOOK Co Ltd robotniczego w Zaohodn1ej GeJ1cjl" Danilewlczowa Maria. 850. 
Ozytelnicy 0 "WiadomoSciach". 825. Kwapinski Jan. W TaszJkencde jako . . 
 ob. Pandora. 833. Kahn H
: "Thinking about the 
826. 828. 832. 834. 835. 837. 844. 845. de-Iegat ambaBady. 860. \fj Oieohanowiedlct An.dr7Jej: "Michal Ka- Unthinkable ob. Bregman Aleksan- 
R48-850. 852. 856-858. 861. 864. 865. Lateraflski Jan. Na \WJg6rzu Awen- *n1erz OgoiMki und seIn MU8enhot dro-. 860. 
Danll"""""",,, Maria. """'"" duch tyfukbn. 81>'- _ N..... K_.' 9 Leuthal Place, Glouc:eater Road, LODON
 S.W.7. · = _00 00. G_ __. Kantak Hamil X. Troja P6Inocy. 860. 
"BritiS2JU" _ .J. C. W. Home. 825. _ 853. - Jesien nad Tybrem. 873/874. tel. FREmantie 9062 825. 86 9 Wzro9I: I upadek TrzecieJ Rzeszy. 
.Jeszcze 0 maBOI1aoh. 833. _ Emigra.- Lechon Jan. Balet pol8kIl. 852. Collura Paulus (edl.dlt): "Repert:n-' . , 
cyjny E!rt:reicher. 851. _ Notatnlk Lednickl Waclsw. NajwczeSniejsze 1'Iium rerum pOlon'iclaJrum dn aro'hlvo Karl Frederick R,; "A Reader s GuIde 
g-recld. 873/874. wsporrml.mJIa. W mo8klewsklah do- tlmIllIllIllIIllIllIllIlIllUUUU1
 . Dra.gon,ettI de Torres In CI1'v1.tate to .Jo."Ieph Conrad db. DanJlew1czowa 
DanlI
wiCZQwa Marls ob. Bartkowski macho 849. Dnd 
e I Awi
. Aquilana" ob. Meysztowiocz Walerian 


°ka.Jadwi b Kotarbif18k 
.Jan. 830. 846. 857. 850. P,swllkowski Michal K. OImo na Ro- - Barcelona. 836. - Kartuzja w 848. - BadenJ.. 853. - Ohari
 bien X. 853. Tadeusz. 
52 ga 0 . i 
Destalinizacja w karykatu1'7Je wlo- LeSniewski Henryk X. Rzymska ega- BJ
. 825. 831. 833. 835. 836. 842. 846. Miraflores. 838/839. - Lope de Vega. entendue cammenoe par soI-meme. Conquest Robert: "Courage or 
 Ka te 1m M ria. N I' 

kiej. 824. pa. .851. - Matka Cm.cka czyli Laski. 851. 
59.. 8
2. 865. 
68. 870. - Pdmw- 864. - Chimery i maja.c:zenda Goyl. 854/855. - Gran10e Europy. 856. - Dius: the Pastem.aJk A:ti'adr" ob. Pan- ksi
:: Mon.
 I ta 
5 men.0w8. 
Dobek ('zes}aw. Ozekoladowy smak 854/855. are zJaWleIlle sl
 Wltolda Dusiaokiego- 873/874. Kennedy. 857. - De Gaulle. AJgerl.a dora.. .830. er an.. . .. 
ojczyzny. 830. _ Sztuka na emery- Uisty Andrneja BobkOW'skiego. Do Rudorn.iny. 827. ,, {rwiaUo. 843. "eravl

Is-(,rivelll Jadwiga. Ostatn1e cy. 836. - Wielkle lowy. 841. - 0 tolU do Goereme. 832. 833. przypisamd opatrzvn: "WfIPOITUIienla Kotartnfulkt Tadeu:!rz Henry'k Hit 
Graho
kl Zbl
iew. Dwie wyspy. spotkanrie z Marys:l.lI- RuZyokl}.-Gabrye- tak1m co u'kra.dl mnt.erC. 842. - Pro- Tnmk .J. J. on. Zylberlberg- Michal. Bui'io"lJll. AndrLeJ. Co m1 po karawela.ch. 0 St!'!i'a',lde 
kim" db. Komryno- KryMyna Dlj.browska: .J6rZY Pele, .Ju: 
824. _ W puS'ZJCZV. 834. _ Andrzej lowlj.. 838/839. wadzlla go 
 BcYiJa. 862. - Spot- 859. FenHC'I. Blues. 872. W'1. Zof'ia. 843. Uan Krzyt.arnowSki Wanda Leopold 
Kra.q\o'ki. 835. _ Na przet
. 838/ Metropolita .Jan Slipyl. 838/839. J;ande z Hitlerem. 864. - 
y
 my nie W Kraju 0 "Wladomooclach". 826. Cbcluk AndrzeJ. 0 WHnie i Kaziuku. Fabry Philipp W.: ..Del" Hit1er-Sta.lin Ta.de1Jsz Maniteuffei .Jadwiga Karwa.
 
839. _ Dwa oIblicza. Karola Huberta Mf,\Clewski Edmund. Pra.ca nlewolni- zy
. 866. Wadecklj Borts A., W)"bral i prneIWyI 834. - uroilk 0 "Tylon.l.e". 864. Pa:kt 1939-1941" db. Sdkolnto'ki Mi- smska Krzysztof Dunin - Wq.sowicz 
RoIrt.worowR'kiego. 864. - Smler(i mu- cza i cu
. 835. P
.'przy7JI1aniem nagrody "Wtado- Mieczysiaw Gierglelewicz. S7JeWCZ€II1- C'Laban-Goldmanowa Marla. WteI'9'ZJe nhat. 868. Ta.deU'
 SoI1am: "Z dziej&w podzIem
 
zvka. _ 869. _ Splew dzlewczQ.t. 872. :\If'karski Stefan. Zesp6i etu. 846. m
 . 835. ko wSrM Po1ak6w. 838/839. pisane w Rosjl.. Smiere dzlooka. Po- F1aoeliffi'e Robert: "Love In Ancient nego UnLwersytetu Warszawskl.ego" 
Gnlbinskf WacJaw. Helena Grom- M('Znl('ki Witold. Metryka Gdaiiska. 
rzyboro
ski Henryk. "WilWat Lltwa W\!g-rzyiiska - KoHCial
owska Janina. g'I"7Jeb. 868. GreecE''' oh. Wieni
 IJmacy. 835. ob. Pelczyfutka Wanda. 852. 
n'lcka. 847. _ S()krates I Fryne. 868. 873/874. 1 Korona. 836. - Koldra.. ,838/839. Pami{rl.Jana Clundelitiskiego. '836. - ('zapll('ka Barbara. Wi
. 859. - Po- Frenkel MieozySl:aw R: ..Slepv pasa- Kowalska Aniela' Warszawa lite- 
Halski CzesJaw. PiQ.ta jesie1i 'war- :\Ikhalek AntonI. Od krakowlaka do - Raport karny. 846. - System. 851. Navigare neoesse est... 
53. wrot. t.er" o!->. Koza.r:ynowa Zofia. 834. raOka w okresie '
omu kultural- 
szawska (16-24 W'r'ZJ!'ffi1ia 1961), 830. 
Iki. 0857. - Portret. 861. - Gniada.. 864. Wieniawa 0 patrolu Beliny w ObI\!- C7A"rMnit"wskl Wawrzynlp>c. Amfora. Frenklpl 
tamslaw. Sztuka Zydow- nego 1811')-1822" ob. DanUew1c:z:owa 
_ SmierC Antona Weberna. 853. _ 
llChalRkI Czeslsw. "Samson" Andrze- Poszldn. NIk
aJ, 
or};yl Tymon gork
. 841. 827. - Ozy mo.moinarlum Duchownego w me. 867. 8 t llva tr '<'
:"! i 28 h -83 A 7' kad ..MIXed bag" NEW YORK 1'7 825. - M611\JTl101. 827. - SIe1bv. 869. Gouzenko Svetl1ana: "Before Igor" ab. Krzy7;anolW'Ski .Juldan: "PardJI
e" ob. 
PlfiSku. 843. 0 Erenihure11 6wier(i wif'lku temu. 834. ea vw pwskl Rafal. Krak&w. 866. &wtJtator. 844. Dan'i1Jewlczowa Marla. 832. 
KapaJczytiskl ZYann unt . Wywiad z 0 nowej P. HfI/(. - Konr..'tJonal. S!'\7 J'	
			

/Archiwum_002_10_302_0001.djvu

			28 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


amery'ka.:6Sk1 pomn1k Napoleooa 1 je- SMvrymowJoz Eugen1usz: "Kalden- olen1u koro:nkowej paraso1k.1" ob. BIe- 849. 850. ()zarowicz Irena.. Zagadnienie b1aio- atJiasu.. 856. Meysztowicz Walerian X. .Jedyna SZ&n- 
go gwa.rdIl1. 852. dam Zycla j tw6romScd. .Juliusza Sro- 1a;
CIZ .Jan. 863. WuJlf .Joeef: "Das Dritte Reiah und ruskJ.e i spmwa. burzenda cerkwi. 863. Kawka J. AI. Na margines1e wspom- sa. poezJIi. 857. _ 0 poohodzeniu Le- 
IWklel Mair1an: "Dzieje Poli9ki po- waokdego" ob. Giergielewicz Mieczy- Szatkowski ZygmUIlJt ob. KOS98Ik Zoo seine Voll8treoker. Die Liqwdation Czaykowfilkt Dominik. Obch6d w nien 0 Broniewa1mm. 851. ahoma.. 860. 
I'OZIbiorowe 1795-1921" 00. Halec:ki 911a.w. 847. fia. 860. van 500.000 .Judein 1m Ghetto War- Landshut. 866. _ 0 nasz stOSWlek do K\!d2!ierski J. Z. Ledn.ioki 1 Toma8zew- Michniewicz Wladyslaw. Druga ce- 
09kar. 845. Soharmach Leo: "This Crowd Bewts Szelburg-Zaremblna Ewa.: "Samot- schau" ob. Pelczyiulka Wanda. 838. Niemiec. 869. aki. 823. _ Zawiedzl.ony. 828. _ 0 g"letka. 831. _ .Jasne 8ta.nowisko An- 
lWnoewdcrrowa Maria: "G9d o1riwny" Us All" ob. Kruszelnioki Ludwik. 827. n.oS(:" ob. Komrynowa Zofia. 836. WuIf .Josef: "Martm Bonnann - Hit- Czerniawsid E. J. PoIiBkia, Ukraina, "czerwonyoh tW'8n8Ch". '829. _ Oe- gloaaBOw w Bpmwie pomocy dIa pow_ 
ob. Kom.rynowa Zofia.. 1823. Schiller. Leon: "TOOIIJr ogromny" ob. Talbot Caroius H. (edldit): "Res Po- !em ScOOtten" ob. Kozarynowa Zo- BiatoruB. 859. ohy rozpo
. 834. _ Za1'eza.(: st:and.a. $52. 
Kurek .JaJu: "Pepe kanare'k" ob. Ko- TeI"leclQ Tymon. 858. Iond:ca.e EUsabetha I .Aa:lgliae regnanJte :f1Ja. 869. Dunin-Wl}sowicz Krzysztof. OSwiad- redaktora. 856. _ The show must go Mielzyliski Karol. 0 Madeju Mie
- 
zarynowa Zod'ia.. 832. Sohoen:bemer Gerhard: "Del" gelbe CIOII13OI'iptae ex archiviB publicis Lon- Wy'ka Kazimlerz: "Krzysztof Ba- ozenie. 867. on l8Ile nie 2awsze. 869. skim. 869. 
Kurek .J8ilu: "Zabijcie Bambaam." ob. stem" ob. P
ka Wanda. 835. dcmiarum" ob. Lanck.oroWlka Karoli- ozyf1skt (1921-1944)" ob. Da.nilewi- Fels.ztyn Tadeusz. Wy1'ZJl.rt.nia bomby Kicki Wladyslaw. 0 "duirn1aah" me- MilO82IeWskl ZdzisIaw. Pochwala K
- 
Koza.rynowa Zofia. 832. Scmtator. Polonioa. Dla miodzie!!y. na 827. CI'WW'8. Maria.. 834. wodorowej. 869. siusmJie. dzierskiego. 831. 
LaMouque Henry: "NapoIOOo et la Tajernnicza ".Jadwi.ga". 834. Od Koii- Terl-ecki OIgierd: "Siedem dni Iso- Zaborowski .Jan: "Dr IIaru:I Globke, Frenkiel Stanlstaw. Pochodzen1e 1 Kirsch Mathieu. Sprawa wdzli
- Model8ki Izydor B. Protesor Tadeuaz 
Gwrde 
e" 00. Kulkiel Marian. ciuszki do GuzjenkL Conrad i Rita.. belli" ob. Damlewicrrowa Maria. 853. u
k m Rzeszy" ob. 7.aranski wy'2J1lIanie. <&27. _ S1Jtulkia ludowa _ cd. 835. 
eliDski a sta.ry Testa.ment. 858. 
8M. Opera 'WM9Za.WSka. 844. Zdra.dzIOIna Terlecki Tymon. Zona poety. 833. - .Jan. 840. N
kiirfor. 844. Knothe Jerzy. StmyIpin w polsld.ej MoraW8ki Kajetan. Dwa bl
y. 827. 
LaMouque Henry: "The Amitomy of pmeIZ lSprZym[erzei1c6w. Yesza I to- Pwnd.
tnik diramatopiJSlartz;a. 836. - Zanowa .Jadwiga: "W s}uzbie oSwia- Fryling Jan. 0 maBCX!1aOh wyssanych loozruicy. 864. Morelowski Jan. Nowy przekiad an- 
Obry. Napoleon amid his GU8l1"d" ob. W8.I"ZJyS'lJe. 007. Pawllilkowski we lJWOIW'ie. 838/839. - rty" 00. Kozarynowa Zod'ia. 837. z 'paaca. 861. - Stefan Badeni. 868. Kolator Antoni. Eoha Jronkursu. 859. gie1akii "Pana Tadeu.sm.". 849. 
Ku!kIiel Ma.ri8n. 852. 8ebyiowa Bab1na: "Oltladka z Pega- Sl11rnI1a teaJt:iralm Leona Sohillera.. Za.raDsk1 Jan. On milczy, ale fakty - Powr6t Odytsa. 866. Konarski Szymon. Czy uwiq.d star- :\Irozowska-Toeplltz Jadwlga. Poch- 
Lanckoronska Karolina. Eltbl.eta I a zem." 00. Terlooki Tymon. '833. 858. - Plenny kloaeik. 860. - 0 .Ju- mOwiIj. za niego. 840. Gawlina Jozef X. arcybiskup. .Jehowa ozy?870. wala Lurczyf1sk.iego. 836. 
Polska. 827. Seton-Wa.1:Bon Hugh: "The New Im- Iiuszu Klcinerze. 864. - Elkshumaoja Zauberman Alfred. Mysl okeynesow- i 2ydzi. 863. Konczacld Zblgniew. .Jes:lJOOe 0 Uzzle. Narolewski Jan. K Za duZo kobiet 
Landau Ludwik: "Krond:ka Iat: wojny peria1:ism" 00. Pandora. 824. krytyk
. 865. . "Ska 00. emigracji. 862. Giertych J('drzej. Miscellanea mason- 827. i pod6Zy. 836. _ Kresy wschodnie i 
f oIkupo.cji. Tom I. Wnemen 1939-15 Sha.okJe G. L. S. ob. Phelps Brown Terlecki Tymon: !,pazm Helena db. Zawodiny.J. K: "Death in the Forest" side. 853. _ Proif69o:r Leon Kozlow- Konczacka JanIna. PoohwaAa Biela.t:o- powioe5C Micltala K Pawlikowskiego. 
J:iIstopad 1940" db. PeI>czyf1ska Wanda. E. H. 862. KOSSOIW"Ska stefama. 864. ob. Pragier Adam. 871. ski i ma.lSOI1erta. 865. wiIo1Ja... 836. 841. _ Choroba Toulou.se-Lautrec'a. 
866. Shiirer WIDiam L.: "The RiIge and Tew B. ob. Phelps Brown E. H. 862. ZgorzelSki Ozesbaw (opraoowal): Godlewski Jozef. 2r6dta "N1espodzian- Korczylisld Aleksander. A jednak 856. 
Leopold Wanda. 00. 
 Ta- Fall of the Third Reich" ob. Kantak Tomaszewski. 'IMeu1!rL: "Bylem sze- "Ballads. polska" ob. Giergielewicz ki". 835. _ Michal K. PawLikowski, Onniia.nd.n. 853. Nietyksza Waclaw. Lekcja botaniki. 
deu1Iz. 852. KamH. 869. fem B1Jtabu obl'Oll1Y Wa.mzawy w r. Mieozysmw. 869_ W. A. ZbyszewSki i W1adyslaw MJ.ch- Korowicz Wojclech. Pol.!Jka 1 B1aIo- 830. 
LeSlodoorsk1 BogusIa.w 00. GieyB'lJt.or Sieg'ler Heinrich van: "A
 der 1939" ob. Wawrnkiewioz .Jan. 843. Ziegler Phi-lip: "The Duchess of Dia1o" niewdcz: pochwaiy. 865. - Po1ska 1 rus. 871. Nowacki Stanislaw. RreczpospoliJta a 
Ale1a!ander. 859. A
 PoI:enJs 1918-1945 und TreugUlbt S'tefan: ."P1BaT'9ka mlod.oS
 ob. RaJ'ecki .Jan. 852. BiaIorusi1ni. 871. Kossowska Danuta. Eoha konlkumu. BiialorWi. 838/839. _ Zagadnienie 
LempdClka An:I.e1a (opl'8.CIOIW'ala): "We- der AuiSbroch des 
ten We1t- Stowa.ckiego" ob. Giergie1ewicz Mie- Zimand Roman: "Trzy studia 0 Boyu" Grabowski Wojciech. To jest prawda. 859. _ Czy nde pt'7JeSadny optym1zm. biaioruskie t sprawa burze.ma cerkwi. 
aeJle" we wsporrmdeda.oh . Ikrytyre" 1miegaJ" ob. Sim.og'or7Jewski Kazi- crz;ys1aJw. 847. ob. Kozarynowa Zof'ia.. 850. 824. _ An.aohrond.2lmy. 844. 859. 863. 
db. Da.ndlewIczowa Ma.r1a. 853. - 00. m1eI'Z. 861. Trueba Alfonso: "Hernan Cortes Li- ZWeig F.: "The Worker in an Afflruent Grabowski Zbi
ew. Pami
tnikli Wa- Kossowska Stefanla. Ozy emtgra.cja Orlowski A. S. Szewcrenko i Polaey. 
Korzaryonowa 7dia. 862. Singer Bernard: "Od Witosa do beI"8Jtor del Indio" 00. .Jacewicz AI- Society" ob. Pandora. '836. clawa Ledniok:iego. 827. _ 0 puScim.
 jest potworem r:I.: Luna.pa.z1ku? 823. _ 844. 
Maas .Johannes. ,,-Dokumentatlon der SI'aJwIka" ob. Pandora.. 854/855. funs. 864. Zylberlast Henryk: .Jak 2JOSt:a
 wo- po Bobk
kilm. 857. Mala ozy wie1OOa? 831. _ WieIJd.e Osnialowski Marian. .Jedyna szansa 
delrtsch- bi
ze c1ykt, H. Bennett, Krystyna Berwinska, Andrzej Beuermann, fla Koslnska. ZdzlsJaw Kosinski, Mana Kosko, \\'Jodzlmlerz Rowiilski, Wanda Roycewiczowa, Marian E. Royek, Tadeusz pirtula.cJa . 848. 
t bI'bl1of1ile 
9("'V 1750-1815" db. Aloj.zy Biel, Jan Blelatowicz, Jan Bober, Louise Bogan, Feliks Koskowski, Zofia Kossak, Danuta Kossowska, Stefania Kos- Rozmanit, K. A. R6iankowski, Artur RubInstein, Klemens Stach.len-Icz Waclaw. Przydzial pui- 
K07A1.TV'TIOW'a Zof'tJl. 872. Rohdanowicz, Zofia Bohdanowiczowa, 1'Iarian Bohusz-Szyszko, sowska, Adam Kossowskl, Leon KosteckI, Maria Kostrowicka- Rudnicki, Rronislaw Rudzinski. Bertrand Russen, Ignacy Rut- kownika. Tomas
wskiego i choroba 
Pa1a.cuJkows1d Fmncio9Zf!k: "TeaA:r Mohammed el-Saleh Bondack, Karolina Borchardtowa, Gosta Dl}browa, Stanislaw KOSclalkO\yski, Stanls
w Kotwicz, Jan kiewicz, Joanna Ryblcka, J. M. Rytard, Julian R7J6ska, puikm:vn
a .J
cza. 850. 
''W'O\Wfki 'P'Od dvrf,kc1R. 'I'adeu8'm. PR/W- Rorg, V. L. Borin. Wanda Borkowska, Antoni Borman, Andrzej Kowalewski, Janusz Kowalewski, Jan Ko
ahk, .Zofia Kozal")"- ,X. J6zef Sadzik. Marc-Antoine Girarc1 de. Saint-Amant, StankIewIcz Jozef. B.B.C. 0 Kubie. 
Jdllrow9kif'e"O 1900-1906" ob. Terlook1 Borowicz, Stanislaw B6br-Tylin
0, Brat, Aleksander Bregman, nowa, Jadwiga Kozlelewsk
 .Klemens KraJew
k... Anatol Kra- "',I-ndl!- Sakowska-Wanke, :Jullus.z Sakowski, MlchaJ Sambor, 868. . 
'rvrnm1 838/839 Emil Breiter, Peter Brock. Bohdan Brodziilski, Ludwika Broel- kowieckI, Karol Kranc. Fehc,Ja Krancowa, ,Jan Krok-Paszkow- Ahstalr Sampson, Lew Sapleha, Adam Sas, D. L. Savory, Lech Strakacz Sylwm. Wyrazy uznania. 


 ob 

I 'm'Ozy Plater, D. W. RroJ:"8.D, Ewa Bromtrska, Alfons Bronarskl, ski. Mieczyslaw Kruk-RoHtanski, Kazlmlerz Krukowski, Lud- Sawilcki. Tadeusz Schaetzel, Oskar Schenker. Olga Scherer- 837. 
Pa.97Jkiiof>!W'l
 Henrv'k (
c'a)' Pot- Zdzislaw Bronoel, J<'f'liks Bronieckl, Christine Brooke-Rose, wik Kmszelnickl, Mi('haJ Kmszynski, Iwan Krylow, Komel Wirska, Leon S('.hiUer, Kazlmierz Schleyen, Henryk Schoen- Strzetf'lski Tadeusz. Wc
 0 Li:Dzie. 
Aka II :Pe1 dorohek d2'J1e
 w. 
i.ag,u Wanda Brzeska, Jan Brlf'kowski, Malgorzata Buhardt, J6zef Krzeczunowicz, Aleksander KrzywobiockI, Jerzy Krz
cki, feld, Stanislaw Sell&ra, Mieczyslaw Serwackl, Leon Sieblerskl, 830. . . 
f:v!tIRCR. '1'8<1: 1!'ft1nIenla" db GUnther Bujnowski, Kazlmlerz Bulas, Wiesiaw Bulikowski, Andrzej Krystyna Kuczyliska, Stanislaw Kuc1l1cki, Marian Kujawski, ZbYKDiew Siek:el-7Alzlenicki, ZblKDiew Siemaszko, Jan Sie- S
p
ro Jerzy. BIddie i nalot na Kl'7Je- 

 R65 . Bulwida, Andrzej Busza, Marian Kuklel, Ryszard Kukier, Bmnon Kulczycki, Wanda mienskl. Henryk Sipnkiewi('z. Zita Sikorska, Silex, Jerzy S. IIl1eIUec. 844. _ Miscellanea mason- 
PallzkoWllki
.h gtr1Jelecki w cl.em- Pelr Cardenal, Olga Carlisle, Adrian Carton de Wiart, Anne Kulwioo-Kozlowska, Jerzy Kuituniak, Maria Kuncewiczowa, Slto, Osbf'rt Sitwell, Tadem!ll;' Sluta, Janusz Skarbek-Michalow- skie. 853. 
"VITI' 2JWIf'II"OIadIe 832 Caton, Miguel de Cervantes Saavedra, Zbignlew Chalko, Jalu Kurek, Jan Kurzawa, Wltold Kuss 8ft., Stanislawa Kusze- ski, Slawoj Skladkowski, Stanislaw Skone<'zny, Tadeusz Sko- S
biiiski Zdzislaw. A jednak Or- 
PR.u!'lZP'I'-Kl
 'Galbr'ielR ( - WUlIam Henry Chamberl1n. Walerlan Charkiewicz, Andrzej lewska, Jan Kwapiflsid, Wilhelm Kwatemiak, wronski. Tf'>resa Sk6rzewska, Julillsz Slaski. Juraj Slavik, KazI- nuan
. 853. 

) . OAtatnda m1
 &l
 Chciuk, J. A. Chilecki. Jan ChrnieIinskl, Waclaw ChoeJanowlcz. Feliks f..aorvnowa Zofl",. 852. Jadwlga Chojko-BoutIl\re, E. E. Chlld2lyti
ki, Jan Cieplinskl. pedusa, Karolina Lanckoronska, W. S. Landor, Michele LanUl, S
slaw Sob.otkiewicz, Villy Soe
sen, Irena S
lfOlnicka, nl
. 845. 
Pf>ok .Jerzy db KotJa41Ji69kl Tadeusz Andrzej Ciolkosz, Pierre C]08termann, Joyce Collin-Smith, Irmina Laskowska, Janus.z, Laskowski, Otton I.a<;kowskl, Jan MIChal Sokolm('kl, Jerzy SOkolowskI. Florian Sokolow, B. J. Szend
k Aleksander. Polska, Ukra!- 
R!'i2.' . B. S. Conrad, John Conrad, J
h Conrad, Andrzej Corvin- Lateratiski, Ludwik Lawinski. C. Margery. 
wrence. . J,:rzy Solak,. WRrlaw .Solski. Marl
 z E
ielskkh SoIowi.iowa, Mic
aU na, Blalorus. 859. . 
PeIr.T.v1\lIka, Wand&. 2yoiorvs Heleny Romatiskl, Edward Gordon C1'IIJg: Edward Crankshaw, Juana Lebledziewskl, 
an '-'hoil. Waclaw Led
(,
I,. Wlodz;lmerz SoIowJew, :'Ihmsla,y Sopl('k
, S
mslaw 
osabowski, Kazimlerz SZWed,,: .I
rzy. Syrenka J rusalka. 830. 
Rad11i1sk!l 1 U2'JlIIP'e!n1ony 823 - Wy- Inee de la Cmz, F. Th. C80kor, RI('hard Curle, Edward Cygan, Led6chowskl. Gilles Lefebvre, Stefan Legezyn
ki, 1'1. R. Le- Sosnkowsln, Ka.7Jimlerz SowInskI. Antomna Spandowska. Hilde SzymanskI Leszek. Sprostowanie 0- 
tE'fl'Jlenle 
 w 
e' 830 - Wincenty Cygan, Maria C21aban-Goldmanowa, Jerzy Czajkowski, peckI, Jerzy Lerskl, Jan Leszcza, Boleslaw LeHmian, X. Hen- Spiel. Robert St. .John. Wlodzimierz Srokowski, Stefan Stablew- sobtste. 843. 
?.6Ita 
 835 - Ghetto! 
ro- Barbara Czaplicka, Marla Czapska, Edward Czapski, Emeryk ryk LeSniewski, Ryszard Lewaiiski, J. K. Lewicki, S. L. Le- <;ki, Leopold Staff, Aleksnnder Stambrowski, Ludwik Staticzy- emieja Florian. Dokola przekladu 
ilk " 8.
R .:..- 0 

tf"(':l.. Czapski, J6zef Czapski, Kajetan Czarkowski-Golejewski. F1oriOIl wicki, Flora Lf"wis, Peter Lewis, L. R. Lewitter. Irf'na Lewullis, kowskl, Walter Starkie, l\Iarm Star.zenska, Pawel Starzetiski. "Srebronia". 82..3. 
na 

 ....; )aJta('Jh 1009-1945 Oza.nIY!!\7ewicz, Olglerd Czartoryski, Bogdan Czaykowski, Wa- Konrad Llbkki, Artur Lilien-Brzozdowiecki, ZYKIDunt Lilien- Maria Staszewska, Anna Stearns, Roman StefanowskI, :\(ar- ewieczewski Karol. 0 Gombrowiczu. 
:'?. - DzlennIik Ludw1ka Landaua: wrzyn1
 C7JereSniewskl, Zdzlslaw (
er
an
ki,. Adam C7emia'
- th
l, Ludwik. Lllle, StanlsI
w Li!1ger, A. A. 
ipska, J6zef LI
 garet Stewart;. Stanislaw Strntyii<;ki. Anna Strawinskn. Stanl- 8
. '. .. 
AAfI skI, Wiktor Czemow, Pawel Czerwltiskl, :\tanan CzUChnOWskl, ski, Leon LIpski, Jan LIS, l'IlecZyslaw Lisiewicz, TeodOlZ,J8. slaw Stroilskl, Jerzy Stnlmienski. Gleb Stmve, l'Iieczyslaw eWlezawski Eustach)'. Realia "Am 

 .T-erzy lAnd Burns st
. Dmytryj Czyzew
kij. Llsiewicz, R. P. Lister, Leon LitwiflHkl, Bo
dan Loebl, Tadeusz Strzalkowski, Wieslnw Strzalkowski. WladvsJaw Studnicki, guzika...". 868. 
}nI Ofm
ries of PoUAh poetry' Charles Vlon Dalibray, Ludomlr Daniiewi('Z. Maria Danile- Lubaczewski. Feliks Lubicz, Stanislaw Lubodzie<'J do t
i ekonomicznej A. S. Ehrenkreutz, Seweryn Ehrli('h, J6zef Ekkert, Alek- Wiera M3('hajska, Tadf'usz Ma('halski, Jozef l\lacklewic:a Klara S7Jpakowska, Przernyslaw A. Szudek. Maria SzuHzkie- Tomaszewski Tadeusz. Nie bylo ner- 
;;;;'a" MItVT18J1'da K-eynesa." ob. Zau- sander Z. En
li8Ch, Raymon.d En
lish, Jan Erdman, Marta Stanl8law MRC
iewkz, Fitz.roy 1'la('lean, Roy l\o(acGre
or-Hastie, wiczowa, Wanda Szybowska, Arnold Szyf
an. Karol Szyma- wowego zalamania si
. 858. 

 AlrI'Pd 862 Erdmanowa, Krzysztof Eydzlatowi('z, Joseph de Malstre, Jadwl
a l'Inkowiecka, Jer.zy l\Ialcharek, nowskl, Antoni Szymanski, Jerzy Szymanski, Les7ek Szy- Toporska Barbara. Opuszczona linij- 
'PIJ!ro;:n 
.ni
:W: .:Z og'I1tw 
 I Stefan Fablszewsld, Jerzy. Faczynskl, Roman Fajans, Iza Leszek MaI<:zewskl, Kalal l\IaJ{\7J6wski, Jan Male£'ki,. ZbiKDiew manski, . .... ka. 
29: _ 
chunek win. 834. _ Od- 
l1i1P. S71. Polly Grant, Zygmunt Grebeckl, ,Jerzy Groblckl, U:azimu:rz D
uta MOtItwm, Mana Mrozowska. JadWtga l'frnzowska-Toe- df'uSZ Wahk. Me
('\hlor W!'nkowu'z. ZOfll! Wan
owlc
owa, Boh- \Vels
h ,Iozef. Glos z ,.czasu doko- 
Pren
ka .Tadw1 I E('a: ..Moie W!fOOl11- GJ"O('holski, Zdzislaw Grochol!ilit, J. P. GrosAe, 'Y aclaw Gmbln- pIitz, 
erzy M.rowka, 
ak.olm MUI:"
eridge, KrzY
7A;of Musz- dan .Wasiel, Hal'na Wasllewska, Antom Waslle.ws
l, Tadeusz nanego '. 8:61. 
T1if'JT1
III" 00. KOOJ8il"V'I1OWR ZorIJl. 870. ski, Henryk Gmnwald, Sylwellter Gmszka, 
Ieczyslaw. Gry- ko
kl: 
i
lerz MY('lelski,. Aleksander 1'IYsZkO

kl, Wasile
kl, Aleksander \Vasun
, Jan W',I-wrzkMwlCZ, ,Joseph \Velk l\larmn J. Niepelna recenzja. 
R.a.dllilfIka Hf'Jlena': "PedaIroJrlka ffl)O- dzewski, Tadeusz Gry
er, W8.('.Jaw Grzybowski, Giovanm Gna- Wladlnur Nabokow, .Eu.
enla Na()lf'orowa, !If'r
mla Naglero- \V
hsber
. Janus?, Wed ow. Wlktor \V!'mtraub, A!t"ksander 864. 

fI" db. p..lozvnElka Wanda. 823. resr.hi, Feliklll Gutman, Zofla Gllzowska. Andrzej Guzowski, wa, Zygmunt Na
6rskl (In.), Z
gmllnt NagorskI (
n.): \Vanda 'Yel8.1o. R."i2. munt Haupt, AlekM8.I1der He
an-J!,reckI, Helena Helnsd
rf, NiemoJowski, Zofia N1ezabytow
ka. Karol Nlezabytowskl, Zofla Angus Wllso
, 
drnllnd \Yllson, R:af&! 
m. J
7Jef 
lnawe1", \
lelhorski Wladyslaw. Zagadn.ienie 
KRI *1m 
 'F'rRncl..set, Czeslaw OstatikoMCZ, Fra
ciszek \Vyslouch, Barbara Wyslouchowa, Boleslaw A. Wy- bora. 836. 
R wiczows 7'.ofia. Nowa czytan- ski, Anna Cobb Hurry. Jan Ostrowski, Krystyna Ostrowska, Wladyslaw Oszelda. !o;()('kl, . Zablocki Tadeusz. W. A. Zbyszewski 



 
PC1. 868. Janusz A. Ihnatowicz, Zotla niflska-Moseley. Knzlmlera Marian OsnialoW!'lkl. Jadwiga Otwlno
ka, J. R. Ozo
. Tadeu!'z Zabloc:ki. Jan ZaborowskI, J';'D Z
eyka.tiski,. Waclaw i jego "Granioe Europy". 858. 
RooR HR.ll1iS: ..Gf'JI'IOhkhte der poIn1- nlakowicz6wna, Kazlmilerz Ira
ek-osmeckl, Stanislaw Irzyk, 
erzy Pac7.kowski, Irena Pac7k6wna, J. I. Paderewski, Zag6rskl, S
efama Zahor
ka, J6zef ZaJllc, radeusz ZaJ
czkow- Zagrodzka !\faria. Tak, z zastrzeZe- 

en N1IJtion 1916-1960" ob. Smogo- HaUna Iwanlcka, W8.('law Iwamu
, . MI('hael Padev. Roman Palester, Marian Pankows
l, Kazimierz ski, Zoe. Zaldlerowa, Lidls Zakr
":ska, J. St. Z.aleskl, O. T. niami 867. 
J"'>JPMI'S'k1 KllIZJtmiffi'7.. 861. Z. M. Jablonski, Alfons JaceWtcz, J
zef Jakhcz, Krystyna Papee, Geor
e. Q. Parnell, Maria Pa.'!('!mIs
a, Bons Pasternak, Zalewski, Grzegorz ZalfSkl, K
:illmlerz Zamorskl, 
a
wlga z Za?Iorski hazimierz. Dwa numery 
Roth 0ecI1' .Jf'IW'ISh Art" ob Fren- Jakubowlczowa, Mieczy<;Jaw Jalowieckl. J6zef Janln, Jerzy Henryk Pa.s7Jklewicz, Lech Paszkowski. Wleslaw Patek. Maris Dzialyilskt('h Zamoyska, \Veromka Zamszatiska, Zblg"mew Za- poswi
e pami
i. 860. 
1rIf'/I Sbm1

 1846 . JanIsch, JerIIy Janlszowskl. Aleksander Jankowski, Aleksander Pawlikow!ilia, J6zef Pawlikowski, 1'Ikhal Pawl:kowski, Mi('.hal nie
ki, Jan Zaraiiski. Zy
munt Zaremba, StanIslaw Zarzew- Zamoyski Stefan. Hotel Lambert. 
Ru
11 
nd:' "Ha.q M811 a Janta, Alek8ander Jarecki, Tadeusz Jarosiewicz, Fryc1eryk K. Pawlikowski, Joanna Pawlowska, Wanda PeI('zyilska, Ta- skI, Jan Zascinski, .Alfred Zaubel"!llan, :\lichal Zawadowsk!, 830. 
Future?" ob. Pandora. 826. JArosy, Eugenlusz Jarra, .Janusz JS.'ileficzyk,. Zblgnlew Jasln- deus.:iI Pelc
ytiski: Charles P4;guy, David Pemleryn. Hanna Zygmunt Zawad0'Y8kl, Barbar
 Zawldowska, 
arol Zby
zewski, Zaniewski Stanislaw. PIOll konkursu. 
Siacn.mn PolondaP Mi1J.emlrfum T. ski, Natalia Jastrzf-bska, Dlonizy Jaszewski, Georges Jean- Peretlatkowlcz, Piotr Pemcki, Mary Phelps, Ser
iusz Piasecki, W. A. Zbys.zewskl, Jerzy ZdZlechowskl, Kazlmierz Zdzle£'how- 854/855. 
VIT" db. Ha.loo'kll 0!Ik:a.r. 826.' Aubry, Teresa Jeleilska, J6zef Jenne, WI told Jeszke, Czeslaw Jani":a Piaskow!'lk
-Humin
ka, Marian Plechal, Alfred B. Pie- s
i,. Nykola Zero
, Halina. Zlelinska, A
m Zielinski, Stell
 Zbyszewski W. A. Glos anglomana I 
Rkl,. :2:ebrowski H. \V. 2yczenia czytelinika.. 
ml" ob. Pandora. 843. 8ZUs-TOII188Zewska., Rys7.&rd Plesne
, Andrzej Pleszczyliski, Antoni Plutytiski, Jerzy :2:arnf'{'ki. AII('Ja :2:!,raii
ka: Momka :2:eroIDska, Olga. 836. 
R mbor MlrbaJ Nowe ml
we lato Zbignlew Kabata, Zdzislaw Kaczmarczyk, Franz Kafka, E. J. Plomletiskl, J6zef Ploskl, Wlktor Podoskl, Jf"rzy Po
o- 1;erom
ka, Stefan :2:ongollowlcz, Jamna z Puttkamer6w :2:61tow- 
R:'., PRitr