Wiadomości, R. 17 nr 51/52 (873/874), 1962

London, 23rd/30th December 1962 
Registered at the G. P. O. as 8. newspaper 
I Dzis 28 stron I Cena 85. 
I 77 ilustracji I 
Rok XVII nr 51/52 (873/874) 
LONDYN 23/30 grudnia 1962 


HENRY DE MONTHERLANT 


, , 
POW lESe 


TYOODNIIt 


Reda.kcja 1 adminls1:racja: 67 Great RU3seU 
Street, London, W.C.1, tel. CHA 3644. - Pre- 
numerata kwartalna 3Os., w Stanach Zjed- 
nocwnych ! Kana.dzle $4.-, w Belgii 220 fro 
belg., we Francji 2() fr., w Nlemczech 18 DM., 
w SzwajcarU 2() fr. S71W., we Wloszech 2500 
11rOw', w 1nnych krajach r6wnowartoSt $4.-. 
Zmlana adresu Is. Czeki nalel:y wystawiat 
na "Wia.domo&ct... Ogloszenia: admlnistracja 
"Wiadomo&ct". Cena za 1 ca1 X 1 szpalta £l. 


przelo:iyla MARIA KASTERSKA 


OSI.A WI ON A: 


V AD IS " 


Inne podobne zda.n.ie N erana weszlo 
we mtrle, &by tam pozostaC. KI
y 
mOw! np. 
 ..jeiili zabija jak lm1Jere, 
100 azaJeje ja.k Bachus, to wla8n1e 
dlatego Ze go Yawl plaskoljt 1 11cho- 

to 
 az do twierdzenia te Sien- !iwiat pogaf1ski byl tyro czego nie ta zwykrego 
cia i chcla1:by je wy- 
kiewicz umySlnie uczyntl swoje po- zna.lem; tam w.szystko bylo d1a nmie plen.l
". CzyZ nie mo.tna tego powie- 
stacl oh.rzeScijan nudnymi, albo dla- nowe. A przede w.szystk1m nle znane dzieC w 1nny apos6b: ..Pogardzam tym 
tego 
 sympatla jego byla po stro- ml byly ataki na chry.st.1a.nIzm, Jakie co za.sh1guje na pogard
", co bylo we- 
nie poga.ilstwa, albo dlatego (Leon spotyka si
 u PetroI1.WSZ8.. Niech sl
 drug nas, postaWli- zycl
 godr14 po- 
Daudet) Ze byl 
ydem. SQ.dziIem ze pomySli 0 zdum.ieniu dziecka oMtJo- chwaiy. 
m6wienle 1 pi.sanie, iZ czarne jest bia- letruego, otoczonego me bigoterbJ,. 8Jle Inne zdan1a - wypowIedziane tym 
Ie i narzucanie tE'go pog
du bez katolicyzmem, :kt6rego si
 n1e dysku- razem 0 nim - byly r6wniei warte 
trudnoSci, by'lo speoja.1noScUj. zycla tuje, gdy s1yszy talde zdania: "Daj zapami
tania: "Naron nie wierzyi w 
parysklego r. 1950 i lat nastwnych. mi spok6j z twoimi chrze6cija.nam.i... bog6w, ale Iba.I 
 Ich" - ta rue- 
Bynajrnniej, praktykowane bylo to A ja cl powiadam., rt.e to 61}. nIOO
 konsekwencja jest doSt zwykla; "Ne- 
nie bez powodzenia jut w r. 1902. gi, :be sam to czujesz i Ze jelili twoja ron wle Ze wladza jego nie ma gra- 
Moja przyjael61ka, Marla Kasterska, natura otJ"Zll.S8. sl
 na ich nauk
, to nlc, a jednak BZUka uspraw!.edliwlen1a 
kt6rej rodzlna znala dobrze dzieje ro- wlaAnie d1atego rt.e czujesz ich n1edo- swoich czyn6w": dobry poglij.d na 
dziny Sienkiewioza (oble rodzimy po- I
stwo. TyA CJZI'owiek z lnnej gliny tch6rzostwo czlowieka przed opinIIl- 
chod.zily z tycll samych stron) , 0- i dlatego daj sobie I mnie z nlmi spo- A fakt rt.e wladca narodu mooe tego 
Swiadczyla mi kategorycznie, ze n1e k6j"'). narodu nlenawldz1eC: "Nlenawidzil te- 
rnial on ani kropl1 krwl zydowskiej I nawet jeszcze po ura.towanlu Lt- go mIasta, nienawidzil jego m1eszkaii.- 
(jeden z jego tlumaczy natom.l.a8t i gU prrez chrzeScLjanlna I po tym c6w", ten fakt, kt6ry, jak nam po- 
jego pierwszy wydawca paryskl by11 wszystkim, 00 Petronifusz znalazl u kazalo p6tnlej do&wiadczenle, wyst
 
2ydaml: okazuje sl
 :te to wystar- chrze6ctjan wzruszajq.cego, jego iro- puje w rzeczywiJstOOci, byl ta.kZe no- 
cza10...). Czytajij.C "Quo vadiB'. bez nia: "Wy .zaA n1.e tylko nie za.pom- wy .i uderzajq.cy dla ndodego chlopca., 
uprzedzen, wldzJ 8I.
 przeclwnle ze n1eli8cie 0 mnIe, ele chcecle nam6wi
 wychowanego wm-6d obrazk6w [po- 
wszystko jest tu bardzo uczclwle po- mnie do Sycylii, by podzIelit si
 ze pularnych] z Epina1 - prawdziwych, 
myslane tak aby uczynIC chrze8cijan lTU1Jj. W8.8Zym chlebelm I waszym Chry- czy falszywych - Henryka IV 1 flw. 
sympatycznyml (m

 np. 0 Kryspu- stusem, .kt6ry, jak piszecLe, tak hoj- LudwLka... 
sie, chrzeScijaninie "surowym" napo- n1e warn 
 przysparza..JelIli Neron umiera opuszczony przez 
m1nanym przez Plotra, chrzeecijan.i- talk jest, czcLjcie Go. .Ja my&l
 drogl, wszystklch, tak ja.k WfTLY9CY opuklll 
na, 
cego "samij. mlloScUj.", 1 ten ze Ligi
 powr6cll cI: ta.kte trooh
 Ur- PetronLusza w godzlnle jego nlehi.ski. 
epizod szczeg6ln1e budujq.cy i w gu- sus a troch
 Iud rzymski". I jeszcze "Ludzie opuS7JCzenl" - tak nazywa- 
Bcie midinetkl, powtarza. si
 n1e mnlej kiedy m6w1ij. Petroniuszowi 0 "mllo- no "lea poilus" [Zolnierzy francu- 
niZ trzy razy, It.j. at do niez
czno- 
" w poj
u chrze:ScijaDskim, 0 skich] wJielkiej wojny. Ale k.to n1e 
sel). Powie.IiC ta daleka od per1'i.dii mi108ci d1a swego bl1Znlego: ..Gdziel: bywa opuszezony w swej najcl
szej 
wobec chrze8cijan, jest ra.czej tenden- marn odnalet.t t
 !ffilloSt, 8koro jej w godzinie? Po lm1lercl Nerona jedynle 
cyjna na ich korzySt. Co bylo bez sercu n1e ma?". dwle i.stoty pozostajij. mu wierne. Ak- 
Wli-tplenia jedru} z przyczyn jej po- Lek(JeWaZenie czy pogarda! Chrze- te, jego niewolnica i dawna kochan- 
wodzenla. 
Ijanle t
towan1 bez ogr6dek jako ka. kt6ra. owija. trupa drogocennyml 
Lecz w poga1istwie jest pewien po- ghlpcy I idlocl. W tym domu, z kt6- tkanlnami i spala go na stosle z won- 
wab I nawet w tej epooe pewne pl\!'k- rego Zart I dowdp galIjski nie byly no8clami. I jego niewolnLk, ulubieniec, 
no okropnooci, na ikt6re pow:ile6clo- wygnane (moZe z powodu poc:hodze- miod:zLutkl Sporus, kt6rego Welogall 
plsarz rue pozostal nleczuly, i dodam: nia z Szampanti rodziny mej matki), pokazuje nam gdy "iplacze siedzQ.c na 
Bogu dzi\!'kL Petroniusz, Win1ojusz, ale gd7;ie ani nigdy n1e zostalo wym6- jego loZu". Petronlusz miai' s1usznoSt 
nawet Neron poclij.gn
li go, I d1atego wione, ani nle byio tolerowa.ne naj- chCij,c aby ostatnIa jego uczta byt.a 
napisal powie.4C po lu&ku prawdzlwlJ., mnIejsze slowo przeclw "reUgil"! Mat- dIa Afrodyty, jedynego jego zdanlem 
a nie dzleio propagandy. .JeZeli umy- ka moja i baibka (gdyZ ojcl:ec n1e zaj- b6stJwa godnego sza.cunku. Tylko mi- 
s1y chrzellcijaflskle by1y wzruszone mowal si
 lTU1Jj.), mogly7Jby byly przy- i
 oraz wspomnlenie rozkoszy da- 
stronij. chrzeScljaiisk4 jego k.s!.IjjJk.i, puszc
, te na kartach tej ksUP;k1 nej I otrzyma.nej mogij. by
 tr6dlem 
a umys1y nieczule lub nleolwtne chry- te wlaSnie 7Jda.nia. a me 1nne, mialy iez wylanych nad egolstaml 1 nad 
stlanizmowi - strOIUj. poga.f1sk1J., to sl
 wyryt na zawsze w mej pa.mi
? potworaml. 
dIatego ze byl on dobrym powleScio- Slowa "glupcy i idloc.i" wywarly na 
ere N erona I lImlere Petronlu- 
pLsarzem. mnle to wraZenie co, po Jdlku latach, sza trwaly we mnle llugo. TIe CZ8.9U? 
W or. 1904 .z siedmiu "wladc6w", slowa. Barrl!sa 0 MalIaml
: "Profe- Petron1usz umarly 1 Neron umariy 
kt6rzy panowali w naszym domu przy sorzyna angielsklego, otoczony kiilko- pa.trzyU na mnle swyml martwyml 
ul. Lauriston, tylko m6j ojciec 1 mo- ma mlodymi ,gluptasa.m.l.". Gdy sl
 oczaml, jaJk Gorgony, prrez cale moje 
charakteru zupelnle O9Ot;istego tej re- ja babka ze si:rony maW wznosi- jest bardzo mlodym, nle zapomina 
 zycle. I jak n1e zauwaJ;yt m1mocho- 
welacji, . jest.. ona r6wmeZ rewela.cjij. li si
 ponad przec.i
tny .katolicyzm takich krwawych uchyblef1 szacu.I]j}{0- dem Ze kochajij.c jednoczeSnie I Pet- 
epoikl hlstorll dosi:atecznle podobnej praktykowany w rodzina.ch od zaw- wL tronlusza. 1 Nerona., Ikt6ry go zabija, 
do tej,. w kt
j wypadnie mI zyt, sze katoUoklch. Nie wpadajq.c w de- M6j antychrystianilzm zostal mI ob- .1tN: wtedy bylaem zarazem I w ..tak" 
aby oble ':" mlar
 grom
d.zenia 8i
 lat wock, byli 0111 napr8iw
 poboUli. jaIwIony 'Przez moj1). matk
 1 Iba
 1 w "Die"? Nastarwlenle, z kt6rego 
nieznaczrue doprowad.zic mogiy do Kiedy czytalem "Quo vadis", jego dobre cl1rze8cljanki jakioh. rn.alo, i 11- nast
e zachowalem coB na zawsze. 
wzaJenJ.?ego pokryc1a. R?k 1904 przy- chrzeScija1iska strona roblla na mnie teralnie w i6Zku mej matki przez Mo1a - D88Z8. - mil
 d1a Nero- 
gotOWUje mnle do przezyt w latach male wraZenie I to najpl.erw dlatego ksilj.Zk
 UZDa.ruj. za budujij.CIl- M6j sza.- na ukazuje dobrze nieczyBt4. si:ron
 
1930 -1957. te bylem do tego przyzwycza.jony: cunek dla chryetian.ilzmu ,m.I8.l mi byt mlodo8ci!. M}
 lubl falsz wszelk1e- 
· · · bylo naturaJne ze czytalem z roztarg- oddany prrez niedowiarka., Balnte- go rodza.ju 1 wszystki.ch stopnl: OBZU- 
W nieprawdopodobnej kampanU 0- nlenlem ka.za.n1a Apostola Plotra i Beuve.a. .1 jego ..Port
Royal" w dwa- &two, em!
, kaootylistwo, sprawy 
czernian'la, prowadzonej w ParyZu osobistoSci chrzeScljaf1skich: bylem dzieScia !at p6tnlej. W!adamo od daw- podejrzane, kompromisy; rozpustnicy, 
przeclw'ko "Quo vadis" przez dwa la- tym j112; karmlony w ksl4Zce od na- na Ze drogl iPa.f1skle BQ. n1e do przewi- gangsterzy, wada.cl. osza.1bIerze SQ. jej 
ta po ukazanlu si
 tego utworu, po- boZenstwa I w katechizmie. Lecz dzenia. ulubionyml boh8.teram1. Czarujij. JIi. 
Nle skof1
 bez zaznaczenla, IfJe potwory, dla.tego 
e sarna jest po- 
..Quo vadls" zrobilo tak1e same WTa- twoma. W dwunastym roku krallem 
Zenie IDa Faure-Bi'guet, sta.rszego 0 na wystawaoh towary (ad; do zlotego 
rok czy dwa ode mnle ! wychowa.- oI6wka na wende ddbroczynnej), ot- 
nego przez rodzin
 r6wnie katolio!uj., W'1era}em skrzynk.t do list6w, aby 
jak moja. Byl urzec:zony przez Ne- brat, r
 1 nz;u
 lIsty, adre- 
rona .1 Petroniusza I opu
 karty sowane do nle znanych mi os6b 1 t.d 
po8wi
 ohr7Je9ctjanom. W 
- Bardzo pr
o potem stalem B1
 bar- 
dzieslq.tym rok'll, gdy umarl, n1e wy- dzo uczclwym. Ta. potwornoSt u dzie- 
rzekl 
 nigdy "Quo vadl.s" I rue ell podrostk6w wydawala m.1 sl
 talk 
tra.cll Zadnej okazji a.by podk
lie normalna Ze n1gdy nie bylem nIQ. 
wart
 tej powI
 Pl"2JeStraszony u tych, kt6rych znalem. 
. . . mySlq..c Ze w szesnastym roku, alOO 
Neron z Quo vadls" jest potwo- 1 w
ej, &t.a.mj. 

 lagodnl ja.k ba- 
" ranki, co tel: !stotnie najcz.f:Sclej na- 
rem, ale 
 ,pewi.en urdk, kt6rego l8t
alo' przys1
gli 1 
ow.ie pa.- 
me przyzmaN- mu a.ni Ta.cyt, ani &.ve-' , 
tonLusz. Autor powtarza. JdLka razy ml
jcie 0 tY'J'I1- 
c: troch
 
 
Ze nile 'byi pozba.wIony talentu, Ze na- tlZym, rozczarowa.re,m Sl
 do Ne
 
kt6rego - powledzia.lem to juZ gdzie 
wet 'P rzez swojq. sztuke rn6g1 wzru- lndziej _ mama tylko 
 do 

. Podczas orgId "ani glos [N
ro- gw.Lazdy fl1mowej. I widzlalem jtr! 
na], luOO nieco przytmlony, a.nIJ Wler- jedynle jego wuIg-arnoSt 
sze nLe byly ue". Innym ra:zJe1Tl: "byl Lecz uwaga! W tym 
ym czasle 
[Neron] tego dn1a przy glosle i czul gdy dzleclf1stwo 1 chlopl
two BQ. 
t.e muzy
a jego napraw
 porywa mniej uczclwe 
 wiJek dojrzaJy, zda- 
obecmych . stojij.C wyprostowany na rza si
 r6wni
 przecLwnie. Sevrads 
iuka.ch ak:Weduktu, podczas gdy Rzym ze sztuki .,M.iasto, kt6rego ksi
lern 
prome, Splewa; "Lecz senatorowte, u- jest. dzlecko", nle 
zle mial jlrl; ni- 
r
nlcy I a
lanle zebranl na wo- gdy szlachetnej wspanialomy9l.noScl 
d
gu, poc:hyl1l1 gl
, sluchaj
c 
 BWoich !at SZe9I1astu. I ka0ly chlo- 
midczq.cym zaehwycie. Kledy m6wl p1ec, dobrze urodzony. ohclalby sl
 
o fTLtuce 'Z Petroniuszem caJa ta roz- dat zabi
 za. nic; wiedZij. 0 tym do- 
mowa. jest bardzo ciekawa 1 ba.rd.zo roSli 1 CZ{\sto tego nalu.Zywajll- Ta 
poucza.jij.ca. d1a mlodych umysl6w, m i......7S1nlnA. w.ielkiej nl.eczyst06c1 I 
kt6re 7JWraca.jij. oSi
 ku literaturze. .Jak wiel:k1ej czystoSct dodaje swojq. po- 
ten potw6r okazuje si
 ikorny wobec tworn
 do potwornoSai ua plerw- 
p1\!'kna! CzyZ inle po8UW8. .st
 a.! do szej mlodoSci.. 
stwierdzenla Ze czasam1 sztuka spra- .Jakkolwlek potworny wulgarny 
wla ze czuje sl
 tak dobry "ja.k dzLe- bylby N eron Jhclal:bym _ ale 2ID8.- 
cl
 w kolebce"Y .Jakie echa te karty czyloby to da.w
 Quo vadlH' prze_ 
budzily we rnnle! W tym stanie n1e- sadne mlejsce _ 
rowadzi
 tutaj 
okr('
onej moramoScL, kt6ra bywa troch
 za daleko ldJi.ce, por6wnanle.: 

sto stanem d7J1eciflstwa Ji wieku Nerona. z pLerwszym Ceza.rem. Nte, 
chlopl
o, ta mn
 sztukl, doml- bynajrnniej n.i.e dlatego, aby naAlado- 
n
j!j.ca nad wszrstkl.m, 
wa}a nam wat wad
 historyk6w, zazwyczaj dru- 

l
 tJ:1maczyt WIele rzeczy. ). A potem g
ych majq.cych pas.w rehabl- 
Idea lstotna u Nerona., .tJe zycle, ko- Utacji, ale tylko dlatego Zeby powie- 
ni'eC kofleem, ni;e IDa 
ego uspra- dzl
 ze wedlug mnie Neron nle jest 
wledUwienla n.IZ po7JWOl1
 ariyScte okropnliejszy od .Juliusza Cezara. .Je- 
stworzyt &Woje dzlelo I Ze ma on na- den pope1nia czyny haniebne w pOI 
wet prawo .kazal: clerpl
 imlym, aby sza1p1istwle drugi z zi.Jnruj. krwU). i z 
je 9tworzy
 (Neron utrzymuje, t.e zupeh1ym ;02SQ.dkiem .Jeden kocha 
jel:eli zabil swojij. rnatk
 i swoJli. to- szczerze s2'Jt:uk
 I p1
0, drugl ko- 
n
 i spalil. Rzym, to dlatego, ze mog- cha tylko wladz
 za ka.2:dij. cen
. A 
10 to sluZyt jego sztuce). Idea ta jaki insi:ynkt jest mnIej naganny, czy 
byia uderza
ca dla dw6ch chlopc6w, mlloSt pI\!'kna, c:zy mIloSt wladzy? 
kt6rzy wiedzieU Ze ich jedynym prze- I czy jest coB wu1garnlejszego niZ 
znaczeniem bylo 
 plsarzam1. arnbicja? Mimo to 'Neron jest dIa 
P6Zn.iej mle1iSmy sl
 dow.ledzlre, Ze potomnoSct przedmiotem wsi:
tu, a 
taka idea. CZ{ISto wyst
je. u ariy- Oezar uzyskal i zachowal t
 s}aw
, 
st6w, kt6rzy n1eraz nawet Sl
 z tym kt6rej poSw:I
Il swojij. ojczyzn
. Ce- 
nie kry:f&" ale w6wczas znaliSmy jij. zar m1al genialIUj. lnteHgencj
, kt6rej 
tylko wyra.W1ul przez I:lerona. Ar.1y- rue mial Neron. Ale czy gen.lalna In- 
&:1 rzeczywi8cie wl-erzq. ze tycioe zni.ka teligencja. mOOe wszystko usprawled- 
a sztuka trwa., aZ do dnia kiedy zro- 11wit?6) 
zumlejij. :l;e sztuka, poza rzadklml wy- .. 
jq.tkam1, znIka tak sarno nieublaga- 
nle ja.k Zycie. Ale Itw0I"74 dalej, jak 
gdyby nigdy me, bo rozmiiowanl sq. 
w tw6rczo8c1 jelili oSQ. prawdzlwymi 
artystam1. 


Mlelw, kt6re wyssalo si
 
w dziecinstwie, odnajduje 
Bi
 w calunie grobowym 
(przyslowie hiszpailskie) 


Chrzescijanstwo 


. 
I 


"QUO 
Heron 


ZAMI..\'ST I'OWINSZOWAN AWI
TI
(,ZNY{'II WYDAWNWTWO ,,\VIAI)()MOsC'f" Zf.OzYI.o I'f
(" 
GWINEI NA FU
I) (lSZ BI8J.10TE{'Z
Y 


M USIMY rozpoczq.t to studium od wierajij.cq. jego honorarium, m6wil za nego ze staroZytnych autor6w. Sien- 
Scislego okrellienia jed.nego pun- ka.Ziym ra.zem, biorllc jlJ., gdy odcho- kiewlez jest 0 wiele bardziej w swoim 
ktu: kwestil dat. Daty rnaJli. zawsze d.zH: ".Je m'empare de ceci (Bior
 to zywlole w wielkich obrazach niZ w 
ogromne znaczenie, i w Zllidnej dzie- gwaltem)". Formula ta staIa si
 op1sach psychologicznych albo se.nty- 
dzinie nie zwraca. sl
 na nie doljt u- przedmiotem ffinl'eChu calej mojej ro- mentalnych. Kr6tko m6wi¥:, powlern, 
wag!. dziny, kt6ra nie grzeszyla BZaCUIlklem ze "Quo vadils" nie jest ani wielkim 
Powledzialem, napisalem, czy tei dla form. Cza.sownik "s'emparer" 0- dzielem, a.nl nawet wiella} powieSctll-, 
pozwolliem napisae :re "Quo vadis" znacza. podlug LittI-e "br
 gwaltow- ale jest bardzo dobl'lj. pow1e8ci
, za- 
d:ano ml jako podarunek przy pierw- nie". Profesor nie bral gwa1:townle, srugujij.cq. w zupe1noSci na ogrOmiI1Y 
szej KomuniL Ot6Z byla to omylka ale ja:k czlowiek z dobrego towarzy- sukces, jaki jij. spotkal. 
mojej pami
. Mam przel oczamt stwa. Tak wi
c plerwsze moje lekcje W
 starannie ka.Zie slowo, za- 
notatnlk, w kt6rym przepi:salem i zi- francuskiego zacz
ly si
 od b}
u j
 nim na
 to co nastwuje: to wla- 
lustrowaJ:em malq. powieSt "Pro una zykowego. Niech si
 nikt nie dzirwl Snie "Quo vadis" nauczyio rnnie 
terra", oSkomponowanij. przez mego jellli ml z tego 
 zostalo!). pisat. Panny Colomlb 1 Charpentier 
koleg
 z tej samej klasy, a potem Tak wi
c majq.c osiem lat, zrobilem n1e byly pLsarkam.i. Mi
 oSmioma 
przyjaciela az do smierd, .J. N. Faure- dzi
 jednej ksi
 podw6jne odkry- 0 czternastoma latami - a powta- 
Biguet, a .i przeze mnie, powle9t, kt6- cie, kt6re sprawla Ze "Quo vadis" by- rzam, Ze sze9t lat w tym. w
eku zna- 
ra 'byla wla8ciwie tylko naSladow- 10, mog
 to pow.iedzlre bez emfazy, czq. prawie tyle co cale ZYCI.e - t:y- 
nlctwem "Quo vadis". Rok 1905 - jednym z najwarZniejszych wypadk6w lem stylem francuskiego przekladu 
data skomponowania jej, IUb, bE'z w mol:m 
clu: odkryciem sztuki pl- "Quo vadis", z tyro. co mlalo ono 
wll-tpienia, data jej przeplsania prze- sania i odkryclem czym jestem. dobrego i z tyro. co mlalo mnIej dob- 
ze mnie - jest tam wpisana 
k1} 

 m6wil 0 "Quo vadbs" p6tnlej rego wlq.cznle. I nle tylko za moich 
moJeJ matki, .JeZeli s1
 obliczy ze nie jako 0 dziele sztu.kl. Ale mu
 po- lat chlopl
ych, ale i w mojej p1erw- 
moglo mi1Ul-
 mniej nit rok mi
 wledzi
 tu zaraz, aby poprzre owo szej m
odo8ci. wiele zdai1 z tego prze- 
inirubacjij. "Quo vadis" a stwo- "odkrycle sztuki p1sania", Ze w prze- kladu za.chowalo dIa mnIe charakter 
rzenlem "Pro una terra" (co Faure- kladzie francuskim Kozakiewicza i jakby czarodzlejskl i .przez dlugi czas 
Biguet czynl'l bardzo wolno, jak to .Janasza, przejrZ8JIlym, zdaje s1
, przez powracaJ:y one z takLml czy innymi 
widac z moich Ust6w z wyrzutaml, Francuza. nazwI.sklem F
n
on, "Quo odmlanaml w ksiij.Zka.ch, kt6re pisa- 
zamleszczonych w jego pracy poSw.i
- vadi.s" jest dzie1:em p1earza.. Ktokol- lem. W czternastym roku przyjdzie 
conej wspornnieniom naszego dzlecin- wiek szuka w powieScl gl
bl psycho- Barrl!s; w p1{rtna.stym Bossuet w wy- 
stwa) , przepisaniem i ilustracjaml, logicznej, alOO czegoo nowego 0 ozIo- daniu GazIer z poprawkami w przy- 
jakle do n1ej zrobitem, motna s14d wieku, nie znajdzle tego w "Quo va- pisaoh .i war:lantaml, zajmujll-cymi 
wnloskow
 te "Quo vadis" dano mi di.s"; dz1eIo jest powierzchowne. Lecz mnle wl
cej niZ sam tekst; w siedem- 
w r. 1904, kiedy mlalem 8 lat. cudem jest Ze postacl tej powieSci, chx: nastym - ChateaUibriand j Flauberi, 
Co czytalE'm majq.c 8 lat? Dwie nle pogh;
blone, BQ. jednak dostatecz- w osiemnastym - rzecz ciekawa, je- 
moje ulubione i jedyne ksiij.Zki: nle Zywe t pr8iwdziowe, aJby wryt sl
 szcze jeden tprzeklad - "Ognia" 
,,Szczeroac" przez jakq.S pann
 Co- w wyobraZni
 czyte1nlka I za.jQt tam d' Annunzla przez Georges'a H
relle. 
lomb, i "Wi
iowle de Tiffauges" nlewzruszalne stanowisko. Lecz do czternastu lat byio tylko 
przez jaJuI.S pann
 Charpentier (0 Lie .Jako mlody czlowiek przeczytaJ:em "Quo vadis". 
nie przestawiiem nazwisk autorek). wi
kszq. cz
 powieSci "antyoznych", Nazywam to rewelacjq., - rewe- 
Obie te powleSci dzlaly si
 w Bred- kt6re wyszly przed 
 po "Quo vadis": lacJli. mojego ja dokonanij. przede mnq. 
niowieczu. Bohaterami ich byly dzle- ,Afrodyt
", "Lais", "Ostatnle dnl saanym, - rewelacj1). przez "Quo va- 
cl. "SzczeroSC", to nazwa mlecza., ikt6- Pompei", "Ben-Hura" I t.d. 2adna z di.s", poniewat nie mooe tu byt rnowy 
ry ma dziecko wysokiego rodu, "A- n1ch nie pozostawila najrnnlejszego 0 wp}ywbe. Majij.c osIem lat, kq.palem 
maury 0 jasnej twarzy". "Wi
o- sladu w moim um
e, 8. w1ec byly 
 w ..Quo vadis" tak jak klisza. fo- 
wie", to hlstoria Gi:lIes de Retza., w to miernoty 1 takie m1a1:em 0 nich tograficzna kfjpie s1
 w wywolywac
u 
kt6rej ukazuje si
 ta.kZe mn6stwo zdanie przy czytanlu. chemlcznym: "Quo vadis" 
zuJe 
dzieci, zresz
 szybko 7JIlikajq.cych. Oburzenle pra.sy paryskiejl), po- najwi\!kSZQ. c
sc tego co Jest . we 
NasU}.klem do tego stopnia tymi dwie- r6wnywajij.ooj SUlkces ksl
garski ksiJI.- mnie ab; do chwili, w kt6rej to p

 
ma ksiQ.Zkami rZe jeden z pierwszych zkl cudzoziemca "Quo vadis" z losem i co tam 
e zawsze, aJ; do mOJej 
moich ma.lych utwor6w, jakle napi- Francuza. Paula Lombard, zmariego nledalekiej jtN: lIm1ercl:. 
salem, prawdopodobnle gdy miaJ:em w n
: autora. powleScl "antycz- A co jest jeszeze dziwniejsze, obok 
lait sledem, byl dialogiem sredniowie- nych": "BiJzancjum" I "Agonia", 
cznym. Wyst
powali tam siTe de przypominajll- tylko, t.e te dwle po- 8) .Jeden przy.klad m1
zy wieloma: 
Castelmont I sire de Lusignan. A po- wieSci byiy w okropnym, zagmatwa- "Tarn poZar znajdujq.c dos
tek pal- 
niewat guwernantka moja byla An- nym "stylu 1900". Obwlnianie za.s nych "materiW6w. zmlenlal 
l
 nlemal 
glelkij., pisalem "SiT" z anglelska: sir Sienkiewicza. przez 't:
 sa.mij. pra
 0 w szereg wybuoh6w I z meslychanll- 
de Castelmont. plagiat "SalammbO" a lI1awet "M
- szybkoScU). ogarnial caie ullee. Ludz1e, 
I oto wtedy dajij. mi "Quo vadis" czennm6w", jest nie tylko nledorzecz- obozujll-cy za mlastem, lu? stojij.cy na 
w wydaniu dla mlodzieZY. Czytalem ne, gd
 w ..Quo vadis" nie ma II1ic wodocUJ.gach, odgadywah z barwy 
to codzlen po trochu, a jednoczeSnle z obu tych powieScl, ale I ba.rdzo nle- plomienl 00 si
 pall. Sza.lony p\!d IX': 
czytala je teZ moja matka. ostrotne gd
 wykazuje ono sIa'l:o8t wietrza wynosH: chwllaml z ognl:steJ 
W r. 1904 matka moja miala trzy- Salam
bO" i M
czennLk6w"; d2Jlela tonl tysU}.oe I miliony roziarzonych 
dzieSci trzy lata I bardzo mme ko- te, chat pl6ra 
rz6w szanownych, skorup od orzech6w i m1gdai
, kt;6- 
chala. ClerpU).c na chrcm.l'CZJ11l. choro- SQ. tak n\eS2JCZeg6lne 7Je odkrywajq.c je re wzblja.ly 
 na
le w g6r
, Jak n1e- 
b
, jadala oblad w 16Zku 1 przyzwy- zdawalem soble z tego spra
, mlmo przeliczone stada jaSnLejij.cych moty- 
cza.Ila si
 do tego ze za.wsze po obie- nlewielklego zmyslu .krytycznego mo- li" I t.d. Oto w1zJoner dokladny, czyt 
dzle zablerala mnle do swego 16Zka 1ch lat oslemnastu. Ci:, kt6rych Sien- nie tak? W dobrym gBitunku. 
na pOI god.zLny. 0 godzinie dztewi1}.tej klewlcz 
stotnie iI1B.Sladuje, to histo- 
guwernantka przychodzila nas upr;re- rycy rzymscy, Bile cZyZ mooe by
 ina- 
dzlt: "Rairy (za.mlast Rlry) , It's czej w powi
i hietorycznej? Dla ta- 
time", i szedlem spat. Matka moja klej powieScl ja.k.ie !ffioiona wyrzec si
 
poddawaJ:a si
 tej dyscypllnie guwer- tego co gl
 znajduje w historil, kt6- 
nantki, rue bez okazywania pewnej rej moc jest Die do zas
p1en.ia.. 
n1eclerpliwo&ct. Chociai moZe 8i
 to Wij.tek "Quo vadios", z wyj1).tkiem 
wydawac za.dziwiajq.ce, ten zwycza.j kilku .kr6tkich chwll, n1e przest:aje 
przebywania po dbiedzle w 16Zku mo- interesow
 i: to nieraz .Lntensywnie; 
jej matki przetrwal do oza.su ikledy z szeSciuset czterdzlestu strcm.lc mego 
mialem 18it dwana5cIe; bywalem tam wydania (dla mlodziety) za.l
e 
jeszcze, gdy mleszkaliSmy w I18iszym C2Jtery lUib pi
 moglyby byt usum
- 
domu w Neuilly, a w owej chwili, te. ZapoIIllLna sie zawsze 0 tym .!Z 
rue ma Zaooej w
tpliwOOci, rnialem trzeba rt.eby powlese Interesowala i 
lat dwanaScie. Dowledzialem si
 
z- Zeby jej postaci pozostawaiy w pa- 
niej od jednej z przyja.ci6lek mOJej ml
ci. Ot62: tak jest wlaSnLe w "Quo 
matkl Ze zwyczaj ten ustal od dnia vadis", podcza.s gdy nikrt normalny 
gdy zrobilem jakiS ruch niedyskretnr. nle wierzy ani przez chwY
 rw hoha- 
Nie doznawaiem Za.dnego UCZUCIa ter6w "M
ennilk6w" 1 "SalammbO". 
"zmieszania" - nie wiem dlaczego Moc ewokacyjna w "Quo vadl:s" jest 
nazywajij. "zmleszaniem" uczucle tak pewna I wielka.. .JeAll postaci Wiinl- 
wyra.Zne jak przyjemnosc zmyslowa cjusza. I Chilona. chociaZ udatne, nLe 
- w l
u. moje
 matki, a kiedy do- si
gaJli. daleko, to postacl Petro
usza 
tknll-lean JeJ, musialo to by
 bE'zmy?l- i Nerona si
ajll- daleko. Kwi

 
nie, a moZe nawet przez prostij. me- i cukierkowata r6ZowoSt, zwlaszcza 
uwag
. w opisie mIlo8ci WiIl1icjusza. do Ugil 

atk
 mojij. 
po
kal t

 zaszcz)'t i "zlotowlosej, boskiej" Euni'ce do 
ze Jedna z przYJacl6lek JeJ mlodoscl Petroniusza, si:anowczo bardzo kon- 
powiedziaJ:a 0 niej do panny Matyl

 wencjonalnym2), n1e mogll- jednak ze- 
Pomes, kt6ra powt6rz!la to w swo
eJ psu
 takich warioSci stylu, jak poe- 
ksiq.Zce: "Panna de Rlanoey byla me- zja, ujmujq.cy charakter, j
zyk fran- 
zwykla w epoce, gdy mlode panny cuski prawie zawsze poprawny i pra- 
jeszcze nie bywaiy niezwykle". Ta wie zawsze w dobrym gu
le. bardzo 
..niezwykl
" polegala zwiaszoza na daleki od es6w flores6w, jakim byl 
swobod.zie myslenia i wyraZania si
. 
st:o "styl r. 1900". 
Gdy bylem malym chlopczyklem m6- Caly opls Trastevere ra.nki.em (nie- 
wH:a mI takle rzeczy: ...Jaka szkoda! udane porwanie Ligli) jest doskona- 
Kledy 
ziesz w spod
ch'"nie 
: iy, ba.rdzo dokladny z.punktu widze- 
d
 mogla glask
 tWOlch ud , albo. nia archeologiCZlllego 1 tak interesu- 
"Lubi
 calow
 twoje nogi", czy 

: jll-CY Ze uwaga n1e sl:abnle ani 
a 
"Twoje usta pachnq. brzoskwi
. chwil
. Nle wiem jut, kto w prasle 
P6zniej, gdy mialem czternascle, paryskiej naplsal: w r. 1902, Ze w 
pi
tr18..Sc
e I
t ro
mawialem z 
ill- 
- "Quo vadils" ,,'JX*.ar Rz:ymu to k
y". 
8tO 0 mewmneJ zmysJ:owoScI, kt6rll- Napi-sanie czego.!i takiego, to kpmy, 
wiele matek wklada w sw6j st09Ulllek albo raczej wstyd; dowodzl to jesz- 
do dzieci. Zwracala mi wtedy uw.ag
 ere raz, jak Z powodu nienawiSci moZ- 
Ze gestem instynktown
 ka.Zde? na straci
 gl
. Wprost przecLw- 
matki jest br
 w dlome poSladki nle kariy 0 potarze sq. godne tpdzI- 
swego niemowl
cia, alOO caJow
 je wu' i podIug mnle stojij. WYZej od 
tam, gdzie w za.sadzie Die trzeba. .i kari 0 amfiteatrze. Szczeg6ly, uwa- 
wiele innych rzeczy. ga precyzja3) w odmalowamu ka- 
Grani:ca mi
z:r .krainij. 
ies
t 
trofy... moZna by powiedziet ze 
niewinnych a kraIrul-, gdzl.e me Sij. JuZ powieScioplsarz wldzlal, podczas gdy 
one uznaJIle za takie, jest bar
 n1e- tu, w przeclwief1stwie do iI11nych ust
- 
okreBIona. Przeczytalem tylko Jed.nQ. p6w nle byl inspirowany przez Z1a.d- 
ksil).Zk
 Freuda I nie zostawi
a rol O11a ' 
Zadnego wspo111I1ien.1a, p6Zniej jednak 
widzialem spustoszenia, jaklch do- 1) Pani Marla Kosko wydala w. 
; 
konywal on u os6b rueiDteligent- 1935 swojij. te
: ,,Losy "Quo vadls 
nych. Psychoanaliza byla:Zby szalbier- we Francji", duZlJ, p
, kt6ra uka: 
stJwem? Zr
oSC, z jak1t. zostala wa s1
 SwteZo w fonnle skr6con

 
lansowana, a zaraz potem wyzyskana z podtytulem: "Un best-seller 1900 
handlowo na planie mi
zynarodo- w Libralr.le .Jo
 Corti. Przedmiotem 
wym, kaza.iaby tak s:j.d:oit. Pewne jest jej jest ,przyj
, jakiego dozna1:o 
wszakZe :Ze na dziesi{!C czy pi
tna.Scie "Quo va.di.s" we 
cjl w kolaoh 
lat przedtem nim Freud zacZij,l by
 intelektualnyoh. 
a ta jest pa- 
znany, matka moja i ja poruszalismy sjonujij.oo ciekawa !Ze wzgl
u na. 
zagadnienia, kt6re nast
pnie zdyskre- Swiatlo, Jakie rzuca 
 obycza.je llit:e- 
dytowaJ:a moda, we ws
ystki:m nam rackie i dzlennikar
e "pl\!'k11ej epo- 
znany sp0s6b. Sprawy zwyci
kie nie ki". Nle mySl
 t.e mozna zn
 dobrze 
zawsze dobrze wyglq.dajij.. historl
 liJteratury francusklej w XX 
RozmawialiSmy wi
c w i6Zku 0 w. n1e 7JIlajll-c dziela pan! Kosko. 
"Quo vadis". Bylem wtedy taklm Ig- 2) Kto jest odpowied:zlalny, c:zy tlu- 
norantem jeSli chodzi 0 histori
 ma.cz, czy autor za to wszystko CO 
rzymskll-, ze kiedy autor m6wi tu 0 jest mdle tak w ldyll1 Winlcjusza I 
Neronle, taml 0 Cezarze, myslalem rl;e Llgii jak w stosunku Petrcm.lusza I 
Neron i Cezar byli dwiema r6Znymi Eunice? Winicjusz nle przestaje byt 
osobami. Lecz wkr6tce zacZij,lem si
 troch
 naiwnym., 8. Lig1a doprawdy 
uozy
 w domu "Rosa. - la rose", a nle jest interesujq..ca. 
te, 
ocha- 
tak.Ze 1 "francuskiego" z profesorem na w Neron.I.e, chocLaZ ukazu)e sl
 
z Ii.ceum .Janson-de-Satlly. (Profesor, tylko w k.bIJrn w1erszach, usposabla 
kt6ry rma.jdowal na stole .kopert
. va- ba.rtzJlej do ma.rzetJ. 


", r 



" 


y 


./ I 


j' 


I 
) 


\ I 
, I 


I 


, 



I 
I 


jf 


. , 
I(r 
1"/ 
I 



 


/ 


t 
/ .-. 


'" 


. I 
- 
 --//) 

 J 
'\. " 11. 
,
', ) 
. ;... 
" ' ,. 
.


 
'
;" 7. 

 
 .t.';
 
,
 1.GtJ lJ\( 

"'" - 2. 


""
, 


- 
,. 

"" . 
"r' 7 " 
," 

., 


\. 


 ". 




. 


"" 


.
. 



 


" \. ,. 
"" "" 


Henryk Sienkiewicz 


Photomaton 


"""1'0" 


.
, 't 
-:
 


. 


:""J' . 
.. ... 0"" 


1 


J 


\. 


., 


" 


Henry de Montherlant 



., 


, 



 


f 


..4
1J" 
 
\
 .' 
'"i 
 
". . 
 

, 
 

 " 


I 


.i 


i, 
r 
I I 


-i 


.' 


'
 


, 
, 


\ 
. .\i 


rys. JAN GLOWACKI 


if 


L 


',' I 


J 
JI 


( 
r 


....... 


-.'1 


f 


r 


Henry de l\loothf'rlant.. 
przelotyla 
Marla Ka.'Iter'lka. 


, 


5) Neron to takZe kujon. Sweto- 
niusz pokazuje go nam jak wymazu- 
je, przekreSla, wstawia: rys zachwy- 
.) A jedna.k w nlewiele lat potem, cajij.cy dIa ka.Ziego, naleiq..oego do 
gdy mlalem p6jst do Trocadero na oechu, a Bogu jedynle wiadomo, czy 
"Edypa-kr6la", zaniechano projektu Faure-Biguet I ja n1e naled:ell8my jlrl; 
w ostatnIej chwtll-, gdyZ dowledzlano don w wleku blisJdm smoczka.. Ale 
sl
 ze w sztuce bylo lkazirodztwo... dop1ero p6!niej rozpozna.1lSmy ten 
Nie zapomnlano zresztq. wska
 mi rys. 
powodu tego zakazu, co w zasadzIie 6) W jednym z najbli:!szych nume- 
powinno bylo rozpalM moj
 wyobra.t- r6w "W1adom
" dokonczenle: "Pe- 
n1
, ale w rzeczyw1BtOt'lci n1e rozpa.lRo tronlusz i wnioakL kQf1oowe" (przyp. 
jej wca.le. red.).
>>>
2 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


BARBARA TOPORSKA 


DOSKONAtY PODAREK 


, 
NA SWI
TA 


ORYGINALNE POLSKIE WODKI : 


WODKA WYBOROW A 79 Pro (Blue Label) t Itr. - 47/-; t Itr. - 81/8; 
plaska 6 but. - 24/-; pIa.ska t but. - 12/9; Setka - 7/8; Min. - 4/-; 
W6dka Wyborowa 66 Pr. (Red Laibel) , It:r. - 38/9 
piaska'6 but. -' 20/3 
pmska t bUt. - 10/6 
W6dka Luksusowa 79 Pr. 6 1tr. - 32/6 
W1An16wka. 70 Pro 6 Itr. - 30/3; 6 but. - 23/3 
Setka - 7/-; Mm. - 3/9 
Jar
blak 70 Pr. 6 Itr. - 30/6; Miln. - 3/9 
2ubr6wka 70 Pro 6 Itr. - 30/6; Min. - 3/9 
Winiak 70 Pr. 6 ltr. - 30/6 
Krupnik 70 Pro 6 -32-1-; Min. - 4/3 
Sllwowica 69 Pr. , Itr. 42/-; 6 but. - 21/6 
Starka 87 Pr. 6 Itr. - 39/-; Min.. - 4/3 
Pure Spirit 140 Pro i but. - 40/- 
Pure Spirit 100 Pro 6 but. - 30/6 
Goldwllo88er 70 Pr. 6 Itr. - 30/6; Min. - 3/9 
Cacao Choix & Cherry Liqueur 50 Pr. 6 but, - 19/- 
Ml6d Wawel Podw6jllly - 48/6; GfliS1orek-24/6; 
Min. - 3/9 
Cassis 61 Pr. 6 1tr. - 27/6; Miln. - 3/9 


WINA OWOCOWE - RYCERSKIE * JANCZAR * BESKID * ZBOJNICKIE - butelka 9/9 


PIWO TATRA-2YWIEC, OKOCIMSKIE I PORTER 


Do nabycla po cenach wyf'.eJ wymIenionych w kaZdym dobrym sklepie win I w6dek 


Wybj.czny Importer: 


E.DOUARD 


ROBINSON LTD. 


21 Old Compton Street, London, W.l. 
Tel. GERrard 3367. 


. 


9)
' " 



ant" 


170 Station Rd. 
Edgware 
EcII' ...., 


1-8 Pelham St., 
8th. Kensington 
Ken 8611 
(Licensed) 


242 Ear" Court Rd., 
S.W.15 
Fre 8767 
(Fully Licensed) 


16 Church St., 
Kensington IDgb St., 
W.8 
Wee 8898 
(Licensed) 


1 WaIbam Green Arcade, 
FoIbam Broadway, 
S.W.8 
Ful 7147 


Head Office: 
11'1 Gloucester Rd., 
8th. Keastngton 
Fre 8878 
(Fully Ucensed) 


fR.e
tau'taC
 .znane .z fto.nty,nentalnej liuclini 
i
wln 


Otwarte do l.2-eJ w nocy wq.czn1e z nledz1e1" 


DYREKCJA 1 KIEROWNIK C. BRZOSTEK PRZESYLAJ
 WSZYSTKIM SWOIM BYW ALCOM 
NAJSERDECZNIEJSZE :tYCZENIA SWI4,TECZNE 1 NOWOROCZNE 


.: 


, 












"'i






-"
i-""-""









 


N
KSZY WYB()R POLSKICH WODEK, WIN OWOCOWYCH I PIWA. WINA 
I LIKIERY Z CAI..EGO SWIATA - MIODY PITNE - SOKI OWOCOWE 


POLECA 



 


ROCHE 


EDWARD 


L YD. 


SKLEPY W DZIELNICACH: 


PlCCADD..LY CIRCUS 
88, Sbaftesbury Avenue, W.1. Tel. GER 7846 
EARLS COURT KENSINGTON 
187, Earls Court Road, S.W.IS. 275a, Kensington IIfgh Street, W.8. 
Tel. FRE MS8 Tel. WEB 744S 
VICTORIA PADDINGTON 
21S, Gillingham street, S.W.l. 66, Westboume Grove, W.2. 
Tel. VlC 9682 Tel. BAY 6181 
MAYRAIR SWISS COTTAGE 
18, Shepherd Market, W.l. 28,King's College Road, N.W.S. 
TeL GRO M6S Tel. PHI 7191 
MARYLEBONE WEST NORWOOD 
H2, Marylebone High Street, W.l. 477, Norwood Road. S.E.27. 
Tel. WEL 6222 Tel. GIP 1695 
KNIGHTSBRIDGE CELLARS: 80HO 
151, Knightsbridge, S.W.l. 21, Old Compton Street, W.L 
Tel. BEL 2827 Tel. GER 9896 
- 


Sklepy PICCADILLY i EARLS COURT otwarte Sl do 10-ej wieczorem 
w niedziele 10.00 - 2.00 i 7 - 10 wieczorem 


, 
""

 ('1:.



,,..,..,....

"'A,."'''
''''''''''''''''''

(.,,''

':''
 



 1:.
 


Beportaz 


. . 
)eSlenny 


1961 


Monachium 


Poeta i sklepikarz zmieniali partnerki 
W ulicznym kotylionie. Sp6dniczki z brokatu 
1 rozpuszczone wlosy na smuklo.fC w trykotach. 
Studentki? AJ..robatki? Falszywe brylanty 
1 prawdziwe szmaragdy i bolesne perly 
1 ma.rywy kosciolow w perlawej kqpieli 
Jak gdyby dla dOOania bla.fku tej feer;; 
Konkretllej, niczym kroki na twardym asfalcie, 
I gdyby gwiazdy z nieba spadly jak confetti 
Witano by je chOrem oklask6w i fmiechu: 
"Atom w .fluibie pokoju" lub cud gospodarczy. 


Byl czas przYplywu, i pierwsze neony, 
1 wience elektryczne, i p01nosty Matel 
Zaledwie majaczyly w zalewie pofwiaty, 
lak kleksy farby w japonskim kartonie. 
Bez odblysnika nocy, jaki stworzy odplyw. 
Niebo plynelo przez miekkie chodniki 
Miedzy ruchami pospiesznych przechodni, 
leszcze przyleglych do zake minionych 
Bardziej nitli do ksztaltow z wlasnych wyobraten, 
A maski aut unosily strzepy 
Dnia. ktory przeszedl. dnia cieplej jesieni, 
Odbicia slonca. co bylo jut zgaslo, 
Drzew przerzedzonych z li.ki smugi, i fragmenty 
Czerwieni zdiftej z zielonych trawnikOw 
W migawkach dalN, szalwi, albo roZy, 
Schwytanych w polysk zdlizgu nwmemu. 
Ktory jut nie nalety do rzeezywistofci 
lak abstrakcyjny motyl kolorowych wraten 
Ponad wyblaklym krajobrazem miejskim 
W porze zalewu i porze tramwajow. 


W dywallowym hotelu, w blekitnej palami, 
Z tarasem odgrOOzonym mu.flinu firank'l, 
Za ktor'l nierealnil .fie swiat bez przyczyny, 
Kamienna balustrada w rysach kolenchymy. 
Pompejska kanefora z przetrqconym dzbankiem. 
A dalej melancholia br'lzowych kafztanaw 
0'; sont les mots d' antan pour le.f reflechir? 
Albo: gdzie wy, hrabiny. przejazdem z Galicji? 
StaroSwieeka latarnia w okuciu akantow 
1 park na dziesirc krokOw z imitacj'l dali 
A tu mirkkie fotele, dym. szelest jedwabi 
Kilka sztuk porcelany, pare Chippendale'i, 
Na meblach, lub kolo nich, szyk i nonszalancja 
Kamaryla kotonow, poligrafii, stali, 
Radia, teatru, reklamy i paru ..playboy"ow 
Na szczeblu ewolucji: - dekoracja wnetrzy. 
W centrum za.f iluminarz miejscowej elity 
Pan Festner, ktory wla.fnie byl powrOciI Z Moskwy. 
Daj'lc pretekst do tej tu nieformalnej party 
Z pogranicza odczytu i prywatnych zwierzen, 
Perfumujqcych uszy na prawach kontrastu 
Z wrzaskliwq propagandq politycznej ery 
A w harmonii do pory: wieezor po premierze 
Odegranej goSdnnie przez ensemhle berliflski. 


Dom byl wzniesiony na wc::.orajszych gruzach 
W samym srOdmidciu. Prosty. sliski, twardy. 
Wystawa - w dw6ch pokojach sutereny 
Z zapachem linoleum i olejnej farby. 
Osob - mote dwadziefcia. Trzy dziewczyny 
Zgarbione szkolnie w pierwszym rzedzie krzesel, 
Obok ksiqdz, dw6ch mlOOziencow w welnianych szalikach, 
A z tylu reumatyzm i renty spoleezne 
Sqdzqc z polysku schludllej oszczednosci 
Na ubraniach i twarzach. Odczyt byl bezplatny. 


- la. prosze paristwa, - mowil brunet przY pulpicie, - 
la, prosZf pa/lstwa. nie pragnr wspOlczucia 
Dla siehle. ani myflr tlumaczye sir z winy. 
CZY jestem winny? Wszak Rajk umrzeC musial 
Beze mnie czy tet ze mnq. Byfbym powieszony 
Wraz z nim. i cala subtelna roinica. 
la, prosZf panstwa. jestem zbyt marxista 
Na jakiS kompleks z tragedii antycZllych... 
Byl moim przyjacielem. Fakt. W koncentracyjnym 
Obozie nieraz naratalem tycie 
Azeby go ratowae. Fakt. Z part;; tawarzysze, 
Towarzysze w robocie. przyjaciele Z turmy: 
..lesli nam WYSwiadczycie te przYsluge. ktorej 
Odm6wic nie powinien taden komunista, 
Zdejmieeie z siebie wi1lf z uczestnictwa 
W zdradzie. A my ze swej strony 
Damy wam wszystko at po koniec tycia. 
Pobyt na Krymie, chcecie? Na francuskiej 
Riwierze? ledf.cie z Bogiem!..... 
To rzeez ludzka, 
1 kardynal Mindszemy zalamal sir w .fledztwie. 
Lecz do tematu! 
Zamiaft Krymu. Riwiery, za dowody winy 
Przeeiw Laszlo Rajkowi otrzymnlem wyrok 
Dotywotniej katorgi. Nie w tym rzeez. To lepsze 
Nit szubienica. Siedem i pOl lat, at gromem 
Przyszla wolnosc w potOOze ponad Budapesztem. 
o tu, pa/lstwo, popioly w gablotkach widzicie - 
1 wskazal rekq sciany. gdzie pod szklem splaszczone 
Szarzaly fotografie-eksponaty zdarzen, 
Kt6rym dyskretnie sprzyjala .fwiadomofc 
Ze nie naletq do tera1.niej.fzofci 
A nad czolami starcow przemknql motyw 
Jak Dzieci Kapitana Granta, odprrtenie. 
- la. prosze paflstwa. chcialbym was przekonaC 
Ze tadne pakty z Kremlem, iadne ohletnice 
Z ich strony, tadne - z waszej - zabiegi 0 wzgledy 
Nie stanq w poprzek tej sily bezwzglrdnej 
Co tylko z silq silniejszych sie liezY. 


- Myslr - mowil pan Festner - te przemiarry, 
lakie tam dzis zachOOzq whrew oportunistom 
Wszelkich masci, pokroju, koterii, kap1iczek, 
lut dzis nalezq do dziej6w jutrzejszych. 
Taki niewatny szczeROl: jak zapewn£ wiecie 
M oje ksiqtki 00 lat byly tlumaczone 
1 wydawane u nich w pirtnastu jrzykach. 
Ksi'ltki dla dzieci, glownie. Po piracku. 
Nie mialem z tego zlamanej kopiejki. 
A teraz - targ w targ - obieeali placie 
Na przyszlofe, a zaleRloSc - .ITOpniowo, na raty. 
U nich prawo zabrania wywozu waluty... 
Lecz wakacje na Krymie, Artek albo lalla. 
Nie upierajmy .fir te .flonce nad Riwierq fwied 
Tylko. To sq symptomy. Naprawdr - drohiazgi. 
lednak ja. jako pisarz, wyznajr cynicznie 
Ze symptomy, pozory tworzq wlafnie tycie 
lone mu nadaj'l ten lub inny aspekt 
Ksztalt, forTnf. 
(Kastaniety bransolet, dyskretne okla.fkiJ. 
Jut jak z tej wypowiedzi dosc jasno wynika 
la nie jestem marxistq. Oni sq. Bezwzglr dnie . 
Przyznajr, te to stwarza te spore trudnosci 
W OOnalezieniu z nimi wsp6lneRo jrzyka. 
Lecz jakiz ..wsp6lny jrzyk" ja mam Z aptekarzem? 
Albo z ksirdzem proboszczem czy Z naszym burmistrzem? 
Moja konkluzja: ja bardziej sir le kam 
Nit ich, to politykow z naszeRo podworka, 
Tej pozy. ignorancji, braku zrozumienia... 
Tam ja widzr przemiany. U nas pr'lemian nie ma. 
- 1 0 ton wytej: 
- Sqdzr te Rdybyfmy 
By1i w przemy.fle, handlu. na polu teehnicznym 
Rownie komerwatywni i bez braku wizji 
lak nasi politycy, jef.dzilbym w dorotce! 



 


Zamilkl woskowy. czarny. jak Z kopciem gromnica. 
A schludni starcy podnosili palce 
Pytajqc z lrkiem czy to znaczy - wojna? 
Potem k.fiqdz powstal, pod.;zedl do pulpitu 
UScl.fkiem dloni dvekawal 'la odczyt 
"Wnoszqcy nowe swiatlo w historyczne fakty 
lako te proces Rajka to byfa .fensacja 
- Zwr6d1 sir do obecnych: - z pierwszych stronic gazet". 
T ecz w imir prawdy dodal: ..swego CZQ.fU", 
Co zaflrzmialo jak: dlatego danno. 


A wlafnie 0 tej porze wracala przez mia.ITo 
o'ftatnia para koni przy czarnvm powozie. 
I woinica w cylindrze, wymachujqc harem 
Pokrzvkiwal: "UwaRa. dochodzi dwuna.'ita!" , 
Ufice bvly puste jut. A na ma.fkach 
Allt mkn'lcych w pORoni za .ITraconvm czasem 
Kladly sir ostrza .fztylet6w i nozv, 
Narzedzia chirurRiczne przy melOOramatach, 
Gdv w nadmiarze slOw. Re.'it6w nie dalo .fir trafie 
ja{ rek'l w rrkaw plaszcZQ, w .fem - jacy jestesmy? 
Pod cieciami spadaly przyklejane rzesy, 
Usta w harwach poe::.ji na usfuRach handlu 
- Ice and Fire, R6za Zmierzchu, Purpura Cyganska - 
Rrce mllnucurzystek, szyje jubiler6w, 
()dbicia w lu.ftrach. tulawia w llklonach, 
NORi, kt6rym kto inny rytm i cel wymierzyl, 
Glowy do taktu. skopiowa1U' sloy,lQ, 
I odcirte lecialy ponad fpi'lce miasto 
Z trenem lifci opadlych, co nie wrosly w cienie 
Kracz'lc: wszystko nieprawda i wszyscy nieprawda! 


.. 


Karambol zgrzytnql w mozRu jak w automacie. 
1 jut .fir srebrny bilon po podlOOze toczyl 
Pomirdzy ObCasOlni, do drzwi, korytarzem sliskim 
W kosztowny cza.f ulicy. jaskrawy 00 .fwiatel, 
Poszerzony w11{'trzami kolorowych witryn, 
W tlum wesolej mlOOziezy w tywoplotach kawiarn. 
Iimuzyny na maskach wiozly karuzelr, 
A w pOlmrokach modelki wsp61czesnych ksirtniczek. 
lazz, szum opon. brzrk naczyn byly orkiestracjq 
Wieezoru restauracji. kaharet6w. teatrow. 
Max und Moritz. wiedenski walc kurczqt na rotnach, 
La Bonne AuberRe. Osteria, wr[?ierska Piroschka. 
Na plastikach, na pluszach, przy naftowej lampie, 
Ostrygi i szampany, piwo i harmoszka. 


Na co od.fzeleJcila sucho noc je.fienna: 
Weltli7merce sq chorohq z urojenia zmarlych. 
()myfka kalendarza. Jut nadchodzi zima. 
1964-a. 


W ACI:..A W IW ANIUK 


Olimp 


Dante na dzisiaj 


Stal twego liScia cienka - bo natchniona 
nie tylko sokiem leez i.ywiolem tkanek. 
Zyjemy razem i czerpiemy razem 
ziemi{' - powietrzem przejrzystym oszklonq. 
We mnie jest wulkan. W tobie stygnie lawa 
twardego mirsa zdzieranego z kosci. 
W nocy po trawie slychac szelest stop 
chytrych szakali tyjqcych w ciemnofci. 


To nie jest aniol, ten kto mnie goni, 
a jesli aniol to ma inflY ksztalt. 
Pomalbym jego breg po trzasku suchym 
bo przclatujqc, lamalby pawietrze. 


To nie jest IDeba. to co gorse zenitll 
trzyma za wlo.ry w ksztalcie czaszki. 
Wstrpujr w nie wlasnymi wargami 
ale nie czuje smaku pieszczonej swirtofci. 


Zwierzrta nocy. Nowi strote ladu. 
Wrzody na ziemi ropiejqcej dymem. 
Stojr bezradny. patrze w twarze sine. 
Gdy chcr was dotknqe, znikacie bez fladu. 


To nie jest moja gruda ziem; 
gdzie w bruzdach letq Rlowy Cyceronow. 
Milczq - nic mawq nie wskOraly. 
Niech sobie letq, pies im mordr lizal. 


Ty jestes we mnie, a ja jestem w tobie: 
tak dorastamy, znikajqc powoli. 
Mqdra do nieba drahina dla mrowek 
ktnra pmwrrdzi w nnc - (/zisiej.\'ZY ()limp. 


A ja? Kto poznalby mnie jesz.cze 
slepego. po potopie komor? 
Dante .fir spie.fZY zstrpujqc w .vwq otch1af1 
;akbv otwieml dr:.wi mnjl'Ko dOli/II.
>>>
.IIIC:.....!!!. 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMO
CI 


r 


3 


TOM 
XXXI 


STEFANIA 
MIESZKAM 





, 
$ 
KOSSOWSKA ! 
LONDYNIE 
 
lot J. S. Markiewicz 
 
," 
," 
.... 
," 
\," 
...'" 
...
 
"'" 
\ 
\ 
..... 


 
\ 

 
.... 
.." 
..... 
.... 
..." 
..... 

 

.. 
.... 

 
," 

 
",,, 
.... 
.." 
.... 
..... 
.." 
.... 
..... 
.... 
.... 
..... 
," 
.." 
..." 
.." 
,
 
'.. 

.. 
.." 
..." 
.." 
.... 

 
..... 
..... 

.. 
," 
," 
," 
",,, 
8 
",'" 
",,,, 

 

 

 

" 
OBCYMI 
 

 
.... 

 
\ 
'
 

" 
\ 

... 

 
.. 
.." 
..." 

: 

 

.. 

 
"".. 
.." 
\ 
\ 
\. 

 

 
\ 
\ 
..... 
$ 

 

 


"
















',



';
",











",,,








 


LONDYNSKA BIBLIOTEKA LITERACKA 


POD REDAKCJ
 BOLESl..A W A SWIDERSKIEGO 


TOM 
XXIX 


W ACtA W GRUBINSKI 
, 
POGANSKIE 


LISTY 



 
.. 


Powi
 0 ban1cle, patrycjUS2JU rzymsk.iJm, zesianym przez cesarza Ty- 
beriusza do .Judel, fIN osobliwej chwili dmej6w staroZytnych, kiedy nad 
Swiatem panowai Cezar, a w jednej z rzymskich prowincji, w lennym 
pailstewku ZydowskJm zaClZynal nauczat Ten, kt6ry odpow1ed:zial fary- 
zeus.zom: "Oddajci.e cesarzow.i co cesarskie, a Bogu co boslcle". 
"Listy pogaflskie" BIl- 
szczytowym os\4.gni
 
ciem w tw6rczoSci pi- 
sarskiej Waclawa Gru- 
biD..sk.iego, majlj. w8Zy- 
stkle za.lety wielk.iego 
talentu, fascynujlj. gl
- 
bUJ. mygli, plastyczno- 
8cUJ. obrazu 1 blyskot- 
liwoScllj. wycyzelowa- 
nego slowa. 'W r. 1938 
zostaly nag r 0 dzone 
przez Polsklj. Akademi
 
Litel"8itury. 
Ksilj.Zka wydana tUiZ 
prned wojnlj., w obliczu 
nadchodzQ.oej iburzy, 
kt6ra wst174sn
a po- 
sadami 
ta, nie za.- 
chowaia si
 nawet w 
pojedynczyoh egz.em- 
plarzach. S14d nasza. 
decyzja nowego wyda- 
nia. Wydanie przedwo- 
jenne, skladailj.oo si
 z 
11 rozdzial6w, uzupel- 
nil autor dal8Zymi 0- 
Smioma. 
WacmwGrubiDsJd je8t 
autorem szeregu zna- 
komltych sztUik teat- 
ralnych, z kt6rych nie- 
kt6re Ibyiy grane Z 01- 
brzym1m powodzeniem 
w Polsce przed wojruI. 
("Kochankow1e", "Pi- 
janl" , "I..enin" , ,,Nie- 
winna grzesznica"). 
Grublliski napisai poza tym 8Zereg doskonalych nowel, a takZe paral 
si
 krytykl}. litera.oklj. i pi.s!U receImje tea.tra.lne. 
Za "Leni.na" malo ,zyciem nie za.placR. Uciekajlj.c przed Hitlerem z War- 
szawy wpadl' fIN r
ce N.K.W.D.; S!j.dzony 1M. Ukrainie zostaje skazany na 
kar
 8m!.ercl, kt6M}. najwyZszy trybunal aowieoki zamienIl mu na 9 lat 
katoogi na Uralu. Odbiciem jego przeZY
 w Rosji jest Sw.i;etna ksil}-Zka 
p.t. "Mi\!dZy mlotem a sierpem". 
GrubiDski ma dziS 80 lat i jest senIorem po1Skl.ej literatury w Kraju i na 
emigracji. Mieszka stale w Londynie. 


Waclaw Grubif1ski 


Cena: 21/- lub $3.00; 
w przedplacie: 14/- lub $2.00 


TOM 
XXXV 


Halszka Guilley-Chmielowska 
ISABELLE 


"" 


Ha.lszka Gwlley-Chmdelow.ska zadeb1utowala. dwa. lata temu k
 
p.t. "spotkanIa na. galeri.l:", zdobywajlj.C Z ml.ejsca nagrod
 paryskiej "Kul- 
tury". .Jej nowy tom, sldadajlj.cy si
 z 6 opowiadaJ'i., awiadczy 0 dalszym 
rozwoju wielk
 talentu. 
Opow1adania za.warte w tomie p.t. "Isabelle" mimo pozor6w zewn
trz- 
nych stanowi ca.iollC solidnie 81XjOIU}.. N1e ,tylko w sensie technicznym, me 
tylko dIatego, ze nlekt6re postaci zjawiajlj. si
 w ki1ku Z tych 
owel, zre.. 
sztlj. raz na PLerw8Zym, innym razem na dalszym planie i me dlatego, 
Ze akcja tu i tam uj
ta jest fIN te same, mema} identyczne ramy. 
Zespolenie tych 
nowel w jedn.Q. 
calol1C polega na 
elemencie si
ga- 
jlj.cym duro gl
- 
bi.ej. .Jest nim nle- 
przerwany wlj.tek 
tej sa.mej l!Ilyali, 
przewI.jaj
cej si
 
prrez wszystkie 
nowele, mysli ni- 
gdzie siownie nle 
sprecyzowanej.le- 
dwo tu i tam za.- 
znaczonej, a na- 
rzucajlj.Cej Bi
 W 
spos6b przemoz- 
ny pytaniem: Dla- 
czego? Najzwyk- 
lejszy cz,low1ek 
stol przed absur- 
dem cierpLefi wla- 
snych, bezradny 
i mezorientowa- 
ny, szukajlj.c w 
tym jakLegoS sen- 
su. More najtraf- 
n1ej zdefiniuje t
 
my!ll, to pytanie 
Isabelle z wstIT4- 
sajlJ,cej noweli ty- 
tulowej: "Czasem 
bywa, ze nic si
 
nie dzi,eje, ze rue 
warto zy
. bo i 
po co, dlaczego? 
Ale si
 zyje, bo 
si
 musi. bo tak 
juz jest". 
KsU},Zka Guill- 
ley-Chmielowskiej 
jest znakomita, 
czyta sle j
 jed- 
nym tchem, za.- 
r6wno dla jej wa- 
lor6w narracyj- 
nych, jak i mi- 
strzowskiej tech- 
nIki pisarskiej. 
.Jest ona POz.ba- 
wiona wszelkiego 
patosu, w!elkie tragedie oddane w apos6b codz1enny, zwyczajnymi siow
i. 
Autorka urodzona w 
bi Rosji mlodoSC 
l.Ia na kresach wschodmch; 
studiuje we Lwowde, gdme wychodz;i za .JlUI.Z za dr. Cza.rnIka, ikt6ry w POCZll-t- 
kach wojny rrostaje aresztowa.ny przez NK.W..D. i rozstrze1any w Brygid- 
kach. Ona saana, zaocznie zakazana na amLer
, dostaje s
 n1erozpoznana do 
wi
enla lSOWIiecki.ego za. nielegalne przekroozen1e grani'Cy. Ucleka do War- 
szawy, gdzie pracu
 w orgaIDm.oj.i podr1JJ:emnej "Wo1n
", nast
e we 
Lwowie - juz pod okupacjlj. nIemieoklj. - w ZWlU}.zku WalIci Zbrojnej. Zo- 
sta,je deportowana do obozu pracy w NiemCl'lJeCh. Po wojn.ie osl.edla 
 we 
Fra.ncji, gd7Jl.e wychodzl za 1IUJZ za robotnika Francuza.. 


" 


"'. 


"" 


i 

 

 
! 
I 
i 

 



\ 


. 


\ 


t 


Ha.lszka. Guilley-Chmielowska 


Cena: 30/- lub $4.25: 
w przeplacie: 21/- lub $3.00 


TOM 
XXX 


HERMINIA NAGLEROW A 
WIERNOSC ZYCIU 


W 


Autorka mieszka w Londyn1e oil 22 ]at 1 
tematem jej .ksUj,Zki jest miasto, Z kt6rym 
ztyla si
 bliZej i zna dluZej niZ jald.ekolwI.ek 
inne. 
Pisze 0 nIm od pI7JeSzlo oSmiu ]at w stalej 
rubryoe tygodnika "Wla.domosci" p.t. "W 
Londyni.e", utywajlj.c pseudonimu "Big Ben"; 
ksU}j:ka jej stanowi wyb6r fe1ieton6w - okolo 
150 - jest bardzo osob1stym spojrzeniem na 
Londyn, 
o codzienne rZy"cie 1 jego uroczyste 
okazje, tradycje, osobliwoki i uroki. 
N1e jest to ani przewodnllk, kt6ry nle omlja 
nIc:zego godnego uwagi, ani hiBtorla Londynu, 
trzymajq.ca si
 chronologl!i, tylko codzi.enna 
m.ZylollC z mIastem, w kt6rym wciJl.Z je8t coB 
do og1ll.dania 1 w kt6rym wciJl.Z 
 moZna. 
odkrywal:. 
Dwie trzecI.e ksilj.Zki '()08wi
0IJJe jest "an- 
gLelsklJemu" Londynowi; jest to Londyn .,ullc 
i tradycji", trwaly i niemn.lenny od ]at, a 
nieraz oil w!ek6w; i Londyn, w kt6rym "wcUJ.Z 
caS s1
 d7lI.eje", soena cl4giych wydarze6, nie.- 
ustanny teatr pow8ZednIegO dn\.a.. 
Pozostaie r07AWLaly m6wi1j. 0 "po1skim" Lon- 
dynie, 0 tJej zwartej, cudzozi.ernskiej spoiecz- 
noSci, 
 zrodziJ:a wojna i lata powojenne 
w wielkim, mi\!dzynarod
 miellcioe. 
,,.Miesz.kam w Londynie" maZe pomOc w po- 
:lJII.anLu stolley Anglii 1 jej 8p09Obu rZy"oia. za... 
r6wno gOOciom z Polski, jak i tym Polakom, 
kt6rzy tu stale mie&ka.jlj.. Dla tych b\!dZie to 
panilii.tk
 wie1u 00arzefl i niemalego okresu 
czasu. 
stefanIa Kossowska, z domu Szur1ej6wna, 
c6rka znanego adwokata warszawskiego, za.- 
cz
a pi
 jeszcze przed wojlUJ. na Iamac.h 
tygodnika ..Prosto z Mostu", atudiujlj.c jedno- 
czeenie prawo na unIwersytecie warszawski:m.. 
Podczas wojny pracu}e w polskim mInIster- 
stwLe informaoji najpLerw w Par
, potem 
w Londynle. Pisze do "W1adomoSci Polskich" 
i dla polskiej sekcji B.RC. Od r. 1954 prowa- 
dzJ. stailj. kronik
 W "WiadomoSclach" p.t. "W 
Londynie" podpLsywa.nJl. jako Big Ben. Obec- 
rue pisze r6wnloeZ dIa RadJ.a Wolnej Europy. 
londyilskiego ,,Dzi.e1lIlHoo. PolSki ego" 1 innych 
pism emigracyjnych. W r. 1956 uzyskuje 
pierwsZl}. nagrod
 w konkursi-e na "List do 
kraju", ogioszonym przez Komitet Wolnej 
Europy. 


.. 


."- 


, . 


... 


, 


.... 


, 


Stefa.n1a Kossowska. 


W p
ci1lnJ.e po6m1ert.nej zmariej w r. 1957 Hermi:i Naglerowej pozostala 
zilaikomita powieM p.t. "WiernollC Zyclu", 
ca dalszym ci
em ..Sprawy 
.J6zefa Mosta", z kt.6M}. lIj.c:znie atanowi dylogi
 p.t. ,,za zarnknl
tymi 
dt"7IWiami" . 
WiernollC zyciu" (podohnie jak pierwsza c
 dylogil) IIl-OZY si
 z losem 
w
jennym Naglerowej, kt6ra w styczniu 1940 zaresztowana we Lwowie 
prze.z N.K.W.D., Bp\!dzJ.la 6 miesi
cy w wi
zJ.enl:u sledczym w lwowskim 
Zamarstynowi.e, nast
pnie wi
ona byla w Horodnie na UkrainLe, a w 
koncu skazana na 8 lat obozu karnego (
 odbywala w Kazachstanie). 
Po amnestii Naglerowa wsUj.pl.la do wojska, z .kt6rym odbyla d1uglj. dro- 
g
 w
r6wki przez Bliski Wsch6d. .s-mak bojowy przez Wlochy, sklj.d wraz 
11: 2-m Korpusem 
przybyia do Wiel- 
kiej Brytanii. 
Cala akcja 
ksiI}.Zki rozgrywa 
si
 w w.i
zieniu. 
Bohaterem powte- 
ScI. jest niejako 
eela or 46 w wi
 
zieniu kobiecym, 
wsp61nota Jstot 
wyrwanych z do- 
tychczasowego 
zycia, odartych z 
kobiecoSci, podda- 
nych torturom na 
sledztwie, cierpUJ.- 
cych z powodu 
giodu i ,zimna, 
skazanych na u- 
dr
 cielesne i 
moraine, na upo- 
korzenIa i poni.Ze- 
nie. pozoow.ione 
wszystkiego, bu- 
d74 w sobLe u- 

pione instynkty. 
Za :instynktami 
dochodzl1. w nich 
do glosu wyzsze 
wartoSci moraJ.ne, 
co powoduje ze 
lektura 
eSci 
Naglerowej me 
jest wcale przy- 
gn
biaj
ca. Prze- 
clwnie: krzepi i 
pod.nosi na duchu. 
stanow:l dow6d, 
Ze cierplen.ie wy- 
dobywa. z czlo- 
wieka lJwiatlo du- 
chowe, moc pro- 
mieniotw6rCZlj.. 
"Wiern
 zy- 
ciu" przygotowa} 
do druku Tymon 
Terlecki. r6wnie 
mistrzowsko jak 
to byi zrobil z 
"Ostatniml utwo- 
rami" Marti Pa.w- 
likowsk1ej - .Jasno- 
rzewskiej, kt6rych pi
kny tom ukazal Bi
 przed kilkoma laty w Oficynie 
Poet6w i Malarzy. 
Naglerowa oglosila przed wojIU}. ki1ka. ksiQ.2;ek, m..in. dwa tomy DOWel 
i dwie powieSci. Najwyt.szym jej przedwojennym osUl-gni
iem jest zna- 
komita trylogia p.t. "Krauzowi.e i innj". Na emigracji oglosila "Ludzi 
sponiewieranych" i wymieniOIU}. juZ wyt.ej plier.wHZ4 
 dylog.Li, ",Spraw\! 
.J6zefa Mosta". Po sm.1erci Naglerowej ukarzeJy si
 "Kazachstaflskd.e nooe" 
d "Wspomniem.ia 0 pisarzach". Byla redaktor.kJl "Mickiewi:m. Zywegd' i 
"Wyspi.af1skiego zywego", zapoczlj.tkowujlj.c w ten spos6b monumentalnlj. 
seri
 ,,2ywych". 
W r. 1951 otrzyma.la pi.erwSZl). nagrod
 Zw
u Pisarzy Polskich na 
ObczyZnie; w r. 1962 nagroda Zwi.lj.zku Pisarzy zostala nazwana jej imJ.e- 
niem. 





'" 


IiitI 



!II J 
......
. l'  
'. . .""ii, 


Cena: 35/- lub $5.00; w przedplacie: 24 6 lub $3.50 


-I' 


"". 


l, 


; 


I' 


Herminia Naglprowa 


Cena: 21/- lub $3.00; w przeplacie: 14/- lub $2.00 


TOM 
XXXIV 


E. 


JANUSZKIEWICZ 


TOM 
XXXII 


TYMON TERLECKI 
SPOTKANIA 


FELU5 STOKROTKA 


.Januszkiewicz jest znany czytelnikowi emigracyjnemu z felieton6w hu- 
morystycznych, kt6re za.mieszczaly nieistni.ejlj.Ce juz dzLS "Pokrzywy", 
i kr6t1ro istniejQ.Cy w Stanach Zjednoczonych "Lajkoniik". 
Reda:kcja Londyilskiej 
Biblioteki Ltterackiej 
uznaia za. wiaSciwe aby 
w lbogatym wachlarzu 
gatunk6w UteraoJdch, 
obok poezji, dramatu, 
powieSci, noweli, repor- 
taZu i essayu znalazl 
si
 takZe humor. Wy- 
dawa}o nam si
, :re na- 
leZy wlMnie wybrat 
.Januszkiewi,cza, kt6ry 
w cUlgu S2J6regu lat 
zdobyl 80bte przezwi- 
sko em1gracyjnego Wie- 
chao "Pod Wiecha" zre- 
sztlj. pisze. 
Przed wojlUJ. Z81Wodo- 
wy oficer. Pisal juz na 
lawie szkolnej, p6zniej 
w podchor
6wce, w 
puikU, w Wyzszej Szko- 
Ie Wojennej. Niezalet- 
nie od humoresek i 
skecz6w, pisal dQ pra- 
sy wojskowej, a m.m. 
opra:cowai histori\! 9-go 
pulku piechoty. W WiI- 
nie IWydawa} pismo 
"Dekada", a szereg no- 
wel drukowai w "Ziemi 
Wileilskiej". 
W r. 1939, po kam- 
panii wrzeSniowej zna- 
lazl si
 w niewoli, gdzic 
poSwi
cil si
 juz wyb}.- 
cznie utworom humo- 
rystycznym.. Tam powst:a.iy pierwsze "Stokrotki", ".Jaselki", "Wieczory 
pod Feierwachlj.". W obozie Sandbostel prowadzil teatr, dla kt6rego opra- 
cowai szereg akecz6w d dwie rewl.e. W obozie Dossel wykl:.adal psychologi
 
og6ln
 oraz wygiaszal odczyty na r6Zne tematy i u'l74dzil kilka.naBcie 
wieczor6w literackich. 
Po wojnie wsp6lpracowal z "Dzl.ennikiem 
erza" 1-ej dywizji pan- 
cernej. 
Obecnie przebywa stale w Stanach Zjednoczonych. 


E. .Januszkiewi('z 


Cena: 21 - lub $3.0U; w przedplacie: 14 - lub $2.00 


Z 


Zach
eni powodzeni.em :zbioru szluc6w Tytmona 
Terleck!.ego p.t. ,.,Ludzie, ks1lj.Zki I kulisy" (kt6re 
SIj. na wycze:rpan!u) ch
tnLe zdecydowa1.i.Smy si
 na. 
wydanie nowej ksiJI.Zki tego autora. - 7makomitego 
essay1sty, krytyka, historyka literatury i teatro- 
log&. Rz.ecz nos! tytui: "Spotkanla z obcymi". 
Nowy tom Terlookiego jest pam
tni'kiem jego 
spotka.f1 z tw6rca.ml obcymi, pa.mi
tnikiem przyg6d 
.intelektualnych. Skala lch jest rozlegla: od klasycz- 
nego Szeksplra do wsp6lczesnego tw6rcy tezy 0 
"dw6ch kulturach" Sir Charlesa. Snow. 
W 
 0 t.ea.trze, kt6rego jest wybitnym znaw- 

 pl.sze Terlecki 0 wcLeleniach scenicznych i wszyst- 
kioh polskich przekladach "Hamleta", daje frapu- 
jlj.
 paralel
 Szekspir-Shaw i przedstawia nlie2Jwyk- 
ie koleje kar1ery Shawa w Polsce. 
W 
i 0 lit.eraturze ksiq.Zka przynosl. m.in. 
szki.c 0 rlJWilj.Zkaoh 4czq.cych Valery' ego z tytanem 
renesa.nsu Leonardem da Vinci, 0 Charles'le Peguy, 
o sz.k.ica.ch .i publiJCystyce T. S. Eliota, 0 Dylanie 
Thomasl.e. 
Ale "Spotkania Z obcymi" wykraczajlj. daleko po- 
za. te dwa obre-by, literatu
 i teatr, w d:zJ.edzine- 
filozofiL, fNozotU kultury, fi!lozofli polityczn.ej. Tu- 
taj autor zajmuje 
 m.in. iK1eoI.ogliem i tw6r
 
"Action Fran
alse", Charles Maurrasem i libera- 
Iem. ideologiem "demokracj! praworZlj.dnej" Gu- 
gliemo Ferrerem. KorOlUJ. ks1lj.Zki jest ro
rawa 
p.t. "Gabrllel Marcel i egzystencjalizm chrz
cijaf1- 
ski, za.myka jlj. zaB wySmienity szkic 0 .Josephie 
Cooradzie 1 jego 
 z kultuM}. polski}.. 
Na ca1
 nowego tomu Terlecktego skia.da s1
 
13 sz1dc6w. 
Przedmowa jest podsumowa.n.liem "spot.k.at1 spo- 
wodowanych przez przypadek, c1ekawollC, 1nstynk- 
towne 
 i odczucie pokrewief1stwa.". c.aloSl: 
"Spobkail z obcymi" stanowi prawdziwlj. ucz
 litera.cklj., toteZ nlie naleZy wlj.tpil: Ze nowa ksilj.Zka 
Terleokiego b\!dz.ie cieszyla "si
 r6wnym powodzeniem.:lRk wszystkie jego poprzednie. 
Cena: 30/- lub $4.25; w przedplacie: 21/- lub $3.00 


,', 


" 
, 


J 


'i 


1 


'" 


Tymon Terlecki 


TOM MARIAN CZUCHNOWSKI 
 
XXXIII OPOWIADANIA Z CZARNEJ KDRONKI 
 
Mariam Czuchnowski, wybitny pi:sarz, ma
cy 
 
za sob
 kllkana.9cie znakomitych pozycji, poezji. 

 
powie8ci i publicystyki, w iatach 1957 - 1962 my I 
 
talerze w OgnLsku Polskim, latryny wojskowe w \: 
klubach amerykailskich, byl barmanem, tragarzem, 
"' 
robotnikLem fabrycznym. W godzinach kradzionych ..
 
snu molal napisal: pi
l: ksi.!j.Zek. .JedruJ. z tych 
j k 
 
ksbJ.Zek 6Q. znakomlte "Opowiadania z czame 0- ,," 
ronki". ...' 
Tematem powieSci jest, m6wi
c lapidarnle, wojna ..." 
w Londynite z licznymi wypadami w przes7l
. $ 
Woj.na przeiyta na gor
co, epicko, brutalnde, tro- "'
 
nioczn.Le. Bez przerwy huczy nail mlast.em nalot me- 
" 
mdecki. Ale rozmowy tOCZll- 
 nLe 0 bombach, tylko 
 
o sztuoo, literaturze, polityoe. Wisielczy humor to- \ 
warzy8ZY najci
Zszym bombardowaniom. SIj. w po- 
 
wieSel Polacy, Angiicy, Amerykanie, Kanadyjczycy, 

 
Rosjanie, Francuzi, mi
ynarod6wka wojskowa. d 
" 
cywilna. ..." 
Bohaterami powieScl SIj.: inzynier kolejowy Ma- ," 
kutra, slawny powile8ciopi!larz Konrad Pow.icY:o i \" 
najmlodszy, po prostu: AndrzPj Morzysarna. .Je
t 
: 
tak2Je galeria pi
knych koblet. Wojna 7.resZUj. zdaJ6 
 
si
 w powle.
i tylko patAtycznym Uem 1 dra- ..... 
matycznl} dekoracjlj. dla przeZY
 erotycz;nych jej 
: 
bohater6w. Nota bene milOOl: jest pod pi6rem Czuch- .... 
11owskiego wdzi
ym tworzywem pmr8k.im, kt6- :" 
rym autor operuje po mistrzowsku. ..." 
Czuchnowski pochod
 z ziemi grybowsk.Lej, z 1"0- .." 
dziny inteligencko-chlopskiej. Pierwszymi wliersza.- 
 
ml debiutowai na iawie szkolnej, w Nowym SIj.CZIL ..." 
Studiowai na Uniwersytecie .Jagielloflski.m.. Pra.co- 

 
wai w szeregu pism przedwojennych. Uprawi.al obok" i(' 
czystej literatury dzieIUlikarstwo i para} s1
 poli- I "," 
tyklj., kt6ra narazila go na kilkakrotne aresztowa- 
nie przed wojnlj.. Za okupacj! sorwieciki.ej zostal os&- 
Iarian {'zu('hnowski 
dzony w W1i
leniu w Lesku a nast
pI1lie w ,,Brygid- 
kach" we Lwow1e. Skazany na bezterm1nowe wi
- 
zienie, odbyl dlu
 podr6z prrez wi
zienia w OdeBBI.e i Charkowie oraz obozy w KoUasie, Ust-Wymie, 
Knia.Z-Pagoscie i Uchcie. Razem z 6-1} dywizjlj. pi.echoty opuScil Rosj
 z karabmem w 
ce. Ale w 
Iraku zostal ponownie aresztowany 1 osadzony w wi
ieniu .polowym, a potem przen.Lesi.ony karnie 
do batalionu 18-go, skQ.d zostal powolany DR stanowisko redaktora naczelnego "Gazety Polsldej" w 
.Jerozolimie. Od r. 1944 przebywa stale w Londynie.. 


ZAMOWIENIA PROSIMY KIEROWAC DO NAJBLIZSZEJ KSIlf.GARNI POLSKIE.J LUB OBCE.J ALBO BEZPOaREDNIO DO WYDAWCY: 
, 
B. SWIDERSKI 


, 
! 


20 Queens Gate Terr. 
Lon don - 8.W.7 


WY!4CZNE PRZEDSTAWICIELSTWO WE FRANCJI: 
LIBEL LA - 12 Rue St.-Louis-en-I'Ile, PARIS IV 


Cena: 35/- lub $5.00; w przedplacie: 24 6 lub $3.50 


, 











,""'i"""""""""
'


";













""


"'








"""" ........


....
,....
......,........
....
...;..,.....,........,


 


., 


\ 
').
>>>
4 


WI ADO Mosel 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


STANISl.AW KIRKOR 


OD 


SYROKOMLI 


DO 


TRAUGUTTA 


Tragiczna dol a Heleny Kirkorowej 


- ". ('" 


.....
. .- 


akt chrztu Ma;jewskiej. Z aktu tego 18156 jeZdzii do Warsm.wy. Byl to 
wyni:ka ze urodzila si
 19 maja 1828 pow6d dIa kt6rego Narcyza :2:michow- 
i ze na chrzcie nadano jej imiona aka, kt6ra wtedy poznala Syrokoml,:, 
Petronela i Helena. .Jej ojoiec byl w ni.ech
i:lndJe si
 do lJIiego odnio
a. Zda- 
tY1ffi czasi-e pisarzem prowentowym w je sI.
 jedinak Ze dopiero w r. 1857 
Starej Wsi. Do 8Jktu chl1Ztu Petronell wm;jenme ich uczuoi:a :mJCZ':iy budzi
 
Heleny wkradl si
 bI:I-d: piBarz ko- 2JgormJem.ile. .Jeszeze w lutym r. 1857 
scielny z rozp
u napisal Ze okamno pU'Ial Syrokomla do .Juliana Barto- 
mu dzieci
 plcl m
sklej. sz.ewliaza w takich slowaJch ze trudno 
Ojciec Heleny, Ignacy, byl potem by go bylo pOSIIJdzi
 0 ooS wi
j 
dzierzaw
 d(jbr w powiecie rawskim. ni:i 0 ciclul adoracj
 Kirkorowej. 
Matka jej, Ludwika z Wjerzbiakioh, 
hyla zi'emianlul. spod Piocka i pocho- 
dzHa, zdaje si
, z zamoZnej rodziny. 
Rodzina ojca najwidoczniej zuboZala, 
bo on sam gospodarowai na dzlerZa- 
wi'e, a jego brat byi rZ:I-d
 d6br w 
pawiede gostyninskim. Nie bylo wi
 
na pewno zbytk6w w domu rodzin- 
nym Heleny, ale moona przypuszcza
 
ze wyniosla z niego pewnq. doz
 wy- 
ksztaloonia i oglady towarzyskioej 
oraz zmajomoM j
zy'ka fr8J1cuskiego, 
co bylo 7iWykle udzialem c6rek zie- 
mLailskich. 
.Jej jedyny brat .J8J1 sluzyl jako of i- 
cer w wojsku rosyjsklm. Sam ten fakt 
nic jeszcze nie m6wi, bo w owym cza- 
sie wiE'lu syn6w dobrych pol skich ro- 
dzin szlo do wojska rosyjskiego i 
niejeden z nich potem m.silil szeregi 
polskiego powstama. .Jan nle naleZal 
do nich: w cz8JSie powstania. stycz- 
niowego b
 nadal w wojsku rosyj- 
skim, w r8J1dze kapitana. Natomiast 
kuzyn jego, syn rZllidcy z gostynin- 
skiego, czynny w powstaniu, w tym 
samym czasie co Kirkorowa znalazl 
si
 w wi
ieni'll. 



.. .
-.-.';:'V"'.n 
 


dzat nLepok6j w tch rodmmach i. kry- 
tyk,: w spoleczenstwie waJ.enskD.m. 
Pam'i Pau}ma, zona Byrokomli, kt.6ra 
umarIa po swoim m,:Zu w lat ponad 
trzyWiJeSci, w swych p6Znliiejszych 
wspomnli'eniach zle 0 rum IlIie m6wila, 
n8ltomdast sldadala cahi. wIin
 na Kir- 
k0rowli-. W owym czasie pani Pauli- 
na musiala pr-zy
 wiele przyikrych 
chwil. IGedys, il1Iie oczekuj:I-C ze Lud- 
wilS - jak zwa1"a m
 .- wr6aL z 



 


.... 
\.... 
F 


-\ 


,;.... 



:. 



.....--.;. ... 


.. 


I ' 


!
: 

. 


." - 1 
. f 
i 
, 


/. 
"t 
...
.;/I'- -:- 


. 
,.. 
.'--- 
JI 
, 
..- 


..
 


:
. 


. ".. ..
;
 
"
-
:,
. 



 


.k 


,t!Jft 



 
 

....:... 


... 


1 


, 


:::.. 


::::; 
.
.. 


, 


l
 


:f 0( .c."- 


-,- 
"-, "-..-!- - " 


SZKOLA DRAMATYCZNA 
I l\tALzEliISTWO Z KIRKOREl\t 
W owym CZlasi.e slabego wyeman- 
cypoW8J1ia panien ze sfery ztemlaD.- 
skiej n
e bylo rzeczq. zwyczajruj., by 
suy one na scen
. Musiaia wl
c He- 
lena czu
 w sobie wielkie powoianie 
sceniczne, by zapisa
 si
 do s2'Jkoly 
dramaty-cznej w Warszrawie. Byla jed- 
nil- z najlepszyoh uczennic a po ukon- 
czeniu jej w r. 1846 w wieku lat 18 
wyjechala do Wilna i na scen.iIe wl.o- 
leiiskiej ro
ia karier
 teatralru}.. 
Wyst\!pawala w dramacie i komedii 
i - j8Jk piJsze Berg- - sWa s1
 wkr6t- 
ce ulubi'eniC:I- pU!bliomloo.ci. Mi'a1a lic.z- 
ne znajomooci w wyzszych sferach 
towarzyskich, a - znowu wedlug 
Berga - szozeg61nll- opiekq. otacza.l jq. 
prezes wilenskiej izby skarbawej de 
Roberti. Berg twierozi ze to de Ro- 
berti wydal Helen\! za mlP; m. Kir- 
kora, nie potwierdza. tego jedmak mo- 
ja trady-cja rodzinna, wedlug kt6rej 
Kirkor po prostu zakochal si
 w mlo- 
dej aktorce. 
Helena byla przystojI1Jl, :Zywq. bru- 
nctkq., wzrostu nlskiego, moZe nieoo 
przYEadkowata, jak pi.sal Berg, 0 
oczach pj
knych ! pelnyoh gi
bok1tego 
wyr8lzu, 'Pelna uroku ! wdzi
ku. Byia 
kobLe14 niepospolit'ego umyslu j har- 
tu woli; uspo.sobi.emie m.iala zalotnJe 
i lubLla by
 otoczorua rojem wlelbi- 
cielrl.. 
Kiirkor, 0 dziesi

 !:at od IJlLej star- 
,szy, 'Pochod
cy r6wndez z rodziny 
zi,emiaiiskiuej, z Mohilewszcz)'zny, na- 
leZal do uotej ml
ueZY wilenS1ciej. 
Czynny w sferach Hterack1ch i wy- 
dawmozych, takZe teatr w1J.eilski ob- 
jll-i niebawem zaai
gdem swojej dizi.a- 
lalno9ci. Da1"o mu to mo2mOO
 c
- 
st,ego spotykiania Heleny II. urok jej 
padl takZe na 1lIiego. Po wyjSciu m. 
n
 pr2Jestala wyst
 IIJ8. 8CeI1!Le. 
Kirkor byl ozrow.
ekilem mmm.nym. 
Mi:al on rozlegle znajorno9c!i w WIileii- 
skLm Bwlecie naukOW}'lm i lIit.erackim 
i cala elita rwilefLska bywala c
tym 
goaciem w salmLe paij,stwa KoIJrkor6w. 
Z tyoh czas6w datuje si{! ZI1IajOI11.OS
 
KiiJrkorOW1ej z Waci'8IWem Przybyl- 
skim, ktora p6tnJiej m'iJaIa tak ba.rdro 
7Jawazy
 na jej dalszym losie. Sto- 
SImek Przybyl-skiego do nLej jest 
Bw1iadectwem ze juz wt'edy, w jej oza- 
sa-ch wilenskich, popularina by
 mu- 
siala w gronie swoich i swego m
 
znajomych D'!.e tylko IZ powodu BWej 
urody. Ta uroda, polq.czuna z pewnq. 
dozq. kokLeterH, byla jedn:ak gl6w1Ilym 
jej magnesem. EHza Ol'zeszkowa pi- 
sala 0 niej ze "b
a to kdbieta pi
k- 
na, zalotna. II. rZe moostwo ludzL, wsp6l- 
Illie z Syrokomlq., m. nU}. szalalo". To 
przebywanie wBr6d ludzi [)JLeprZJeci
t- 
nych, ich przyjaZil ! adora.cja rnogiy 
cz,:soiowo wynagradiza
 rozozarowa- 
nia zyoia maliJeiiskrego. 
Kirkor byl ozI'owiJekiem 0 wybttnej 
i ciekawej iLnte1ugencj
, ale charakter 
mial trudny .i w :por0rciu domowym 
musral by
 przykry, skoro i druga Zo- 
ilia, po kilku latach malZeDstwa, po- 
rzuoi}a goo na 
sze. Ostatnie BWe 
lata przezyl w Krakowie w samot- 
noScl; umari w r. 3.886, pochowano 
go staraniem krakowskiej Akademii 
Umiej
tnosoi, kt6rej byl czlonki'eIn. 


Llldwik KOlldratowicz, pseudonim \Vladyslaw by- 
rokomla (1821- 1862). 


-.-;;... 


...


.")
. 
... 


, 
'-_S"..-' 


- , 
". .
 


. 
M 


'.. 



' --:-
;' 


,. 


. 



:"" 


. .. 
. 


..);":: 



)'. 
:. 


,- 
.-
" 



 .: 


-
. 


«..: 
h.: 




-

 
'-

 
,-.- -- 


':.'1,

::;;- 
I
' 


"-
 


:.);.". 
. 


 
, 
.r,...
 f '"''r''

41if'''''''''
'':''' : 
cr1
lf@ 
Zei Nf1 D tHlT'r) T ( H11"
04 .. 
fOTOGRti fi GZ
Y 
. J\KtiKOW' 

: Z I:; 1l?,.

aw;

U'
IJ17W
 
.J.n
 7 &
,
_

41) w', 
__ . ..

"'-'1

lqn 
 

--....- .- -- 
;. '"'.' i-4.,:__ :


 ., 
 . 
':
 :::: c#f -;;.n;. ::.: -
..
.-,-- . .;l
 
n 'Uiffld IA 
b' 


 Ij. 
, k t:44.f,; .,V"4'
.tV4 
,. Mt-_- 


--.,:..}'u . :":.. 


.. '-..
l. 
" "','h' 



? 


., ........... 
. ..,r)":,,, 


....
 


". f. :

:
 


;.-..:,....:.. 
....:...::..:..;.
. .' 


:.:::. .::-


 .... -.i n ':...:.-: 


...... 
.:::". 


... ---."::) 
 


"",.. 


Adam I1onory Kirkor (1818 - 1886) i jeg-o druga. 
zona ('elina z Boczkowskich (1841-1932). 


:.
:: 


ft 


.
 
,,:-,,:,,:
'::' 



 


,- 
-, 


i!L 


I. 


1 


._ ,::"-r
 


j 


" 
, 


Helena z l\laJewskich Kirkorowa (1828 -1900). Zdjf- 
cie niniejsze p()('hodzi ze zbior6w Mariana. Dubiec- 
kieJ;"o i znajduje si
 obecnie w Ilosiadaniu jego syna 
w Kra.kowie. Marian Dubiecki napisal na odwrocie 
fotografii: "Z jfj mieszkania. aresztowani zosta1i Ro- 
muald Traugutt i I\larian Dubiecki. Mfczono jll bar- 
dzo w czasie sledztwa.". 


.
 

. f"'''.'-.'''''' 
t I 'lift t1tSlI W IIUmE 
_. 


_.:::::::.:..........w.:......
::=: 


.... 



 tn'UIWI4. 
........ .......... . .. ....... 



..
;- 


\\ f" \\ ,_
 '
'!I'" 1
"1C') I
 


, . 
- X-.'" 


; 
draa' 


rail 


Lato przynieSt musialo odmlanf:, Wilna na noc do ich podmiejskiej 
i jesien.iq. pisal juz Syrokomla 0 swych siedziby, uprosila p6Zniejs
 paniq. 
chwilach wytchni'eI1Jia w kt6rych cza- Stanislaw
 Korotyflskq., by spala tej 
sie ma "rzeczy milsze dla serm". nocy w jej domu, w pokoju obok 
Te "rzeczy mils2Je dla seroa" dzie1ila j,ej sypialni. Ale Ludw.LS w nocy wr6- 
z nLm Kirkorowa, ktora znalazia w oil i za
dal I8.by Zona wyszla z nim 
n
m ozlow1eka 0 podobnych jak 0IIJ8. na dw6r, bo ksl
Zyc Swiecl tak pi
k- 
zainteresowaniach i zakochamego w nie. Pani Paulina tlumaczyia mu ze 
niej do szaleiistwa. Spotykali si
 wie- chce spa
, a on na to zaCZ:I-1 jll- wraz 
czorami na granoicy dw6ch ogrod6w. z i6zkiiem ciq.gnq.
 w stron
 drzwi 
A ze jesLenne wioozory wileftskioe by- do ogrodu, m6wiq,c: 
wajq. chlodne, n
e bylo to bez szkody - Daiem s}awo Helenie, Ze bedzlesz 
dla zdrawLa chorego na pluca Byro- d:zLs
aj 'spala na diworze. 
komlli. (Te wspomnienoia wieozornych Pani PauliJJ.a mwolaia: 
spotkaii Syrokonlli i Kiirkorowej oraz - Stasiu! StasLu! 
w.iadomOOoi 0 zonJe SyrokomH px-z;e- Syrokomla przeraZony zapytal: 
l\IILOSC DO. SYROKOMLI 
howaiy si
 w rodzinie Korotyii:sklch - P8J1na Stanislawa jest tutaj? _ 
Przy boku 
'ak!lego m
z.a, m.wsze 1 .prz
kazane mi (lJOstaly przez p. Da- porzuoiwszy l6zko sam si
 ulotnil. 
z
j
teg? ewynu n8:ukawy
 i wy

- niJewLCZOWq., wn'tlozk
 W-Lncentego Ko- N
e wr6cil aj; nazajutrz kolo polud- 
mczyml sprawaml, ood:lJlenIne zyme rotynskioego, przyjamela Syrokom1li i I1!ia. 
domowe 
irkorowe
 za?awne .by
 me wydaw,:y j
go d:ziel). Takile i iIllIle opowiadania krQ.iyly 
m
glo. MU;!Q .to mc me IIUloil:o spo- Co wl
ceJ ich hj.czyio ponad t
 ro- wsr6d znajomych, oburzenie roslo i 
kOJu 'tego .zyCla aZ do czasu, gdy los mantyozne spotkanJia, nioe wiemy. dalsze wsp6lne przebywanie kochan- 
zetkntl- l jq. z Wtadysla.wem Syrokom- Plotka wileiiska m6w:i1a duiJo, ate By- k6w w Wilruie stalo si
 niemozliwe. 
Iq.. Syro
omla p.rzyjecI:a1 do WiLlna.w rokomla w.liBroe do .Jana Ch':Ciiiskie- Syrokomla zac
1 snu
 plany wyjazdu 
r. 1853 [ wydzlerZaW1il 0 dw:i.e mIle go z 13 11stOpada 1860 - w liSoie za granIc
, plsai w spos6b tajemni- 
od miasta ma
y folw:ar
ek Borejkow- na:lJwanym "spowiieOOiq." - tak si
 ozy dio .swego przyjacioela: "Wa4 si
 
soozy:zm
, goole m.IIl'leszkal 2Je BWQ. ro- bronl: "Do w.i'l1Y si
 nie znam; me moje losy". 
H ISTORIA powsta.n!iia 11".1863 notuje os6b w Kraju i w Londyme, m. co d2'Jinq.. Oczywi6cle i on stal 61.
 
- SQ.
, aby jaka plotka tutejsza, jak- Ale n1m jego wyjazd doszedl do 
.te Romuald Traugutt przez ostat- im na tym miejscu najserdeczniej stym goScLem w. domu Kirkora, a 
 kolwiek zolbrzymiala, rzucila cLeft na skutku, wpierw wyjechala Kirkoro- 
I1Jie IniesiJJce przed swym areS7jtowa- dzi,:kuj
. r. 1857 zostal Jego wsp6lpracowm- m6j charakter, serce i obyczaje". NLe- wa. PI'Zed samym Bozem Narodze- 
nil'lm ukrywal 81
 w Warsm.'WIie na kiem w czasopiSmie "Tydzien Nauko- wq.tplirwti'e pod wpiywem swego uczu- IlIiem 1857 opusoiia WHno i dom m
- 
III Smolnej w mieszkaniJu Heleny Rjir- POCHOI?ZENIE I RODZ
CE wo-Uterackoi". cia dla Kiir1wrawej i ch,:oi obrony jej Za by illIigdy do nieg-o nie wr6ci
. 
korowej, kt6ra w s1l8.d 2Jjl. nLm aresz- Helena Klrkorowa byl!l' p'lerwSZQ. Zdaj.e 'si\! te 9zybko po przyjeZdzlie i 'sLebie przed plotkq. napisal Syro- Taka b
a cena kr6tkiej kilkomie- 
towana, zostala skazana II1a katorg
. wnq. AdaJma Honorego Klrkora, zna- do WHna Syrokomla ulegl czarowi komia poem:at "Stella Fornarina": si
cznej !iJdylli. ' 
Kim byia ta osoba kt6rej powierzo- nego pisal"7J8. i archeologa w Wilnie KiJrkorovrej. Syrokomla byl Zonaty i "mieliSmy na sercu kilka mysU do 
no opiek
 nad szef
m RZ/l.du Naro- (bylon dalekim krewnym mego dzi:a- mial dw6ch syn6w, ale malZef1stwo wypowiedzeni:a" - pisze w slowie \V TEATRZE KRAKO\VSKIl\1 
dowego? Co nU}. pawodowalo ze pod- da). Drugq. jego zonq. byla Celina jego z 
wnq. gospodyniq. w jakims wst\!pnym: vy ,Ipoemaoie tym przed- Kirkorawa uzyskala dobrowolnq. 
j
a sl
 tak niebezpiecznego zadania? z domu Boczkowska, zmarla w War- dwor
e I1!le. 
Yi? udane. Uroda 
y :rt8IWIa m
lo
c 
awnego Rafaela do formalnq. separacj,:. Kirkor zobowi:I-- 
Te pytania OZ':sto wracaiy roi na mysl szawile w r. 1932 w wieku lat 91. Bab- najwldOOmlwJ n1e mogla zr6wnowa;zyt Jego modelkl, mllos
 wyideaUzowanl}., zal si\! wyplac
 jej 600 rb rocznie, 
i szuka}em na rue odpowiedzi w tra- ka Celina n\6wila mi czasem 0 Hele- r6Zniicy poziomu kultury i dnteligencj'i. niezi,emskq., w kt6rej "czystos
" wie- co na owe 
asy stanowilo pokaZrui- 
dycji rodzlinnej I we wzmiankach 0 nie Kirkorowej, ale m6wRa 0 niej z W 6wczesnym ruchu umyslowym rzyly "Iepsze serea i wyzsze umysly", sum
 t\ moglo jej zapewni
 spokojny 
Klrkorowej w zr6dlach mstorycznych. malo ukrywanq. niech
. Ta niech

 Syrokomla odgrywal dUZQ. rol,:, Byl choe "ptak czarnej obmowy latai nad byt. Ale spokojny byt nie pozostawal 
ZnalazJ:em obecni.e nowe dane, i to plyn
a niewll-tpliwle w duzej mierze on uosob1enliem gor:I-eego patriotyz- 8w1et.n:j. !pracownU}. malarza". w zgodzie z Zywym charakterem Kir- 
sklonilo mnie do napiS8iIlia niniej- z faktu ze bardzo cz
to utmsamiano mu, romantyoznego i bojowego, a W li:Scie do Ch,:ciiiskiego z 15 H- korawej. Nowe swe zyoie postano- 
szego S7jkicu. j:I- z pierwSZQ. Zon:I- Kirkora i ze nie- przy .ty:m reprezentowai poglq.dy de- stopada tak skarzy 9i
 Syrokomla: wila Z8iCZ:I-
 tak jak poprzednie, na 
Najwi
cej inform8Jcji przynioslo 4- r!lJZ musiala prostow
 ze to !lie ona mok.ratyczn
. 

 tym w
gl
dem sta- ..Co t
z .fa mam ciosOw do 
niesLenia, sceni'e. Ni'8Wl}.tpHwie jeszcze prwd 
tomowe wydawnlctwo Naczelnej Dy- miala rom8J1S z Syrokoml1l- 1 ze to nowli przecIWlenstwo Klrkora. ugo- bolescl do odcierpienia, tortur na tym wyjoazdem z WHna uzyskala zaanga- 
rekcjl Archlw6w Paiistwowych w nie ona ukrywa}a Traugutta. dowoa i zachowawcy. Cala p6Zn:Lejsza padole - trudno opisae. W chorym zow8J1ie do teatru krakowskiego. Do 
Warszawie p.t. "Proces Romualda Panief1skie nazwisko Heleny Klrko- postawa Kirkorowej wskazuje ze w sercu, w zbolaiej glowie taki bezlad Krakowa jechala przez WarsZ8lW
, 
Traugutta i czionk6w RZ/l.du Naro- rawej byio Majewska. Pochodzila z tych sprawach b\ilzszy jej sercu t my- ze I1!ie podobne mi nawet zaZy
 naj
 gdzie zatrzymaia si
 na kilka dni. 
dowego", zawierajq.ce akta rosyjskie- rodziny zi'emiaiiskiej i urodzila si
 w slom musiai by
 Syrokomla niz mq.Z. skuteczniejszego na cierpienJia ducha W podr6zy tej towarzyszyla jej owdo- 
go SQ.du polowego. W molch pOSZuki- Starej Wsi. w powiecie r8IWsklm. Dok- Otoczona lioznymi wielbicielam1, lekarstwa - pracy. Pi6ro z rll-k wy- wiaia matka, kt6ra od14d mJa}a z 
waniach zr6diowych wielee pomocni ladna data jej urod.zenia byla do nie- mi:aia duzy wyb6r. Ale tylko Syro- pada". nil}. przebywa
 stale aZ do jej aresz- 
byU O. prowincjal .J6zef .Jarz
bowski dawna wq.tpHwa, ale udalo sl
 odna- komia prawdzi!Wie poOU}.gIUlI jl}. ku MiloSC mi,:dzy ronatym Syrokomlll- towania w r. 1864. ' 
I p. MarLa D8J1ilt'wiczowa oraz szereg lezc w aktach parafti Biaia Rawska sobLe. Towarzyszyla mu gdy w r. i zam
ZnI}. Kirkorow:I- musiala wzbu- Towarzyszyl jej takZe 1Ist Syro- 


.. -'? 

. 
 
 .4i
_...,. -. _........ 


f5
w 

=.¥-. 


te:
 I . ;: ;
 
 
""'........OC- _
 .". 
...._.-....-.- "'.....,
 
I ......:t
..;
,.-E. 



& 


:=-
1t
=

 

.
...=.
.=;
: 
....
...
t--........,
......
....


 
.- "' 


- ....,.. 
! ..- ,,"'" .... l.;;:-..,.--;;;;;-____ 


Afisz z przedstawienia. "l\lazepy" w teatrze w Kra- 
kowie (Iuty 18-19). Pani Helena l\Iaje,,"ska (Helena 
Kirkorowa) grala rolf Amelii, Iiony Wojewody. 


.- 


kom1i do Aleksandira SZukiewjcza, telnika. Konioec wieczoru na-praW1il 
ozlonka redakcji "Czasu"; Syrokom- pierwsze przykre wra.ze.n.re Pozmania. 
la prosil w iruLm 0 zyczLiwq. opiek
 nad Wr6ciiem do domu i usnll-lem, marZll-C 
nowl}. aktork:I- ,.'kt6rej '[OW'Odzenie nad 0 jutrze". Tak wi
c pomySlnie wzna.. 
wszelki wyraz" go obchodzi. Odpo- wiala si
 sielanka, leez wnet rI1Iial jq. 
wi,edt SzuJd,ewiClZa musiala by
 przy- zmrozi
 zimil1Y podmuch. 
chylna, bo w drugim lLSoi.e do niego, Pa.IJU
tajll-c 0 przykroSciach wileii- 
z 21 stycznia 1858, Syrokomla dzi
- skich Syrokomla staral si
 w Pozna- 
kuje j'em'll Iii Leonowi Ch.rzaJnowslde- llIiu ukryw
 aby m6c si
 oioeszy
 
mu, recenzentawi teatralnemu "Cm- spotkanliem z ukocllarul. nie pod czuj- 
su", za okazane dobre ch
. Plsze: nym okiem krytYC2JI1ych rodak6w. 
"Chc:ialbym jednak abySoLe. IJJaS do- Niedlugo to si
 jednak udawalo. .Jui 
brze zrozumieli. za.nadto siJelbie i Was po kBku dn:iach zostal rozpo2l!1ally, 
B2J8Jlujemy, abyamy arutdcipative mLeli wiadomoSC 0 jego pobycie rozeszla si
 
prosi
 0 niezasiu:ixme pochwaly, chce- szeroko 1 od14d rue m6g1 si
 uchyli
 
my ocen1eni:a sumi.ennego i spr8iWded- od rMmyoh pubHcznych wy.stq.pieii., 
Liwego, wskaJzainda kiJerunku artystce, kt6re staly si,: Ok8iZjq. do ma.nifestacji 
jak zobaczyoie wcale nLepospoldtej"... patriotyeznych i m.niepokoiiy policj
 
Ta:k wi
 Syrokomla chcial na odleg- pruskq.. Spoleozenstwo wielkopolskle 
loSt kierowa6 losern Kirkorowej i da- zacz
lo zglaszae swe prawa do niego, 
wa
 jej oslon
, a 0 jej talencie see- a to go odrywalo od boku ukochanej. 
nicznym nie Wl}.tpU. Snul pl8J1Y, ze Gdy odmawial niekt6rych z limnie 
przywiezie do Krakowa sw6j naj'l1ow- zgtaszanych zapros2Jeii, gdy PaulLna 
szy dramat "Kasper Karlmskl", kt6ry W.ilkoiiska, kt.6ra umyslnie przyje- 
wlaSniie Bw1i
oil tryu.mfy na .soenie wi- chat-a do Poznania., by z nim si
 spot_ 
leiiskiej, i pisal: "Ale mi Fajfer ka
, ki1ka dni czekae anusiala na to 
[PfeiJffer] nie }imlie tej sztuki, ch)'ba oS
tkanie, 
alo to niezadowo- 
na ben.efis Pan! iKir'korowej lub IZ3. len;te i 
6w
, ze "lZ8JWOd:zi ooze- 
jej do2Jwoleniem". Rafael wilef1sk1 kUJq.cych 
 ze Wl'elkopoianie zaslugu- 
wctq.Z myslai 0 swej SteUi-natohniie- jq., aby 1m wi
eej pos2J8JI1owam.!ia oka- 
niu d zyl jej Zyciem. 7;aC:'. A jedinoczeSnie Z8Jc
 BI
 pod_ 
Kirkorowa pmyjechala do Krako- noSl
 
ryty=e glosy II. plotki na te- 
wa po Trzech Kr6tlaeh 1858 a juz mat Jego stosunku do Kirkorowej. 
5 lutego wys14pita w roLi 'l'i'sbe w Ich wymawny slad pozosta1: w 1istach 
s:otuce V
ctora Hugo "Angelo Mali- An
I1Zej
 ,
d'Y'8:l"da Koomdana i w 
pieri". Zdobyla od raw poklask wi- "Dzler;ruku Bllbl8J!1J1Y Moraczewskoiej. 
downi. Karol Estreicher pi,sal potem Ko
m.lan, k
 juz dawniJej Ibyl kry- 
ze poprzedzila jq. "slawa uroku jaki tyczme. nasta'WllOIl:Y do Syrokonill, nie 
umiala wywrze
 na poet
 Syrokom- SZCZ\!.d
11 teraz Jemu i Kirkorowej 
I
" i ze w srluce tej zwracala wy- zgryzLiwrch krytyk. Moraozewska by- 
lq.cznie uwa
 widz6w. W "Czasie" }a !I"
zeJ p
y
hYlna dla Syrokomli, 
ukazala 61
 entuzjastyczna recenzja. ale 1 ona, Juz 10 czerwca., notuje 
Chrzanowski pisal Ze "poj
 i. wy_ ze zg
rsz
iem, ze "rozbiega si
 w
eS
 
konala swq. rol\! z pewnoocU}. i Bztukq. 
 mIesme, . 
t6ra mn:ie 
hodzi z 
dowodzq.cq. n
e tylko talentu, lecz i Wlelu s
ron, 
 przybrla s

ezo aktor- 
ZID.akom
tego wykisztalcenia artysty- ka, 'p!!,Ill M
Jew
a, Jest Jego 1rochan- 
czgo". 2e "w kllku tragicznych ffy_ kq. 
 ":; sobLe 
 rer;dez-vous w poz- 
tuacjach... jej gest d sIowo moialy ude- !IIaIlIU. DodaJe 
ez komentaa-z, ze 
rzajq,cq. pot
g
 i prawd
". PodkreSlal "ow
 Dulcynea.:. .J,est podobno awan- 
"kunsztowne umtaI'kowanie w pr2Je
 
urnl
, czego 
 do,,;:odem 
oSC z 
prowadzeruiu calej roH od JOCZII.tku zonatym czlOWJeMem. Ta:kie glosy 
do konca". musialy na
trajai: niech
t.nie pubHcz- 
Mimo pochwal dwa zdanoia w re- n
 poznariskq. do Kirkorowej-aktor- 
cenzji ubodly mocno Syrokoml
. PI_ kl. . . . . . 
sal z oburzen:i.em 15 lutego do Szu- 
lilTlO to JeJ wrst
py :l€JB'o/iy B1
 
kLewicza: "Zarzuea
 jej nieregular- duzym powod:zE?Illem. .JeJ p1Jerwszy 
nose rys6w! - te rysy od lat pi
ciu wyst
p 
byl Sl
 8 
erwea, w roli 
nosz
 w zywej pami,:ci d nieregular- tytulow
J 
 dram:a01
 AlekS8lIldra 
nooci w nich noie dostrzegam". Bodaj Przez
zleck1ego ".Jadwlga, kr6lowa 
jeszcze bardziej dotkn
o Syrokoml
 
olskl". .Jak I?rredtem "Oza.s" wital 
zakonczemie, m6wil}.ce Ze "a.rtystka ta Jq. w 
rakoWle, 
 t,eraz, "Gazeta 
jest bardzo 8zacownym ella naszej 
. 
s

stwa Poznanskii.ego' da;rzyl:a 
scerry nabytkiem". To Ibrzm
alo w u- 
q. hOJI1:leoSl0w:'l
 uzn
ma. "Pan1 M
 
szach Syrokomlit jak 
i
tokradztwo Jew
 cZ8.ruJe. - Pl
 ,,

ta , 
i tak zgromU recen:zenta: "P, Chrm.- a PUb
lcznoSC ru:e S7J;z
la JeJ okla- 
nowskii pojq.l jq. dobrze, ale troszk
 sk6w 1 wywoiywala Jq. przed 
urtyn
. 
stronnie. Z laski swojej uczynil jq. N awet 
ora
zewsf:ta; tak naplSala w 
tylko dobrym mbytkiem ella Boeny swy
 dZl
u.o JeJ wyst
p1e ": dra- 
krakowskiej, wteno2J!lJs gdy Krak6w maC1e ,
umnLCkl
go ,..:2:61kiewski pod 
jest tylko szoZouplll- areI1:I- dla jej ta- CeooI"Q. . ,.'...pam MaJ€Wska 
ala. tu 
lentu" . rol
 c6rkl hospodara wolosk,l'ego, a 
Teatr kT'akowski byl wtedy pod dy- tak wyb?,rnie, iJe okLaski p
awi€J ni-e 
rekcjq. .Juliusza Pfeiffra, kt6ry dla usta\"aIr . To bylo ostatme przed- 
podtrzymania bytu tej seeny polskiej sta
er.ue teatru kr8;kowskiego w Po- 
poSwj
oil wiasny majl}.tek, a dajq.c znamu, zakoflozyl Je smutny wypa- 
przedstawieni:a nie tylko w Kra:ko- dek, 
t6ry dal pow6d do nowych do- 
wile, 
e 1 
 
ych m
astach, w tym 
CZhwych plotek .i dO
6w. Mm:a-: 
bodaJ najCl
zszym okresie gffi"lffiani- evv: ska tak go op
a. "W. 
leJ 
zacji speln:ial du
 rol\! narodowll- Ale 8CeIl: re draJrnatu MaJewska me na zar- 
praca w .tym zespole latwa nie byla. ty Sl
 przebi
a, 
 utOJ?ila ,Puginal tak 
SzczuploSC grona aktorskiego i ko- gl
boko w p!ersIach, ze Sl
 krew po- 
niecz.nooc oz
stej zmLany re rtuaru la
a... By:kor:n la siedzial pod mojq. 
stawiala w.iJelk
e wymagania i:torom I
zll- p
awle, 
Jrzawszy krew kochan- 
W clQ.gu cztereoh mdesi
cy po sw
 kl d. wl'dzq.c, 2Je jll- wylala, :iJeby z nim 
im przyjeZd:zle do Krakowa Kir- dluzej IOZJO;sta
, zalamal .z. rozpaczy 
korowa wy st"""""

 a W Sl .
.._.' t r
oe, prZYC!Jsnq.l do skronl 
 wybiegl 
"'1""
""" CUJIIJ1U SZ u- m. k'illisy" 
kach, 2)8.wsze w rolach gl6wnych Nie N dru" dzl . 
byl to wdelkl repertuar i I1IIe d:awal 17 a gI' en po tym wypadku, 
pola do popisu, ale Kirkorowa cie- czerwea! teatr wyjechal do Kali- 
szy}a si
 na og61 powod
ern I na- 
2'J8. be
 Klrkoro
ej. Zostala on.a. w 
wet w s}abej sztuce potrafila tak za- Ozn
1U. pod oplekq. lekarza i Syro- 
gra.C swojq. rol
 ze "poruszeni widzo- k0r:'-I
. P
€JI
&DOWal on troskIiwde p?- 
wie wywolywali jll- kilkakrotnie" Re- wa:mlle Ole

 aktork
, prawie me 
cenzje pl"ZewaZnie m:lJewala dob;e. Z odstwow
l :reJ p
zez dwa tyg
ie i 
wdosnq. skoiiczyl si
 krakows.ki uchylai Sl
 od r6znych zaproszen, co 
teatralny. 20 ma.ja rono ak
 wyw.o}alo kr
yczn
. uwag
 KoZmia- 
opuSoilo Krn.k6w i ulto si w poz- na, z
, "od teJ ChWll
 stracl
 zupelnie 
nanskie oj, do Kr61estwa 
OISkie giow,:. .odzys
al Jq. doplero gdy 
gdzie po gi6wniejszych miastach mf;
 


ar




:;Ch


o
otrup: 
to- 
10 dawa
 przedstawienia. Pierwsze czerwca . z oncem 

st,:pr mialy si
 odby
 w. Pozna.niu, Tak 
i
C to spotkanie w Poznan:iu 
n . tu Kir
orowa spotkala Sl
 z S
O- kt6re mialo by
 si'elankq. ukry14 przed 
korn.l:I-, 
lerwszy raz od czasu WYJRZ- oczami IUdzi, ,sta}o si
 zr6dlem no- 
du z WJJln:a. wych plotek i utrapieii. Mimo to 
przez nast
pne tygodnie Syrokomla 
byl w doskonalym nastroju chwalil 
si,: w listach powrotem do' zdrowia 
i na pewno nie przeczuwai blisklego 
konca romansu. .Jest bardzo wq.tpli- 
we, czy Kirkorowa wyjezdiaia w ta- 
kim samym nastroju. 


SPOTKANIE W POZNANIU 
Po wyjeZd:zie Kirkorowej z Wilna 
Syrok?mla przechodzil ci
Zki kryzys 
psychi-czny. Wpa;dl w odr\!twienioe, z 
kt6rego. tylko chwilowo wyrwaio go 
odegran!le na scenJLe wileiiskiej z wiel- 
kim powodze.niem jego dramatu "Ka- 
sp
r Kar1if1ski". W liScie do Ch
iii- ZERWANIE 
s
ego z 5 marca 1858 p

 ze "p6ki Po wyjeid2iie Kirkorowej Syrokom- 
Sl
 ni-e zdo
\!,
 wYJazd, to tu la opukil Poznaii ;i udal si
 w ob'
 
um
 ze zgryzoty . M


y 0 tym, by Wielkopolski. Nie trwalo to dl
go 
,..po

 w 
rakOWlre dla kt6rego bo juz w 'Polowre Iipca przybyl d
 
ZYWl czeBt r
hgljnq., a k:,6ry dl¥t Krakowa, pierwotnego celu swej po- 
t
r
 "podw6}
1l- ma w

 . Skarzy dr6Zy. Gdy w sierpniu teatr krakaw- 
Sl
 z
 "to mOJe marzenre tern sroz- ski zjechal do Piotrkowa Syrok I 
SZQ. 
e
 torturq., ze. mo7m.oSC jego gnany t,:sknofn tez ta' . o
 f 
spelmema coraz bardZlej widz\! odda- .... o.q. m pOJec a. 
laj
 s1
 i kto wie czy pod obn..'" 
YJ
ZdzaJq.c do Kr

a prosil Szu- 
i . . .' . ." , klewLCza 0 20 rensklch na dr
 
. 2Je "WY.Jecha
 m
 mog
, z:te popla- obiecujq.c odesl
 je z PiotI1kowa al
 

lWSZY dlug6
, me obm
shw.szy. 
 splaci
 poemacikiem dla "Czasu". W 
i o:o
irz:
:n,,
sz

dzi
,. dzi
 Piotrkowie SyrokomJa spotkal sI.
 z 
mnie J . 'rubLi 600 " W k wyn on ' c LeSle 
J- Kirkorow:I- po raz ostatni. Wyrwala 
. u pI"OSl. 0 g o stamtn'" . d ..J..... '0';",;' 
po z y czk" 600 rb od Mikol ' W . I .. .,... Wla om""", 0 Cl
eJ cho- 
... aJa IS oc- roble oJea Gdy p bId B . 
kiego z terminem rocznym. Mial wi
c kowszcz' . .rzr y ? 0re;J- 
w pla
ac? roc
y 'Pobyt poza Wj1nem, zastal. 6:
 

iJ

z 
:lI :"CL

 
oCZ
w
scle z Klrkoraw.ll-. komlt;\, ale to me byl jeszcze koniec 
. Nle tyl
o sprawy fi
sawe op6Z- jego utrapieii. Teatr wr6cil do Krako- 
maiy WYJazd Syrokoml1. Czekai on wa 23 


"'
e rn ik a ; zda iP . . 
na pas rt kt6 
 . 1 ' 
 , . .
 Sl
 Jesz- 
" zpo, po ry Zg10S1 8!
 cze przed tyro powrotem Syrokomla 
JUZ w lutym. 
wioka w otrzymaIUU otrzymal od Kirkorowej List IZ3.my- 
p
sZop.rtu kr-:yzawala pl8J1Y spotk!t- kajq.cy osta1Jeoznie kh dot ch 
ma Sl
 z KlI"korowq. w KrakOWllJe. stosunek y czasowy 
Czeka
 ?OO- tam .na 
iego jeszoze Co byl
 powOOem tego I1!aglego ze- 
czas J

 po .wYJeZdzle teatru do rwania, nie wiemy. MaZe uBwiadomi- 
PoznanIa 1 dopLero 1 C2Jerwoa dolq.- i a 
 bie .;. e II1Jl . I ""'.... . ch . 
I d t 
 ,
 ""'" 1 I1!le ma przy- 
czy a 0 res2J y zespolu. Syrokomla szloooi i ze szc "7..... cia 
; k m : 
b I . t I .. . d . j . -...... .
 0 u rue przy- 
y nlew
 p lWie powla -amn8J1Y 0 eJ nies
e. Moze nauczona wypadkami po- 
pla
ach 1 ellate
o, gdy wreszci
 27 znaiiskimi zl
kla si
 rz}uoa
 wyzwa- 
maJa udalo mu Sl
 wyjecha
 z Wlma, rue opinili krakowskiiej 1 swym listem 
za
last do Krakowa udal Sl
 d
 poz- zrywajq.cym chciala powstrzyma
 Sy- 
nama, do
q.d przybyl P?znYI;1 WI';CZO- rokoml
 przed powrotem do Krakowa. 
rem 
za)utrz po przY
eZdzie KlI"ko- Wydaje m
 si
, ze to jest jedyne 10- 
roweJ. 
 potem Zll;p1sal w swych giczne objaSnienie tego jej kroku. 
wspornn;lenl8lCh. 0 plerw

m tam Po zerwaniu z Kirkorowl}. Syrokom- 
spotkanlu . z .Klrkorowq. II. Je
 matk
: La wpadl w depresj
. Przyjaclele byli 
"Udalo nB Sl
 dopyt.at 0 n:les
'anle 0 nie.go wybLtnie =
epokojen:i, i An- 
o;96b .przybylych, z k.t6remn IT1;l:a!em toni Pjetkiew1cz (Adam Piug) , towa- 
Sl
 zJ

ai: w PoZID.amu. Byly JUz w rzysz z lat dziecinnych, tak pisal 0 
m1.eSOle 1 je
c:ze ni-e spaly. P8.I"{I go- nim 4 Ustopada 1858 w l:iBcie do P8IU- 
dzm. 
adoSI1l
 sp

zonych, 
ozmowa liny Wilkonskiej: "Bliedny oblf).kaniec! 
o m
eJseach I l
dz18.c,h dalekl.
 sttl-d, O
y B6g swym cudem wyrwal go z 
wza]emne opOWladanIa to mmtony,ch teJ przepaSci, w ikt6I"Q. tak si
 :rzuoil 
wypadk6w, to .p
zeby:te) podr
zy - na ?slep!!!". Mimo taki'ego stanu, gdy 
SQ. to \,,
omI1JleI1'Ia mOJ
 osobiste, z naplsano do l!1iego z Krakowa Ze po- 
kt6ryml me przystalo ffi'l nudzi
 ozy- trzehujl} sztuki na benefis Kirkoro- 


.......
>>>
Nr 873/874, 23/30 DeceruDer, 1962 


WIADOMOSCI 


5 


rzuceni przez niepowodizenia 
yciowe d:2JIl.i wde1e szkody. KiI1korowll- odwie- ciec:zoe; pozostal:a nadal w siuzble te- 
na posadki miejskie. dzali jej daWilii znajomi, Zw1erzchow- go, kt6rego nOCll- rt.abrali, by ratowa
 
scy Ii :i.nlli.. oraz jej br8lt stryje
ny, to 00 jesz.cu;e moZma by to uratowa
. 
t!VZIAL W KOXSPIR AC jl Feliks Majewski i Artur Wolyilski. Trzeba by to uprzedzl
 organizacj;. 
Warszawa zyta wtedy w wielkim WoIyflski byi sekretal'Zem wydziahJ tr-Leba bylo zabezpieczy
 papiery dyk- 
podnioeceniu buntu ducha i nadziei. spraw zagranioznych i u Kirkorowej tBitora, kt6re znajdowaly si
 u niej. 
Tajne zwil}.zki miodych dzialaty coraz spotykal si
 z .Janowskdm. Bo w nocy Zandarm1 zrew1l.dowali tyl- 
intensywniej, a demonstra.cje uliczme Dubiecki pisal potem ze Kirkorowa ko pokoJe Traugutta, do jej pokoi 
trzymaty catQ. ludnoSC w napi
ciu i ni.e mtala prawd:i'Jiwego na:zwi,ska Mi- ni.e wesz1l., lecz ona wiedzia.la ze 
zdawaty si
 zwiastowa
 niebawem chala Czarneckiego i n!.e WliedZlia.ia 0 przyjdlj. 1 do niej. Wyszm na mia.sto 
wybuoh powstania. Kirkorowa brala w jego roli w powstaniu i ze dopiero z rana i drugi r
 po pohJdniu, by 
tym ruchu zywy udziai. W tym cza- w ostatnich tygodniia.ch przed aresz- wr6ci
 w1eczorem. Niewq.tpliwie od- 
sie widywaia si
 z poe4- Komare.m, towanLem domyslaC si
 mogla wyso- wiechUa dr. Dyhka i za jego po- 
znajomym z Krakowa, teraJZ wybit- kiego stanOWli8ka swego lokatora. Srednictwem powiadomlla sekretarza 
nym prZJedstaw10ielem lewicy ozerwo- Wydaje sl
 to malo prawdopodob- manu 0 8J'eS'Zitowarnu dyktatora. Cho- 
nych. Ten odtam konspiracji juz la- ne. Caly spos6b post
 Kirko- dzila r6wniei do Zwierzchowskich, ale 
tern 1862 miai gotowy plan powsta- rowej ukazuje Ze wiedziiaJ:a nad kim ani. matkii ani c6rki me za.sta.m. MoZe 
nia. A gdy plan zatamal: si
 i Komar, czuwa, dIa kogo Bieble 1 matk
 nara- tam SZlUkala pomocy w sprawie pa- 
zanlepokojony aresztowamiem swego Za.. A poza tym Waclaw Przybylski pier6w dyktatora. Sarna ich w rn-z- 
przyw6dcy .Jaroslawa Dq.browskiego, nLe byi z natury dyskntny. Wszak to pie=.ym miejscu umleSci
 nte mogla, 
musLai uCiekaC, ZOStaW1t on u Kirko- on m6W1t 0 roli Traugutta i 0 jego a tQ.czniczek juz rue mlala. Powie- 
rowej .sw6j rewolwer Ii papiery. Kir- przybranym nazwisku cUowiekoWll, rzy1:a je zatem swej przyjae!6ice 
korowa zeznala potem Ze rewolwer kt6ry pierwszy mial go potem zdra- Franoiszce Kryt, 0 kt6rej m6wiono, 
oddala powstancom a papiery spalila dzi
. Co wi
ej pokazywa} mu go kil- Ze ma. slaibe zdTOW1ie i umysl j :1:£' 
- czy taki byt istotni
 ich los, trud- kakrotnLe w kawiami. Dlaczeg6z mia.1 cierpi II1a mani
 rebgijnq.. GOy potem 
no dzis ustalic. Fakt, Ze je przyj
la zatajat prawd
 przed KirkorowQ.? Z wieozorem .Janowski przysia1 po te 
i u Biebie jakiS czas prrechowywala, wi
zLenla Kirkorowa piBala do matkd: pap1ery nOW/}. Ill-czniczk
, polec.i.la pan- 
swiadczy Ze juz wtedy czynna. byla "Oni wiedZQ. 0 llIirn wszystko". Ona IlJie Kryt OOda
 je tej7;e dnia IW.st
p- 
w konsp.lracji i Ze pozostawala w to ..wszystko" teZ wiedziala. Wiedzia.- nego w koSciele 8w. A1eksandra. 
kontakcLe 
 lewi
 czerwonych, a 1:a i to, ze te li.sty z Kobrynlia, kt6re Ki.edy dzieii sil;! skof1czyl, wszystko 
wi
 najbardziej prQ.cym do powsta- odbiera1:a, s:j. od jego Zony. Na te Ii- co trzeba by1:o zrobic zostalo zrobio- 
nia odlamem. sty sarna odpisywata, donO!ml-c 0 jego ne. N
 przyszli ZIlOWU Zandarml, 
zdrowiu. zrewidowali pokoje Kiirkorowej, jll- sa- 
A(.ENTKA I KI/RIERKA W mieszkaniu Ktrkorowej nazywa- Irul- pow.ieZli na Pawlak. 
Gdy powstanie wybuchlo, Kirkoro- no Traugutta panem Micha1:em woo Dziwne sI
 mOZe wydaC ze Kirko- 
wa brata w mm udz-ial jako kurier- wujaszkdem Michalem. DZlieil sw6j ZI!I.- rowej me a.re.s
towano razem z Trau- 
ka. Berg pisre 0 tym tak: "KLrko- czynat pan Michal od modHtwy, po- guttem d ze przy jego a.resztowanill 
rowa z catyrn zapalcm przys4-pi1:a do tern pH kaw
, kt6rll- mu zawsze przy- nie zrewldowano Jej pokoi. Stalo 
orga.nizacji lna.rodowej i korzystajll-C z rZQ.dzaia i przynosila sama Kirkoro- si
 tak dlatego, ze Traugutta a.resz- 
dar6w natury, kt6ra uozynita jQ. mUll- wa. W oiQ.gu tygodnia Kirkorowa na towano na skutek zeznaf1 Artura 
i pociQ.gajll-
, oddawala wielkie uslugi og6i 'l1Iie towarzyszyla Trauguttowi Goldmana, kt6ry 0 roli Kirkorowej nic 
rZll-dowi narodowemu jako agentka i w jego rzadk1ch wyprawach III.a. mia- nie WlLed:i'Jial i nile me zeznal. Gold- 
kurierka, uzywana do przewoZenia za sto, za to w kaZ:lQ. niedziel
 chodzita man n-ie by1: nigdy w mieszka.n.1u na 
granlc
 depesz i ustmych poleceil. co razem z nim do koaoio1:a. ul. Smolnej i nle nalezal do gro- 
wej, zerwal sil;! z letargu i w dziesi

 mowe - widocznie wiedziala ze nie si
 jej zawsze udaiWaio, dzi
 dob- Wsp6lne Zycie przez przeszlo pl

 na bezpoSrednich wsp6lpracownik6w 
dni napisa1: nowy dramat historyczny wr6ci. Wtedy to Ludwik ZareWli.cz, rym stosunkom z iandarmami i u- miesi
cy, msp6lne oddanie si
 tej sa- Traugutta, a 0 jego mtsjl 1 przybra- 
p.t. "MoZnow1:adcy i Bierota" (albo obywatel krakowski i historyk, na- rZl;!dnikami na komorach celnych". mej spraW1ie I wsp6lne niebezpieczen- nym nazwisku wiedziai tylko z nie- 
,.Zofia, ksi
Zniozka Shicka"). Wzru- bylod niej r
kopis ,.Ksi
zniozki Slue- Przyborowski dodaje. Ze przewozila stwo muslaly wytworzy
 mi
y ni- dyskrecji Waclawa Przybylskiego. 
szajll-cy jest Syrokomla, kt6ry mimo kiej", r
kopis tym oiekawszy ze opa- przez grani
 nie tylko depesze, ale mi szczeg6lny, trudny do okreslenia. Dopiero w dziieil po aresztowaniu 
ze Kirkorowa z nim zerwal:a, pisze tr=ny skreSleniami cenzury austl"iac- i pieniQ.dze wladz pow.s1:anczyeh. Ta st.osunek. Sh1Zba w 
iach stwier- TraugutJta Karol Przybylski uja.wnil 
sztukl;! na jej benefis. "KsieZnlczk
 kiej i obsadQ. r61. Zarewicz zanotowal droga prowadzila jll- do Krakowa, dzaia 7Je ten stosunek byt hardzo bli- rol
 Kirkorowej w przekazywantu ko- 
Stuckll-" grano w Krakowie z koiicem Ze opr6cz tego r\!kopi'8u Kirkorowa miejsca jej IlJiedo3.wnyeh sukces6w tea- ski, myslano ze to krewni. Wielka respond€l!lcji powstaf1czej, i to spa- 
r. 1858, oczywiScie z Kirkorowq. w dostaJa od Syrokomli jego popiersie tralnych. .JeZdziia r6wniei do WHna, surowoSC obyc:zaj6w Traugutta wylll-- wodowal'o rozka.z jej aresztowani\. 
roli tytu1:owej. gipsowe i fotografi
. olejny obrazek niewQ.tpliwi-e w celu kontakt6w z tam- czoa}a wszelkQ. mySl romantYCZlllIl-. Natorniast 0 dzialalno9ci Traugutt1. 
Gdy przyszta zima Syrokomla snul wn
trza jego pracowni oraz kilka tejszQ. organiza.cjll- powstanOZlj.; w Traugutt czu1: dia. Kirkorowej przy- 
ol Przybylskd wtedy jeS"TJCZe nie 
plany wyjazdu do Krakowa i Winch innych rl;!kopis6w jego utJwor6w, i ze czasie t.akiej podr6zy, latem 1863 pod- jaZn, moZe pewllQ. wdzi
cznoSC za me m6wH. 
ledztJwo boWliem rosyj- 
i taJk pisai 0 tym 1 lutego 1859 w te wszystkie pamiQ.tld przed wyjaz- dana byla rewizji, kt6rQ. przypi.sywa- opiek
, na pewno nic wl
ej. A ona? skie obraoalo sil;! okolo sprawy daw- 
liscie do Szukiewicza: "Chcia1:bym w dem z Krakowa sprzedala. Likwido- ia denuncjacji. Na szc
cie nic zlego Przyborowski pisze ze n'ie by1:a juz nego se'kretariatu w Szkole Gt6wnej. 
marcu by
 w Krakowie, ale na moral- wata przesz1:oac bez reszty. z tej rewizji nie wyniJdo. ona wtedy mloda i jak dawniej uro- kt6ry byl punktem rozdzieIczym dla 
nil- sj}
 jeszcze si
 zdoby
 nie mog
. Kirkorowa opuszooata teatr kra- W Warszawie zamieszkal u niej cza, ale ze byla jeszcze bardzo przy- korespondencji I"ZQ.dowej, i dochodze- 
Rana zanadto awieZa. ZachodZ jednak kowski w po1:owie sezonu. a wi
c przybyty z Wilna .Jan Kozien-pokl
w- jemnll-, balza.kowskll- kobietQ.. Od cza- nia Zandarnnerui tyczyly dr6g, kt6ry- 
kochany bracie do Pani H. i powiedz, prawdopodobnioe z wlasn-ej mi.cjatywy. ski (pseudonim Ludwik Ktobuckl alOO s&w wilenskich r.rzyty1:a troch
 i sta- rni ta korespondeincja. chodzila. Zezna- 
ze jako przyjaoiel z przyjemnoSoill, Sch
1:a ze sceny w peh1i powodz€- Kuba) , byly kap1tan sztabowy wojsk h sl
 "okrQ.g1:a '. Min
ta jej dawna nie GoIdma.na wbt.czylo Bi
 w t
 spra- 
czasem list bym od n1ej odebral". nm 1 w teatrre, jak do4-d, widziala rosyjski-ch, od kwietma 1863 referent zalotnoSC, i praca w konspiracji mu- w
 nagle II. bez logicznego powiQ.zania 
Plany podr6zy tym razem me doszly swoje powolan1e, wi
 chyba nie bylo wydrriahi wojny RZQ.du Narodowego. g;ah bardzo wptynll-
 na jej stan psy- z gt6wnym tokiem lIledztwa. GOyby 
potem komendant wojskowy Warsza- chiczny. nie to zezma.nie, Kirkorowll, areszto- 
wy. Do POklewskiego przychodzii .J6- .Jak twierdziia moja babka Celina, wano by wozeaniej niZ Traugutta. 
ze:f Gai
zowski, dyrektor wydzia.hl Kirkorowa kochala Traugutta. Mnie Traugutt zapewne wied7iiaI, Jakim to- 
wojny, i tu przynoszono papLery wy- si\! jednak zdaje Ze tak okr
lat jej rem szlo sledztwo, i dlatego przewu- 
dzLalu. Po wyjeZdzle Poklewskiego llczucia byloby zbyt wielkim uprosz- dywa1: raczej aresztowanle Kirkoro- 
do oddzial6w w polu, w lipcu zamie- czeniem. W sWY'm IiScte z wi
zienia wej, niz swoje. 
szkal u Kirkorowej dr Karol Przybyl- do matki nazywaJa Traugutta "Swi
- 
ski, oz
sto w tym czasie wyjeZdZajQ.- tym cuow.iekiem", bl:agala by go ra- 
cy na prowinc
 w celu opieki lekar- towa
, a jed.n
nie pami
tala 0 je- 
skiej nad rannymi powstaiicami. go drobnych potr-Lebach w wi
eniu, 
Wprowadzi1: go do jej domu jego star- 0 bi-e1iznrie, 0 Swi.eC8JCh. Bylo w tyro 
szy brat Waclaw. dawny znajomy coo jakby z uozucla matki dla dzLe,c- 
z Wilna, kt6ry stanowit jej gt6wny ka, uczucia pollj.czonego ze zrozuInJie- 
kontakt z kierownriotwem powstania. niem i pod2Ji.wem dla wielkoSci cz1:o- 
Zajmowa1: on kolejno stanowiska sek- wieka, 0 'kt6rego chodzilo. To, co Bi
 
retarza do spraw Li:twy. naczelnika zacz\!lo tylko dIa sprawy, kt6rej 
miasta Warszawy, w koncu dyrektora przedtem juz shizyta, stalo sil;! Z oza- 
wydzia1u prasy. Kirkorowa mieszkala sem shIzblj. dla tego, kt6ry t
 spra- 
w6wczas przy uI. P.iwncj. Niewlj.tpli- w\! w jej oCZ3,ch uosabiat. W tl;! shizb\! 
wie juz wtedy jej mieszkanie bylo kon- wiozyla sw6j umysl i wol
, a tak
e 
spiracyjnym lokalem powstaf1czym. swe koblece serce. 


I- 
.. 


y' 
...--, 


M;;;. 


":.-;.;. 


'. 


, . .....
 
..:....x.x...,.-:.. 













!;



 

 
 


 POLSKA APTEKA 
i 

 
 
..\ mgr. farm. A. PAULIlQ"SKIEGO " 
$ 86, Mackenzie Road, London, N.7., tel. NOR 30-12 

 
(3 m1nuty drogi od stacji CALEDONIA ROAD) 

 
.... 
$ 
..... 
..... 
",,, 

 

 
wlecz. ..... 
",,, 





? 



.
 



 


WYSYLA PACZKI DO POLSKI 
CE1'Ii
 KATALOGOWE 


...,.. 
-....., 



 


przyjmuje recepty krajowe 1 zagranlczne 
APTEKA CZYNNA CODZIENNIE od 9-ej - 7.30 


SYGNETY HERBOWE 
SYGNETY NARODOWE 
(SREBRNE ORLY NA RUBINACH) 
wykonywa 


" B 


I 


J 


o 


u y y 


194 North End Road., London, \V. 14 
tel. FUL 3770 
flklep jubllersko - zegarmlstrzowskl 
L. KANTECKIEOO 


 


wzmia.nkl dotYCZlj.ce Dybka 1:atwo 
moz.na by to odcyfrowa
. Na.st
pnego 
dnia. aresztowano matk
 Klrkorowej, 
a ze nle mlala ona z kim z08tawi
 
ma}ego Wtadzia, zabrala go ze sobQ. 
na Pawiak. 1 maja aresztowano Fran- 
clszkl;! Kryt. Fakt, ze min
to szeSe 
dni 00 napisania IiJstu, do pi!erwszego 
z tych aresztowail, pozwala przypusz- 
cza
 Ze ..po2Ciwy" ZoInierz nosi} list 
przy sobie i waha1: sI
, co z nim zro- 
b1
. 
Ci
:tka muslaia by
 dla Kirkorowej 
chwHa kIl.edy 30 kwlelniia wezwaJIJej 
przed komisj
 sled
 odczytano list 
do matki. Autorstwa listu Mprzeczy
 
nie m-ogta. treS
 jego pr6bowala roz- 
paczliwie objasni
 w spos6b pozornie 
nieW1Lnny. Ale w duszy czu
 muslala 
:te ten l'lst jQ. zgubll. ze iandarmi 
majll- przeclw niej niezbity dow6d. 
Co g-orzt'j, komisja sledcza ponowi1:a 
nacisk 0 zezrua.ni:a co do os6b, w Ii- 
Sole wymlenionych. Klirkorowa OOm6- 
wila tych zeznaf1, i za t
 od.mow
 
zamkni
to jll- ponownie w lochu. 
3 maja zmowu stan
la przed komd- 
si
 sled
. T
oz dnla spisano r6w- 
niei ze7J!lania Ludwiki Majewskdej i 
Franciszki Kryt. Obie n:iJc nle ujaw- 
n;ly. Ale tandanni noie dati za wy_ 
granll. Mieli podejrzenle Ze Traug1.ltt 
musia.1: zostawi
 u Kirkorowej jakdes 
oapiery. moZe takZe piecz
 RZQ.du 
Narodowe,l:!'o. i tkOl1Jiecznie choieli dojsc 
do teg-o. gdzie te paplery i piec

 si
 
W
ZIEXIE I WYROK znajdujll-, to by i:m dalo wskaz6wk
, 
Niezw1:ocznie po aresztowaniu Kir- !{dzie szukat nowego kierownictwa 
korowll- postawiono nrzed komlsj"1. powstaIlJia. 
sledcZQ., a g-dy odmowita zeznl!1'i, wtrQ.- 9 maja znowu przestuchlwali Klir- 
cono j
 do lochu. W takim lochu 0- korowQ. i Frandszk
 Kryt i ZIllOWU WU.JE..VK-\ PIOROWA 
pr60z ,l:!'arstkl przegni1:ej slomy, ku- nloze,l:!'o sl\! nie dowiedZ1ieH. Tymcza- Nie wiemy gdzie, w Jakim kl}.OIe 
be1:ka i spluwaczki, me by1:o nlc. a sem sledztwo w sprawie Traugutta Syberii OObywala Kirkorowa karl;!. 
chl6d i woii s
I;!ch1:a przejmowaly dre- i os6b z n1m zwil}.za.nych dobiegalo Wyrok poZIbawii jll- w.szelkich praw, 
szczem. .Jako C'odzlennQ. porcje Zan- konca. 14 maja uozono wnioskl ko- a wi
 i malZeiistwo jej uznano za 
darm podawat przez okienko w misjl RledcZ('j 0 postawienie Traug1.lt- rOZWill-zal1e. W r. 1866 Kirkor oZeni} 
drZJWiach kubek wody i p6l bochenka ta i czlonk6w RZlj.du przed s:j.dem si
 z Celinll- z Boczkowskiich. Dla KiT'- 
chleba. Rosy:tski kodeks wojskowy, polowym. W tym dI1Iiu sledztwo prze- korowej w8zelka Ilj,cznoM z przesz1:o- 
kt6ry mia1: kierowa
 proceduMj. sledz- ciw Klrkorowej i Fra.ncLszce Kryt to- BeiQ. zostala zerwana. .Jak toozy1:o B11;! 
twa, wyraznle wyl
czai bicie i tortu- czyio sll;! jeszcze. OstaJtnie tch Z€'Z1Ul- jej nowe Zyoie na Syberli, I1Jie Wliemy, 
ry. Mlmo to nle tylko zamykaniem nia noSZlj. da.t
 16 maja. .Jakich kod- ..omys!a
 si
 tylko moZemy z opis6Y' 
OPIEKA NAD TRAUGUTTE:U ZA
o.-\R:UERIA NA TROPJE do lochu wymuszano zeznan!a. Zna- kow uzyll :!a.ndarmll by z}ama
 te innych katorl;ndk6w. 
Na taklej dzialalnooci dla w1:adz po- Plvn\!lv wi
c dni w omIeszkan-iu na ne by1:y 1iczne wypadki, gdy indag-o- kobiety. nie wiemy, ale wlemy ze z1:a- Na Syberiii Kirkorowa poznala ze. 
wstaiiczych minll-1: czas Kirkorowej do ul. Smolnej w powrnym spokoju. a wanych bito d maltretowano. w sto- mali biednl}. Franclszkl;! Kryt, kt6r'a s1:anca Antoruiego Pi6rl;!-DI;!biiiskiego 
konca paZdziernika 1863. 10 t.m. iednocz
nle za:pi.sywala si
 wielka sunku do niekt6rych, nawet kobiet, tym razem u1awnila BWQ. rol
 w od- (c:zy DemI:xi.iisk.iego) i wyszl:a za nie- 
przybyl do Warszawy z Krakowa karta hi.Rtorii Polskd Karta mwa by
 stosowano ch}ost
. at p6l przytomni, rlaniu pamer6w nie rzm.anej sobLe ko- goo 
 mQ.Z. Gdy :zes}anLe ich obojga 
Traugutt w celu obj
 steru chylll-- kr6tka i jej tragiczny kon1ec zbllZaJ trawieni gorQ.czkll-, m6wili wszystko. biecie. Kirkorowa nie mogl:a prze- dobleglo kof1ca, wr6cili razem na za- 
cego 9i
 ku upadkowi powsta.nia. si\! nieubtaganie. Z koncem stYCZlI\.ia Akta procesu Traugutta BIj. smutnym czy
, ze taki.e polecende pannie Kryt ch6d. Nie w.i.em.y doktadnie, kiedy 
Przybyt on za paszportem au striac- 1864 przez prosty przypadek zrundar- swiadectwem tych metod sledztwa i wydal:a, ale osoby Ilj,cz;ndczkl rue u- to nastQ.pilo, ale zdaje si
 (tak m6- 
kim jako Michal Czarnecki i ju
 17 meria rosviska wpadta na slad. kt6- slabo9ci IUdzkiej. GodnQ. l do konoa jawnil:a. Moze Istotnle :tej nie znala? wila mi tradyeja rodz1nna). ze czas 
pazdziernika stan
t na czele RZQ.du rym i
c konsekwentnle. aresztuj
c nieugil;!ta postaw
 zachowa} Traugutt :2:andarmii nle doszli do teg-o, g-dzle kary Kiirkorowej akr6oi1a amnestia. 
Narodowego z wladZQ. dyktatorskll-. setki ludm, wymuszajll-c brutatnie ich i kilku iIIlnych, wm-6d nlch Klrkoro- 'Ikryto osta.tnJ!e papiery dyktatora. . P.i6ro-D
biiiBki pochod
j} z majll-tku 
Wacl:aw Przybylski zajll-l si
 sprawlj. zeznaniR.. dojsc mla1:a do cz}onk6w wa. Mimo ze - jak zaplsa1: Dublecki Po tych zeznania.ch komisja sledcza PI6romont w MOhllewszczyZnie, i w 
znalez
enia. mieszkania dla dyktatora RZQ.du Narodoweg-o. w koncu do oso- na jej fotog-rafj;j - ..m
czono ja bar- dolllCZy1:a spraw
 Kirkorowej do sPra- tych to stronach osledlili si
 pp. P.i6- 
w wa.ru:nkach najwi
kszego mozliwle by sam
o dykta.tora. W polowie mar- dzo w ozasie iiledztwa". Dubiecki ta- wv Traugutta .t czIonk6w RZQ.du Na- rowie po powrooie z Syber.Li Pi6ro- 
bezpiecrei'istwa. Wyb6r pad} na dom ('a znaleZIt sil;! przed komisjlj. sleiicZlj. kie daje 8w:iadectwo tej koblecie: ..A rodoweig-C?, .03. Fra
cLszkl;! Kryt skaza- wie .by1i lioznie rozrodzonQ. zamJoZrui. 
w dole ul. Smolnej, w cz
cl mtasta Morawski 1 Karol Przybylsk,I, dwaj g-dy wybUa godZlina... Klrkorowa Bta- I1IO admamstracY)I1te na zes1:anle w 
, ale pr8IWdopodobnie niekt6- 
maio zabudowrunej, a je.dnak niezbyt dawni goSciJe z mieszkania. na ul. wa1:a z ml;!stwem pra.wd?1!wie kraj g-iab Rosji, g-dzie jeszcze w pi
 IaJt rym z nich pokonfiskowano majq.t.ki 
od centrum OOleg1:ej. W domu tym Smolnej. sw61 kocha:Jll,cej Polkl, by od wIado- pOtem przebywa1a. Matk
 Kirkorowej po powstanm. Mog-Ii w nich jedna.k 
PRZY.JAZD DO WARSZAWY wynaj
 na pierwszym pil;!trze mle- Byl to plerwszy dzwonek ostrzegaw- moSci wladz rosyjskich wszystko 008.- trzymano w wi
eniu do 8 czerwca. cmsem pracowac. MoZLiwe Ze taki byi 
26 sierpnia 1860 Kirkorowa wraz szkanie pi
opokojowe. zadatek za- czy dla jego mieszkanrow, lecz nikt li
. jak najwi
j ocall
". Gdy jq. w kof1cu 7)W'olniono, za.I'74dzo- wl:aBnie 108 Antoniego Pi6ry po po- 
z matkll- przybyia do Warszawy. Za- p}ae!1: Przybylski. Mieszkanie wynaj
- go nie shIchai. W niedziell;! wiel- Po dzlewi
u dnia("h pobytu w 10- no tajnq. jej inwig-i!acje. Moze m
lR- wrooie z Syberiil. Kuzynem jego by1: 
mieszkaty najpierw przy ul. Krzywe to na imi
 Ki'rkorowej, bo pod jej kanocnlj. 27 mo3.rca zebralo si
 u Klr- chu Klrkorowa zaslabta; przerviesiono no fe naprowad?1! p01icjl;! na nowy Stanislaw RomeykQ. kt6rego matka 
Kolo. potem przy uL Chmielnej. Tutaj opiek
 Wactaw Przybylski postanowii korowej szczup}e grono znajomych na i
 do celi na drugtim p1
trze. Na dwa SIad, ale niczeg-o nLe odkryto. tei pochodzih. z Pi6romontu, mQ.t ror- 
Kirkorowa ruuwiQ.zala przyjaZii Z sio- oddat osobl;! dyktatora. tradycyjne awi
oom.e. W swill-tecznym rlTlli przedtem wyprowad7.ono z lochu Po zakonC7-eniu Bledztwa 19 maja ki .Jeziorai'iski-eg'O, stra.coneg'O raz.em 
strll- w1:a.'iciciela domu, krawcowll-, 1listopada Traug-utt omz Kirkorowa nastroju nie mySlano pewnie 0 tym 'I'rau
tt.a. stawiono 
o znowu przed trzyWlieziono Trau.£!'Utta i iInnych wraz z Trauguttem. pp. Romeykowie mie- 
Franciszkll- Kryt, kt6ra po areszto- wraz ze swll- matk
 i W1:adziem spro- Ze juz n1edIug-o prawie wszyscy tam komisilj. sledcza. a I!"dv nadal zaprze- 7. nim oskarionych do cytad
li. W szka.1i w tych saunych .stronach i te 
wanht Traugutta OOegra
 miala waZ- wamn.1i si
 na ul. Smolnll-. Rzeczy ich zebrani znajdlj. Bi
 w wi
?1!eniu. Byta czal swei d7Jia1:alnooci, skonfrontowa- kilka dni potem przewieziono tam dWl'e rodziny niewliotp1liwioe w.idywaly 
n
 roll;!. W tym ozasie poznata r6w- przywieziono na jednej furmance. tam siostra P1:acheckiej. Zofia Zwierz- 'W ,l:!'0 z MorawskLm i Karolem Przy- r6wnieZ Kirkorowll-. Umieszcze:nl bylil sil;!. W ten spoos6Ib tu w Mohllew- 
niez rodzin
 Zwierzchowskich, kt6rych Sprowadzi1: si
 wraz z nimi i Karol chowska, ze -swym narzeczonym, byll J-jvlsklm. Pod nacrsklem lch zeznan w t.aJW. X Pawilonie. Pobyt w tyro szczyznle Zalobne echa dw6ch szubie- 
zam
2ma c6rka, Maria Plachecka, Przybylski, ale juz w grudniu prze- tez pp. Wr6blewscy z m1:od7.iutkll- c6r- Trau
utt 2JmLenil swe !It!lnoWllsko i w!I;!zierriu byl mnlej ci(!:tkl, nl2: na Pa- nic lIla stokach cytadeli warszawskiej 
miaia sil;! StaCl potem jej g 1l5wn ll- ill-cz- ni6si si
 do mieszkania swego brata kQ. AleksandrQ., kt6ra z namowy Wo- ()dtl}.d 7. pod?1!wu g-odruj. odwaga m6wil w.Jaku, n1e byio lochu, nie by to m
- spotkaty sil;! z soblj.. Te echa me mog- 
niozklj.. z jej zapewne namowy. Wac1:awa, gdy te.n z polecen,ia Trau- ly1'i.skiego prowad7Jil:a 00 nil'daNroa, w /) swei (lziJ\lalnoc4oi i je.1 motywa.ch, 
o sledZitwa. przy okazji codmen- Iy OpUSlZcza.
 pani P,i6rowej. 
Po roku matka i c6rka przl'lJliosly gutta wyjechat za grarnicl;!. W miesz- sklepie swych rodzic6w, ostatnl sek- odmawia1: natomiast wszelkich ze- n
ch spacerOW' po porlw6rzu mog-ta Z parrill- Poi6rowQ. by1: niewQ.tpliwie 
sil;! na Rynek Starego Miasta, w ja- kaniu dwa pokoje zajmowal Traug-utt, retariat RZQ.du Narodowego. To tam znan, kt6re by moe-l-v zg-qbi
 innych. Klrkoro
a zobaczy
 dawnvch znajo- w kontakcie Dubieckl, 00 tylko ona 
kiS czas potem na uI. Pl-wnQ.. iMiesz- a trzy Kirkorowa z matkQ. i Wl:a- teraz tQ.CZII1Jiczki Kirkorowej nosity pa- W czasie DOhvtu Kirkorowl'j w lochu. mych. NIP zobazy1:a :Jednak ..dl"Og1!.e- mogta mu donia'iC 0 szczeg6lach are- 
kal tam z niIni - i potem na ul. dztem. Drzwi od pokoi Traugutta plery dla lch dalszej ekRpedycji i 00- i{omisia jS.1e-dCZla przesiuchiwa.}a je1 go palla Mlch'l.la". bo Traug1.ltta trzy- 
towa11lta. Traug1.ltta. Od niej dowie-- 
Smolnej - maly chlopczyk Wlad
io. do sieni 'byty stale zamkni\!te, tak ze biera1:y korespondencjl;! dla Traugutta, slllz})e i w1:a""""rie!a domu na ul. Smol- mano w sci.s}ym odosobTllienliu i spa- dzia1:a si
 l"Odzirna .Jez.ioraflskiego 
o kt6rym Marian Dubiecki pisze, ze jedyne dojscie do n'ich prowadzilo ozna.czonlj. litel"Q. A. Daleko zasz1:o net I te zaznania na
roml!dzqv J10we cpry OObywal samotnie. dlacze,g-o przesZikadza.1:a mu w rozrno.: 
by1: to syn Kirkorowej. i za nim pew- przez pokoje Kirkorowej, kt6ra w ten rozbioie organirzacji powstaiiozej, sko- dNwodv przectw me.i. Aresztowano . Wst
e posledzenie SlJ.du OObv1:o wie wi
iennej przez SOMe z dykta- 
nie powtarza to Walery Przyborow- snos6b wied:i'Jia1:a 0 wszystkich przy- ro g1:6wny punkt rozdzi.elczy powie- r6wnie
 "Je1 kuzvna Feliksa Majew- t',I
 4 czerwoa, po czym nastQ.pHa dhi- toTem. OdwieiizUa r6wn:iez Wilno' 
ski. Natomiast Traugut mown 0 nlm chcdzll-cych. Do kontakt6w z organi- rzy
 trzeba by1:o 18-letniej paJl1ience. skie,l:!'o, i jego r6wnle:t wtrQ.cono do g-a przerwa, w kt6rel OZIIl.sie SQ.d ba- wiem od babki Celiiny, ze pani PoiO: 
na sledztwie jako 0 wychowanku Kir- zacjll- mia.la przyd7ielone dwie ill-ez- W kilka dnj po tym zebraIlJiu wiel- lochu. da1: akt.a sprawy. 13 ozerwca przy- rowa przyszla wtedy do Kirkora 1 
korowej, a ona sarna zezna}a: ..Dzieoi niczk.i: PlacheckQ. i Barbarl;! Guzow- kanocnym aresz1:owano GuzowskQ.. Kirkoro"'!. w dw-a dnt pO wyj
('!u Trl6sl Kirkorowei du..i:li i nie-spodzie- te zamknQ.t sic on z n
 w swoim 
_ 
nie mam" a 0 'ch1:opcu m6wi1:a "krew- skll-. Wszystkle papiery dla Tmugut- niedhigo potem ojca i brata Wr6b- 7 lochu. waZy1:a sil;! na krok niezmier- wanq. radoM. Teg-o drula jej matka binecie no3. dlugQ. rozmowl;!. MoZe na 
ny m6j u mnie na wyehowaniu bl;!dIj.- ta, oznaczone trzema krzyzykam
. od- lewskiej. 8 kwietnia zabra,TJo Plachec- TJ.ie ryzykowny: napisa1:a 11J!It do mat- udala sic do 
f'ln. Liebiediewa, komen- podstawie rplacji m
za 0 tej roz- 
cy" i podawaia jego nazwisko: Wtady- bieraJa osobbSci-e. w podobny spos6b kll-, zdrad7,onq. przez Karola Przybyl- i{il, by goo wvsla
 przeoz Zohtieorza za danta cytadeH. 1 uzyska}a zezwole- mow-Ie POWZi
a babka Celina przeko- 
slaw Leszczynski. Skoro mial on w jego papiery szty w Swiat powstan- skiego. W ten spos6b obi.e tQ.czniczki 11m6wionlj. 7.a'Dlatlj.. Wiele llst6w po_ .nIe na widzeIJJie -sil;! z rorkQ.. Prosto mmie Ze Kirkorowa kochala Trau- 
r. 1864 lat pi

 czy szesc (tak wy- czy. Czasaml sarna Kirkorowa zano- Kirkorowej by1:y juz w rl;!kach Zarr- r10bn3 dro
a docleraro do rodzin lIw1p- od niego poi
h'l1:a do cyta.&1i. g-utta. Ale teraz ,to juz byhL dawna, 
nika z zeznan KiTkorowej) z3Jtem si1:a je do mipszkania dr. Wlodzimie- darm6w, ale i tego alarmu nle poshi- 7.ionych. 1 KirkorowR na.1pewn;ei 0 Pom ta wladomo.4oil}. 0 fXJwifd'lJ!- OOlesna pr7eszrosc. PrawdopodobTrle 
urodzi
 sil;! musia1: w r. 1858 lub 1859. rza Dybka, kt6re bylo miejscem spot- chano. A przec:Iet innri, .JaJl1owskl i tyro wl.edzla1:a. Mi-a}a poza tym no- 
ch matki ma
/) wiemy 0 pobVoip obecne lata Zy'Cla przy bokll Pj6ry 
W tych latach Kirkorowa wystl;!PO- kaii dzLalaozy powstanczych. Gai
ski. tez dawnl goScle z ul. wame noworlv bv !'mrobmva
 nawlA.- KIT'korow!'l w cytadel1. Cpla jej byh byty spokojne i nle nri.osty ze sobQ. 
wala na scenie krakowskiej, a prze- TakQ. drogll- szty rozkazy Traugut- Smolrnej, juz opuszcza.1i swoje mdesz- za
 kOTJta.kt 7.(' 
wi.atf"ll1 zewnetl"ZlI1yro nad celQ. Traugu.tta. GOy pr-Lebywa1:a nic nadzwyozajnego. C7Y takl spok6j 
cie
, gdyby by1:a w stanie odmiennym, ta, przelewata si
 jego wola, kt6ra kania i szli w ukryoie. ; dla tych DOwod6w 
otowa bv1:a Dod- w lochn na Pawiaku. a w S1}.Siedn;\m byi jej potrzebny, czy tez zle si
 w 
grae by nle mog1:a. Trzeba zatem sprawila ze powstanie przetrwalo zi- Na ul. Smolnej pnxrny spok6j pa- ;Ij.
 to rvzvko. List sw61 Disam w lochn byl zaankni
ty Trau.£!'l1tt, ko- mm czul:a, nie Wliemy. Za niQ. zostaty 
przypisa
 wersj
 Dubieckiego pomy1:- m
. Traugutt mia1 czasem spotkanda nowa1: nadal, nie zmi.elniano trybu Zy- TJ.ocy 23 kwietnia. Rvh to sobota. Wi- mUIlii!kowala si.{! z nim teleg-rafem mogUy Syrokomli, Trangutta. Kirko- 
ce, tym 1:atwiejszej do obja..snien.ia ze na mieSoie, przewaZnie jednak praoo- cia. Czeka.no jak w tragedii greckiej rlocznie chOO7.i1:o 0 to 
pby w nledz1'l'le wleZliermvm. Pewn:liE" i tl'TaZ nawi
- ra. potem d Pi6ry. Po owd'owiendu 
pi-sal swQ. ksiJ:).Zk
 w wiele lat po opi- wai w domu. Najcz\!iictej OOW'iedzal na koniec, kt6rego nile odmienlc nle 7oh1ierz m6
1: list t
 doT
CZV
. W 11- 7Ja1:a z Tllim ik.ontakt 'f"u'kRnIem w lIcia- mieszkal-a w Witebsku i tu odwie- 
sanych wypadkach. go Dubiecki, kt6ry sprowadzil si
 do mo.ie. W sobot\! 9 kwietfilia. przybyll Rete porl,a1:a dok1:adn;\p nrzebieg Rledz- ne czy w pod1:o
. lie serea i troski dzala j
 pani Romeykowa ze SWI}. oor- 
Czy po przyj
dzl.e do Warszawy tego samego domu. do malego wil- do Kirkor
j Wolytiski i Majewski twa 1 kto zostal: .1u:t orzez Karola wtozy
 musiala w taka rozmowe, 1:at- klj. Wandlj.. Panna Romeyk6wna jesz- 
Kirkorowa pr6bowala otrzyma
 enga- gotnego mieszkanka w oficynie, a z wiadomoScia Ze teg-oz dnia aresz- "Przvbvlskle
o wvdanv. Prosl1:a ml!tke wo sobie wyobrazi
. W celi obok nLe1 cze dzi.8 paIT\Jl
 te odwiedzlny u 
gement do teatru warszawskiego, nie wil;!c cms jego wizyt nle by1: ogranli.- towano Wr6blewskll-. Zrozumia1: Wo- "eby list tpn DOkazala ..doktorowi w byl wieTi'Oll1Y .Jan .Jeziorai'iskl. Pisa1: wujenki Pi6rowej. choc byta wtedy 
wiemy. Kr6lowa1:a tam wtedy dosko- czony godziIlQ. poUcyjSIJ.. Iynski Ze jut C7JaS na Tllieg-o. Tego
 domu Mlrntra" (dr. Dybkowj) t zaraz on w lrl8cle do tony z 13 czerwca dzieckiem. Pami
ta niewielki pokoIk, 
nala aktorka Salomea Palinska i przy Pr60z Dubieckiego przyehodzili tam wieczoru zniknQ.t z seminarium, gdz1e totem ZIlliszczvta. Prosl1:a dale1. hv 1864' ..Mam SQ.Siadk\! jakq.S, kt6ra zastawiony meb!aml. okr:)gty st6l, na 
niej Kirkorowa nil' mia1:a Zaooych na obiady Waclaw Przybylski oraz mde82Jka1, zaledwie na kilka godzin w ponl-edzia1:ek 0 5-ej m
t,ka trzyS7.h czv liter nde 7ma - czy co _ ale zu- ndm rOZne smako1:yld; takze i to te 
szans na otrzymanie pierwszych r61, Gal
zowski, a takZe czas jaki.8 dr Ce- przed wejSciem iandarm6w, kt6rzy z Wl:adzil"l11 'Iod wi
zlen1e tak aby pt"lTJie sil;! z nill- rozm6wl
 nile moZna po wypiclu herbaty pozwolono dzie- 
a drugorZfi!dnych pewnie by gra
 nie zary Morawski i Karol Przybylski przyszM by go aresztowa
. A gdy 1IJ. mo,l:!'la Z okna swe1 0011 zobaczy
. przPZ mur - lecz pod nilj. sledzl Trall- ciom wsta
 00 stolu i zabaw1a
 sl
 
chciaia. Bonawentura Kudlicz - jej Gdy Kirkorowa zajmowa1:a sl
 spra- wstal ranek ndedzielny, iandarmi zja.- wtedv bv wied7Jla1:a ze list doreczo- gutt - a z niJrn czasem telegrafujl;! jak chcialy. (W.iadomoSc1 0 wujence 
dawny dyrektor ze szkoly dramatycz- wami org-amizacji, matka jej prowa- will sI
 w domu na ul. Smolnej i za- '1.0. eel li!ltu by1: wyraZnY: przestrze- - ale baba zazdrosna. nie da, za.raz P.i6rowej j jej :nWZ-U pochodzQ. z Ustu 
nej - nie zyl juz 00 wielu lat, wi
c d:i'Jila gospodarstwo i kuchnil;!. Do po- brali Dubieckiego. 7enie skomproInJitow:mych na Med.z- rozmySlTllie wali w mur i przeszkadza z 17 maja 1961 p. Romeyk6wny do 
poparcia udzieli
 jej nile m6gi. Syro- mocy -mia1:a m1:JodIj. shiZlj.cl} i ronl;! twie i blag-an.i-e 0 pr6by ratunku Trau- - d ona bledna". To Kirkorowa by1:a O. prowincja1:a .Jarz
OOwskleg-o i z jej 
komia mial przyjaci6l w teatrze war- str6Za. Przed sh1zbll- trzeba s1
 bylo "TO JU2" r'utta. ProSb:!. bv z matklj. Dod wie- tll- "bab
" a te ham si
 0 Trau
.tta, list6w do mni.eL Dla staruszki, kt6ra 
smwskim i pewne rwplywy. chreby strzec, prawie wcale jej nie wpusz- Wr6g wkroczyt w sledzi
 dykta- zienie przyszla Franciszka Kryt bv1:a 0 moZlIw
 DOdst
 w stosunku do ich goScUa, wspomnienia z lat doj- 
przez Chl;!oiiiskiego, lecz ta drog-a by- czano na pokoje Traugutta. DrzwI tora, aJe dyktator nawet w takiej natwyraZn1e:! nodvktowana niepoko- nieg-o, wil;!c dlate,l:!'o przeszkadza1:a w rzalyeh musmly by
 smutne. Za to 
la dla Kirkorowej zamkni\!ta. Zta fa- przychodZQ.cym przewaZn.ie otwterala chwili jej nie opu8ci1:. .Jak w k8.ZdQ. jem. czy Dannie Krvt udal-o si
 odda
 tym pukanym telegrafie. (Ten ko- lubMa wspomina
 te lata, gdy by1:a 
ma romanSl1 z Syrokomlll- mogla jej sarna Kirkorowa. nledzliel
. ranD poszedl z KirkorowQ. naJl)\ery TraU.£!'I1tta 1:Q.CZIl1Jiczce .Janow- mentarz pochod'zi 00 wnuC2Jki .Jana mioda i pl
kna i otoOZlona wielbloie- 
szkodzi
 i unledostl;!pnit wiele salo- Do dyktatora przychodzil 
sto.J6- do Jro8clol:a. Resztl;! dnta 
 w do- ",i{!\e
o. Mlal'a. pewnile Kirkorowa na- .JeZliora1iskie,lfo. panny Wandy Romey- !ami. PowtarzaJ:a z humorem wier- 
n6w. zef .Janowski, rzutki sekretarz sta- m-u. Nik.t do niego nie przyszed1:, tyl- rt7;\p11;! Ze Z jak
e,l:!'OO znaku prunny k6wnv, kt6ra mi przeka.zata r6wniei szyk, kt6ry jakoby Syrokomla uloZyi 
Kto wie, czy nie to wliaBnte sta- .fiU RZQ.du Narodowe-go. On najwi
- ko Kirkorowa trwa1:a przy nim. A Krvt bedzle mo
1a zrozumiet, czy jej przytOClZOI1V urywek z llstu sweg'O na jej nagrobek: 
1:0 si
 przyczynll- iZ weszla w inne cej nlct skupial w swym 
ku. Dla gdy w nocy uslyszai natarczywy pOlecente wykma.no. dziadka). Bo przeciei Kirkorowa nie 
srodowi!sko i dzlalalnoS
 sceniCZIUI- za- niego Karol Przybylski Zla1:atwia1: te- d2Jwonek u drzwi, wstai z i6:Zka I za- Wlelkd zaw6d mia1: spotkae KiTko- WIled-21ia1:a, kim by1: .Jezioranski, sarna 
stlj.pila dzlalalnoSciQ. w kon,spira.cji i raz r6we sprawy. przepisywal paple- wOO1: w ,stron
 pokol Kirkorowej: 1"OWIl. List jej nie dosze-d1: do I'Ij.k z IlJim rozmowy riie nawi1J,za.l:a i Trau- 
powstaniu. ry, pr-Lekazywal poleoonia, chodzdl na - Po panlQ. przyszla policja. matki, nrlkog-o nip OC3JlJit a jlj. samQ. guttowi nle po7JW!lIa}a. A wi
 jesz- 
Zmieni1: si
 lZupelnie charakter gro- zpbrania. sekretarzy wyd2Jiarowych do Widocznile wierzy1: jeszcze ze jego ostateczni;e 'Z
bi1:. Nip wlemy, jak to cze ,j tu, w cytade1i. chcl:al:a go ota- 
na jej znajomych. Nie by1:a to tyro Szkoly Gi6wnej. Podobne funkcje, ni!kt nie wyda. Lecz zandarm-i wesz11 si\! stalo, ale przejl;!11 g'O Zandarrm. C7.AC ISWQ. czujnll- opiekQ.. 
razem elita kulturalna ,j artystyczna, choc w mniejszym zakresie, spel1nia1: do jeg'O pokoju. wtedy powiedzla1:: 29 kwietnla na skutek zeZiI1a.fi t rora- 4 lipoa Sl}.d lWZI1owi.l posi-edze:nia 1 
all' raczej Swiat drobnego mIJeszoza.f1- tal\{ze Morawski. Dlatego ci dwaj m1:o- - To ju
. dy Karola PrzVbylskieg-o Rresztowa- na C'7.wartvm po
ed7en.1u. 19 lipca. 
stwa: w1:a8cici.ple restauracji. sklep6w dzi Iekarze wiedziell duro 1 kiedy po- Gdy nastal dzleJ'i po tej stra9ZIlej no dr. Dybka. Kirkorowa ole wymIe- wydat wyrok. TraguiJta i czterech 
("'y fabrYC'7A'!k luh tpz z1emlanlt' wy- tf'om zalamali 
i
 w skrlztwlp. wYT7.Ij.- nOC'y, Kirkorowa nip pomyfj!a1:a 0 u- nUa jl"g'o naZ'Wli
ka w !fWYIll 1i."4rJIf", RIp C7.lnnkow R.7
i\1I N'lroc1owpg-o skaza- 



". 
"'- 


. . 



. 

 


Romuald Traugutt (1826 - 1864). 




 


I 




;.: 
 .
 :;- : 



 


:1 .. .
- 


t. 


" 
"""
:'. 
i.,;FAi'Y mfinit,..
'1 
.....,. '..... .
 ..I IWl
 i 


::.:
 .". .,

:::' .. ( j; 
 . 
, ' . ;' .. "'' . ' . 
f
' ._..

.t.t
: 


"" 


'
" 
:;...,.,....:. 


F 
..' ".:.«:: 


.........
 




 " 
. *'....' '.'.. 
.. .
-
..t .
_; 


....... 
:. ::: ::.:.:7;.
-:, "'..

. :::-
". 


,4 


i: t. 
.i.:

.* 


.
 


.. 
:". :«." 


"" 


;.. 
 ».:".:: 


Dom przy ul. !o.molnej (dolnej), w ktorym no. pierwsz
m pi{\t- 
rze, w mie!oozkaniu Heleny Kirkorowej, IIkrywal si{\ Romua.ld 
Tra.ugutt. Dom ten zburzollo \V r. 1910, i na jego miejscu wy- 
blldowano kamienice- ezyno;zoWf!- 


do skutku i poeta wpad} ponowlllie 
w apati
. Nie wyrwal sl
 z niej a.Z 
do smierci w r. 1862.. 


POZEGNANIE ZE SCEN
 
Kirkorowa znalaz1:a w Krakowie 
nowe grono wielbi-cieli jej talentu j 
urody. Prawdopodobnie przebywa1:a 
duro w sferach intelektualnych, 1 at- 
mosfera tego mla.sta, politycznie swo- 
bodniejsza niZ wilei1ska i bardziej n- 
wolucyjna, musiala wywrze
 wplyw 
na jej umysl i jej stosunek do spraw 
publicznych. Tutaj pozna1a poet
 Ta- 
deusza Komara, i ta takze znajomoSC 
mi.ala z ezasem wp1:ynll-
 na jej losy. 
Na scenrie krakowskiej wystl;!powala 
przez caly sezon 1858/9. W lutym 
1859 gra1:a roll;! An1PHi w "Ma.lepie" 
S1:owackiego. Grala tez rol
 tytulowlj. 
w dramade Scribe'a ,.Adrienne Le- 
couvreur", a choc "Czas" pi.sat potem. 
Ze "pani Majewska pomimo talentu 
swego i szczerej ch
ci, nie mogta po- 
do}a
 tej roll, przechodZQ.cej jej sHy", 
publicznos
 zdaje si
 by1:a innego zda- 
nia. Maria Estreicher6wna w swej 
ks
zce 0 zyciu towarzyskim i oby- 
czajowym Krakowa w latach 1848- 
1863 notuje, ze na wyst
p Kirkorowej 
w tej sztuce zabrak1:o bilet6w. Byia 
ona w tym sezonie ulubien.iC1j. pub- 
licznoScl ,j z nikim rywalizowa
 ni,£, 
muslala. Natorrriast krytyka "Czasu" 
byta moze w cz\!Scl echem niepor?- 
zumleii mi
dzy Kirkorowll- a dyrekcJ
 
teatru. Estreoicher6wna pisze ze Kir- 
korowa byia aktorkQ. d-obrQ., ale kap- 
rySiu}. i tru-dnlj. w stosunkach i ze po- 
r6znj}a si\! z Pfeiffrem. Pfeiffer byl 
reprezentantem szkoly pozowan i de- 
klamacji. "bodaj ostatnim" jak pisal 
Estreicher. Gra Kirkorowej wyr6znia- 
ia si
 "wielkll- naturalnosciQ., spoko- 
jem i cien'iowaniem" (znowu wedlug 
EstreiJchera). Ta r6znica w podejSctu 
do gry aktorskiej mog1:a by
 gi6wnlj. 
przyczynQ. nieporozumien mi
dzy dy- 
rektorem-reZyserem i jego pierwsZ:). 
aktorkll-. Ni
rozumioenia te musiaty 
by
 powai;ne, skoro z koiicem sezonu 
Kirkorowa miata ustQ.pi
 z teatru. 
Wywo1:aro to protest publicznosci. 
szczeg61nie m1:odzieiy, zapelniajlj.cej 
stojQ.cy parter i galeril;!. Estreicher6w- 
na ta.k opisuje ten incydent: "Na 
wieSe 0 jej us4-pieniu zebrall si\! 
wielbiciele thimnie w teatrze i gwal- 
townie jQ. wywolywa.li chociaz w 
przedstawieniu nie brala udZJiahi. 
Pfeiffer w konoo wyszedt przed kur- 
tyn\! by uciszy
 tumult, gdy jednak 
oznajmil. zc Kirkorowa juZ do trupy 
ni-e nalez.y, obrzucono go skorupami 
z jaj, a na nast
pne przedstawienlie 
przygotowano jeszcze energiozniejszl}. 
dem-onstracj
 lccz policja do nl-ej nie 
doptiScila. W 6wczas m1:odziez ro
 
cz
ta bojkot teatru, wobec czego 
Pfeiffer zaanga.Zowal Majewskll- na 
nast
pny sezon. Od razu na plerw- 
szym przedstawieniu ("Krakowiaey i 
G6rale"), teatr tak si
 zapelnil, ze 
zabrak1:o bilet6w nawet na parter j 
galeri
" . 
Mlmo takiego poparcia ze strony 
publicznosci nieporozumienia z dyrek- 
cjll- widocznie trwaty nadal, bo w 
kilka mlesl
cy potem Kirkorowa osta- 
teznie opuScila scen
 krakowsklj. i 
z poczQ.tkiem stycznla 1860 wyjecha- 
ta z Krakowa. Przed wyja.zdpm 
spr7.eO.'l:ta ("alp RWO
 ur7.1j.rl.lpnil:" 00- 


wtedy jej zamiarem rzuca
 teatr na 
zawsze. Ni-e jest nam znane, gdzle 
przebywata przez nast
pne kilka mie- 
si\!cy. Moze starala si
 0 engagement 
w teatrze lwowskim? .Jedno jest pew- 
ne, :te wraz Z opuszczeniem teatru 
krakowskiego skonczyia sil;! jej ka- 
l"iera aktorska. Za to tak si
 m1a1:o 
sta
, ze juz ni'edhigo zagra
 jej wy- 
padlo na scenie Zyoia rol
 wil;!kszll- 
i trudnlej-SZlj., niZ te kt6re dotychczas 
grywa1:a w teatr
. 


no na Amier
, innych oskarZonych na 
katorg
 lub zeslamie. Z trzema ko- 
bletami, kt6re ZIIIa.lazIy sl
 w tym 
gronie, SlJ.d obszed1: si
 stOSUnkowo 
lagodnie. Kirkorowll- oraz obie Gu- 
zowskLe postanowiono po
bawi
 wSlZY- 
stkich praw d zes1:at na Syberll;! do 
mniej OOleglych mdejsCQW"oSc:I.. 
Ulga, kt61"Q. Kirkorowa mog1:a od- 
czu
 z racji jej w1:asnego losu, mu- 
siata by
 nieistotna wobec swtado- 
moSe! losu tego, 0 kt6rego ocalenie 
b}aga}a W'i
ej, niZ 0 wlasne. Lecz 1 
jej wiasny 108 mia1 by
 sroz.szy od 
teogo, kt6ry SlJ.d polowy wyznaczyi. 30 
lipca audytoriat polowy, jako wyi_ 
sza instancja., zaostrzyt wyrok: Rio- 
stry Guzowskle skazano na 6, Kirko- 
ro

 na 8 lat e!
Zkich rob6t na Sy- 
bem. Ten wyrok zatW1i.erdzi1: Berg. 
Konczyla si
 juZ jedna z naj'bar- 
dziej hproicznych i tragioznych kart 
historiJi Polski. 5 sierpnia, na stokach 
cytadeli Romuald Traugutt, Rafal 
Krajewski. .J6ze:f Toczysld, Roman 
:2:uIiiiski .1 Jan .JezJ.'Ora.nski zawiSli na 
szubienicy, a 10 Bierpma pozostalych 
skazanych wywIieZliono na wsch6d. 
Majll-tek kh uIegl kOlllfiskacie. Po- 
wieziOll1O KirkorowQ. w gill-b kraju, 
kt6ry muswa nienawidzie
. Pozosta- 
ty za ndlj. wspomnienia swietnych d.ni 

llensk'i!ch i krakowskich, chmurnych 
I g6rnych warszawskich, ptacz j Zal 
starej matki. Sua z nill- tatoba i roz- 
pacz w duszy z powodu smiE"l"oi Trall- 

utta j upadku sprawy. Przed nil}. 
byty mrozne d.na i noce syberyjski-e 
trud i praca w katordze. . 


Tu lezy pirkne cialo, 
Ralam1ttkn, jaHch malo, 
Lrkajcie sir wszyscy swirci, 
Bo i wam w glowie zakrrci. 


Wujenka Pi6rowa :tyta dhigo. U- 
mar1:a w Wltebsku 5 stycznia 1900 
w wieku lat 71 


Stanislaw Kirkor.
>>>
6 


WIADOMOScI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 



 


P ONI
SZE f'ragmenty pochodzq. z nie na cmrnej ta.blicy. Paclerz odmawia- EDWARD CZAPSKI 
wydanych dotychczas panni
tnik6w lern 2J8..WS7Je U n6g matki He raa;y byla Na amatorskim te81trze, dawanym wysok
cl, na ikt6ryoh Dikt dotq.d 88.- 
Edwardl}- Czapl!kiegf? (1819-1888), 
y- w domu. dIa KorzenlowSklego, .spotkatern 
 mym tylko przeniewierstwern i chyt- 

i


Dc'6:ap
1h
yO:aU::ch
z

: w


:c 
 b

d

lzaa.. FRAGMENTY PAMIEINIKO ' W 
=In:yia:. =:

is::an
 
 roSc
 dlugo si
 nie utrZiYffia1. 
dzinie i przygotowanych obecnie do raz do pokoj6w dzloomnych 1 dlugo licznym zgromadzeniu. W wielikim WYROK 
druku. mowH z patrytDnern - alem nle z SciJ9ku raz tylko moglern 7Jbli.Zy
 aili! 
ona moja przyjeohala do Kowna, 
Harmonia i czystosc stylu, prostota tego nie rozunrla..I. Z nami w rozmo- do nlej. .JasnOOt ja.ka8 niezwyazajna aby dopilnowat wywlezienia. Dozwo- 
narracji i clwn-akter pami
tnikalrza wy rm.dko lSi\! wdawal, a kiedy m6- promieniaia z jej pi
knych OCZU. KiI- lanD jej w.idzioo sl
 ze nmq., godzln
 
8tanowiq, zalety tych w8pomnien. wH do dzleci, to z 
 energili- 1 0 ka ISl6w tyJiko zamieniliBmy z sobli-, roomaswialwmy na osobnoScl; zapo- 
Znajdujemy w nich sylwetki ludzi uroczystoeciq., Ze dziS jeszcze slowa Solenizant uroczystoScl, 
wy wiedziala m
, rl;e w Wilnie zatrzyma 
wsp6lczesnych, opinie dotyczq.ce wy- ojca jakby brzmiq. mi w uszach, slo- Duchowne wi
, najwyZlrz.e tylko I - NajjaBniejszy Panie! My tutaj aurtor, dobrze ml znajomy jeszc:ze z ml
 kllka tygodnl... 
padk6w politycznych i rozwazania na wa przed tylu laty slyszane 7Je czciq. pobudkii. 7J8IS'\:q.pi
 tam mogq. to co wol- . . .... ..' nle wychowujemy ZoInierzy to nigdy Charkowa, odprowadzll ml
 na stro- Wezwano ornl
 nazajutrz do naczel- 
tematy religijne i narodowe. Czapski i stra.c:hem ja.kimB.n06
 i paJtriotyzm gdzie Indziej stwa- . . nie by'la szkola wojskowa', powola- n
 1 
 dlaczego nle stamm Slli! nika wojennego, ta;m przoozytano de- 
spowinowacony z Rzewusk-itmi poznal WnOSZl}. kiedys ogronmego nI.edZ- rm.. . . ...'., niem naszej instytucji jest ksztalce- 0 paDnli!' Antonlnli!' 
. Chwalil kret 'bardzo dlugJ; skazano na 12 lat 
w petersburskich 8alonach pan
 Han- wiedz t i' 
 gonek, ojclec - w ,",- OOLlBORZ-' _ ,nl 16w e 

 In Y h ch dIa 
aj
... ob


e- j w ej l ' 
 e ' i
 

szlach l od e da: tn :wn 
 a u
ZU m 6, a m n 6- a nl cl
 e W leh e W r S ° ch 
"! l A
OZYW S ' y:b ot er n i1 ie z wygn poZib a a - 
8kiej Balzaka, w paskieWiczOW8kiej bie 9 rzea;uW i 8h1g r6tnycl1 1 
 Wiadomo ' -01....; yc racze J n= woJ",,-o- · 
 J... 
,- . J... VUIU 
J ,. - 
Wa-rszawie odwiedzajq.c wuja swego gi08 j-ego: (.Joli-bord ) , Ze konwillct na 
Iborzu .. '. .' 5: wych. Dlatego to uiywaliSmy doi4d O
lL Prosilern go, alby 'tera.z na tym wlen1ern praw wszelklch, konf.iakatq. 
gen. Wincentego K rasinskiego zblizyl - Dzleci. tu, bliZej. mlotyl ks. Konarski, mundur6w tylko zewJ1.ll.trz szkoly, ani miejscu 0 niej rue m6wil, aJe on fJWo- majq.tku i konflskai4 majq.cych Bi
 z 

 do Zygmunta, pracowal 8zereg lat Przed nami J.eZy st.raszne zwie
, wskrzesiciel nauk 1 reformator azk61 . tei uczyliBmy ml.llsZitry 1 ewolucji woj- je prawiJ: daJej., paId w cidJbie rue zna- czasem otworzy
 sukcesji. W moty- 
to 8ekretariacie stanu Kr6lestwa Pol- z'broczone 00 9wieZyoh, 8rniE'rtelnych w Polsce, pod pa.nowamern StamBla- i skowyoh, kt6re latwo nabywa kaMen la7Jiem dla Bieble odwrotu. 'Potem wi- waoh powiedziano, ze chociaZ si
 nie 
skiego pod kierunkiem ministra Igna- cios6\v. Bezwladny, ale pa
zcza ot- 




 82Jkol. .1" oddaj
y 
 wojskow
. dziaJ'em 8JUtora .si.edzQ.cego obok pan- przyznal do powi.eszen.ia kluczw6jta 
cego Turkulla. Po poslubieniu Anto- warta gI'02Ji str88Zl1ymi klami. Ojolec legium NOb
 dIa 


aOo
 IlL Cesarz mowy tej nie przerwal, ani ny Antonlny 1 Zywo . 114 konferu- sledztwo 1 sq.d ma go w tym wzgl
- 
niny R6zyckiej osiadl na 
mudzi. po kole! kate kaMernu z na.3 wkla.da
 Coli .. S olaru Pi.iarum __,' J"" na nUl- atle odpowledzLa!. zapyltany j
o. dzle w podejrzenilL W Tobolsku zaB, 
Wyrok hnierci za pomoc udzielonq. r
k
 do otwartej pa81JC'Zy r.1edZwie- 2xm eg1U
 c m , :c.Io1o- minister, nazwal ianiQ 1 godnoM 
 W IJdilka dnl po wyslaniu listu przy- w wycUi-gu dekret6w, przeozyWem 
pow8tancom i rzekomy udzial w po- dzia. Marian sC7Jerwi.enial jak rak na un..,
 law polow'i IV ,
.
 b w .: 

 dzl1wego oponenta - 1 wldzenie zntk- by!! m6j przyjaciel, zamleszkalJ8my po raz p1erwszy; E. Cz.a.pSki skazany 
wte8zeniu miejscowego urzfdnika po- taki rozkaz. Tu ojc:iec groZnle zawo- "'
 P i j a
 
p'.


' d Yt Po 

 10. razem. Na wstWie zara.z odbylliBmy za powieszenie kluczw6jta... Taka to 
Z . .. .. d od I k . I " lal' po raz p1eI"W'SZY 0 IAI. / Odetohn
my wsz y sc Y ' , zle bardzo wa.bY}. nara
, wy
em 
 mu byla sumiennOOt tej procediury ludo- 

Cl
 
:m
nwno,w r. ze 
 
 na '" .? . ? . Za moich cza.s6w 00 r. 1829 ks. rek- . 
lat C1.fzkich 'robot, dozywotme wygna- - Co. boiBIZ Slli!. DZ1eclom molm tor .Ja:k6b Ciastow kl .' I d wraZenle pozostawY po sobie na mlo- ze wszystIkiego I: 
ciIska1iSmy si
 
- zerczej. 
nie we w8chodniej Syberii, pozbawie- nle waIno n-iczego sili! I
ka
. Tch6rza. 0011. N ibiI' s. p
Jm
 nl° dych umysl'ach n£JWY kr61, t)'1m gor.sze CZQ.C soble WZ8ijemn1e 19
ia. Wie- Prosto od p. naczelnika 
wiezlono 
nie W8ZY8tkich praw obywatelskich i zapleram 8l1i!, to nle moje d7Jieoko. S2Jl
um o
 

 bel trwal
 ze w kilka dni po tych czorem tegoo dnLa wldzle11Smy z krze- mi\! do turmy, .tu nocowa1em z ki1ku- 
konfiskatf majq.tku. Na 8kutek licz- Born 18 n1kogo i ruczego si.I;! nie I
I wala 
, a 
. K u y- uu. O ''''',,",.. scenach nakazaJ: wiasnego pomysh1 Bel opery pl
 twarz osoby z rana nastu ludZmi i 1p8JIli
 Jakie Btra- 
nych interw
ncji, dozwolono Czap8kie- w Zyciu; z tywym ni
wie
em cja. fr

, ni
;cf'talkOl1Ml'eI"Ba og 6Inl
 nowe mundury gaJIowe 1 nowe obo- opisywanej. Nazajutrz przedstawilern szne na mnie zrobila wr8i2Jenie turma 
mu po ohn
u latach pobytu na Sy- s?;e
nPTIl w zapasy, {mualo rueraz obowiq.zkowa 
liborz ak i Edward Czapski w
owe rwtce-mundury (lejbiki), mego przyjacie1a ipp. R6Zyckim. po wi
Zileniu karmeUokim.. Stq.d kle- 
berii osiq.Ac w Samarze, a nastfpnie slYlil
rcl za.jrm.lem w oczy. No, tu kiedy8 bywaIa 
 6 d jezu D 
 pr7ed zeslaniem na Syberl
 zupeh1ie opoddbne do mundur6w 6w- Mieszkali tej zIrny Henrykostwo dy jui mleliSmy oSi\! u
 do kolei :re- 
powr6ci6 do kraju lat dziecinnych, do wl6Z 


 gdzI.e kly. tOw UlStf@OWal.a i1 ,"" po ul

'e Z czesnej policji waI"'SZ8.wskiej. 
aiowa- Rzewuscy rw Warszawie. stefan Cle- laznej, przyszedl dokt6r, pokazalern 
majq.

 matki, Swojatycz w Min- I wlooyi jaIk karlano. Po Marianle 
ei reP'" l1 l y po J
i 
t"J
""' y lko pr 'z y - IlSmy W8zyscy pl
yeh mundurOw clerskl .starallSi
 0 loh am:odszq. c6r1k
 mu opuchl/lo 1 czerwonQ. nog
 mojq.; 
8zczyzme z wielkq. odwa.gq. powt6rzyi to Adolf, ..
" - Stanlsl'awa Augusta, szkoda nam bylo .Jadwl:g
. Co edbota wieczorern BpO- pr.zy tym opatrywanlu odebrano mi 
. :\Ia.ria. Czapska.. za co go ojciec pochwalil, i Michali- mus ",""uwersa.cj1 u .stohl z nauozycle- Z6ltych guzik6w z herbem Kr6lestwa. tykalern ISl
 u wujostwa z rodzLru}. ostatnie 3 ruble. Dokt6r zadecydowal, 
na nle U:92Jla tej pr6by, oho
 drZala lern 
 - a nadto spol8'lJCrlX)- _ 

 . '.
 Odl:Q.d bowiem nakaza.no herb Cesar- pp. R6Zyokioh. Na tak1m wJeczorze, ze mog
 jecha.t, aby tylko nle iSC 
DZIECIlQ'STWO od straohu. .Ja ostatni 7Jb1i.Zam si.
 ny 
. m
labe (mmlast mon-
. stwa z malyrn we wn
trznoSciach rozmawIajq.c razu jednego Q; pannll- piechotq., doroZkq. w.iIi!'c jecha1em pr= 
Na woino9ci kiedy8 piBatem pa- j'llz do pa8'ZJCZy, kiedy ojciec pochwy- sleur labM) na.jpow'szeohniej uty- or.ze1klern. Amoninq., spostrzeglern na jej ksztalt- w.ie miasto do domu gubernatora. Tu 
md
tmki, sl
galy one wstecz 2: przer- eli mojq. 

 1 clSnie nilq. 0 kly nl.edZ- :m
t6

"'

eZ 

 m re]{ owli! .:'. '" .Jud: wtenczas rOZimawiam.o 0 tym, Ze nej TQ.czce wiel:ki plerScle6. brylanto- kazano nam ubranym w siermi
gi i 
wam1 ro2JlTlaJ.tyml r. 1841. PodT6tu- wiedzie... o

. Z 
J' S. - "-. 
 . cesarz 0 nalJlkj rue pyW wcale a wy. Ta ci
 ozdoba 87JPecila jej okrq.gie c.zapki katorZnik6w stan.:J,C 
jq.c po NiemC7JeCh 4 W10szech ksiq.Zk
 - A teraz 4dZole .sobie. Na lekcje. 
-L.
=ki Jm 
"'P
 6wi Cja! j' . 
 . 
..: ' pilnowal postawy i mundur6w. Zau- r
k
, pow1edzia1em jej to otwarcie. dlugim frontem przed domem Mu- 
Bporli- napisalem, ale ta pmoa w Bu- K1edyS znowu przy 9wiecaCh. zimq. 
 an e . a e m h . h waZyliBmy w jego znalerLieniu si
 ja- Przyzna1:em si
 i do ,tego, r!e ml
 rawjewa. .Ja siedziatem, ale wyszedl 
kowcu u sio.rtry mojej MichaUny wnoszq. olbrzyrniego sZiCZupaka, wie- 



 l
bi j 

k mOwiii: do kq.A sztywnOOt 'l"aU..Q.CQ.; ta w plerw- przerazHo t8Jk powa7lne godlo; Sl}dzl- gubernator na ulic
 oi kazal, BJby mi
 
Czapsklej zlo2;ona, mg1n
a. W r. S'1J8.jq. go Ila h8Jku. Ojoiec mnfe sarn e]
J"'" 
- : --, szych latach panowanIa. uiywana iem bow1em, rbe to pierScien za
czyn- w r
 natychmiast postawiono, przy 
1860 na nowo rozpoczq.lem. dlugi czas podni6si abym go po glowie poglaskal Pomn
 &is jeszcze, !pO tylu latach, skutec:z.nie maska do pokrycia nledo- ny. Z wielkim t&ktern na to ml 00- tym manewrze, ze byla sroga gruda, 
przerwane, spisywa
 wspomnlenia, tyl'ko, '00 dyB7JaI jes2XEe. ,wielkie wraJtenie na pierwszy wldok 4 . stl!lteczn08cl moralnych J nlepewnOOci powiadajq.c dodalia, Ze ten piemcieil upadlem na ulicy, ale sam p
o 
aJe moje ksiq,Zki przepadly w r. 1863 Razu jednego zawleja 1 mr6z byi kaB2Jt:anowych aJe
 starotytnych mu- .....oW .. w obejSclu, pozostala do amlerd jak- pochodzl od ]psylantego, bohatera powstalem. 
ra7Jet1'l ze 
ern domowym i z na dwor7Je, nagle rooruch jak:iS w do- r6w konw.lktu, obszernyoh refekta- ,.... ... . by ci
a zbroja na biodrach i piersi grecklego. W kilka dinl potern widzia- Wielu bylo ehciwych tego w.idoku 
tym co najd
 po kraju dla m
 mu. rz6w pmyozddblonych obra:zam i tre- 
 Mikolaja. GroZne bylo wsbwienie Da lern owe trzy diamenty oprawione w w oknach gubernatora. P. Murawjew 
lojca. A Die chola.}bym tyle doSwiad- - Pan graf! - sl
 raz i drugi. Sc.I history;c:z.ne j starotytneJ Grooji 1 lJ tron tego Pana; najszlachetnlejsza brOSZIi!' na ,piersiach panny A. Znaj- zwolna przechadzal si
 wromz r
u 
az;ywszy zlego 1 dobrego n4e zosta- WchOOzi m6j szanowny ojciec pro- Rzymu, aI:bo t
 portretaml plerw- krew Rosji polal:a sl
 gorq.cym zdro- dowa.llSmy 'si\! na jakilmS wieczorze. skazanych, potem siadl do pojazdu 
wi
 mUym dzieciom po 
IR mdnego sto do dzlool. Po raz opierwszy ude- 19
9o pokolen!a konrwiktor6w, kt6rych .. . jem, i po tej purpurowej scieice smia- ZbliZylem 'Si
 do niej i w oczach jej i tryumfalnie na;prz6d pojechal do 
8ladu. Nie mnie m. Horacjuszl'm pow- rzyla mn4e jego BiWl:zma. UScilkRi, lrrniona ze CZC1q. potomnOOt wymawia- Iq. poszedi on drogq. na stopnie tronu, 'WYOZ)'1tarem wyrahlie, tak jakby mi stacji kolei a;elaznej. Siermi
i ciQ.g- 
tarzal:: ."Non omnIs mortar". Przed podnl6s1 do 1Jwarzy 'JmMego z n:aI!I, la wtencza,s. K!s. Nlezabytowskl, nau- :.;", do kt6rego prawa mu nie dawalo to rS10wami m6wila: czy zauwaZylea nli!ly si
 za rum, ja z :Zolnierzem na 
trzema laty czytajq.c w wi
en1u zach
 do pi1nOOc:i, do porzq.dku, do czydel matematykl, a na.stwnle w urodzenie, do kt.6rego wychowaniem dObrq. wol
 mojq.? Odpowledzialern samym koncu jechalem w drq,Zkach. 
(kia.nnelit6w) w Kownie Macaulaya, zgody 'bratersk:i!ej, a potem - paroie- 
ta
i

 
!:O za ) =
 r za.u ektorn
?; .. 1 .. i naukll- woole nie byl przysposobio- jej s10wami rSZCZeryml, r;.e nLgdy bym Kiedy mijalem wi
zienle karmelit6w 
mdzIiwiony bylem mn6rstwem pami
t- tam z jaJkq. uroczyst:.oSc:l.Q. rzekl: . . .... u . 
S ,!W
.1' nym. uwegt mojej- !Ilie zrobil co do pierScl.e- wszystkie okna pieTWIszego pi
tra ot- 
n1k6w kt6re przywodzi znakomity - .Jestem zrojnowany! Malo po moje zdzlwlenle J zamz th1maczyl mi niB.., jeZeltbym wiedzial te tak prf;!d- worzono, koledzy chustkami powie- 
ll19tor)rk wig6w. PiHz.Q.c to mySl
 0 mnie warn zoatan1e, mOZe mc wcale! rmaczenie tych ni
yeh dla mn1e po o
:,
ar


:e
lanla ANTONINA R01:YCKA kiej metamorfozle ulegnie pam
t1{Q- wali i zegnali ml\!, ja takZe mojq. 
na:jdroZsrej mojej AntosI., 0 dzieciach Ale BOg IitoScirwy, mama jeszcze wy- o
ra.z6w. Mlodziet rroIliborska cod:zI.en- (WARSZAWA) wy klejnot. Panna A. odpowiedzlala chustlG} powiewalern, ale straszny 
Il.IIBZYch ale takZe I 0 p6znlejszym karml 1 odzdeje 1 na wyct10wanle ro- me patrzyla na Cyncynata, na Hannl- N.i-gdy jes7JCze nie trzymalem tak mi, Ze teraz jej samej w tej postaci smutek, dhlgo pokonywany pozorem 
naszym 'jakim Macaulayu, kt6ry nle- zy
 
e, ko:rzystajcle6; z tego. Za- bala, Horacjl.llsza Coolesa, Mucjusza wYp1anca, 
en ialosny gios z pustyni Rugo n1eruohomej r
ki i pi6ra nad leplej sl
 podoba i 
e zawsze pa- zupeh1ej oboj
tno8cl., rw/loc tamy roo- 
jeden. mooe zmajd'Zie nowy azczeg61 'klmam was, bo na to tyliko fulnd'll9Zu Scevol
 I: tylu innyoh 2'Jl18kornttych idz1e w SWIat naprzeciw przeSQ.dom tymi stron.l.caani jak w tej chiwili... miQ.tkll-. .Jam na to ruc jui nie odpo- wag! i przYZIWoitOOcl, polal si
 stm- 
we wspomnleniaclJ. moich dla Bleble. matki st:arczy. Cnota I nauka mech m
 - a przecle6; zna!k:om!tych lu- wieku; nlech opowie wsz
dzie, ze 00 Wspomnl.enia, kt6re odtQ.d przywoluj
 wiedzial, w najw
ym s1J
cla u- mienlem lez gorq.cych. 
Zaom.
 00 laJt dziecinnyoh, aby opo- tyl'ko ¥II- z wam1; z tym jeszc:ze dzl niew1ele rwyaz10 z ostatnIeh fat r. 1833 po dziii dzien, r74d nle m- ci
kim kirern Zaloby oslonione, bo pojeniu spuBcilem oczy. Po dhlglej .Jeszeze to byla ojczyz.na w tym 
wiadajq.c co zapami
 z przeszl'oS- przejSt be7lpiecznie prze-z; swiat mo- 
g7.ystencji tej azkoly. AnI ks. kJS. pl- stq.pil nlczym pokasowaIle szkoly du- panujq.ca nad nimi posta
 wYZsza i pauzie spojrzeIiBmy na sleble... wi
zieniu, pomySlaJern sobie, zac:ni Iu- 
d, j-uZ 0 p6l wieku 00 nas od
lonej, Zecle. Jar6w, anl szoze-g61nlejSZ4 n
oewdzl
 chownych ani na Litwie, anl ,w Pol- dOSkonaiS7J8. opuScila jui tli! ziemi
... Od tej chwili juz ona zapanowala dzie, szanownl ze wszech miar, nie- 
dostarozy
 drogim moim d2JIeciom 1 Mialem wtencrms lSooS
 lat, k1edy n08
 natury leh ucznl6w wmowat za see. Przed 9 laty wydarli ml jq. ludzie, nad moim sercem, mySlaml i wolq... ,poszlakowani, kt6rzy obdarzyili mi
 
drugIm clekawym ludziom co najw1e- ojciec tak m6wU, a dziS jesoore, po to nie mmna, a paml
 raczej" U a od 6 lat przeszl'o jej zgon opta- Nazajutrz prosilem ciotk
 .Jull
 z tylu dowoda.rn1 swojego wsp6rezucLa, 
ooj sroz;eg616w z '
t6rych by mogli tylu 7J1Th1.ennych lo.'I6w kOlejach, po 1&- po rewo1uoji r. 1831 Kr6lestwo K
- KORONACJA MIKOLAJA I !kuj
. Kiedy przywodz
 na mySl jej Grocholskich Rzewuskq., a:by w imie- swojej szlachetnoeci. 
nab
 wyobra2Jenia 0 Zyclu domo- taoh tyIlu, zda m
. ze RlySZ
 
 
esowe 1 
rowlncje Z8Jbrane Polsk1, 
 hLst?ryczny.ch uroczystoScl, pa- wdzi
za:l4 postac" kledy rozpamili!ty- niu moim prosila pp. R6Zyokich 0 
wym, wychowaniu 4 Innych wanm- te gromy 1 do7Jna.jl;!, jak towarzyezq.- Litwy i 
US1, r,?zcl/lognione na late ma- nu
tam Jeszc
 koronacj
 Mlkolaja I. warn .jej wieIk1e cnoty, nieznoony b61 pozwolenie starania si
 0 Jch starszq. Z PO\VROTEM W WILNIE 
kach od owego czasu tak wlelce zmie- ca 1m jaJsn.oS
 jaskr8JW8. oSwieca na- dejowe, ze drog1 wszystkie do postWU Caly niemal konwikt do ord
u na- J Zal srogl odbiera mi mow
 J IruJ.ci c6I1k
. OdpowledZ byla pomyrSln:a! Po godzlnie marszu weszliSmY do 
ndonych w Polrsce 1 na utwte. g!le cl-emll'e tumany poj

 d1J1ecdn- Z8Jrnknlli!te dla dora.stajq.cych :na m
- leZaa:, ja pozostawlony w domu z ta- porZ/lodek mySii i jestem jak 7JbItjkany DZi
kowalem rodzicom za niQ., kle- turmy. Tu rozlokowalem sili! w cia- 
Dawniejszyoh zwtra.conych pami
t- nyoh... tow, rozproszonych po .
iecle kon- rasu przysl'uchiwalem si
 dzwonom i na afrykanskiej pustyni pielgrzym, dy przyszedlem z nLmi si
 porZegnat. snej izdebce na stole przy trzech to- 
ni'k6w moi.oh godlo "Bez IBtJronnoocl wlktor6w. Wychowy
a.lll dl!l ojczyz: harmatnim gromom, nian 00 powra- kiedy ,w Lgraszoe Swiatla widzl.Jui trzeba byio do K.ah1aberiy po- warzysza.ch, mili!dzy n!imi byl jeden 
t
liwej 1 bez ndenaJWlSol (Sine Btu- LATA SZKOLNE ny za mlodu nle mlel1 
.ej, '
i.edy sarm cajll-cych nBlSluchae sl
 moglem swlet- przed I9Obq. w6d czystych kryS2Jtaly, wraca.t, a.by ur
dzi
 dom stosowrue falszerz pochodzenia szlacheckiego. 
dio et Ira)" Ta.cyta, nlech b\!dzI.e i W r. 1828 wyjechaliSmy wszyBC}' dorMll do lat obywate1skiej sluzby nych s1JCzeg6l6w wjazdu kr6la z Pra- a wie nlestety, ze w nich nie ukoi ni- do nowego polotenla mojego. R.a.zerm Nazajutrz zawolano ml
 do pokoju 
tem.z molm godiern. Darmo, Ze 00- -tl?Jej 00 Marlan z gImnazjum wilen- 1 pracy. Fllantropowle przed 50 l
ty gi do Zamku i koScioia 
. .Jana. gdy smier1:elnego pragnienla... Ze z moim przyjacielem odbywalem t
 dozorcy turmy, tu czekaIa na mnie 

 rnajci
 pl'"lJeJbywalem koleje, skleio powr6cU na 'Walkacje do Swo- (Wilberforce) dowodinle przekonah 0 . Przez dwa tygodnie 00 owej uro- smierclq. mojej Antosi wazystek kwiat d
; stan
liSmy przed strzechq. mo- moja Antosia najdrOOsza., kt6ra juZ 
te wiele zlego Wldzialern 4 00 ludzl jatycz, do Warsm.wy. PrzewodniCZ)1 'S7Jkodil.iwo
cl nlewoInirctwa dla afry- czystoscl w wielkich mundurach bia- Zycia 11:8echl dla mrnie .na zawsze. jlJ. wleczorem w WieLkq. Sobot
. dwa razy widziala si
 ze mnq. przez 
doSwi.a.dczylem, przeciet hamowa
 nam w podr6zy p. Ozulowskl kt6ry kaMlnc
 Murzyn6w. 
zas t
 sa:mll Iych z granatem, oczekiwaliBmy wi- Chcli! wmny dank zaplaCl
 wdzi
om Dzwony Rezurekcjl zbudzily mil;! 'kmt
 furty wczoraj 1 podala tQ. dro- 
gniew I unieslenia tyczliwo
 dzili 00 To1ru przyrg-otowywal nas t.j. robot
 f
lantropl1 iprzeIll
 w 
tosun- zyty N. Kr6la. Ale kiedy zrzucUilSmy urOOy 1 uczci
 jej pi
knOOt nieznlko- doSe wczeSnie,. abym m6g1 przyjechat gq. kawy imbryk. 
je9zC7Je, jak di8Jwn1ej, fllubuje, Ix wiem AOOlfa 1 mnie dQ sz'k61. Pa.ml
h1e mi kl lZIllewolnlozonych rplem10n .1 naro- juZ murndury i w 
ycza.jnych odzie- Iru}., kt6rej bIask nieamiertelny jest, do SurwLlilSzek na por
. Dzi
kowalem Kiedy wch
 jui na ostatnie stop- 
jaJk 
q. je9t prawda, jaJk wq.tlym1 dobrze amutn'e wraZenie i trwome d6w starej Europy. Wypadk1 hlsto- ;niaCh do lekcji i zwycmjnego trybu bo z nieSmiertelnego ducha pocho- z uniesleniern Dawcy wszystkiego za nie pierwszego pl\rtra, rzuca si
 w 
wszystkie falsre, Ix doSwtadc:zyrem pJ"lJeazu.cla, przy tym pieY'Wszym wy_ ryczne oct 46-go do 72-i w t:
m wzgl\!- zycla powr6cilLsmy;, kiedy obiadujemy dzi... Ale myslll-c 0 niej - po niej mojq. pomysln
, za Antonin
. W kil- moje objli!'Cia zap1akana Zona. i do- 
Ze gniew w m
ym pryzmacle fJWO- chylen1u ISII;! z dom'll rod2'JirnnPJg'O. Zar dzle 7J8.cofa
 
owu na jakl .wiek w refektarZiu, dla trzech niZszych klas placzli!! - a zamLast opowiadaC 0 ruej, ka dnl po molim powrocle do domu staje silnego ataku nerw6w, ale jQ. 
1m l8J1'Me 1 wykrzywia potJwornJe naj- jechala pooc7JW6ma buda. 
ka, dziela. sprawJe
liwej wolnoScl a tym przezn&czonym, otwierajQ. s
 nagle opiewam tY'lko wlasnq. Zalo
. A prze- odebraaem list od wujenki Rzewu- zaraz ocucily ksi
i'C2Jkl RadzLwii- 
lep.croo m
li. najprawsze uczuola. zrozono kufry 1 kr6bk:1 (k08zyk1) z samym i cyv-:ilizaojl. gl6wne podwoje, sl'ychaC "Irrlpera- cleZ nie wolno mi tych wspomnien skiej, naznaoza ml w nim ILplec jalko l6wny. 
UrodzIlem sl
 w Zapolu, foIW'8.Tku Drowlantem podr6Zn)'1m, jeszcze raz Kiedy przYJeoh8JllSmr do konwlktu, tor! Kr6f!:', i wszedi z groZnym obli- przerywat na pun.kcle, kiedy moja t
mt;n wtzyty mojej u pp. R6Zyc- Tu naleZY si\! odda
 dank czei 1 
naled;q.cym do Sawejek. w powiecle weZIWamo wazystJkdch na g6
. Matka brly wtenCZ8JS wakaoJe i maio ucz- coom m
zczyzna wielkiej urody w pomySln
 do zen
tu dochodzita. Le- k1Ch na Ukralnle. wdzi
oSci rodzlnie calej ks. Kon- 
ehlokim gub. mlf1sk1.ej10 czerwca n.s. bardzo byla ZSipla'kana, upadUsmy m6w zastallSmy. '!'aras. tak D&7JWany mundurze .polski:m, z nim jeneral Stas plej joo bylo nie rozpoczynat tych stantego RadzlrwiRa z Polonecnkl 
1819 R.P. OporwIia.dano mi, te 9ml.er- WffZY'scy 
 r8JZ do jej n
. pr7Jez obszerny ogr6d nad WlrS1/lo byi otwar- Potocki,. Sta
isl'aw Grabowski, mini- pami\!tnl:k6w, jak w n
h opuSc.i
 080- ODWIEDZINY Ksi
a Adela i jej nieodrodne c6rki 
te1nle przy mtn1e ohorowa.la moj8.}zy 1 lkan:la ObieoaJl'a nas odwOOdzi
 ty, wJ
 bllldzilern oalyml dnla.mi 1 ster oSw1ecen1a, a za nimi iks. rektor. 
 najdrotszq. dIa mme... (KOWNO) Antonina, Celina 1 Mlchalina nie oct- 

odna m8itJka., Ze mniJe z tmdnoS- za. roIk uSclSkaliSmy MiohaUnk\! pla- marzylern t
knie 0 nowym zaw
le W,szyscy powstaliSmy. Mlkollaj skosz- Przyszed.lem kiedys z rana do p. W tyro wsp6lnym w.i
lenlu dnl pIy- st
, czuwaJy jak rodzone nad 
alq. do Zycia oIbudzIOIno. D7Jls malo bar- kala 
de n1eboga talk fJe itrowa naukowym, w kt6rym dotq.d Jednq. towai zupy, posi4pil na 
rOOek refek- Floriana R6Zyckiego, za.sta}ern go w n
y powo1nie 1 jednostajnie. W dzien chorq. i nle
ciami zgn
blonq. to- 
dzo z dzieolilstwa za.parni
. MleErL- pmem6wii: nie magla. ZeszUsmy I w tylko ull- stronli!' upatrywl\J'em. K.s. tarza i zgromil reMora za to, rl;e mlo- samotnoaci; po chwill weszla pow
 mol:ch imienin 13 Oktobra przyjecha- nq. mojq., a w ostatniej chorobi.e, kie- 
kaliSmy w nowym dwuplli!trorwym nleksztaM;ny rydwan po jednf'!l"m.l za.- rektor laskawle a powa2mle nas przy- dziei niejoonostajnie ubrana. Obcho- na jego Zona J na.si4plla prezentacja. 180 moja nireJboga z dzle6rnl, pozwo- dy suknla na ruej sl\! zapalila, dzien 
drewnIamym doonu, palaceim naZlWa- nurzamy 8ll;! jakby w otchlan ja;kq.A, 
Ql, a odczytawszy I1st matkl z 
- dZQ.c dalej obszerIlll- podkow
 stol6w PowJerzchoWIloliC panl rbardzo ml sl
 lano jej bylo w.ldzioo 91
 ze mnq... Ach, J noc czuwaly mad chor
, az do je') 
nym. Naprzeclw ganlku z -kolumnaml, bylo miejsoa tam dIa WllZystkJich pa1em wyrazlloSW6j osza.cu,nek dIa niej. natrafil ;na Boleslawa W.ielogrowskie- podobala, ale widzlalean, rl;e 0bec:n00t jakZe to dziS Ixle{mle wspomlna.t 0 smlercl 
za. obs-rernym dzled7Ji1Wem, staI.a bra- 
e&1u, ltozq.c w to staTOl'ZJ8!lronnego a nas s
rdecznle IZROh
, abySmy go, kt6ry stoj
c u rogu sto1u., n
 moja przeclwne na nlej zrobila wra- t)'1m spotkanlu. Trzy te panny dzlen 1 noc szyly 
me., e. dale:! wysa.dzana topol8.ITU dro- Oharona 1 slug'
, Adama Borkowskie- okazall Slli!' godnl jej "opIekJ. jednq. z fantazjq. wysunq.1 Illa ScieZkl;!, zenle. Ta panl 00 razu wldzia!a we W twarzy mojej Antosl, w jej uspo- bieltzn
 d1a odchodzq.cych na Sy'bir 
ga. prosto do austeril. Kiec:ly rodzic6w go. W drodze nJeraz jeIS2Joze Izy wra.- "Stans ,pede in uno , zaraz nas eg- kt6rq. si4pal Monaroha. nmle zi
la, a 
ule matki. nienawi- sdbieniu widzla.lem slady nlezatarte partli i mnle dwie koszule jec:lwabne 
w domu me bylo, odwI1ed7J8Jtmny 
- caiy do oczu 1 trw
a t
skn.a do ser- Z8JlTllnowa
 wszystIklch trzech w obec- - Co to jest! - krzyknie Miko- dZQ. tego, kt6ry 1m c6rk
 odblera. Pan ostatnich trw6g smlertelnych 0 moje wlasnq. r
lGt- uszyiy. Ks
 jettdzil 
clnneg-o .Janklela, a nawet smaczne ca. Pr7JejerZdi'bajq.c przieZ Kobryd po noeci naszego nauczycle1a p. CZiUrow- laj. - Czy w ten spos6b wo1no ci Szambe!lan cl
:ia.r konwe.I1sacj.i niepo- zycie 1 cieI1plen nieukojonych na wi- CZl;!sto do gemeral
gubernatora Muraw- 
iakoc:I.e jeJdlJiSmy przy uroc:zysto8cl za- l"aJZ pterw9zy wl
k8re widz:lalern mia- skiego, nastwI1;le sam zaprowadzil st
 przec:l twoim WiadCQ. (souve- wladrnej sam dZwlgal, Ja zatopiony dok coraz nowych obja.w6w narOOo- jewa, a w wigHl
 Botego Narodzenla 

lubin je,l!-o 8
IE'tniego synka z ja1k
 stoozko, a wldziarem je przy lunle nas do ord}"Il8!'Jusza, t." do 
sl
 rain)? - bo mOwil po francusku. bylem w obserwaojl, z kt6rej odda- zerstwa, kt.6re w kraju wtenczas gra- ki-edy przyszec:ll na pokoje, aby pro- 
malutlG} SurlG}. wielklego poo'baru; musleliSmy tec:ly dozorujq.cego .sa.lQ., dla nas przezna- Tu nogq. wlasnq. trq.eil niesfomego lone wyci;}gale!" nastwstwa. sowalo. si
 0 tycle 12 na 
mier(i skazanych, 
DziS, WZhoga.oony dMw1a
em, iecha
 dalej nie zatl'Zy'l11uj
 sl
 tu- OZOWJ. na mleszkanie. OdchodZQ.c 0- mlodzia.na i wy.mawlal: zywo rektoro- Panna .Jadw.1ga przeszl'a przez sa- OstrzeZono ml
 z miaJsta, ze zona mi
y kt6ryml byl Maurycy Mierze- 
domyslam 8l
, Ze pa.:fultwo ml'Odzi n4e bat. strzegl z la.gOOn

 !klilk'll nle zn.a- wi takie nieuszanowanle konwlktor6w lon, starszej panny Antonlny nie po- moja przyjechala. Z nlewypow:iedzia- jewskI, tak byl wzmszony, 
e kledy 
znal1 jesooze gorZIdoh m110Aci owo- W1Mhawszy do Warszawv. dozn.a- n:ch nam w-sp6hmeszkaflc6w, aby ku kr6lowi. Tu nasbwlla .t
skna 1 znalem - mote nl.e byla w domu? nq. t
kn0i4 czekalern na ;n
 dwa dnl, mcZll-l m6wi
 gtos stracil 1 rozp1akal 
clYw, ze lubild ty'lko 

, kugel 1 rem :fakby OOuJ"lJenia 00 halasu, 00 m1\! na derkacze nle wypro
adza'li. ci
a cisza, ale stojq.cy obok mnie Przy potegnaniu za;praszal nmie p. tymczasem wleczorern w dniu moich sili! czeigodny starzec, potern ooobyl 
emaJ.onq. w miodzie rzod:k
ew. "Con- bmku I nrljajq.cych og-romnych do- Mniej sze
eni bracde. mOl tegot k:s. Kajetan 

ienski, e:!':-prow
n- R6Zycki . abym. wieczorami, nieco imlenln przy;slaIa. ml owoce, cukry i sll;! na te ,slowa ostaJtnlej pr08by czlo- 
summatls his omn1bus delLclrs matrl- m6w; nal"elrlJCle fltam
Umny u bramy. jeszcze wieczora. znaczenia ,
eg-o ta: cja1, Z8Jtrzq.sl' Slli! 1 OOchrZQ.knq.i. (Mial wczelinleJ jak Jest tu rw zwyczaju, clasta, lpOdzielilem te dary z tymi, wieka, kt6ry stoi nad grobem: 
monium ratum erat" , a ma.ltenstwo SZlWajcaJr rwy.s2Jedl z domku zapytai jemniazego slowa ""deI"kacze domal1 wtenczas lat 75). Uezuiem, ze starn- przychodzH: ich od!Wiedzae. 'kt6rzy od daiwna mlli! swojq. herbatq. _ Nie odrzucaj panle gubernato- 
za.warte wobec rabina nle by}o mnlej 0 nazwlSlro'1 po?JWOliI IIJ8jT11 'wteZdZai: na wl
ej sk6rze. Pod pozorern po- szek ci8:
 t
 przetni.e,)akoi d.obitnie .Nazujutrz kiedy 
ychodzilern. do ka.rmi:li. Nazajutrz okolo 12-ej wszedl rze - ja nie wyjd{! stQ.d p6kI nle wy_ 
Awtl
 1 obowillZUjq.ce ja1k 1lR8Z'E' "ma- da1ej a
 pod ste1i kSl
 rektora. lowania Ina te ptakl wyprowadizono ba
 1 gloSno z nueJS1C8. gdme stai, mu
.sta, spotkaI:em s
 we drzw1ach komendant z o:z.najmieniem, ze gu- pros
 
cia dla tych nieszc
snych 
trimonilum ratum et consumma.tum". OZleS
 dObrej slllIW'ie, czeM Z818hI- loch na taras, zarzucono 1m na g-Iov.:
 oddz1elony od Kr6la dwoma rZ\ldami m(;lch z p'. R6Zyckim, kt6ry przycho- bernator Murawjew przywi6z1 sam dziecl, a stokroc nleszcz
4liwszych 

 t'O'lJWOd6w, 00 m
 8BJlT1eg"O P.'Om wa.szym, m.crni o:toowie pljarzy! przeacleradla.l tak skrli!ipOWanych Obi- stol6w, tak zawoial: dZ1i z rm:v1zYi4. Bardzo I?yl rozmow- mojq. Zon
 -i czekajq. na dole na mnie. ich rodzin. 
zawsze zaletQ.cych. 1 tendencja ml- St.amlmaw Kon8JT!lki na pow'S7JeChnq. to. przez ta.kq. pr6b
 ognl
q. prze- ny, chw!l'111 skroo.nn
. mOJego aparta- Zbiegam ze 'sch0d6w i jui stow przed Ksl
a Adela dzieii caly obchodzi- 
stycznej form8iln
 dbrzq.dku moj- 7JA.robn .soble wdziemm.oo
 retonnq. chodzilli Ziwykle '!'szyscy n
cju'SZe. mentu .1 otoczema (
le82Jkalem w 
- mojq. niebogq. - a.le w clemnyrn ko- ia te rodziny, jednym OOzienle, dm- 
:OO97Jowego uapmwiedliwia tak WCZIeB- puhU=
 wyclJowania w Polsce. Sm
tek wielln ogarn/lol m1
, UCZiU- nim hotelu "Saskim ;na Krakowsk1m rytarzu spostrzegam gubernatora, gim straw
 przynoszq.c, a wszystJdm 
ne w tyoh CZ1aB&CIh 
Iuby m

 dzie- 
.o14horz j€st jegQ chlu'bnym dzielem. lem Sl
 opuszezony'"! na obc)'1m 
ie- PI D kne Przedmieeciu, zajrnowaiem numer 0 kt6ry ohcial obserwowa.t t
 uroczy- pociechl;! 1 ukojenle. 
6rni Izraella. Opinia panujq.ca przeciwnlJ. jem wy- cle, m

 nawet 7Jw:11i!UIl-.i szY'blul- ko- · 't dw6ch pokojBJch niewlelkioh). 
 si4 chwUIi!' Zy'ci.a. mojego, kiec:ly po Wielki byl tu naUok znajomych i 
Pa.mI
 og-romnego barana bla- ehowanl'll mloc:tzl
y 'POd lcleI'UlIlkiem leg6w medobrze rozumWem. B: bole
 m6j po wyj9ci
 ponowil wc
raJsze 4 1 pOI mJesIQ.cach nlewidzenia sil;! krewnych, wszy,scy okazywali mi 
I'ego z W;w'onlJdem na szyl, kt6rego km
. AntypaJtJia ta, z
ona. musialem nad naLgrawanlem 51\! Ma- t ' . zaproslny 1 Ob1ecal, ze AntoSla coB 1 nlekomunlkowana sl
 z Zonq.. po raz wsp6lczucle, ale to poZE'gnanle zro- 
7J8.p
 do w6zka. Tam ja gi6wne przez encyklopedyst6w, wyplastowa- zur6w z lltew,sklego naazego alreentu W a r O sclowe pl
knego Z8J
a. pierwszy moglem jq. uSciska
... Ujq.- bilo na mnle wraZenle raczej smutku 
mbierarem nrlejsoe. Ooraz nowe pa- na przez stI"OllmJictwo "de l'Uni'V'er- i nlekt6rych 'wyraz6w, jak Dip. za- W parii!' dm potem okalo 7-ej 
ie- ;tern w obj
 bladQ. 1 blilSkQ. omdle- .iak pociechy. T
sknilem do chwl1i, w 
ml
tam kwiaJty w korytarzu 92'Jk1a- frit
.. we Franoii c7J8.S6w IJudwika 
a
 (za.cz
Ia.t). Ale zaraz zauwa- c
rem przyszecU:ern do pip. R6Zyc- nia Antosl
 mojq. i gloSno jej m6w
 kt6rej 'bym mogt pom6wi
 na. osdb- 
nym, obszemym, gdzie dziectom bez FiliJpa, 
f&';erzyla sl\! po Europie I zylem, fJe nl'; tyliko 
s. rektor, ale 1 I t I e k k . k1
. Pan..m\ Antonlna stala przy f.or- po francuslru: nooci z mojlJ Antosi/lo. 

a wohodzi
 n
e wolino bylo. Do d
ht az 00 rna.;. Czeosto 0 tyro m6- ks. Gulcrzycln w syp18lnl, .a 
. Nle- - an. S i 
 Z I tepianle, tylko co zamknli!la. k-slq,Zk
 - Patrz zono, jesteSmy przedmio- 
Wlelkiej jodly w ogrodzie, przyikuty wi1tSmY z s.p. Ig-nacym TurkuUem zabytowskl u stolu czuwall piJ.nle na- ., nut. Ojc1ec zaprezentowat m1
 Obec- tern clekawej obserwacjl obcego czlo- ROZSTANTE 
na iaiicucltu mmczai straszny niedZ- czytajq.c 6wczMl1e sr,ory w I
h de nmq... 
anujq.cy pod6wczas system BO
E NARODZENIE _ Anto- nym. Panna 
ntonlna sklonila si
, wJeka. 
 pan
 sieble, bQ.dZ tak ZblirZal slli! termin strasznej rozlQ.kl 
wif'!dZ. Zarn.rz od wejSola do ogrodu francuskdoh, u
",tnione wymowq. wychowama za
zaI sll;! na ostrze- ale nle .potraf1la ukry
 'swojego po- wlelkQ. jak nleszezl;!scie nasze... z roozinq. 1 krajern. W dzien wyjazdu 
byla cJemna alieja jodrowa., da1ej MOIlItaJemberta w latach 1840-1846. ganliu J strze

lU alumna ad zl
o log!a poezji polsklej $2.50 mleszama... . . Chrwyoltem jq. mocno za obie r
e pozwolono Zonle mojej parI;! gOOzin 
7JWierzyniec z 8I!LdzJaw'kq. i wyspa. &fJronnlctwo katolickie domll
lo sle przypadku. DZiilS Q; pogardQ. odrzucaJq. TAT ARKIEWICZ: 0 szczli!- Rozmowa przy herbac1e toczyla Sl
 1 talk prawie w powletrzu utrzyma- widzioo slli! ze Imna. w pokoi'ku prze_ 
gdzie igraly 1 skakaly daniele. W
 r6wTlo1l'praiWTllfmia d1a duchownych ten system wyc?owanla, 
e tak po- Sc swOtm torem - ikomrunai6w. .Jam byl lem. Pan gubernator zrozumial te znaczonym dla oficer6w odbywa
q.- 
d7Jie mumwa SwteZa., g
e kJmnby mklad6w na.u1rowych. Z mlnistrem wiem z&1?ObiegaJq.cy (prewentywny), iu ... $4.00 wyra:znle roztargnlony, bo mUcZQ.cej 0 nim mowa, 1 cicho si
 od'da1i:i. cych straZ turmy. 
kwiat6w, ciBza. rozk09'lID.a 001 910- Tu
lrem rozbierallmn.v n4eraz kwe- a przeclez z wychow
mern. jak z pra- BRUCKNER: R6dmowiercy pol- panme prJ:ypatry.walern slli!. Na roz- Raz jeszc:ze ipOzwolono .gl
 tonle wi- Wspomnlenle tej chwUi 81:01 mi wie- 
necznych 1 bez t1"08k6w. stle: sk:,.d 1Ie
 WV'CIhodzq. tAcznie, ze waml, nle 0 Ich tr
 tyle, He 0 to sc $ kaz ojca grata "Caiprioe h
roique"'. dzie6 'ze IT1J1.Il., a potern radzono jej, cznle na mySlI, zapadlo tak g}li!'boko 
W domu bylo og6lne usposoblenle SwJPCklch crzy tei duchownyc'h 8zk61? chodzi przez kogo 1 Jak SQ. wykony- y ... '" 1.75 W grze czystej, wyrazistej przebljai aby wracala p
ej do WHna. do serca te w :'.hwili ffiniercl nleza- 
poW'atne, w pr0W'8.dzeniu dziro! suro- Wtencm.s I d7J1R jeszcze zdaje ml w
e. Ksl
M. muslabowle odbywa1i Encyklopedia popularna $4.50 sll;! wdzi
k jaklS osobny, osobLsty, W dlug!ch nooa.oh bezsennych sly_ wodnle walczy
 jeszcze bli!dzie r6w- 

 nleziomna, nlerzadIGe klapsy sie, 0 wyC"horwanle mloctZJieiy wleII- dz1enne czaty j
wne i u.tajone: w no- E kloped1 yrodn kt6rym sili! odznaczala dusza grajq.- szalem j
ki chorych k:t6rzy obok w nymi sllami z trwogaml ostatecznyml 
sprawiedliwie zawsze mit:dzy naml ki
 wymag'8. poSwI.
la si
, a na cy ks. rektor mby rew1zj
 posterun- ncy a prz icm $5.60 cej. Z poczll-tku sluchalem z uwagq. dluglej sa.li ohorow
,U na tyfus' w zywota. Moja Antosia nle przeczuwa- 
czworg!em ro2Jdawame. Marl.a.n byl taki{ rpooSwiecen.le 8ll;! rm.dko zdoby- k6w sam odbywal, a przeclei nle sly- Historia aztuik.i, 3 tomy ... $12.00 tej gry i admirowalem, iStOjq.C blisko tych trzech tygodnla.cl1 trzeoh wYnie- la mote ze to bylo ostatrue nasze 
najst:a!rszy, dalej MichaIina, wielce do wa.tlJ. me 01. kt6rzy OhterajlJ. ZI!l.IW6d szano .nigdy glo.snych tego. m!sterne- fortepianu, wzorowe trzymanie si
 
 iSli stami4d nleboszczyk6w... spotkanle 'si
 na zieml, ale wiedzla- 
pIaczu Skloirma, potern Adolf ba.rdzo Tlauczvclf'o1
kI ty'lko d1a chleba pow- go wo
ska rozk8JZ6w, rnle w1dziano nl- BERGER: Kuchnla polska $3.50 naturalnOOt mch6w wirtuozki. Potem 
 mi bylo wieIkiego wi
zlenia. la, ze roolq.c:zenle '8i.
 nasze mote kiJ- 
krzyikJirwy, na 'koiicu Edward, autor S1JE'dnI'eg"o. Zabe7JPiec7JeTl1.e chocby wy- gdy ru.esubordynacji i bynaj:mnlejsze- KUCHNIA WARSZAWSKA zdawalo mi sil;!, Ze jej sprawiam przy- Uum.nych zblorowisk, gwam nieusta- ka lat potrwa
. Bohaterskie tedy wy_ 

 pimna. g6d dosbtltn1lpgo tyoia nie rrume 8l
 go nLeporY4dku. A ks. rek.tor pram- !krooc .stojljiC tak blisko na obserwaojl; jq.cego owych ch6ralnych aplew6w sUenie, przezwycl
jq.ce wszystko co 
Nieodst
ym dozorcq. naszym byl u
 .fako odpowiednie wynagro- dziwym byl wodzem f muSiab6w 1 $2.50 odstq.pilem wi
c i daiem siebie wc
g- 'kt6ryn;i dyrygowa1 p. BeI1kman zna
 zlemskle, opromlenialo j1}. nlezwyk}ym 
Patri.1Jon, 8lerianrt wielklej armH fran- dZenie za Drace przyw\IJ.Z8.IllIj. do stanu konwlk
or6w. TOLSTO.J: Wojna 1 pok6j nQ.
 do ja:kiejs konwersacji, ale sRa komity muzyk owyoh orkiestr 
'Pro- blaskiern, zdala sll;! nle pami
taC 
cuski.ej; po klli!skach Napoleona pozo- n3JUczyclelSkiego h
kq.dinQ.d 'W'Iemy. Ci
tk,i 'kaszel i oSWf;!dzenle odmr?," 4 tomy ... $2.50 niezwyczajna ekspresji gry nakazala wlzowanych, kt6re UiZywajq.c grzebie- przez kHka godzin 0 naszym nle!'lzCZl;!- 
stai na Lltwie d tJu sI.
 z PolluI- otJen1I. i).k mizprn{' iest praktvklltace sie do- zoI?-ych palc6w nle dawaly ml- spoko
- mi zaraz milczenie. Znowu mimowd\- ni zamla.st trq.b. flet6w i skrzypiec, sciu, 0 sercu zranionym najboleSnlej. 
Syna jego, of1cm-a huian6w, spotka- ta.d w RosjI opaJtrzen.le tej posady). nosel.w. d1uglch nocach plerwszej Zl- BANACH: Slownik mody $3.50 ni
 zn
zlem 
i
 w blisk08
l grajll-- doskona1e partytury wykonywaly I Szczli!Sliwa zwyci
wem nad BOhq., 
Iiem w r. 1853 na. 
mudzi w BeTZa- W -kraJach 
d7.;le niof' ma.RZ ani apt)- my zohborsklej. Dolt,tora Brandta PARNIOKI: Nowa baM1 $1.50 ce
. K1edy '1?o fmale i ostatnlm.akor- obchodzily sal\! w pow8iZnym ordy;n- sZC7
liwa nadmiarem mUo8ci, otwo- 
nacho M6wili4my tedy z n1m po fran- 6to16W, a,nl wyzrm
6w o.g-61neg-o spo- wzywano I do mnie, pod;czas cZ{!lstych dzll; z.wr?c1Ia. eudne .sJ?O
rzt;l11e na ku, Z81trzymujq.c sl
 zawsze u mojego rzyia skarbon
 duszy niewieBclej. aby 
cuRim. Byl to dobry czlowiek, lubU tecznf",!!'O InJt.eresu, gdzie nie masz sa- jego wlzyt, ale ;Rugo clerpla1ern cho- MATE.JKO: poc:zet kr616w pol- mme, to J3. naJszczerzeJ JeJ dz1
kowa- 1MJka, p6ki ml wo1no bylo w og6lnej stamtQ.d wynieSC wiatyk m
owI na 
zg"Odl;! w domu 1 okolo Bielble, 8Jpetyt mOl'ZQ.du z joego. pote!nq. czarod7Jiej- ciaZ nlgdy dblozni.e nie chorowalern. skIch $6.00 Iem i tu po raz pierwszy roz.mawoia.- sal.l chorowa.t. Tam to czyta1iSmY drog
 wygnania. 

 'W"ZXYroWy 4 8
eg
lne upodoba- skI}. woln
q., taIm do 7JIl.ChecaDJia na- Siostrami milosierdzla kdlo mnle, jak l
my ze sobq., ale j
 i wten
s nie owq. mowli! Napoleona, okolo Nowego Zaprawdl;! godny to /byl wldok nie 
me w rzodkwi Kra]ane], kt6rQ. uro- uozyclellSkif'g'O fflJanu C"lJerpa
 trzeba kol'O wszystklch ;na.s, by'Ll sami mu- WYCZOLKOWSKI: album $6.00 w1e
zialel1!- P?Do j
lue byly.JeJ .zapy- Roku 1864 mianq., kt6ra sil;! konczy bog6w nieilmiertelnyc'h, aJe samego 
czy
1e 
ja.da.l zm
szy jej syme- pobudld n
e znlkomE' ale wleczne; S1abowle. DzLS jeszc:ze ja'lroy 
 tan1a - JakIe mOJe 00p0w1edZ1; pa- tym fajerwerklern sl6w pr6Znych a Pana Boga na.szego. Owiany tym lep- 
trycrzne 
 z 
kw8JfmI!. 
etanq.. stawa.t 'trze'ba na msadzle czysto du- cloche sbj.panle pre1'ekta w cLszy noc- Przesy1'ka w coole 
si
d mi
talern tyJiko wyraz n1eopi:s
y jej Swi.etnych: !te Polska ma. za .9Obq. hl- azym duchem 1 jam 0 Wl8ZYstklm za- 
Skutki m€lf1tyczne ) tej e1
Iej po- chOWlf1ej, prawodaMlstwa mlixlicl, pm- nej. Zatmymuje sl
 .nad IMJldern mo- twarzy I gi
bok1ego apojrze.nia. storyczne prawa, kt6rych podeptaC pomnial, a przeclet mowa I dbej9cie 
trawy znosil z bohaterSkim stoicyrz- wa boskl.e!!"o, g-dvi nle w tym razle t.m 1 pyta, czego m1 tl'"lJeJba. Tej sa- Oczarowany wraoalern do domu za- Froocja nlkOIniU nle dozwoIl, 7Je kle- sl
 !ony przejrnowalo mlli! jakq.A trwo- 
mem... zai!ywa.l mOClrlJ}. t.aJbakl;!, nip pomoglJ. Ikorzy
cl docrresrne ! O\Ve mej nocy, zawsze ubrany, staje prze- CRACOVIA miast fli
 
 na proszony wiecz6r dy Francja wyrok sw6j objawila, to Wi uroczystq., jak-by mepoj\!tq. tajern- 
Pam1a Am1a Godecka, slOBtira. ko- waJmi
 1TlOM1tnp rpodnJiety s1awy f de mmJj. ks. Gulczyckl i podaje prze- do st. KossakowSklch. Samotno.lK:i Europa wyrok ten usly.szy... nl'CQ.. Wldzlalem wtenczas na jawie 
mdsa.rzowej pan! KamusliiSklej, uczy- oplnii, Ix jedna 1 druga, 1"OO8Ildnego pIsane lekarstwo. BOOK COMP szukalem a przecie6; J:aJknqlem Tady Nadzieje na:sze WZIlowione byly re- cud mUoScI i poSwl
emia sili! niewla.- 
180 n8.A 'I"8zem Z matlui- czyta
 po pol- nauCl'lJyCiela w tyoh krajaoh nle zrW- Cz
 warn za.c:nl ojc
e! .JaId;e ANY przyjaciela, Ix nieprzezwyoi
onq. torykQ. tronowQ. Napoleona, stanow- sty, ozarern jej pot
ej woll cofnl\rty 
l'Iku na "PIelgrzymle z DobTomila". cl. Doz6r. kierownWbwo 1 reglamen- epokojnle. t.lmlera.libym dzlsiaj Illa wy- czm
em potr
e
 ZlWlerzenia oSi
 z cl
- czooc jego tanu kazala nam si
 spo- do ,plerwszych mlesl
cy naszego po- 
PatryZion. 'kazaI ptsat laald 1 Utery tacje rzq.du o'Im.iIJ. sl
 w :rzeczy wy- 
Iu, JezeU bym w.1

, te sy- 58 PEMBROKE ROAD k
eJ tajemmey mojej przed cziiowle- dzlewa.t intel'Wenojl europejskiej, :z.nanla i potycla; 
Iem mUoScIq. I 
. " chowa.nla publicznego jeBzcz'e rrnndej nOW1e moi tylTho u taldch zohborskich LONDON W 8 k1em. Po bezsennej nocy naplsalem przymler.za 1 wojny... Wszystko sl
 
lem doskona1ym w clasnej m- 
) Cd "m
ph1tlque - wydajq.cy sktu.tecznyml ndZ w kaMym Innym pijar6w zostajfJ. Illa apiece 1 wycho- J .. do 'G. Ohrapowicklego w:zywat.l.o go skonczylo na nlczym, a .purpurq. okry- hle turmy... 
OIIramjq.cy zapach. za..rt.osowa.ndu wanlu. Nlech ten hold wdzi
z;na\c.i - do Warszawy. ty klamca oSohodzll jtIz wtenczas z 


Edward Czapekl.
>>>
Nr 873/874. 23/30 December, 1962 


WIADOMOgcI 


7 


IllER AlURA POISKA HI OBCIYIHIE 
1'40 - 1'60 


Praca zbiorowa wydana staraniem 
ZWI
ZKU PISARZY POLSKICH NA OBCZY1NIE 
pod redakc,M 


TYMONA 


TERLECKI EGO 


TREse: 


Torn pierwszy: 
TYMON TERLECKI: Wst
p redakcyjny 
WIKTOR WEINTRAUB: Literatura emigracyjna wczoraj i dzis 
MIECZYSLAW GIERGIELEWICZ: Tw6rcz08c poetycka 
ZYGMUNT MARKIEWICZ: Proza beletrystyczna 
MICHAL SAMBOR: Uwagi 0 prozie beletrystycznej 
JAN OSTROWSKI: Dramatopisarstwo 
J6ZEF BUJNOWSKI: Essay 
J6ZEF BUJNOWSKI: Szkic literacki i krytyka artystyczna 
IGNACY WIENIEWSKI: Wznowienia tekstOw pisarzy polskich 
i obcych 
STANISLAW SOPICKI i WOJClECH WASIUTY
SKI: Litera- 
tura religijna 
MARIAN KUKIEL: Literatura wojskowa 
ZOFIA KOZARYNOW A: Udzial Polak6w w literaturach za- 
chodnich 


"Literatura polska na obczyfnle 1940 - 1960" jest jednym z najwt\lk- 
Rzych co do rozmiar6w I co do zoaczenla wydawnlctw 
mlgracYJnych. 
Stanowi ona pierwszy Inwentarz dorobku pisarski ego poza Krajem w dra- 
maJtycznym dwudziestoleoiu, tkt6re oglQ.dalo t.oI:nierza lpdIsk.iego walezll.- 
cego z bronll}. w r
u na tylu fronta.ch i najlloznlejgT.q. w calej naszej 
hLstorii m
 em1gramt6w poli1:yczmych. Graniq prekluzyjnl}. ksl
 jest 
koniec r. 1960, ale Wli
kiszoSC aurtor6w doprowadmla swoje przegbtdy do 
chwili jej zamknl\lcla na wiosn\l b.r. 
Caly ten okres .,Literatura polska na obCIzymte" odzwierciedla mOO- 
liwie wszechstronnie i jak najbardziej oblektywnle. .Jest to odbity w slo- 
wle oIbra.z tego, co C7JUli i mysleli Polacy, z
iem 108U oderwBlli od 
pnia maclerzystego, ale zwi!}zani z nlm wl6knaml :l;ywej mowy, woll} 
tw6rcZlJ., pami(\Ciq., poczurlf'm nlerozerwalnej przynaletnoAcl. 
Zakres "IJiteratury polskiej na obczymle" nie ogranicza si
 tylko do 
t.zw. "liJteratury pi
knej". Obejmuje on r6wnieZ liite'l'3.tur
 uZytkOWl}., 
kt6ra podozas wojny i po niej spehria1a wazlne zadania: a wi
 litera.- 
hIr\l rellgijn
 i wojskowl}, "ksiI}Zki-lIwiadectwa", IIteratur\! dla dzleci i 
mlodzieiy, WYRilek myllii publicystyrzoej zmagajq.cej si
 :z trudnymd Im- 
gadnienlami, kt6re stawa1y przed Zbiorowo5ci/l. pol'skq. t t.d W ikJs
e 
znajdzie si
 takze 08wietlenie ekspansji naszych pisarzy I uczonych w 
fliwiecie z8Rhodnim, w ikt6rym jednemu ORamowl naszego potkolenia wy- 
padlo zy
, walczy!': i pracowac. 
Dl}.i4c do moZliwej pe1m1 obra.zu .,Literatura polska na obczytnle" 
nle poprzestaje na drnkach zwartycb, t.zo. ksll}.Zkacb I broszoracb, ale 
stara sI
 oga
, przynajrnniej w lIlajwa.Zr:ilejszych i najbard1Jlej typowyoh 
pozycjach, dorobek rozproszony po niezllczonych czasoplsmach, kt6re uka- 
zywaly si
 i ukazujq. doslownie no. caJym Swiecle. Ta aanbicja niezwyJUa 
w wyd8Jwnii.ctwaClh tego I'Odrz;ajju wymlda z falkrtJu. 7Je w dkreBie wojennym 
i we wczesnym okresie po wojnie okoUc:zn
i nie aprzyjaly wydawanlu 
ks!Ji.zek, skupianiu pomm.lejszych utwor6w w zblory. W jednym przypadku 
dotyezll.CYITl Uteratury dokum.entarnej, Swiadczlicej 0 przej9cla.ch wojen- 
nych, doSwiadczeniach obozowych, kaoetowych, lagIernlczych 1 t.d. ma;te- 
rlai zebrany z gl6wnyrh czasopism uj
to w ramy specjalnego, oIbszernego 
opracowanla. 
"Llteratura polska na obczytnie" j
t w calo8ci praCit plonlerskl}.. 
".Je61: to - jak obrazowo plsze we wstWie jej lnlcjator I redai1cl:or - 
plerwsza pr6ba wyznaczenia granlc wielkiego obszam, przecl
1a w nlm 
dukt6w, ustawlenla znak6w orlentacyjnycb". 


1800 


Tom drugi: 
ZYGMUNT MARKIEWICZ: Literatura dokumentarna 
STANISLAW J. PAPROCKI: Literatura dokumentarna w cza- 
sopismach 
LIDIA CIOLKOSZOW A: Publicystyka 
ANNA BOGUSLA WSKA: Literatura dla dzieci i m1odzie:iy 
MIECZYSLAW PASZKIEWICZ: Siowniki i wydawnictwa ency- 
klopedyczne 
ZOFIA KOZARYNOWA: Przeklady na j
zyk polski 
JAN KOWALIK: Zarys czasopiSmiennictwa 
JANINA ZABIELSKA: Instytucje i firmy wydawnicze - of i- 
cyny drukarskie 
STEFAN LEGEZY
SKI: Nekrologia 
MARIA DANILEWICZOW A: Pogl1id og6lny na literatur
 emig- 
racyjn
 
JAN KOWALIK: Bibliografia bibliografii 
Skorowidz nazwisk 
Streszczenia w j
zykach obcych 


Ten obrachunek, bilans !!Iowa polskiego poza Polsq za prawie fwierf 
wieku stanle sle podstaw
 dalRzych, bardzlej Rzczeg6l0wych opl!i6w I 00- 
daft. B
dzle do nlego 8i
gal uczony, bibllograf, blbliotekarz, dzlennlkarz 
jako do "reference book", ksil),Zkl 
znej. zamykajq.cy j/l. skorowidz 
obejmle kllkanallcie tysl
y nazwisk plsarzy, oczonych, reclaktor6w, wy- 
dawcOw, artyst6w-drukarzy, llustrator6w I t.cI. 


Ale to dzie10 nle ma lbynajrnn1ej shJiZy
 ty1ko specjalistom. Nle 
zle 
sit' m6g1 bez niego oby
 nikt, kogo obchodzl nasze :l;ycle duchowe odbite 
w zwierciadle pi4miennlctwa, "Literatura polska na obczytnle" pow1nna 
stan!}!': na polkach bibllotek prywatnych I publicznych, naukowych I re- 
dakcyjnych obok ksiq.t.ek, kt6re sta.nowi
 chlu
 wychodtstwa powrze- 
lIniowego rzy "emigracji 1945 roku", 
h jak: .,TyslllC lat kultury pol- 
skiej" BrUcknera, "Dzieje Polski porozbiorowej" Kuklf"la, "Najnowsza hi- 
Rtoria polityczna Polski'" Poboga-Malinowskiego, "Polskle SUy Zbrojne", 
"Straty kultury polskiej", "Polska I jej dorobek dzlejowy", pl
lotomowa 
seria ,,:tywych" (Mickiewi'Cz, Wyspianski, Conrad, Krasiliski, Norwld). 


.,Literatura polska 'IIa obczyZnie" liczy 28 prace; nlekt6re z nlch 
(np. rewelacyjny "Zarys om.sopiSrniennlotwa emlgracyjnego") wydane 
osobno utworzylyby k
i sporych romniar6w. Prace te wyszly spod 
pi6ra 20 autor6w m1eszkajl}.CY'Ch nil. dw6ch kontynentach: wybltnyeh hi- 
storyk6w, historyk6w literatory (SQ. wSr6d nich profesorowie uniwersy- 
1:et6w arnery'kaftsklch. jednego uniwersytetu we Francjl, Polsklego Uni- 
wersytetu nil. Obczyznie, dzialajq.oego w Londynie). krytyk6w, 
sayist6w, 
bibliograf6w, bibliotekarzy, Rpecjalist6w od rozmaltych dzledzin Jltera- 
tory. 
Prar.& nad "Literatorq. polskq. na obczymie"', podj
ta pod patronatem 
ZwUJ,zku PiBarzy Polsklch, trwala siedem lat, natraflaia na rozllozne trud- 
noScl, kilka razy utykala w rnlejscu. Na!iza firma je!it szc
liwa, :I;e przy- 
paello jej w udzlale n
 donio!llemo dzlelu ksztalt materlaIny. We 
wsp6lIpracy z najlepszym polsklm zakladem drukarskim dolotymy W8zySt- 
kich stara:li, zeby ten ksztalt byl jak najdoskonalszy, jak lIlajbardziej zbli- 
:rony do naukowej ksil}.tkl anglosasklej. ..Literatura polska na obczytDle" 
uka:Ze sI
 w przejrzystym ukladzie graficznym. 
e skladana kilkoma 
ro(b.ajami czcionek. tloczona na pi\lknym paplerze satynowa.nym "chamois", 
w formacie 15 X 221 em (6 X 9 call), w 2 tomach, kt6re Iq.c:znIe u.c:zy
 

: 


STRON 


w oprawie pl6ciennej z tloczeniarni w zlocie 
i w ochronnej obwolucie 
CENA DW()CH TOMOW 


£7 


'Ilb 


przesylka '1/- lub $1.00 


W 


20 


dol. 


PRZEDPtACIE 


kt6ra trwa
 
zlp do chwlli wyjflicla ksi
:I;kl w drnku 
t.j. 1 IIpca 1968 


£5 


lub 


z przesylk
 


15 


dol. 


Aby umozliwic nabycie dziela jak najszersz
'm rzeszom nasz)'ch P.T. 
Klienrow, za.rowno osobom prywatn)"D1, jak i bibliotekom, instytucjom. 
&towarzyszeniorn, i t.d. postanowiliSmy zastosowaC dalsze ulatwienia 
mianowicie: 
kto za.mowi w przedplacie caloSC i w"'aci do nas naleZnoSc za jeden torn 
w wysokoSci 50/- lub $7.50, moZe wplacic za drugi tom 
 samq. sum
. 
t.j. 50/- lub $7.50 dopiero po otrzymaniu tornu pierwszego. 


WSPOt.CZESNI 


HISTORYCY BRYTY JSCY 


, 
" YBOB 


z 


PIS
I 


Ksiq.zka wydana staraniern 
POLSKI EGO TOWARZYSTWA NAUKOWEGO 
N A OBCZY2NIE 
Slowo wstfpne: 
G. P.GOOCH 


Opracowal i przedrnowq. zaopatrzyl: 
J. Z. K
DZIERSKI 


PierwRza tego rodzaju IUltologia w literaturze polskipj zaw1era prace 2-1 naJwybltnlpjszych 
hlst?ryk6w brytyjsklch. ZaloZeniem na.sz.ego wydawnJctwa jest dM czytelnikowi polskiemu 'prze- 
kroJ wsp6lczesne
 hi
torlografii brytyj..kiej. od historiozofli (Collimgwood), przez histor!
 kul- 
tur
 (Dawson), historJ
 spolecz.no-politycznq. (Barker), rozwaZa.n1a 0 szkolach historycznych (But- 
terfield) 
 
aw tak 
nanych jak epoka potopu, przedstawiona przez Sienkiewicza (w histo- 
rycznym 
J
u Reddawaya). historia kolonialna 0 podro1;u ekonornlcznym (Pares) 1 historia 
dyplomacJl (Webster). 

or 

k6w brytyjsk1ch G. P. Gooch w slowie wstwnym pilsze: "Mam nadzle'
, ze 
antolog1a nll!1.leJRZ8. poIbudzi zaim1:eresowa.nle Polak6w naUlk/l. a.n:gielsk/l. a powI
szy 
t 
80Wanie sl
 Brytyjczy
6w polskq.. Lista autor6w i temat6w wybramych m6wi sarna za sleb:
 
sa.ma przez 81
 
8J7JU
e jak w1elu mamy hl:storyk6w brytyjskich 0 reputacji europejsklej I jak 
powaUmle traktuJI}. om BWe powolamJe". 
J. z. K
zierskl, redakItor .k.sUJ.Zki, plsze w Przedmowie 0 trudnoScia.oh zwiII-zanych z wybo- 
rem odpoWlednich tekst6w, wzgl
dach kt6ryrni si
 kierowal w dokonamym wyborze 
jMnia po
 
toriografU wsp6lczesnej w znaczeniu historycznym. dajllC ZIlako.w't':-=al:= 
synteze IUlgIelskleJ tradycji historiografIC'Zllt'j: 


A oto tresc ksi.q.zki: 


1) Sir ERNEST BARKER: 0 charaJterze narod"""'"'" i elementach 1.--'_.... 
_n.1'" go "-"LJLi11Lu»cych. 
2) A. B. BOSWELL: Polska I Polacy (charakterystyka POlak6w) 
3) D. W. BROGAN: Amery'ka i Swiat wsp6}czesny (rorozial 0 charakterze kultury amery- 
kaflskiej) 
4) HERBERT BUITERFIELD: Historla a stosunJct 'Ini
y ludZml (0 hlstoriografll. jako ga}
zl 
literatury) 
5) Sir GEORGE N. CLARK: PMmieJsl Stuarci., 1660 -1714 (0 my1iU wsp6lczesnej) 
6) R. G. COLLINGWOOD: O. pOj
CliU historli oraz wyj!}tki z rozdziahi ° S'lituce z "Anglii" 
(gdzi.e daje doskonaJ:
 anal
 sztuki celtyckiej i rzymsJdej, obja.snlaj/l.c upadek tamtej) 
7) C. H. D
WSON: Rzeczywi8to8t historycr.nQ kultury chrzeScijaftskiej (przeklad z rozdzl.alu 
o syntez
e dzl-ej6w Ko5ciola katohckiego) 
8) Sir ROBERT ENSOR: Anglia w Iata.ch 1870 - 1914 (rozdzial 0 zyciu umyslowym 1 spolecz- 
nym w latach 1901-1914) 
9) H. A. L. FISHER: Hiatoria Europy (rozdzJaI 0 wojnie stuletniej Anglii F . XIV 
XV w.) z rancJI}. w - 


10) 


G. P'. GOOCH: Ze lSt
di6w nad hlstoril}. Niemiec (rozdzial 0 wplywie rewolucji francuskiej 
na NleII1cy) oraz Szkioe francuskie (0 Condorcec.Le 1 doskonaleniu si
 cUowleka) 
Sir .JOHN A. MARRIOTT: Kr6lowa Wiktoria i jej premierzy (0 wplywie 1 roU lorda. Mel- 
bourne na mlObJ. W1ktorl
) 
Sir LEWIS NAMIER: Monareh1a i partie polLtyczne (w Amglii) 
.J. E. NEALE: Kr6lowa El2Jbleta I (rorozial zatytulowany "Traged:ia Marii [Stuart]") 
Si
 CHARLES OMAN: Wielka rebella r. 1381 (wyj/l.tki z historlJ. wielkiego krwawo sUu- 
mLonego powstanJa chropskiego, 'kt6re ogarn
o niemal ca.}q. AngU
 
 RySZ8.l'da IT) 
RICHARD PARES. Wojna 1 handel w Indiach Zachodnich, 1739 -1763 (rozdzial maluj!}cy 
Uo ekonomlczne konfl1ktu kolonlalnego Angl1i z Hlszpa.Iilil. 0 Ameryk
 Poludniowq.) 
W. F. REDDAWAY: Hi.storla Europy, 1610 -1715 (rm:lzlal 0 Polsce I S2JWecjl za CZ8.86w 
"Potopu" ) 


11) 


12) 
13) 
14) 


15) 


16) 


17) Sir STEVEN RUNCIMAN: Historia krucjat 
18) Sir FRANK STENTON: Anglia w czasach anglo-sakisoflskiclJ. (z rooozialu 0 kr6lu Alfre- 
dzie w IX w.. kt6ry ocain Angll
 przed zalewem W.ildog6w) 
19) R. H. TAWNEY: ReUgi.8. I wzrost k&p
mu (rozidzial 0 Ka1wmie) 
20) A. .J. P. TAYLOR: Walika 0 panowanie w Europie 1848 -1918 (r07Jdzial 0 wojnach balka.f1- 
skich w latach 1912 -1914) 
21) H. W. TEMPERLEY: Polityka. wojna 1 dyplomooja w epoce wi/k.toria.f1skiej 
22,) A. .J. TOYNBEE: Hellenizm - hlBtoria cywilizaoji (rozdzia} 0 najeZdzie perskim no. Grecj
 
I zwyci
stwie grec
im (Termopile, bltwa pod SalamiJU1.) 
23) G. M. TREVELYAN: Garibaldi I powstanie Wloch 
24) Sir CHARLES WEBSTER: Pol.ityka zagranlczma Castlereagh (z rozdziahJ dajq.cego syn- 
t
 poUtykl Oastlereagh) 


Ksl1}zka 
zie mlala format I wygl1}d poprzednio przez nas wyclanych "Portret6w plsarzy 
IUlgl6iMkich" I zawieI'M 


448 STRON 


(;ena egzemplarza w oprawie pl6c1ennej 
w ochronnej obwolucle 


48/- Iuh $7.00 
pl'ZeMylka 8/- Jub 25c. 


W PRZEDPI.ACIE 


kt6ra trwoo ¥Zie do chwili ukazania sie ksil}.tki w drnku 
t.j. do 1 IIpca 1968 


3a/- 


lob 


:. 


dol. 


z przesylk
 



 


- 


- 


. 


20 


= 


ZAMOWIENIA PROSIMY KIEROWAC DO NA.JBLIZSZE.J KSI
GARNI 
POLSKIE.J LUB OBCE.J ALBO BEZPOSREDNIO DO WYDAWCY: 


QUEENS 


TERRACE. 


LONDON. 


S.W.7 


GATE 


WYI4CZNE PRZEDSTAWICIELSTWO WE FRANCJ1: 
LIBELLA - 12 RUE ST.-LOUIS-EN-L'ILE. PARIS IV
>>>
IS 


WIADOMOgCI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


W TRZECIM dz1esl
olooiu b.w. w mowne spojrzenia: "No, on 1m po- EUGENIUSZ ROMISZEWSKI or
wn1k rewolucj1, maryn
 1'88.- nowily dla mnle dodatkowlj. w1
 u- 
Zakopanem dwaj Eugeniusze, kaZe..... Lek:a.rz oglq.da. m1
, d jego !row, zakLinal koIeg6w, aby wzl
 
ciowlj. z dzieja.m.t buntu w Sews- 
ojciec 
 syn, powracali ch
tnie w 8Wo- otwBJrta polska. twarz wykrzywia BI
 przyklad z ..oczakowc6w". Ofuknlj.l stopolu. Nasi ojcowie, 
 i m6j, byll 
ich rozmowach do ternatu rewolucji zobrzydrooniem, aw cliemnychoczach "DOWODZ
 FLOT4 SZMIDT' ' *) go starszy bosman, na _co Isakow prawie r6wieSllllkami; m6j ojciec me- 
r. 1905 we flocie czarnomorskiej. M6j (po ma.tce Gruzinoe) zapala BI
 ostry doradzIW koIegom, by WyprosUi boB- nil si
 'zr
b}. 0 20 last p6Zniej. 
ojciec, general-lekarz wojsk polskich blyBk: gnlewu. Rzuoa groZnie: "Kto - mana z pa.ncerniika. Z pevmoScilj. me- TrWba tu powiedzire ze Schmidt 
b\!dI}C na emeryturze lubU wspomi- jest odpoIwied:m'wlny za zakup tego jeden czyteInik wyczuje w tyoh 810- 
brai syna na poklad .,Ocmkowa" z 
nal: swoje czasy kawalerskie w mar Sclerwa ?". I 'WIiem Il18. rpewno, ze nie waoh styl SIj.dOwego aJIctJu oskarienia, 'konl'6OZIlQSc1. Nilkt z rewoluojonilSt6w 
rynarce rosyjskiej, a ja, uczef1 gim- 1iCZQ.C si
 z tym, ozy si
 1:0 k0111l1.I8 po- jlj.C mertjbyt MOZIIlIj. uBwia.domionlj. gru- OficeTOWie jew.cze wtedy me wje- z 'kit6rego rzeczywiSc:ie 2J8JCZe'I"plllj.iem nie przypuszezal ze los kIQ.Wwni'ka 'b\!- 
nazjum za:kopiailskiego, przepada1'em boo, CIZy nie, karmlby OOeslal: ,,
er- 
 rewoIuojolnJst6w wSr6d zalogi jest dzieli, ze pod poikladem rzeczywiScie ten 192'JC7Jeg6i. dzie aZ tak tragiczny. Przykiad "Pa- 
za opowiadaniami 0 przygodach na wo" dostaWCOlm, a marynarze w tym to hisOOr!ia bohaterow m1mo woli lu- ...,,
 jeden z marynarzy, Isakow, nama- Prnedstawicielle rewolucyjnej Ko- tiomkima" r6wnieri: na to me wska- 
morzu. Wychowywaiem si
 w trady- dnliu otrzymald!by zast
 pl"OlWiant. dz1. k:t6rzy me ohcieli jeM bar
u . ""; - .;.-
 
al koleg6w, a
y opanowali pam.cer- misji Mary1l1ar
 agi:towaJli wS
 do- zywal. Natonrlast zenia pozosta.jlj.c 
cjach morskich obojga rodzic6w', uro- I me byroby 'W'bedy slaIwnej historil z robakami. Ale legends. Patiomki- .
 rnk, aresmowaIli oflCer6w 1 przylQ.- lOw floty, a jeJ dow6dca Ozuchnin _ na bidzie m6gl' sie stac zakladnikiem 
dzllem Sl
 nad morzem Baltyck1m, ..Patiomkina.... Mo7ma nawet wQ.tpil:, na" stala 
 natchnienie
 do dal- ,'.'. 'r. czyli si
 do buntu. wSr6d JIfioer6w. Zwota1' deliegast&w w 
ach iandarmerii C81I"sk,fej. Wy- 
dziesi
 plerwszych lat zycia 
dzl- czy zaloga w og61ie przystll-Pilaby do szyoh zmagaf1 z ca.t"8Jtem, a na sze- .:_ .. . Noc na 1.2 listopada nie 
 mess oficerskioh do KI
bu MoraJd.e- darzenia potoczyly si
 blysk8M'icznle, 
iern wsr6d ludzl w slutbie morskiej, bU'lJltu. USwiadomieme polityczne na rokim lIwiecie - sensacyjnym opo- :Y' '" .,: .......'."'.:..ic'f sI.
 do spaIll.a, ale ani jedelIl wystrzal go w Sewastopolu, ale Jalowe gada- i S2'Jmidt nie mial mo7Jnooci polmU- 
toteZ moje marzenia, kt6re nlestety pancel1Iliku byto slabe, co odbito si.
 wiadaniem powraca.j
ym na lamy ..... .... '1" nie zakl6cil ciszy. Z rana na wezwa- nie przerwal i dramatycznie zakon- k
 dla chlopca b
ieczmego schro- 
nie mialy Sl
 urzeczywistnic, szumia- na rlalszych wydarzIem.iach.. W kaZ- prasy d stroIly kBiq2;ek. Do utIwale- '''''" ,.' . ,.;-";; nie rewolucyjnego I
u przybyly de- ozyl portier tego lokalu podnOSZlj.C menia. 
Iy prawdziwym a nie 11IrOjonym mOo dym razie me po
by I'J
 krew:, bo nm Irozglosu przyczynil si
 wznaJWia- ». legaoje marynarzy z ok
t6w na ze- alarm ze budynek k1ubowy jest pod- Troska 0 108 os6b drogich pogi
bia- 
rzem. rewoluc:ja. we f100le ni,e tyla skiero- ny wcIlj.Z w kilIlaCh swietny turn 
f :
: braru.e, wylOll1ilo ono wladzl) wyko- minowa.ny i lada chwila moze wyle- la dramait osobisty tego czlowieka. 
M6j ojcdec p!ywal przez kiI.kanaB- wama przooiw ofioerom, a dow6dca solW'iedd Elisoosteina Pancernik Fa- . " " '" nawcrT4 p.n. KOIIlliBja Marynarzy. cire w powietrne. Talk. uplyn
 nie. M6j ojciec nie wiedz1al rl;e w Zyoiu 
ole lat jako lekarz na o
 floty "Patlomkioo." Golikow nil' ZJaJSluiyi tiomkin". Po dzis hief1 temat jest.,,*, ,. Nowa 
Iadza 
 czuw
. nad miela.. '. Szmidta byla wtedy jeszoze jed:na 
czarnomorskiej. PodCIZIBB wOJny ro- na los, jaiki go 
kM.. 
,i
's
 zywy, skoro w r. 1960 ukazala si
 porzl.}..dlnem w mleScie. PrzecJ'WIIllk Poinied7Jialeik 1.4 ,lstopada zaryso- miloSC, romanty.azna uduchowiona, 
BYjBko-japoilSkiej ZOBtai przydzielony 
bltyoo ol'ioer6w r6wnierz; strn.ctla ks
a p.,t. ,.,The Potemkin Mutiny" prz
czail sd
. - czekal. na OOd:zialy wal podz!allct.o-z-kim-ir
iw-;}romu. zma.rnowama, zanim 
olala wyjsc z 
do zaJogi wyslanej z Sewastopola zycd,e rnie ZIII. sw
 

hy. A co pi6ra Richarda Hough. Od3wieZyla ..l wo:.JSJkowe- z In?ych 
lZOl16w. Nie byio 
 iatwe. Historia morSka k
gu t
sknot d nieSmialego piano- 
na morze Baityclde. do Li:bawy, gdzie warlmlejsze - "Patiomkiin Ide spro- OIla fIN mojej 'Pami
ci opow,iadania W tym dJmu zebranle delegat6w chyba n1ewiele zna przykIad&w talk wania przysUOOci. Kiedy delegacja 
zaloga miala obsadzii: nowonabyty 
?y . strasz1iwej ma
akry. w ojca i dostarc.zyla nowych szc.zeg616w. . .- , 
Iosilo ZIj.daIIlia 
y ,,1 2'.01- w1elk:iej ro2Jterkj,. jaiklj. przeZywa.1l 2'Jalogi "Oczakowa" zjaWlila si
 u 
k
 t doIlj.CZy
 do wypraM'y Odes.;n.e 1 rue .popsulby szyk6w IDe- Ale tei; ta nowo opracowana re- A . ..,..,'
 . ..,....,.. merz.y. Lekarz ....Jeka.tieriny II prze- marynarze na redzle sewastopohJkiej. Szrnidta z prooblj. 8Iby objlj.l dow6dz- 
adJmrala RoZdies\:Jw1en.skJ.ego po slaw- roWIlJlctwu '8plsku, lUWecZIj.C przed- Iacja Ir10Ze sIu

 za jeszcze jeden chowal jed
1Il z tych druk6w i po prze- Wystarczy powi
ire, 
 na. flago- two nad ok
em: mial on ju:z spako- 
neg-o lupnia pod CusiJnuI.. Ale - lW
ym zrywem szan
 mobyola przyklad, 7Je "PaA:iomk!iiI1" m6w
c z Afanasij Matuszenko f'zlo dwudzlest'll latachpokazywal BY- wym paI!1IOerndiku "RostJisl'aw czer- wanll- walilzk
. Byl Mlpaleiicem kt6ry 
jaIk ojciec mi opowiadaJ - 
- cah!!J eskadry. amgtelSka "UI
 wid
o". .Jego !1owi.. R6Zne tam 'P0rU'szono potrzeby. W?Da chorl}.giew podnoslla sI
 1 zje6;- jedn.a,k chodzil nogami po zi
i. Ro- 
nik nle u
U si
, bo misja bowi.ean CZIe
1WY bunJt 1 zwilj.za.ne ca m6g1 wtedy wiedzi
 kto pall pod I wa.zne, i 
byt blahe, a.by wy
J?O- dZala z maszJtu az 
l: ra:zy! Po 
 zumial, ze lokalny bU!llt nie moZe 
l"OByjska, majlj.Ca przeprowadzil: tran- BUNT I BIERNO

 z nim przygudy przyslonily calo6l: kotlami Jego ok
tu. wal: 
 unm w tak gOIq.LeJ ohwiJl. gwaM;own
 wahaniach "Ros1J1slaw mi
 powodzelll.ia bez poprzedni.ego 
9akcj
 w Argerutynte. ulotmLlla BI
 W Ode8sI.e "Pa1:d.oIrnkin OOegral drzJiej&w rewolucjd we fIocie czarn.o- Szary listopad. Pancernik stoi w 
tk.
lo iI!li w pami
ct, ze marynarze pozostal WLerny. otrzymal z powro- sparaliZowanda il"uch&w przooi.wnika, a 
wraz z pieni
i. Podejrzewam, 
 niLesIawnll- TOI
. Kiedy ZBJWIDIlI do por- lTlOIl"SIkiiej w r. 1905. AUJtor-AngH!k w srzeregu Iicznyoh ok
&w na w1elkiej ZIl-dall m.ill., IlJby zaprzestano zadr
- tern UJI"ZIj.doon.ia 2'J!laT1firowe swoich wi
 bez strajku powszeohnego W 
to byla 7JI'TlYSlona pogfuska, kt6l"1j. tu. w mieroie jui 00 tygodru nara,- swoim pisde daJsrl;yoo l0s6w o
tu redz.ie sewastopolskiego portu. Bunt cza.l: icl1 niepot:.rzebnym spus
em dzia1' i Sklierowa.1 je pmec:l.w buntow- tym celu wybieral si\! na ob,1a2d m- 
"crr.arnomorey" pokwitowaai zlio6liwie stiaia rewoluc
, tlumy dern
1"?" ,f:WCi;e nie wspomndal and slowem 0 wzbiera w miescie, w bazie marynar- i pod.n.oszeniem lod2'Ji, a taad;e morder- nilkom.. , nych oSrodk&w, aby zor
 
decyzj
 admirallioji odesIaniia 100 z waly d doohodzJilo do 1Starl: z p?UcJIl- jego drugim buncie, w listopadzie te- k1i na lll-dzie i na plywajll-cych jed- czym wloslowaniem naok.nlo okr
tu. Na panoernlku ".JekaitleI"ina. II' do- szerSZlj. akcj
. By! jeszcu..e jeden po_ 
powrotem do Sawastopolia. Iistotnym d ko2'JaIkiami. lTzybycle po1\!
ego go samego roku. SitW'1erdrz.i1 nawet, ze llOI9tkach. Marynarne, Wlnierze, ro- Ten sadyz
 
6w p
 przy- w6dca. - 
 
ecz sprawiedliwy w6d _ u tego ofiarnego patriot,. 
powodeim byty paIlujll-Oe WSr6d moo dkIl"
tu 
 
Ij. chorI}gwill- J
- po kilku - spudrowanyoh zresztll- - botnicy tlumnie grornadzI} si
 na bul- k.rJ:wkll- cW1
n wydawal m1. si
 da.- w111k 
 - poleoH zalodze 7IWO- zaWlSZe ubocrzny _ dlaczego jego 8er- 
na,q-troJe rewolucyjne. 02'Je bardzieJ ro2Jkoty9ato na:stroJe i wysbrzaiaoh ze swodoo dzial w cza- waraoh nabrzeZnych i chlonlJ. slowa leklm zabytkiem czas6w, kledy na kW zebrande i swobodruie. bez ud2'Jia!u ce tak rwaio si
 do podr6Zy Na pla- 
Po niepotl"Zlelbnej wyrprawie nad dalo Uum?ID 

e sUy. .MaJry- sie 7JaJburzen rewolucyj:nycl1 w Odes- m6wOOw 0 wolnoSci politycznej i g
erach przylmwano niewoJnik6w do ofioer6w, powzill-l: decyzj
. Sam z oll- nowanej trasie dwukrotnrie 
jdowal 
morre Baltyokie ojctec 7JOStal pl'lZy- 'f1M'2'Je "Pa.tiamkma meopatr:zmae pod- sle "jui nigdy potem nie wysbrzelil sprawied1JlwoSci spolecznej. Strajki i WIOset. cemm1 zszedl do kaibin. Po naradzie si
 Kij6w a w Kijowie miemkaJa 
d:2l1elony, jako starszy lekarz. na pan- syoaJI
 tc 
 me 7rlaj
 sobi.e 
- w gnde\Vlie" To praJWda, ale dlaczego rozruchy 8Il- wymierzone we wladz
 Obok codziennych troslt i potrzeb delegacJa maryna.rzy poowia.domHa do- kobieta, kt6l"1l- kocha! Noie widzia! 
cemik ".Jekastierina II (Katarzyna wy, IZ1e d2'Jiala pa.ncemika SIl- 
- nie wystrzelil, kiedy przecleZ jesie- absolUJtnlj. eara, kt6rego system I"ZIJ.- marynarskich ulotka zawieral:a 4- w6
, te zaloga wyrazila zauf8lll1e jej od kilku 
y, i oto nareszcie 
II)'.. .JaJk na 
 byla. to dama nle teoo.ne rw waIkach na 'l.lrlica.oh 
asne- do niego d :reszty oficer6w I me ma pocill-g mi:al go l\1IlIiee
 do KJijowa. 
pierwSZIeJj IITl:IodoBc:i - lIiozyla BOble go niliI.sta. Tym.crz;a.sean rewolucjon
i mmiaru mma£ oprzysi
. 
6w mary- wtedy wlaSni.e zjawila si
 delegacja 
19 lat sIu
by na morzu. WypomoSclll- odescy prawiJe me mie1i broni, pr60z narz Isakow miaI sw6j crza,rny mien. z "Oczakowa". Walizka byla spako- 
10.000 ton 'llstwowa 1a mlodSzym pan- paliek 
 kiamiem1, a ikliedy d
1o do. N Dalszy cill-g pl"2'JeI"W'al1 zebrania wana. W,zil}.l jlj. i skierowal 8Woje kro- 
oornilooan, 8I1e pot
me 12-calowe i 6- decyd'll'J1j.CIegO 9tJaJrcdia z oddi2'JiaImnd oltc
 odbyi ISI
 
 pokiad?1e p8Ill- ki zamiast na dworzec kolejowy _ 
CJaJlowe dziala 
iyiy sI
 otakZe na Komlk&w, siedmiUJSet m.aaynar2'JY "Pa- , " 
 , oormka "Rostislaw. M6j ojclec z do portu. Do Kijowa wyslai depe9Zl;!: 
fftraZy jej majestJaJtu. tdomBdna" nie IZdobylo si
 na dffialllt 
 Y :, pe'WnoScllj. ni
 przeczurwaJ jak to ze- "Zatrzymaly mnie wydarzenia. Pile- 
Obie. Katarzyny - I caryca, I chooiaiJby w sHe pi
6dzJielSi
lu ludrzJi . , . 
 "0 ',if" branie 
e zasadniozo na cale je- llIil.}.dze wysyhlm natychmiast telegra- 
ok
 - rmaAy slia.boS
 do Patiom- u.zbrojonych w kiara'biny. Mogliby t; ' }... 
.!.. '* .... .. \ go daJ
e Zycle. Tyro razem a.dimirnl fkznie. Prosz
 jecha£ P rzez Od
 
ldina. WieI.ki kochanek, mOCY1a indy- 
 Kooak6w zamykajll-cych f! . f Czuahndn nie 'P1'7JeW'Odniiczy abnos- do S t Ia M' .. . d . 
wi "''''-'----'''' _
"n_ bU ...
 I ZII'I1Ji.entna , do'lnY wylot wielk:icl1 lliabrneZnych 
 fern by ia swo
 i ".;."""", oft- . ewas opo. oze JUz rug Y Sl
 
..........."""", UIW

a. J'
 ...,.
 "'
 "" 
P'" nle spotkamy". 
do i:.aJkILego si:opIniIa burzyt spok6j roo- schodOw Rrohel:ieu, na ikt6ryoh gin
1i "'. '-J 
 t ,* 
 ... ':,. oe:ow poczuwajlj.Cyoh Sl
 do odpowie- NiejasnoSC depeszy tym bardzJ.ej 
nJal'Chdn1 w dntyllTIDym poZycIiu, 2Je Jro- demonistranci W2'Ji.
ct w ogieii z dw6ch Ii .., 111 . 
aJlIlOSc:l za bieg wydairzeJ'i wystlj.- zaalarmowala aJdresatk
. Pom
a 
ohanikow1.e rozstali si
 dobrowolJ1Jie, stIron, z g6ry d doIu. Kilka tysi\!C)' . 
 

.:. pita z wniookiem, a.by zastanow1l: si
 Ze Szmidt jest smierte1nle chory. 
ohoc:i.aZ ich wza.jemne przyWIIlj.zaIltie trup6w - nde braklo wffi"'6d nich I 
 nad sposobarni medopusrz..czenia do R2'Juctla si\! do pakowania walizkl, na- 
bylo dorzgonlI1e. Katarzytna od
 
d koibiet i 
Ieci 
 :lalo I 
. if' {. ,-

'(. 'r; .. 

 1Iawi.. Wi
kszoSC 
ednaJk
 stwrn.e _ na dworzec kolejowy. Lee?: 
Patdomkina od dzielenda z n
1l- , y ywa.nem. j ego Y Jesz- . 
 ....... 
l-""
:""""',ala Sl
 za z
crem bun- tam nowy clos: wszystkie P 
'nai 
aJe nie od wmdzy w :lmmel"ium. a 'kniaz C7Je Swiat nie ogilldai. t:1. ..... '. tu slill-. Wobec tego wnioakodawcy un! ch' st'k k I jarz 
"'; 
niejednego trwalego d2'Jiela dOJronal. Ale nielbatwem "Patiomktn" mial ....*1,... . . OOlll-C'ZY li si
 od zebrania i opraco1waU eru omlO
e - 
aJ 0 e y. 
On _ -Joe _ '''''''' "","",' _oj. wi,,,,,, """"e. ,. , 
 
" '0' :1 petyje do ea.ra MlkDlaja IL Ki
 Szond' _,,,, oa .;!'='- 
=i 

or

rru.za}OZYI 


irw


Wa1'
 '
I -
'j
;.\. ','
r'r'j __ f . 1,' " . . 2'JW'r
 U'

i
:rJ:3-'; 

 

 


t

=



 
A plywajQ.Cy "Kndaz Peotlomk1in spobkan:Ie eSkadry rpoOOigoweJ wy- ...:. 'cl',:'/," "\", ,i't, 
}'
 1 ... do lekllJl"2'Ja ".TeIkaJt!eriny 11", _ mote 
.a.n
d
lk15 1i
pad\ dJ:k
o k do 

" - 'talk brzm
am jego slanej z Sewastopola. Wsr6d jej . .. ",. .... "":'::,.' . 
 ."" S ...... pan takJZe podpisze It
 petycj
? k un tUt I 
 mnl.eJszy
 .. 0." e z 

oernn: f1
 
Yi 


 
:=,wIT'!;
eJt

:

e
= .... A .
:.,. "i ;;:.( . 
:
i:2\,,:,',,;\
:' 

:::'
on_ =.
;: ry tajf
w YP 
:


.oE 
najmlodszyro 1 najpotl;W1iej
 oJ- rumendem rw poSc1g dow6doa tego t.: .' ' " f
',," J ,rr:;;: .;;;"'.. . .
 . ... .. ' . . , . . , . . . . . :: , . , ... . 
t . .. . Sk1ch 
&w cz:a.rnomorskie) eSkad- . els "'
 . k6 .Jak ";..
=J. " 
brzymem. PodAbnde :lak w 
 his- o
u Z18meldOiW'aA admiralowi, Ze " ,. ,....
:. 
.,.. , 
 . ry 6wiC7ebnej postanowJ1o 14 limo- Ct No. pancernl' w. . a 
\Ul€ Ich 
toryc:myoh koohank6w serce ".Jeka- jego marynaa-ze nawet nie ukrywajll- ,,,"'''' , 
 J ':'.
""J:.''-: .. pa.da 1905' odpowiedz na we2'JWame Szmldta? W 
tleriiny II" biio Zywo dla "PaJtiOIm- lSWoioh nastroj&w .rewolucyjrn
, bo ""; ....

 i ;" ..':"
 .:f
:- . _ 
i: 
 oll0er0wie mary- czerwcu sytuacja byia dogod!niejsza. 

 1m
 =
j chwili buntu 

:
e,od


h
= t. 'Yo . . ",},
..";';
/ .Lr"v;.;: ;
t;
 

,., .r:44W i :,';':j;;': : 

t8Jb
e


:
 


 :t
u


r: 



to;


 

t
 
Oiek:amy 
. m w ok:reBie m...... 

 ,

I z 
Zyci!l- ....'
...,. ....... _ zwr6cil: uwag
 DR n1ewlaOOiwe fami I?Oz:t
 wOJen:nego. W 

cu 
przygotowywania buntu we f10cie ...JekaitieI1il!1.y IT pr-zJea1IW ..PatiomJn- l\larynarze z "Patiomkina" w ('onstanzy po ucleczce pancernika post
;je m1ejscowego wy2szego byla sllmeJ
 
t
a k.onspa.raCYJna 
ooarnomorskdej agitart:orzy partdi so- now1" t 1JaJk dailek1m echem jeszezc dorw6dztwa momkiego wobec' ofice- n
 ok
tach 1. Swlieza WJara 
 zwy- 
cjaJ-dernOlk.ratymmej m1el1 naJIW'ti
ksze rnz 2'JaJt:ryumfurwala mHoS(: hilSto!l"Ycrz;- row co podelWa.1o 
u1'anle do nich o

t":o. Po nu:udanym zrrwae "Pa- 
sulkoesy na panoeI"Ddku ".Jekatierlna nych koch.aJnk6rw, a m6j ojclec je;szcrz;e wST6d zal6g; .tIOmkill
" 
drrHrai Ozu?hrun. surowo 
II" gdy t:vmczasem za1'og-a Patiom- raJZ - po lIldeudanej wypl"aw1e LibaJw- nill- w tym samym roku zn6w "poc:zul dzenla uosabia w ocm.ch marynarzy danie ltajnych wybor6w, Zg'rorna(Ize- _ domagal: si
 IOOItycllmlam:owego roz
r
W1i 

 rz buntownlikaml, kt6rzy 

a" 'byia jrukby nl
la" na !cl1 skiej - wrt:rnegl si.
 00 

Ia udzia- gnie.rw"? znienawidzoIU}. posta
 gi6wnodowo- nia konstytucyjnego i osmiogod2'Jin- zala.tJw1enia ISlusznyoh 4daf1 ma.ry- t
aflh w Jego r
ce. .Jeszcze w1elu z 
elokwencj
. Oboj
tn.oSC najsilndejsze- Iu w komrproll11liJtujlj.Cej allrejrl. Ok
t 0 tyro 
 opowiadal mi ojclec. 
 flotl} C2'JM'llomor8k1l-, wicead- nego dinia pracy. A w tym juiZ byl l1IaJI"Zy w spralW'ie poprawy lch bytu: l1llch "iprzeb
8: na transporto
cu 
go okretu f10ty niepolkoila spi'skow- jego pozostaI w Sewastopolu. Oalose widowis
 skl

a si
 .z mirala Omchnina. .zapach prochu. _ prosil: 0 lask
 cara. aby win- ,,
rut 
arrllen
onym . na JiY:w
Jlj.ce 
c6w. Konspimtorzy na "Patiomad- W poo8cig wyruszyly iIme pancer- dw600 akt6w. .Pierwszy J
 poznal'!- Na kalendarzu jest 11 furtopada. Pra;wdziwll- groZ
 dla obu 9IJron, nyOO za lIlieporzl)dkIi rw &.wastopOlu W1

elIlle. Ale JUz Swlta nadzleJa _ 
me'. IZ podod'icerem M8I1:ruszenko ne. ndiki: "RostiJsloaJw" , ,,8Inop", "Trt Smy. AJkit ?rugI rozegral Sl
 w,Sewa- Przez iluminatory na pancerniku rZll-dowej i rewolucyjnej, stanowily ni'e OOdawai pod SIj.d lWOjenny leoz Szmldt pami\!ta 0 ndich.. 
C2'J8!';', zdwoili AWUje wysilki wm-6d Swi
Utielia:', "Dwiena:tcaJt' 

sto- stopoIu d J
 
y w h
torli jako ".Tekaitierina II" widJa': .zatolk
, a w ci\!zk:ie dztala ()Ikr
6w i baterit obro- pl'2'Jeka.mJt gl6wnemu SQdow1 
ary_ Swletny mOwca, uwodiziciel tlum&w 
marynarskiej zaiogi, I1CZ1j.C-ej S'ledm1u- low' t "Oieorgij PabUDJIIlOB]ec - "Btmt S2Jtmdta. Wy

uJIl- W nim g1
bi, na tie wzg6rz, w c:iszy napina- ny wybrzem. Admiral OmClmin, nie- narki z dopU:S2'JCZenlem adwolmt6w w na bulwaa-ach Sewastopola, w1erzyl 
set ohlopoa. w 
e mm.ejszycl1 o
t&w. nde ty1iko okr
ty i bezimlenne tlumy, jll-Oej SIi
 do granJic wytrzymaloSci pewien. am jednej ze swO'ich zal6g, roll obronc&w; w ma


 ha
 wolnoSciowych. 
Bunt we f10cle mIal 
 sI.
 NIioo1:ecrnoM ".J
 IT" upew- llJle takZe wysuwajlJoOO. si
 na plan przywarowalo miasto i port wojenny kaza1 p=bawi
 wszystkie oi
zkie _ 
 zebranie og6lne o1\lcer6w Oczyw.IsOle macuJ tr.zeba przema: 
w ltpcu 1905 podczaJS manewr6w nlla za}og-
 "Patlomklna", rl;e me jest wszyslJkich IStopni eby J:"02'Jpatmylo w
 do - ok
\!'1:&w. 0 pomyslowooOl 
P9kadry 
CUJeJ1:Jnej woko1icy berlilud- odosoibrndona.. Z tyro wi{!lkszlj. odw"agll- naglll-Oe sprawy 
 celu dalszej po_ Szmidta 9wLadczy fakt Ze zawczasu 
nej mlemed Tetndrn. mi
 Krymem paIIlcemd'k poplynlj.l Il18. spotkame, li- . '.:--,:,... II prawy stosunk&w we F"Iocie 0zJarn0- pomySl
1 0 uzyciu orlciestry. zabrai 
a Ode
. SoCJjaJ-d
Okracd spodzIie- 
 
 
_ 
 pI"2'JelCliJwn ch iIka.",,

a- ' t . . :. : . .
 : . . :. .:. .. .. ; mor Ton skie te j": on ,.. .......... 
 ep z YJ ::? 
 a n za a. k gr onrt: a "rt

OW1 can ' e
 a ' c 'S h Wl ra '- 
walli sI.
, ze na tym pustkowiu mo.- W'llj. a
 '
.czerwone orlJ....
.e. J oerslUej l""",,ycji do m.o- .".' 1 " ..
L."" " _ 
5r
w

 s'E 

 
!_: '

';?':""A
'

 '

 $i
 .. ':,t(, ryl
 

 



:
l
 
ROBAKT W Mq:SIE niego dziaI, a dow6dca eskadry byi, 
 ."'::.. ,,:."ti:,, ,,":. tlJ. petyojlj.. sze jako socjald.sta I republikanin, ale 
Ni:k:t nie m6g-i si\! 
Iewa.c':, t.e na ltyIje rorztropny !OO tnde wydal roz-, .' :' . : . .,' W nocy na 15 l1stopada urzll-dzen
a nie byl doktrynerem i w monarchii 
iniC'jaltyw
 przejrnlj. - rdOOkl w mi
- ka:2'Ju otworzenia ognla. Gdy1by '1? ,:

 .:. .
, .. " .: '::'.
 mmkowe WT6ciiy do dma1' okr
t&w kOIlstytucyjnej takze widziaiby roz- 
Sle. uczynit. pm.wdopod.()bnie - na 0 ilez f
 - 0  ", ;o,,"
.. kt6ryoh zalogl nte opowiedztaly a1
 wi4-
e. Przed :9k
jnyrni lewticOW'- 
Pancemdik ..PaJtJiomkin" majlj.C przy gTaZniej9Z/l. skal
! - 
6rzylaby, "." \ '. za buntem. 
rru tlumaczyl Sl
, ze nar6d jeszcze 
ROhde do pomooy 16dZ torpedowll- 1m' SIi(!: Ihlstoria z GtliaroWSkiim na "Pa- . 1 
 h.: me dOjrza}, aby wyst(!:pow
 przeclw 
267 przy'byt 0 iydzil"ii wcze{rn1ej na tiornlklinl.e". W tej jednraJk sytuacjt . \.
i:: . SYGNAL NA ,.OCZAKOWIE" tronowi, co mu bolszewdcy do dzi- 
mit'jsce 6wicze1i, a'by odbyl: pr6bne maryI1aJI"Ze na jego Ok
 ograni- ; . ' .. Nadszedl hitstoryC7l!lY d2'Jieti. Na kl"ll-- -siaj majll- za zle. 
strzeIania. W cmsie tych zaj
l: 16dZ ozyLi si
 do W'ZJnOS2'J6l'lla okTzyk&w na 
 tow:nik ,.O"Zakow", na zaproszenie Ale nawet jego muzyczna dek1ara- 
tol"pedowa udaAa si
 po prowlanit do 0ZIeSt pancern.ika pod mJeT'WOIlI}. mo- .
 . :.t' ."". 7Juntowanej m.1ogi, przybyt zdyml- c
 lojalnooci w
bec tr
dycji. monar- 
Odessy. WT60Ha w1ecrWl"eJl11 , 1 na dnI- 'l"1}.gw!.Ij., i jedynie "Gieorgij Pabiedo- . ""' ,:.  ..:' .. s:fonowany poruczntk marYlIlarki*) Ii chisty=ych me zrolbila Wl
k.szegO 
g1\ dziien (27 ozerwoa) WCIZesI1ym ran- nosjec" wyl3.rn3A si
 z szyku 1 da.i t.., _'._ ',. podni6s1 sygnal: ' wraZenla. Ok
y nie OOpowdadaly 
=CZY
Iar:

: 
=J: 
n
j 


 
u
=: ....;:..-
." .'. .
:, 
'T'XY'& '%; 'Xk
: 


 z f1: 
"
r
tu =
:f:
 i c

;e
z=
 
potcte mi
 przezn:a.o7JOY1ego do 1ch na, III tryum.fujQ.Cy "Paitiomkln" pro- t .' , 
" 11! ; -i."' U "\_. 
 f10ty rewolucyjnej w Sewastopolu marynarskie "UITa! , lecz tylko paIIl- 


t
 n:

1e=olc 

 eg 
 
e: 
z
-S=;
e
rzb= ,"'w.,_.; .:.
' - ," ,. . Y .;, -.

. . "'.i;--' .... 
 . 
 , :
 . : . . . :
 . .
 . 
 . . . : : ;. . 
 . . , . 

na 
 
rg depeBza 


p
n

?j
p




co:: 
ok'-.. i wmu
"'
 2a1""'""'. n...-..S'LeIdl desBy. Y

:
"'" .
 ;,,,.:. -- . .,.., . . . /" , 
 .. . ..' 
.
 0Ikryta. chwa1'1l- Flota Czarnomor- wiedzial Sl
 za buntem. Na pancer- 

 1
J'a.
,' 
rzal Tryumf okJazai si
 krotJkot
. W 
:':, . ' . :-J
,
i...... .. ,.,....
 , .... "
"" " '" . . . SIOO. zachowufll-C nJezlo:rruuJ, wiern.o{ii: niku ".Jekatlerina IT' uparty mary- 
nrl\!SQ t w obecnoSct zebranych prny 0dessIe "Gieorg1j Pa'b1eOOinOS']eC ry- 
 ".'
n"""""""-:'.. 
.
."" 
i: swemu narodowi tl},da od Ci-eble. Mo- narz Isakow na promo wrzywal ko- 





r 

 

e

 
r
:u

e.-Oh
 ;,",."w.
..'.'.Y.n:,
'
:
1,.

1 ",: 

. .... ... 
 n' .,
:
 
':

:f

 ::r

,
 





ZY

t:Cit::
: 
ko zmyl: robald ootem. szyt w eksplacyjnll- drog'
 powrotnll- ... , ;'!!f;,
'f'9 . 

, mawia poshIISzetistwo Twoim mini- nal1ze w og61e nie zjawJli si
 na 
Zamfm barszoz ugotowano, ag1.ta- do Sewastopola, a rpowstrzymany - . strom". pokladzie, stali tylko olicerowie de- 
torzy n
e pr6tnowali. Lekarz 8nrlr- przez "PaitlomkilI1a" gTOZbq. uZycla Zwloki of Ice row zabit y ch na " Patiomkinie" W y stawione na widok P ubliczn y Podpisano: "Dow'odzIj.Cy f1
 OOy- monstrujll-c wrogi stosunek do SlZmid- 
t1KJIW uproBcil 1c11 zada.n!ie. TernJz wy- d7JiaI, wyIkoonaA nIespodziewany ma- wastel S2'Jmidt". ta. Dow6clca krlj.Zowni1ka "PamJat' 
starczylo juZ tylko m.prosii: mary- flIewIr 
 - osadrzj! sl
 na przybrzeZnej .,Trzeba go 
e ndeodzownle roz- Mderkurja" .przyrwiW wod.za buntow- 
narzy 1m barszcz. Marynarze 00- m
dZnie. shv;elat" _ napisal potem car w 11- ni.k6w stekiern niew}'lSzukan.ych prze- 
m6wina jedrzJenda, dow6dca panoemtka Byl w Itym cmsie jeszczE' jeden pierwszy po6tal: przyw6dcy, przypo- Sewastopola. WlaArnie nadeszla wia- dziata nieod7Jowl!1yoh 
i urzl}dzeii scie do matki, a matka cara odpi- klen
tw. . 
Golikow zwol81 zbi6rk
 mJog1, po- Zlbunit:owany 
 - 1tnmsp00000000ec minajlj.Ca najpi
kniejsze postacl lIla- domoSi:, ze!padly tam pd.erwsze strza- zamkowycl1 i zioZyl: je w strzeZOIlym sala: ,.Z taklmi s
bra.wcami nie ma MlnlO doSe 
ego prz
lll-du 
w100rmal kilka si&w 0 dyBcypUn1e, po- ,.PruJt". ale ten w og6le nlE' ZIdolaI szego powatama styozniowego. Iy 1 chociai 2araz uciohly, rl"Wolucja miejscu w poreie. potem oc:zywiScie co robM ceremonti ... ..dowodzlj.C.y flob}. me stracil: Jednak 
w1adomU 2Je m1
 rDOBtame pooownde 
 sl
 z 
,PaJtJiomk1nem" d stala si.
 faJitem dokonaJIlym. Strzaly obie strony czaJtowaly, aby natych- M6j ojdec rue 1ZI1a
 osobiScie por. d'!-cha. Sklerowal sw6j kontrtorpelo- 
Zlbadame przez komtsj
 lekarskll- IISpO- stJwierd2'JLwszy Ze bunrt we f100Iie spa- NA POKLADZIE z karabinu oddaJ maJl"y1Ilarz zabijajll-c l11iiast po wyjaSnieniu s1
 kto-z-kim- SzmJidta ! jeg-o opinia 0 tym koledze Wlec do 
ransportowca."Prut", .aresz- 
kojme wr60U do 9W'Ojej kablny. Wte- Iii tna paIIlewce wr6ci1 do Sewaatopo- "JEKATIERINY 11" olioern pwchoty ! ranill-C admirala i-przeciw-komu dorwal: si
 do tego z floty 
momorskiej Ibyla U'prosz- t
ai oflCer6w, u
1nl1 w1

6\y', a 
dy jeg-o rm..
 Giliarowsklj posta- I!a i ZIdal s1
 Il18. 
 d niI.elask
 spra- W Idstopadzie 1905 m6j ojciec byl Pisarewskdego.. Stall on! na czele u- skarbu i uruchomil: swoje dziala. C2'J0na 1 zmeks2'Jta1cona przez krlJ.4ce oll,
er6w z. "Pruta 1 ,:PaniJielejmo- 
norwU na w'laanlj. r{!k
 ZI!I.pl"OW'adzl: wiedltrwoSoi CI!Iil"SkiIej. nadiaJl starszyrm lekarzem na pancer- 21brojonych oddzial6w, kt6re mialy Nie wszyscy jednak poddal! si
 za- w6wczas pogloskt. Sam urodzony de- na zabral Jako zakladnik6w na krlj.- 
porzlj.dek. Na opo1tladz4e parwernika. l2'JaC1Z
ly nIilmI ".JeImtierina IT'. Po wyroikach 
il: wiell!kILe Zlebranie uliczne. rzl}.dizeniu. Zbuntowana zaloga cl
- mokrata, chol: caIym 
em 'byl za 
ik ,
OczaH:0w". W tYJ? mom
- 
- Kto nie zechce j
 barszezu - s1(!: cd
e dn4. Newet dIa ludu Odes- BQ.dowyoh d prze1:a;sowand.u ludzi we DemOl1Btranct uwolnHi zamachowca kiego kTi.}..Zownilka Oczaikow" (mary- post
powymi re!ormamt, Jed.nak z re- Cle Szmldt mlal po 8WoJeJ strome 
zawolal - zostan:iJe romtrzelany za BY etal sI.
 on 
twym gOOclem. " zerwlJ. odnosil si
 do za.palefic6w re- jeden pancernik, jeden krlj.Zownik, 
odm6wiende wykonamda rozka2'Ju! 
, nie 'WIiedzlj.c co z so/bI1. wolucyjnych. 0 pmyw6dcy buntu w kHka kontrtorpedowc6w i mniejszych 
0kia0Ja1o si
 2Je jest g"ropa nieulom- pocr74
, pop1ynlJ.l po m.opatrzende do Sewa:stopolu m6wi!1 me bez sympatii, bojowych jednostek oraz troch
 woj- 
nyoh. Za.sI:
pca prowadzQ.c dalej Ilde- rumuilslkiego portu ConsUmrz.:a., a ale 1 nle bez dy.sk1redytujl}.cej poblaz- skowych transportowc6w. Wca1e po- 
be2'Jpie=1l- gr
 kazaA poczynll: przy- RpOtJ1mJwszy BI
 tam z odmowll- 9kte- 
 liwo6ci. Dla ndego Szrnidt byl przed- kazna ekadra, lecz niezorganizowa- 
g'OOOwania do egzekuoji. Kara.biny l"OIW'a! 
 z powrotem do Rosji fIIJ.- wczeente zdymliSjonowanym oficerem na, a co najgorsze pancernik "Pan- 
byly na1'adowam,e. Padiy strzaly, ale c:IIz:}c 
 
e m6g1 zdObyl: w(!:gie1 L.-- marynarki, kt6rego osobiste niepowo- tielejmon" byl bezbronny, bo wpra.w- 
nie w zamierzornym kilerumru. 8iOO- w Teodozji na Krym1E'. Nadzleje oka- 
 dzenia w zyclu zagnaly na burzliwe dzie. urZlldze
ia. 
mkowe jego dzia1 
miu oficer6w stracdio tyole, w tej zaIy ffi
 plonne. W Toodozji kompa- 
 ' wody buntu. W rzeczywi,stoSci bylo zn.aJdowaly Sl
 JUz w r
kach rewolu- 
li'C?JbloE' ldow6dca C'..olilkow J, dwaj g-I&w- nm piPCl10ty ognlem Jmmibinowyrn 1 ! oowrotnle: meustanJne bun'towanie si
 cj.oni8t6w, ale woi
 jeszcze na ll}.dzie. 
nil rwinowajcy: GiJiiM"OW'Sldj t Smir- 
la od 
Ia desamt "pa.tlom- przooirw zlu staJlo sI:(!: 
em osobi- Tymo.zasem gen.. Meller _ Zakomiel- 
now. .Jedenastu oi'icerOw' usz10 Amler- kmowc&w" t zadala mu duZe Btraty. 
 
 stych nieszcz
 S7JIJ1'idta. skij, wyznaczOIlY przez oara na 
ci - - wi
 SkaozQ.c do morza .JeBZCIZe raz d:r.Iala paDCffl'I1llka okaz:aly Wedlug mego ojca za jeden z do- pogro
 buntorwnik6w sewastopol- 
1 oo-rut 1Q.C si\! na 16dZ torpedowlJ., mr: be'zraOOe jl!lJk kly 1wa wobec tl}.dIa . wod6w nteodpowiedrz;ialnOOci tego sldch, uzyskal ldczne oddzialy wojska 
kt6l"1j. Wprawdzie 'bu!I1townicy wzi
i muohy. W dallS?Jej, T02'JpaCIZliwej jut cziowieka mW sluzy
 fakt. ze 8WegO z :iTUlYch garnizon6w i obsadzil nimi 
do :niewoli. ale jut w ,chwil1, kJiedy drodre ..Patiom1d.n" zn&w wztlj.l '!rum ,,";0"" ,....L .. .' 
 ndepehloletnieg-o syna, kt6reg-o bardzo kluczowe punkty w mieScie i porcie. 
minll-I !'1m} mordowania. Sam
 straclli na Rumun

. ,!"'" . . . . . ,.. . . ' .. . 
 . . .... . . . ...
 . _ . ""' . ,
 .
 .. ... \ : . kochal, nara2'JiI niepotrzebnie na rue- Wcilj.Z jest ten dzien 15 listopada, 
tyllko Fdneg-o zabttego. Dow6d2'Jtwo Przez diw'ana8cle dini 8WOjej gorz- 'I'" ) . ."" ,r! J bezpieczenstwo oo,bierajlj.C z aobll- na wypeiIJJiony po brzegi wydarzeniam.i. 
obflj.l podoftcer Matuszenko. 
 nad kiej wo1noBc.l II1ajpot
e1szy 
t . .... ,.u
". .# zbuntowany krQ.ZownJ.k "Oczakow" l Zbli.Za, si
 2 pp. 
"Pa.tiomkinem" powiala czerwooa na ffiOI"2'JU Ozarnym paraJirowai f,e- 
.' "!"-u . . . to w chWili, kledy dowiedzial si
 0 Na pancerniku ".Jekatierina II". 
ohor:).g"iaw. 
ug
 1 S2'Jerzyl fltrach we wl'lzy'Stkiclh 
 uruchomieniu ci
kich dzial przeciJw- postawionym takZe w stan pogotOWlia 
Kiedy ojc:iec opow'iadal rot t
 hls- portaoh. a rll).d ClM"skl me m6g1 po- on % ndka. Ale argument z chlopcem nie bojowego, sta
szy lekarz ze 8Wolm 
tori
 orzeczernila lekarSlctego Smirno- I&roImit bU'llIOOwnlka. WY'siany w po- ., .,_,.""
.,..,,, trafial mi do przekornmia, bo zaz- personelern konC74 przygotowywania 
wa, wcilJi; nasurwala mi si
 my'SI, jakt SCJig kontrtorpedowiec "St1'lemiltiel- dro!Joilem mu tej wielkiej przygody na punktach opatrutnkowych... 
obr6t przylbrataby spmwa, gdyby nie ny'j.n z ochotm.iCZQ. mJogq. o1'fo
, .":, mo
skiej. W oza:sie rozm6w Cl ojcem Na k
ku ,.Oczakow" Szmidt 
on aJe m6j ojclec byl I'ftarszym le- na prMmo, jak m.dymJany ogaJr my- Pancernik "Pa.tiomkin" milalem 16 lat, akurat tyle ile syn wpatrUije si
 w wybrzeZe portowe, 
karzlfll "PaJti()mkina". Niemal wi- slliw9kt, ugandal sl
 za grubym ZIWIe- Szmidta na "Oczakowie", bylem r6w- czekajll-c niecierplirwie na kuter, kt6- 
dzialem t
 scern
: m.lany sloiicem po- rzem 1 nie m
1).C go odnall'zl: wy1JIo- niez uczniern sz6stej klasy giannazjal- rym majlj. by
 dostarczone 
i 
klad. wzburzona grupa maryn.a.rz.y. tU}.1 duclha - pekly mu lrotly z prze- nej, a co wi
oej _ lIlosirem to sarno zamk&w dla dzial ..Pantielejmona". 

szne
o wzrostu oftcer z conradow- fOl"SOlW'aJ1ia. "Prutiomkln", lIlde
wia- floole, w ZWl
U z buntami II$!, pan- - okazalo si
 Ze wla.cma je-s1: w ich narze podobnie jak na "Patiomkinde" im
 Eug-eniusz. (.Jego nazywano .JeZeli nadej
 w por
 dziala byiego 
sklJ. br6d k lJ., w bialym mundurze. Ze- dom poScd.gu. byl ta,kZe u kre.rn sil I 
ch .,,
atiomkin" i "Gi"Orgij r
kach. MoZe juz bunt dojrzewa tak- mieli obrzydliwe jedzenie!) nle do- zdrobmale ze.nia). Te 7Jbieimooci sta- "Patliomkina" b\!d&- mogly jeszoze raz 
brani zyczliw1E' rozstwujll- !"'ie przed ponownie zaJWinll-l do Oonstamzy. Za- Pablec:lonOSJec' oraz na transp.... ,ow- Ze na pancerniku ".Jekatierina II"? puscila do rozbro
enia 8Wotoh dz1ai. zmrozi
 zapal przeciwnika do walki 
nim wYmieniajll-c mi
dzy sobq. wy- loga uzyskala arzyl w RumumU, a CIU "Prut", I2'Jl11Ienil si
 takZe I:tKlad W kaZdej ohwill w b'2'Jwiach messy Nasb:pnie powstaiicy zdolaU zagar- *) SzmIdt otrzymal dyml..c;j
 mJe.. ogniowej... 
()
 2JWr6cono Rosji. Pamcerni!k.zalogi marynarskiej ".Jekatieriny IT". odlicel'l3lkiej moglj. zja.wii: si
 uzbrojeni nll-l: w poreie urzll-d:zenia 7'8.tJ1kowe dwie przed tygodndem i prny tej oka- 
zhaiibionv bumtem utracil !WOjlJ du- Nie bylo jui na okr
ie jawnych marynarze i .zawolal:: "Panowie od'i- pancernika '"Pantielejmon" (przem1a- zjI zostal awansowany na "kapitana DZIEJE PIOTRA SZ:\HDTA 
nlnll- n3.ZW
 d otrzymal nowll-, chlop- przoo!.wnik&w Bpiewanla "Boze, carla oerowie, prosimy nde stawial: oporu! nowany ..Patiomkin"). 2-ej rangi", ale ..le:ft:ienant" zwilj.ZaA Szmidt naJ.et.a1 do warstwy uprzy- 
.) Zdj
ia za pOZJWoltniem Radio 
kIl- - ..Pantieolejmon". chranl". Na zew11ll-trz WEtZystko wy- Oddajcit" hroll! .JpS'tp,liclt' arl"sztowa- Panoornik ".Jekatierlna U" oddal si
 z nazwlisklem i tak teZ pozostalo wilejowanej. Przy 8woIch zdolno- 
Times Hulton Picture L
brary. Hi8toria raczej sm
tna, bo pom1ja- glQ.da.lo normalnie, ale kt6ry dow6d- ni!". swo:je urzlj.dzenia zamkowe, chocfaZ w historii. sciach i umilowaniu morza m6g1
>>>
Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMO
CI 



 


w5p!1j.
 si
 wysoko po drabince awlW.- pondencyjlUJ. 1 poda]:a niemajomemu 
sOw w marynarce wojennej. Urodzil sw6j adres. Nosila r6wnleri nazwisko 
BI
 w r. 1867 w Odessle, w rodzim.ie niemieokiego pochodzenia - Riz- 
szlachecklej, rule pozbawionej utytu- berg. WaZn.iejsze bylo 1mi
: Zenaida, 
lowanych koligacji. Po ojcu - ofice- kt6re w ostatnich listach Szmldta 
rze morskim - odziedziczyi powo- do niej m1alo zamienM si
 w Zi.n
, 
lanie i maj1j.c niespema dwadzleScia 
in()(Jzk
, Aid
, Id
. .. Z rozmowy 
lat sam zostal oficerem. A.le ojciec Szmidt dowiedzial f3i
, Ze Jest raw- 

jlJ.C wil,lliszoS
 czasu na morzu mei; samotna jak 1 on., rozeszla si
 
byl rzadkim goociem w domu i rue z m
em, ma skromne m-odki Ultrzy- 
mial WIpIywu na wychowanie syna. mania, stara si
 uroz
 soble BpOkoj_ 
CWoplec wyra:stal pod czull). opiekl). ne, r02S}.dne iycle... 
matki, kt6rej zaiJIlteresowanda nie Korespondencja, najplerw oporna z 
ogranlozaiy si
 do spraw domowych, jej strony, przeksztalcila Bi
 z cza- 
oraz staI1szych si6str. Kobiece otocze- sem w rozmow
 coraz bldZszych so- 
nilE! z pewnoScil). przyczynLlo si
 do bie os6b. Szmidt oct pierwszego wej- 
wraZliwoSci Piotra na krzywd
 ludz- rzenia zakochai si
 w Zenald:zie, ale 
kl). i do jego sklonnoSci do ideali- trzeba bylo doplero wielkich wyda- 
zowania kobiet. Szmidt oct mloctych rzen pol1tycz.nych (manifest Miko1:aja 
lat z egzaltacjl)., dzis juz mog
 wy- II), aby ciesZI).C si
 pie.rwszym, 2IWod- 
dawat si
 naiwnoScil)., kochal pro- nym powiewem wolnoSci wymla.I ot- 
stych ludzl pracy i w czasach car- warcie swoje uczucie. Zenaida z 11- 
skiej niesprawiedliwo!ioi spolecz.nej st6w coraz bliZej poznawala autora 
widzial dIa nich zbawienie w socja- - patriot
 przeZywajlJ.Cego gl\!boko 
HZlnte, kt6ry wyobraZ31 sobie jako losy narodu, marynarza kochajl).cego 
noW1j. relig'i
 miloSoJ. bl
iego. B
hj.c sw6j zywiol morski, czuiego ojca, 
pra.woslawnym odinosil si
 z rezerwl). przyjaciela mlodzieZY, cz.lOWJeka, ikt6- 
do cerkwi zajmujl).cej si
 chwaleniem ry pomimo wielu trosk umial odczu- 
Boga a oboj\!tnl). na krzywdy czlowie- wa
 pi
kno i rad
 Zyoia. 
ka. W gruncie rzeozy Szmidt byl gi
- Pisal teZ 0 lIlieszc
ej sprawie 
boko ohrzescijanski, jego wj
ja ustro- .skradzionY'ch mu pieni
zy. Szmi'lt 
jowa byla bliska p6ZIlJiejszym osili-g- zameldowal w dow6d2Jtrwie, Ze zgubil 
ni
iIOm na Zachodrzie i nie miala nic je w cZ3JSie przeja:!d2:ki rowerem. 
wspQlnegx z tym co przyni6sJ: bol- Otrzymal polecenie wyliiczy
 Bi
 z pie- 
szewizm. nl
y w cilj.gu dw6ch tygodni, ma- 
Szmidt nie znosil stosunk6w panu- czej sprawa zostanie ekierow8J1& na 
jlj.CYch w marynarce wojennej i aby drog
 'SQ.dO\V1j.. Smnidt usilnie staral 
naJeZet - jak sam powiadai - do si
 w bankach 0 poZyO'lJk
 - potrzeb- 
"pracujl).cego proletardatu" przeni6si IUJ. kwot
 zdolal wykola
 dop1ero 
si
 do floty ha;ndlowej. Powodzilo mu w paZdzierniJm. Cd staw1ienlia Bi
 do 
si
 dobrze, osillgnl).i stanowLsloo ka- SlJ.du uchylal si
 zaslaniajl).C chorohQ.. 
piltana dalekJiej zeglugi i ze swaim Lecz odwolany z powrotem do Sewa- 
uposa.Ze.n.iem si
gajl).Cym 6000 rb. rocz- stopola rzucil Bi
 w wlr dzLalaIno8ci 
nie nie bardzo m6g1 uchodzic za rewolucyjnej. 
czlonka proletariatu. Stawal jednak Aby uspokoic wrzenie w kraju, car 
zawsze w obronie pra.w cz10wieka oglosil 17 paZ.dziernika mamdfest 0- 
pracy. Byl jednym z zaloZycieli biecujl).cy rozszerzenie pra.w i swo- 
zwil).zku zawodowego marynarzy flo- b6d obywatelskich. Nast
pnego dnla 
ty handlowej w Odessle. Szmidrt przemawial na WIlelkich zgro- 
Piywanie na statkach oceamicroych madzenia.ch na bulwarze Przymor- 
mialo dla niego jeszcze t
 dobrlj. stro- skim w SewastopohL Okazal Bi
 po- 
n
 ze m6gi caJymi miesil).cami prze- rywajlj.cym trybunem. Za4dal wypu- 
bywac z dala od Zony. Ozenil si
 ma- szczenia na wolnooc wi
l6w poli- 
jlj.c 19 lat. Wydawalo mu si
 ze spot- tycznych i poprowadzil tlu:my pod 
kal aniola. Zludzenie trwaIo prz.ez wi
zienie. Nieoozekiiwanie, wbrew u- 
pierwszych dwanaAcie dni - nast
p- st
pIiwemu stanowisku wladz, straZ 
nle przez pif;!!tna4cie lat Biotr we wla- oddala trzy salwy do d-emonstrant6w, 
snym domu przeZywal piekio. .Jego zabijajl).c oomiu i ranil).c w1ielu. 
malionka potrafila mu robi
 drziluie 19 paZdziern:ika Szmidt blorl).c u- 
sceny za to. ze mial tyIko jeden dziial, jako jeden z delegat6w ulicy, 
skromny medal, gdy mundury innych w obradach dumy miejskiej, wzibu- 
skrzyly si
 od order6w. Ale szczytem d:zil entuzjazm u cz.lonk6w dUlITlY, i 
wszystkiego byia nienawISC, jakl). obrady skoftczyly si
 grornklm "UITa!.' 
SzmJdtowa zywila do wlasnego syna na jego czeSC. W1adze wojskowe ustl).- 

eni. Kiedy malZonkowie wreszcie BI
 pily przed tQ.danlamJ dumy, 8cil).gn
ly 
rozeszli, chJ:opiec pozostal przy ojcu. patrole z ulic, a piecz
 lIlad bezple- 
Wojna rosyjsko-japofuJka zburzyla czeftstwem w mieScie obj
la milicja 

ycie kapitana floty handlowej. Zo- obywatelska. Pogrzeb ollar zajsc przy 
stal powolany do czyrmej sluiby w wi
zierriu zgromadzlJ na omentarzu 
marynarce woj, ennej w stopniu po- niezliezone tlumy (wedlug raportu 
ruczntka. Przydzielony do Sewrusto- Zandarmerii 12.000, wedh1g zr6de1 re- 
pola, odbywai niedalekie plywanJia wolucyjnych - 40.000 os6b). Szmidt 
twiczebne. M6g1 m1eszka
 w mieScie, przem6wieniem swoim nad grobem 
gdzie upodobal sobie mieszkanko z porwal za sobl). tlUill1, kt6ry powtarzal 
widokiem na morze 1 dokQ.d sprowa- za nim slowa przysi
gi: "Przysi
ga- 
dzil :teni
. Mieszkal11ko staio si
 miej- my zycie odda
 w walce 0 wolnooc 
seem spotkaii politycznych ojca i ze- czlowieka!". 
I).dajl).c w tej mowie 
bran samoksztaiceniowych uczni6w r6wnouprawnien.ia dla mniejszoSci na- 
gimnazjalnych. koleg6w 
eni, wsr6d rodowych Szmidt wym1en.ii r6wntei 
kt6rych jego ojoiec cieszyl si
 wiel- Polak6w. 
kim autorytetem. Szmidt lubil mlo- Przem6wienie rozeszlo si
 szeroko 
dzieri, zywo interesowal si
 jej spra- 00 Rosji. Szmcidt stai si
 bohaterem. 
wami, a w dniach rewolucjd dopro- Ludzie na ullcach witali go owacja- 
wadizil do USIH1i
 dyrektora realne- mi, nieznajomi przechodnie obejmo- 
go gimnazjum w Sewastopolu, kt6ry Vlali go i calowalL Na drugi dz1en 
byl t
pym sluzkl). samodzieriawia. zostal wezwany do admiraldcji i _ 
SZimidt me naleZal do Zadnej partii aresztowany. BohMer Sewasiopola 
politycznej i na wiasnl). rl,lli
 usilowal z.nalazi si
 pod kluczem w pozba.w1io- 
wcil).gIDl.
 korpus oficerski marynarki nej awiatla ka.binoe na pancer.niku 
w og6lny nurt zmaga1i z ustrojem, .,Tri Swiatiticla". PoniewaZ w BWoich 
kt6ry prowadzii kraj do ka.tastrofy. wystl).pieniach polLtyc2J!1ych S.zmidt 
Po kl
e pod Cusiml). zaczl).l organi- nie naruszyl zlagodzonych w owych 
zowa
 ZWllj.Zek Oficer6w-Przyjaci6J: czasach przepi:s6w wojskowych, jako 
Narodu i apelowa
 do uczu
 patrio- pow6d aresztowania podano spraw
 
tycznych dow6dc6w morskich i kole- utraconych piem.l
y. 
g6w. Ta jego legalna dzialalnooc Post
powa.nie wladz wzburLyI-o opI- 
rychlo osiadla na mleliZnie oboj
tno- nl
 publicznl).. Robotnicy Sewastopola 
Sci lub bojaZni obezwladniajl).cej og61 demonstracyjnie wybrali Szmddta 
oficer6w. Prawdopodobnie - brak na swoim doZywotnim przedstawicielem. 
to danych - wsp6idzialal takZe z Obawiajl).c si
 ostr7Jejszych wystlj.p1eii 
socjal-demokratamt w przygotowywa- admiral Czuchn.iln obiecal delegacji.. 
niu buntu we f1ocie, kt6ry zakonczyl kt6ra sl
 u nlego zjawila, ze wplynle 
s1
 indywidualnym wY'stl).pieniem "Pa- na przysp.ieszenie pozytywnego zalat- 
tiomktna". wienia zloionej ewego czasu przez 
Kiedy Szmidt przebywal z dowo- Szmldta prooby 0 przedtermlnowe 
dzonym przez Bieble mtnowcem w Iz- przeniesienie go w stan spoczynku. 
maille, w delcie Dunaju, przydarzyio Zawsze gOI"IJ.cym pragnieniem Smnid- 
mu si
 rules
e. Wezwany nagiy- ta bylo jak najp
ej uwolni
 Bi
 
mi sprawami swojej zam
Znej siostry od sluzby wojskowej, toteZ oplnia, 
do Kerczl, wyjechal w pospiechu bez szerzona przez czynniki rZl).dowe ze 
przepustki wojskowej i w czasle po- zostal .,wyrzucony" z marynarki. by- 
dr6zy kolejl). zostai okradziony z pie- ia nilepr8M'dz.iwa. "WJelka encyklope- 
ni
zy sluibowych. Stracil sporl). BU- dia sawieoka" zawlera podoblUJ. su- 
m
 - 2500 rb. Nie m6g1 nawet za- gesti
, aby 
 OOawalo, Ze dymisjl). 
alarmowa
 tandarmedi, bo za sarno- wyrZIJ.dzono mu krzywd
. 
wolne opuszczenie okr\!tu w czasie Admiral Ozuchnin wypuszczajlJ.C 
wojny grozil wyrok trzyletniego zam- Szmidta na wolnosc ostrzegl go Ze 
kni
cia w twierdzy. Dalszy szlak tej zostanle zn6w aresztowany, jeZeli n1e towego odl1}.czyl si
 .kuter "Prigodnyj" 
niefortunnej podr6Zy Szmidta pro- zaprzestanie swej dzialalnooci rewo- 1 wyp!:yn¥ na wody zatdki. Kuter do- 
wadzil do Kijowa, gdzie mieszkala lucyjnej. W oblkzu tego ostrzeZenla starcza1 zaopatrzenae okr
tom Szmid- 
jego siostra. Mial nadziej
, ze uda Szmidt nosil si
 z zamiarem znikni
- ta, a teraz przypadla mu kluczowa 
mu si
 tam pozyozy
 plenilj.dze, ale cia z SewaJStopola aby pod innY'm rola: m.IaI DR pokla.dzie u1"ZlJ.dzenlia 
nic z tego nie wyszlo. nazwiskiem organi:7Jowa
 strajk pow- zamkowe dla dzial bylego ..PaUom- 
Aby rozproszy
 dr
CZlJ.ce go mysli, szechny. Strajk uWaZal za zasadniczy kina". 
Szmidt poszedi w Kijowie na wysoigi warunek powodzenia rewolucji. Ale I wtedy sl
 zac
... Kanonierka 
korme i zobaczywszy wsr6d widz6w Komisja M'lrynarzy miala teZ swojl). "T.ierec" pod banderl). 8w. Andrzeja I 
nieznajoml). miodl). dam
 zapomn1al 0 racj
 Spieszl).c si
 z wywolaniem bun- ze staraJllnie dobraIll). zalogl). - pierw- 
Bozym Swiecie. Tego Bamego dnia tu we flocie. Wr6g przecieZ Die spa} sza otworzyla ogiefi. Celny pocisk u- 
przypadek zdarzyl ze Szmidt z tl). i Soil).gal z innych garnizon6w wierne goozil kuter. Wraz z nLm poszla na 
saml). nie2lIlajoml). zna1azl si\! w po- oddzialy wojsk Ilj.dowych. dno nadZJleja rewolucjonist6w urucho- 
cil).gu odchodZI).Cym z Kijowa. Dobrze Szmidt poddal si
 woli wi
kszoScl mienia dzIal najpot
niejszego okr\!tu 
wychowana niewi8.9ta rue byla skora i staIll).l na czele buntu. Nle naleZY f1oty. Taka byla przyczyna. dIaczego 
do zawierania zmajoanoooi z przygod:' - powied:ziai potem - uchyla
 Bi
 slawny paIIlcernik juz nigdy po swoim 
nym Slj.Siadem w przedziale kolejo- od mniejszej roli U'WaZajl).C, Ze si
 jest plerwszym buncie "nie wystrzelil w 
wym, lecz sarna si
 nie spostrzeg}a, powolany do wi\!kszych zadaft. gniew1ie", jak bez wyjaSnienia stwier- 
kiedy wC
gnJl.i jl). w rozmow
 nle Takioe wlaAnie drogl zaprowadzily dzil anglelski blograf tego okr
tu w 
pozbawionlj. zwierzeii.. .JechaIa nieda- Szmidta lIla poklad "Oczakowa". swojej ksiQ.Zce ..The Potemkin Mu- 
leko, tylko cZiterdzieSci mi.nut, a przed tiny". 
opuszczeniem pocil).gu zgodziI-a 6i
 na OSTATE('ZNA ROZGRYWKA Wystrzaiy z kanonierki ,.Tierec" 
dalsZl). wym1a.n
 mysli drogl). kores- Zblizyla si
 2 pp. Od wybrzeZa por- staly Sl
 sygnalem dla Btrony I"ZIj.do- 


.......01:. 


":.?-:- 


".f: 


'. 
. 


Przyw6dca buntu na "Oczakowie" por. Piotr Szmidt 


'.
 ... .""'1 


r .,
 


., 
.. 


.-:,.: 


"- 
, 
 : 
!.
 
 



'i 


,-c.,." "_ 


t. . 


,. 


"-*
/" ". 


',.y, 


,. 


;." 
" 


J- 


. 


'.(,....: 


! 


,.". 


.;..: 


1'... 
 


..r. 


.... 
. 


.. 


.. 


t 


9t 



 .'\ 


.,
 


,tI I' 
. 
 

.1.!-.'
'" .
. 
 
,.: . t..

o/
 
.:..
 . .:;.:- 


'. . f,,;.. ' ,., A:' 


..... 
... , 


'" 'if 
....II.t'". '.i,'., ,'' ;.-
. _'. ,"'"...._.-
 
_ ','* - " .. ... . . .;;t .. 
I ",'. 
.
.
 "'j'l
'.',,/
:- ...
f 

 ....'. 

 ;
. " --',.'
" »-.,'. ':r 
:. ../, 
. .. ... : . " 
 - ",. 
-. ...-: 
.:
 


.
 .-
.: -: 


.
""\-.
 


. 
;.., -. 


f; 


p 


i 


'1 


I 


, 
.4.. f. 


.. 


-
 


...-:...,.% ...::.::.._;".,.
':: 


Krlj.Zownik "Oczakow" 


--- --t. . 
"
 If '
-
'
:

':' 
"_ -..1 r- if,'' _"J-" 


hi "". 


...t..,.. 


.* 


,..: 
 ). 
. '.1.: 


f- 


.j". 


..,;j:... 


......:.:A 


.h ..... 


. 


j 


t 


t 


f 


.' ,,' 



 


..,;
 


'.ii' 


. 


, 


..j(: 


... 
. 


, ...it.. 


li 


.
. 


.«(- 


.: 
. 


...f: 


.J 


.-:;'f.. .' 


Manifestacja robotnikow "C\\astolJOlskich W czasie pogrzebu ofiar zabitych na "ON:akowie" 


.... 


'.
 


...
 .i 



,. 
 , 
/ ;. y :y 
;'u . ::.,_ ;;

i:;.;, '::--,-:
 
.'._ . 
t. '--_:\..?\;
 _ " ' 

 ",.;':.:
 . a
 . ': , . . 
.:t, 
"''''.::.:: 
. 


-. 
 


wej. Wybrzeze zagralo ogniem dzial 
polowych I karabin6w maszynowych 
raZlj.c stojl).CIJ. w pobliZu kamonierk
 
"Uralec", transportow:iec "Drulestr" I 
inne mniejsze jednostki opamowane 
przez buntownik6w. Pod oglen dostaJ 
si
 takZe IlJiepozornie wygll).dajl).cy 
transportowiec "Bug" - w rzeczy- 
wistoSci piywa:Jli-cy wulkan. W jego 
lukach znajdowalo s
 300 torped bo- 
jowych. Gdyby to wszysbko wylecialo 
w powietrze, z.naczna 

 miasta 
uleglaby znIszczeniu. ToteZ zaloga 
natychmiast opuSoila czerw01UJ. flag
 
i sama zatopila okr
t. 
Odwamy buntownik - kontrtorpedo- 
wiec "Swirlepyj" strzelajl).o z wszyst- 
kich dzial ruszyl pod peh1lj. parI). w 
kierunku pancernika f1agowego "Ro- 
stisla.w" , aby zaatakowa
 go torpe- 
dami. Dostal si
 jednak pod jego sil- 
ny ogieft ora.z znajdujl).cych 91
 obok 
krlj.Zownik6w ,,
ita.n Saki en" i 


"Parn.iBJt.' Mderkurija". "Swirlepyj" 
walozyl do ostatka, p6ki poci8ki nie 
zamienily go w bezwiadny kadlub, 
pozhBiwlony W!JZystkich nadbud6wek. 
W obronie bratnIego okr\!tu odez- 
waiy Bi
 dz1a.l:a "Oczakowa" mlet"ZIJ.c 
w "Rostislawa" i w jednl). ze strzela- 
jl).cych baterii nabrzetnych. Lufy 000- 
laiy wyrzuoi
 zaledwie 6 z 260 po- 
clsk6w, znajdujQ.cych si
 w magazy- 
nacho Dziala samodzieriawia byly 
starannie wymierzone we flagowy ok- 
r\!t rewolucji. Pociski z pancernik6w 
"Rostislaw" I "Trl SwiaUtielia", z 
kI1i-wwnika "Pamiat' Mierkurija", a 
takZe z batedl nabrzeZnych zacz
ly 
rozwaJa
 "Oc:zakowa". Na krl).zowni- 
ku 
 padall zablci i ranni, wy- 
buchl poZar, a wkr6tce potem panika 
ogarn
ia za1:og
. .Jedni skakali do mo- 
rza, Innl zbili si
 w przeraZone gro- 
mady na dolnym pokladzle. N a pr6
- 
no Szmidt uslJowal doda
 odwagi 



 
Q : ,t, . ".
_. 
*"N" «

 ."rr 
 
\{: -1- i ""
 
 
t.:. 
'-:-.- -- "" 
 -
' 
t..' 

 ,', """'c, ;: 
- ,'.c

_": 


.\ 
'"'" 1, 
:;. 
'.- 
\ 
 :
__ J{ 

,..-_u 
u,.". v- 
i":-."41-«...t-=- .
 
 ......... .... 
.. - "'. , . ....-:: . \ _ C
 . ..u 
/';i -, "':.. - ,_- 
t :(; -'--'i ::r, ..' v

 '.' 
.'" .
 .
 tv 
:\;;. ':\:" .--\
' 
- ";..}
T
.-
 
 _
l 



. 


...t 


'..-:;: 



 



..
 
...
::;..." """_'-
,.f r
 
_,":S- 


" 


" 


I, 
(U,,\ 
'1.'1 . 
_ ,,(. 'j' .... t t 
,". tJ
j. . f i if ILL!!! t II 
.."". -
 .......... 
. . . 
:=.:,......
 



.
\,' 


. ?
 


-'- 


;-.,.. . 



, . 
.
. 


.-; r 
.:.11',: .. 


.f" 


" 
#J
: 


:'_-" ,, 



....' 


t.. 


I 


.. 


, 
., 


:::..::..;.: :. 



' ''' 



 
.: 
::
. 


----. 

." 


..: --= ....;.-= 

.. .;'
. 



 :.. . 
...._. .. .... (U 
......: - 
 
.. 


.
 .. 
; 


.r 


Zulogu ,,()('zakowu" po poddaniu si
 Wbtd7QDl w ()czekiwuniu na !!1J.d polowy 


(li 
l 

 ' I 
. -,7.. I 


J. .
 '
'
'" . 
t 
. 


'
I 


, . 


. '. 


10: 'f.. 


, ". 
. 


I'or. S7midt pod eskortQ. 



 
.
. 


.
 .. 

 
 ' 
J!" 

 
, 


-;--. 


..(. 


*:
 .- 


'
"'" 
""t 


:-I 
'"i': 


. .
 


\; 


.? 


if 
::1 .s 



H 
 


h 


t 


:.::t'" 



. 
.iI 


.., 


f 
i 


swoim ludziom i p
c1
 porzIj.- kowi ".Jekatierma II" pnypadJa rola 
dek. Kornystajlj.c z zamle&an1a &.rem- blernego obserwatora. nlemniej o
t 
towani oficerowie z "Pantielejrnona" takZe otnymal kresk
 za wlern06
 w 
i "P";1ta" 
dostali si
 
 poklad carskim niebie. NatomJast przy na- 
1 WYCllj.gn
li na maszt blaly obrus .zwiosku jeg-o starszego l
arza. zja- 
zabrany ze stotu.. wil si
 znak zapytania z powodu pod_ 
. "Oczakow" poddaI 

. K
onada u- pisania petycji 0 podejrzanych m'ten- 
OIchla. Szmldt jut me mlal nic tu cjach. Inicjator6w petycj.j wyl"ZUCODO 
do roboty. Musial' uchodzi
. Zrzuoil z marynarki reszt
 podpisanych _ 
mundur i skoc:zyi do wody. Z nadwe- z morza eza.rnego. 

 nogl)., ekostnialy w listopado- M6J ojciec 7JOStai przenieo.rlooy do 
wej wodzie, zdolal dop1ynl).
 do lodzi f10ty baltyckiej, na stanowi
ko leka- 
torpedowej or 270, na kt6rej z.najdo- rza w porele wojennym w Liba.wie. 
wa} s1
 
enia. Torpedowiec pr6bowal Skonczylo si
 dIa nlegx plywanie ne. 
ucieczki, aJe "Rost.li.slaw" zatrzymal ok
, aJe to juz nie mlalo zwil).Z- 
go ewoimi pociskaml. Szmidt, wyczer- ku z wydarZJeniamJ w Sewastopolu. 
pany, chory, w marynarskim plasz- Po prostu nie byio na czym pIywaC. 
czu, kt6ry ktoo narzucil: mu na mokrl). Zbyt wiele okr
t6w fIoty baltyckiej 
blelizn
, dostal 8i
 wraz z 
e:n.IIj. w poleglo na Dalek1m Wschodz1e. 

e przeclwnika.. Ten marynarsJci Ohociat nie1aBka carska w Bt.oeun- 
plaszcz pozwolil autorom. aktu oskar- ku do mego ojca ograniczyla s1
 do 
zenia WYSUIUJ.
 za.rzut, :l;e Szmidt Wi- 
a go z morza Czarnego, 
lowal zblec w przebraniu marynarza. odczul gl
boko 
 zmian
, 10 
knll 
Tymczasem zn6w roo;pocz
o s1
 za Krymem i poludnlowym sioficem. 
OBtrzeliwanie pIonQ.OOgO .,Ocm.kowa". Nie od ra.zu wl
 poddal si
 urokowi 
RewolucjonjSoi 0BkarZ:ali potem stro- morza Baltyc'kiegx I pil,llinyc:h wy_ 
n
 1'ZI).dow1). 0 rozmyS1ne okrucieii.- bI'Z'eZy Ilhawskich. Dobrze nlltomiast 
Ht1wo. OficjaJne nat0mia9t .raporty poczul sl
 w zachodniej at.mosterze 
tlumaczyly s1
, Ze pomimo wywle- Libawy i zamieszkal wSr6i jej lud- 
S2JeI1Iia. bialej chonlgwi, dziala "Ocza- nOOci stronilj.c od koszarowych mtesz.. 
kowa" otworzyly oglen. Szm1dt za- kafl oficersk1ch w oddalonym porcle 
pI'7JeCZyl 1 wystllll).l przypuszczem.Ie, wojeamym. 
Ze wybucl1 spowodowany por};arem Zostawmy na chwil
 "czarnomor- 
m()gi wydawa
 si.
 wystrzalem. .Jal- ca." na wygnan1u J zajmijmy s1
 In- 
kolJwiek byio, Die ulega wl).tpliwoSoi, nym marynarzem, zakochanym w 
Ze z "Oczakowa" zabrano tylko 0Ifi- morzu Baltyckim. Mateusz Wana- 
oer6w
bylych zakladnik6w, a pr7Je- gaB poc:hodzU z rodziny lltewsk1ej 
dlu
1j.Oe si
 1 mdekie osmel!iwanie urodZU si
 w Liba.wie t czul 81.
 r..o: 
zupelnie juz bezbronnego 
tu mJa- tyszem. Wiele lat, od chlopca o
to- 
10 na celu wybicie jego zaJogi. 
, Bp\!dzU na statkach handlo- 
Wreszcie dziata umi1kly. Zapadm wych, kt6rymi poprzekreSlal chybe. 
wczesna noc. "Oczakow" p1:oo.I).I ja- wszysl:kIe poludniki na maple Mer- 
snym ogn1skiem na Srodku ClZJarnej caJt:ora.. Wreszc:l.e Yi:enil s1
 z auten- 
za.tOIki. Ludzie na brzegu wsluohi- ty
 Lotyszkl).. oaiadl na lQ.dz:le I 
wali si
 ze zgI'OZIJ. w dochodzQ.ce starn- zaloZyl w Libawie przedgl
biorstwo 
tQ.d woIanla 0 pomoc. 0 Swicle z pl
- prz.ewwnwe. Byi czlowieklem 0 go- 
nego ok
tu pozostala wytrawiona I
bim sercu, lubU konie I dzleol. Miai' 
ogniem skorupa. Odho]owano jl). J sam trzy c6reczk1, z kt6ryclt azcze- 
za.topiono. Gee. Meller-Zaknmielskij 
6lnie przywillzana do ojca byla 
wy'lic:zyl w raporcie do eara tylko Helena. Kledy dzIew
ta podrosIy, 
8 ZIIlbitych 1 18 spalonych_ Ale 
 Mateusz 2J!16w 2at\!Sknil za szerok1m 
przesz10 400 marynarzy, kt6rzy w oddechem ocean6w, za.cil).g1llj.l s1
 w 
t;ym dniu zmajdowaJi 81.
 na "Oc:rm.- Hamburgu na statek I wraz z nIm, 
kowte", przed 
 stan
lo niespel- I cail). zalogl)., mg\n1).1 bez 
adu w 
na 40. cza.cde S'ZJtormu na AtI811tyku. 
BUIlit w Sewastopolu ZOBtal osta- Bylo to juZ po jego smiercl, gdy 
t.ecznie zdlawiony dopiero na drugi pewnego sroneoznego dnia w burzll- 
dzief1 rano, kiedy oddzialy Il).dowe wym r. 1905 17-letnla w6wczag Hele- 
prnelamaly op6r ma.rynarzy bronilj.- na sua Hbawskl). ulic
. opustoszall). 
cyoh sl\! w koszarach marynarki. i spokojnl). w porze obiadowej. Tu! 
Obu Szmidt6w, ojoa. i syna, zam- przed Helenl). szedl prnodownik poll_ 
kn
 w twierdzy na wyspil' 11OII'Z4- cjd, Rosjanin, ze SWI). tonl). - Iibaw- 
oej t
 saml). nazw
 co n1eszcz
y sluJ. Niemkl). i malym dzlpckiem. .Ja- 
krlj.Zownik. M6j ojoiec powtarza.jllC ki
 mIDdy czlowiek idl).cy na prze- 
krl).ZQ.ce w owych czasach wieSoi opo- c1w, gdy zrownal si
 z poHcjant.em 
wiadal, Ze uczeii gi.rrmazjaJny podzl.e- wygarnlll w niego z rewolweru kilka 
Iil tragiczny 106 swego ojca. Byiem kul i rzucH si
 do ucleczj{j pot.rQ.ca_ 
tym portlBZlOlllY do gl
bi. Teraz wiem, jl).C oszolomionl). Helen
. PodniOBla 
ze zaraz po Bozym Narodzenlu straszl1wy krzyk wzywajlJ.C na pr6:};_ 
Zeni
 wypuszozono na woln
 1 no nlel1cznych przechodnJ6w do 
_ 
ze spraw
 przeciw n1emu umorzono. clgu za przest:
I).. potem zemdIala 
Prokurator po ludzku potraktowal na ulley, a policjant zmarl w pobli- 
takZe samego SZII1Iidta. Szmidt twier- skiej aptece, do kt6rej zawlezJono go 
d:zil Ze prokurator czyni to L. wdzi
- doroZkl).. 
cznoSol za 
los 1 awanse. 
t6rych Nle uplyn
io 
 dnl, gdy Helena 
spodzlewal si
 po prooesie. .Jezeli tra- dowledzi.ata si
 od 9Wokh krpwnych 
fU w sedlno, to naleriy przy:z;na£, ze te w sz;pttalu zmari jakis chlopiec, 
prokurator potrafH by
 WdZl
2J!1Y. smll'rtelnie postrzeJony przez nIezna- 
Dzi
ki nlemu Szmidt m6g1 nareszcle, nych sprawc6w. Widzlal on uciekajl).- 
po tamtych C7Jterdziestu minutaoh w cego zab6jc\! policjanta i llieom
- 
poc.Il).gu, zn6w robaczy
 RWOjl). uko- nie pochwalil sle w zbiegowlsku, te 
chanl).. zna tego czlowleka i wie, gdzlf' mlesz- 
Zenaida zamie.rnkala w pobliskirn ka. Przed smiercll). ujawnU ten adres 
miastec2Jku i w cil).gu nlemal m!esil).- i zab6jca zostal arpsztowany. 
ca mogla codziennie odwiedza
 Pio- Wkr6tce potem Helena otTzymala 
tra 1 rozmawia
 z nun w celi w ostrzezenil' od rewolucyjnej organlza- 
oboono8oi oflcera 7Jandarmerii. Zan- cjl rohotnik6w lotewsklch, te spotka 
d.amm, choe rygorysta, zachowywai jl). podobny los jE'zeli na konfronta- 
si\! kulturalnie I staral Sl
 mooliwie cjl rozpozna w' aresztowanYT'1 zab6j- 
naJIl1Iliej Iawowa
 ich rozmowy c
 policjanta. Dz!ewczyna znalazIa 
swojl). obecmoScil).. POZJWalalo to im si\! w roZJPaczliwym poIoZen!u. Spra- 
U2JtIJpelniae l"'Y.lJnowy dyskretnl). wy- wy polityczne byly jej obce nato- 
mianlj. "gryps6w". mia.rt zabicie oztowieka, I 'to na 
SZimldt panowal Dad sobl} i byl ooza.ch jego rony I dzIecka, wstt"ZIJ.- 
przygotowany na n:ajgorsze, chociaZ sn
1o jl). do gl
bl Czula te jezeU zn6w 
obeon.06
 Zenaidy W7JIl1agata w nim robaczy twarz zab6jcy, jak wtedy z 
pragnlenie Zyoia.. W tyoh ostatnich bli!fka, nle potrafi zachowa
 sl
 000- 
tygodn.i.a.ch przed wyrokiem nleraz j
nle, mOOe zacznle krzy
, moZQ 
dawal si
 unosi
 marze.niom 0 Ich zn6w zemdll"je. a policja uwaZaIa 
wsp6lnym Zyciu, m02Je gdzle1i daleko, Helen
 za gl6wn
 SwIadka, splaala 
na syberyjsk1m odludziu, na przymu- dokI-adJ'le u-znanJa i upI7Rd:zHa te zo- 
sowym osIedieniu. R6wn1e nierealnle stanie wezwana na konfrontacj
. 
przywolywal sleble do pol"Zl).dku Wl).t- N adRzedl feralny dztefi _ poez1a 
pil).C, cu;y mOOe 4da
 od Zenaidy ta- do Sl}.du ja.k na 
i
ie. Okaml0 sl
 
kiej ofiary. R6wn0cze9nie uSw'lada- if'dnak ze jej ffiviadectwo jest jut 
m1at soble, te te nadZiieje I ma.rzenja niepotrzebne. WI
ef1 uEdlowaJ zbiec 
BQ. nle2liBZJczalne - ostatnie fJwiatel- w czasie doprowadzenia do 8I).du i 
1m w pogi
biajQ.CYm si
 clpniu osta- zostal zastrzplany przez konwojen- 
tecznego roz:stanla. t6w. 
Na roz;prawie przed trybunarem 0 tyC'll przpotyclach opowiedziala 
morsklm kt6ry przy'byl do miastecz- Ip'karnowi marynarki starsm siostra 
ka, aby SlJ.dzi
 pierwszll. gruN bun- H£'lieny w przerwte ml
y taticami 
townik6w - potem byly jesZiC7Je trzy na baIu polSkim w Libawie. Lekarz 
wielkie procesy - S7JTIlidt osts.tni ra.z zamteresowal si
 nlezwyklyml prze- 
wystlJlpu w rol1 tryb1.ma. Nle bronil Zyciami dzlewozyny d poprosi.i part- 
si
, 'Iecrz; oska.rZat, wyra2JU tei goto- nerk
 w tancu, by poznajomUa go ze 
woSC oddania zyc:la za apraw
. SI). swojl). HlJlStI"l).. Kfpdy jego tyczeniu 
Sw'iadoobwa., ze gdyby wtedy na sa.li malo sl
 zadoS
, Baltyk zagral bl
 
s
ej zawobal "Do broni!", nawet kLtniej niz morze Czarne. sosny nad- 
marynarre z eSkorty wi
ennej od- br7E'.zne zarysowaly sl
 wdzl
cznJej 
daliby si
 pod jego rozkazy. niZ cyprysy 1 .palmy - 1 przy- 
':"yrok byl z g6,ry p
dzony - bY'!fZ z Krymu odkryl nag-Ie t.e jesz- 

mere na 8ZUbl
cy. S2Jffildt popro- CZJe nigdzie nie widziai tak urzekaj1j.- 
Sli 0 romtrzellame. ProSba muslaia cych wybrzeriy, jak te liba.wskie, usy- 
by
 uwzgl
lona, 10 w owym cza- panE' ze SnieZystobialego plasku. (Pro- 
Rie, w oba.w1e rprzed zernstQ., n1kit nle za tlumaczy, Ze piasek Iibawski jest 
waZy'1 si
 opodejmowa
 funkcji kata- pochodzenia waJplennego). 
wieszatiela. W niedlug1.m cza.s1e odbyl s1
 
Iub 
W marou 1906 SzmIdt wraz z trze- Hplooy Z lekarzem marynarld. Naj- 
ma marynarzami stanl).i przed plu- pierw przyszla na mvtat dziewczynka 
tonem eg'7Jekucyjnym. Przedtem wy- i na cze.Ij
 matki otrzymala dml
 He- 
spowladat si
 I przyjl).l komuni
. Nie lena, potem - autor tej opowieAct 1 
pcmwolU, by 
I).ZIaJlO mu oczy. Plu- na CZe5
 ojca zostai EugenJuszem. 
tonem dowodzll jego ko1ega ze szkoly Szcz
sliwe malZeflstwo molch rodzi- 
morskiej. Szmidt krzyknl).l do niego, cOw bylo g-odne upa.m1etnienla _ je_ 
by maryna.rze strzelali celnie. Krzy- den z Przypadkowyoh umruech6w 
knl).i tez: .,Niech zyje Rosja!". MiaI wffi'6d los6w pokolenia, na kt6rym 
38 lat. Z8iWaZy1 rok 'lladziel, zmagati ofia.r 
i ffinlerol - rok 1905. 


WSPOMN!ENTE OSORISTE 
W b1twie sewastopolsklej pancernl- 


EUJ;"eniusz Roml!'izewlJld. 


....f' 


.:.1:( 


-
... 
.a.' 
. ..&..1 


""" 



 


A. 


,&n 


, 


.\ 


'I,{ 
) 
4' 


\.' 


......( 


, 



 


\lie!ozkaflCY Spwastopoia modi!} si
 \\ rza".e bombardo\\ullia "Oczakowa"
>>>
10 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 
 


PIERWSZ4- ofJcja.lnJi. 
 w mo- JADWIGA BECKOW A MERCEDES 
jej karlerze Eksce1enejl byl: - we W!Z
 oflcjta.\ml. w Berl1nle posta- 

 1
jk J


 A GDY BY:LAM EKSCELENCJA 
:£ 

!3:n 

 
::
 
Na dworcu, prny .WYJeZdzie z War- apowodoIwanej lnnierciq. Mar8ZlaJ:ka. 
WL8JWY, otoczona zegnajq.cq. rodz1n4, Mq.i; m6j cl1oial, aby trwa!a krotko, 

61mi 1. W2J1"uszen1em, zapom- a dIa oaM.niA przyjafmiejszegu tonu, 
niabun 0 tremle. ::t ja mialam ZOBtae w Niemczech przez 

 
 aud1enc

- nq.l serdeczn.Ie, prnyl:OO;y'i r
k
 do setr- 
 1iWta. Aby wszystko wyglq.dalo 
.J --- ym ze .._1

.r. w____ l11 _ Pi ,: oa. I sklonil si
 n1sko m6wi1v.: _ jak lot. Dorys co to 
aczy. T1.umaczylam wesolO.Ze jeszc:ze lepiej, mbieralam ze 80
 
""un W
 UUW....-r.\.1A'" 1 ;zermj mlodziez 
ca.
 ze 
61 i maJq.c mlodz1utkq. c6rk\!, bUllltujq.cq. ai
, po- 
8Ud9ki.ego bylo _ jak m.notowal w s erz: rzadko 
meg w 
arszawle, bawi 51\! ni.ewaZ miala 1nne, olekaWS'ZJe pro- 
swyd1 paipiera.ch Beck - Ze u naB - Toucht\. .. o
rzucaJQ.C kulanu 1 Ze --: natum.Inie jek.ty W8ikacyjne. Wybralam. Reiehen- 
prnykladano "... szczeg6lnq. wag
 do . . ." 
1ec.hCQ.CY - mogq. ,trafi.e 
 jakJ.s hall, kt6re znalam. z lat dzieclnnych 
prest:iZowej pozycjl B7J61'a Pai1stwa 9 paMziern!ka, tegoz r. 1934, pod- sam
?d. Nie. l? ona WldziaJa wy- i gdziIe soJanki phICZI}.Ce gard
a 1 nosy 
Polsk1ego, kit6rego n1e uwatallmny w C7JaS za.machu na kT6la jugoslowiaii- r
e 
 celowali w nasz samoch6d! nalW'elt zdrowym rue m
 za8Zkodzie. 
Polsce nlgdy, jak to bywalo w 1nnyoh skiego Alekaandra, w MarsyU1, Bar- \U);
:t ... 

l
 'I.t r61Jko . i zagadkowo, Hitters. zobaozyl:am po raz pieIW- 
repulblLka.ch, za. najwymzego urz
- thou, 
 earn ranny, m.jm.owal BI.
 
 Ihleol, jaik dzie;ci. Nle, 
 wid7aada gz;y u niego na przyj\!Ciu. Byi we 
nJka, ale wldme1iSmy w n1m symbol organizDwan1em szybkiej pomocy dla 
 ze to !Ilie dziecd: Ost.aJtkIiem clerpM- fmku, nie rniaA kosmyka. na ozole. 
i maje.Jtait naszej Ojczy2ll1Y"... Myti- kr6Ia. woSoi odpowiedizia.lmn alodko Ze Di
 Nie wyglpl Smies=ie, ale banalnie, 
lab1m Ze ta.k jest 1 we Francji, ale W popIochu t mslroczeniu, 0 Dim _'0 :oo.uW:&iZyI:am, bo slucl1.&Iam tego co ml 1 ty1lro wyI'8IZ jego oezu muslal za- 
w:tedy byto Inaczej. w czas - nie pomySlano. UmarJ:, ..\ m6wila. trzymae uwag
. Nie m6wilam nigdy 
. . . n1e z 
e1ddej stosunkowo rany. ale z,-_ Mq.Z 
l Rl
bentropa bez przy: dobrze po ndemiooku, a on - podob- 
Przyjrnowam. mnie panI Lebrun. upIywu kIwi. Oale jego tycie bylo.. g6d. Wldoozrue mia.} !kJierow
 mWeJ no - nie mal zadnego obcego j
- 
Zastatam w salonie wiq.za.nk
 I\robiet dla Franoji, a Smiere - jak roln
e- -- s
jq.oego przep1sy drogowe, lUib ka. Uzbroilram si
 w dwa malurtkie 
z tlajblt:mzej rodz:Iny, rw rMnym w1e- rza na posterunku. . . . 
eplej .pouczonego, ze czasem mo- slownicrnk:l. 1 bez ceremonii, poloiy- 
1m. Po9a.dzono mnie na kanap1e obok ... . .;;::: 
 ze bye bezplecznlej lch nie prze- tam je przy swoim naJkryciu. Siedzia- 


r

,;a; 
 
= t E.=';:'.
 !i.- ., 1 '==--IWrOJ«LARNA ZNAJOMOOC 


 1'£ 
na ParyZ _ roowialy sI
 natychm1ast. r6Z do Rosji. ZloZyly s1\! na to 1 bar- _.. '" .. -"" . W Rumun1i by1iSrny dwa razy oft- aoIo I swobodnli.e. Tem.aty przycho- 
Rozmowy szIy banalne two 1 gloti- d7JO cenna. nagroda, 1 niespodziane c.Jalnd.e w roaju 1934 1 w kwietm.iu dzily same. Nigdy i nigdzie 0014d, 
no. Po podw1ec2101l'ku 
Iym sta.dldem spotkania 1 r6Zn.orodnoBt wraZe1i. , -., 1937. za 
 rau.em, wypeInda' rue spot:ka4aan - w tak zawrotnej 110- 
rlli'J'LYlyBmy do wsPamaaego parku. M
 m6j byi plerwszym mlnlstrem .. "!! 
 1K 
:
 e. 
. 
, Sel - kwiat6w we wszystkich salach. 
Zastalyffiny :fuZ naszyoh pon6w i e'l!ropejsk1m, odw1edzajq.cym - ofl- .1' . !%."- naucmma. m 

 Wyra:t,aIam 
 sw6j zac.hwyt. 
mn6sbwo fotograf6w. Kazali nam CJaIn1e - MoSkw
 .- .. -.:,-""';'-:--' ..0 _ 2J8.SU"'
 _"'...._
 Hitler powiedzial m.i wtedy ze najcen- 
spa.cerowae, mwra.ca.t, rozmawiaC z Poiowa lutego 1934. W W8JI'szawie \ . . . b sarna co ...........a- me
 w Zy'ciu sq. dIa niego: muzy- 
otywtenlem. Byl to m6j pderwszy wy_ ohtodno 1 wiatr. M08kwa zagrzebana .)J 
ym. zwI
c my, oglQ.daC. I tyl1ko ka 1 kwiaty. Wdedzial'am ze j
 ja- 
st
p kinowy, ale n1gdy nle zObaczy- w Sniegu 1 32° mrorzJU.{: ... . . ... . 
 kOOZ 

 a. niePrzewldziana w1zyta wy- roszem. Ze nie paJi ,j rue pije. Mialam 
Ism1 st
 na ekm.nie.. Po poh1dmu, w Stoqcach pooIq.g ..
 
 .1 t1 wtelk.Q. ochot
 m6wi
 0 tym, ale Hie 
Wlec7J01'em oficjalne prnyj
e, wy- stal dosye dlugo. Witalo nas na pe- ¥ ob
 m1 w glow1e kaJejdoskop z nle 09mielHam. Powiedzialam tylko, 
:r
: j

 

::= = =e :;'1 
.
 
wie- , ,,\ Maj

 kr6lowa Marla w 

m


 rdzo 

 
am 
:= 
Iilmv 0 jPe"o !W!1ach. Temat nlewinny moim plerwszym kaJtec:h.etq. - na -- k--
_; =
I:" by 
nd dla U, 

 
. Uslys-m.lam, 
 '!A pewno lepi
j 
I bardzo'wskazany dla :&m ministrow. ezele. .. -- .'" UUJU
 Jest bye wegetarianmem Doda..l ze 
Uwarunkowany jedrla.kre Ze ten ktoS Po 8C1Wl
ej stron1e w Nlegorie- jej funkcja wojskowa poniewaZ pod- . . . . h tyton. 
ma dziect. .Jeiell ich nie ma, skarb- 10m przesledliSmy s!
 do szerokoto- ... .-'  jeJOOZala clq.gle do trYbun. zabawiala 
 

:
 :e
:r:
 
bY 
 
n1cq. _ na teg'o rodzaju o1mzje _ rowego poclQ.gu. Bardzo wygodne sq. '
,' .. r02IDlOW'Q., poklepujq.c koo4a W t:a.kt goSciom nie stwaa-zne klopot6w. PH 
8Q. psy. .Jet.eli t'07J1"T16wca je lubi, wy- 'stare wagony, 0 re90raeh jui ukoly- 


a Maria, przyjmuiq.ca w lemont.ad\!. W .ki
 wyglq.daIa 
stRrczy na caly obiad. .J
eli nle lubt, aanych. Sa10nka naleZala przed tam- 162Jku. Pelna dzi"-" bo _,::'..-..0 jak wmo - zaleznle oil ikoloru. Po- 
motna go dlugo przeIronywae lIe w tq. wojnq. do jakiegoii wielkiego kBl
- , w ..,...u, ......, ....vuy, damo mu kluseczki. ZazdroScil:am, bo 
!yciu tract. cia. Wn
trze jej bylo w - 
e za- mtJnnatrowa wprowadzila ll8B 1 na ryb i mi
sa jada si
 duio 
c Eks- 
Z mlnistrem spraw za.graniC7Jl1ych ohowanym - stylu najOikropn1ejszej kiI
 ca!owaAa swq. m.onarc1OOi
 Ej} cjq. 
PauJ-Boncourf'm rozmawial m6
 mn.... secesj1. Aksamity splywaly ze ticl'8ll, W 

. Beck - doSe 1nieBw6j - w c N eIl 1_':' 
,""""""",,,1i6n-. y do 
np 
L6ger (powojenna IDagroda Nobla 
 i pokrywaly meble. W
e pozlia_ . UT _ou o .,u_, w -. , .- ,,
 , ,
 --' 
"M 
£ kr6lewa1d.ej sypialni m1mo 
e kr610' a """'w
;;;;;.":. -gi
-- 
poezje) byI _ jak zwyikI.e ..urn mon- cane rzezbien1a w drzewie I meta- Jadwiga Beckowa z c6rlu), Bubq. i pleskami 'J:a.jfunem, Ralfem i Gigitkiem wa Inim sl\! rwylq.c::z;nJ.e md
la. Dzlli'ki 
 - 
. I b e k enlen; -; p - 
sieur bim mis, mailS mal dispos(\". lach, wijq.ce sl
 w konwu1syjnyoh . temu oddawal:am s1
 swobodnle pe. sa emu. la y,' once!". 0 d e
yID; 
(Gdyby kto chclal ml dowi
e 
e byi 
lotach stylizowanyoh liscl, kwiat6w, w
Q.C na pamlq.tk
 po jednym got- staw1ende - Ibailet. Wchodzlmy z pp. - me wyibh;ralam 8i
 do teatru. kinczYkom akaczq.c
 - jak Pchly 



m:: 
 
e
e
= 
wt.edy n1oobeony w ParyZu _ zga.- llano Ta.kie hyly 07.(10by sz.petnej ca- 
i:ku. B
, szeroklm gestem, z
- L1tw1now do dawnej ca.rski
j kYJ;y. D7JWOIIl! mq.z z Genewy. M6wi Ze - po nas wszy;stj}neh 1 ro
apujq.cych naoh 1118. posadzoe, kiwiaty na BtolJach. 
dzam si
 z g6rv). Oboj
e czy w ioBel, ale 16zka bardzo wygodne, pel- nlj.l' IPI'IZY koticu obiadu, 
ce w Jego 
ubU
e wataje II oklasku]e. Gra- 

 pewnie na 000 operaah.. Odpo- rote, przy alromp
encle perliste- z kw1at6w otlo na estradzi.e. Prrewai- 
ParyZu czy w Genewie, wobec PoI- ne ple.rzyn. puch6w i delikatnej ble- zasI
 kwiaty 1 obd84'0W8.1 obie. Lu- Jq. ".Jeszcze PoIBka lIlde zgIn
"... rwiadaan, 
 ja.d
 do Na!
 Do- go srllloohu W1adczyn1. _ nie 1"6ze. Wprowad.zJono znanq. {fpie- 
ski by1 Z8IW9ze ..mal dL.
". Iizny. W duzych przedzialach sypial- 
ewicz, po przyj
u, rozdal pa- Oiq.gie brawa. Powtarzajq. nasz hymn w1aduj
 9l
, ze mam 

 amba- Z 
lem K8JI'0lem, na snda.dan1ach, wac:'11k
 (nie pami
 nazwiska). 
Po przy:1\!CIu amba.qador Chlapow- nych - staroSwieckie umywalnle. mom wszystkie kwiaty. Nle cz
 kilka razy. Kurtyna Idz1.e w g6
. sadora Daswtjana do nasze:J mlniate- m6wili{m}y wylq.c:znle 0 psach. GI6w- ZloZyiia iski uklon Hitlerowi a on 
ski zaProPonow al weselszy elq.g dal- Porcelana - sliczna jako gatunek - m.orbna widzlee tak rwiel:kq. 
 8ZCZerq. OaIy zeep6i na scemie. Baletnice wy- riaJnej lOO;y', a na.drug1.e p:zedatawie- nile ? pekifIc.zy1kach, bo dw6r caAy i Sclskal j: serdeczn1e za r\!Ce. 'Usiadl 
WLY w nocnym lokalu. Obaj, z moim upstrz,ona degenikami, zlocenlam1, radoSC obdarowanyoh. konywajq. gl
boki dworski ukion, nle chyba on mme zaprosl. Rzucenie I"Idmna kr61
 m1a.la BZaI 
 w fotelu samotnie na l!ewo 00 po- 
m
em, odpl
U wst
 i gwlazdy z zlOOonymi monogr;amaml i wie
kirn1 
ralam. udzi
1 w wyda!Jlym pl"'7JeZ m
 kJanl
jq. si
 po pas. .Jestem s1uohawki n1e 1,y me P?'ffi0glo! .Je- punkcte pekinczyk6w. .Po k
s dium. .Ja byl:am 
 prawo i mogl:am 
frn.k6w, I wf"szllsmy na 

. NiPlStf'ty! koronarnl na kaZdym pI"Z('dmlOcle. W?Jsko Sniadamu. SIedzialam koIo 'ko- przej
a i uoo'wlOna. Chwn
 tylko, bo stem Ek9ceIencJq. czy me? .Jestem. Sniada.n1u, juZ, rw aalorue, 
e9lon
 go obBerwowae Za.slonH 
kQ. twarz 
Byla to nudna. ogTOmnie elpg-ancka, R6Zrie mied.niee, dzbanlki, dzbanuszkl, mlsarza wojny 
oroszilowa. Bawi- za mnq. stoi umnlechn1
 Ow8jejenko. 
eri; bywa kres obowiq.zJk6w mini- jednyun.i dr1Jwiami. kaw
. a II\!Jl
l 00 strony sall, Przyrnk.n.IIJ oczy. Skon- 
S'lJt:ywna re9taurac1a, z muzyka. Prze- mydelnlc
 i t.p. WlaSnie to ,,1tepe" lam si
 Swietnie. Towarlszcz Klima Nie lubll'am g-o. Nle ja jedna - kor- steriaJnej :&my? MaIn afi
e sie wpuszczono psy. J:ly
l
 .ze na mOJq. czyl si
 spiew. Adiutant zbliZal si
 z 
taf1czylam z oboma panam!. My kie- onleAmlelalo mnie swyrn rozmialrem, byl w
, pll. - owszem I popra- pus dyplomatyczny teri; nle obdarzal z 'bol
iem, gdy wtaSrlle "Iud sie C1Jffie. Co robii mq.z - rue Wlem. My bukietem do artystki. Hiltler zerwal 
dvS opowladalam Q tyrn wieczorze zoot!}. koronq. i dMruglowym orlem. Ze wial mOJe I"08yJsk1e bI
y (nie m6wU go sympatiq.. burzy' na Rosj
 - 0 co wtedy - n1e z kr6lem Karolem, w kuokl na. dy- si wzI I ikIwi.aIt sam je 
zyl 
dowcipnej Of"S! Raezyfisldej, zapyta- te
 10 WSlZyst'ko uchowalo si
, me- 
ym innym j
zykiem). .Ja mu ro- · · · pami
. zawta.dam.iarn protok61, Ze wlW.Ie, ba.wl.l1ISmy Bl
 pysznie i dlugo m
1J.C 
 do 

j dhIgo. Dziewiea: 
Ia. mnif' powamie: rozbite, przez tyle lat I przewrot6w! bllam wym6wkl dlac
 dopiero te- ZwiedzaMffiny Kreml. Pewn1e byly zmlernlam 7Xhnie 110ty n1e mog
 00- z psami. lon\!la z wraienia i po7-.egnaAa go 
_ Czy po taiicu z ambasadorem W salonle 7Bstawiony byi SUlty pod- rnz skasowano "ja;t: , 7B kt6re w tam I ladne 'rlJeCzy. N1e paml
 st1}p1.e. DZJWon-i
 do Da.wtjana. Natu- .Jedyru}. jasnq. postaciq., na tym dzlw- r zcze nJZszym uklonem. Kto!J gral 
me czulaJi sie ja.kby!i zeszia z trz
'IQ.- wieczorek, nie 7Jadne ..tea" z rozbel- szkolnych c.zasach 1:aJp8.lam dw6je. IDic, poza 7JbI.0rami carskich prezen- ralnie marzyl 0 tym. Namajutrz "Car- nym dworze, byl nastf@Ca. tronu, nie- 
:f1ol1tepJan1e 1 znowu HItler byl ja.k 
001 s1
 bryczkl? tamym mlekiem. Samowar - jak si
 Byl 
unisU}. z krwi 1 koSel, idea- t
. SzJkaradzlefu!twa wysadzam.e dro- men" z Maiksakowq.. Dawtjan przy- lnnialy wojewoda Michal. . w transie. Mo
e udawal? Wq.tpi
. Do 
tJb!lJW'lt s!\! wtMV nle uhawll:em. patrzy - wspanlala herbata. r6Zne listq. Ildeowcem - w swoirn rodzaju, g-lmi kamleniami. Zlote wielkie p1san- jeZdZa po nmie, ale ja go m.prosll:am., Titulescu z twarZlj. Mongola I pi{!'k- kOlica wieczoru nle m6wU juZ 0 n1- 
0aJy 
ram wizytv byl poslekany modikie pieczywa. WSr6d nlch male i na pewno nie 'karierowlczem. 0 pro- kl, 1mitaoje ptak6w, wi
czek, pa- wi\!C jedzlemy naazym. samocl1odem. nQ. elegancklj. tonq. (co jej sit: w n1m czym 1nnym tylko 0 muzyee. 
drobino i na nie _ d1a wlasnp1 przy_ ci.asteczka ro2JPlywajQ.Ce si
 w ustach, tokole mowy nie by1o! Halasowano, l:a.cOw, r6Zrie kaaetki - potworne. Zawsze sq. thJmy .g'8IWledzi na pI. podobalo?). Na8t:
nrm razem spo- MlnJistrem' spraw zagra.nicznych 
jemnoki _ czasu nie zna1azlam. kt6ryoh smak zachowalam z dziooln- Smlano si
 grosno, nastr6j 8t"I"d?CZIIY, Grurpa fotograf6w oezektwata przy Teatralnym g-dy Jest extra przed- kojny, n
rmalny IIUnlster Viclor An- Rzeszy byi wtedy baron von Neurath. 
Gdyby w p1erwsze popoludnle _ pra- nyoh lat. By!. t;o jeden z ku1inarnych b
troSkl... no, ale "na wyno
. wyjSclu. Mialam m!!Jl
 godnq. 1 powa.Z- stawlenie. Z trudem przepychamy 81
 txmesoo, I zawsze ten san: 
rszalek Nadzwyozaj m1ly, Sw"ietnie wychowa- 
wie wpro..crt z wag-onu _ Lf'.cho1i. nIe sekret6w mOJeJ babki. .Jak je sI
 1'0- . . . nq. (myslatam Ze tak 
dzie najle- z Wierzbowej: Nagle grupy wyrost- dworu - obIelmy U
 J. . ny starszy pan. R02IDlawiali
my przy- 
J)OJ"W'aI mnIp do Luwru I nIp przeg-a- bilo - nie paml
am. Wiem ty1'ko W okresie naszej wizyty, OOriy Br piej). Wffio6d nich mloda dziewczyna k6w m.czynaJIJ. obrmcat aamooh6d Mu
, wyc:l.ec:zJk:l, 'W'izyty, przeble- Jeffime oboje ZInaliiimy i lubili Wlo- 
Iopowa.1 kolo p1
nych arras6w (wla.- ze nie byly pieczone. aJ.e rzucane na wiecldch dygniltarzy braly udzial w z apamtem, podskakujq.ca. jak na grudkaml biota I kamy'kami, wy- ranle 9l
. gadani.e - tempo dopro- ehy -t :nieUSmY tam wsp6lnych przy- 
lmie bv1a wyRtawa), nawet bym si
 wod
 jak kla.dzione klusk.1. Wzruszo- przyj
iach (n1edlugoo potem zostalo 
le. Zlbl
 st
 do rn.n1e i z krzykujQ.C bardzo IDlemile rzeczy pod wadzone do maxImum - 2Ja pierw- jaoI6I. 
nIf' 2J()11"\f"ntowala ze to ParyZ. na wspornnioo.iem, n1epomna tu:nkcji to W7Jbronione 1 wi

 z n1eh mllym W)"l"'8freffi tw8Jrzy pros! abym adresem arnbasadora I wreszcle: szym razem. Na drug!. dzief1 ambaaador Lipsk1 
Powe\:oWa.lem to sobie jednak ikil- swe
 m
, zerwalam BI.
 00 stol'll 1 sJa:6cono 0 glow
). 
Q. tych s!\! u
mlecha.}a. WyjRSnla mi 
e zvSk - Minister Book w Genewie, a ro- · · · wydawal w.ielk.ie lmiadanie rw n8JSooj 
ka razy. w na.rtwmY'Ch latach, g-dy pobleglam do Imcharza, ruby ml na- nan byla zona wJ:oskleg-o amba.sado- 
e podw6jny: bed
 wyglq.dala na tu z Kaca;pem... Za drugim ra2Jem nie dalam si
 jut ambasadzle. Hitler 'byi - tym razem 
arnba.
 byl naaz przyjaclel tychmia.;t dal przepls. ProSba mo
1a ra, panI Attoldco (dzl.cdaj _ teirciowa m1'odzie1 i foto 
dzie ladniejsze Nie d
1am co z Kacape:m. za- nabraC na "sztuk
 ludiowq.... oJderowa- w mundurze i 7alOWTU roz.In.awialam 
Luk8Blewlcz. Wpadal:am na kilka dni n'ie godrLila ani w Interesy, ani poH- lorda Ha.mblede'l"l. d7.II'dzlea wszyst- WlSIpOlTIina1'arn jq. z rwdzi\!CZllo8ciQ. I pytaIarn naz8lJUtrz klerowce, ale spIo- lUJ. - systemem 1"08yjSkim - prrez z n1m l'lJe IS1ownikiem. Nl stQ.
 nd zo- 
abv poodrly
 Pa.rytem, co - talk tyik
 Rosj1, a jedna1k przeplsu 00 ku- kich ksI.
-'SklaMw material6w 
 2JaWsze - prny 'kaZdej ofiojaJ- lU}.1 rumlencem m6wiQ.C Ze teZ nde 91y- artyst6w z ml.ai8t. NarzuoaU wzory, wQ,d 
ytJal mn1e, czy wl.dzIal'am 
tw1erdz11' m61 mQ.z - ft,vletnle wply- eharza nie dost:alam. Obiecal. Wlem p1SmdeIl!Jlyah Smitha). Pi
kna, wyso- nej dkaz1i - szozerzymm zq.bkI do szal. PoUcja nle przew1dziaia aZ tak kolory, wypaczajq.c Be!JlS i .wartoM: ostatm.l model MercOOesa.. Nie widzla- 
wa na samopocmIde kobiety. Ze byJ:o wiele narad, ,i dopiero na dru- kia, 1'IlISOWa Wloszka sprowadza!a 
r- obie1m;yw6w. BpOIIlItan1C21nej manIfestacji Wleoze- pmwdziwej S2Jtukl ludowej. S
i- lam, zresZJtq. me znam si
 na sarno- 
. . . 
I dzlei\" g'dySmy dojezdzaU do naJ.e m6d, maJterialy, doradmJa 1 ndati. · · · my sI
 daJej i udajemy Ze n1e si
 me I:am jedno p0p01udnie - ku OOziwie- ohodaoh. A jakie lubl
? 0dp0wied7Jta- 
W kwI&niu na..rtwneg-o roku (1934) Moskwy, 
 m1 nagryzmolOJ1ll. czyla swoje pupllkl. Pomagal je_1 w Najba.rdzl.ej oozpoSredn1e dbserwa- dzieje. Rozmawiamy 1 peWTIle oboje nlu przydzielonej mi darny - u Cy- lam ze otwarte i z zapalem dowodzi- 
nowy :tilt minister spraw Z8gTa.1'llcz- karteczk
. OJ, n1edobrze... tr7Jeba tym - z m:parem - na.az poset a cje z terenu przywi6zi jednak sh1Zq.cy cookamy, kiedy wi\!'
 kaml.e.fi roz- gan6w. U tyoh co 'kull 
 najpry- larn dIaczego. Uslysml'am Ze napew- 
nych Fl"'ai'l"lc1i _ uroczy, czarnjlJ.Cy jeszICZe bardz1ej uwaZa.C DR swe 00- ItakZe amibaaador am.eryka:Mki Bul- meg'O m
. Nnct: Z persoIIlelu posel- bije szyb
 1 nas. DoJeZdZamy.. Wy- mIItywniejszym1 sposobam.i I wykony- no 
e mi 81
 podobai nowy Mer- 
Lrn.rl
 Barthou _ przyjeohal z rew1- ruchy. (0 tyro, Ze nie mogltSmy w IItt. Pragn
am wejM w bl!7;szy kon- stwa nle mtaJ C7J88U 0IpI"0W8.(tz;a go sladarny. .Je.qtem po prostu 
ekla, wai1i cudenika. Swiec:mlli!ki, 11chit.arze, cedes. Nie zdarwal:am sobie dokladlliie 
zyht do Wa:rs71&WY. wagonle swobodnie rozmawiae, by- takt z tyro.\: paniaml. chclaJ:am 
ba- po Moskwie. a 
e nle mIa.} "ochrony", no ale u
lech... r6Zne drobiazgi. Zakupi.l:am tyle Ze sprawy, aJe teren wydal rni S1
 sUski 
W'brow temu co si
 m6rw1lo i m6wi, lam w C7J8.8 uprzed'1xJina.. Nle korcdlo czy
 wn
trm Ich m1e9"lJka6 01 tyc1e na wl\!C mlIWi.q.zal maJjomoec z doc:hodzQ.- Pr6OOJ
 si
 pocleszae Ze D8wtjan 
sc saI:on-u w aa10n0e wygl
la jaJk i 
am m6wie 0 czyms innym. 
p!l'falo I plHre _ m
 m61 bard20 rnnle nawet szukanle mlkrofon6w). codzIeti. Po wielu trudach 01 moim eq. pmmJkq.. M6wi1 po roRyj8ku, bywal' doskonaIe nosi frak of :ze 8W'Q. o1iw- kum:ta.. Powt6rzylam ca4 rozmow
 m
Zowi. 
lubU Fra.nc1e. .Ja uwielbl.alam Rzym. Eskortowal nas posPl smvIec- uporze, przyg-otowano mI wizyt
 u u niej I aporo 19!.
 dow1edz1.al. Po po- kOW'Q. oerq. jest efektowlnym Uern dla Innego popohldnia 
am Laitwo zrozumIal I uprzedzil mnie Ze 
on _ ParyZ, Kra:1e I IDarodv a poli- ki z Warszawy, An
-Owsjejen- pand Bulbnowej. :&my komi9arza o8w1a- wrocle, slyszaIam :tak opowiadal na- Jrobiety. Cd plerwszego antra:1d;u 100:8 si
 samotnollcU}. lW1ed:zQ.e Ze doplero pewnie H:iJt1ier chce mi oflarowae 
tvka poszczeg-6lnvch Y'ZIJd6w t'!IJ. to 100, wraz z mnQ.. Lublmm jlJ., Iatwo ty. MySIaIarn 
 b
 u mej sarna 1;e OSZf'1 s'l-1l7'ble ZI' 
V'Ov on by'} mdnl- si
 mpeInia. Zostaje jur}; 'Z nami dy- m. p6M:orej godziny CZEika mnte oblad Mercedesa Pod oZadnym pozorem nie 
dwa 
bne zag8.dntenia. De GauNe, wyc:z;urwalam jak jej jest: trudno t;ye. zg1.l.1b1
 asysIJujq.cego ml calym1 &rla- mrem spram wewT1\!'tI"2JT1yoh w Polsce, reM:or protok6lu 1 IktoS z 9OW'ieckriej - dIa kr61a - w IDfuCIZym pose1IStwie. wolno mi' go przy:Pi-t. .JeZeli dadzq. 
_ 
 S8Jl11 Francuzem _ jest Bala 81
 rozmawiaC, u..
miechala bez- ml soof'a protok6Iu F1Ol"1'llSkiegoo. daw- to mmlast aresztowae, wysIa"?y arnbasady. A ja - :fakby 100. ,
6r I wreAnie Wltedy manOJIBOwano mol. mi do 
 aamooh6d w 
r6wniet teg-o mamia. radinofe, dkazywa.1a. serdec:znOOe p}"ta- neg-o carskiego ofLcera z najwy
h wszystkiClh kornunl8l:6w d'O Ros]-i. - mohrwyellam si
 ..0am1,en . Maik- rnrnutis'kiiego posIia z W8JI'S7JaIWy, kt6- Relohe!Jlhall m
 go UZyw
 ale nie 
stosunkI. z wciQ.Z 71I1lien1ala.cym1 flie j
e cll};gle, czy nlc mI nie trzeba. Cd 
 -tOWl'lJrzyskioh. Na co mn prr.y- Wr6cillby - wedh1g- nleg-o - wyle- saikorwa bvla wspanlala. I glos 1 wy- ry z nami przyjeohal. M6wi si
: trud- mog
 przekroc:zye granicy poiskiej w 
rzQ.dBm1 Wf' Francti, bywa1v 
to gran1cy przybylo kilku dygnitrurzy szlo 1 czym musial OIkupie swoje at:a- ezenl na 7J8.'W'SZJeI z komunizm. glq.d doskonaly. Krucro-hi8zpa.6.1ka. no, 2JI'e92Jtq. lubil'am go. A on zamiast samochodzie od Hitlera! Naturalnie! 
ba.rdro trodne dla Bedim ja1o mlnl- sowieckich. Wszyscy m6wili dosko- now1sko? Gl7Jeczn
 1eg-o I ubieg-a- _ . _ me paf1ska, szczup}a, m
 naJpraw- wyjaSnie wprost 0 co oh0d7i, kolo- .Jasne i rozumiem. Ale - jak si
 
9tra suweren.nego pa.1i.."Itwa. Suweren- naJe po fmncusku. Z oklen wagon.u me myeh zyczen (z g-6ry przewldzia- Pisalam Nt pooc'ZQItlm 0 cermej na- d
, grajq.ca swobodnle. WYJazd z tea.- wal Ze perwn1e bym chciala teraz, za- dalej okaZe - wykonanie zalecenia 
nego _ nle mocarstJwoweg-o! Franc:fe. wid7Jialam tylko &lie
. jeteli zdrapa- nych) bylo Ikrwu1q.oe. Wiedzipliffiny gl"Od7Jle. kt6rq. bylo... ' 
 1 bYi SI\!16qpG11oof!rlj' policjl bylo raz, wpaSe na chwll
 do pani X. ani latwe, ani proste Die bylo. 
_ wtedv _ ul
a 7aJW'SZf' m.nle1. lam mr6z z zama.I'7JIll
tyeh szyb oboje Ze peo!nl przy mnle funkcj
 Wr6cl1lSmy oornym II)()T)()}udnlem do :J e - . .2 t g-ap w mme . rotok61u Ro- Pi
 X. - nie przez dyskrecj
, tyl- . . . 
Illb bard'zJl
1 ffilnvm ..ciQ,g'O'tkom" w WleZliSiny ze 801q. ISkrzyfl B skrzyf1 ..amlola strMJa". Robil to plegane1oo, 'JlTar!7.awv. 'wr'!.? Z Ln'kas!pwI'i'7.mJ.. azaJu. rz .dyrektor p. ko Ze zapomnialam na7JWiska. Wiem Misl:VV"7;t1 y nastr6
 , 
ak1. 
bno 
stosuIDku do Ros1I _ one bvly naj- pelnyoh Jedzenda, Il1& przyj
cle w pol- ale bardzo upokarnajq.co dla slebie. Teg-ot wieczor1.I bvl u na.1 ohiad d1a mer OOW,IOOzII przerl Doh.1dmem so- 
 bym. 7JI\8Jlq. dzial'aC7Jkq. spo1ecznq.. J
' J J 1""'-'
 
l..rtotn1ejszym powodem k1opot6w me- SkLm 
se1stwie. Nasz DOSet Lu- Widocznf" bvlo Ze 'Panl Bubnowa bol nieg'O. d1a pa'16w. ''kt6rzy brali ud:mal :e;k:
 pam
:ra, 
bolewajq.c Na,
uralnd.e !Ze nie II11IiaI'am na.
iej- 

;:;- nga 

:Ii


j



y

 
go mett;B.. kS\.s1ew l 'C'z. chela} tak:Ze d1.l!0 kwla- !'lIe go. RO'lJmOW'a hyla mekq. d1a nas w podr6t;y. dla. lch ZoIl. krt6rp z naml SJa !11
: 0 p"'U iu, wtjan - BzeJ oohoty. Ugryzlam sI
 w J\!'ZYk 1 
Osoba. m!!Jlitstr'!. Bal"tholl znanS\. bv- t6w, pomewaZ w MoSkwie w 0g-61e obu, a strach przed ..nleodpowiednim" nIe byly I dla. u
lk6w minIster- 
 za
U!Ole - b
1 u mnie, 'przepra.s:za.- powIedzllal:am: "Mals out... certaine- pod'Wie
ku 
 je-go zamiej9ki.ej po- 
'II w p,.,lcoce. Jako mmlister !t)raw 100 n1e byro. Modma bylo znalf'Ze tyl- -temRJt:em i mnofe sI
 udzielll. Zyli w fltw8, 
u1acyC'h w 
rawach 80- JQ.C ze p
lmeg-o IOO.razona byiam ment...", 8Jle n1
 wytrzymatam i za- 
. IbK

a

 ha
;a 
wofskowvch, w r. 1921 _ podmsy- ko anemlOzny, n
dzny fiolek alpejski bardzo skromnvrn, !ffi8;lutkim mlE'J9z- wif"Cklch. Ma* m61 wproI'It: Z dworea na przy . WI
 -: ju! pvtalam. wJ:8J..4dwle po C'O? Bo 
- ba.ntnogau
 
r1ecial oe m q. 
wal Mjusz polsko-tranouSki. Nac7R'l- i to nie zawsze. klaniu. M11'!1I 1a1de.4 dziecl. ubranf' po1oohat do BfoolwNINII zlozyc r:J!T1Ort "f'8ZYSCY poprzepraB2J8.m -- p?Jecha- dI'lJie 'iiam jedna pan I , kt6ra koniecz- . 
 .u;,.. - Z ,. 
ntk Paf1.stwa. bvl wterlv w PllryZ1.l . Przed 'samvm zachodem Rlotica, do- ned7.nie, odrabiajQ.Ce lekcjP w 1adal- maI'S7.a1kowf Pi1ffiJd.'1kiemu: Wr6dl, 
i8m
ego 
och
em. do 'Sle
m nie chce nmie po7Jl1a.e. K
? Tajem- w tTUJT1:g 
 
 
:W11'1 Sta
tq.d ych tez 
g-o{IcIEm\ oprezydenta MlIIerand
. z JeohaU{m}y do Mo.okwy. Wysiada.my nym, 0 s1-wbPj mrowcp i nwjrprost- g'dy fut bylam z 
I w salonip. .m .m na or
 eo.vcc, SIO'Wlec- nioza m!!Jla, bra.k OOpowlf'dzi. med:a s
a 'Ii f' p. am en. run ezn " 
1rl6rym !ZI1
li sie od T. 18
6, 7. c:oo.R6w z T07Jg"rzanego rwagonu, u..;zczypni
t szych meblach. Salonik byt na 'pewno Pr7R!bra' si e . z!l7Rirl1 'i 'k"..,.,a:1 ShWC'f'lffiU iki
Ll.
, :o
a.sze1me opet'zc"m. PI.:t b ej Yi nie rna, abym l1}Og-la sI
 poraozic'. By- of,W ja lr
 w 
a=1I me 

i
: 
kon
 robotm1eTJeg"O, v.: Londynte. n:rutychrnast dot
iwie przez 
r6z, 1 - na t
 oIkazjr: _ mmredcp przp,ro- przynJe./ie azarn'P8Jl'1a. Przed obiadl'1Tl... pu",,,,,,:-,,;y,. m. na;w \!C, 10 nle bylo - Jade z poslem. Wpusz- Ie na. ram 1 a - . 
W MlIIerand:de PoIska mIala zawsze zaczynamv 'POWLtanla. Dyg-mtarze. biony z sypIalneg-o. Wysztarn przy_ Na mote zdzirw1enlp odpowied:lJial: ale nikit juz ,nas nlm nle obrzucal. . C7J8. nm1e do panrI X. 1 ulatnia si\!. na :- ?JaJ\!'Ia si
 goSCm.i, a mme 
przyjaclela. pod wodzQ. korn1sarzll. L1twlnowa I g'Il
biona. Kto bvla on-a? Przed tann- _ DowfE'RZ 8l
 7'.araz. I znowu, JaJk na przeik6r - J?lerw- Pant domu jest sarna w salonie i t
 Goenng zaproponow: al spacer. za 
. . . prem,lera. MolotO'vH Drug'I
 huty, fu- tq. rwojnlJ. c6rka bardzo bog-ateg-o kuop- Loka1 obnl6..'f1 tac m
 zbllt;yi I'd 8ZY rarz; w tyciu pood(JIbala mi S1.
 ko- IDa m1n
 podejl7JanSj.. Po chwili _ ogrodem zaczynal Sl
 g{!'9ty, stary 
PrrR!Z kil'kR dnl pobytu minIstra tm, papaohy. Grupkll. pati skulonych ca. otarta 0 
1ce wladafq.ca. 
_ do mnIe m6wilJ.c' 
, . 
 lorat\
a. ZmUSZOIlO Barsawq. do bi- widocznie cOO U81yszll.la - zrywa si\! las. 

 

n


ca, ot
YI 
Barthou w Warnm.wif'. !fPOtvkalam z zlrmna, w p81:ryoh szydPlkowyoh zykarn!. D7A!i _ ukr.vwajaea wq. _ Wypelnlam' I"OZ'kR.Z Komendan- s6w. ",plewala przeBldc
ego menueta, do dI-zMrI. I wprowadza... pamq. Lu- na.; mro sz:a.. my ma o. 
Rle z nim kil'ka razy dziennIe I by- 
?J8JPkac-h, szalfkach, 
kawiczka.cl1. og"la
 i BWObod
 .1:owarzyISq. Wy- 00.. Kazal' mI _ :naJt:vchmlast pO_ malo znaneg-o rosyjakiego. kompozy- pesou. Le.dna, ?.grabna, elegancka, Niedlugo blysn\!'lO Swiat
o z m m:zew, 
lam czeAto tego sasladka przy stole. OLu1\! sI
 Europe:fkq.... roam clep1y, strasrona. atarajaca sI
 n1knq.c' w po- wrocIf' _ wy.p\e szampanem tw
dro- tora. Naturalnle, Z3JPOIT1Il!affim naz- ale kr6lewska kochanka nie byla I 
Iezl
y 

 na .duzej jasneJ po- 
Mog'
 97JC7';eJl"Ze opow1Pd71ee. :f;e pdlubI- sk61'7J81lY 1 el
ncki - ale kapelusz. nurym, szarym thun1e. wie d1JIelm1Q.C 2'J8. Mooklw wiska,. pamimo Ze Dawt]an dostar- przew1.dziana w moim program Ie. Za- lanle. Kamlf"lle Y"1!mc7ne wytyczaly 
l1mnv sie bardzo. Za"Zeto f'I\! doSe S?;aJlk teri; - n1e wl6czkowy na pew- Pam .Teg'Ol"OW8., tona 9Zef'a sztaJbu, Rozpl:aJka
am si ,
. czyi ml potem nuty. M
owa by!a 9k0Cl'TXlno mnie. Owszem, pant Lu- kolo. .wewnQ.trz mego - kwlaty. I 
wstydldwie dIa mnie. Barthou m.py- no. Po\vitanla 1 szalona rado
c' z przy_ mloda, Iadna.. wesoIa. Mam jlJ. ooza.ch. 
. z nami w lo:f;y. W nled1ugun cz:ame pescu pod0?a1a mI sI
 wtedy. 1 natu- s\y'9zl. . . 
W , czv . g'() czv!talam L.E'It-oe que 1azdu formuluj\! po francusku, eta- gdy _ w pi ...........n P arp _ p _._...... N ... .n AR ...
 N T T A otJ:zYmala 7J8S'1JCIZ " ytny tytul "narod- ral!Jl.ie m6WllySmy 0 psach, alf' to ona - Tu odnajduj
 
rm. 
.... _"" 
..
..... ... n.'w.......4L "..' JO....." 7, OAW .. NEl\f pi _... Podobno D ........- i On t::akZe wyda l TIll sI wt."m, jak 
V011.'1 m'avez lu ?"). ZaBada Ze iak si
 ram nl
 t:o""L. przypomniee 8dbie rosy}- mazura Z J'ulkiem Luka.dewlc7'.effi na WVSOlkl smag-Iy. ele
ck1 amba- nOJ :,w.cy. aW;IU1 B 
 z za.cze1a. Pewn1e kr61 jej powiedzial . 
 
J" 
nip wie co odpow'Iooziee, trzeba m6- ski. Nag-Ie - jak wolelenle czarta __ balu w !I1.aszvm poselstwie. Perna 
_ SftdOr DaWt1:m ni1d11,wal RI
 _ z wy_ niJ}. 
U. Podobno - do6f pr
 Ze ze mnq. I"O'ml8JWIia sI
 tylko 0 w t
e. Milcmlam. Wle
. Z£. prag- 
wie m'awd
 - okavlm !'lIe makomi- Radeik szepcze ml gloSno w ucho: cIa d wdzi
ku, ta:6czyla z zapa.lem. g-11J,du _ na kornunIste jak ia _ &1- - 
mq.l. p.qa,c
! n:}.1 dzieci. P17Jed wojnq. mlar z drug!} 
ta. RZAklam: nIe. Roze.4rnIal BI
 I -. Zac7Jem wy g-awaritle 'Jm fran- slimnie I bardzo salonowo. Riaf _ no. taneerke ria. Itnie. MySl
 Po t
e, z M8Jksa;kow!} I D3:wtja- WlOOZOTf'rn, przy obied7Jle, kr61 byl zonq. 
6rk
. Nastr6j nlesam
Nlty, de- 
uAlvszaI8.rn 
E" testem ..
at:a.nte", ho C'U
I{1? My wszyscy jestffimy polRCY PanI Litwinowa 7,qr
bi8111 UCZf'-:f;e bv1 dobrvm 'aJrnbf1,qaOOT"em dla swe- nem, poloohaldSmy na prZyj
L': do wyjl}tkowo m1ly I pow1edzial mI Ze 
oracJ
 wagnerowskie - ]
Z chyba 
ntkt doUi,d z tych co g-o nle czytaIt zyd'lJi! . nlPm ang;elskIeg-o I frnmcuski-eg-o. goo kira'fu, bo umial zvskiwae sym_ amb
y sowieckiej. Oble panle Je'sz- wIe co rohilam 'PO poIudniu 1 Ze 090- lzej ml bylo rozm!l-wiae z Hltle'rerD 0 
nie powlE"dzlal mu tegoo wpro..1It:! Pod OJ'ej... jakze czasem trudno zaoho- :;?:()'I"la premlP.1I"a Molotowa _ miala patte osoIbIsta. i byi ooskonale wyCho- cze Splewaly i hylo naprawd
 bardzo 00" ktorq. pozna.lam, j
 mnq. zach- muzyce, na k
6reJ si
. nie znam. 
konlec p!.erwszeg'O Z 8er1I przvj
. py- wa.
 powag
 1 spok6j! IIkotierwrl£' ktlka fakultJet6w. Prowa- wany. Nle zrazUa. mnic do nle:tro przy- mllo. " wycona. (Riedy 
Id si
 stelefo- Goebbels tez mial dzi
e cczy. Hit- 
t
 mTlif' 'klPdv bP-d\! W Pa.ryZl1. Zno- Z jpooe!'"o nA!;troiu nrzf'r7Jucalo od dzila wlplklJ., przeiI'T1Y'Slowa. wytw6r- kra przygoda k!t6rej byllsmy hoha- W
Jazd do ukoohane
 Nal\!CZOW1t nOlW'a.t?). No. no I to tes
 kr61? lem byly wtedy i:IpOkoJIle i uporczy- 
W'U powiedzialam SZCZe'l'ZP :f;e IlIe rB.2JU winny. Grajq. ...Teszoze Polska ni
 m.in. peri'um i mvdN. Perfumy... teraml.' - "diablt wzI
li. ObowiQ.
i "sh11Jbo- Dziwne, dziwne obycza1e w tym kra.- we. Goet"inga. przezroc.zystc I nle- 
wiem. bo fe-crt to jedyne miasto, kt6- nIe zg1z1.
a..." - plerwszy raz, w da1my spok61 opisawi. Zo8talam 00- M
 m6f wv1echal do Genewy we wyikonalam z nadwyZklJ. ju. Wobec 
ego. jut bez najmniej- oboon.e. Goeboolsa palaJQ.cc. Goering 
rl'lg'O m?
 ml mat g-dy 1ad
 tarn stolley Rosfi, polski hymrn narodowy. darowana na wy'fe7;dnyrn wieloma pu- UwaZal:am 'f.e d'l"li 
 nleober'.l1oSc.i - - · szych skrupul6w ctsnr:1am panlq. Lu- byl morfinlstq.. 
Rltma. Ba.rthou chelal obletnicy Ze 
kona1a orkiestra wo1sJrowa. Beck rttamf - kompletamI mydel t per- SI). molm urlopem. Na."Ita.pll. ? (lawna Z blotem, karnykam1, plu
 gruda pescu z psami 1 m.gadal-am kr61a ey- · · · 
przv1de do nlpgo, na Snladanle. Na- rtfllu1e iPrzed komooa.nlq. honorowq.. fum. Mvdta bylv twardf' i cl
kip iak ?apollll'tadanv przyiarz:d do Warn?.awy snterna mialam t drug; ra
 do czy- gatisk1m1 kowalam.l-artystarni. I m6- Do Reichenhall odwi6z1 nas obie 
tn-mlnie! Z radOOelq.! Powarnle m6wi G-d71f'Jt my 1estemnv? karoien1e. nie mvd!lly sle, ale jakimJi dw6ch dosk
natych roR}"jsklch' Rme- nien
a. W koncu atyczn1a 1939, przy- wilam 0 pr,..ffiUcznyoh "do1nach" (lu- kolejq., m6j mq.Z. Na dworeu czekal 
dal1'!j: Idzie wOIno z Woro!VJIlowem. .J
 curtt'ffi plvw"ll.
 po pow1errehnd wody. waczek. Mia.la bv
 ..eannen" I ..Cy_ jeZdZal z ofic.1aln1j. wl2ytq. Rlbbentrop 
 p1eSnd run;
"kle), z mojq. ulu- przeSl
C2InY, otwarty Mercedes, z ele- 
_ Chc
 konlecznle mpozn
 panlq. rowem i z odkTvtQ. g-lowq. Mr6z Z9.- .Jedno z pudf't bvlo du!Ze, jedwaJbnp 1 rullJk sewllski". WIele razy, w wielu z ZonIJ.. Oczf!klwaUfmly z m
1;em na bionq. "AIouetJte prudE" 
6zystkim. gancklm kierowcQ., a w hco
elu wy- 
z 'Irobiet3. z kt6rq. m1eB'lJkam I kt6rq. tyka oddeoh. W7JM.1SZenie - tJeZ. eZI"I'Wone, w ks?A:aIc1P sowieckIej kraja.ch wys1ucha1arn tvoh tX'T Mia- dMoorcu. .Jak zwykle pmy -ta.kich wl- Podc2B8 rautu, w ea.loo.le, obleAn.y stawny 81partament. WyjMmllSmy w 
uw1elbiam.. MieS7Mamv w naszvrn poseliStwie. g-wlazdy - stra..m1e. Nakupllam la- lam 'W'Zrok dobrv I pewn.1e za'mal0 zvtach - w pier\V1'VZ}' samoch6d wsia- Urdarta.'I"lu wycofa.J: mnle do puosrego dyrekej1 tA przyjechalam z c6rkq. na 
Hm... wiem Ze .feet wdoweem, wiek (Po tei 
!zvcie Mll.rszalek ?Jdecydo- II'!k I 
1f'k drewnofanyclh "Wati.ka- wyobl"abiI bo n-a1Jepszy 
 psula mi daJ Beck z p-oSctem, w drugi ja z to- po1roiu i wr
1' 
 od kr6- kuracj
, nle na wlzyt
, I ?)]
 jeden 
8W6:f IDa - ro:f; to 2a frywolna roz- WM norlrnleSt poselstwo do Tangl am- wstafi'ka . DostaIarn wIele "tl"8.-COSV", wag-a i wif'lk Mfm
, czy wybujaJy biust n!}. goSc.ia. .JeteU Zon nie hylo, to I fa: ziotq. papteroSnfe
 z mon
mem dwuosobowy pok6j. DyrekeJa ma imle 
mOW'a na ofic1a,1nym o'biPdzie! Bra- baq
dy). n3Jkrve na Imbry;ki. z glowlJ. lalki, I lecdwoM dzlewc
 Ma
ty mnie r6wnter!. Bylam uprzef'.zoila Ze z brylanc1k6w. PrzyjQ.
 nie chclalam. instrukcje. 
 Q porozumien1e si
, 
W'Uru1
 1;p "O!Jla" test na pewnQ uro- Przv1ecia, przy1f'cia bpz kotiC'..9.! Pro- kt6rp1 S2Jerok
f sp6dnlC{' OgT'ZelWaly Ha.ThI lub Carrrlf'n. .Jak r6wnlet za
 ze 1N'2Jg"I
du na wielee nieprzyjame Odm6wi
 me moglam. Wzir;ffim. Mu- jffiU me - rwyjeZdmm. Targ w targ: 
CUA, bo nie wy'bral'by i!1nef. J.:f01a ml- rram rannv nif' 2'Jaczvna sle (I !IwIelE". herhatf'. Ni
t6re byly nawet lame. pomnioa'l"le blnokllf na. noo1e DwllSa. na.stroj(' WaI"S'1J8.WY, IIJrasa dopalaou sIaIam potem upOlowae - M!Jl1 na 
aJny, ale z salomkiem I tfi"d
 pla- 
na wvdMa mu sie WldaC mppt"W'Tla, 00 wif'C!ZJOJ'l)v trw
 do {w.rttu. Nlgdy Na wszvst!kICIh przyjec1ach robil:am well)/g-anPJg'O na labedzi,u w Lohen- Blanka (gdzie od nfedawna lcokowano sam - !kr61a, aby pod'ZJi
kowaC. On, c11a. Namjutrz rano - jut same - 
rozeIunfal' sle 1 wy:!aSnU 
p tQ. kobIetlJ. kr().cA1 niz do 5-ej rano - talkie SI). 00 Tlloe-h1.m a;'hy tp 'OOJT1de ro2'Jl'\.\flZ8.
. grinIe" I 'W'9ZY\!ICV 'ZI8. th.1!icl tenorzv, przyj
mjq.cyc!h mlnlstr6w}, 
e:ze smakiem - pehIym wschodnlego wy'bleramy 8l
 na 'spacer. Z dyrekcjl 
'test sl:aru87Jk:a, 
 tfficiowa. kt6rq. ?1WV'CZ8.w. Gdv na storn{"h zo.rta11J. - T.pk1d oddZwiek znafdowaJam tylko u z laA:ajQ.CY'1TI ..1aJbIkiem" no. szyI, 
_ illil"1-a n1\:f; 2'JIN)'kle. Prrebijamy si
 z wy'kw1notu - dodai t.e to na pamilltk
 wyskRkuje .
iet i S7JtuwJkowe aport- 
00rdz0 kooha I kt6I"Q. sle oplelmje. dm10wnle - ko.6cl. na p6hnlska.ch. pa- pani .Jeg'OI"O'W'of. PewnIe d1atego Ze trzenf tv1100 w dvTygenrt6w, I ntgdy dworca Gl6wnego, zygzakami wpa- meP."O dzisiejszego popo1ud,nta. nie,. komuniku]Q.C te 
ercedPS jest do 
WzrnszajQ.CO 'POWiedzlal', ale postano- Dlf'rkl 'PO torta.ch i kolekcje pllmvcl1 bv1a mloda t prng11
1a szezerze za.ba- _ w db:Ir: te C'zu1vm u
!skiem _ damy na Nowy SwiaJt, by potem klu- (0pI1acI1a ml EJI
 panl Lupe9CU. mo:reg-o ro
orzq.dzenia. 
wi
am zemkie RI\! m dowcip. Po hutelek - wtedv g'O.
ie w\'chodzq.. wie st
 lbeztrosko DrzeZ kilka godzin. uartneI'kri. I Ubrebta. potrafily przesz_ czq.c dalej, dojeoh
 na pI. 'l'eaJt.raItny. Opylilam papiero!Jnlc
 podczas ostat- pytam klerowcy czy zna polBki lub 
OhiecWl.e. na wielklm u nag raucle, dla Nle-dzip bnff'ty nfe rna11j. ta.ki
 po- · · · kadzaC mi w zatap1andu 91
 w mu- I wla8nIe, no. kr6clutk1m odcln'ku No- nlej wojny). francuskl... nie, tylko n1emieeki. Prze- 
niego. st:an{!'11mny - przepIsowo - wodzenla tak w MoSkwle. 
 n!kog-o za- WIecz6r w operre. W lOOach plerw- zvce. Gl6wntp ch6r:v. stojlj,CP w miej- wego Swiatu, samocl16d zatrzymal. WI:eczorem, pokazuj
 j!}. m
:f;owi widzia.1 to m6j m
 1 za:wCZ8Sll 

 tr6tke, w plerwszvm Ralonlf' t Pl"R.S'7.1tC do 1edzrn1la nle tl"7R-t,a. ObJ
- B7Je£"0 p1etra korpu."I dvplom8Jtyczny, SC'IU 1 z p6l g-odzIny lJpiewa1ace: sie przy skrz
anlu z Foksalem, m6Wlac: ostrzegl nas oble Ze kierowcq. j
 
pl'ZoE'dstawiall mu wcl,todza.cych. Zoiba- eza slf' ZI!!W'I'!!'lJe jak na 'nOtro1na noM fraki, wi
 sulrnie. Dyg-nltarze ..ChoMmy wi\!C, ohodZmy wi
..:" _ vel Pleracklego. Wystarcrz;ylo... Grupa - Zgacm.1j za co «bstalam? przypu..CIZICZ8.In1e oftcer. z ..drw6jki, 
czvmm z daleka MIlly i g-E"D. Bur- za.p.T'OO"lJonyeh. pomimo to zv.-yik1e n-le sowlpf'C'Y w 'ImrUmch, ,.,.IpkszOOt w nie paml
 00kq.d ale wdem ZR niE'dorostk6w wyrosla spod zlem1 1 - .Tak to za co? wladajq.cy biegle poiSkirn. Wyglq.dal 
hardta. My sI
 ?JbliZvU, pr
tawi- wysb1rcza. Zag-Iodzool ludzl" - 1l8.- butaoh z C'holew-aml. D6I i p:6ra o,;::TOmn-ie muslel1 si
 
eszye 1romulj z fuTlIJ. obrzucala nas grudamI brud- - Tak, za pormam.e panI Lu.pesmJ! ogrorrI!Jlie dystyngowanie w swej 11- 
lam Ml1ly mmdstra Barthou, a 1ego wet dygnit:arze, OgTOlm!Jleg'O teaJtru wypelnIona _ ja'k- na pomoc. AlOO: SIyoha.C stIwan1
 neg-o Sniegu f kamykaml. Zamazalo T z n"'WYlym nlepokojem OIpOWia- berii 
 8'7Jtylpaoh. Wyna1azl'am sobie 
ob1a8n11am !Ze to mo}I. przyjacl6Mca, NA wieIadm oon'klec'(' w '1aszym by to okreS11e? WvchudzlOnlJ. demo- s10nia _ kr610wa 

ehodzi"... I nle szyby, wy
lo paniq. Rtbbentrop. rta.1"1 0 S"rym popoludniu. MIj.Z - da- sport: i wszelkimf 
bam
 pr6bo- 
dr\1'
 Zona mego pl
 m
. po....plstwie SQ;siadlki m.eg-o meta przy kracrlq. bez k!raJwat6w. z szuwaksem wchndzt
a s1:on!....a! A j(,
U, to na Byla one. 
le cio8am.a 1 nde z dypIo- leki 00 2J3.Cihwytu - przyzna1 
e nit' v:a lam go ..sypnq.e . N1e udalo mt 
Barthou 
1 m1 "'Ii', u
leoh- stf'lf' pytaJy go nlem-nta:to, czy mo
'l- I kolorow'l- wi6czJkq.. Skladamr przed- dw
.h IIogach I bez tTQby. fRowem maJtycrzm.ej materii, wi\!C pytala mn!e moglam posl:ll-pIe Ina.ClZJelj. S1.
. Nudno bylo na wycieczkach I"O'Z-
>>>
Nr 838/889, 
/29 AprU, 1M2 


WIADOMOSCI 


11 


.,.... . 
": .,!o 


'j 


.. '., ':'''lA.IJ. 



" ) 


':","'c;; . 


".... .. 
a, 


.
 
......, .$7: 
...:... ;«- 
. .. 
._?-. I" 

. 


". 



 


j.'-' ,,: 
II ;' 
ii. - .. .... 


". 
': 


,

. 


r 
I.' 
; I 
I 
t.... 


- 

 


.:;.:..".:"::'3i"". 


=): - 
 


..Lt... 
"'m 
",
 


".. .
..". 



.' 


,'j 


.... 

j 


... 



. 


...
.: 



:,.. 
.... . 


.
t.i 


'- 


w , 


.:, 


"'
:,. 


)1")11' 

 
'. 
X'X'''
 



!:.- 


. 

 


I' 


".;'.".. 
. #.:. . 
'. --4 


t- 


I 
.:.
 


i 


t 
;, 


, n' 


. ' 


'
. 


. 





7':"
 
,,;
,t
: 


"'i' 


/'.,:
.: 
." "':::


"'
...:;:"". 
 '-.. . 
::tt$
; t 


I 



. 


.' ",;. 


-- .-@. 


I 


. ..:." 


,. 


. 


'" 


.. 


'\Ioskwa 1984: pani Litwinow, pani Beckow&, Litwinow i Beck 


Rzym 1988: Beck i Ciano 


Londyn 19S9: Beck 1 Eden 


IIUIJWia.t z wlasn4 c6rkq. 0... pelargo- zapewnienie t.e Edda. pnyjedme na 
oSc.i. Kr6lowa wtajemnicza mnle i przyznaje t.e robi
 bI
. Dodaj
 akumu1ator" radoklJi. 
cia t energlq., sowany przez kr6la - Nyszczy jak nych mundura.oh.. Lord Mayor prowa- 
niaoh. ZaitrzymuNc 
 na podwte- peWlIlo do Polski - z rewizytQ.. Wo- w szcrz;eg6ly kuraoji I mllo proponuje 7Je i akcent 7JgIlbllam, a dawnlej mla- nawet bez kuracjL lustro! dzil ton
 opremlera. On w tradycyj- 
crmrkl w restauracyjkaclh, propono- bee czego, protok61 7decydowal t.e aby kilku polskich lekarzy wyalano lam dobry. Uprzejrnie 81
 zgad-zJa. Co W naszych ambasada.ch musIatam W Warszawie, wldzQ.c Wien1aw
, nym oStroju, peruce i 
 Z tre- 
walam IOU - demokratycrzmle - aby mog
 jeohal:. do Butgarli. Obiec
j
 1.d7;i
ku
. . widzialam i t.d. ? ?powladam 0 Castel byl: ohoeby raz. Po ta.k1m "razle" by- ohc
 IOU za4mpocowat'!. Powtarzam nem, kt6ry nIoa1Ia _ lila ubrana _ 
sla.da! razem z nam1 pny stole. Z8.w- Granlica wloska byia w nocy. 0 Po jaklmS ozame zJawaia iS1
 zo- Sant'Elia. M6wi ze je zna. Przec
. lam juZ paniq. swoioh poczyna.f1. A pytania 7J8.dane rni przez kr6la. Na: mala dzlewczynka. Za nlmi Baldwin 
sze 
 odmawial. Ale wiama- lrwiele - dosrowme - Mestre. Spl
. na nast
pcy Itronu, Iadna, wysmuk- czego nie lubi. raczej bylabym, ale nile zawsze by- ..Czym sl
 glansuje?" - f!
 Old- 1 00na Lorda Mayora, w zlotE!!! too.- 
l8JD1 jak wykwinltnie jadl. Budzi mn1e przeratona pok0j6w'ka, ze la belgljska ksi
ic:zka Marie-.J
. - Dlaczego panl twierd2JI. t.e ni- lam. powiedZ: c1el
 kOOcUl-. I jeszc-z;e WIe- lecie.z trenem, nieslonym 'Przez cW:op- 
M
 byly roo:mowy telefonlczne z poclq.g st.oi tylko 'kwadrans I "pan Z niq. r6wn1eiZ T'OZIIlowa nie sprnwia- gdy tam nie byiem? Teleron. AmbaJsadolrowa Skrzyftska, niawa zrobil mi wym6wk
 te ,,IpOWin- czyka w ]Ua ubranku. Dalej pa.ramI 
me-Zem. Oz
 chclalam 0 coli zapy- mInister proaL, aby pam przyszla za- Ia t

.oSci i byI:a 
a,. BZCZe- OdparowuJ\!: z Waty'kanu, zapytuje czy przyjm
 no si
 wiedzlre"... bo z dziada pra- jak drulbld, dziewcz ta 1i1a' ze iUoo 
tal: czy poradzi
. N'P. zjawiajq. Bi
 raz do lS8Ilonu". Co ISI.
 stalo? Pade- g61meJ ze na raZle ;Jedna pam refe- - Gdyby Duce tam byl, lub tylko zapl"OS7Jenie na tntymne C2Jteroosobo- dzia.da., ka.Zdy porzQ.dny ulan wie toe tyml l1sbka.rni we 
Wlosach. RzQ.d 
lIdemanl ofioerowie (po to saWnik!) sta (burmistrz) Wenecji IDa rpolecone I'OW'ala cOO drugiej I mnIe 0 zdanie wyrazU ch
 Ze chce pojechat, to ten we Sniadanie. 1011 dwoje, ja - kto tylko kOOciq. clel
q. uzyskuje sl
 blask dyplomacja naJwy2-.sze szarZe WOj' 
z kwiatam.i 00 Hitlers. lub Goeringa wr
l: mi osObiScle kJwiaty z bUe- nde pytaly. kawalek drogi - z Nepi do 
ankitua- C2JW8J1:y? Kr61 Alfons xm. Nawet i bIysk konieczny Ulanean nie by- skowe w Paracnych rnundurach, - 
- jak reagowat'!? A1bo przyjeMZa tern powitalnym Mussoliniego. 0 Drnw1 sl
 zn6w otworzyly, 1 w
l rium - nie bylby w tak okropnym z mymi protok6
ym1 buntami i lam, a w okresie ieg1on6w, prLy po- downIcy w togach i w perukach M
 
Goering 1 zwpowtada te nazajutrz za- br7Jasku... Powariowali! Mam 81
 u- kr6
 z molm m
. K;o} przedstaW11 stanie! usterkami wiedzialam toe odm6wil: dziaIe bronl - mi
 kolriankamJ szaly s1
 rzer6rbn da; 
 
bierne lIlas do Berchtesga.den. bral:, uczesal:, zrdbic makijaZ, i to polsklego nu
, J8- Juz 
ylam pr
y 
iby si
 smieje, ale nie ubawll si
 me mog
. Mote kto inny szalalby z - moPJ. 'byla pIechota. ublory 
esn: su: fraki, ale 
Raz mJllN byl: chara, drugl raz - wszystko w pi
tna8cie minUJt! Nie zl.eml, w dworskim uklome. Ohwila mOJq. ripostQ.. radoSci. .Ja - 
em - Dic mJ prze- MySlalam, toe na tym skotlczy sl
 Wl

 z kr6tkitmt 
bn t e 
moja c6I'ka, ale za trzooIm - jedzie- 
 I ani mysl
 wstawa:. 
ylam lWID1OWy. Kr61 JOd;aje 
 raml
, za Zmieniam temat. zachwyca mnle eie1; nie szkodzilo poznal: jeszcze JOO- znajomOlSt z czamjq.cyJn byiym kr6- denka.mi. ym spo- 
my. Oboje Goeringowle 8Q. W swej pokoj6wk
, te bardzo przepraszam, nam1 k.r6lowa z m?nn m
z.em. Wcho- mn6stwo -rzec'o/ OOkonanych przez nego kr6la. Tylko te byiam na kr6t- lem hJBzpaf1sk:1m. U st Ikorowodem doszIiSm 
willi. 
jq. nas w ogrodzie dosko- 8ile mam BZa.lonq. migren
. Nlkt mnIe dzlmy do wielkie] szerok1ej galerti, faszyst6w. Wyliczam sanatoria, 10010- kilO urlople, a rzeoz dziat s1
 
e Pewn.ego dn1a po poludnlu mialam do 
 ot ki j U tkan Y j 
naiym podwiec:zorkiem, a potem za- 0 tym nie uprnedzl.i - co prawda nikt w kt6rej - ustawiona z dw6ch atron nie letnie, poo-LQ-dek na ulicach, dy- w u
h salonaoh. Kr61 - a lS6 do fryzjera. Wierna _ od l8.t _ mn6stwem '::of6wyo N e br 'd: b e 
bawQ. z dwoma Iwiq.tJkarl1Ii. DuZe to I nde wied7Jiai. Pociq.g ruaza. Zja.wia 
uje reszta zaproszonych. !'ICyplin
 w urz
h I t.d. Opowtadam wi
 pewnle duZo chodzooia jak rak. flrmie w kt6rej czesa} mn1e signor sach dekora jQ. b i a e.s
 
 
niepor
e do trzymania na 
- si
 
 z wym6wkQ.. J?ob
 IOU m6- Obeone pande. wy
ll}.dajq. jak na kl
z- ze gdy przrje
 prywatnie, oglq.- Uk
y dworski
 i Uwa.7JM dawkowa= Ald'onso. Telefon. Zapytuj
 kto: zlote misy, 

 t
ha.r
Jozrzu- 
na.ch, a zq.bki - :nawet w zabaswJe - wil:' Ma talenJt wskaiklwarna w ubra- ka.ch, paIlOWle msko pochyUIi glowy dam 11:0 co mteresuJe mnie naprawd
. n1e. gdzie "Sire, a kledy "Votre Ma - Alfonso cen.l po saJIl tali h ld I iJred 
bairdzo ostre. Oglq.damy wiU
 FUhre- me:W trzy minuty, uC7Je98llle praswie 
 
arzy nie widal:. Za nami formu- Duce rozumle, Ze m6wi
 srezerze, i jest
". Zaohwycala 81
 n1m, co 
- M6wi
 z 
iq. 7Je lM'1etn1e st
 nlowieoznychsstroja:
o MOW e w - 
ra. .Jedzlemy w g6ry t plywamy mo- st
 nie liczy 
 w podr6Zy goll si
 prre- Jq. Sl
 dalsze pairy. Galena d1uga, Ba.- jest WYraZnie zadowo1ony. da, moja matka, ale z futografil i stalo Ze dzwonl, bo w'l'aAnde chclalam zy kwiaty _ caloSC . h1a uzyka, o
ar 
tor6\V3{1}. /PO pieJrnym Kon
g1see. C6r- ZiOO"llie kilka l"aZY, nie wiedzQ.c co i lony, ja.M.ln
a. K
lowa jest ooyba .. · · da;wno temu. " zmlenil: moje ..8JPPuntamento" n80 ju- ba
 nie .I:I

 przepy u, 
k
 zabaJwiajq. adiutam.ci, a mnie Goe- lcledy moM go spotka6. .Ja, lubi
 w1e- wzrostu mego m
, kt6ry "ulom- Podobal Sl
 faszyzm, czy nle - A mogly 'byt'! "spaghetti na tara- tro. I sIy
 Ze przecie1; nle miel1ffiny Do trad 
iet' aI' wie! 
ring pyta 0 SnUgiego... Czy to praw- dziet naprz6d co mn1e oreka. Poza kie,?" nie by!. .Kr61 dm:o niZszy ode geneZl}. jego byio jednak niedopusz- ste. " Zadnego "appuntlarnento" na dzlst8oj. m6w Ii to
&w Preml:r 
al.d
 m;: 
da, Ze on me lubi mego m
za? Smie- wym6wkl}., przyni6s1 wspanialy bukiet mrue. Id:J.c, chC1a}am kuMt'! s1
 subtel- czenle do ogarnl
la WIoch przez ko- Mogla teiZ byt'! man "trart:toria za Ze wiaSnie d7Jw0ni. Przerywam, robi\! wil 7.e PoIska' pod kierunkJ 
j\! ISI.
 I"02J1rosznie, szukam w sIow- liIa orohidei - wia8nie ten 00 Duce. nle - Die wyszIo. munizm. MUf801dni - przez cale Zy- miastem, pod drzewa.ml, gdzie "pad- grze=1ie wym6wk\! te m6g1 zanoto- szal'ka PH em .mar- 
niC7Jku Ii m6wi
 te to glupie plotki. W Bolonil spoty'ka nas moja c6r- Ka.M:y Wloab jest S7£Z
liwy, gdy cie - m1a1 gI
bokq. niech
 do Rosji rone" przyjdzie z kuehnl, wprost 
 wat'!... Drug-a strona drutu _ z tru- wysillki 
 




 dr
i
 
On lm11eje 81
 taI1cie... Wobec tego ka. DostaIa urlop ze swej kl88'lJt:omej m6wi Sl
 ze S7JCzerym zachwytem 0 sowleckiej. Pomagal Hiszpanom w gamk6w, I zaApiPWa. dawne wloRkle dem - dochodzi do glo.ru te to chyba os' 
a owe e 
dopytuj
 si
 0 szarot1d. Czy 8Ij, tu 
 "Finishing School" w Rzymie. We jego kraju, i w dodatku. jego j
y.. lch wojnie wewn
trznej. obawiajtt.C piosenkl. Mialby OObl?' glos, ale ge- n1epoTOZ'.nnienle, bo tu m6wi Alfonso. r

 Wi
a
e j

etf
 Eu- 
g6rach, bo mate alpejskie - pi
knie Florencji wsiadajl}. panowie z naszej kiem. Kr61 nie stanowll wyjl}.tku. sl
 stworzenia 00r0dka komunlstycz- Btykulacj
 I miny na:rgorszych tooo- WIa
ie Alfonso! Nie :mSl. pomyllki _ uwaO"
 gl
bsz 
j sp6q 
 
paohn.q.ce - fiotlct ZIIl8.jduj
, a SZIaI'O- ambaaady I wioskiego ministerstwa Ustyszaiam komplemerJJty na temat nego nad morzem Sr6dziemnYlffi. Uwa- raw. Popro.'!Uabym go 0 ..Musica prol- jultro przyjde Bie 
 Clsza. dzy 
bo .,; j i 
6 
 
tek n1e widziaiam. Botanikq. koflczy- spraw zagranicznych. Gramofon gra mego wluskiego, odpowied1;ialam - zal ze Wlochy znalazlyby si\! wtedy btta", powiewal"by wietrzyk... coli _ A 1ednak jest ni
um1enle sercru ta":" ra am, . 
 ez
 na 
my przejarTAtbk
. Nazajutrz otrzymu- bez przerwy wloskie piooenki. Nastr6j to co powtarzam kaZdemu i zawsze w stanie staiego zagroZenia. Niepo- pachnialoby napewno - eltroneHa? bo tu m6wt Alfons xm' , cie (' .ma sprawa. . 
 na e- 
J\! bukiet szarotek. Dobrne t.e nie ma- bardzo pogodny, pogoda takiJe. za - ze 
6wi
 "z mH
q., ale bez gra- koU .m
 A
riq. i 
acniamem po- Albo rozg-rzana mielta? MoZe nawet .Jekn\!lam... N8Jtychmi"ast formulu- toast
:U
 

l) 

l
lst

en 
ieg'o lew'ka. okn8Jml bh,'Jkiitne niebo slonce i c1e- matyki . Kr61 - slicznym 7JWI"Otem tencJaiu woJennego NIemiec. Dumny odurz;ajlj.CO pi
e, lipy? Oala rodzt- i
 przeproszooia t zwraoam 51 z k I . (dht . g po ego 
Oj
le coli mnie zaskakuje. Mam pIo. Rozkotysane na bok pinie nde- - po'kiwitowai, Ze UCIZUCie moje must byl ze swoich dokonafl na teren1e na ,;padrone" dosiaRaby sl
 po tro- lI"kkim wyrnutern _ do Maj 
tu 

8JIy gl
O
)'i War6d braw 

 dooyl: I skracam pobyt, ku radoS- ruchome cyprysy, drmwa i krz
 w ?yl: wieHme skoro 
I
 nie zauwa- Wloch'. chu, stasw1aUbySmy sdble - 
wza- dlacze.g'O me dodaJ 00 razu numen,; jem am: l.eI.:tm _ si
zlal-t 
- 
en ImOj.ej niezno?nej, 
udzQ.oej ISI.
 pod- kwiatach. Zaczynaj
 si
 akwedukty. za. Latwo proowadzll romnow
, prtai Poleclal z monn m
 z Guldonii jem -:- purpurowe dhtanrti, m
, r;I0- do tmienla. Pow1edzialam... Pomy- dla ko 
 b}i toast 
 en, 
fruwajki. Z8IW1ada.rniam hotel. Czy Poclq.g zwa.lni:a Rzym. Pod2D.wiam C%y znam dobrne Wloohy, Rzym, Jego - pUotujl}.c sam sw6J samolot i po- nec2'JIue zlotQ. ..Lacrima Christi . I Rlalam - nie przedte:m a potem _ N g k . 
roam jakie ZyCZeIJ.ia? Pew:nie pragn
 zaJWsze wszystkioh maszynis1:6w, kt
- okolice. I tu 
tala si
 we mnie kazywat mu nowe u
stYC7lIle za- n8lJ)eWYlo znalazlaby si
 jaoka.4 stara zdretwialam. Trzymam 

, sy_. 
:a 
=
 ba

 odbYI
 sl
 
zwied'ml: Monachium? Owsmm, w rzy ¥Q.c na lokomotywie utmfiaJq. katarynoka. (M1).Z pootem za2'JIlacozyl, loZenia Rzymu, jak r6wn1eZ - prace wtOS7Jka. zaiamujq.ca 
e z ro2'JP!lCZQ. kaf
CQ. bulg"OCZl}.CQ. s1ueh8JWk
 SI6w 
l:iSm k'i' .JA21
i 


achlum lety Stefan. BenOO
kt, po drzwiami saJonki - p
 w powi- te kr6lowi nie da.walam dojtil: do slo- dokonane d1a osuS7;eIJia blot pontyj- i 
czuclem, Rhlohafl}.c 0 Polsce nie ro_em. bo kr61 tak st
 
leje! zl
te 
 w
, 0 eJno, z we ego 
CI
ej operacji ortopedyczne]. Ma- talny, przepisowo ezerwony dywan, wa...). Opowiadam 00 lubi
 i czem sk.lch. Przez dlugie wieki - nie u- re: .".Jak mOOna Zyt'! w kra
, w kt6- Rozmawialilm1y dhJgo. WlaAnle Z 
ad
lq. i ciu
 uBwladam.l.alam 
my 
 Mercedesem, . bo... kanc- czy ehodnik, na perorue. Ze wszyst- zachwycam st
 we Wloszech. Kr61 mlano ioh zlikwidowat'!. rym sionce nie 
 za
e ... rlzwonit. aby za.proslt'! mnle na tinia- sobie Ze nal
 do narodu kt 6ry 
lerz 0 to specja.Ia11e prosli. Ch
 za- kich wagon6w, wywiesTJelIli przez ok- jest doktadny. MuSZ\! motywJlW"a6. . . . .. danie. Tlumaczyq.am _ srezerze Bkru- bez wz.g1t;'du ,- 
wiad?IDit'! naszego konsula i m.m6wil: na WIosi, wesolo po1a-zykujq.. Wita Na przykl
d: ,?,kolo 30 km od Rzr- . Po oficjalnym rzymskim pobycIe, .Jade do Skrzyf1sldch. Lubilarn obo- RZOI1a _ t.e pieIWSzy raz w Zyclu tele- w rZesUoftoi
 zl
eC
d
re okresy 
pok6] w hotelu. Nle trzeba: konsul nag tium. Ciano rozeSmiany szef pro- mu - wyje2;dZa]tt.C prmz POIDte Mil- JechaJlSmY - pryvvatnie - odpoczlll: je. On kochal 81
 w nlej 00 18Jt mlo- fonowal do mnle kr61 czeg-o sie nie no II .. Ii t .
. "pays 
juZ uprzecizony, hotel zalatwiony. Co- tok6tu blady ambaBado:r' Wysocki vio i vi.a Cassia - nie dojeZdZajtt.C do w Sorrento. d'7.iP1'ic7.Vcl1. Ona - hi
ska ary- 9POdziewaiam I w dodatku to lmi uveau ,czy warem powo
en.nym. 
raz bardziej czuj
 81
 w 
czaj przej
y a.mbasadorowa celebruje z Lago Braooiano, jest sk
. Jedzie si
 Na dworcu w Rzymie zncrwu Uu- Rtokratka - byia damq. dworu kr6- Ustvszaiam t
 00 bardro dawna nf
 
': IIDa swoje wlasne tradycje i BWOjq. 
uprzejmej pulapce. OdwIOOzamy Ste- uSmlech
 Cylindry w r
kach, bme do miasteczka Nepi (etruska forteca my, poZeg1lanla, wiwaty. Podchodzl lowej i 
 ks. M£ttemichll. Owdo- lnnial ste ta.k jak teraz W1elkl}. hi-stori
. 
fana, buntuj
 81
, i uclekamy z Mo- r
ce wyclq.gni
e z bukietam1. Dziecl NepetJe) I 0 dwa i p6l kilometra da- marszalek dworu m6wil}.c, te jest spe- wiala. Ambnsador Skrzyn.Jki byt jej Przyzn,afe ze nie lubUam chwali
 patrzr 
 Py

, z lnnego kraju, 
nachium. z polskiE!!! kolonli - w krakowskich lej znajduje sl
 w grode Sanktua- cjalnie przyslany przez kr6la, aby mi drup'"lm mezesm. Przy1aZf1 z r0d7ina sie '4 g-affa' ale kr61 rozpowladal u- zamazu e ""'V w e skaz i pozostajq. 
.Jak zptbit'! Mercedesa.? KieI'OW'oo strojach, jak 7JWYkle _ nadstawlajq. rium - cuda c:zynitt.Cej - Madoinny wr
yl: dokladnr opls Ca.
el Sant' kr6lew!'lkt ,poZOBtala. Po opr7PWI'ocie I bawiony. Widocznie mial poc71llole hu- ,?oone k
ryl miejsca, kt6re zajmu- 

'U]e Jeohal: przez Norymberg\!, cz6tka do patriotycoznych pocalunk6w. ad Rupes. OaloSC naI
 
. Castel EUa I Sankituarmm. Kr6I, zainJtere- zmlanJe Hiszpantl 'I1a .republ1k
, para moru. ]emy na 
 e. 
bo SWletna autostrada:.. W Norym- Uroczy, radosny balagan., :f1otograf6w San!t'Elia. Na pozIomle drogl Jest ll1e- sowany molm opowiadaniP.ll'Tl, polecll krolf'IWRKa I'OZf
Ja Sle. Kr61 Alfons Widzialam go jeS7JOZe Jd1ka razy 
 
i 
jamdem - wl
 je 

e - IIltm 51
 zonentowalam - chmara I"07Jpyoha oboonych. ladny, nte stary koSci6t, a dalej, koIo opraoowat 
g6Iy i WYl"aZa swq. XIII offi
l w Grand Hotelu w Rzy- Zabieral mnle Micznym samochodem: wyr.:.. 
sl:aJemy przed 
otelem. ApartaITlf:;!1Jt Beck defiluje prred kompanlq. ho- skaly, 
uZy taras. Wldal: z niego radoS? z mego mteresowania si
 Wlo- mle, lublt 
 amlbasadora i by- kt6ry sam I szy'bko prowadzi!t, na Wr60ilam d 01 i dg ' 
czeka. Nie byle ]aiki... mleszka w nun noI'OW'Q.. Nde to byi batalion. przepaSc
ste dna WQ.woz6w, strumy- chaml. .Jak pl"ze6licznie postQiPii! .Je- wal u nioh 
 g-oftoI.ern. spacery W £"1 ibl ts\edztaIa 'ZIl.wsze fa 0 
 e u rozrnarzo- 
zawsze Hitler gdy przyjeZdZa. Mebli SamochoodY rusm.jl}.. Huki I zgrzyty ki, szC74tki :most6w z rOimych stem W2'JI"Uszona I niezgrabnie formu- Rozmawiamy we tr6jk
. Po chwl1i 'kaS d
efia" 
 _ naj
ie1 na 
 na 
cznym w1dowis'kiem. 
nie wida;l: - tyle kwiat6w. Gdyby przeratliwe wykonywane przez 00- okre.
 hlstorii i 
spa.nlale zachOo lu1E' podzi
kowania.. a.non8Ui
 kr6la. Przysiadamy oble - piE'kn
 8Jrn'basadorowa. Kr61 Alf
S bki 
 zapach, kt6rym - 
tyil
o r6ze, ale i tuberozy - palen i dzial motocykUst6w, ot:aczajq.cy naB wane ruIny swiq.tym Vasty. W skale W Sorrooto postana.W1amy jechal: przepisowo - w uklonie. Ambasado- XIII by'l uroczym, wy'ksztaroony:m t 
u 
, - przesiq.kIa.rn. 8l- 
R)'pialny. Czuiabym 1IIi
 jak na kata- dla wi
kazej parady. Wiwaty i wrzask schOOy - 146 Btopni w d6t, do Sank- zaraz nazajutrz do Hereu1anum. rowa z wielka. goraejq., ja. - z mnlej- we.'Olym cicerone. m uset pan6w - przez wie- 
falkl;1, DO i migrena gootowa. 
 je na ulicach, ga.pi6w perno w
e. tuarium. Wykute w el
gu 14 18Jt przez przOO hotelem Itmuzyn
. i wM-6d sza. Ona praktykowaia na jednvrn z Pointll 1ednak w tef hl'!torU nle Ie goctmn - palilo wok61 mnle cyga- 
wyme8t. W nocy obmySlam plan dzia- .J
 dumna I zachwycona. .Jest to benedy''.dyna Andrea Giuseppe Rodio nlch maly Fiaclk -..BalUa nl88Zyoh na1cleZszvch. pod W"ZJg'ledem etykiety, iest on aie rOOaktar WiadomMci" ra. Doszorowa.Jaan 
iania. Wychodzimy rwczeSn1e rano - ukoronowanie mej m110Sci do Wloch. (1743-1819). Obecnle op1ek
 nad ca- wloskich przyjaci61. Tajemnlcze szep- dwor6w. Mojq. ..Finishlnlg' School" by- K1edyoS 'opowiedzialam ;;'u 9WQ. przy' kt6 

 .z sosu pomido- 
samoch6d zam6wilam na p6tndejBzQ. . . . 1ym Castel Sant'Elia sprawujq. fran.- ty m
 c6rki z Pl
 1 1L-cz1lne na- 11 If''eiOT\
i. Moi-'\ 1JT11od
 bykl :nl'l e-ode. 'Pewnab tam toe 0 romm1esz - rowego. rym by am dblepiona. SOB 
godzin
. yv dyrekcji ruoo - jakZe Mieszk.amy w Villa Madama, na oLszkande. Przyznam UO'lJclwie Ze m6- legaIlJle abySmy wsiedli do tej malej 'IWWTIO bogoatsza, barwnte1sza, - byla Gd7Jie tam! StZUlDiona l:.varz 
 ponrldorowy... malJUtJka skaza na ca- 
nas pu
l: same? Obiecuj
 Ze 
e- MOIlite MaII1o, nad Forum MussolinIe- wil}.c z kr6lem, me parn
a}am ani plusk;wy - Fiata. 
1j.Z zga.dza st\! Zywym 
elern. .Jest to zazwycza1 100 si(f okazufe? Popeb1il
 

! 
 
sp
 wieczoru. 
dlugo. wr6cl:my. Znajdujemy blUro go. dat, ani nazwiSk, aJe przypomnlalo weso1o, oohrona pohcyjna oponuje. SDr7RC'1JIle 711' szllfem protok61arne1 We francuakif
1 s-ntulce Le Rol" ja1kd a. an ecle mego rn
 I mnIe 
podr6Zy. Wczesnym wieczorem j
st Pokoje U1"ZQ.dzIOne z przerafinowa- mi si
. iZe w ksi
e pamU}.tkowej Dzieci\! me rozpa.cza, robi sI\! mmle- etykietv! KUka wMOlo Rzmnnych 1M Marta 6wi d 1aIki .
 kr61' On rrzedzlelal 8II11Ibasador RaczyflSkIL Na 
pociq.g do Prag.!.. Bi
 sleepingi. nym kornfortem. Wielkie gai
e mi- w1dzialam podpis ksieimy Marie- manie, jakaA wiadza zgad7Ja sI
 wresz- w l'rarnIzonle, skraJpla.nych obficte ne vous
onnalf 1a.ma
 que -oa
'
tre ;::0 poch mia;


e2'JIla.n j eg-o I na S7JCZ
 
Byle. me do Rerlina. W prame SQ. mozy, migdalowyoh kwiat6w, r6Ze, .Jo
. Powtarzam to kr6lowi dodajtt.C, cleo Book ma kolana pod 'brodq., ja w6dka. przetaJiC7JOTlych 00 ka.Zdeg-o petit nom et votre 
M" Pewnie e ",,,,,go edzen1em pa.na.. 
przyjacI.e1e Grzyibowscy. 
t'! chy- orchideje - w calym apartamencLe. Ze zakonnik Hiszpan opowiadal mi 0 
 na ram1eniu, I3Ilbowlem przy sOhotnleg-o wieczoru - czesto przez te komedie widzialam Na p
 jej 


 d
=' 1ud:l.t wiele Betelk.. 
troScl poza nam!. Wracamy do hote- Przy pokojaoh ogromne tarasy z wi- 
styoh odwiedztnach Sanktuarium kterownicy... moja c6rka! Ksztalco- oata dobe - r&wnie1; ad lrwiatowego i ietaJarn Mo!' zostal .' 0 zebra.na z romyoh 
lu, prosz
 0 raohunek, bo jed2nemy dokaroi na Rzym. Bajecznie koJoro- prnez 
yni\! tronu. Kr61 po- ca przez Piers. - tbez mojej wie.dzy poloru ba.rdzo lby1'o OOIeg-te. n e 
 . "e 0 nu w restauracji. Lakaje podawali J.edauI. 
 
dalej. Kateg-oryoznie odmawiajq.. .Jak wo, 'bIyszOZQ.OO _ jak n80 poczt6w- twierdZa Ze sIyszaI, aJe nie zna 00- - pragn
 zrobl
 nam niespodzian- MlodziE'flcze I mlode lata daly mi d


ado;n
 
 al
j praw- 
 J?6Imlski z mi
m, w dru'giej trzy- 
to? Prywatny apartamem Im.nclerza, ka.ch R6Zow'e drzewa migdaJowe i brze srzJCzeg616w Podkrehlam te Ca- k
. r2JeCZ be7JcE'llnq. _ trwajtt.Ca po d'7.iel'i . 
 ne f e 'P chelal rozmo- mall 80sjerki z 80Sem pomidorowym. 
a ja oh
 placil:? RzeczywiScie... Ta- oblo
zki, niebo - bl
k.itne a wokoio stel Sant'Elia j
 moim na
a.f1- I wlaSnie wtedy, gdy clwialoby ai\! ozisiefs7.V - przv1arniE'. Przv:1a7.nle ;':to
al: z 810 j = winy 
oZ

 . P
am cOO olepl
go lejq.cego mt 
mo wypadl nam pobyt w NQrymber- zroty puoh mlmozy. szym miejscem wycieczek z RrLymu. pozostaC ohoclaZ z tydzie!\ w slol'icu wvtrzymujq.ce pr6by czasu i OkoUcz- kr6lll. Wvszla 
affa 1 _ be7Jwlednie Sl
 0 e - w de!kdJ:t, na pleey, od 
dze. Przy willi warty. Zaclq.ga je co- Rwpe - po wlosku skala. Sliczn:ie I z laztmmvym morzem... "Addio n
l. - szyl poazyn8ojq.c. 
Opuszozamy hoteJ z wali2Jkam1. dzie:ti 1nna broil. mote br2'JInie6 po po18ku: M8Jtkia Bo- beIJo Napoli..... Polityka przerywa - OkreR Zycia w g-amlzonie nauczyl - ukradziony dowclp. Zachowujq.c 
mnq. krew I mdkre 
Przed wyjoaxJean 7JWiedzamy miasto. Sionce m.chodzL Z poezjq. i roman- ska Skalna! nawet tak krOI:kie - wytohnienle. mniE' wlelu rzeczV. NR. przyktad urzv- PRZ¥HODA W GUILDHALLU Pl yta ecy" poprosUa.m a.nIba.sadora a.by 
studiowalam plan. ZbliZa. 81
 godzi- tyzmem _ na razie koniee. Trzeba Bywajtt.C w Rzymie lubiiam - 0 Wraoamy naJtychm1ast: - tylko cinanla uomldorOw. .Juz _ zdAie sie . w r. mnIe pl"\!'dko se
 Skrom.- 
na odjazdu poclq.gu, dyktuj
 kiierow- st
 przebrat'! na pol8k1 wiecz6r, w na- r6Znych porach dnia 
 
 tam ldlka godzin w Rzymte - do War- brzecl
. a moZe nawet 
ejro 
-:t osta tek 
 0 
ngUi. Ten Kraj ny Raczynski delilkatnle i dyskretlnde 
cy 000 nledaleko dworca. 
 sta- szej ambasadzie (honoracjory z pol- dtugie godziny na tarasle. Zawsze w szaJWy. lata, krzaC7Jki pod.'!kubanp odpowied- 
"'le 
Iet zAl


ia
:'
 

 


 - jak tamponean - szyt. 
llQ.6 I wolam traga.rza. Zaskoczylarn skiej 'kolonti I personel plac6wki) - ciBzy, na
iej samotnle. Zaszeleti- · · · nlo, 0W'0C0W'aly z lekka. A1ho Rtawa-' - . 
""6....am, a.by tari porzq.dnde 1 kOo 
naszIJ. nIaiik
. Osh1pial I .przewidzia- t:aJkI bywat 7JWYkle pierwszy punkt ell czasem pl"2Je
llzgujtt.Cy si
 m80ly W Wiedniu, na dworeu wita Becka nm do konkurs6w piela w6dk1. albo... re
o 7.awsze nieba. ibra.k 9lol'ica. wy- nl.ecznie :wsunq.1 
k
 z serwetikll za 
lam shJsznje. ze bit'! 81
 ze IDIlq. nie pI'OgTaITlu naszyoh wizyt oflcjalnych. wlj.Z lub jaszc-z;urka, szukajl}.Ce 510- - z calym ceremonWem - przed- ni'!". 'DO ('f) rnam sIp oh,,:rlvw
! Summa mmr Londynu I o
owa glm
 deko1t, ibo su'kni
 :mWam zupe1nie 

e. PodaJ
 mu r

, dz1
jemy Wolam 0 kq.piel. Moja spryt.na Zosia n€JC2Jl1ych miejsc. 0za.sen1 zj?.wiai st
 stawlcie1 nowego namiartnLka Austril ffilmm arum , nauka na'lwta z ukocha- stYKa z oknem..g-llotynq., n1e wWu:dza przem
 a. SOISU b}io na klsllka- 
obie, wr
m na.piswek (bierze) i m6wi zaklopotama. te juZ diugo szu- zakonn
k-francig2Jka.njn, na ohwi,l
 Seyss-Inquart. nvmi IE'.gionlstannl, a poOOm w 
mi- 1q. we made zacbwytu. nakie os()b. MIJd; wldzli
 - nie prze- 
doda
 toe pl"Zy1J)Omnialo JIJJi sl
 tiZ mu- ka i nie mOOJe 2'JIlaleZl: kran6w Co rozmowy 1 mlOWU wracalam do Sank- Pra.w1e jesdnoczeSn1e z wiadomoAc:iq. zonle _ 'Przewaimie oposz'Ill na mame Na newno rue m
 - jes1e- wldziane w ZadnyiITl protdk6le - ma- 
s
 jutro ibyt'! w Pra.dze! takiego? Wch
 do chiiiskiej Pa4;o- tuarium.'.Jest malJUtkie z n8JD1a1owa- 0 Anschlussie Austrll, przyszla z kra- Funkcia tony m1ni
ra RpraW 2J8,I!Ta: Tlla HI36 - ,te tu na. starOlSt osi.:j.de. ntpulacje 8ombasadora, pewnde si
 
Uff... nareszol.e ja.zda za wlasne dy, z rozloZoinym futrem wielkiego nym obrazem Matki Boskiej Skalnej, ju wladom
 0 tncydenc1E' na granicy niC7JI1ych byta skra1nle tnn
 ..rolq." w T
rzvsz,:lam wtedy m
 w wi- zdztwi
, ale 0 me nie ,pyta1. Ra:czyd- 


 
t1;I
h
'n:
 
= :
m:a
iC n
 
: 

n=
\!

:: pC

lt:;:d

 powTOtnll, mlj.Z :Z:




 
a 
 


 ZYCle oficj8;
. . . 
ch


 w 

.r;lr
 
= 
nile m
 obmyBlal: perfidnyoh. pla- pominaIo 132Jlenk
. Pokojowa podn06l. cym na nlej Dziecil}.tklem. Maly .Jezu- m6j pracuje z Mioharem Lubie!\skim. s

.rz;ala m1 r6Zne nieffl))dziankl. .TOOoo z wiec:zorow 
y gie1skiej natury - bybun rT.aI!enowa- 
n6w. NtJkit 'I13S nie 
e oczekiwal. malowany I rzeZbiony bl8Jt _ wanna ffik -jest takZe w koronie, a Matka Zamka1i
ta w swolm przedziaJe. za- To bv1a dve-rE'!'ria. .JMt:E'm w 8mba- byl. na bs.t- nBtlet w GutldhaJolu, kt6ry'm na. Ang-Uk6w - natura1nie - nie to 
Co za rozkosz! jest - kurk6w nie ma! Malowldla, w Nieg-o wpatrzona. Wok6t dbrazu i kladam clchutko dawnl}., ulubionll 
d7lP watvkafl!'l1de1. Kr61 Alfon.'! konr'ZY sle cvkl uroczvst
 zwlq.za- nie obchodzilo I nie zwraoaili na nas 
Rano, w Pra.dze, pojechatyamy do 
by, misteme latamie, dzlwne caly oItarz i 
any obwieszone SI}. wo- plyt(! z "NOBtalglco Slow", Spiewa- xm hvt naibardziej ..kr6I'l"W'Ski" zP nv('h z wvborem Lorda Mavora Lon- UlWa.gI.. Kt08 pl'7Je111awiiaJ - alucha.li, 
n
 posel
. Za.rarz.po przyJe1; - szkatui'kl., Skrzynki, rot st\! od zlejq.' tami. Przy nich. wozruszajl}.ce tre.s- nym prrez VIttorio de Sioca. w!'7.Vst:kich znamych ml ikr61i. Przede ttvnu. Zwyczaje 1 ceremonie sl
jq. 801111, pieprzy11 I jedli da.Iej. Ale BOIl 
dzie, md7JwoinUam do meza. ? cyoh oburzen1em srnok6w _ n
t ciq., kartec7Jki. Cudownie wyleczen1 .....Oggi mio cuore 
 pieno di no- wszystkim poatawny. przyatoiny, wy_ XVI w. i trwaj
 po dzlS d7Jietl.. bez przylepli st
 jedn8Jk do mnie, 8UIkm.ia 
- SkQ.d sI
 wzl\!laS w 
. na lustrach - ale kra.n6w nie ma.. !'IkIadali swe pokome dary, cz
 sta1gia..... twomy paal. Swobodny, WffiO]Y, drw- zmIan!. . do SOSlI, aJe Ze mWa kolor m
o- 
- Eo do BudaJpes2'Jt:u poclq.g 00- eM; u lloha? Szukamy, macarny, ru- brzydkie, czaaem 8I11utne - kule, ciIony, 111'atwmfacy kootakt 7. bli
- TJ n1(,,'t... ('.,dy to pl.sze. powlalo wo- rlha.wy, wi
 ty'1ko wy1kot\czenda z 
chod2Jli . 
o w nocy., szamy 'llVSZyStko. .J8Jk s1\! myl:? Dzwo- bandaZe _ zawsze zarUwi
 dzl
ku- KOAl' I NUMER nim. f'rJv.bv nf'!" ..Sire" I "Maje.qt:
.. kM mIlle mela.ncholiq., bo w sta.rv('h "Viieux rose" a.kJsami,bu 21m1enHy bar- 
- NIC me ro2Il1mdero. 'I1i
 na wloskq. sluiJ
. I rzeczywtf1cie... jq.ce. .Jest w grocie zr6detko moora- Dziaio ste w Rzymie. MozE' p6:l;n1J wvrlaiwa.toby mf '!'II
 te znllm go od dol(\unentaC'h dotV'CZaocv
h !'It0Bl;1nik6w w
. !;lie powlem. a
y ta przyg-oda 
- .Ja ota.1die, ale :futro el wyja8nl
 wszystko 1 kurki SI}., 8ile zupetnie nie wiajl}.ce. z kt6rego wierzq.cy m,biera- wi.o9n.Q., mote wczesnq. jesienil}., roku zaJWsze. nol"lko - an
IE'I,,\{t('..h. znaJrlufE' 
le ltst umtwlla omi 
Iedza,me Guildhallu po 
Przyje7JdZamy 0... tam gdzie powinny. otwlera !'II\! jl}. worn; w burtelkaCh. - chyba - 1936 8ilOO 1937. Kawa w salon IE'. M6wi RIp 0 kaswa- z 3 marca 1568 krola Pol
k1 Zvg-- bamJklecie. TowarzY'szyil mi MaoDo- 
Ministrostwo G
y u'ba.wI1i schoWld, przycl!ika r6Zne niewidoozne Ro
lam sI
 duro 0 Oamel Sant' Przyjechala.m do Ulrochanego prof. ler1t. Kr61 za.pytal, CZV wlpm co st
 rnllT1rt:'l. AUI!!"Usta do Ikr61oweof a
e1- naJd, star1!-iam sl\! chodzil: pod I!iola.- 
Sl
 
3J.'!ZQ. nIespodziE"W'WlQ. wi.zy1bj.. Ob- guzlc:zk1 - okazuje 51\! szalPIlie pro_ EUa. MotE' _ kto8. kiedyli - wtLi\!-CIZ- Pende, lekarza. kt6ry kiedys wyc;
\!
'- robi, 8iby 'buty z oholewami pieknie R\t.ie.1. EI
bl('ltv. w Ikt6rvrn kr()l Z!l.DeW- n
mi, bok,lem, jak rze7Jba eg-ipska, 1 
wozn.li po mieScie i wiecl'lJ()rem wy- gte, ogromn'ie wsp6iczesne, chi6sz=y- ny mi b
ie za ws1azaniE' Sanktua- nI}.l mnle prawie znad grobu, a poWm blvs7.CZI'Ilv. OdoowledZ latwa: czvlir'l nia. 12: we wszystki,nb :podleg-Iych mil cUj.gle, n'ie2JWykle ch
tnie, sladalaan. 
ekspedimy-ali do War!'lZ8.WY. Relaoj
 7lIlIl- 
ane. Trzeba tylko wy- rium: d
lIa Madonna ad Rupe8. 00 kiIka \.a!t "nabijal akumulator" - st
 :Je. Ale jak? .JalI: to, jak? Pomad- nortach DOdrumi kr61owe1 
 trak- A mlj.Z m6j smchal Baldwina m6- 
zdalam JUt w domu'. 
iam si
 I uczyl: sl
 dokladnle, bo domyslil: sI
 . . . :fak m6wi1 - na wa;rszawskle ruch- ka. SZC7.Otkaml! I fruwa mi 'PO g-io- towani r6wniE' dobrze fak. '[)()(Idani witt.Cego 0 "komunizmie salonowy:m" 
zIoScilarn Ze 
to me jest iaJtwo i - nle spoe6b. Wieczorem wielki hankiet i potem lirwe Zyc1E'. zatrzymywalarn 81\! zwy- wip elekaw0.4l:. po co p
. I tE' RObiE' no1scv. I:Its
 ten przvpomnlal BOOk, - (czy to on wymyS1il to doskonale 
JTZY1emnie byt'! Eksce1encjq.. W ra- Z lazlentkQ. mego m
 mnIej bylo raut, wydawany przez Duce. Wcho- kle w hotelu "Flora" - koniecznie buthw na :pE"Wt10 s1m n;e cz
ci. Kr()1 nrzemoll.Wl8.1q.c nR. obied7.ie wydanym okrellienie?) - .....:tR do tnnyoh kra- 
porc1e kierowcy wyszlam pewn1e na komplikacji. Przypominala wesolo dzimy ogromnymi schodami Palacu na najwyZszym 'Pi
trze - a.by .mlee 7JW1"aC1l. me do amlba;sa-dora: ola ministra Edema, w WarszaWlie 2 j6w komunt71ITl pr:7.en.lika przez m8JSy 
oso
 0 pode
ym stanie umyslu: wn
rne dtdJego antycmego grobu, Weneckiego. Z dw6ch stron szeregi wimamialy widOk na wiOOZitle m-Iasto _ Czv masz kCA4t'! clelf''.a? (Dodal, kwietnia 1935. pracujq.ce. a do An
lti przez studen- 
Trudno. Ale me przekroc:zylam am gdzie W8mUl- byl sarkofag. mlllcji, w galowych mundurach, z wy- i Kampanf
. Naaze ambaaady propo- z kt6rej 
I elata, ale nie pami
- · .. . t
 IZ Oxfordu 1 ele.g-anc'kie pa.nie..." 
zakazu m
, am poIskiej granicy w . . . clq.gni\!tymi _ Dad nami __ kordlzl- nowaly ml swoje samoohody, ale po- tam). W gt
bi olbrzvmlef saJi w GUlld- (jaJk zamotowal Beck w 
h paJple- 
na
 Micznym Meroedes1e. Zaczynamy dnl pracy. Wypelnione karol. niewat przyjelZdtalam pry'W'altniE', Skrzyflski si
 lm1ie:\e, Zc Ma.
taJt hallu, na .pod
szen1lll, sled7Jla1 Lord l"ach). 
godziny, przewidziane wszysi:lko. Z MussoUni z Olanem, starace i in- wiec, w myBi Zy'czenia m
a, wynaj- za duZo od nieg'O wyrnaJra - skQ.d on Mayor z ZoruJ.. rodzin.Q. d Switq.. TIo · · . 
CARISSIMA ITALIA. tej radoSc1 nie czuj
 z:m
ia i nyml "g-erarchi" oczekujl}.. Gl6wnych mowalam saII11ach6d. TrafillaJrn 'kied
 maZe wied2nre, cozy I jakie koSci SIJ stanowUo 
i1kanaScie mlodych 
IE'!W- W dwadzieAcia 18Jt p6Zniej - u kt6- 
Mam w salonce gramofon I bez oSwiadczam si
 IZ miloSci
 do Wloch 7xm !ilubnych nie moll.. Donny Racheli na n1ezwyk}ego 'kier
. Niezbyt w dOTTlII. Raltui{ a.rni!):I,,,q.r!orowl\. mh- czq.t w jasnolila moderne sukmaoh, reg08 Lyonsa, czy w A.B.C. _ przy_ 
prnerwy nastawiaan r6me wloskte kaZdemu wtoohowi, 00 kr6I8o poczy- nie udzielajq., a Edda Ciano poza kra- mlody, 0 milej porwIeI'l?JchOWDoSci witt.C cOO 
u. Po chwill z1a- z pekRani uoto-zieIOI1ych orehldei w siadlam w zapelmdonej salce. MiaJam 
plyty. .Jest marzec 1938 i jedziemy najl}.c, na camerieracl1 koiicZI}.C. jem. Towarzystwo dobrane z Datllep- Domenico rozlkochany b}i w swym will. Al
 _ na srebrnet tacv _ czyli- r
ku. WywoJywamo. a raczej wylkrzv- suknle - tym raZE'm do pranla _ I 
z of'iojalnl}. wi
q. do 
och - 9za- Ws
dzie I zawsze wyruszamy w szyml "pedigree". Ksl
e, m8Jrkizy, kraiu, a 
eg61nie w Rzymle I jego elutka, p}aska -]roM. A kr6l dalef: kilwanoog't-oSnoll'UWWllSka wchodZlJ,CYch. poc7JUlaim coB mokrego. oleplego na 
leW z radoScl. Nares7JC1e do moioh ogiuszajl}.Cym Ioskoole, warujtt.Cych COl1J1;essy, z uwlelbieniean, wij1} si
 - okolicadh. Gdy raz I drugl za.wt6zt _ KaJt mu -przyniffit'! dluirt but. Defi1owalo 8I
 do estrady. wSr6d plecach. Uslysza.lam gTZec2'JI1e ".sar- 
UJkochanych Wloch, kt6re znam od przy will1, motocykIi do eskorty. WOo moralnie _ u stOp Duce. I - Clana, mnip w - peine turyst6w - okle- przynosza 'buty. Swo1a drog-q., iak szpal-eru $tf'k nieznanych ludzl. 0- ry" i nim sl
 od\w6cilaan, pewna by- 
dziooka i gdMe oza.sem wpadam - zlJ nag Mmuzyny w tempie straZy og_ no ale on jest przynajmniej Iadaly mlo- pane podmiejgkie zwletm.nia, kt6rych n
tnie musl byt'! wyrnlUStro- trzymu1a.c rrmioe1sze IUJb wl
sze Okla- lam :te to zn6w ipOmidory! Tyro ra- 
m kilika dni --: 

iona. niowej. Pewnie dla wi
kszego fa.lO!nu. dv chlopak! (TE' same w 18Jtach 1945- nie doceniiam, za.wlq.zala st
 mi
y wana siuilba. a.by 7J8.Ohowat'! powag\! I skd. ByliSmy czy:rrm 
tra w tej do- zero - dla odmia.ny - nie 80S ale 
? wios, a.1TlI}.Z ]echalby sam. Przed Snladan.ie w KwirynaJe, a przedtem 1947 nig-ey nlE' byly faszystkami I z nami przyjatt'i. Siadalam kolo nif'gO, mine OOpowiednia. do WI1.()R...enla za- rocZIloej, identy.aznPj proces1i - do- zupa. Roze9miam.m Ble gloffilo 1 we- 
kaZdQ. ofioJalnq. 
, ambasador audiencje. 0 czym m6wi kr61 z m
- takim ..plebsem" jak Mussolini nigdy a on przez caI
 drog
 
 ml opowla- lakowanel?'"O dokumenJtu. gdV - dIa sl:a.Usmy hUC7lIle brawa. Prze1eclala solo. Ni£'fll!181!1:Y crMowIe-k. wystraszony 
czy po
e} daneg-o kraJU zwra.ca} si
 zem - nie wiem. Kr610wa Helena !'lie nie zadawaly!). daI. Opowiadal prostymi Rlowa.mi, pafi!'lkich fantazil. - 'I1a tacy iest k
, mi przez g-Iowe lIliegrzeczna myM: 1a- mojq. reakcjq., wylal re..qzt\! mIseczki 
do mme 0 wyznaczenle m
 dni
, ze mnl}. - 0 lekaah butgarskich. Zwy- Si
 koto Duce. Nie mam tremy. mOOe mniej SciBle hi!'ltorycznie. ale albo buty - bez n6g wewnq.trz - w kl byRy procent - wSr6d caleg-o tlu- :na stebie. W6waza.s ja - moZe przez 
przyohodzU w mklec1e I w imlemu kle uprzedzano mnie jakie 
 zaln- Hitler zrobU na mnie wi\!1=e wra.Ze- porywa:fq.co pi
1mie. A najpi
knie1 salonle. mu - umdejq.cy 
o pdk:azat na paml
l: odleg}eg-o GuUdha1ilu _ wy- 
swego rLlJdu zapr
 a.bym towa- teresowama Janej monarchinI, tym nie. Tematy T'OZITl6w - :na razie - m6wi1 0 morzu, 0 Madonnach. 0 ro./jli- .Jest kr61, SIJ buty i koSt'! - co da- anaJPle, g-dzie jest Polska. Stane-Usmy elera1am 
o 
 chust.k.Q.. I z ust 
rzyszyla ministrowi, zaszczycala swq. razem nie powledziano. .Jest mi bar- ZUJpehrle rte same co z kr61 em , ale... nach. .Jernu zaw'dzi
 odkryele lej? Kr61 WRUwa 
k
 pO lokle
 w na pod.wy1;szenLu, ON J:TU'Ple ang;eI- nam obojgu nle schodzilo najslaw- 

o8clq. i t.p. Na kr?tko przOO wy- dzo n1eprnyjemnie, Ze nigdy nie BIy- troc:h
 inacrej. Znowu - w odpow1e- Castel Sant'Elia., kt.6rego n1e znal cholf"We i 7JacZY113. polerow-at'! 'koSe1q.. s1cieh dygnitarzy 1 korpusu dyplom8.- niejsze, najwyg-odndej1rre w Anglit 
]aIZdem dano mi znat ze Edda Olano !'IZa1'aan 0 zlolach I
yoh epi1eps
! d7.i na kompJement _ serwuj
 swoje nikt z moich wloskioh przyjaoi61. Robi to z zapalean, energ-Icznie, am- tycznego. sJ6wlko: "Sorry"! 
m.ohorowaia w SzwajcarU. RorzJpacz! C6rka kr6lewska - Zona kr61a bul- roanko: Ma.jtt.C takieg-o klerowc\!, zawsze 
 sie lm1lefq.. .Ja nie, ale Bylo na co patrzE't'! przez ca1y wie- Sorry... za te wszystkie nawroty 
Ozy In.O?"
 jechal:, skoro m
 Cia- garskle,g-o - .Joanma 7J3Jpoznala z n1- _ Pa1'l0 con amore, ma senza !ofIotIce, niebo bez ohmurki, a ..!'Ip!lg'- pat
. Nie bardzo wiem co z tego cz6r! Dyg'Ilitare z City, w czarnejl to- do 'Preesz1
, nien8JWidzone przez 
no przyJffiowal: 
dzie b
 zony? W:y- ml :m.atk\!, d wie!u wloBkioh lekarzy g-rammatlca. hf'ltti" I owoce za naolSni

 d2iw"o1;1- wyniknie. Wynlikl - w Ikr6tlldm ("7.11.- dze I bialej perI1'OO, formowM ipOch6d. wielu czytelndk6w. 
mlamy Ust6w, u
gadnJama, WI'eS7JC1e jeZdzl do Bulgarii, studiowat'! 1011 wla- MUSlO1ini cieerzy !'II
 z meg-o ..amore" ka - moglam l"Z('CZywtSClf' "nahli' siE' - !"fe-kt ni
bywaly. Bul wyglan- Zaczynal1 go t
acoo w historycz- Jadwiga 
knwt\.
>>>
12 


WIADOMO
cl 


WITOLD M:t;:ZNICKI 


1 


METRYKA 


GDANSKA.) 


rz
ce I g-otowe grzebi.enie, niekt6re U Bamych wi
e podstaw dzoiaialno- przeloZonych przez Kopijewicza, bQ.dz 
pi
knie zdobione nawet doSe zIoZo- lici przedsi
biorstwa kryia sl
 8m- przezefi S3Jrnodzielnie opracowanyeh, 
nym ornamentem, a przemylilni-e spa- cherka. Rzecz zresztll- w XVII w. bar- m.m. ,,0 sprawie wojennej", "Szy- 
jane nitami brl}.wwymi, kawalek brl}.- dzo oz
sta, zwlaszcza u "najwyzej" perskl}. ksil}.Zk
 0 zeg-Iudze", "Grama- 
zu do wyrobu tych nit6w, a takze postawjonych osobistoSc:i. NiezaJe2Jrui,e tyk
 m.ciilskQ. dla Rosjan" i t.d. Wi- 
wiele przed.miotow ood'ZJiennego uzyt- zresztQ. 00 wzgl
d6w merkantylnych, dJaC jednak dTukowanie rosyj'Skich 
ku cZ}owieka sprzed oSmiuset lat - Hewel kontynuujQ.c wsp6lprac
 z kr6- k.si!l-zek w Holandi,i d nast
pnie prze- 
leZaIo tu w zlemi wlirOd zr
b6w drew- lem mdal nlewl}.tpliwie i.rme jeszcze woZe:nie ich z tak daleka do Rosji 
na, kt6re kledys bylo CZlJ.stkQ. BCian zamysiy. Zal.eiJaIo mu na pozyskantiu bylo niedogodne, skoro okolo r. 1705 
domostw rzemieSlnik6w gd'aI'isk,ich. sobiJe jego ZyczliwoBol, e. nast
pnie Kopijewjoz postanowil przeniesc siC 
Na g-i
bokOOol 7 m pod pow1erzch- pomocy dla kalwin6w gdaI'iskJich, kt6- bardziej na wsch6d. Poczl}.tkowo mial 
nil}. dztsiejszej u1icy odkopano drew- rych bez mid:osierd:ma prze.liladowal' za.rniar osiedldc si
 w Berlinie, ale 
nlanlJ, studnd
. Widae jlJ, doskonale. rZQ.dzl}.cy w Gdaflsku patrycjat lute- ostatecznde osiadl w Gdansku, g-dzie 
Ma czworokl}.tne boki 0 dlug-
 75 raI'iskl. tei przebywal w latach 1705 -1706. 
em, a jej gl
bokooc wynosila 2. m. POCZQ,tek dziJalalnoacl przedsi
bior- W r. 1707 wyjechal' do Rosj.i, ale juz 
Od kilku juz lat trwajl}. badania stwa .oie byi fortunny. "Wielki Om.rny w r. 1711 zn6w byl w Amsterdamie 
innego fragmentu podgrom.ia gdaI'i- Orzel" zatOIllJ.l II1.a redzie gdaDBkiej, gdzie tez w tynn roku umari. ' 
skiego. Wydobyte tam z zieml zna- zaslroczony przez gwaltowny sztorm, A Golz, gdy nie stalo Kopijewioza, 
leziska, po mkonserwowam.iu zIoZoile kt6ry w tym burzUwym grudniJU 1635 kt6rego d:lliJel:a drukowal, zlikwidowai 
w Muzeum PomorskJm, dowodzl}. Ze poczynil prawd:ziwe spustoszenie swojQ. drukarni
 i wyw
drowal w 
w tamtej 

i pod.zJamkowego osl-e- wlir6d okr
t6w teglujQ..Cych na Balty- gil}.b Polski. .Jakie byly jego dalszc 
dIa mies.zkali przewaind.e rybacy. W ku. Drugi okr
t - "Maly Bialy 0- losy - nie wiemy. 
tym lIowoodkrytym mieszkald i wy- rzel" - mtonl}.l u brzeg6w dunsklch. 
tWB.rzali swe wyroby - rzemialilndcy. Strata byla powaZna, gdyZ wartoSt GDANSKI EPILOG 
Na szcZlJ,tkach tej rzemialilniczej ladunk6w wynosila. okolo 24.000 rMp., POWSTANIA LISTOPADOWEGO 
osady staIY p6Zndej domy, wzniesi.one a oba statk.i kosztowaly przeszlo Os
tni .akt tragicznego kOl'lca po- 
w bliZszych nam wdekach. WyraZnie 75.000 zip. wstal1la 1lstopadowego rozegral si
 
widae zarysy fundament6w XV-wiecz- Rok 1636 tez byl mezbyt pomyslny. pod Gdaflskiem. Tu wlaSnle - w Mal- 
nych i XVII-wiecznych budowll, a re- Z br8Jku kapitah1 obrotowego okr
ty borku, ElbllJ,gu. Kwidzyn
u i Tczewie, 
sztki 
ian dom6w z XIX w., zburzo- nier8JZ po kHka miesi
y czekaly w a takie w okoli=ych miastec.z;kach 
nych dopiero w czasie ostatniej wojny, portach na ladunki, 00 naturalnde u- t wsiach przebywalo juz b
 brond 
si
gajl}. nawet jeszcze ponad powierz- jemniE! odbijalo si
 na zyskownoac:l. wojsko polskie, kt6re po przegran.ej 
chni
 ulicy. przedsi
biorstwa. Byly t.eZ trudnOOci kampandi z a.rrn.iIl- OM"skl}. przekro- 
Teraz tam, gdzie za ozas6w sIo- w portach hiszpailskich. Dopiero na czylo w pierwszych dniach paZdzier- 
wianskiej dynastili ksiQ.ZQ.t gdaf1sklch jesiend usunQ.l je pose] Hiszpanil w nika 1831 6wczesnQ. granic
 Kr6le- 
w odlegiym XII w. garbowano sk6ry, Polsce - hr. Solre, kt6ry wydal 6 stwa Kongresowego. Stalo si
 to mi
- 
szyto buty i rzeibiono ornamenty na okr
tom kr6lewsk
m zezwolenie na dzy BrOOndCIJ. a Golubiem. Z1mywszy 
rogowych grzeblendach - juz niedIu- swobodny handel w portach p6twyspu broil - po ucil}.zLiwej kwarantanni.e, 
go w okamlym gmachu OOpoczywac pLrenejskiego. c;dbytej na zaanku golubskJi.m i w 
b
&I po rejsach marynarze r6znych Nit'Jpowodze.n1a handlowe sklonily Jego okolJicy - cil}.gle jeszcze w zwar- 
narodowoSci l spod r6mych bander. Hewla w pOCZll-tkach r. 1637 do poda- tych szeregach przemaSZ€-rowaiy 
Zanim jednak w wykopach na Pod- nia si
 do dymisji. Kr61 dylTlllisji nJe stamt
d pod Gdailsk dywizje pi-echo- 
walu Staromiejskim w Gdaf1sku ro- przyjl}.l, .polecii tylko sprawd'zic ra- ty d jazdy polskiej, z obsadl}. bateI1i.i 
botnicy zacznQ. murowac fundamen- chunki, - zrobil to zn6w Kazanow- artylerii i trenami, ze sztabem gl6w- 
ty, zanim na placu budowy zapaiIluje ski, - po azym stwierdzil, ze jest nym d kwatermdstrzostwem na czele. 
draz.ruilj,cy turkot betoniarek, stukJ wiIllren kupoowl gdanskiJemu wspom- Tu rozlokowano j'e na lei;e zimowe. 
wind i halas samlOChod6w z cemen- ni:a.nQ. juz sum
 1.079.411 rMp. Ostatilii w6dz nae7.elny powstani.e 
tern, ielazem I. cegiQ. - caly teren Lata 1637 i 1638 byiy 7JdaJje si
 po- - gen. Maciej Rybinski, 9 i'l1Ilych ge- 
Z ACZNIJMY 00 metryki GdaI'iska. Wdele wysilku p.oo£iwi
oili uczeni najpi-erw gruntownie 2JbadajQ. 16dzcy mylilIlliejsze. Okr
ty kr6la i plywajll-- neral6w, 140 oficer6w wyiJszych, 1253 
.Jak stary jest Gdansk _ dok}ad- sprawie samego pochodzenia nazwy archeologoW!iie. Zesp6l uczonych pod ee pod jego zna:kamd prywatne statki nJiZszych !. przeszlo 20.000 szerego- 
nie nigdy :::I
 zapewne nie dowiemy. Gdafisk. Wojdech K
trzynski wywo- kierunkJiem prof. !Konrada .JaZdZew- Hewla szcz
sliwie Zegiowaly po mo- wych skladalo si
 na te ostatnie 25 
Prace wykoroaJiiskowe, prowadzone 00 dzLJ: nazw
 Gdailsk 00 rzeki Gdan. skiego, zaJinstalowa1 si
 tu dzi
kt sta- rzach. Dopiero w r. 1639 zacz
la B1
 bataLion6w piechoty i 52 BZJWadrony 
kilku lat przez stacj
 e.rcheologiJcz- PonLewaZ jednak rz
a 0 tej nazwie random Tow. Przyjaoi6i Naukll. Sztu- druga seria katastrof. Okr
t "Gwiaz- jazdy, kt6re wraz z 95 d7Jialami ar- 
nl}. Polskiej AkaoomU Nauk, pow1e- ani nie dstnieje, 8!I1Ii. tez zdaje si
 ki w GdaI'isku, kt6re zabiegal'o l za- da" zatonlJ,l na redzie portu San Lu- tylerii, pokooane przez przewamjl}.ce 
dZQ. nam n 1ew ll-tpliwle, przed dlu wje- nigdy nie istnliala, hipoteza ta jest biega 0 fUlIldusze na prowadzenie prac car u ujscia rzeki Gwadalkwiwir, a sily wroga - muslaly opulicic kraj 
kami osiadl tu czlowiek. ale ezy po- niewQ.tpliwie chybLona. Do tego wnw- wykopa1iskowych. Uezenl ustall}. do- "Fortuna" poszJa na dno w Sundzie. d rziozyc broil w r
e "neutralnych" 
trafll} odpowiedzdee te
 lIciSle lIa py- sku doszedl r6wntei X. Czap1iil- k}adniie, z calym nau'kowym apara- W rok p6Zniej armada francuska ply- Prusak6w. 
tanie, ki,edy powstal grOd gdaI'iski, sk.i, kt6ry znowu choialby pochodze- tern dokumentacyjnym, 00 i j8Jk dzia- lU}.ca z Genul do Marsylii zagarn
a Przed nim:i jeszoze przekroc:zyiy 
w kt6rym roku utworzy
o sl
 tu osle- me nazwy Gdailsk wyprowadzic po- 10 si
 tu nie tylko w XII W., lecz i bezpraWIJiie "Chari.tas", a kr61 hisz- granic
 prusklJ, dwa inne korpusy pol- 
die miejskie. przez woo
, wdo, gda, z tym ze Wi: woze.l!niej. Nast
pi to w drugim eta- paftski per fas et nefas wcielil do skie: gen. Chlapowsk.iego - po nie- 
Pierwsza htstoryczna relacja 0 zle- sla mialaby byc OWQ. wodl}., z kt6reJ pie badail, gdy prace wykopowe po- swojej floty "My.sliiwca". udanej wypraW1ie na L1tw
 - i gen. 
miach nadbaltyckich u ujlici.a Wisiy wywodz.iiaby si
 nazwa miasta. Do- sunQ. si
 jeszcze gi
biej, do nlzszych, Mimo to przedsi
biorstwo prospe- Ra.mordny. Razem Hczba Zol:nJerzy 
_ opowieSC e.nglosaskiego 
eglarza piero jednak prof. Mikolaj Rudndcki starszych warstw os!iedla. rowaJ:o dalej. choe faktorzy ruszpati- polskich, kt6rzy tej zimy kwatero- 
Wulfstana, kt6ry w koocu IX w. wy- zbadal calQ. rzecz gruntownde. Wynd- A gdy rl:iemia wyda wszystkie swo- scy nieraz nie wywjl}.Zywali sl
 ze wali na Pomorzu, wynosila przeszio 
Il}.dowal w miejscowoSci Truso opodal ki swoich dociekaii ogrosi
 w poZ1I13.f1- :Ie tajemnioe i to co jeszcze skrywa swych zo
 i choe czasem trze- 30.000 os6b. 
dzisiejszego ElblQ.ga, wpiynl}.wszy na- sk.i.ej "Slav.ia Ocoidentalis" w r. 1921 zm.ajd
ie si
 w pracowniach nauk()o ba bylo lUr.zedawae ze stratlJ, przy- Kwatery wodza naczelnego, sztabu 
wet poprzednio do ujlicla Woisiy _ udowadniajQ.c ze !rdzeii nazwy GdaI'i- wych, na spotkanie staremu wyruszy wimJione z Hiszpandd towary. Dopiero gl6wnego, kwaterm1strzostwa l szta- 
nic nie wspomina 0 Gdailsku. Czyzby ska jest 'bardzo stary i wyst
puje w nowe. Na rozgrzebany plac wejdIJ. lu- niespodzLewana smierc Hewla, ikt6ry b6w korpus6w byly w Elbll}.gu, e.r- 
Gdanska w og61e jeszcze wtedy nie nazwach wielu miejscowosel na calym dzie nowoczeffili, kt6rzy wjerZQ. w zmari w poc:74tkach paZdzierni.ka tyleri
 r=lokowano w Kwidzyniu i 
byio? Prawdopodobnie istnia1:a juz terytorium Kaszub, nie wykazal jed- mecha.niczne koparki t na lopaty ar- 1640, poloZyla kres przedsi
wzi
u. okolicy; piechot
 - w Malborku 1 
w6wczas osada miejska _ protopla- nak, Jakie wyrazy pospolite 81}. na cheologa rpatrZQ. z nilejakim polito- Przedsi
biorstwo rz.1ikwidowano, a ok- wmch okolic.znyeh, jazd
 - najpierw 
stka dZiisiejszego Gdaflska, ale rz.a- tym sa.mym rdzeniu zbudowane. wantem. Chcieliby jak najszybciej r
ty sprzedano w Antwerpii. w samym Gdailsku. p6Zmdej zaS pod 
pewnie nie byla ona jeszcze portem Dalej wi
c nie wiemy, 00 czego po- dzwignQ.
 w g6r
 swoje zelbetowe W calej tej sprawi.e zastaJnawn.a je- Tozewem. Po tej translokacji zabro- 
i Wulfstan, kt6ry zwledzal tylko po- chOOzi nazwa GdaIisk. konstrukcje. Archeolog rozumiJe ich den fakt. Dlaczego Wladysiaw IV mono wojskowym polskim w og61e 
brze
e nadmorskie. rue natknlJ,i si
 niepok6j. On sam jest architektem tworZQ.c pierwsze polskA.e pr:redsi
- przebywania na terende twierdzy 
na nIIl-. Dlatego w jego opisie po- STARE i NOWE wiek6w. .Jego konstrukcje rosnl}. w bioI1stwo al'matorskie nie powolal do gdailslciej. Prusacy prawdopodobnie 
dr6Zy, pe1nym oiekawych szczeg616w Na ulicy POOwale Starom1ejskLe w glQ.b ZiLemi - do pocZQ.tk6w historii. zy.cia wzorem zachodnioeuropejskim ball si
 ieby Polacy ni-e powr6ciLi do 
o nadbaltyckiej kralnie i jej miesz- Gdansku kopano fundamenty 
 Nie spoczn.ie d0p6ki ni.e OOkryje fun- prywatnej kompanili. Zeglugowej, kt6- mysli Dl}.broW8kiego i Fi.szera. kt6rzy 
kaI'icach, nazywanych Wenedami, Die gmach Domu Marynarza. :2:urawle dament6w najstarszych siedzib ludz- rej udziJalowcami mogliby staC si
 jeszcze przed iJ1surekcjl}. koSciuszkow- 
ma 0 Gdafisku wzmianld. transporter6w tasmowych przenosily klch. Z nich m,czIlJl. wyrastaC nowe magnaci polscy, przewa.Znie przeaiei skI}. planowali opanowanie Gdanska 
Ledwie w sto lat p6miej, w r. 999, czarnlJ,. wilg-otnl}. zd.emi
 na wywrot- mury. bardzo bog-ael? Dlaczego z pomOCI}. d stworzenie z nliego bazy do wojny 
napisano ksi
g
 0 Zyciu i m
czef1skiej ki samochOOowe, kt6re 00 kilkana.scie jednego tylko kupca gda.l1skiego uru- 0 wolnoSt Polski. 
limiercl sw. Wojoiecha: "Vita Sancti minut OOjeZdiJaly aby gdzieS dalej za- KROL i KUPIEC chomil kr6lewskie, a wi
 paI'istwowe Naczelny w6dz, gen. Rybiiiski, 00- 
Adalberti". DotlJ,d jest rzecZlJ, spornlj" sy.pac nier6wnoSel gruntu. Rozejm w Sztumskiej Wsi, zawar- przedsi
biorstwo? SINlI}.I si
 wtedy 00 wladzy. Admini- 
kto jest jej autorem _ czy Jan 03.- Czemuz to notujemy, azemuz pisze- ty 12 wrzeSniia 1635 mi
dzy PolskI}. Byc moze kr61 obawial si
 wchOOzi
 stracj
 tak rozlokowanych OOdzial6w 
naparius _ opat rzymskiego klasz- my 0 tym widoku tak dzili pospoli- d SzwecjQ., na dlugie lata - jak sl
 w sp6k
 z polskimi feudalami, kt6- pow1erzyl: w artylerili - plk. Bem()o 
toru benedyktyn6w, jak przypuszcza- tym w Polsce? Zwlaszcza na Wybrze- wydarwal'o - odsl.l!IlJl.l grozb
 wojny rzy PI1zyzwyczajeni byl1 tylko brae wi, wslawionemu zwiaszcza bohater- 
no pierwotnie, czy BW. Brunon _ zu, gd
i.e praW1ie co tydzieii rozpoczy- na pol skim Baltyku. Mimo to Wl'a- i z najwyzsZQ. niech
cil}. otwieraLi mie- skI}. postaWI}. pod Ostrol
kQ., w jezdzle 
wsp6Uowarzysz m1syjny Sw. Wojoie- na si
 budowa n
ch g,?ach6w na dy

 IV postan
il nLe l1kwidowaC 
zek gdy swiad
rc mieN na cele pub- - pl:k.. Kosoe, bylemu 
{):vOdcy I-go 
eha, czy tez _ jak uznaje sl
 obec- warsztaty proo
cYJne,. b}ura. porto- swoJe
 flo
y morskiej, lecz tylko prze- hczne. A przecLez flota kr6lewska na p!-liku Jazdy augu.sto:vskleJ, w piecho- 
nile _ biskup gni'eZnlef1skl Gaudenty we ozy mi.eszkama. Ot6z uwazny ob- obrazlc W11
kszQ. jej 
sc z eSkadry BaItyku, choe plywaia w celach han- Ole - pik. Breans
lemu, znanemu z 
Radlm rodzony brat m
c:oonnika. serwator doSe I:atwo spostrz
e na woj-ennej w zesp6i statk6w handIo- dlowych, miJala byc owl}. r
erwl}., kt6- wielkIiego m
stwa. byl:emu dowOdcy 
Nie 'to jest j,ednak dla nas waZne. p.odwalu Staromiejsktm nJe spotykM11}. wych, kt6ry stalby aI
 podstawll- rl}. w ik3JZdej chwili - gdyby zaszla I-go pulku pi-echoty Hruiowej. wtedy 
Waine jest to Ze omawiajl}e w ,,:2:y- gdzie iJ1dzJLej niere
l
rnoSt !Ob6t, je- pr
edsi
biorst
a aI'matorsko - kupiec- Ipotrze
a - mOZna byio. zn6w pree- to odsu

to ofiee.r6
 
 zotl1Ji'erzy; 
wooLe" ostatnie dni BW. Wojclecha aU sl
 zas do
lad:lLe
 przYJrzy,. nl
- kiego. T
 Sl
 tei stalo. Z. 8 ok- ksztalClc na eskadr
 WO}eIN1Q.. pozostaw
ono w kaz;leJ kompani.i i 
haglograf szeroko opowi-edzial' jak to chybnie zauwazy, ze Jednak dzd,e}e Sl
 r
t6w zdJ
to armaty, rozbroJono na szw3lM'ome tylko po Jednym of,ioeree 
do Gdanska, kt6ry okreSla jako urbs tu 006 mnego niz na zwykiym placu nioh zalogi, 1 .pil;rwsze polskie p
- GRAMATYKA Z GORY CIIELM i to. tylko po to by utrzymywal dys- 
Gyddanyzc przyby1i WiOSl1Q. 997 na budowlanym. stwowe pr2JedSI
bLOrstwo armatorskiie Szukajl}.c matertal6w do hiistorLi cy.phn
. 
IOOziach vJllilanych trzej misjonarze, Nim robotIlliik rzuoi lop3lt
 I1'JiJemi na gotow-: bylo l? rozpocz
eia nornw.l- drukarstwa gdaI'iskiego natknl}lem si
 . 
e str: ony wladz pruskich .zwierzch- 
wsrOd nich biskup misyjny Wojciech taSm
 tr:ansportera, stoJ
ce 0?ok ko- nej dzlalaInoSm hand
ej. w "Geschioh'te der Danzing-er Buch- nl
Iem mternowanych OOdziai6w pol- 
wraz z towarzysZQ.cyml mu 30 zbroj- biety kaz&l grud
 przegrzebuJQ. szyb- Nlm to jednak nastlJ,plio, trzeba by- druckereien" LOschina (1840) na skich byl gen. von Krafft - dow6d- 
lIyml ryeerzami kr61a Bolesiawa kimi ruchami. Tak si
 dzieje w kaZ- }o uregulow
 kJilka apraw. Okr
ty, wzmiank
 0 drukarni Golza. ca korpusu w Kr6lewcu. Z jego ra- 
Chrobrego. dym mtejscu wykopu. Gdziekolwaek kt6rymi kr61 rozpol"Zll-dzaJ:, formalnie ZaIoZono jl}. w r. 1705 na wzg6rzu mienia mrZQ.dzai sprawami admin,i- 
Urbs a Wl
 nie drobna miejsoo- robotnil:k kopie Zltemi
, przesLewa jlJ, woill-Z jeszcze byly wla.snoSoi
 Hew- Che1im (zwanym po niemieciku Stol- stracyjnymi p1k von Drygalski - do- 
WMC l
cz juz wtedy _ w r. 997 _ robotnica. Opodal [lad wiadrem wody la, bogatego kupca gdaflsk1ego, kt6ry zenberg), a nie w Gdaii.sku, gdyz ra- w6dca 5-go pulku piechoty prusk.i.ej. 
ludn
 miasto, kt6re na tych terenach siedzi in'lla kobiet
 i delikatn
 
- w d
iej cz
i si'linJaJnB?Wal budow
 da miejska nie pozwolila Go1wwj na DrY,?a;l.skJi pod!egal takZe dow6dcy 
musialo OOgrywal: naczelnl}. rol
. La- chami prz
mywa Jakby grudkl menu.. polski;ej floty i byl koml.sarzem mor- otw3lroie zakladu drukar8ki.ego w 88.- dYWIZJl w Gdailsku - gen. Rummlo- 
Zalo ono w6wczas _ ja:k wynika dalej Po calym placu budowy krl}.Zy I?l.ody sk.im: Nie mniej waZne 
ylo urucho- mym m
eie. Rajey zapewne wycho- wi. . . 
z opisu _ w obr\:!lbie panstwa Chrob- m
zczyzna z notesem 1 szIcl.c
 nueme znaczn.ej got6wk'l na mkup dZlili z mio.oonia, re doSe jest juz PocZQ.tkowo w mleJsc
oSclac
, w 
rego, kt6ry wladal brzegami Baltyku zawieszonym 
a szyd. Ma on Jeszcze t
6w na wyw6z. Tr
ba 
ylo 
e- drukaril w Gdaflsku, jeszcze jedna kt6ry.ch rozlokowano OO
al
 wOJs
a 
nlemal dokladnLe w tych samych gra- jaktS inny zlozony przyrZQ.d - n:L to 
 opr
ae plan dzialaf1. kuplec- zaS "oficyna" moglaby stworzyc rue- polskJle
o, 

alo d!-lze ozywieIJJle. 
nicach w jakich wl:ada IDIimi Polska zegarek ni kompas, ni krokomLerz. klCh, a W:l
C ustalt
 - z klm han- poi;Q.danl}. konkurencj
. Jak wlidal:, Prawd.ziwe znlWO mleli zwlaszcza 
dzl:S Po latach ty9lll-cu. Co chwha przystaje, patTzy na ko- dlowa
 i do jakich port6w wysylac Golz ominl}.i jednak zakaz rady i uru- oberZy.sci i wszelkiego rodzaju re- 
Siowaaf1skie pochod.zerule nazwy biety przesuwajl}.ce ziemi
 na robot- sta
. . chomil druka.rni
 n:ie w samym mie- staur
t?rzy. W ich kieszeniach 
k- 
Giaf1ska jest niewQ.tpliwe. Nawet po- niczych lopatach, 
 szkicuje, 
 NaJpterw 
up1ono o
r
ty 00 He- sele, lecz wia.snie w Chehnie. n
1 nleJeden rulon dukat6w wyme- 
wa.Zniejsi uczeni niemieccy w czasach. notuje, 006 mierzy. wla. Rokowanla prowad.zdl Adam Ka- Nie to jedn.ak bylo najoiekawsze. slOnych z. domu, a przeznaczonych na 
gdy na.cjanalistyczny s.zowdnlzm me Nagle robi si
 zami
szanie. W
y- zan?Wskl, kt6ry teZ doko
l trans- Z wiadomosci zawartych w zr6d1:ach, 
"WOJ3.cz
. P
 "Zlotym. Je!e- 
kazal jeszcze nauoo przemile
 pra- scy zbiegajl}. aI
 w Jed!no mdeJsce, akcjli. NaleZno.SC ZI3. przeJ
tIJ, flot
 kt6re udalo rod si
 w6wezas przestu- n1em w KWldzymu, pod "Wlelklm 
wdy, nie pr6bowa11 tego kwesUono- gd.zie robotnicy ostroZnle zaazynajl}. ustalono w wysokoSOl 379.500 zIp. diowaC, wyndkalo, Ze Golz mial w Mistrzem" w Malborku lub w Hotelu 
wae 1 uczciwje przyznawaH Ze rue- coS odkopywac. Po ktlku minutach Kr61 me mial takiej sumy, okr
t6w swej drukarni zestaw rosyjski.ch BerliiIskim w ElblQ.gu nJgdy jeszeze 
mlecka nazwa Danz.i.g jest tylko znie- pracy wylania sI
 z 7Jlemi olbrzymich 
 nLe zapl
o got6wkJj.. Wlad
- ozcionek zwanych ..gr
kIJ.". Miaiy trle. nie pr;-elalo si
 wina co tej je- 
ksztalcemem sIowiailskiego mdana rozmiJa.r6w m}ot drewma.ny, wyrze1.- slaw IV wyst.a.wil tyllro skrypt dIuz- to byc te S3Jme czelonki, kt?re 00- 
lenl. .L
le, kt6r:z:" nJedaW?o prze- 
miasta, kt6re 00 swego zarantla leZa.lo biony z jednego kawa}]{a drewna-. R()o ny, kt6ry wY'kuptono zresztlJ, dopiero lano w r. 1700 w Arnsterdamie, teby zywala naJtragiozrueJsze chwlle, teraz 
na siowiafLskiej zliemi, co m.1n. po- botnlcy kopilJ, dalej i jeszcze tego sa- po lImierci Hewla, kiedy kr61 spia- wydrukowae mi
y inlnymi dziela.mi .trworuili pienJiQ.d:ze i hulali 00 si
 zo- 
liwiadczyi wspomndany juz na wst
- mego dnia odnaidujl} pot
y pied oid: takZe i mne swoje zobow,iI}.zania rosyjskimi r6Wl111ez plerwSZll- rosyjskQ. wie, jakby zupelnie sobi.e nie zdajl}.c 
pie Wulfstan w opl.sle ujscia W,isly. w ksztalole kowadla. wobec ruego. gramatyk
, napLsanl}. na zlecen.ie Piot- spr3lwy z tego, jaka jest ich sytuacja. 
Upiyn
o jednak zn6w 150 lat, za- W ten spos6b podczas kopanla fun- W ci.Q.gu paZdzdernlk.a 1 listopada ra I prz
 amsterdamski-ego pastora Powszechnie tez grana w karty. A 
nim w trOdlach pisanych zjawlla si
 dament6w Domu Marynarm w Gla:f1- 1635 opraoowano piaJny dzialalnoSci (pochodZQ.cego zresztl}. z Bialorusi) przy tym wszystkim kl6cono si
 za- 
nowa wiadomoSt 0 Gdaf1sku. Ot62; w sku OOnaleZliono oenne resztkl wcze- nowego kr6lewsk.l:ego przedsi
wzi
ia. Eliasza Kopijewlcza, zwanego takZe zaroie, nami
tnie oskarzajl}.c winnych 
dokumencie z r. 1148 wystwuje ta snohistoryczn.ej osady. Te kobLety, Jego kJLerownikiLem zostal: Hewel. On przez nLekt6rych uczonych Kopijew- i niewi'llnych tragicznego koilca pow- 
sarna siowiaf1ska nazwa grOOu gdail- kt6re przesiewajlJ, z1emd
, a na.st
pn1ie teZ nabywal towary, wprawdzie za skim. stama.. Wtedy to zacz
to przylipiewy- 
skiego, w troch
 tylko 1nnej trans- oplukujl}. wykopane przedmlloty, ten swoje piendl}.dze, ale na rachunek 1 Egzemplarz gramatyki Kopijewicza wae c:zterowJersz, zloSliwie charakte- 
krypcji _ jako Kdanzc. .Jest to juz mlody m
Zczyzna, kt6ry zaptsuje, ryzyko kr6la. Z tego 
ytuI:u nal
- jest w !ibliotece gdaf1s
ej Pol

iej ryz.ujl}.cy ozterech naczelnych wodz6w 
w6wczas i grOd i port. Usytuowany szkiicuje i m1erzy, to pracowndcy eks- Sei Hew1a. wzrosIy juz w poloWl'e r. Akademd Nauk. J
k SI
 okazuJe z wOJsk polskich w latach 1830 -1831: 
byl doldadnie tam, gd7je niedawno pedycji archeologioznej un!wersytetu 1637 do ogromnej SlliIIly 1.079.411 zIp., karty ty
ulowej, kSII}.Z.k
 wydrukowa- 
jeszcze stala Zielona Brama, zwana 16dzkiieg-o, prowad.zl1.oej badania na a nLe by} to jeszc.ze konLec wsp61- no wia.4nle w drukarm Golza w Chel- 
teZ Braml}. Kogl, oraz troch
 ponl:Zej, pr.zypadkowo odkrytym nowym frag-- pracy finansowej gdansktego kupca 
ie. Egzemplarz do biblioteki zaku- 
tam wlaAnLe gdzLe Radunia wpada menc!e podgrodZlia gdailskiego z XII z kr6lew8kiLm kontrahentem. plonO zapewne Zl3.raz po wydrukowa- 
do MoUawy. W tym miejscu wznosll w. Ekspedycja przyczynila wiele klo- Handlowat mlalo przedsi
bi'Ol"stwo niu. Owczesn.i bibliotekarze szczeg61- 
si
 zamek ksi.I}.ZQ.t pomorskJich. Na je- potu GdaI'iskierrw Przedsi
bLorstwu przede wszystkim z Portugalil}. i Hi- IIIi,e skrz
tnie zbierali wszystkie druki 
go gruzach zbudowali krzyzacy swojll- Budowlanemu, dezorgantzuj
c mu sZParul1t-, a wi
c z ikrajami, z 
t6rymd wychod
ce w dch. !"odzinnY1lll mlelieie 
warownl
, iM6rQ. Gdanszczanie zbu- prac
. Gra warta jednak 
oz1cl, l Rzeczpospo1ita byl'a w przYJaZll1y
h albo w J.ego pobhzu, z",:laszc
 gdy 
rzyli do szcz
tu, gdy wreszeie w r. robotnicy, kt6rzy z takll- ostrotnoSo!Il- stosunJmch d w kt6rych OOczuwae Sl
 byl:a to rzecz tak cenna Jak plelIWSza 
1454 w

ili znienawldzonych za- wbijajQ. lopaty w 7Jlerrui
, dobrze zda- dawal' brak towar6w wywoionych z gramatyka r
yjs
3.: . 
konnik6w z mlasta i zn6w oddali si
 jlJ, soble spraw
 z tego co si
 tu dzie- Polski. .' ?,yle 0 sam:':J k.sU}.Zce. .Ale k
m byi 
kr610wi polskiemu. je. Ba! _ ponliekll-d SIj, wsp6lpraoow- W kof1cu r. 1635 przedsi

lOrstwo JeJ. aut?r KopIJe
loz? 
lemy, ze uro- 
Po r. 1148 nazwa Gdailska eoraz nikami uozonych, bo sami uczestniCZll- za
lo dZIiaJaC. Kr61 rozpl!
al do d
ll Sl
. na 
l'aIOrUSI, rz.apewne :v 
cz
oiej powtarza si
 w dokumentach, w OOkryoiach naukowych. ToteZ w Ieh pati.stw d miast nadmorskich bsty, w p1erw
zeJ poiow
e XVII 
. W
eSnie 
kt6re albo tylko wspom1najll- miasto, zrutyniwwanych ruchach wldaC 006 kt6rych prosll, :baby okr
ty zaopa- wremlgro",:al do. H;Ian.du, . d
 
 
albo tez wylQ.=ie jemu 51}. poSwi
- W1i
cej niZ tylko wpraw
 zawodowll- trzone w pasZlporty kT6lewsk,ie zwal- WldaC StUdLOwal. 1. meszyl Sl
 tez me- 
cone. W r. 1180 zaplsano Gdaflsk jako _ troskliWIJ. powag
 I odS
t.noSC. niano od oplat d eel portowych. mail}. popu
arnOSCll}., sko
o zostal' pa- 
Danzko, w r. 1229 _ Gdanizc, w r. Asystent ekspedycji, kt6ry 00 chwi- GdaI'isk wzbraIllial 
 przyznac ulg1l storem w Je.dnym z koSmoi6w w Am- 
1263 _ Danzeke, w latach 1267, J2.72 la szybkim krokiiem przemlerza p1ac, ok
tom WladysIaJWa IV. Jaki skutek sterdamie. .?k
o r. 1
00 podr6zuj
cy 
i 1285 _ Gdanzke; w innym doku- jest podniecony. ArcheologicZll1e "wy- odndosiy wezwania kr6lewsk
e gdzie po HOIa
l1. Piotr WLelkl 
gazo- 
mencie z r. 1285 _ Gdanzeke, w la- kopki" daly znakomity wynik. Spod indziej - me wiemy, mozemy jednak wal KOl?lJewlCza do przel:oz,enna sze- 
tach 1292. i 1304 _ Danzke i wresz- nawarstwiei1 w.iek6w wybmia sI
 przypuszczat Ze poZlj.dany. Wskazy- re/?u. dZlel naukowy.ch !lla J
zyk ro- 
cie w r. 1310 przec!wkrzYZacka bulla cZ\!BC rzemiMlnicza podgrodzia gdaiI- walby na to cichy uIdad Wiadyslawa sYJskIi. Druk
",:ano Je PO:ZIJ,tko
o w 
papieska napi
tnowal'a zbrodnde Za- skLego. To co tu juz w pierwszych IV z Hewlem. Ot6z na pod.stawie tego amsterdamskieJ dr
arnl Tesswga, 
konu Panny Mani w podst
pnie za- dniach znaJeZJlono - przeszio wszel- porozumien.ia Wl'adyslaw wzil}.i na Ii- przy ezym po raz plerwszy 
6",:czas 
garni
tym przezeii. Gdaf1sku: "in ci- kie oczeroiwania, g-dyz wydobyto ca!e st
 okr
tow kr6lewskich kilka pry- odlano opracowane na zlecen;1e Plotra 
vitate Gdansco". bogactwo przedmiot6w kt6re stwier- watnych statk6w Hewla 1 zaopatrzyi CZCi?nki typu greckiego, IlJaZwane 
dzaj!J ni.ezbicie Ze w tym mLejscu Ist- je w dokumenty kr6lewslcle, 00 za- g.r
I}.,. a przysto
:v
e do 
- 
niala spora osada rzem1le.4Inicm z pewnialo gda.f1.skiemu kupcowi znacz- low IiwLecklCh, w odr6zrnenl!1 00 uzy- 
warsztatem szewskim, grzebientar- ne korzy
i materialne. To byl chyba wa?eJ do owego czasu cyry1i
y, kt6ra 
skim i garbarn.il}.. Sk6ry surowe i gl6wny powOd, dla kt6rego Hewel sluzyla do druku. kSlQ.g cerkle
ych. 
wyprawione, w kawalach i jut przy- podjQ.i si
 kierowanla przedsi
bior- W . A
sterdam.le wydano w J
yku 
ci
te do wyrobu obuwia. rogi zwie- stwem arma.torskim kr6la. rosYJsklm 12 dmel naukowych, blJ,d.Z 


A 


.. ..)........ J' 
4 ' ..«; ., .... 
,;.
..'» 1 \ ' -'
 ; 
t./ 
. '.'.(,
.}. :.
' , . ::' :. - ,J "2
i 
. , ;: "¥. ;'!#' Jf:lf{ 
__' "., '

 
---I:
t 
.
. . '.'-., . 
,  "
lJ: it '. '...w. 
";.

"
!:-ttf.,.", . 
· I.. . '11I:i 
 
. 
 'P"'- .
. 
." '-. .'
. 
."" . 'it ' , .'.. t:." .M, !!,. '
f» . 
\
 \...
' 


If ,
:i::' \ !
!;;li
t;' 
.,....... . _

 x.' 'iE 1 w.' 3r 
....I!I II' .h q\'r:..U \ J -' :

' If!! :/ . ".J 
 
II It t: II! !:i ':r.:I!II'
 · UII'
,. IH'!'3'i..t'JQ-
' 
I t. II ", - "";CUt' JIll' _!':
 
I . ' ". 
 .,.,' "..;. .. ,.' r' 'HI ."1". ! 1I II ,;tI 
(..) -II 't It 
 ) .. 
 " I.' 
 



.. 
, . 
:". 
.' t
 
. 
. \. l! t 
..' ,.... o. 

 : jt. 



 
 
.
., 
 
, I 
,
 
, 


GdaAsk z lotu ptaka 


/Wf: 

'? 


_;"'1 
, ., 
",.::' ;,.,. 
:. { 
" 


-y""" 


" . 


"J- 


n 
.. 


. , 
J, { !'. . .,(
i 
.' 
, J.\L"'A,,.:.....,.f,, ,:",,: ....... '. ,...... ._,,.::,,. 
1'
: .':
, .
; ._,-
 
.: {
 . ,",; 
..c'
.'''' 
...:: 
 


(,
 
. . 


.' :
.
 '

 .=:::.. 
'1-- 


:'1'" "
 


.'" 



., 



;..' 
....-:
.. 


«r 




. 


PrZYHtan i:eglugl pasat.erskiej 


.) Fragmenty obszernieJszej pracy, 
kt6ra pod tym tytulem niebawem uka- 
ze si
 nakiadem Wydawnictwa Mor- 
skie&"o w Gdyn1 


Chlopek nas zdradzil, 
SkrzynTuL nas zmnknfln, 
Kruk oku wlldziobnl, 
Rybka znto]ila. 


Tymc2Jasem car oglosil amnesti
. 
Objl}.l nil}. pocZl}.tkowo tylko podofice- 
r6w i Zolnierzy pochod.zQ.cych z tere- 
nu Kr61estwa Kongresowego, a wi
c 
wyilj,czyl wszy,stkich ofd.cer6w l tych 
apoSrOd zolnierzy, kt6rzy posz1i do 
powstania z ziem le4cych poza oS- 
mioma wojewOdztwami Kongres6wki. 
Lecz d amnestionowani rue chcieli 
wracae do domu. Oil}.g1e jeszcze wle- 
rzyli ze na emigracj1l powstaIu}. nowe 
leg.Lony, kt6re rz. bronil}. w r
ku wr6cQ. 
lIad Wisl
 i zbrojnie odbiorl}. nieda.w- 
no OOdranlJ, Warszaw
. Z zapalem po- 
wtarzano za Garczyiiskim: 


Sracia! Namze si{! dzisiaj namyslac 
I przystalo 
.1-li{!dzy hanbq powrotu a legion6w 
Lchwalq? 


Po amnestii wl:ad:ze pruskie bez 
zwloki zacz
ly zarZlJ,d
 rozklad 
marsz6w i wyznaczac drog!., kt6rymi 
amnestionowani mleli wracal: do Kr6- 
lestwa. Giy liczba powracajlj,cych do 
kraju wydawala si
 wla
 pruskim 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 



 
t 
y 
# 
1& 


" 


.
 
. . 

 .. 


, 


. I 
.. 
 


t'!fj 


J....'. 
:
i- 
t,:
 , 


 \mr", 
, . if
JE 

 
 

 


'-.... 


. .
'. '.
' 
':


"
.
::-'::' 


r .0.' 


...r:r 




.. ...... 


Ratusz 


)
 


". 


.: ; 


, 

: 





 


-.('.: 


j.
:
. 


. ':':a::;"
'''' 


.:. 

" 


Dw6r Artus&. 


:-:' : 
::. ', .,
 
- '
 :
.
:
 
1
 

 
\'!#
 
 i. ..,/
 

 J 
--.
._

. 

.;: ":11:.__'_' 



.....".';.;:..:" 
") "1 «,',
't 
'q;,/, .
.'!'t. 



{
 .......
. . t.,t;.'i+ ,,
..:';
",
,
,' :.::
 
 ...... .. 
'' 
'l. 
 '''' ,.-.....",-:


" '"".. ;e 
..1 

 
 
. 
A"" 
-tJ.?f


[


 __; :..{ 
;\..
 !iiiii..."" 
zU::; ,.,.;tir 

 " 
. . --. _ NO --'. '. 


;.. . 
..
.

.:. /'
 


i': _
;. -t..:: 



t.J1: 
 


.':::.... 


.: 
. 


C .Z!? -;- 


 
J 
I::iu ".' J./"'-.t .. , ., ,'
; : ,", 
:......... 
 \. ...,.:1 ;4. «_ _v, .'.'. 
"".':'

.;;'.! ':;:: 

 , 

i j ' 
"., ,;
, .': .
. u. _ 
 .. 
 
__
 ;;:;.:.1 . .......::-:--;...
..r-.
 .:- --............. c' -
:
:':':
i 
.. , . . 
... _

: I 
:
l
." :. J

 

_' 
." ,.v!"t.: . ". ,. "." 
': r-:l 


Zlota Kamienica 


za mala, za('z
ly one stooowae repre- Ulani, szaserzy i krakuffi powstrzy- 
sje. Najpierw wydano zakaz noszenia mani przez podoficer6w nie rzuciIi si
 
pol skich dystynkcji !. ZITlak6w wojsko- na Prusak6w, lecz aformowali si
 w 
wych: Starano si
 nast
pnie wplywal: kolumn
 i pomaszerowa1i w przeciw- 
na mezdecydowanych bl}.d.Z namowQ., nym kierunku - do Malborka. Ko- 
bl}.d.Z groZbl}.. Chwytano si
 r6Znych mendant tamtejszego garnizonu pru- 
podst
p6w, a nawet wr
ez przymu- sk:i.ego - ppik von Krajewski, 00- 
SZ3JlO do marszu nad granic
. N
kano wazyl si
 wyjsc na spotkanie Pola- 
groZbami, starano si
 znuzyl:, obala- k6w dopiero wtedy, gdy zgodzil si
 
mucic falszywymi W1iadomoSoiami i towarzyszyc mu pik Breaii.ski. Po 
podst
pny:mi odezwami. 
reszoie 0- dlugich perswazjach udalo aI
 w kon- 
gloszono ze wladze pruskle przestanlJ, cu uspokoic ulan6w i ulokowae ich 
utrzymywac internowanych i wyda- na kwaterach w za.mku pokrzyzac- 
dZQ. Ich Rosj,i jako dezerter6w. kim. 
W tl;1klej atmosferze w Nytychu Na wlosn
 1832 na Pomorzu poW- 
omal. me doszlo d{) kI"":awego starcia. stalo juz tylko okoio 4000 powstafl- 
S
acJonowa
 !-Rm .OOdzial 4-go puI:ku c6w, gl6wnde krakus6w, artylerzy- 
ple
hoty 1
loweJ. Gdy kompanda st6w i Zolnierzy 4-go pulku plechoty 
wOJsk pruskLch przybyla do miast.eoz- Iiniowej. Wtedy Fryderyk Wilhelm 
ka, by 
kortowac cZIWartak6w na III rozkazal wzUj,c ich pod szczeg61- 
n
e 
leJsce postoju, rozeszIa si
 nie scisiy i ostry nadz6r jako "ludzl, 
WIeS?, 
 Prusacy majl}. ich wydal: kt6rzy nosZlJ, 9i
 z niebezpiecznyml 
specJa
me po to p
zybyiym do Elbll}.- zamiarami". Nacisk jeszcze bardziej 
g-a wOJskom carskim. Czwartacy roz- wzr6sl. W rezultacie spoSr6d opor- 
iozyli si
 na ulicach miasteczka 1 nych j.es
cze 3000 Zolnierzy powr6cH:o 
oSwiadczy1i ze IIIi-e ru
ZI}. si
 
 
ro- do Kr6lestwa. Powstalo 1000, kt6rzy 
k!1' Wreszcie uooio Sl
 UspokOlC zoi- stanowczo odm6wili powrotu. Tych 
nlerzy, ale dopi.ero wtedy, gdy kom- podtz1ielono na drobne partie i kijami 
p
nia pruska wyoofala ..si
 i odstlj,- pop
dzono do robOt fortecznych w 
plonO od planu dyslokacJl. Gdaiisku, I1awie i Grudzil}.dzu. Tam 
POOdbne zajscie, niestety zakonczo- tak ich traktowano, ze 8 odebralo 
ne krwawo, wydarzylo si
 22 grudnia sobie zyoie. Wreszaie w maju i czerw- 
w ElblQ.gu. Pulk artylerii polskiej w cu jednl}., a w r. 1834 - drugQ. par- 
marszu dyslokacyjnym z obawy by ti
 zaokr
towano w Gd.aDsku na stat- 
nde wydano go Rosjanom, odm6wil ki i wywieziono - pierwszyeh do por- 
dalszego yochodu. .Wtedy gen. Rum- ,t6w francuskich, a drugich do Aigeru 
mel rzuml do szarzy na bezbronnych i Stan6w Zjednoczonych skQ.d dopie- 
artylerzrst6w ?ddZJiai. lejbhuzar6w. ro z pomoclJ, rodak6w' juz dawniej 
Padlo kllku zabltych, wlelu bylo ran- przebywajl}.cych na emigracj'i uda10 
nych. .. im .gi
 dostac do Francji lub Ang1i:i. 
. W trzy tygodme p6zmej, 12 stycz- 
o wla.snie oni zalOZyli gromady po- 
ma 1832 gen. Schmidt szarZQ. drag()o htyczne Grudzil}.i I Human. 
n6w pod GardejlJ, zmusil do przejscia Z oficerami Prusacy postf;powali 
gr
lcy Wi
.ktszy oddzJial ptechoty pol: dmaczej niZ z zolnierzamd. Stara1i aI
 
skleJ. Wkrotoe. d?stal za to carski. tylko by jak najspieszniej opu.scili 
order liw. Wlodzinuerza. Prusy. Od polowy grudnia prawie 
Jedno z najkrwawszych zajs
 wy- codziennie OOchodziiy kolumny of ice- 
d
rzyio 
i
 pod Tc:zewem - '-': Fisze: r6w 

 Frankfurt nad OdI'll- do 
Wle. Major pruskI von SzweJkowslu FrancJu. Jechali tam przewaZnle oft- 
cheial ZIl1usic kilkuset podof!.cer6w cerowi.e mlodsi, ZlWlaSZcza nominowa- 
i zohLierzy )azdY, pozostajlJ,cych pod ni juz po wybuchu powstan'ia. Nato- 
komen&l mJr. :2:ebrowskJ.ego, do prze- miast starsi wiekJem lub lataml sluz- 
marszu bli..Zej granicy. :2:olnierze opar- by, zwlaszc:za zaS Zonaei - ciQ.gn
li 
li si
 temu i zacz
li domaga
 si
, by rac:zej do dorrw. 
wydano im .paszporty do Francji. Latem 1832 pod Gdaf1skiem nie by- 
wtedy asystujQ..Cy pruskiemu major- io juz sladu po wojsku polsklim. 
wi OOdziai Landiwehry dai ognia. Pad- 
io 8 zabitych, a 12 odniosio rany. 


Witold MfinlckL
>>>
Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMO
cI 


13 


WLADYSLAW MICHNIEWICZ 


GALAPAGOS 


WYSpy 


ZACZAROW ANE 


D A WNO temu wyczytalem Ze na icl1 ludnooc, ledwo przenosi 2000 gl'6w 't.. t6w, ta.k istotnych dIa a.mbitJnych Ten nIemieoki c1ef1 na wysp1e lKili1-- 
S k 
spach G;:I
pa t gOS, .na bo 
e i zanu b 'e
!.


 j CZ wod tery wyspy, majQ.ce .
, ,'Uu L ' '.  " , ,;'.. '", oA,. Zlb l Lera.czy b . Obok 2JIl8. sl jduje elki Bi
 SWIZ8.r- gal na nlQ. uwag
, I dlatego.Amery- 
po oJrnym, zw..,rz
 a me 
I}. 8l
 zaso y iM
e y. , ,,,. .... n e ry y - susZQ. 
 wi e posolone ka.nie uwlerzyli w r. 1945 w pogiosk
 
czlow1eka i rue uclekajl}. przed swoim Wyspy G8Jlapagos odkryl' przypad- '.. . .. platy stokflaza.. Ze Hitler sa.molotem czy okrr:tem 
odwiecznym pt"zeSladowCl}. i morder
. kowo w r. 1535 bilskup Pa.namy Ber- '" .'" "1\'" ,u , .. ,vc. W gl'
bl wyspy na.trafl&my na za- podwodnym uclekl' na Florea.n
. Z lot- 
Postanowi
em przekona
 si
 0 tym langa, rue ty'lko duchowny, aJe i row- J ...... J lewy morskie i teren kamienlsty i nlska Seymour przybyl' wi
kszy 00- 
na wlasne oczy. noczeSnLe wojowrrlczy admiTal, kt6ry nier6wny, trudny do przejScia. Po wo- dzial wojska na IWY
 I przeszukai 
Decyzja zapadl-a - juz sledz
 w udajl}.c si
 w zbrojnych zamlarach ze '."
: dzle br0dz4 fla.m.ingIi, smukl'e d zgrab- wszystkie kryj6wki. 0 wyn.lku poszu- 
sa.moloeie. swoj
 flotq. na poludnle, :rostal' 
- ne, ja.kby mialy nogi .I .szyje z drutu. klwa.6. nde wydano komunikatu urz
- 
dzony z kierunku przez wiatry, trafit . ',* 
 · Chod.zQ., klwajq.c sl
 m1r:kko, to pro- dowego. 
DOJAZD na wyspy i oehrzcii je Gal
pagos czyli t stujq.c, to zginajq.c rucholI14 liter\'! Pamd Wilttrner na.pisa4a k.si
r: 0 
Wyspy 1eZQ. w odlegros.ci pr7JeS'Uo z6twie - z powodu niezmiernej ob- . .' .. i "S" swej szyl. SQ- koloru pa.stelowo- Floreanie i dobr-z..e wspoanina w nlej 
1000 km od brzeg6w kontynentu, a fitoAci spotkanych tam olbrzymich .
.
 rMJowego, kt6ry od nleb nazwa.no Polak6w, 
1 lekarzow-i 
 "Darn 
z Buenos Aires do portu GuayaquiI, Z61wi. Inny ZIlOWU Hiszpan na7JWal ,
. _. "f1.am1ngo"; u doIu oplerrende t.ch Pomorza"y kt6ry j.Q. badal dwa 
skq.d OOchodzi statek na te wyspy, wyspy Zaczarowanymi, gdy wskutek '.. , -- splywa w kolor bialy 1 jasno 8ZI8.rY. ra.zy przy sposobnoSci w1zyty te- 
jest 5000 km. Le
 samolotem, ale ci.szy morskiej i rownoczesnych si!- .J' ...'" WidaC kilka par flam:ing6w, ale doSe go statku w r. 1937, bo byl-a w6w- 
nIe wprost: warto obejrzet trzy le- nych Jml.d6w, Ilie m6gl' na swych '", / t' trudIlJo podejst do nlch bliZej dla zro- CZ&'J w oczekliwanJ.u drugiego dzlec- 
i:Q-ce po drodze kraje, za g6rami, na statkach OOdali
 al
 od wysp, wi
c . .. blenla 7Xlj

, bo dzieli na.s woda, kt6- ka. Lekarz ten przyrz;ekl 
 i dotrzy- 
uboczu naszych normalnych dr6g (do Uw.ierzyl' w czary i we 
c 0 nich \; ra jest zywi.otem tych ptak6w. Pod- mal' - zawladomd
 lekarza z Pana- 
Stan6w -1 do Europy), kraje od wie- jak Ulisses uprzedrwny, dlugo rue ".4 chodzirny bli:hej, jak najbllZej, a fIa- my na czas sarnego ro1JWUpan1a. W 
k6w nie zwlq.zane zupelnJie ze zlewi- m6gi wyjst z matnI. Uczony a.mery-- ,"';', .. mLngl! bojq. sl
 nas mnlej nIZ my wo- tej samej ksiq.t.ce jest zdj
e "Post 
skiem ocean'll Atlantyok1ego. kanski WilLiam Beebe naZIWa1 znowu ... t ..... " dy. Office" w sta.nie z r. 1937 - z tab- 
Pierwszym krajem, w kt6rym na wyspy Skrajem 
wiata, "The World's '" ' . ,'" ..... I  Ii
 wy
 pmez "Dar Porno- 
kr6tko staj
, jest wyaokog6rBka Eo- End", 00 jest moZe 1 sh1szne, bo idQ-c WYSPA FLOREANA rza". 
llwia ze swojq. stoI.icq., Ire wszystkich w kierunku na zach6d, 51}. ostatndm Autor z fokll Nie doszI'a mestety do skutku wy- Po odwiedzl.nach u Wittrner6w, u- 
stolic Swlata najwyt.ej po}oZona. .Jui l
 1 dalej pierwsze wysepk,i do- prawa na bezludruJ. 1 nigdy nIe kolo- dajemy si
 -stat.kIi.em do 81ynnej 
na I?ln\sku, 
lmo Ze poml.tek marca pdero spotyk
y w 
egrosc.t 5000 blond kolorem wios6w tworZQ- oslepla- osadnikami. Przedstawia naB najwyt- Najciekawsze podobno je:s t widowi- 

f 
at

i:akf

 skrzynk:i pocztowej przy Post Office 
nalezy do naJg?I"

szego okresu na tej Iu:n. NaJbar
ej rozsl'awR wyspy Dar- jq.cy kontrast w zestawieniu z Kreo- szej wiOOzy - guberna.torowi, dooc sko 
ch st.arl 
guan w.listopa.dzi.e- styczna dIa Galapagos fauna. Szaze- Bay. Z wielJdm zalinteresowanIem i 

rokOOci, pall 
 w poc.zekaJnd ko- wlll1,. kt?ry jako 26-letnI 
 lami, zabarwlonymi na smol
. ml'odemu d ruchliwemu Kreolowi. Ale grudn1U
 w okresle 
, lciedy samce, g6!!nie chodzilo 0 rwbaczenie rlJ8.
a- napl
em wysladaany na p1aazc:zy- 
mmek, a ludzie, 
ejsoowi jak i prze- odwied2J!l' .je w r. 1835 v: cza.ale sw;,J Zimny prl}.:d morski, IdQ.Cy od po- turysci bagateli.zujq. zaszczyt: n
e malowmCTA zabarwlOne na zalotne nych na r6wnllk pb:1gwin6w, na.zywa- 
m brzegu i bl.egn4emy do Bkrzyn- 
lotni, IZ zadowol
em staj
 przy. og- 
rzyletnieJ podr6Zy stat!d em "Beagle, hldnia, zawl6kl' przed wiekami na Ga- chcemy traoi
 oza.su na ludzi - spie- k?lorr czerwono-bl"1j.ZOWe, zazdroSnJ.e nych tutaj ..pajaro-nlfio (ptak-dziec- 
niu. Opodat tablica gl'osi Ze lot.nd8ko 1.taJm zaobserwowal WIlele clekawych lapagos zwierz
ta z okolic podbiegu- szymy do 7JWierzQ.t i natury (pr-z..e- pllnU» , 
ych 
arem6w (okolo p61- ko)", co Swietnie OOdaje obraz tych .Jest! StoI! Nawet pod d&szkiem! 
leZy na 
sokoSci dokl'adnde 4071 m. zJawLsk, kt6r
 mia}y BtaC sl
 bodZcem nowych. kt6re dzl
ki obnirlJonej p
ez praszam: Na.tury). Ruszamy zaraz tora 
W'Jlna 9!lIlni.CIZek 118 earnca). Na dZlecinn1e potulnych, sztywno mam.e- Zgodnie z dawnym zdjeciem, szukam 
Cat
 Boliwia jest g6rzysta, i wobec do ogl'?szon-eJ pmez nlego w 20 lat zimn
 wodr: niepr-z..esadnej tempera- 1118. piecho
, w g6ry. tl b e nu a I'
ego ":'8I6lza:wodrrlctwa 00- rujl}Cych na dw6ch I'apa.ch, z wypi
_ ze '"rSzyst

ron JabLiCY z blS
 
n1eJ Tybet, okrzyczany ja.ko "dach p6ZndeJ teorid 0 pochodzemi'll gatun- turze, doskon.ale zadomowily sl
 na Gate, kamieniste brzegi konCZll si
. yw jq. Sl\! poJedynJu ea.mc6w, ale tym blalym brzuchem n.ielotnych pta- nap sam, . one przez" ar 0- 
Swiat
".. 
glq.da znacZlIlie skromniej. k6w.. . tej, nderz;wykl'ej dla nich szeroko- Stoki SIl- pokryte zwartym g1l.BZCZeIIl walka jest bezkrwawa i jak u cap6w, k6w z lodowatych okolic. I na Fer- morza". N
 widaC j,ej - wyplowiala, 
BolIwla Jest jedn
 z 
6ch kra- 
 oza.sem W1e1
bnlc:ze statkl, po- scl. Sq. to foki, morsy, pingwlny, kor- krzak6w i niewysoki-ch, rozl'oiystych polega 1118. 
rykaniu al
 J:baml i na. nandlnie oSQ. czynne wulkany. zbladta i pokryl' JI}. dzieslq.tek Innych 
j6w Ameryki PoludnioweJ, 
yc
 luJQ-Ce .na 
e Spokojnym kolo morany 
 tworzq. one na r6w- drzew, kt6re wyrastajq. pomi
zy ka- spychanl
 Jeden drugiego. CZ8BOO1. Ptynlemy na WYBp\! Floream.a nie- napis6w. Pozostal tylko, choc mn1ej 
w Polsce przed wojnq., nie z geografli wybrzezy chihjskich, 
y regular- nlku oryglnalnl}. grup
 klimatycznych mleniami zwarcie pokrywajQ.CYlffii rl'ie- sczep\JI. Sl
 pyskaml, ale nie ma mo- gocklnny zawalony kamienlami brzeg 

y, g6rny naplis "Post Office 
czy z dyplomacji, tylko dzi
ki teat- nie zachodzl
 w celu zaopatrzenia si
 wygnaiic6w czy emigrant6w. mi
. wy 0 zastosowaniu wyostrzonych Z{!-' , 
zarloczni.e patrzymy na wszystkle b6w czy nlebezpiecznych szpon6w, 
PODRO
 STATKIEM strony, wyczekujemy lniespodzi.a.nek i zanaganie odbywa si
 f1egma.tycznie, 
Statek II18.SZ - mala tupa, ledwo spotkania z Jakim okaZIem grosnej bez rozlewu krwi, na wytrzymal'oS
 
250 ton wypornoAci, nie wzbudza za- tutejszej fauny. Ale tylko male jasz- czy na up6r. Po dru:lJszej chwill., po 
ufania: jest IZa maly, ZIa wysokd, wy- C7iUrki w tysiq.cznych odmianaoh u- zawzi
ym m.ocowaniu si
 na I'by, 
glq.da na stary 1 zuZyty przez wyslu- wijaj
 si
 po kamienlach. siabszy czy moZe mq.dr-z..ejszy wyoo- 
g
 Ialt, upowa:imdajq.
 do emerytury. Dop1;dza nas samoch6d-
ecl:arka fuje si\!. A 00 do spornej samiczki., 
KabiaJa moja wygiQ-da skromnie, i dowoZli na.s do kolonii EI Progreso, histOl'ia mllczy, komu przypada. 
jest clasna i dwuosobowa, ale od- najwi
kszej na wyspie. Ta v:l"asn:ie Te potwory przedpotopowe tywiq. 
powiedni n8lpilwek sprowadza jq. do kolonia byl'a Btoli
 25-letnieJ dyk- si
 wodorostami morskimi, gi6wnie 
jednoosobowo.scL Wyrusza statek z tatury pana Cobo w latach 1878- w czasie odplywu, aJe mlmo swej 
op6Zl1ieniem wskutek pooiesznego za- 1904.. a przed laty 
hlu
 jej sta- "morskiej" nazwy woll}. ty
 na lq.- 
targu wladzy cywLlnej z morskq. wo- nowlt
 maia cuk1"?v,:lla, a C!IO
 daw- dzie. Darwin roblt doSwiadozenLa, rzu- 
jel1rul na tle z1:0Z0inego i zawiSclQ- po- no 7JIll
n
a, m6wi Sl
 0 l!1leJ z I'ezkq., oajl}C iguan\! do morza: za !kaZdym 
gmatwanego podzia 1 11 wiadzy, niezbyt wspomlI1
Jq.c r,mczym 

 Forda. razemy szybko wychodzHa z wody, 
uwz.gl{!dnionego u :Monteskiusza. .Po zWlledzem'll kolonlJl., Jedziemy da- prawie uciekata, co D3.rwin t1umaczyi 
W poSwiaoie a.nemicznego ksl
zyca leJ w g6r
. 
o9Ia stopn:lowo r
l}.. obawq. przed rekinamL Darwin pr6- 
plyniemy cahj. Doe ujSclem r-z..eki samoch6d staJe pmed stroml}. drozy- bowat 
est 
gotowaIlQ- ig1la?
 - oka- 
Guaya.s idQ-c Uniq. wytyczonych swia- n1j., i.4CQ- w g6r
 pr-z..ez czerwono-ceg- zal'a Sl
 Illesmaczna. Moze dlatego 
tel. 
ka jest rozlana, peIna zaroSli last
 kamienistQ- g'leb
. Dalej jtrl: na taka i100c 19uan doelQ-pi
la do na- 
I ptywajq.cych zLelonych wysp _ za- wiasnych nogach zdobywaany S"l;CIZyt, szych czas6w, gdy pozywne Mtwie 
borczych wodorost.6w. Ci
, tropi- kt6ry ?kazuje si
 wielkim kraterem 
onl
 r
tkami, a naw.et. zlemna 
kalne wiJgotne pow.letrze wlecz.e si
 przedwlecznego wulkanu, wypehlio- Iguana, Slostrzyca morskleJ, majq.c 
z na
 prz.ez kilka.na.Acle godzin ZIa- nym wodl}.. Woda jest siodka, a kra- smaczniejsze 00 tamtej mi
 i bar- 
Dim ;na dobre n1e uciekniemy od lQ-_ ter, niezv.:ykle gl'
boki, i to jezlorko dziej 
petYl?zne jajka, dochowal-a si
 
duo Wreszci-e chwyta DaB pierwszy dostarczaJI},Ce wody stanowi podstaw
 w nuuejszeJ UolIc1. 
rzeAki pow,!,ew oceanu 1 szCZ{!Sliwie bytu ':"YSPY' Ameryk
e w cza- . Na wybrootu war6d dzlkich kwmle- 
nde opuszcza przez catl}. podr6Z. To s
e wOJny 
adzUI s14d ruro- n
, pod 0sI:0llil- kTZak6w, rodzLna 
- ., al j 1'00z" 
rzykowi "Qui Pro Quo". Wystawiono w wod
 i zywnoSC. Za ZywnoS
 po- rezultat wspomnianego jui zimnego Olq.g dlugoScl10 km aZ do portu, do- 
1e
ska, osledlona na wysple, buduJe utrudI1la dOJa.zd 
v.:et m e I
 na 
tam w r. 1932 skecz Boczkow.skiego, l-awiac:zom wieloryb6w, jak I. plTaitom, prl}.du, kt6remu zachodnie wybrzer};a kq.d przychodz1ty statki-cyBterny po soble nowy, wygodny 
amienny oom. brzegach znajduJI}. 8l

 Pi k y
 
odegrany przez Toma i Krukowskie- sluZyly wh18nie ZOhvie. kt6re nadaly Ameryki Poludndowej zawdzl\!CZSjIj. wod
 dla lotni!,k
 Seymour. 
uroclq.g A dalej, w otoc:zernu kolcr
;a."ltych kt6re ong1 dawaly trz ron 
 e 
 
go, kt6rzy jako konsulowie honorowi wyspom nazw
 - wielkie, liczne, bez- nie2Jmierne bogactwa rybne, dIa kt6- ten pozos
 Ii Jest dobrodzlejstwe'11 krmJ
6w. SIl- na wy1koflozenm oo-
. W
 
. y Z8Jlni 
Bolowil i paragwaju, a na codzj,en broDllle i poZywne, a tym oenni.ejsze rych obrony trzy paiistwa nadbrzeZ- dla ludnoSc.!. . . dynkl instytutu naukowego, zaloZo- SZk
C6
i: r
na Wi

er6w :!t: 
00 lat za;przyja2Jnieni I. pod jednym ze stale SwieZe, mog
c :i.ywcem do ne wysun
 wyjq.tkow
 t
 0 wo- . Na wysple prawie Jut nie ma dZI- 
ego su
ptem U.N.E.S.C.O. I. Tow. wama je . ' ta j od 
dachem handluj
cy kupcy z Nalewek, roku przetrw
 w spiZanliach pod dach terytorialn ch szeroko9ci 200 klch zwierZQ-t. Wynlsz.czono najbar- un. Darwlna w San Franclsco. Klilku c6w z KoloID.i, 
edIo?ycJ:1 .tu 
musie1i zerwa£ ze sobQ. stosunki wo- pokladem, bez wody i jedzenia. z6lw mil, gdy na cat:m Swiecle nle prze- dzlej 
awne i.6twie,. 00 kt6rych wy- ml'odych u
zonych jtrl: prepa.ruje z1:a- 3? i
t. 
z
 0IlIl I'

dw


 
bee wo j n y kt6ra wy buchl'a wakutek i na wolnoSci jest troch" abne ga tem k aczJ '" one 6 12 m d l spy wzI
y nazw
. NI-eHc:zne t-ch reszt- pane ptakl i gOOy, a obok budynku SK' j,. jq. Y In 
' y r... -. k . k .. "'"- kich st " stoi" klatki Z ok aza mJi fftun y l o k aJ W y brzezu osad
 hodowla.no-ro q. na 
n.apaAoi paragwaju na Boliwi
. sztyw- - je malo, a pije rz.adko, c:zaBeI111 W8r6d pasaZer6w wyr6Zn:la sl\! pan I u rywaJ
 Sl
 w. gv,,, . 0 Y- JY . a. : 6 it 'eda posta; ill koi 
ni i formalnie ubrani, konsulowie- raz na trzy cztery miesiq.oe, F. z GuayaquU _ dostarc:za on me- pach. Dla 
t

la tradyejl czte- nej ---: 
eJrzewam - ekazanyrnI 
z

za
 i:
 h=f dla t:' t
 
kupcy wygiosili do sieble ostre mowy, D1a utrzymania listownej iq.cznoSci naZeriom rl;ywe dzikie zwi
ta i pta- ry pod
a.staJq.ce Z6hvi Ka e,. t n I ICZym ch wilki na Srmer
 '1 wypchanae. Do ° robek P \! w 
 ttrn Y er6w itm pon U j 
 
 
h
.
ft
 t . gd n .. t si 'k .ta.nowi., , I Mussolm1ego pod pi 0 em. owa . 
przec 
;na 
 
. wOJ
ILIl.Q., y.
 ze BWla em, 
y OWl ,apt e kl a takZe 
uszone moty.e si na kaz w za odzJ.e dow6dztwa WYSPY PLAZA I SAN SALVADOR rozmiarami, ale IICh pra.cowlrt:ym upo- 
sarno JUz zakonoreme teJ oeremOIl11, statk6w polaWIaJq.cych wleloryby na owady przyrodiniikom. Ten Halben- 
 po. gr W t LID dn1 pobyt h rem i tyloletniom borykaniem si
 z 
wpadla sekretarka z dowodami, 0- kierunku Antarktydy, posta.wili na beck, jak go na.zwalem, nie wy- marynarkl. doj 
"J:..
c d U a1y h u 
spac Pl l 
aD m D-"-'
n ta nabraJ:a roz g l'osu 
'.iad . t' st t t. . FI . h ej t 1 6w ana c.uu-UIomy 0 m c WY"'-'P'-'" a- 
 . '
lIo 
:,W czaJI}.C s ra.plOnym a ys om ze wysple orea.na, w. OlC za ace, glq.da and na pogrom
 w. '. WYSPA SA
TA CRUZ za 0 n!Jsklch skallstych brzega.ch. Sq. w Swiecle dzrl.
 dlugoletniemu poby- DARWIN NA GALAPAGOS 
Ich role zostaly z gruntu pomylone 7JWYkh}. beezkr:. nadaJI},C jej charak- nawet na 'l1.).CZeg"0 cowboya - Cichy, 
 kt6r'edza. j ak I bi lei f k I. towi na wyspie 1 dzi
ki ksilJZoe 0 Przebywaj G I
 Da..rwm 
i reprezentacja od,wr6oona. MusLeli t.er skrzynki pocztowej. Skladali tam nieSmialy, wq.tly fizycznoie. Interes Nast
pn.a wy San sP t a, C I}. ZW1 Ud m t Y' znane 6w 0 u u one m 
sce 0 Floreanie gdy daWIlle j WQ-tplliwq. e1:a- q.c na a pagos 
1 '
ni' SWD narodowoSC hono- list y a w m y sl wp rowadzon ego zw y ld . "" I h ._.. st dob nazywa SIr: a ruz. erza u mors . , Z!II9tana.wtal sl
 nad zagadkq., sk
 
w 
 ,
m.,-,. " ..." .. ' . - me!l1lu... e, c "" Je rze za.o- nas ndepowszedni ikrajobraz, napraw- Cate stada wygrzewajq. sl
 w Blon- w
 wyspy 1 iSWOjq., jeSZClZe ba.rd7Jlej wzi
o sl
 
 na powlerzchnd tak 
rowq. 
v:Ygl'osi

, aJ.
 odmi
- 
J
 k
y .
tek if

y 
 patrnony w .towar. Z
 to za,sypujl}. go dr: wulkaniczny i dzlkl. Brzegi sq. ka- cu, wyniosle udajq.c Ze nle spostrzega- wl}.tplilwq., roznosi1i przelotnl awal1l1:ur- mlodej, w st:osunku do kantynentu, 
n
 zup ,
p=em ema,. nap
 - Ie!" p?cz 
 I or
z. esa., . m ubodzy UCIZIeII1i i r6zne tuwarzystwa mieniste, wysowie i strome. Czarne j
 ludzl. Foka jak 1 mOM wyg11j..da lI1icy, j8ik romantyozna cesa.rzowa Pa- formacjl wulkam.iocznej? Na wyspacl1 
I1IIk stal Sl
 napadni
tym I od
t:nie. posrednio my prerediI1lo. ChOOml'o 0 to 
ukowe 
baml 0 dos
 "po oe- skaly zwisaj
 urwi:skami, 51}. go1e 1 okazale, ale w ruchu robl. wraZenw cyfiku, baronowa Wagner (taJd tytul istndejl}. ga.tunkl, jaktch .nIe ma m- 
BY
 



cja geografll Arne- 
 7 ra ? 
 
lory-bY 

 po- me wlasneJ czy zupclnm za darmo, mroczne poprrecl.nane wq.wozaml, beznogiego kalek!, wlelk1ego nl.edoi\!- przybrala.), my eksoem.t
y nI.ozof gdzie na Rwlpci'e, cho
 pozostaj
 one w 
ry . 'OJ. . . w
 rzy a. WJ
 S I rzy- ze wzgl
u na wzniosl
 :ele, ja.kde r,; kratera
, szClZelinaml. W mlejscach, g-I na ll}.wie, gdy w wodrzJ1e jest szy'b- dr Ritter. pokrewleflstwie z gatunkaml. na Iq.- 
Na .lotnlsku. w La. paz sprzedajq. ZI1lJQ-C Sl{! z.e ISOb
 oddawaty w te? p:eze!1tujq.. 2y
 przeOiez musL 
YJe gdzie brzeg si\! 7IIlii:a, pokrywajq. go ka i obrotna. ,Test zm
lna d latwo Dr Ritter, denJtysta i filO7JOf, zwo- dzle. Jest duro plaz6w, me ma na- 
wspanLale lal'klludcm:e
o wyrobu, ora.z spos6b wzaJeIn?
 ush1

 dostawy h- bi.edme, ale c:a.hj. d1.1lS74 tkw.l w swym zwaliska wielkiJch czarnych karno\einl, daje sl
 tresowa£, a wiele fok zro- Ienn:\.k nawrotu do natury, przed tomiast ssak6w, nie ma ani ta.b ani 
kukly okropnych indiaJlsk!ch boZk6w. st6w d? dalek1eJ maClerzy. Tak p?"" zawodzie d nawet na wycteozk
 za- 7.aRt Ie' lawy, bazalt6w i :b12Jli, wy- bil'o karier
 w cyriku. opuszezenlem Berlma, k.a7Jal 19Obl.e, ropuch. 
Kupuj
 b
a Zgody, kt6ry wb:ew wsW I p
ZX;
 250 ia.t utrzym81 Sl
 bral" - z m
1.q. 0 przygodinym kup- palo

c
 na ctelIYlmQ- czerwden. Na Foki pozujq. nam dO fot.ogra.f'd.i jak- jako zawzi
temu jaroszowi, powyry- I 00 :fest c1ekawe - okazy tego 
swej naZWle, jest groZny 1 z 
ej "Post Off,ICe w mtoce tej 
 I cu - "probki". swego towaru; maI- -;kalach wystaje rzadkl lasek paty- by z lekkim uIDndechem pob}a2;a.nla, wa£ wszystkie 
by Zeby go nie wo- samego gatunku na poszczeg61nych 
strony s.traszy swym wyglq.dem, J
- okazal sl
 przydatny r6wnoied: dla m- p
-paj
 na }mewce, malQ- nOOlIQ- kowatych wysoklch jak drzewa kak- 'OOjedynczo i w grupach, nd:by rodzim- dZilly na ml
9Ile pokuszeru.-e. Porzucli wyspach mllilego a.rehlpela.gu, r6Znlq. 
by zamlerzat J:Ostr
hem wymUSI
 nych statk6w, na.wet dIa korsarzy. ma1pk\!, 
o
 do lemura, I gawi- tus6w. a "g-d7Jieni,eg'dzi-e rosn
 n
T1e nych, z tym Ze sa.mcy nmi.ej pia.Zu- Wn{!, a 7.abrat na wysp
 egzaltOW'8JU} !;!Ir: od alebie - na Galapag-os 1JstnlP- 
z

. ZastanaWlialTI Sl
, 00 maIn zr?- Raz nawet ta beczka pocztowa ode- lana, drapleZlI1lka z And, spokTewnio- krzaki kolczaste. Ca
 jest kamde- j
, a krQ.i:Q- w woctlJie przy brzegu, kochank
, 
 Strauch. Ta swojQ- le 13 g8Jtunk6w zl
b i 13 (dzifi tylko 
bl
 z Dlaibytkiem, komu po powl"'OC!e 
aia 'poWa.tru}. rol
 wywiadowCZQ-, nego 
 rod2JLnq. swOw czy orI'6:v. Mal- nist
 pustyniq. I ponury krajobra.z na- dozorujq..c bezpieczeflstwa rodziny z
ZliwoSciQ- 
t:uwala. 
cle DLe tyl- 6) g'ajtunk6w Z6tw1. Owczesny guber- 
podarO\\'"a£, Zeby byl'o a. propos? Moze kledy w r. 
812, podczas wojny Sta- pa-paJ
k, zgrabna, akOCZlIla 1 towa- s'_lwa por6wnam.ie do "ogrod6w prned- (bardzo lIcznej, bo po 20 sa.miczek ko Jemu, ale 1 memdeckim 'sq.sla.dom. nator wysp pierwszy zaintryg-owat 
posht. kukl'
 do Londynu, m
 ona n6w z Anglil}, Ikom
dor Porter, do- rzyska w obejSoiu z lu
, uwilJ- piclda" czy zg-ola pieklel, jak to na jednego samca) od strony morza. Przez 
ilka lat Ritter praoowal nad Darw!11a, zapewniajq.c go, Ze od jed- 
ta.m uJmie I?a;n:ych 
e8?ych dzladk6-.y, w6dca; fl?ty, dzi
ki zabranej przez 7.ana na dolnym pokl'a.dZIle, ma 7Jalo- obrazowo ll3JZIWal' Darwin. .Jedynle Bierzemy na rr:ce male foki do foto- ustaleruem swego bytu na wyspLe, nego spojrzenra mote okrMlI
 z ja- 
skt6oonyc
 I J8ik dZlecl .b8: wi q.cych Sl
 uprz

mos
 w Post Office ko:espon- ZOru}. obroi;r: pod brzuszkiem. Chlublj. lazurowe, maIarski-e morza odbija. gram, bo stare 51}. tak cl
e t oSIiz- zbudawat prymitywny domek, pi.sy- kiej wyspy pochodzi dany gatunek 
balonLk8llTl11 swych amblcjl? denc}I, m6gl' wykry
 w po
lizu Ga- lej jest puszysty, d
gi ogon, BIlny sl'oflcem 1 jeszcze bardziej podkreilla g-te Ze trudno je utrzyma£. Po aka- wat stale do pLsm niemieoklch, AolQ-- Z6lwia. Zi
by za.S wyratnde, nawet 
Peru, to nastWny kraj. Byi ZIIlany lapagos 11 statk6w brytyjsklCh. ZdC; jak ze stali i g1
tkl Jak z gumy - kontrast Zatobnego brzegu. I'ach, w najlepszej komUywie z fo- gal na wy
 reporter6w t turyst6w, dIa oka przVbysza., romHy sl
 00 ale- 
w Polsce z powodu hnportowanego iai p:zychwyci
 p

Q-cych Angh- stanowi jej plQ-b)., najwa.Znii.ejSZQ- kon- Na uI"Wll9kach gnleZdZQ. sl
 pelika- karoi, mhno Ze te nIe pogardzajQ- od kt6rych wyhIdzal dary w natur-z..e, bie wielkoSciq., odmianaml barw uple- 
stamtq.d ptasiego nawozu, kt6rego do- k6w ! zabraC d? ruewoli. czyn
, pozwalajl}.CQ- 
sa£ w. poWle- ny, a kamienle na pl'yU!zej wodzie mmi jako poi;ywlen.iem, uwijaj
 sl
 przew'a.Znie !konserwy. C
orowity I. rzen1a. 
milara:m1 i formamd dzloba 
nlosboSC dla odl
l'ej Europy spOOia Dzi8 ta orygm
na skrzynka pocz- trzu i koiysat sir: bezplec7mle przy rojl}. si
 00 ru-chUwych czerwonych w drgaw'kach jak elektryCZlIle zabaw- slaby, gtOSII Ze garstka fig: jest 
y- oraz r6ZI1ll'y sl
 w swych obyczajach 
raptownile w chwilli wyn.a.}ezlema sztu- towa j
st atrakcJI}. .turysty
.1. po- akrobatYCZl11ych sztumJkach. krab6w. Kilka czapli k.liwa si
 DB. wo- ki - kraby - c:zerwone w wleku starczajl}.cym dziennym poZywienrem - jedne dzidbaly naslonka na ziem1. 
cznych awtnilak6w. DziS 
wa tego zostawlOne taJm listy 
 

 po ame. dojrzalym a clemnoszare za mIDdu. dla czl'owIeka, aJe w koflcu sam rlJ8.- tnne polowatv na owady, jeszcze inne 
n8JWOZ1l, w lI18.ukowo z1atynIZOwanym dor
u raryt;asem fllate1istycz- WYSPA SA:V ('RISTOBAL Statek zatrzymal si
 daleko na mOo Idziemy w gtq.b wyspy, gdzie cll}.g- t
sknil' za mi
sem i umari od zatru- znowu Zyiy nektarem kwiat6w. jago- 
brzmienlu, jest trl:ywa;na tylko p
zez nym, choc w
ruJ
 do adresat6w rok Niestety, ta plerwsza wyspa spra- rzu doplywamy I'odrz.iq. i gramolimy nie si
 bez przerwy kamienna pusty- cia mielonymi kotleclka.ml z kury, z dami czy owocami. I te r6tnioe v;.a- 
73,paICZywych brydZyst6w na v.:n dok lub dh1ZeJ.. Polski statek szkolny..Dar wja nam zaw6d: za duro ludzl, za sir:'po oolizglych kamienlach na wy- l1Iia. Teren pokrywajq. kh1j1j.ce krzaki wielkq. haii1l}. jak na jarosza.. Kochan- chodzily na wyspach, odamelonych 
wyj1j.tkowo n\!dznej karty, w:to
nej pomorza. , przech
z!}.c v: r. 193! kolo malo zwlerza.. Jest to wyspa naj- sokt brzeg. Znajduje si
 tu mal'a i wlelkie rosochate kaktusy, stercZQ-- ka wyjechal"a do NIemdec 1 napisala od siebie na 60-70 km, a czasem bli- 
przez partnera, po zakoflczemu 
Icy: Gal
pagos w czasle sweJ podr6zy na- dawniej i najgr:eolej ze wszystkich osada ryOOcka, Puerto Ayora, z lud- ce jak sh1py, a c:za.sem rozroffirl
te kJilka sensacyjnych artykul'6w 0 Flo- zej. Nasuwalo 1Sir: przypuszczen1e Ze 
tacji zwyci
sklle:j, al
 przeciq.gm
teJ okolo 
ta, od,-,?edzil tradyc
'jnie zaludn1ona, I. dlatego dzLkie zwi
- no'k.
 okolo trzech setek. jak wleloramlenne Swiec:znLkl Spoty- rea.nle I 0 nleboszczyku-ftI07JOfie, kt6- ten sam 
j, kt6ry 
niat JIOC74t- 
ponad stan posi.adaaria. Post Office B8: Y , za
oga widZQ-C ta nIe mogly si
 tu dlug-o ostat. Wy- Idziemy brzeg-iem, potykajq.c sir: na kamy spdbo zi
b, kt6re takZe nie rego prace oddal:a do druku. kowo. I"'OrbWLTII}-I' sle odirmennie, zalet- 
. Lima - w.ire
le miasto - me 
- skrz
r: star:} 1 
Iszczonq., po- spiarskq. faun
 wytrrz;ebl.ono, z tym kamieniach. Mijamy osad
 I. war6d uCieikajQ- 00 ludzi, cliOC me dajQ. si
 WiedeiISka baronowa Wagner, przy- nde 00 miejsoowych warunk6w 1 bra- 
bl
a 00 europeJskich c:zy aanery
- stawila -n
1}. beczk
 I .opa
rzyl'a j!l- Ze na pjerwszy ogIen poezly smako- Skal natrafiamy na pierwSZQ- 19uan
 bra
 do 
, cza.sem ty
o nIespo- byl-a w asyiloie dw6c:h kochank6w na ku wsp6tzawodniotwa. 
skiioh sza
I.0a:6w, ale za to peru
n- l'adnJI. tabl1CQ- z odPOWiednun napl- w.i:te Z6tw.1e do splZa.rn.1. DmS jest morskq., bioJq.
 !kl).piel a1oneczn!J.. dziewanie sladajQ- na ramIenlu czlo- Florea.nr:.l ogl'
 sl
 cesarzowll- Pa- Darwlm. wysnul Ze tycie na GaJ
- 
ska prowmoJa przytlacza rozm&Lto- sent 1 z wymalowanyml flagam1, pol- tu okolo tysiQ.Ca mieszkaf1c6w, Z PodchOOzimy do ndrej clcho.l Zeby jej wieka, niczym na galr:zl cyfJ!lm, bez naJrnniejszego sprzeaiwu pagos powstalo przez przypadkowe 
Sctq. tY1J6w Indian, przybra;nych ko- skI}. 1 ekwadorsk
. czeg-o po}owa w ..ilnterior"ze, a resz- me spl'oszy
. nakazujemy soble mi!- Po poludniu jedzlemy na wysp
 Sam. ze strony demokratycznego Ekwa.do- przerzuty morzem 1 drog-
 uowietrz- 
lor
 i. w:z.o
e:. Dopl.ero w r. 1832 EkwOOor ?bjl}.i ta w stolicy, w Puerto Baquerizo, w czenle, przykl'actaj
c palec do ust. Po Salvador, do zatoki Sulivan. . ru. Mlmo rek1auny .w pra.sle Swiiato- 1Ul. Gdy jajka jaszozur6w, berzJpieaz- 
Nlezm
ernie mIta Jest stol
ca Ekw
- w 
e wy:p y .
 dokonat. pierw- mdaJ!lt.eczku 0 jednym szeregu koala- chwill b
e tch wi
cej - 0 to nam Zbocza. pokrywa tu lawa ogms
 wej, me udato sl
 :rej nlkogo do ale- ne w waplennej skoruplf, mogty by
 
doru QUito, kt6ra przed hlszpai1s
l- szeJ proby kolOIllzaCJ1. osadzaJq.c taJm wych drewnianych domk6w, stojq.- chodzil'o! A my wobec tguan zacz- r6Zowa, Sw.le:t.a, jakby prosto z ple- bie zwabl
 i powir:kszyt gron
 swych 'l1Jleslone przez prf}id morski, to w
Ue 
mi :lJdobywca;mi byta drug
 stohCl}. rowni.eZ skamiic6w krymlnalnych. cych w g-odziwej odlegtoSci od plazy, nJiemy za.chowywa£ si
 bewzelnie. ca, choc patrzq.c z bllska, wida
 jak poddam.ych ponad licz
 WYJ{ieiQW
. i lepkie mJie jajka Ukra \, gin(!ly w 
i
pt"rium Ink6w. Wrsiadajq.c na lot- Pr6ba po paru latach 
wiodla, a po- przewa.iJnie kamiendstej 1 nlegoScin- prawi.e deJpoCQ-c im po ogonach jej skorupa rozpa
 al
 nl1; k8:wa}k
 Ale nawet 1 ta liazba spadia, bo je- sJ:onf'j wodzie. St
d brRk z1.b a nadmiar 
nIsku ulegtem przYJemnemu zh1dze- rzucone na wyspach 7JW1e
ta domo- nej. Miasteczko jest siedziJb
 g-uber- Iguana _ pr7Jed:Zliwny potworek wskutek tyslq.c1cCia trwaJq.ceJ juz den kochanek ucl.ekl' z wyspy w to- ptaz&w - rozumowa1 Darwin. Teorl
 
ndu :be przyjecha!em do Krynicy - we rozmnotyly si
 t zdzlczaly. DziS natora wysp, I jego urzQ-d mieSci si
 wi
kszych wymlar6w, straszny jak erozji. warzystwie pewnego Norwega I oOOj: tr: potwlerd7.ata rOW'niez 1stnJejq.oo na 
wok6\: iadne, mocno zalesione wzg6- na wyspach (szczeg6lnie na Isabella) w dw6ch klitkach na pl
 nad smok a I'ag-odny jak ki1kodniowe kur- Skaczemy po wulkanicznych wy- w nlejasnych okollczn
ach, zgin\!h wyspaC'h g-rupa ZWler7.1}.t ..bez Zliemi", 
rza i caly g6rski, ujmujl}.CY widok, SIl- tysi.Q.ce zdziczatego bydta rogatp- knajpq., nazwanQ- huc2mJle i prrz.esadnle cz
. Wygl
da ns. malego krokodyla krotach, drapiemy si
 na kratery, po na bezludnej wyspie Marchena. z gl'o- wyg-naiic6w, przynieslonych z dalekiej 
ja.k tam: pi
kne g6rk.i i jodl'owe la- go, tysU},oe ps6w, sporn zdZIi.czalych ..Rook 'n' Roll", bo z br8iku mro- i jest koloru OZI8.n1o--szareg-o, dosto- czym wracamy do zatoczkl, kt6ra du 1 pragnienia. Baronowa chcial'a Antarktydy, ja.k fokl, morsy, plng- 
ski, dawno nie wld;ni;a,ne, ale zawsze 0s1:6w, konl, Swiii, kot6w, nawet kur. dizi!':Zy przy p
enlQ-dzach, wi
cej 00- sowanego .I zupehlie zlewaj
ceg-o si
 ma kilkana3eioe krok6w piaszczystej wystawi
 na wysple wielkj hotel dla winy. 
nasze. A sarno mia.sto, g6rzyste, 0 I gdy na Galapagos dzikie zwierz
ta, ohodzl tam na:poju sta.tecznych ludzd, z Oem czarnych kamieni, na kt6rych plazy, udekorowanej kllkoma krzaka- amerykaf1sk
ch mlIioner6w I starata Alp fak mogly powst.a
 na wy- 
wQ.Sk, ich kr
tych uliczkach. ze swoi- naprawd
 dzLkie, 0 prostej i nieska- pliwa, nir}; tanecznych szalenstw. Ozdo- na}ogowo iguany platujq.. Majq. one mi. K
piemy si\! ! wypatrujemy peli- sir: sclQ-gn

 kapltaly na ten cel przy spach nowe formy zycia. dlaczego 
mi 57, przewaZi1ie barokowyrm, ko- ziteln.ej genealogU, nie bojq. si
 czlo- 11}. miasteczka jest drewnJany ko5ci6t na kaIiku garb, najet.ony 
nym1 kan6w, kt6re plywaj
 samotnie z m.i- pomocy prasowej reklamy i odrr: cz - d.sl:.nleie tak wielka ro7Jffial,to'

 odmjan 
soiolami. ma tei jakby polslcl cha- wieka, to Mzlczaie parweniusze ucle- I 'kilka ka.miennych dom6w kt6re kolcami kt6re maJej
c w kiierunku nisterialnl}. powag
 1 godnie nurkuJq. '1ych l:iJSt6w do bog-aczy. Hotel m!at W9r'6d jedneg-o g-atunkll na tak ma- 
rakter 1 mozna tam doszuka£ si
 kaj
 od ludZll, czasem atakujq. nawet, zajmuje baza nw.rynarki. W 
gr6dku ogona, 
 prrez caly g'1'Zblet. W py- po swojq. porcj
 ryby w wodzle. Ma- 9tan
 nI.ooaleko ..Post Office" i m!al' Iych odleg-l'oSoiach 00 siehle? D1acze- 
starych czr:rSci Lwowa, WilDa i Kijo- jakby czujl}.c uraz
 do dawnych po- reprezentacyjnym, pod opiekq. wojf'n- sku, nLedyskretnie uchylo!lvrn. wida
 j
 osoblst
 spi2:a.renk
 w gi
boldej zach
jl}Co nazywa
 ai
 ..E1 ParaJ:SO go "zamkn:i
ty w sobie Swiatek" jest 
wa, czy nawet Sandomierza. skromicle1i i pan6w. no-morsk
, stoi na wysoiklm posh!- ostre 1 wysokie zr:by, a I'apy SQ- za- torbie pod metrowym dz!iobem t po- (Raj)". rozbtty na taik li=e a r6Zi1e okazy. 
Guayaqui!, port sk¥I odje2xlZam, Nowa pr6ba kolonizacjl, dokon8J1a manme poplerale Darwlna., ale foto- Koiiozone potr:Zi1ym1 szponami jak u Zywlenle polykajq. powolt, z zachowa- Baronowa oka.zala sl
 zwykh}. a: ttrZ obok slebLe? Czy bra,k rywaliza.cji 
jest drugq. handlow
 stoliCQ- republ1- w r. 1870, udala. slr: najlepiej na wy- gra.fowa
 bez poI'lJWolenda n1e wolno. )"'gendarneg-o gryfa. niem dobrych manier. Gn
eZdZQ- al
 wanturniCQ- 0 baletowo--szplegowskleJ i walkl 0 byt na odr
bnych wysep- 
ki Ekwadioru - dtiZe rnlasto, odra- spie San Chrlstobal. Na tej wyspie bo mohla spotkat al
 z m.rzutem Po chwili poSpiesZlIlego fotografo- po urwiskach, i tch gnla.zda na CIZaT- prze.sz1:oScl, a gdy plany jej zawiodly: kach n
e ul'a.twil' powstania r0zma4- 
Zajl}.Oe jaik wSZ)"Stkde party, brudne powstala i przez 25 lat trwata gro- g-wa}cenla tajemnic wojskowych. M1.- wania blerzemy wi
k.szy okaz iguany nych skalach zaznacza bialy zaciek zndkn
a z wyspy bez !IlOOu pewneJ tych form? 
i cuchnJ)oe ry1l}.. Bam.ry przypomi- teskowa dyktatura niejakiego Micha- ty patrolowiec, uzbrojony w rmewIe- na r
e. S7JCIZe1'Zy ona groZnd.-e 
by pod spodem. nocy ramem z pozostalym kochan- .Jeszcze przeszl'o 20 lat potrzebowal 
naj
oe arabslde z BliiJskiego Wschodu. l-a Cobo, kt6ry zagarIUl-1 wl'ad
 w jCQ- armatk
, fJpi w zatoee na kotwi- i dotyka pazurami naszych rQ.k, ale k'iem. TajemniCf; 7JI11knlr:cIa ubarwio- Da.rwdn by dojSC do Bformul'owa.nla 
Kldmat nieZll1oSnY. Guayaquil znajduje sw-e 
. Posladaoz jedynego statku, ey, martwy, 0 zga.szonych kotlach nie gry-zje, nie drapLe, nawet nie sta- WYSPA ISABELLA no pogl'oskam.\ 0 zb
; Ritter teorH 0 powstawaniu i ewolucjl ga- 
sl
 na r6wniku na =ym poziomie potrzebuj
c 1"Q.k roboczych, nikomu _ wi
 widat wojna w najbl11;szych ra sl
 nam W"Y1"':"la
. Raczej patrzy na .NaBt:
pnle 

amy do Puerto oskar
 
tttmera 0 zab6jstwo pary tun.k6w; pobudk
 do niej znal8.7l na 
morza i leZy na bagnach w ujSciu nile pozwalal' opuszcza.
 wyspy, zorga- dnIa.ch nie grozl na tej szerokoSc:l. nas ze zdziwleIUem jak na warlat6w, Vdlamll, :ma
duJlj..Cym B1
 na !sa- cesarskleJ, a W'ittrner 0 to 8I!.IT10 Rit- Ga.lapagos. g-dzie sam proees €!WO- 
wielkiej rzeki. nWowat Zycj.e gospodaraze w zamk- Statek nasz stanl}1 na rn.or/JU, I. 1'0- kt6rzy nieupr-z..ejrnle przerwall jej belli. tera. 
miere Rittera przerwala pla- luc.i.i m
t badat nie na martwych 
ru
ym kole swego wl-asnego obrotu dZIIaan
 odiplywa,my na brzeg-. W por- sjest\! i zashmlajq. sronce. Ale my Odwiedzamy urzQ-d pocrzJtowy, jedno- tan.lm.\! oszc:zerstw, bo innych Bwiad- wyIropa.lliSkach ale na zywych oka- 
OPIS OGOLNY \\'YSP handlowego, nawet w¥'P'uSoi} sw6j pie- eie wlta nas prrewodnlLk, m}ody, sym- nareszcie mamy niezbity dow6d Ze 09000wy .I polq.ozony unIq. osob48tq. rr.e k6w nd.e byl'o. za.ch, w6wczas ba.rdzo licznych, nie 
Wy.spy GaJ
pagos, pochodzenI.a wul- ndQ.dz. I ten maly dyktator, bo pa- patyczny, lnianowl'osy Norweg, kt6rv dzikie zwit
ta na Gal
pagos me sklepildem I 
erbaclarnlQ-; pytamy 0 Gdy w r. 1941 wybuchrn
a na ocea- wytrzebionych jeszoze przez 'kolon.!- 
kanlc7Jnego i uwienczon.e dwoma ty- nowal tylko nad kilkuset wyrobni- jako dziecko przybyl' tu z rodzicami- boj
 si
 Ctllow4eika! zn8.C7Jk1:, ale me ma peh1ych komple- me Spokojnym W?jna i Ameryka.nle st6w i przerz; pla.g
 zdrz.iJOzalycl1 zwie- 
siq.cam
 przewaZnie jut wygaslych kami rolnymi Skoflczyl' krwawo za- budowaJt swe lotni.sko na Gal
pagos, r?4t domowych. 
kraterow, wyprysly ongl potdkaml 
ty macz

 przez lnniatka.' ,................:11.......11111...11............................. .................... 
 myfile: 0 wysiledlenlu Wi:tt: Wszelako. I.an bardziej zgtr:biat d7J\en- 
lawy na r6wndku, na pelnym ooea.nle. Zachodzl},ce od lat na wyspy statki N - bl - · DUmer "W. - adomos ' Ct -" mer6w jako Niemc6w. Ale cl mneli n1k Darwlna IZ pob?tu na wyspa.ch 
Na wyspa-ch Isabella I Fernandina wielorybnic:ze, przewamme norweskie. 8J IZSZY noworoczny popa.rcle w Stanach u pewneg-o wply- Gal
os i lZt"stJa'W'la£ stan WYSP z 
wuLkany 00 kilka 18Jt przemawiaj
 rzanio..qly .siaw
 wysp do swej ojczyz- wowego ucz.onego, z pochodzenia czasu jego podr6Zy ze stanem obec- 
grzrrotami i lawq.. Archipelag skl'acta ny, t kilka rOOzln norweslclch w r6Z- Niemca, przy tym odwolali al
 do nym, tym bardziej wydaje sl
 ze wy- 
al
 z 13 wi
kszych wysp, 17 wysepek nym czasie pr6bowato osiedH
 al
 na (875) ukaz . e S - I
 29 grudn. - a b.r. samego Roosevelta, kt6ry w r. 1?38 spy zacu.arowame fill. jut miS wyspa- 
i 47 "skal" , 0 bJ.cznej powlerzchni wyspie Sailita Cruz i Floreana. Dwle zw.ledza1 G

pagOfJ I. zostawil Wltt- mt odczarowanym1. 
prawie 8000 km 2 . Sq. rozrZl1lcone w rod
y norwesk.le utrzymaly al
 do- merom 
e 
krzytll.. darnw \ 1If'T- 
nd.ewielklej 00 siebie odlegl'oSm, a cala tychczas i swq. jasnq. pl'c:iq. i prowym ................................................................................ dt"CZl1y hat. 


,;....... 

.. 


;"tr'; .
 
"""", " "'
, 

,,:(
;.
.
.;.):

t:, 
. 



 """ 
..:
 


",", 
.
W-;+. 



'...,.. ... 


,-. .. 
. ' 
..., 


... 


:t-., 



 
''4 
;;;..' ..

. %
t "':1 
._
. I 


..k ,J 


...... 


; .. 
.uJ 


.. 


... .s. 



 


.... l.
' .. .
 .: . 
 .
 - 
:f :
: 
-,. 't 0+'. 



 


...
. 


1(', 


Jeziorko w kraterze wull.anu na wyspie San .'ristobal 


Sulh'an Bay 


Zagl
damy do beczki pocztowej I. 
7.astajemy tam czterdmeSci kilka Ii- 
st6w; ddldadamy na..!Zych dwa tuzl- 
ny. ChdeltSrny zabrae I1sty nasz
h 
poprzednlk6w, aJe pl"'zelWodndk-Nor- 
weg powstrzyma1 na.s, thunaCZl}.C, t.e 
na.sz matek, regu-Ia.rn1e kursujq.cy co 
miesJq.c, nle pod('jTnuje poczty, kt6ra 
zgodnie z tradycj
 ma czekat - dla 
nabrania waZnoSci - aZ nadejd7Ae 
przygodny statek, a 51}. to przewaZn.1e 
jachty bogatych kalifornijczyk6w. 
Poozta, wybl.erana. systematyClZi!1lie 
stracnaby caly posmak oryginaJnooct 
i przypadku. 


WladYNlaw Mt('hniewlcz.
>>>
14 W 1 ADO M 0 
 C 1 


MARIA DANILEWICZOWA 


NOTATNIK 


GRECKI 


C ZW ARTA cz
c ludn
ci Grecji kamlenlarsk-Im Byrona w zamiku Chi!- -, 
 nieliczne ci
r6wld i Hczne a z analogiczme tlomokl I p
czki 
ill- 
Skuplla si
 w Atenach llQ74cych lon, stara:jQ- si
 nie miee tych wq.t- . '" ,,
 reguiy ci
o obl'adowane osly. "Wy- zanych za nogi kur. ZajeZdia wielki 
z przedmleAclaml nlemal dwa miliony p\i.wo6ci. tworna" autostrada do Sun10n jest i autobus: dalsze iklLlkadziesi/lit os6b i 
m1eszkaf1c6w. 2art, brzmUlCY bardzo Wniosek stlld oczywisty: piSZllC 0 "'. . :: . f . 
 , / / :S . '
 . ' 
 ' .. /:j . wyjq.tkiem i zgrzytem. Urodll Grecji kilkaset pakunk6w. To rz.n6w elegan- 
prawdopodobnie, glosi ze rz. owych Grecji 1 ch
c dotrzymae kroku ba- 'J! 8Q. skaiy d rui.ny. cki samoch6d: mloda para wylado- 
dwu mUlon6w cztery wylega wieczo- daczom staroiytnoScl trzeba trwae w wuje z bagamLka i O9ObiScie wnosi 
ra.mi IlIa ullce stolicy. Ech klasycz- szlachetnym w:}tpien1u: nlepewna jest 
 .. "STOLICA" KRETY na statek pokatny worek czegoo, 
nych trudno sir: w niej doszuka
, kama data, kaZdy fakt i ka2Jda na- .. " Nie Herakllon wsparty slaw
 Knos- chyba kartofli? 
zgle1k w m-MmleSciu przypomlna ra- zwa. KaZda pi
kna rze2Jba jest koplq. ,. . 
 sos, ale mniejsm. od niego Chania WldowJ:sko trwa juz od kilku kwad- 
czej najhala8liwsze nUasto 
ta - zaginionego i oczywiScl.e lepszego 
:' . 

_" . :
 . (La Can
e) jest oficjaln!}. siedzib!}. rans6w, slabn1e animusz zegnaj!}.cych. 
Marsyli
 KaZdy obywate1 Aten uwa- oryg.malu, etrasZliwe repliki Z8i1:raco- ; i r wladzy adminiJstracyjnej na Krecie. Etykleta wymaga., by dociQ-g1l
ld do 

nl
 :J:
w

l



J:c 
f;Z

 

!

st
f



arQ-allt;i



,
,:' 
'. If

 



:z

e prz y

 

:
y d



j
a =
, 

= 
najbardziej nowoczesnych zdobyezy iz bylo to arcydzie1o. Trudno jednaJk. .- 
 kiem aby w czasle dwugOlmnneg-o gajq.c - bo .trzeba przeciei: miee nie- 
technLk1. Uliczny czySciclel but6w na powstrzymat aI
 od przypuszaz.enia postoju sta.tku obserwowae z pokladu ustannie na oku zawozasu zabezpie- 
pl. Omonia przygrywa soble np. do i'z byl to ra.czej POSQ.g olbrzymi i ko- '.;'. powszedni i zapewne tY'POWY dzieil czone wygodne miejsce na pokladzie. 
pracy l1a japoiIskim tranzystorze u- sztowny: postae boglnl z misternie miesz.kaf1c6w Krety. Przed podr6Znymd. jest dhiga noc na 
stawionym na wzorowo wypolerowa- odrobionej koSci sloniowej, zdobna ". WracaliBmy do Pireusu statldem morztl, dobrze Ze c1epla I. bezwietrz- 
nych mosl
tnych okuciach podn6Za. zlotem (0 kt6rego podkradanie po- reg:ularnej zeg1ug.i obshIgujQ-cym ja.ko na. Teraz wystwujlj, na widowni
 
Sprzedawcy plyt uruchamiajQ- naraz SQ.dzano Fidiasza), 0 proporcjaoh "'. ,.J!! t.lZW. "dziadaJk" tmy porty Krety: sprzedawcy "kebaJb6w". obwarzan- 
kilka gramofon6w przekazujlJ,cych bior!}.cych pod uwag
 fakt ze patrzq.- d .,.... Heraklion (Kandir:», Rethymnon i k6w, lemon lady i amarantowych 
zdecydowanie sprzeczne nagrania: cy spogll}.da w g6r
 (s
d przesa.dnie wlaSnie Chanlr:. Analg1ia z dawnymd cwiartek kawon.6w. Zmoteni emocja- 

iew Marli Callas na tie ryiJrnlcznej wielka glowa.) byla nlew/litpliwie a.t- Glowa Posejdona poo
gam! jest tym bl.i2Jsza Ze jest ml odprowadzaj!}.cy odczuwae zac.zy- 
melodil ludowej. Gazeciarze pokrzy- rakcjQ- s
tyni 1 "cudem Bwiata" - artemizyjskiego to statek o90bowo-towarowy 0 bar- najQ- zywiolOWiO gl6d i pragnienie. 
kujq. jak w dawnej Warszawie. Sprze- ale ezy byla. takZe arcydzlclem? dzo uromnalconych warunkach prze- Fason nak
uje by mlody ozJ:owiek 
dawoa gq,bek rozlieza aI
 z turystQ. wozu: od "Iuksusowej" plerwszej kla- zaklllpil zapa.s "kebab6w" wystarcza- 
w co najnmiej tr6jj
yczmym b!.rgo- PULAPKI ARTYSTYCZNE ciemnQ- maSQ. slmlnq.. .Jeszcze jedern sy i skromniejszych kabin drugiej. j!}.C'Y na obdzielen1e calego ze.spolu. 
Die z ambicjlJ, przekrzyczenia SlJ.Siada Zbiory rzeZb a.ntycznyoh pozosta- zakr
, zbocze rozjaSinia ai\!, rozbija poprzez azeroki 'WaJchlarz twardych i Tylei: obwarzank6w, rzecz prosta. 
zachwalajl}oogo pieczonlJ, kukuryd
. wiajQ. niekieidy, poza szlachetnymi na smugi skalne r6Zowe, Z61:te, bl"Q.- mi
kkich itawek w kry:tych salach ari; Nielatwq. jest sprawQ- dostarczenie ich 
Ka1xta transakcja, kaZde spotkanie wzruszeniaml, klopotllwe wraZen.ie zowe, j-askrawo liJiowe, sione. Barwy do legowlsk na otwartym pokladzie. c
stowanym bez usmarowania thIsz- 
uliczne jest zywiolowq. manifestacjlJ, zblorowi:sk przoomiot6w 0 skl600nych takie widuje si
 zimQ- w g6rach, na Chanda jest typowym sr6dz.iemno- czem siebie i pieczywa. Po chwili ca- 
dramatycznie inscen.izowanych uczuc. proporcjach. Muskularny Herkules sniegu. Tu objBJWiajQ- si
 w skwarze morskim port em 0 nadbrz
u, kt6re- ly zeSD6I" cmoka smakowioie, ogryza- 
Miasto dzieli si
 wyraZnie na dziel- sir:-ga do kolan beznosego Efeba, roz- lata, w 
jzaZu wypalonym z.arem, go a.rchitektura rz.dradza 7JWi4.zk-i z jQ-c kQ.ski baraniny, gloanik wrzesz- 
nice na pokaz (te S!}. poprawnie ni- juszony lew spoglq.d;a w g6r
 na BI}.- ona tie nieba, kt6re nie jest po wloSku Wenecjq. i slady okupacji tureokiej. czy. odjeZdzajq.cy porY'kuj
 z po- 
jakie, zawalone autocarami turysty- sia.dujQ-cego z nlm psa cozy sow
 - szaIirowe ale raazej - mimo zasad- MalownlczoSe baszt, fortyfilkacji, mi- ktad6w pozegnania, kapitan dopomina 
cznymi) i ukryte za nimi poczciwe zwiedzajq.cy muzeum przestawie.c niczej niebieskoSc1 - zamglone. naret6w odwraca uwag
 od wlaAci- sir: 0 r6Znicr: mir:dzy kwLtariuszem a 
prowincjonalne mlasto greck,ie, Pat- muSZ!}. co chwila spraoowane oorodki Greoja nie ukazuje si\! tUryScie w wej dch a niewesolej wymowy. W b1a- got6wkQ.. sp6:bniona bahulka przemy- 
ras czy Lewadir: do trzeciej pot
gi. m6zg-owe, nakazujq.c 1m sprowadza- nasyconych barwach szafiru t ochry. sku sloflca wyglq.d;aj!}. egzotycznie ca ka

 uwiq.zan
 do Iydki pod 
Sklepy tu mniejsze, 0 wQ-skich fron- nie posq.g6w do wygodnlej.szych pro- Obca j-ej - poza rzeZbIJ. i archltektu- nawet 8lady niedawnych bombardo- spodnlCQ-, zajero:ia taks6wka, z6Ha, 
tach, gl
bokie i ciemne, kipiq.ce to- porcji. rlJ, - symetria element6w krajobrazu. wa.ti wojennych - ile:i: razy slyszeli- dz
WIII1ie znajoma, znajomy tez i kle- 
wa.rami. Zgieik chyba jeswze wi
k- Od zwieidzaj!}.ceg-o oczekuje si
 nad- Najdoskonalszym symbol em Hellady 
my 0 bombowcach atakujQ-cych Kre- rowca, skq.dZe? - z Heraklionu. 
szy - i, 0 dziwo, publicznoSC nie to swolstej umiei
tnoacl dodawanla jest skaliste, bezludne wzg6rze z ga- tr:! .Jest pi
kny sierpniowy OOieii. Maly jest swlat 1 mala jest Kreta. 
tylko przygllJ,da sir: wystawom ale Z"y- i odejmowania. WyobraZnia nasza u- Przyja.zd, p0st6j i odjazd statku: 1lei: 
wiolowo Dmpuje najosobHwsze i od zupehIlaC wi
c pow1nna dySkretn.\.e to atrakcjl, gdy mieszka sir: na da- KATAI.OG CO Sn.NIEJSZYCH 
dawna zapomniane przedmioty: eme.- nosy, lStopy i inne 
 elala roz- .' 'j" #,* t lekLej wyspie na morzu Sr6dz1enmym. WRA:2:EN 
liowane imbryki do wpuszczania w bite lub uszJkodzone na 8kutek dzla- .
.':;...(::.,.\  Jff 
 " t ,
.
 StaJWit aI
 przeto IJJa przystanl zadzi- Klamstwem jest wszystko co napi- 
fajerld dusze do zelazek, g'igantycz- iania czasu lub 1XJboZnej gorllwooci : ' .' I.' r' . . wiajq.co wY90kI procent ludnoaci. sano 0 prostooie architektury g-rec- 
ne kl6dkl, chaiw
 i chleb swi
tojaii- .,g-ood ChrLstians", jak ujmowal 00 jf' vr.. . . PrzyjeZdZa.j!}.cy z pobliskiego Herak- kiej: jest ona jak dobra proza rezul- 
skiL ' n to a m sz l ' a g-t'e st C na ki l :::::ew z od. na n l l e ki.
 ym rzu l cat od 

="
"- 

' . Y7 . . . 
 . "" , ' I d lon Zln lll y, wi jak ta.n b i y SIl-M
r e zez lat S a t
 sp kn


 
 tatem przem
lnej zmowy talentu i 
W jR,d!oda lnl szeroko otwartej na =.1
.1 L 'u 1"'., '-""" 
 matematykL, do
wiadczPYlia i olSniie- 
uliC{! obracaj!}. sl\! monotonnie olbrzy- chowym z,g-orszEm!em pracowlde a ocean em ; odjeZdZajlJ.CY przybywaj!}. nia SwLatlem Ii mozliwosci marmuru. 
mie rotny, na kt6rych oplekajq. sir: i!liekiedy umiejr:tni.e doleplone nosy, na przystafl z silIUj. eskortll spelnla- A same marffilury! I nie ty,lko te 
ca4e jR,gnlr:ta, proelaki I kurv ora.z stoPy t tnne e
i clala. j!}.CQ-, jak przekonaliSmy si\! naocZlllie. biale, r6Zowe i Z6Uawe ale i ponad 
charaktfrystyczne ciezkie fltozki zlo- Zwioo'zanlu towarzyszye powl.tm.a bardzo zrozone zadania. Trzeciq. kate- wszystko szaro-niebieskawe chlodzlj,- 
Zone z prze-kladanych tluszczem pla- nieustanna 
jnoSt i zdolnoSt prze- "''''.. gorlr: publicznoSci Btanowi!}. bezinte- ce bif'ol i otaozaj!}.ce zr
by zielonkawQ- 
str6w mIroweg-o ml
sa nabit
 na stawianla 'SIr:- z zachwytu na obojr: t - re.sowni obserwatorzy zlaknien-i wiel- obw6dklJ,. 
pion owe =plkulce. Trzeba pewnej od- noSe. Biada jeAli zaufawszy Pauza- kOSwiatowego speki:8l1du, czwartQ- - NiepraJWda ze kamieil .}est twardy. 
wag-I. by wejsc do srodka. choe na- niaszowi stanlemy bez tchu olSnieni sprzedawcy portowi, pU}14 - spie- Ciaia poS!}.g6w maj!}. ciepio i mi
k'koSt 
str6 '
 otoc zenia j est zdec y dowanie pie]mem POSQ.g1l Hermesa (z malym szona zaloga statku ur
uj!}.ca na zywej iostoty. Nieprawda. 
e czas nad- 
prz
1azny: nie tvlko tubvlcv sa ma- Dionizosem w skromnym skJ},dln!}.d "' / ' .' . ",. IQ-dzie. gryza swym zr:bem poSQ.g-i: Posejdon 
terlalem zRbawnvch obserwacji dla muzeum w Ollmpii; zjednoezone wy- Gdy naladowany po brzegi statek z muzeum w Atenach wylondi si
 z 
turvst6w alP i vice versa. RUkl uczonych starajlJ, sl
 od lat ode- j .. .' zawiia do przystani, strach ogarnia dna IJl()rza po dobrym tysiQ-ClI lat 
Gdy usihI1\! odczytywa
 nazwy po- brae a.utorRtwo pOSlJ,gu wlelkiemu ,. takich jak my kibic6w, pasazer6w w nienaruszonej uroozie doskonalego 
tra.w na wywleszonej nad lada tab- Praksytelesowl, 8. jffill 00 jest kopia z czystego przy.padku. MnogoSt przv- od1ewu, c6Z wieczIliiejszego nad spiZe. 
IIcy, przvjemno1ic jest obustronna. zachwyt naleZy' d:awkowae oszozr:,d- Apollo z muzeum w Olimpii sz.lych towarzyszy podr6zy i obfi'ol';c Co przymesie najb1izszy rOk, dzie- 
Powierzchowna znalomoSt kla.sycznej niej. ich bagai;y nasHwa podejrzenle je{;l
 si\!'Clolecie, stulecie, skoro w ciQ.gu 
jn"eki, Skomlhinowana z r6wnie nie- Fakt Ze b!"Q.z czy marmur wydoby- nie ewakuacji to ma90wej ucieczki najblizszeg-o nam ostatni-ego odslaniiy 
doSkonal1J. znajomoo.olJ}. rosyfskieg-o, ty zostal z dna morza podnosl tern- jem oliwnym u podn6Zy. Przemierza- mieszkaftc6w przed wielka k1r:ska ele- si\! skarby nekropolu mykefisklego, 
umoZilwia mi utozsamlenlp pieczon-ej peratur
 wzru szeI'i , zwlaszcza jelil1 nie wielkich polaci Peloponezu, to mentarnlj., eplderniq. czy innym dcmu- palace Krety, skoro rOZIWilkhIje si\! 
ku.ry: "kot6pou10" i zupy C'vtrynowej stalo sir: to niedawno. 1m wq.tlejsze jakby wielka lekcj-a geologli: wldzi stem BoZym. Dramatyezne poZe
na- tajemnioze za;pdsy i podnosi poS!}.gi z 
(jak w londyfisklm "Og-nisku") 0 SIl- obeone zarysy przoom1otu, tym sir: wszelkie od:mia.ny formacjl skal- nia wstr:pne (przed ostatecz71ym przy- dna morza? 0 UeiZ bog1atsza jest sztu- 
barwne,i nazwle "avg-holemono". 2ar doskonalszy musial bye OIlg'!. Prawo nych, r6znokolorowe zbocza t urwi- biciem statim) pozwalajQ- po chwili ka antyczma za dni naszych niZ w 
i zapach pieczenl wisi nad stoltlkami dDdawanla I odejmowania rzq.dzl e1
 ska, r6wnie malOWlI1icze jak nleuro- na "robowe" podzie1enie tlumu na owyph nie tak przecieZ m.mlemchiych 
eLlmlnuj!}.c W!lzelkie inne wonie t odo- surowymi przepisami. dzajne. Bujniej,sza roSli:nnoSC wU}.te pasaZer6w I odprowadzajQ-cych. Re- czasach gdy byla natchnieniem Sio- 
ry: piwa, tvtonlu, wina, brwskwifi si
 z namulami nanleslonyml przez dukuje to nlebezpioozefi.stwo do jed- wackiego czy Wy.spianskiego? 
1 melon6w. Kucharz urz
duj!}.cy przy ..GR(\R AGAMEMNON A" rzeki i sk:wymi a praoowlcle nawod- nej trzeclej. lezy jl"st coo nowego pod sion- 
roZnach tnle z powierzchni pleczenl Podr
C1znikowa zn8(Jomooc zabyt'kll nionymi plaokaml r6wnin. S14d _ Podniecenlll th.lmll przeolwstaw
a cern? 
clPYlkle skraw'kl zam6wioneg-o mi
sa. i studiowanie forog-raIii kryi p '" so- przez kontrast niezapomniane sl\! olimp
1ski spok6i ozarnowlosych Teatr w Epidauros, w kt6rym zio- 
WlekszoSC k'lient6w pojada je bez do- 'bie dziwne niesnodzi-anki. Jlustruie wraZenie olbrzymlch gaj6w oHwnych ma.t!"lk6w, kt6rzv na zmotoryzowa.- slilwa ulewa DOWita}a pierw.szy wystr:p 
datk6w, przeg-ryzajac po prostu chle- je wymown,le t.zw. "skarble{"' Atreu- wypelniajlj,cych de1t
 Hyletu mi
dzy nych albo "zroweryzowanvch" roi- boskiej Marili CallaJs, byi dIa staro- 
bem i popljajlj.c wi.nem podawanym man (po naszemu "g-r6b Ag-amemno- Delfami a !teQ., w Beoojt Gaje te Ii- nach fleg-matvcznie 'opiekae zaczyna- zytnych tylko przystaw'k1}. do osobLi- 
w miedzlanych miarkach. przypoml- na") znany JOWszechnie z llustrac1i Czq. ponad mi1ion drzew, w tym wie- jlJ, ba.ra.nie ,.keooby", nadziane jak wej komblnaeji 8'w.I.q.tyni Asklepiosa 
najlj.cych dawne polSkle kwaterki do w podr
cznllkaeh hlstorU staroZvtnei. Ie kilkusetletn.ich 0 pniach porytyeh szasziyki na metalowe p
ty. Poma- i sanatorium dla nerwowo chorych. 
mleka czy sm1etany. Wino smakuje "...ffiedze ciC"hy w kopule podziemnej" g-ajq.cy tm chkrocv znoSVl narecza du- Pacjenoi 
dzali noc w przedsionku 
zywlClj., chleb wydaje 
 m1alki i - m6wi ni-e m1jajq.c sle z prawdq. zvch obwarzank6w. Obok pl
tl"ZQ. sle swiQ.tyni; sny ieh byiy punktem wyj- 
prz.aSny. W oczy I'"Luca aI
 obfitoSC Slowack,1. Ankleta przeprowalzoona stosy plastVkowvch butlJl udajq.cych scia kuracjL Uzdrowiend skladali vo- 
] 'edzenia i ostentacy jna n1emaJ ob
- 
rOd zna10mych potwierdzUa wlasne . dawne oplsttanki. ba.lonilk6w i zaba- ta: rruirniaturowe nogi, 
 uszy. .Jest 
dowa forma obs1ug1 rcdm6w: czujemy moie uroienll" ze rozmlary zabytku iI/ ..: '
 wek dla dzieo i . jaskrawe widok6wki iph wide w muzeum na terenie wy- 
air: nle tyle kllentami ile g0S6mi wla- dad
 sle vor6wnae z zamomym g-ro- ',. ..,:. . ,. :.-;. . i hardzo brzydkie pamiQ-tki. Publlcz- kopalisk. 
8ciciela jadlodajni. SQ.e1ad. stary bem rodzinnym na PowQ.Z'kach. Totet '
';'. noSe Die zwraoo na nil" uwagi. Oczy Droga do Swiq.tyni Apollona w Del- 
Grek. zam6wU przysmak odblerajlJ,cy 1ednym oz naisiIn1ejszych wra.!Pt'i bv- ' ".'.
' 
 
:
'J",,, . jej skierowane sa. na pokladY i la- faph pnie si
 w g6rr: dawnym wy- 
ml ch
 do mego "kot6poulo" - po- 10 og'arniecie wzroklem dzikil"j f!6r- , 
', t. 
,. downle j statku, z kt6reg-o schodzit za- ra.7.nie odsloni
tym lSZlakdem. U po- 
dano mu call}.., nleidoplecwna. golow
 sklej scenerll. kamlenlBteg'O ZbOC7Al I .
 '.$' czyna q. pierwsi przyjezdni. Oto mlo- CZl}tku jej staly stragany przekup- 
jag"nir:eia. zgnleclonlJ, j8ik wielkl 0- g-Ig-antyczm.ej budowll z g-1az6w. kt6- ,: ,«, . Ii dy czlowiet{ bezskuteczm:ie usllu1q.cy ni6w; schody zagradzaly drogr: po- 
rzech. Walczy z nUl w1:aSn1e, demon- rych transport rlo dzlS nasuwa1:hv '. 
 , . wydobye bilet z kleszeni: w Iewej re- jazdom: do Swi
tego mLejsca nalei7a- 
struj!}.c n1eskuteozn
 nota I widel- vowaZne zag-adrdenla techniczne. . . J: i i ce trzym-a peczek Zywych kurczat, 10 Sl
 wspi:nac na piechot
. Wr:dr6w- 
ca. Wn
trze komory gTObowej, mRjster- 2JW1Q.zanych tasiemka w bukiecik, kr: urozmaicaly ZJbudowane wzdluZ 
!lztyk na m1ar
 rzvmsklego Panteo- , . prawlJ. tuti do piersi doniczk\! z oka- drogl kaptiazki wotywne, fundacje 
TRZV GRFA'JE nu, udprza ni,e tylko romnlarami 0- 7.Mym olpandrem. IdQ.Cy za nim IOta- poszczeg6lnyoh mlast, parndQ.tki daw- 
Obok Grecti antvczne1 i nowop"rpc- krag-Iej saIl 0 
rednlcy 14,5 male i .,."" ruszek ta=zy kosz winog'ron i tlo- nych zwycie.stw. Za.:howany najlepiej 
klf'1 rzeczywf.stoScl trwa od wiek6w iud
ca. w:zrok wysokosciQ- skleplen l 1, mok owinri
ty w kUim hId74CO przy- .,skarbiec (ex-voto) Aten", wz.ruiesio- 
i kto wi
, czy nie lest nam najlepiej w ksztalcie wielkleg-o ula. Wysokol';I' pominajq.cv przedWYienne kreacje ko- ny dla uczc.zOOJla 2JWyci
twa Dad Per- 
znana Greo:1a 1Irojona, k,t6rel obraJZ ieg-o rzeozywlsta r6wna sle 13 m,. sowskie. SprawdiZ81niu bilet6w towa- saml pod Maratonem., ozdobiony jest 
8konstruowali dla nas plsar7p ! artv- to jest n1emal trzvnie t rowp1 kO!m.ip- rzySZQ. dJug'ie i podnieoone wymiany fryzem ilustI"l.lj
cy.m prace HerakIe- 

1. To w1:aSnie ta ..tr7,ec\a" Grecia nicy, a dzlekl przphif'jo-loool arC"hitP-lk- OOan, majllce jak si
 zdaje podw6jne sa: dwana:Scie metop wypel1niajQ- w 
w\.ta rulS kariatvdam1 Erechteionu 'w ta i wyzySk:anln pfpktow optyC"Znvch zada.nle: wyhroniemda sie od dOl')h.tv tra.dycyjnym por74dku zmag-an.I.a 00- 
bramach kamiM-tlc i bank6w. masy- wydaje sie dwukrotnie wiekszst. Pv- Hprmes Praksytelesa I odwr6oenla uwag-i 1ootrotpro-w. hatera (l; przeclW1!loociami. Spotyka1i- 
wle paryskiej Madeleine, dr!roeriami cha tw6rc6w plramid nakazywala 1m Dwojaka 1PRt h()Wiem rota snotv1O!ia- smy ta'r;e frvzy wielokrotnie, podzi- 
tanN'Tek na fIIllrtankach W('odgwooda wznoszenle widocznyeh z d.al'i bll- cych: w chwili. o-dv 
 zf'!HPo1ll wlaj!}.c konsekwentnlj, wiernoM pro- 
i pla.skor7noomi na kominkach w dowl1: tu stworzono arcydzlelo na gl
bokimi pr:kni
ciaml 0 ksztaltach pow.Ltalne!!'o manifpstule rado
« nO! totypom. 
loodvfiskich .,boarding--hOl.lse"ach. .Jl'l poamier:tny uiytek wladcy Z'l,st:Vp-"le- nowoozesnych rze2Jb. Tr:'(1y wlaSnie wl-dok daJW'l1o nil' widzl1!nvrh krpWTlvc), Pyton z Delf I smok wawelski 
tR.kze a n1e gTedk1ef Arkad1i (ta jest goo pod dots. ma-ska w otoczenil1 f!kar- przechodizila swir:-ta droga plelgrzy- t przv1aci& re!'u.ta z wieloletn1a zre- - ten sam motyw zwyci
stwa bo- 
dzLka't surowa) zawdzir:czamy seeny b6w, kt6rych pamiee nrzl"trwala tv- m6w od morza ku Delfom. Ta oa.za cznoSCia I ''V1"Ir1''' '[)()dl'hwytuip fO!- hatera nad potworem. Gdy sir:g-nQ.c 
paster!'lkie, zastanawiaj!}.C'Y przyklad siQ.ce lat. aby wreszMe. ale Jl1Z nle srebrzystej zieleni odcina si
 wyraZ- chowo zI'"LllC"anp jei na dowe Uomot{i g-l\!biej analog-Ie zarysujq. si
 .ieszcze 
g-eogra!lczmej fantazji. ..Trzecia" za dnl Slowackiep'o 
oProwadzie do nie od typowych dla poludl!liowej ""xlrM'.lacp ra.czPl nieleg-alnie. A.nO!- dosadniej: Apollo zabil przeciei zlego 
GrN'1a ma na BWYffi rachunkl1 tysiaC'1" wlelklch od'kryl' Rphlll'-m.a.nT1a. Grecji skalistych zboczy, oZywionych log-l"Z'1p. ('7.vnnoecl towarzys
 lado- w
:i:a Py:tona poshIguj!}.c sie zapalonQ. 
,.antvcznych" wlerszv, trag'edii I dziPl 2aden film.. mdn'l fotoc:rafiR nle tu i 6wdzie stadami owiec czy k6z waDiu Sle nO! !'t
b"k - znapznv nro- pochodnill.. . . 
sztllki, nil" lIcZIJ.C kurtyn. popielni- oddaje nastrolU tevo mlobhwep-"o ZO!- utrzymujq.cyeh si\! przy zyciu w za- CPYlt ba
aJJll nodr:r.lloonv jPRt nR no- Czemu slu.Zyl Z3JWily lablr
t. 
ho: 
M'Rlk nll.lrrohk6w i wzor6w na lIno- bytku. RlowaC"k1 oe-Iadal 1'"0 w latach. gadkowy, im ty\oko wiadomy spo-s6b. klad ..na 11''''0''. OoeraC'1p te wyma- losu w Epl
uros, szeSC plerscl

 
lellm.' do la.zlpnpJk, g-dy Delfv I Olin--,pia SDOCZyWaly pod Dziaio si
 tak i wtooy; obliczono, ze g-a11j. imPOIll1ift.cep'o ZJ!IT'ania sir:- zesP"- mur6w 0 zlozonym sy.stemie WQ.S
{lch 
PodrM: do Grecfl iest swep'o roo7.a- koh1chem zarooli a B711lkl turystvcz- bogactwem Odyseusza byly stada 0 16w I staramnie wvC'Ifmiowanych TO!. korytamy? .Jaka byla rola dzie:n- 
ill ..wlz1ij ldlmlna" terenu znanvph z ne Grec11 nil'dale.ko odblel?'aly od A- pogrowiu si
gajQ-cym trzyd
estu ty- Ako1om tvm Drzeciwstftwila ale bo- c74tpk ZWBalYc
 arrei'oraml ,":r:druJQ-- 
lek.tury' wvdarzeil I pr6blj. umiejRCo- ten. "Gr6b Ag-amemnona" - pu.sta sir:cy. haterRko nil'1iC"znO! 7.alog-ft statku, kt6- cych 'Z tajemDl'ozym pakunklem na 
wll'nia w kra1obrazl.e ruin. g-6r I fT6- ogmblona Skontna - trwal samotnle Zaczepione 0 rz.bocza miasteJZka rl"l obowiazJdem il'st obecm.ie wyp;- g-l
ie 'przez 
retne przejBoia ku 
dN. do kt6rvC"h uda1emv sl€, starymi nill zboczu 1 tyJko wyobratni'l poe- demonstruj!}. w sklepi'kach I na tar- svwa.nie i:ndvwidrna.lnych bIJet6w i SwilJ,tynl Afrodyty na AkroPolu? Co 
szlaka.mi, pie.lg"T'ZVm6w. Spl'lZy9i
g-a sl\! tyclka doszuklwae ale mog-Ia innych kwit6w bqg-a.zowych na oka7.alvch dzialo si
 w eleuzyjskJim Telesterio- 
przf'Cirw nam m1edzvnarod
ka tlCZo- sw:iadeC'tw przeszlo
i. Slowa.ckl wy- rtizn
olorowych 'kwlltach. SlaboS'Cia nie? 
nyC"h: Itaka. kt6rej dvm6w wvvatr:v- 
ul )ednak atmosferr: o90bll
I, r.rtk6w jest zamdrowanie rlo z:awiiych Gdzde przebieg-a granlca mir:dzy 
WaIlSmY z poIkladu 0 zachodzle slon- sILnIpJ'sZIl rnoZe jesz
ze. w owych cza- . . . d'" formaJ""'lJcl; slIaboScU). tych w S7.cze- rozS!}.dna rekonstrukcjQ- a. fafszowa- 
C".ft, nle jest (zapewne) tQ. wla./inie sach przed odslomec, l eJ?1 wiel'ldeg-o '-" p'tiln
; nnkwUowan jest chwHa t)()('\- nlem zabytk6w? Gdzie ZJatrzy
 si\! 
!taka a zatdka na Korfu, w 1d6rel nekronolu ze S7Jkleletaml rycerzy w -J.:....- kmdanh 1'11,;: wtooy wlMmle dolft- w podstawianliu 
l wymlermych 
wedlu'g- mle1scowel leg-endy TTIlsses- 710tych pek:toralach. Mykeny, blC'7.nil' 
.. :.. tu:J1J nO! poklad najokazalsze ladunki w toku podnoszerrla z gruz6w Sw'iq.- 
rozhl-tek !lPotka
 mlal NauzVk\!. nie z odpowlednia SI1IIj. Muzeum Narooo- .' '..r'.. no ,..,. -- smnug-Iu. tyft czy kolumn? Czy spi
trzaC na 
1est wiarog-odnvrn terenem tego wie- we,g"
 w A
l'nach.. wvstoa.rC7a bv uza- .j. RO?J!l1ai-toSt towar6w vrzewoZoovC"h nowo ku nlebu kolumny Bwi!}.tyni 
kopnmneg-o wvdarzpnla, choe :lako sadme racJe wYJazdu do Grecjl. " ...,,,:,.: jako bagqZ 
zny jest po prostu j,'ie- Zeusa w OHmpH? iKto mdal raoj\!: 
kra10hraz bardzo s1\! do teen nadajl". ,,
,,' ogramiczona: koty. 'DSV, kr6Uk!. ka- ostromi odkrywcy palacu w Fajstos 
Gr6b Ag-arnemnona nie jest g-robem ,,1\fENTAT. PTC'TTTRES" narki, kozv. ;stl!'Tlh;
ta. dr6b wszelkich czy przedsir:-biorczy Sir Arthur Evans, 
teg-o wla.4n11' Wod7.a. R, eM; m6wl
 0 TurvstkO! RmprvkanRka. zaphwvpo- , ;.' .'.... .
 nazw i r07.m.laro-w, kwiecte polrlf' i odwaZnie uzupe1:niajQ-cy freski w 
grobowcu, w kt6rym Sehliemann ulo- nst uleknol:;da krft1obrmm. zmus7al'l '.'.'. og-rodowp w oostaoi buk,tet6w. (1ooi- Knossos? Wspomnienia niedawnej 
kowal z J"OZmachern Ik
ci KlItemne- nr7RWodn-ikft eTPddeg-o do elag-Ieg-o " czek I rozRaJdv. winog-rona w 1:ubian- wystawy sztulki secesyjnej w Pal"yZu 
stry! Minos, kt6reg-o oa}ac zrtkon- zatrzvrnvwania i tak "fut snMnion"'lTo . .,-;.., ..." ka{"h J koszyka.ch. arbuzy w workach ZJbiegajQ- si
 zloSldwie z sylwe14 siyn- 
struowano w Knossos. bvl tylko 1ed- autocam. KaZdy oost61 oznamO!I set- ., '. I siatkarh. rnelOTlY wS7..e.lklch odmian nego ".kr61ewjcza z miami" z pa1acu 
nvm z wlelu "rniII1os6w" ozvli kr6li- k.\ fotoo-rafii, prawy turysta Tlie oml- , . I wiel'koSci. butle z wmem, oliW!l a Minosa: to nie anty'k wplywal na 
k6w. Aeg-I"IIR nle m6g-1 rzuci
 air: do ja przl'Met taklch okaz1t Przewod- more i naItlJ.. tI'"Ll"Paczk,1 ndemal !'Ita- rekonstruujq.oego freS\{ artyst
 ale 
morza ZP ska}y. na kt6rej trwajlj. do nik zallwaZvl 1ednak po nlewczas\e rowarszawSkie. ..ry:Zowe" szczotki do "fin.-de-'siecle" na gorllwego wskrze- 
dzig ruiny swia,tynl Pose1dona w Su- ze Inlcjatorlm przyst1tnknw nip wv- .... szorowania pod16g-, erna:lilowame wia.d- siciela przeszlooci. "TI'IZecia Grecja" i 
Irl
. gdYz wyllJ.cza to odleg-loac od chodzl z autocanl I nle fotol'!Tafuie. ra i m1ednice. podusZkI I poduchy. ka- tu potrafiila dojst do glosu. 
wybI'"Le2a, Sa.ma 
atynla przypisy- Wyczerpaiy s1
 fUmy? Zepsui air: Q- fJV na 16Zka 1 szydelkowe szale. Wy- ZabytJk6w autentyomych jest jed- 
wRna bylll do niedawna Atenie... parat? Terakota z muzeum w Koryncie da1e sl\! ohwUam1 ze czlorIDi:ow:Ie ro. nak zadzilwiajll-OO wiele. R
cy w 
BI"I)JZOWY Pose:ldon z MU7.e'llm Naro- - Noie mam g-o w 0g-61e - odno- dzlny zg'arn
li lIrneblowanie mieszka- obszar, rozszerzajlJ,cy si
 siatkq. fun- 
doweg-o w Atpnarh, wydohyty z mo- w:ied'zlala Amerykanka. - I am ta- ma, rozdzieli-ll je szybko i teraz wla- dament6w stary Korynt czy OUmpia 
rza lat tPmu nlespe1na. cmerdziescl, king- mental pictures. gach wszechstronne zastosowanla snie zespolowo wnOSZlJ. na statek. k16
 .si
 rozma.chem i sladaTTrl wiel- 
poSl}g" wart mle1sca w plerwszp"f dzle- Z takich "mmta1 p1cturp,s" sklala weiny, sk6r i baran1ego mi
wa. Po- Czynnosc'lom tym towarzyszy nle- koaci z nijakimi miasteczkami nowej 
slatcR arevdz1P1: sztukl grecki P 1, za- sle wspomnienle Parnasu. NaPr7.6d siiek typowy dla Greka - barani ike- Ilstanna wymiama pog-IQ.d6w. Zazd
 Grecji. PrzesUoSC zdaje si\! zjawli.skiem 
tracil trojZ!j.h trzym
JlY ongi w rr:- winnlpe 1- !Il1eodzowny iOO towarzvsz bab z rOZna, chl-eb i miarka tywicz- oJ!'!Lrn1a na mysl. He ci ludzie majq. zywym, nadJal wylaniaj
cym si\! z zie- 
ceo Mod to by
 jednak plorun, - (w tej porze roku): lkiwadratowe po- nego win-a - ZJItMly byl ju.z jego soble do powiedzenia! Gdy zasycha w mi i w6d, odsianiaj/licym co krok sla- 
DowIada11J. uczeni, - - i wtedv mieli- Jetka, na kt6rych alerpmowe moI'ice hom.eryckim praoj-com. Charaktery- g-ardle, pociq.l;alQ- wLno czy sm8Jkow1- dy tajemnic.zyoh kultur i wydarzeiI. 
hy
my nrzp-d sob!}. nle Posejdona lecz RIISZY rodzynki. m1eniq.ce Rie WSlZVSt- stycmy za;pach w
li drzewnyoh i an- t!}. "w:ISZY'!l3Jd
" z butelelk krq.ZQ.cych Nad n
 .1- obok tych Slad6w toczy si
 
Zpusa. I tu tak7..e nleuchronnv znaJk ktml barwaml burszJ!:ynu. KnkurW7.R. tyczne piekarnilki w ogrodaoh utwier- z ust do ust. tyle 2ie ala zadoSCuczy- nasze Zalosne ndepewne bytowanie, 
zanwtanla. Nle brak goo nawet trzy Biale kaplicrzJkl przydroZne. Osly ob- d:zJaj!}. nas tylko w tym wrabmW. menla wymaganlom hlg-Ieny ocier-ane1 trwa wiek zaglady, kt6ry do przysz- 
podpl'sle Bvrooa wyikutym na kolum- jllC'ZOIle ef-e.ktownym ladunktem ka- Szlaki I!}.czq.ce W11eU{Jie oorodki tu- przy sZY1'ce 0 u1zywana chustk\! do lych aroheolog6w m6wic b
dzie 
nle 
llJ,tvnl w Sun10J1. PDeta - po- won6w. Potem g-6ry coraz dzi:ksze i rystyczne S!}. zasadIuczo nIemal bez- 1I0sa. Gdy z.g-iel'k opada, wkraazaj!}. jak pogorzellska Troi - czarnyml 
wiadajQ. Przewodnicv - nle m6g1 bye !fl{al1stsze, jaklch w Grecil wi
ll", aZ ludne. Drog'l, okr
jq. pag6rki, tu- gloSnLkJ nadaj
c popularne melodlt. smugami popiol6w. 
takim wandalem. Szwajcarzy, chlu- za wiele. I ta wlaAn1e g-6ra. czaro- nele policzyc moma na paJcaoh. poza Na przystaf1 naply:wajQ. maruderzy: 
biq.cy sir: analogkznym wyczynem dz.iejska, wybijajll-C8. sir:- naprz6d autocaraml turystyomymi spotyka blegnq. Zwawym truohcik1em ta&CZI}.c Maria Da.nUewlczowa. 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


fot. Ludomir Danilewicz 


It 



.' 


"'::"


 


.': j;;;'i:;

 

; 
 ''-';'''"i.' 
.
 
 ."". 

 2j.!:..' ".., 


.....
»-;. ,:.:.-=- .
..' 
J\, 


. 
 
. 


f 


, 


...t 


-',--= 
 


z. .
 


.
:...,;.... 
 


n 
: 
:
 
{:' 



"; 


, 
,,;. 


., 


.. .:...

". 


./", 




-:-::.: 


Autorka pod kolumnami Pa.rtenonu 


" .. 
-.-1' ,:;
 
.u . 
;r""'f".,.,., 


"
.",,:;w.
 


:'L...-.,-," 
' \!
r .:' 
 
 ' 
,,'.
.... . 



": 
.
. 


.
.:' 


"''j 


jlk'.u' 



 ."". 
'"",".'. ..,. 


... 
, ,
' 


. 1':
 


. 
 ", "..:c;., 


" 



. 


,.,Yit 
, "':r 
* 1I!i. 


,',,41 
,. 



 


&,"; .. 
 
;;.
:::,

 .,
 .,,' 
""""
,T.
 ., /-' 


:
. 


oIW'f., 




.
 
;"'.
:r' 


.,; . ,

 : 
1
j ',. "':;iy:: '. 


" 


:
 
.
 ..:.:- 
. . 



 


:::.
( '. 



 


;f 
;.:: 
=-::: 



. 


"'" 



.. '-"'
;' 
.....
 "
:' 
,
' 
",..,#/#' ''..'' 
 n',V:" 
t:1L$f;; 
 ... 
_

 _.....:..::..::b./..::.::;::
.:;.t.::-
: 
.-. :". 



. 
'" 


.:.:..Ij:
. . 


..k: ;.__..._.:..,"
:
' __:. .- 
. :..;j "-
' 
"'::7", 


_.,
 r
: 
.:.'

 


...... 


n},at '" 
.
 


.

+ 


....
.,;...".
:.. 


tot. Mm-ia Danilewiczowu 


..t,
-,,:
, 
'. ::\
. ;\.L .j:. ._':
 n.n 
'- 


, 


., 


" j ,:.' 
;' ( . 


.
-. 




,,:.'.
.5t:. 
..
 
¥
 .:- "':;" 
 


. ., ..,.
,., 
;.:

-:
' 



? 


..
., 


.{ 


'.*- 


-:.;-::
:
;:-. 



;; 


,='.,
 


..' .:::.:;iC' '
" 


,. 
"
 ;; 


; 


:::,.:'.,. 


........... 


...
':-' '
":.r' ___ 


Partenon 


tot. Ludomir LJanilewiez 


It 


.... :-:t::....:;...,;_......;:.
. .'. -
 .... 


1 n1"'1 


H. .. 
, 

 ,.
,
. 
..' "*.
...., 'if5-,...
.c::.s..


. n..._..._..... 



' .'
.1;!: ,.,
C.- 
.:. '.' 


....}:..... ';....-.
. 


.
.. 


..,w.... 
 .._ 
. .', n.'.: f
.
-
n, 
........ .:,;.' . 
- .... ',,=, ...' .' 
:"'
" ti ;:
;.n' . 
. - 
R .4 . 
,,' '-:.fr 

.: 

' ........- . 

 .":';:K';' 
"",r- ;: 


.....:".......... 


.. , 


-
,..: :
_..;::. ....-'!... 
:::r........ n *", '.' 


::
 


':T' 
. ., 't.f 


.' Iii ...
.
 . : . /
 , ;;
" . .1t. . ::- . ; .. .. .' . .j. . . . ., 
';f 
 .-- 
 
'-f« 
 . 
i! n.,,' ':1 l ' ! . . ' 
. .".. .....fI'. 
. . 
...... ... .. .. 



-" . _' .:"j:.:....f 


(

Y:., 


, . 


,- ;;t 


.... 
: 


; 
/
 


;; 



.,.;:i: . 


.'.', ".-':':n.
 n.. .,., 



"1JQE
'" ., 
'._.0{,. 


(. 
. 


Stary Korynt 


.d 
.-'" 
......om! . 


;
..:
 ' 

 h
.;'_.:::_ 
::;:.' '. 


-'
'''':: 


.......... . 


. 
 
."..Jrl\ _. 

 
# 

 nno.n,... .,..', 
_nniC' .. 
.;::;:'.... .-.... :-'.' 


--- 


, 



:'


\t:'A:«:,,:¥\ 
,,,,...,{.
1, 


., 


....... .....: 
 "'_' n -. 


'. 
..' 


Korfn
>>>
W koociele poznaj
 mlOOego rzeZ- 
tykamy si
 w winiarnl, gdzie wino biarza francusklego wstrZljkni
tego 
jest rubinowe i moc:ne. Z mroku piw- dynamizmem wyobraini baroku. 
nicy patrzy staruszka na plac wa- 
rzywny w ulewie uru - placu kt6ry 
jest jej zyciem i ziemi
. 
Z Campo dei Fiori, poprzez stra- 
gany kwiat6w wid
 palac Farnese. 
Krystaliczny czworobok architektury 
OOrodzenia, kt6ry i Michal Aniol u- 
pi
kszyl swym rysunkiem. A gdy 
milkn
 giosy straganiarzy i odplywa 
fala kupuj
cych, spOO palacu s1ychac 
szum fontann, kt6rych' wOOr: zbieraj:j. 
wielkle marmurowe wanny z dawnych 
lazni cesarskich. A naprzeciw sto16w 
z gruszkami i jabJ:kami wznosi si
 
illne arcydzielo sztuki wloskiej, Pa- 
lazzo della Cancelleria. 
Palac czaruje sw
 statyCZIlJl. jed- 
noUb). bryl
, wewI1lltrz odkrywamy 
podw6rzec, wystrojony rytmicznq. li- 
IiliI- roz.dwojeil, iuk6w 1 kolumn, kruz- 
gank6w. 
Odchod
. Z naroZnika palacu, pat- 
rzr: na plac warzywny, kt6ry wydajf' 
si
 oZy'Wionym obrazem mistrz6w ho- 
ienderskich !l; owocami, kwiatami i 
rybami. Bardzlej pysznym, bogat- 
szym i ludzk1m. Na rogach placu 
 
Madonny, malowane lub rze1bione. Te 
Madonny, to odwieczna 1 boska CZIJ.- 
stka tego zycia i cizby ludzkiej, kt6ra 
szuka tu codzienej strawy. Ma.donny 
wioskie rozdajQ.ce laski i Swiadczeme 
Zy'Wym i umariym. 


Nr 873/874. 23/80 December, 1962 


JAN LA TERAASKI 


, 
JESIEN 

 


t "
 
.  
.. 
? . 


, 


Zamek 


.:-
 


/;:;,;;;
-... 



J. 
.
 


), 


\ 


..,£ "
or 
.
'¥i
:... . 1; 
.
.o-
+::" .:.::.
 1. 
':"
.:!
 ) ' 
;" ___ A';" 
........' '
.., 
. . '
 
..:' ".

. 


Anlo1 DR szczycie zamku iw. 
Aniola 


Wrzesieii. Na Campo dei Fiori na 
straganach 1e4 kiScle winogron. 
Czerwienie. Purpury. lKarmazyny. 
Fiolety. z61cie pomara.f1czowe i :Z6I:cioe 
neapolitailskLe - pomidorow. .Jak go- 

ce clenle plOlUi-cego stosu, na kt6- 
rym spalono Giordana Bruno. A v: 
gl
bi przemykaj
 koralowe smug; 
jedwabnych szat kardynai6w. DaleJ 
na skraju chodnika, obok koszOw z 
rybami morskimi, przy klnie wie1ki 
plakat: ,,Mamma Roma" - hlstoria 
prostytutki, kt6ra na starosc 
r7:e- 
daje warzywa. Ma syna i Wlelkle, 
proste serce matkl. Ale warzywiarkl 
z Campo dei Fiori od prababek wa- 
rzywiarek wywodzq. sw6j !l;aw6d. Sor 
Maria, kt6ra OOwaZa mi pomidory, 
jest stara, bardzo stara. R
ce sezer- 
niale 00 ziemi i warzyw, dellkatnie 
ujrnujQ. wonne i pieprzne liScie mir:ty 
i bazyliszka - "aby salatka rzymska 
z pomidorOw miala woil i zestaw 
barw apetyczny". 
Inna z placu kt6rq. [lie mamQ. lecz 
matroru} bym Il1azwal - drobna 1 ma- 
lutka. Twarz w zmarszwkach pro- 
mienistych jak platki fioletowych ast- 
row, kt6re sprzedaje. A potem spo- 


..
;c

"""'........ 


:' ,,
 



. 


.'" 
,- 1 
"- t/ 
..:..,; 


.:
 


!';(ii' 
',J 
.
. 
;;.L 
"

,,' 
.) 'Ai-- :; 


Chrystus Michala Aniola w 
koSciele Santa Maria Sopm 
Minerva 


. . . 
Powr6t spod renesansowych paia- 
c6w jest dla mnie zawsze wstr:pem 
do obejrzenia ko6ciola barokowego 
n Gesu. obok 'kt6rego mieSZlkam. 
Pierwszy kooci61 zakonu jezuit6w 
z grobem ich zalozyciela sw. Igna- 
cego Loyoli. Prototyp baroku ..je- 
zuickiego" kt6ry rozpowszechniony w 
Europie, to wzbogacai m1ejscowe ar- 
chitektury, to inspirowal banal i po- 
wstawil bezwartoSciowlj, kopi
. Ba- 
rok! Wolnoac przestrzenna. Uwolnie- 
nie si
 od konwencji schematu, ele- 
mentarnej geometrii i statycznoSci. 
.) przeklad z .Jacques'a Charpier 
pi6ra Jana Prokopa, z .Joachima du 
Bellay - MieozysJ:awa .Jastru.na, z 
Ha.d'l"iana - Jana Parandowskiego. 


NAD 


r 


.. 
;.. ..;
J"i;;';;,
 .,' 



....)t
. 'f: 

"
".. 

... 


..1 


. 
. ) 2: 
 '. . 


."""i .... 
. 


::
 ).:" 


" 
'.
....,. 


,'" '.', 
:... 
1 \: '. .

'
' 
'
:'. ...... ......
x.,..
 _ .j..' 
n 
.; 
......,. 


.......... 


." ..
 ...., 


; oN.: .,. 
:x.-(/ 


", .' ) ... 
";' ;,. ",..;; 


tow:,", 
.. 


,.; 


j
 fi' 
 
: 
r ' ) .", ":: 


. .
 


most iw. Aniola 


Pozorny nleporzq.dek. Jednolitose eks- 
presji artystycznej archLtektury, 
rzeZby i malarstwa 0 orchiestralnym 
wsp61brmnlenlu. 
"Ad maiorem Dei gloriam", ten na- 
pis wlelokrotnie pow tar zany jest ha- 
siam jezuit6w. I sztuka chwali Boga. 
W Swi
tyn:i n Gesi.! SQ. W1ielkJ!e., wspa- 
niale malowidla. Apoteozy "Bar841ka 
BoZeg'o". Nieba. Nieba zapelnione 
ludZmi i Swi
tymi. W ruchu powiew- 
nie uskrzydlonym. Na sklepieniach. 
We wn
kach kopul. Kopuly baroku, 


.' 


't-, 
.« 


" 


. '
 


)':. 


"-.: .". '
.' '. . 


::
 


'. 
....:. 




?-
-..., 


Popiersie Hadriana znalezio- 
ne przy jego mauzolf'um 


to drugie niebo - ziemskie. Zlote 
nieba mozaik bizantyjskich, to byly 
nieba ko8ciola. Lazurowe nieba fre- 
sk6w Giotta w Padwie, to nleba Je- 
zusa. Nieba baroku w koSciele je- 
zuit6w - nalei'4 do czlowieka. W 
ziudzeniu artystycznym malarz zgar- 
'nQ.i je, zbliZyl i obdarzyl romi za- 
chwyconych wiernych. 
"Ad maiorem Dei gloriam" napis 
blyszczy we wszystkich tonacjach 


'
.,:v' . ',/
:':
:
 
 
i,

 ,

, 
-.,.:
/
.: 
Ft' ..i' 
. . .,
 ' . .., 
l..' . :' ,
"£ f..
:: \

s:"; 
. '
t!
Y 
 
'
., 
. 


: ")".-. ,
 


t.. 


.
 


'- 



..,..;. 
)(
:'q 

.
. 


.J' -.
." , 


"., 


Krucyfiks w kokiele II Gesu 


ziota. Artysta baroku wybral zioto, 
szlachetne kamienie" srebro, brQ.Z, ko- 
lorowe marmury. Eo barok to KoScl61 
Tryumfuj
cy i Pailstwo Kooclelne. 
Antyreforma j pycha. W fantastyaz- 
nym o1tarzu Loyoli, wielka postat 
swi
tego jest caJa ze srebra. 


. 


. 


. 


':;

,' ,- 
,i\ "=
 fl 
 :."... ',., '
;' 
.-: .'": . .....:. " .J. 
.. -'":" :;.. .:.:" .
; 
f«if .
 
::r;:'
\f I'; 
'i 
,
lj

!"'f 
;. ;,.;.1:.. ...
.)::
 
,/";:" '
-.,....h 


Nagrobek Fra Angelica 


- My dzisiaj - m6wi - dopro- 
wadzlliSmy form
 do ostatecznej syn- 
tezy i deformacji. Pogardzamy lat- 
wymi, powszechnymi uczuclami i 
symbolami. Mil0S6! Prawda! Cnota! 
Sztuka dzisiejsza, to elementy ab- 
strakcyjl!le, kt6re artysta dowolnie 11j,- 
czy lub rozdziela. 
"Gd7Jie jest pi
o? Co to jest pir:k- 
no - pyta zdziwiony. 


WIADOMO
cI 


TYBREM*) 


Pit;kno, kt6re czynisz slyszalnymi 
[ogrody, 


tyk6w przedstawiajQ.Cych ten zakl!tek 
Rzymu. Nakiadam te wizje jak przez- 
rocza. Sztuklj, wzbogacam pejzaz sio- 
neczny. Ale czas inny i inni ludzie. 
Obok mlody artysta maluje czerwone 
niebo. Biale sionce i blaski wooy. Daje 
czarne cienie i bi
kitne drzewa. Rzeka 
tu plynie w glr:bokim obmurowanym 
korycie. Cisza. Wydaje sir: ze siychac 
szum skrzydel barokowych aniol6w 


Pit;kno wybladle, 
Pit;kno krzykliwe Poludnia, 
Pit;kno, kladt; dlonie na twoich 
[sladach. 


odpowiadam wierszem poety Jacques'a 
Charpier. 


. 


. 


* 


,it .,' 
, ,." ." ,
 . ,. ,' . ." 
.'.: ,....\.

::\t""':'c . .... 
"...... 
. 


", 
" 


r 


"c'.! 



.:".:::
y., 
1'.,[£lJ:J:IUt[.\ 
w.:"
"'t:' 
,1':'.:-" 
'(. . ". .... * ._
..... 
.
........".' 
f
 l
,
 · 


,
. .:;.t 


z 


'.
 
:.: ". 


;.'. 


....

-:. :'-'. ......:::::::..::.:::::.:
;::;:...: .:::::.:
::-::,-.-
 ........"..I'v.
,7 -:t3f::::... 


K
i6i II Gesu 


. . - .- 
",:,._: :;;:
"'_:' _, . -.,.
.U':
'" 
:--- /" 
 

 . 



 '!:
: :,;
:::
:: ,. -, . 
i"'''. . -- ..1 0 
" 4 . ....:
 
__ ._.'. . 
f 
. ,...... J',.,.....
 .
.. ....16.,."",'« .- 

 -_
"'"",.., 7
, . ::-,:.......'*- ."'.)0,0,- ";;.
 .
 :(I '4:.. 
--- .....,t.k, """-"
-6;'" "" 

.' i ..... , 
 \.""5t
,,. . _ . .. .. 
M 
, ' 
 
 ,..,: '
. .  lff 
 ,
 
 :'.':'

,': .. 
 
 

of 
l :f'.". '::,:!" , 
.1 ..  .t f',: ,j .
. ""

," ,.. i( 
, '{
' 1('" " ,::';.. L 
;
\'!l
!ir: '!XJ
. 
 :K l' 
!'\" 
,r .» . .t' t ,- . ... 
, ''':''
'.. .f;:;,;'"1I." 
..., 
: ..,..,., 
;1"\'.
 
-_:,:--' .... 
 
' 
 ;' .
 
 


 "
 
 dS "" K ' :.:;; 
;,";' '
-:
f.'\
 

..-! ':. 
,


 1t;
 /' ..,. 
'


 ;,i? 
.C'.;r -'......4- -¥-.. ,.
 . :
- 
..: " 
.';.': .ffl... ""i:!Jif,. J .. ':_0 
"
' 1 
,
i t
 ;;

0


.
 : 

j .....,:. 
..

.,. .....:. ,oj ........ 



.:t' 

', -:,' 


.t . 


, ;, 
 ( ( c' f 

.,tt 


:. ,¥'";", 



. . I 


Oltarz liw. Ignacego Lo
'oli w kokiele II Gesu 


Tego dnia w
rowalem nad Tybrem. 
Gdzie Rzym widac bardziej jesienny 
mi
zy wielkimi nadbrzeZnymi plata- 
nami i spokojnym brzegiern rzeki. Po 
drOOze zaszedlem, jak c.z
sto, do ko- 
Scioia Santa Maria Sopra Minerva. 
Juz sarna nazwa wspomina swojQ. po- 
przedniczkr: swilj,tynir: Minerwy. Till 
si
 zawsze modlr: przy grobie Fra An- 
Kelico da Fiesole. Kamienna plyta z 
plaskorzeibl! mnicha w habicie. I zaw- 
sze sl! tu swieze kwiaty. Przypomi- 
nam sobie slowa papieZa przed bea- 
tyfikacjlj, wielkiego malarza. Kardy- 
naiowie trwierdzili "ze nie swiadczl! 
za nim cudy". 
- Jak to? - odparl. - Przeciez 
kazdy jego obraz jest cudem! 
U stopni wielkiego oltarza stoi 
Chrystus Michala Aniola, W kontrak- 
cie rzezbiarz zgodzii sili! wykonac 
"mannurowy posl!g Chrystusa, natu- 
ralnej wielkoSci, prosty, nagi, z krzy- 
Zero na ramieniu i w takiej postawie, 
jakl! sam wybierze". Michal Aniol po- 
Sl!gu nie dokonczyl, zrobili to jego 
uczniowie. Z wielkiego zamierzenia 
pozostaia przeci
tna rzezba. Widac w 
niej jednak nieuchwytny cien rli!ki mi- 
strza. 
Obok kaplica Wniebowzi4i!Cia Naj- 
swir:tszej Marii Panny. Freski wyma- 
lowal inny dominikanin Fra Filippo 
Lippi. "Zwiastowania" Fra An!!,"elica 
Sl! wizjonerskie i mistyczne. Ten sam 
temat wykonal w oltarzu Filippo Lip- 
pi. Lecz urealnil ku po:i:ytkowi zako- 
nu dominikan6w. W tej najbardziej 
radosnej obietnicy i zdarzeniu dla ka- 
tolik6w, malarz wymalowai sw. Toma- 
sza z Akwinu przedstawiajlj,cego kar- 
dynala Caraffr:, fundatora kaplicy, 
Matce Bo:i:ej. Hold. Kumoterstwo z 
Panem Bogiem. Trochr: pychy. Zakon 
dominikan6w 'USzc
sliwiony, Madon- 
na zadowolona. 
. 


Berniniego, ktOrzy jakby w przelocif' 
do nieba zatrzyrnali sir: na antycz- 
nym moscie. Gdzie jestem? Przeciez 
w XVI czy XVII w. bylo tu pOOobnie. 
Patrz, juku 1Jycha, juku ruina, 
11 Jicl g r :::ymie, 
Ten, co swiatu narzucil ksztalt 
r Rwych praw widumy, 
J::;tal sit;, fJdy zdlawil wszystko, 
11JrZeZ siebie zdlnwiuny, 
/,upem czaSll, co wszystko do 
I,;trawienia 1Jrzyjmie. 
I vto R::ym jest Rzymu jedynym 
Ipomnikiem, 
Rzym zwycit;:iyl Rzym, kt6ry nie 
[padl w pruch przed nikim, 
Jedynie Tybr, co wody swe kIt 
[morzu toc;;y, 
Pozostul z Rzymu. 0 niestalosci 
l is ! tnieniu 
To co jest Btale, czrL: niszczqcy 
Istvczy, 
Cu plynie w cZCLsie, w stulvsc 
lU]Jornq sit; zmienirL - 
podpowiada mi sw6j wif'rsz humani- 
sta francuski Joachim diu Bellay. 
Przed laty, g-dy kl!paiem sir: w Tyb- 
rze nagi chiopak, wskazujl!c palcem 
zamek {:,w. Aniola wolal: 
- Tosca! Tosca! 
lI'nody Rzymianin zapami
tal sceny 
z opery "Tosca", ktOre odbywajl! sir: 
w murach zamku. Przechodzlj,c malo 
kto pomysli ze byl to wielki grobo- 
wiec. Pokryty bialym mannurem, za- 
ludniony posl!gami. U szczytu gaj 
cyprysow z wielkim posl!giem Had- 
riana na zloconej kwadrydze. Sam 
cesarz wyrysowal i planowal swoje 
mauzoleum, kt6re budowai, jak fa- 
raon, w ostatnic.h latach zycia. 
Nif'spodziewanie stado golr:bi sfm- 
nr:fo z fortecy i odleciaio do bazyliki. 
Znikn
ly. Niebo byio zn6w ciche. 
Duszyczko, wt;drowniczko milutka, 
Gosciu i towarzyszko ciala, 
Co teraz odchodzisz w miejsca 
Bladziutl.-ie, drftwe, nagie, 
I juz, jnk zwykla(;, nie bfdziesz 
[stroiC zart6w. 


. 


. 


Siedzr: nad Tybrem. Przede ml1:} 
wielId ceglany masyw zamku sw. A- 
niola. Po lewej most. Za nim, na nie- 
bie wystaje skrawek kopuly Sw. Piot- 
ra ze zlotym krzyZem. Przypominam 
sobie malunki neoklasyk6w i roman- 






. 


LIMITED 


Tak przer1 smiercilj, m6wil do swej 
duszy Haf1rian, g-dy ta przygotowy- 
waia si
 do odlot.u. Siowa Slj, wylcute 
w mauzoleum. Cesarz ulo:i:yi je w 0- 
statnich dniach zycia. Cir:zko chory. 
Jeden z najbardziej chrzeScijanskich 
wierszy poezji rzymskiej. 
Z mostu {:,w. Aniola pat
 na Swilj,- 
tynir: Sw. Piotl'a. Hionce wisi jak win- 
ne 
rono mir:dzy kopuil! nieba i swil!- 
tyni. WOOa rzeki rnigoce oslepiajl!- 
cym blaskiem. Pi,lgrzymi idllCY do 
grobu sw. Piotra przechodzlj,c mosty 
Tybru widz
 zawsze mauzoleum w 
kt6rym zostal pochowany caly wiek 
zioty cesarstwa. 


BROWNEJONES 


TEL. PAD 2797 


1 NORFOLK PLACE, LONDON, W.2. 


NASZi}. SPECJALNOSCI
 
S 
 PAC Z KID 0 R 0 S J I, 
LITWY, LOTWY I ESTONII 


- 21}dajcle nowych cennik6w 




 .. 


Jan Laterailski. 


IS 


rw
A
C
l"AWLEDNICK
ln
 
) PAMII:TNIKI 
 

 
 
 
3 
 
;
 Ledniccy odegral1 wybitnlj, 

 
\; rol
 w dziejach Polski i na- 4,.
 
\ szej kultury w ostatnkh 70 "'t. 
 


 latach. Ojciec - Alf'ksandf"r: -; 

 

.. znakomity w Moskwie na ... .' ...
 
\ P rzeromie XIX i XX w. ad- ...
 

 .
 


 wokat, swietny m6wca i wiel- \
 
\, ki polityk, przewodZl}.cy w ...
 

.. Dumie nif' tylko Polakom, ...
 
$ ale i przedstaJWicielom Innych 

 

 mrrlejszoSci w walce 0 auto- f'. 

 


 nom1
. W latach 1914 - 1917 
: 
\ tworzy on w Rosji olbrzymiQ. .... 


 si
 organizacji pomocy pol- 

 

 skim ofiarom wojny, prowa- I 

 

, dZl}.c zarazem szerok
 akcj
 '* .
 

., politycznlj" kt6rej uwieilcze- .. .. '\ 


 nienl bylo proklamo\\ani, :
 
,," przez rosy jski RZI}.d Tymf"za-.. .: 

., !.owy niepodle
loSci Polski i .' ,. \ 

., ustanowienie Komisji Likwi- '. 
, 

 dacyjnej do sprasw Kr61f'stwa " i. . ...... 

 .
 
V' Polskiego pod jego prezesu- '" '\ 

., r". Po pr zewrOOIe bolszewic- \ 

 
 \ 

., kim oddaje swoje slly, jako +-.:::: 

 

., przedstawiciel Rady Regen- 
 
i cyjnej, opiece - ci
Zkiej i« 

 

 zmudnej - nad milionowymi \
 
rzeszam1 polskimi w Rosji. ...
 

 Zona _ :\Iaria: znakomicie "'a,claw I.ednicki, urodzony w :\loskwie w r. 1891, studiowal [IS 
: 
" pomaga m
i we wszyst- uniwersytf'taeh w Krakowie (polonistykf) i w :\Ioo;kwie (romani!.tyktl \
 
\ kich jego poczynaniach; w i J:"ermanistyk{\). W czasie pierwszej wojny iliwiatowej dziala w or- 
 


 latach 1903 -1917 dom Led- 
anizacjach polskich na tf'renie Ros j i, sluz y J 'ako ochotnik w for - 
 

 nickich staje si
 pod jej r
k
 \
 

\ polskiJrn ogniskiem towarzy- ma'jach polskich w latach 1918 -1919, bierze udzial n wojnie polsko- 

 

., Skim i wlel1um salonem po- rosyjskiej r. 1920. Pra'ujto w dyploma,ji, po 'zym wraca do stud.i6w \ 


 lItycznym; OOdaje sir: sarna naukowych, uzyskuje doktorat w Krakowie i w r. 1926 dO'entur" 

 
\ P rac y S pol eczne J ', J 'ako wieIo- " 
 

, Z . hi..torii I literatury rosyjsklej na uniwersyteclt' w Wllnle, a jpsieni
 

 
. letnia przewOOniiCZII-ca W1Q.Z- t b j 

 ku Kobiet Pol skich w Mosk- .r. 0 e muje katedrt" literatur slowiaiiski,h w Bmkseli, w r. 1928 zaii 

 
.... wie. C6rka - '\Iarvla: uc.zen- katedr{\ literatury rosyjskiej w Krakowie (obydwie skumu10wane ka- " 
,,
 nica slawnego BourdeUe'a, tf"dry zatrzymuje do r. 1939). :
 


 znakomlta rze1blarka, dzie- Pod opiekJ} I"74dow belgijskieJ:"o i wlosklego opuszcza okupowan
 ..' 


 iami swymi zdobywa uznanle :'\0' c6 P I k 19 " 0 

 
'\ dla sztuki polskiej we Fran- przez. lem w 0 s {\ w r. 
,a w wyniku przebiegu wydarzen ..
 
", c"i, Wloszech 1 Ameryce. na Zachodzie, poprzez .'rancj:, lIiszpan
 I Portugall
 przyb...wa w 

 

 J J 
 
"
 Syn - Waclaw: wybl.tny u- sierpniu t.r. do Stan6w Zjednoczonych. Wyklada poczl}tkowo na Vol- '
 


 czony, profesor szeregu za- wersytecle Harvard w Cambridge, potem zai DR Uniwt'rsytecie Ka- 
 

 gra.nicZnych uniwersytet6w, Iif .. k' Be I .. 

 autor wielu i 'W r6Zriych jr:- ormJs 1m W rke ey, gdzie zostaje profesorem zwy,zajnym w ..
 

 zykach dzie1 naukowych, r. 1945, a w latach 1949 - 1960 oraz 1952 - 1958 piastuje godn
 dzie- 
 

 slaJWista 0 pozycji mi\!'dZyna- kana wydzialu sla\\isty,znego. Bibliografia jego zawiera ponad 200 
, 

 rodowej. tytul6w, wir6d ktorych znajduje sif kilkanaA'ie ksiq.t.ek polski,h, \
 

 Nic wi
 dziwnego, :re "Pa- f k . h . . I ki h J ...
 

 . rancus IC I angle s c. est on czlonkiem wielu towarzystw i in- \' 
" . mi
tni.kJi" Waclawa Ledmc- . L
 
3 kiego 
 wydarzeniem. Z 
tytucJi naukowych. 
 
;.. natury rzeczy znaczn
 c

 ...... 


 wspomn1ef1. .syn poSwi
. 

 

, swemu ojcu gromadZl}.c na kartach ..Pami
tmk6w" mn6stJwo materialu dla przyszlych rustoryk6w. 
 

\ Dwa pierwsze tomy obt'jmll wszystkie wydarzenia epoki (00 rewolucji r. 1905 po przewr6t boIsze- 
 


 wicki r. 1917), opi.s'tne przez &wiadka, kt6ry patrzy) na nie oczaml dojrzalego czlowieka, kt6ry !l; pew- 

 

... nych szczeg61nych wzgl\!d6w m6gi obserwow
 je z bliska i dokladnie. ...
 

, Na tie tych wydarzeil snuje autor opowie8t 0 swej rodzinie, kt6ra po mieczu i po kQ.dzieli byla ..' 
$ ofia
 powstania r. 1863. Dal przy tym wnikli\\
 charterystyk{\ nie tylko t.ycia rosyjskiego lecz i 

 

... srodowiska polsklego, zar6wno w Moskwie jak i na kresach, a takie spoJeczeftstwa naszego w Kra- ...' 

... kowie i w Kr6lestwie. Poniewai 
iat ten przepadl na zawsze, przeto "Pamir:tniki" Ledmckiego majl} ..
 


 wartoSC bezcelUlego ir6dla \\1adomoki 0 tamtych czao;ach i tamty,h ludzl_h. 
 
,,'" Trzeba przy tym pami
tat, ze autor byl nle tylko swiadkiem historycznych wydarzeft, kt6re zmiot- ..
 


 Iy carsk
 Rosj
 a dziS w dalszej konsekwencji wstTZI}.sajQ. posadami SwiMa, ale jest wybitnym pi- 
 

\ sarzem, wyksztalconym na najwi
kszych pomnlkach literatury swiatowej, toteZ jego "Pam.ir:tniki" 8Q. 
 
:
 wielkim dzielem Hteracki.m. S 
...
 TOM I doprowad70ny 
 

 do roku 1910 
 
V' STRON 664 + 16 FOTOGRAFII 
 

 
 

." portret autora - oprawa plocienna - o('.hronna obwolllta "" 
v 
 
?
 48/- lub 7 dol. 
 
, przesylka 3/- lub 50'. 

 
i STEFAN KORBONSKI 
 

 
 

 
 

 W IMIENIU 
: 
} 
 

 POLSKI
 

 WALCZ4CEJ 
 

 Nowa kSlq.iJka Stefana Korboti.sk.iego jest ,A 
$ 
 
 

.. kontynuacjlj, jego wsponmlen, zawartych 

.. w poprzednio wydanych: "w imieniu Rze- 
" czypospolltej" i ..w tmienlu Kremla". Od 

 razu dodajmy !e jest dojrzalsza pod WlZglr:- 
 

\ dem pisarsklm. .Jest zreszb). nleco inna niZ "'
 

' dwie poprzednJie. JeSli tamte mialy cha- 
 
v
 rakter gl6wni.e wBpOmnLeniowy i dotyczyty 
 

 tylko jednego frontu sprawy polskiej: kra- 
, 

 jowego, to ta jest bard'ziej programowa «: 
:
 i dotyczy obydwu front6w, na kt6rych na- t 

 r6d toczy 'WaIk
: krajoweg-o i emigracyj- 
 

... neg-o, dotyczy ealej Polski \ValcZJ}Cej. ).
 

 Korboilski omawia w swej ksiQ.Zce wy- 
 

 dar:wnia t.ycia polskif'J:"o DR emigracji, z 
- 

 kt6rym nie tylko si\! sty'ka, ale w kt6rym 
 


 zywo uczestntcy. Zajmuje si
 takZe naj- 
 


 wainiejszymi wydal"U'nlami w Kra.tu, jak 
 

 rewolta w Poznaniu, przewr6t paid?ierni- ...
 
\ kowy d t.d., przy ozym wydarzenia te re- ...
 

 lacjonIuje w oparclu na sum1ennie zebra- ..... 


 nych materialach, bf"z domif'Szki f"lemen- 
: 
\ tow propaJ:"8olldy politycznej. aJe ujawnia- ..."4. 

 jlic c
o nie 2J1'lane, 
cz se.nsacyjne 

 
", szczeg61y. PatrZQ.C na nie z oddaJi referuje ".... 

 na zlmno, bard?iej obiektywnie, chocia1; 
 
;, oczyw1Bole odczuwa je jak ka1;dy Polak 
 

 Stefan Korbonski, z zawodu adwokat, jut. jako kilku- na em1gracjl tywo i gl
boko. ,
 

\ nastoletni chlol)il.'C walczyl w obronie I.wowa (1919), Faktowl, Ze dzlalalnose Korboilskiego 

 

 bral udzial w wo j nie I )olsko-rosyjskiej (1920) i w trze- wykracza poza Srod.owLsko poiskie ksIQ.Zka ..
 

: zawd7li
oza 'SZereg rozdzia1:6w poSwi
conych (,: 


 cim powstaniu slq.skim (1921). innym emigracjom, jak d kilku interesu- ...
 

 
. Jeszcze w cza.;ie !ltudi6w Ilniwersytocki,h (w Poz- jQ.cym podr6!omJ, kt6re zaprowadzily auto- 
 

 
. naniu) rozpo'Z41 dzialalnoSc l)olitY'ZIlI} w szereJ:"ach rn. do T6!nych zakQ.tk6w 
iata. 

... Polskiego Stronnictwa I.udowf'
o ,,\Vyzwolenie". Bierze KsiQ.Zka Korboilskiego przynosi r6wniez .... 
....... udzial w kampanii wrze{jniowf'j jako oficer rezerwy, szereg ciekawych relacji 0 t.yclu politycz- 
 

 dostaje si\! do niewoli sowifJkiej, u,ieka z transportu nym Ameryki, jej mech3lllLce pa.f1stwowej, 

 

 w gb1-b Rosji i wraca do okUI)OWanej przez Niemc6w wolnoSoi panujq.cej w Ameryce 1 t.d., co .... 
....\ Warszawy. poz.nal w o
g-u szeregu lat przebywania "" 


 Od sameJ:"o 1)()CZ4tku od
rywa wybitnl} rol
 w kon- w Stanach Zjednoczonych. 
 

\ spiracji, zajmujQ.c coraz WYZS7R stnnowiska w organi- W wOOci ksU}j;ka jest swego rodzaju 
: 

... zacji pail!'.twa podzit'nUlPJ:"o. Byl m.in. szefem t.ZW. Kie- przegl
dt'm wydanen w Kraju, na emigra- '\ 


 rownictwa Walki C)'\\ilnej (sabotat., akcja cywilnego cji 1 na arenit' miedzynarodowej, Jakie za- 

 
:., nieposluszeilstwa, !OI)Alownictwo podziemne, ktore ska- szly 00 Iistopada 1947 (t.j. od ucieczki ........ 
:'
 zaJo DR Kmierc i wykonalo wyroki nit okolo 200 agen- autora z Polski) do koilca r. 1960. Rzecz 
: 

 tach Gestapo), w czao;ie powstania warszawsklego zo- jest doskonale Dapisana, CZ{!ISto zaprawiona 
 
........ staje dyrektorem departamentu !'.praw wewn
trznych, humorem. pasjonujlJ,c:a. tokiem opowiada- 
 
"t po aresztowaniu w marcu 19-16 przyw6cOw Pol..ki Iria, nieraz sensacyjna. 
, 

, Podziemnej obejmuje stanowisko DeleJ:"ata RZI}.du na 

 

 Kraj, stajq.c w ten sp0s6b na ,zf'\le patistwa podziem- STRON 768 + 10 FOTOGR F I 
 

 ... nego, i to za...zczytne stanowisko zajmujf" at. do aresz- A I 
 
towania go wraz z zona) przez N.K.W.D. portrf"t autora 
"\ 
4i Po powstaniu Tymczasowe
o RZl).du Jedno
1 Narodo- 
 
wej zostaje zwolniony z wi(lzienia, stajt' na czele P.S.L. oprawa plllclenna .. 


 na m. \VarsZl\W(\, !lkJJ.d wybrano KO po!'llem DR sejm. o,hronna obwnluta 

 
." Zagroiony pozbawieniem nif'\tykalnoHci poselskiej i are- 63/ - lub 9 dol. ...
 
.;' sztowaniem, u{'ieka wraz z Zonl} pr7.ez SZWe',W i AnJ:"lie 
 
I 

:
Wa;:
:'
is
Kjib


s

:.Y


: I 

 WYI....,,('ZNE PRZEDSTAWI(']ELSTWO WE FRAN('JI: 
 
i LlBELLA - 12 RUE ST. LOUIS-EN-L'ILE, PARIS IV i 

,




¥..
#...











.,

?,4)4)

') 
?'}??
').').').
>>>
16 


WIADOMOScI 


KAZIMIERZ HULAS 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


w 


KR AJU 


INKOW 


I 


MAJOW 


Wraze.la z podrozy do Peru i Gwatemali 


zroszonej dwiema rzekarni. Skliada al
 jego w
. Wla.d7a. jego 
a uszy", gdyz mieli przeklute 
y, w zany na mnier6. Ma mOZnoB6 wybo- jednym ogIrlIwem drugiego lailcuaha 
z dolnego i g6rnego mlaSta. W okre- ograniC'1JOll& jedynde st.:a.rymi zwyc:za- kit6rycl1 nosiU wieIkie zlote krQ.2Jki ru: aHx przyj
6 chrzest i zginl).6 u- twierdz. ibronlQ.CYch Ouwo przed m1e- 
ale najwi
j Sw"ietno8ci mogla li- jami i obaswQ. 'buntu. PodIrtaw
 p1ra- wysadzane drog1mi kamieniami. Mie- dus7JOIlY aJOO tei rosta.6 poganinem szkaii.cami pobliSkiej dZungli. 
czyl: 40.000-50.000 mie92'Jkailc6w. W midy spoleoznJej stanowiI wyrobmk. Ii r6wniez wiele ron i naloZIlJic, nie i umrnet !lIR stosie. OczylWiScte wy- Z Cuzco wracamy samolotern &J 
srodku rozi
gaJo si
 Miejsce Ra- D2Jietsi
u robotinikami z8lW1adywa1 skladaH daniny w formie pracy, aJe biera SInter(: mniej okru1mQ.. Po udu- Limy, lec
c na wysdkoSc.i 7000 m i 
dOSoi, dz
siaj Plaza Mayor. Tutaj przodowindik, a dztesl.
u przodownl.- musieli spelnial: sumiennie swoje 000- soonlu pogrzebano go z wielkimi ho- d1atego musimy tr
 w usta.ch 
wznosil si
 Zloty Palac i Pole Sronca, k6w mial:o nad sobQ. IIladrorC{! i t.d. wil}Zlki administracyjne. Zaniedbamie norami w koSciele w Cajamarca. rurki, OOprowadzaj
 t1en z central- 
of:o:czon-: szeaoioma budynkami, m.m. w g6r
 ad; do na.oZIe'lnika. szc:zepu, zIo- gTOZIil:o SInierclQ.. R6wniei Huasca.r :lJginQ.1 poprzednio nego zbiornika. Stewa.rd€lssy k.rQ.iQ. w 
Sw"1
t

 sloD.ca. Zloty Palac byi OOilego z dziesleclu tysi
 ludzi. Po- NastwnQ. kil8.'j
 administrator6w uduszony na rookaz AtaJmalpy, Wi
 maskaoh 1 z osdbnymi butlami. Z 
ozdoblony Jru;18YWDym ziotem. i dro- tern szed
 gubern8itor prowinoji, lIa- stanowily osoby dobrane, nlekoruiecz- Pizarro ustanowil: nominalnym wlad- IAmy mieliSmy zamiar pojechal: do 
gllll1l kamieruami 1 za.wderaI mumie stWIJlie rZQ.dca jednej z czterech c
- nie urod7Ame w cesarskiej "aylIu". 
 syna Hua.scara, Manco. i pod jego Huancayo najwyiZszQ. kolej
 Sw'iata 
cesarskie, siOOzQ.ce na zlotyoh tro- ci, z kt6ryoh 9Ida.dal:o si
 1mperLum, NLeraz naczelnik podbitego plem.ienia oohronQ. HiS2JPM1.ie weszli do Cu7x:o (blisko 5200 m na.d poziomem morza) 

'Ch. W. ,pobli.Zu wznosil-si\! Dom Dzie- t wreszcie sam ceswrz 
-fuka. bywal zatwierdzany II1a swoim urz
- 15 tistopada 1533, gdzie zrupili pa- ale wla8nre byl strajk pracowni- 
WIC Slonca, kt6re byiy rodzajem we- PaiLstIwo istniialo tyliko dIa cesama, dzie, a. syna za
ramo do CuZ'CO, 
 iac.e, 
tynie i groby. Ale to uprag-- k6w na tej Uni!., a droga jest tak nie- 
atalek. Rekirutowaiy ai
 z t.7JW. wy- Jrt:6ry m6g1 ZQ.da6 wszystkiego od powracal jaJko a.dm1nistrator. 01brzy- nione zl'oto me przyniosio szcz
Scia. bezpiec7JIla, Ze samoohodern nie moo- 
branyoh kobiet w il.oSc1 okolo 15.000. awoioh poddanyoh, aile za to Z8BpOIka- mie imperium potrzebowalo spraw- Almagro 7JOStaI uduBmny 1 Scih;
ty w na ryzy'kQwa6. Wobec tego postano- 
Przy star8.I1lI\1e przeprowadzanyeh j8ll -ich po1Jrzeby tyciowe, UJtrzymy- nyoh rZ/lidOOW. Do r. 1500 po Chr. r. 1538 po przegramej obiJtwie ze 7JWO- wiliSmy pojoohal: samoohodem tyTho 
spisacl1 lud
oSoi 
ybierano dziewe
- wal aldady dla zaJbe7Jpiiec7JelDda doh obejmowa!:o 0110 pOlIl'ad pif;'!l:set szcze- lieM1
kami Pizarra, sam zaB Pim.rro tak daleko, :iJeby 7JObaczy6 najpi
- 
ta odznaczaJIloOO Sl
 ul"OdQ., wdzi
em przed giodem, lbudowai drogi i m.osty, p6w, m6wiQ.CYoh r6m1ymi j
kami. gi:n.Le z 
 .spiskowc6w w r. 1541. niejsze widoki. Ale nawet .ten okolo 
lub 1nnymi za1etami i zabierano je do zaJpewmdal pOk6j. KJ8I7Jdy wyrobnI'k Podbitym zostawiano ioh zwyozaje, W 
 z tym1 wydarzeniami stukilomet.rowy odclnek drogi ma kiI- 

. 

 z 1Ili
 9tawal
 si
 dZlie- pracowal na roIL, kt6rQ. mu przydZlie- stroje i j
k, aile urz
icy musieli warto wsponmiet 0 historii Pedro de ka fatalnych c
ci, prawie rue do 
Wlcam1 sron
, mne naloZnic.ami i lata gmina ("ayllu"), ate dopiero po si
 nauozy6 "quechua". Ku1t aioiica Barca.. kt6ry UlpI"owadzil: IIlajpi
iej- przebycla, zwlaszcza w pewnej miej- 

arazem s1:uZkami. oesa.rza ailOO tei uprawieniu ziean1 ces8il"akiej, t.zn. zasb;
powal wszysbkie inne religle, SZQ. sponad tysiQ.ca dziewlc Blonca w scowooci zalanej przed kilkoma laity 
Zonarni wodz6w I Lnnych dostojni- paiIstwowej, 0l'8Z ziemi poSwi
ej ohoc ozasem przyjmOW8llo do panteo- Otmoo. pewnego wiec7JOra zoba.czyia przez Sl}SiedniQ. rzek
. Oi
gle spada- 
kOw. . Prow'adzlIy Zycie k18SZ1torne, sioiicu, czyU kruplafIskiej. Rola gmIn- nu Ink6w rOwniei obcyoh bog6w, je- ona w r
 :iJoInierzy hiszpa.iIsk:ich jQ. lawilny w z.i.m;e, obrywajQ. si
 Elka- 
gl6wme op

c wem
. pod nadzorem na byla rozdzielama sprawledUw1e flU ich UZIlalIlO za dooc pot
ych. masywny zloty kr
ek boga 81:of1ca.. iy, droga jest w ustawiCZl1lej napra.- 
Jeielii oaAa ludnool: podbi1;a me daI:a Ze SZllochem proal k.oohanka 0 rato. wie. 
s!
 ujarzm.i6, osadzano na jej mtejsce wande wimnmku boga. Pedro de Bar- 
t.zw. "m1tamaes", wiemyoh cesM"ZO- ca wygrywa kI"l}.Zek w lroScl, ale Pi- SWl1.).TYNIE W TICAL 
wi i m6wi
cych j
zY'k'iem "quechua". zarro domaga si
 jego zwrotu. Oboje Nazajutrz zaraz po p61nocy wyJa- 
WaIMlnkiem utrzymanla zwart:oscl uclekajQ. na.d jezi.oro Titicaca. Pusz- tujemy z LImy, a;by przed C7JWa1'1:Q. 
imperium byly drogi, 'kt6rymJ podl\. - em si
 2a nim pogon. W ostatniej nad ranern byl: w Pa.namIe. Sta.mi4d 
za.1o szybko wojsko do zagroZonych ohwili zbiegowie rzuoajQ. krljZek do po dwu dndach kr6tki lot be
 
akolic i przebi.egali posIafIcy z wieS- wody, ale ten koIysze sI
 lIa jeZliorze dnio do GwatemaJi, gdzie postanow1l.- 
ci:am1. Siel: drogowa wynosila 16.000 i nie tonie. Zdrumieni tym :WIn.1erze liSmy si
 zaJtrzyma6 oelem zwiedze- 
km, a byla uZyw8lIla Ityliko przez pie- h1szpa.f1scy, za:pominaj!}. 0 swej misji, nia SwiQ.tyfl Maj6w w Tikal. Poprze- 
szyeh, 00 przeoiei ZlWierZl),t pocil}go- z czego korzystaj
 zbieg'O\l.1e i zni- dnio odbywamy jeszc.ze kr6tkQ. prze- 
wych i woz6w nLe =0. Lamy UiZy- kajQ. be:z illadu. WreBZIoie nadchodzi ja.ZdZJk
 autobusem nad jezioro Ama- 
W4\1!10 ty1ko jaiko :zwier:
cia jUCUlegO, wiecz6r. KrQ.zek si
 prnechyla i znika titian (1180 m), cel wycieczek miesz- 
kt.6re zasad!1Jiczo jest w stanie unleec w jeziorze Titieaoa, gdzie narodzH kailc6w stolley, oraz nad jezioro 
zaledwie 50 'kg. Osoby prywatne mo- si\! 'kLIka wi'ek6w przedtem Manco- kUtlan (1555 m), kt6re widzieliSmy 
gly korzysta6 z dr6g jedynie za osob- Oapac, syn sloiloa, pierwszy Inka. z gory kUka }aJt temu, jadlJ.C do Chi- 
nym pozwoleniern. Co 30-40 kID WZlI1o- chicastenango. Jest to podobno naj- 
sUy si
 przy drodze stacje ze skiada.- TWIERDZA I\IACHA PI{,{,HL pi
kniejsZle jezi.oro Swiaita. Po drodT.e 
mi zaopatrzonymi obf1cde w zywrwlll:. Po 71Wledzeiniu Cu=o i kHku ruin zatrzyma.liSmy si
 na targu niedzl.el- 
Oprocz nich i5tniaIy stacje dla gof1- w najbli2Jszej okolicy, ZlWtaszcza nym w Chimaltenango. Te sa.me 
c6w, z kt6ryoh ka.Zdy przebiegal p61- wspoIDniamej wy'Zej fortecy w Sa.csa- czerwone stroje Indianek, co w Chi- 
tora do dwu km i dzi
ki temu bie- huaman, wyruszy!ismy celem zoba- chicasten.ango, a wi
 mogioby Bi
 
gowi T07stawnemu drog
 z Quito do czenla najpi
kniejszej perly w calej wydawa6, ze podr6z 160 km do Ohi-. 
Cuzeo, kt6ra wynosiia 2000 km, prze- Ameryce Poludniowej, a mianowicle chicastenango byla niepotrzebna, ale. 
bvwano w pi
 dnL. Nad rzekami odlegrej 0 112 km od OU7JCO twierdzy gl&wn
 atrakcj
 w tej WID jest oItarz: 
znajdowaly si
 masty, w znacznej Marum Piochu. Byla ona przez wieki na stopniach koSciola katoliokiego,. 
mierze wLSZQ.ce, z liD. zmi'eIlianych tak flwietnie ukryta przed okiem na kt6rym Indianie palQ. wO'l1noSc.i ku 
co roku. .Jedinego z tych most6w uzy- Indzkim ze dopiero rw r. 1911 natra- cwi b6stw pogailskich. 
wano a.Z b r. 1875. fiI na ni
 archeolog amerykail9ki Nastwnego dIlia polecieliSmy do 
Hiram Bingham. TIkal na p6lnoc od jeziora Petro. 
Motor6wka wspina sJ
 na ptasko- Znajduj
 si
 .tam SwiQ.tynie Maj6w z 
wyz, zmieniajlJ.C kilkakrotnie kieru- II w. po Chr., stoj
 na wysookich 
nek., raz jad
c przodern, ra7. tyiem, Sci
yoh piramidach ze stromymi 
aZ w koilcu Cu.zco widzimy gi
boko schodami tego samego typu, jaki si
 
w dole jakby z samolotu. Po przeby- widzi na p6lwyspie Yucatan, zw'I'asz- 
clu plaskowyiu motor6w'ka zjeZdZa cza w Chi.chen 1tz:8. i Uxmal. PM- 
w dzi.ki par6w rzeki Urubamba, usia- nocn!}. Gwateoffial
 zam
eszkilwali rue- 


UPADEK BIPERIU:\I 
.Jest prawie rzecZlj. niepoj
t
, jak 
to wsparuale imperium upadto w ciQ.- 
gu jednego dnia wobec sily zlotonej 
ze 144 piechur6w i 36 jeZdZc6w oraz 
jednego falkonetu. Zadainie ulaltwila 
HisZlpallom pi
ioletnia bratob6jcza 
wal'ka tpO!I1i
y samodzierzcQ. poIud- 
rJra, Huascarem, prawowitym synem 
poprzedniego oesa.rza Huayna-Capac, 
7. sledzib
 ow Cuwo, i Atahual
, 7Jro- 
dzonym z c6rki owasa.la cesarskiego w 
Quito. Pod pozorem zloZenia holdu 
hra.tll. A,tahua.lpa. wyruszyl na polud- 
nie i pod Cajamaroa, pomi
dzy Quiro 
i CiWCO, pobil ;na giow
 wojska 
Huascara, kt6ry wY1szedl naprzecirw 
niego. HuaBCar dostal si
 w I"\!ce Ata- 
hU3Jlpy, a jeg-o wojska cofn
ly lSi
 na 
poIudnle. AtahuaJpa czekal tera:z tyl- 
ko na wjazd tryumfalny do Cuzco i 
tymC7J38eI11 .bra!: kQ.pLele siarczane w 
. Oajam81I"C'8.. Byl teraz 81bsolUJtnym 
"matek przeloronych". W razie nie- kaMej jesLeni wedlug pootrzeb rodzin- wliadcl\.. .J
ym skiinieniem r
ki m6g
 
wyjScda za ml)iZ otrzymywaIy tytul nych. Pondewad; we ZI18IlO ant phIga kaZIa.t uci1).6 giow
 najwyZszemu do 
"mamaouna" ("cuna" jest cec:1uj. licz- ani 7JWietrzQJt pocdQ.gowyoh, uZywamo w6d:y,. a Il8IWet wydal: tego rodza
 
by mnogi,ej) i stawaly si
 nauczyciel- drQ.ga dlugoSci blislro dwa metry z polecenIe pI'ZIeZ goiI
. W .tej 
U
JI 
kami nowicj1.l82'Jek. koncem zal'iartowanym w ognlu, a do",zly go teraz pJerWiSZe .
e8C1 0 
Z arohitetkitury "cyklopiej" w Ouz- czaaem za.opaJtrZIOInym w brq.zowQ. na- 
jawlen1u si
 Hi's:zJpranOw. Mleli .przy- 
co, 1Zi00000ej z duZych blok6w polli- sa.dk
. Wbijano go w Zliemi
 uderze- jeoh ych al: 
1

IOOzi
na a m

 
gonaJnyoh granJitowyoh, porfill"OWyoh, niem IOOgL, a g'l1Udy wyrzucone w ten n . WIe Ie . . 
 , 
diorytowyoh, lIliieslychanie sta.ra.Imie spos6b rOObijaly kobiety moty!kam1. dznd z
o
1 og:len. i huc
ly p
moty: 
polerowaI13"Oh i iq.ozonyoh, zaohowaIy Po u'Irof1C1Ze11liu orkii wtasnej zI.emi Peru
LaIlczycy me miel1 POJ
?La a;m 

 je'B2JCze spore resZltki, ID8. lct:6rych wyrobnicy upr8JW'I.al'i rol
 krelWll1ych 0 
a.da.ch ani 0 
rafii. Nle Wle- 
WZI1OSZQ. s1
 p6Zniejfrz;e domy. Trz
- sIuZQ.cyoh w wojB1m, a wreszole grun- dzietl nie 0 podb1C1U Aztek6w przez 
sienie zi.em1 w r. 1950, odslonilo dal- ty choryc.h 1 kaJek. Z upraw
 bylo Oortesa w r. 1
21 i 0 ostatecznym 
SZIe 
 SwiQityni erotica, na ikt6rej zwiJ},zane tera.sowa.nie i IlaiWadnia- ujarzmleniu Ma]6w w. r. 1529. Lud- 
WZI108i si
 dZlisiaj k1aBZItor domtnika- me. Do tyoh prac sprowadzano i
- n056 Panamy znala bloaJ:egO cziowie- 
n6w, alIe caHrowilte odston1
Le I upo- nierOw' z Cuzco a. solidrro8ci rdboty ka od r. 1502, kiedy to Kolumb zaro- 
rzQ.dkowanie odb
 sI
 dopiero w dowodz.I falct: 
owania sI
 tych zyl osad
 w rpoblitu przesmyku. W 
daJIekiej rprzyazioSci. teras do tej rpory po 
iJuJset la- r. 1513 Balboa dotarl l? 
nu Spo- 
taoh ' kojnego w .poszukiwanm baJecznego 
DYNASTIA WLADC'OW 
aoa n.a. roll byta jedruJ. z form k'r6lestwa Bini cry Pirf1, g
ie zloro 
NadedJy podkreSli6, ze nazwa "Iin- daniny, a byla. nteod.zowna wobec zastwow alo 
am,ie.
ie. MleszJkaiicy 
kOWlie" nde oznacza narodru, lecz je_ braku pleniQ.dza. MoZoo. jQ. 'bylo tm; Panamy ,tet me mLetl pI'8iWie Zadny
 
dynie dyn.aJsti
 wladc6w. ]stnialo na- wyilmn}"W'8£ w formie wymia.ny 1m danyc:h 0 

czykach. Wy
h 
tomia8t 1mopetrium Ink6w, zlo:iJone z przy mostach wLSZQ.CYch, bUidowy dr6g. 1f'dyrue g-I
any. .mod
l lamy, ktor
 
r6Znyoh nardOlw'oSci, kt6rego j
y- pracy w kopalnl. Pra.ca w kopa.ImaJch z
 HlSZpame 
lfi"lL. z:a 
c
, ] 
kLem u
 bylo "queohua" byla bardzo niepopularn8J. totef 

: m ludzie posiadaJlJ.Cy ta- 
(wym. ..koozua"). Tym j
ykiem m6- paiistwo st:araIo si
 0 szyb
 zrniam\! 1ci.e ..0IW0e, to wlaSnde mie=kailcy 
wi diZlisiaj sze8l: milJion6w mieszkan- 2a16g. Wielu I'llllajdowalo zatrudnie- Ziotego Kr6Ies\:Jwa. 
c6w, r6wniei pooom. obszarem Peru, od nie przy budorwJie fortec, ja:k np. w Pimrro, j£"den z ?fi.oer6w 
lboa, 
IDkwabru po ArgeDItyn
. W samym Sacsahuaman, 
tej w T. 1438 ce- wyll}dowal V:' Tumplz (dzisiaJ Tu
- 
Peru uiywa go bli8ko 47% ludnOOcl. !Jean oIbrony Ouzco. Pracowaly tam b,,:s) 13 maJa 1
2. Po otrzym
'lu 
.Jest on chra;pliwy i lI11eslychanie tru- przez 80 l\'lJt zaro.eM 7JloWne 'Z 30.000 wieSel ! przy'bycm bia}yc
 IU
'ZI z 
d'ny. Dla przYkladIJ przytocZC urywe-k Indian, kt.6re wyOObywaly, obmhiaty brodarm, w odmiennych .stro]ach I sie- 
poematu: ..Oaylla Ilapi (w tym miej- i ustaJwioa!v ollmzvmle bldktt, wa.Zl).ce dZQ.cych na 
er
taoh jak gdyby 
scu, tutaj) pununqui ('
esz spa- 20 ton. Praca byla maje Bi
 l'OZI'kla- larny, tyI.ko wI
oh,. 
tahU3Jl
 
ta), chaupi tUlta (0 p6Inocy) hamu- dana sprawledliwie, i dIatego India- offiySlal w IplerwszeJ chwJ:h, ze to saml 
sac (przvide)". PrawdopodolmLe j\!- nie nie odcrz;uwali jej jako cietar. bogoWie przybyLi celem wprowadze- 
zyk "qu!'Chua" ZOIBtaI przej
ty od ZlWtaRZem. ZP pafIstwo ?Je swe1 etronv 
 go do CuZ?O' Wedlug l
endy 
szczepu tej n:azwy wchlolni
ego przez dbalo 0 n10h w razie giodu Najclei- hla1y stw6I"Ca plerwszeg-o In1n, b6g 
imperium IIIIk6w: Wedhlg IpOdanta SZIj. Zlbrodn:i
 by10 lenlstwo. 'kt6re ka- KC."1-Tlki Viracocha, byl nie bardzo 
pterwszy Inka Manco Capac ozostal mno Sm.iercl.
. za.dowu;Iony ze swego dziela 
 mtal 
!rtJwor?Jony przez bog-a sroiIca celem Podobn1e ja;k 0 zlemt
 przeznaczo- rpowr6c16 
eg'05. dnia. Gdy Jednak 
przyndesienia wvZszej cyw11izaoji In- rnj, na wyzywIenie, panstwo db.uo tak- A,t:aJw,aJpa Sl
 dowied'lJial, :iJe przyby- 
diam.om i ZIlad jeziora Titicaoa PTZY- te 0 Zy'de rodZIlnme. .Jm:.el1 mt;'ZoZV7J1a RZIe z.g'W'!Ik1JtI 
ce sIonea we wsi 
byl do dol'iny CuZICO. W drodze pod- I1ILe menll si
 w wtekiu 20 lat, w6w- 
a, 'ZIro"mJrnW, te me ml!' do czy- 
bo16w f)OWRtflro st:oJmrowo olbTzy'111te ClZl3S wybieramo d1a niego Zone. Pro- nionia z hogami. Obeonle Jeg'O st: ra - 
imperium. 1ed:na'k wyniki wvkopaliRk mv czlowLek me mial moZnoSci upra- tegioa polegala na wpU'szczeniu HISZ- 
3It'Cheolo2"krnvch PrZooza ja'kdby In- wiania wJeloZPfIstwa, kt6re T"anowalo pan
 do Oajamarca, wyco
u ai\! 
kowie 'shvorzv"'1 cOO oryginalneg-o. Po- i{'o(}ynie wm-6d wy1;szyoh MPr. Sam z mll!:
ta na odlegloSl: 'kJIku k1Iome: 
n1ewaZ nie znali plcuna (R1ynne wezIy oesaI"7. mial ponad sledem!'fet na}oZ- tr6w I uI"Z¥!ZenLu potero zasadz
l. 
"quipus" stanowity prawdopodobnie nic. ale tylko g-16wna :Wna. byla kr6- Byi .
 pewny. Ze nde mote mu 
e 
tvlko pomoc mnemotechniczna.), l'st- low$. W poozI1.tJkaoh dynastii Jnka stal: mc zrego )3Oko bogu, te przyJ
1 
nial-a 1edvnie trndycta 1L''1tna. a,le talk czesro Zeinll si\! w innym p1emieniu - ohoc. z pewnym w8Jhaniem - za- 
prook'I'econa przez u'I'Y'dOIwych opo- z wwa.eM na soiusze polityczne alie proszeme Pizarro. rzekomo dla zlo- 
wladaczv". 7e w koiicu .wRzY
1rle g-dy w}adza dynasti1 byta i:ezwz'g-It:d- tenia mu hold'u. Byro to 16 listopada 
osIagni
la ku1turalne lud6w Podbi- nte ustalona, bra.} za OOile wlasnQ. 1532. 
tv("h poR7.1y w niepamI
, a zostala siostre. Ten WY.f1J.tek tstnial ty}ko dla Atalmalpa przybyl na spotkanie do 
tvlko historIa urzedowa. wed1ug- kt6- cesarza i nlrkt inny nie mIal prawa Oajamaroa na zlotym ioZu z gvrar- 
ref Inkowie byU jedynyml cywLliza- t
 rob16. Szlo oczywiScie 0 zapew- diQ. zIoZon.
 z pi
u 
 szeBoiu ty- 
toraml. nienfe boskieg-o oharaJkiteru pochodZle- si
 lu
. iN'Iliprzeclw mega 
I 
A tych 'kultur przed ich przvby- nia syna. 0staJtn1 Inka. mial z innycb dornJi.nLkana.n, O. yalverde, 7. krzy.zpm 
clem bylo sPorO'. poczawszy od okolo Zon 1 natoZnie pra;wOOpodobnie aJ; w jeodnej, z brewIarzem w d

eJ r
- 
r. 1200 Pt'7ffl OhT. In'kowie przvszl1 pi
iU'set meoSkich potomk6w, kt6rzy ce, 1 06wiadczyl mu, te papIez Ale- 
rMmo. 'bo =.ledwle dkoIo T. 1400 po 'bworzyU jego cesaMkQ. ,.ayllu". k8ander VI podarowal Hiszpanom je- 
Ohr., i dopiero w T. 1476 po ChT. .Jako wla.dca 'byl przedmiotem sta- goo iIIIlperlium. Szczeg6Iy tego spot- 
zni'szezyl1 0BtaJt:nd wia\o1d organ17m. rannde 
ego ceremoniatu. ka.nia BIj. roZnde przedstawiane. We- 
paf1sl1Wowy, 
 sle Lm przoofwsta.- .J
 ze zrotych f sre'bmyoh moozyfl, dtuog jednej. wersji Atahualpa mial 
wit, impeTium Ohimu. :sy,lt mvtetny- .przy CIZV'\Tl uslu,g1wa1y mu "wyfbrane rzucll: brelW1arz na zi.emi
. W kaZ- 
W LIMIE nie IDa duro zabytk6w. 1551, i tru mnfe spotkaro rozczarow'B.- mi organtzatorami. a nip 'tw6ream1 'kobiety". Res7Jt3d 1edzenla odldadano dyim 'I'a:zte jest pewne ze Hiszpanie ny wielkimi bLokami, kt6re stoczyly 
OczywLSciLe jest troch
 k05clo- nie: caly uniwersytet, to drugi jedno- kulturv peruwJa:tisldei. W kaZdym ra.
 na bok t nastwnde spa}ano WII"8.Z z oddailiI. aa.lw
 do gvrardii AtahuaJpy, si
 w d6l, a nad wszystkim wznosZQ. 
lOw, troCIh
 dom6w z epoki kolonial- p1
trowy budynek jakby wielkd chu- 
(' nalety odrzucll: zfawla.f
oe ai\! po odzimq.. 
tora. Wktadal tyIko raz na wywoluj
c szalonv ooploch.. W6w- si
 wYSOlkie szc.zyty g6rskie. Widok 
nej, jest sa1a przy Plaza Bolivar, tor czy karozana Z zat
hlymi pod- kolEi htpotezv 0 ich TJOohodooniu od ffieb1e1. Do bltwy nieslono go w lek- C7JaB ll1aC2J6Iny dOIw6dca. czekaJIJ.CY w groZny, niesamowity i niezapomnia- 
gdzie Bi
 odbywaty poSledzenia try- w6rza.mi. ?Ja.g"\ntonych pJemton T'7Jra
-a. syn6w tyee, a inspekoj
 oesa.mtwa, kit6ra poibhZu z armiQ., wycofal s1\! na. p61- ny. Stopniowo zjeZdZamy na pozi.om 
buna1u 1nkwizycyjnego, jest znane Rubia! ChslI1a Ormian Eg1
:tam. ITJ.Og"Ia 
 lata odbywal w le1ct;yoe noc. Pi:zarro UJW,i\!zil Atahual
 I za- 2000 m. Motor6'w'ka staje. Dwa auto- 
mU2Jeum aroheologicrzm.e, w katedrze CUU
O ChfnozykOw, ,; nawet...' An
k6w: zam1m1
1. GdY' udzielai posruc:ha.6, 
 jako okupu, tyle ziota, ile si
 busy i ci
ka wiOZQ. nas po zoo- 
przy Plaza de Armas (poSwi4i!'OO'lla w Ale crza.s jecha6 do 
co, wlaSci- CyIw1.llzacja Tnk6w :fest an
jska i siedzia! na zlotym 
le a jego zmdeScl w jego 
H: 70 m'. Warullek czu 300 m wyzej nieskonczonymi ser- 
r. 1624, odbudowana po t
eniu wego celu naB7Jej 
. P0dr6Z do nie ma w sobie tadIiych obcyclI ele- g-oSaie stall Iboso Ii byll dbarczen1 ten 2J09t8ije spelniony, 00 przecle
 co pentynami. Obok ruin wznosi ai
 110- 
zLem1 w r. 1746) spoc:zywajQ. w BZkIar Ou.z.co odbywaJ:em w trzech etapaoh: ment6w. symoolreznym cd
rem dIa Z82Jllacze- rokiu WIpIywa do Cuzco 200 ton zl:ota, wy hotel. Dalej trzeba juZ dojs6 pie- 
nej tJrunmie IIro8ci. Pi7JaIrra, ale n.I.e Lima.-ArequiJpa (740 km), AZ\e- Nazywamo imperium Ink6w we!- nia u1egioScd. adoe nawet ten olbrzymi okup Ilie 1l"a- oho
 I 000 odslania sI
 niebywaly 
wIadomo, CZY I8Ij. aUlteJJJtyczne, gdyZ quIpa-Puno (360 'km) i Puno-Curwo fare state" lub pafimwem 1{
und- tuje Inki. Na tie "Dodz.i'llu luDU docho- widok: ruiny palac6w, Wilj.tyfl, gro- 
:zIott.one je tam dopiero w poIowie (320 
m). Pobyt w Arequi.pi:e (232.{j !'Itycmym. Ni' bardz1e1 fatFzywego. ADMINISTRAC',JA I DROOl dzI. do zatargu pomit:dzy Pizarrem a by, laZnie, fontanny, a jeszcze daJlej, 
XIX w. Ale przede WBZj"8tkim ohcia- m) mow na celu gl6wnie przystoso- ImperIum Ink6w by}o wta.cmo!j,ci
 ce- Z cesarskiej ..ayillu" wywodzIli sI
 jego wsp6lnikiem Diego d'Abnagro, na jeszcze wyz.w.ym szczycie, dalsze 
kin 2J0ba0zyl: aIynlIlY (naj8tarszy w wanie si
 do duZych wysokoScL. sarz;a, kt6rv -pochodzit bfJZpoSrednio miaJllowanl przez Inke admlni8trato- kit6rego ofiar
 pada Atahualpa. Zo- ruiny. Dokola nagie i ponure szczyty 
Ameryoe Poludniowej) uniwersytet Dawna stoHca. 1nIk6w leZy na od Siodca i d1atego 
 me!m11erte1- row1e, zwani przez zdQIbywc6w hiBZ- staje obwiniony 0 sp1sek antyhisz- g6rskie, gl
boko w dole par6w rzeki 
San Marcos, mIorbcmy je.szcze w r. wysoawsci 3380 m w Zyznej doIinil.e ny. Byl bogiem. Wszystko sta.nowllo paflsktch "orejonee", t.zn. "wielk1e panaki i po 
mL
ym procesle Bka- Urubamba. Machu Picchu byl tylko 


"0."." 


.J 
I'lt 
" 


.. 
g' .)\ 
. .q.' :t

tL" 

: 
; ,
, ";it::';}
,';

 r '.. 
, ,.ti. . I . 
.,

. 
,
 -., . 


.::: 


,'"*'. ... 
..; 
 . 
tt..
. .....:.
. 
.k H.: 


.... ..... 


.
,.... 


.
-.. 


15: 


T 


.: . .
 
 . 
'U1 J 


". . 


r.; 


#. 


;;.
;.c,. 


.. tJ... 


:
. : 


II. 


.. , 



 .",..:.. 


F 


..:-
..:.;,::.,;::. . 



... 


'......::..:/..,., 
:.. 
,1.:.:. -. 


(.:. 


.:.....';". 


. .,' '
. 


r. 


.....;. 


... tei:o'. 


.:..::,.,. ..'$ .
........,.. 


"':

'.. 


..
:..:..'."4;j:"" 



'
 :


:.1
 '
..:: 
.. 
 '" _'. :.. :."C..... . 
:'.
..
..
'

:....:; 

. ." 
,
"'

; .. ,
. 


".. 
.. 


...., :z- ';,-.: ,.... .v,; ;.',...;....«. ... 
. . ..:......... 
. : . .t ..AF:,:. ..... 
...:..;.,.. '. 
.t: 
 .:, 
 :.:
 '...... 


 {" 



: 



 
.... 
]t. .
 



Iury z czas6w Ink6w w Cuzco 


Joo' . 


..
 
. :",4 
.
 


'tpr 
.. . ..
'
.":
... 


..... 


. ..
.}. .. .
 


.'...:.\..... . j.. 


! 


I 
.. 


Ruiny w Machu Picchu 


;,v 
. 
.,.;.?
. 


..:....... 


. .....":?...... 

... ........f: .:;.
. .....:...::

...ww 
:.:.'. 


.
. 
. '" . 
'
t.,' ... -.j; "r:."
 .... 


:
:.:;::
o(-».....;... .'*..... 
 .':." 


:#;:.:
. .;. 


1:,. '. 


.. 
' 


:
_... 


.. :.'. .,,
 


.f; 



 .:
.'. .
 


..jJ .. 



,. '.. 
}. ::'.:'
 


1 


..
 
.:..


 


.w 



.:.. 
;,/i
'I.. 


: ':'..f..,. 
. 

 \:, 


::;:: ..::\.:?
:{::;.1 


;,
_. 


:" ;.... "::;'. 


'- 


: .{. 



-i . 



 


...: j..:
,c:. 
. - 


..
: 


.':\; 


.
::. , 

:.:: }. 


- 


. f.
'r,.. 


::%::.
n
. .' 


4.
 


; . 


:';;;;'.' .. 
....
 ,.' 


. :. '.:..
.. .- 


. .:\
 . 

........ 
.'
l i\' 


.
 .';

 


..l-. .. 


W. .:f 



... :.. .: 
.f::;;:':.:1
:: 


..,,,-v 
:... t-.. .oC"..=--..::;:: ... 
. ; 
1.'. 
r 
}.;.


 
.,
, .; 
.l\' 


'..; 


.,
. 


" 
# 
-. 


:l.. 


". ",' 




: 


\ '." 
. . 


:::; l;, 


,l./.'..... 


. ".-:...,... 
..,1' . 
. 
 :
.\:.. 
f  \ 


. . 




 


..:....... .". 


...;,,
.

.

!..; 


.,»...»:- 


: , 


. r :.:..: 
. ..... . . .....' 
... ;t.
 


. ).' 


..
:-
. 


:".. 


r 

J 


... 
 ' T':.:. 
.V.. 
I, .... ... 
j!. 
r\lr 
?" 
.:.
"!
... 


". ..... 
., ...,. 


.4. 
. 0(.. 


".:,l 


..
. 


.:.. .-. 
. ':." 
.: 


.. 


':
 .)-. 
'" 



(.. 


.
:-..... 


Gora.le w Machu Picchu 


.' 


:t 


i 


.. 


.J 


.. 



;."......1f 


. J.. 
..."1.). 


.,,-,«:.. 


.' (.


 


. ..X. 


...... .... 
$"
.. 



.: . 



....., 


""""" 


L 


,.:1 


Orklestra Indiatiska w Cuzco 


.1 
.. 


tb 


'....: 


.-. 



 
- 




. 
" 


1 
.

: 
..c 
;. 
.. ... .
.

f__



 
't:j.O 
.
..: 


" 
, 
...
 



... 


..', 


.: .... 
'.
 - 
 


"'
. 
" 


.... 


...,. , . 
. . 

. . .'. . 
:
.'
' 


'.- f" 

.. 


."' 


.
. 


.':. 
l 


-.,jll 


.. 


Indianki z lam
 w CUzco 


L 


.., 


.I 
..... ....;.?::
.
 


J. ..:-.. 
.: 
 . ..:. . 


.
 .-..;. .-
 


...... 


..........-."!- 


.-.v.., 


."":..:'; 
;, 


..
 . 

 .. .

,
 .'.;,
 


. 
 .:.. 



 
,.!J. ...., ...' fi-'
 


:... .'. 


o:.'.r.. 


.:
 



 


.. .:.:... :r. 
 



'" 


;, 


f 


..........-):... 


..
.. 


....... 


". 


: 
:
. .:...;.......;,;;

.
. 
 :';;".' 


.... 


....'....Iii:I
,'". ;;.om....'....;dU.. .;., 


Ruiny fortecy w Sacsa.hua.mAn niedaleko Cuzco 




:.' 


:_---
 R;,;., 


.
.
 - 


.
:::;
-
 -
 
 


.:
. 

:r
-
:!!:j: 



\i/
 


...:.:.
::. 


"N 



..

. 


:
 



'.':
"y. 



;.... 

 
.. 



: 


.Ii" 
;.. i 


......
.. 


.- 


.. 


Ii 


..."
.,,,.,... 


......;
 


"'-.. 
r 


.;..;: 


.
. 


.. 
.
..: 
 



 


., 
t 


.
....:
:. 



:--. .. 


. .i. 
" 


::.. -:


l.
 :; 
;I.. 
." 


.... .. 


:-.: 


:......:......:.. 
: ... 
-!:. . 
. .:..:i::
' 


J 
:./i},rr1! .. 

: ).: . . 


\ . 
'. 


. .c" 
'" 


.;.
 
 
-".ot 
,I 


). 
t1l 
,I 


--- 


.;$.... . 
;

:.;':: '
.. 


;

f:

i 

!, 
,....,.,:1Jt.. .:
\
/'." .. ..),:.;;
:.;;r
j .: 


..;J. 


i .... 
.J .'. ..
 
...i .rf:... 


:
. 


..:':
 


:.....;)..;;.. 
;:'.' ' 
..' .::::.
 ..... .....
:.::. . 

j.;,:
';, 
:.t;.' ... 


KoScic'i1 katolickl w Chichicastena.ngo, na kt6rego stopniacll 
Indnof;C IKlIi \VonnoSi ku ('Zci b6stw pOJ:"afIskich 



J 


"'.:..- ,," ,
r.:o 


 r '4 :. 
:"j";. .'t--:,:.'N-,/
 ,. 
iL ! ,.., 
 ,. 
..
.. 
, . .M. '+'. 

 __ (' .....JIIt .',,
, .. .f"l'''. + . '. . . 
, 4' . .:;
 :ar:.
" 

 )
 -,. 
 
 

 

: - .' 
'1}...l
[ :=:Ct

"J':'


" "" 
 ,) t:-

" t...::.- ....
 ... l._..:.;.. 
.. n.
:.:; : 
..." '. 
.', t' ,
.
-
\r ,_" ...M.}'}
.
 
'} :.... '.'....,... 
.71.1" 
.
r
.;H,...
t.
 .; . ,.. . 
t(.. . '\ 
' . . . ' .:. 
 . ' . ' . ' . 
 . J"' . . . . . , . 
 . : :. . :, . . 1)+ . ... . : . i .. . . '; . . .. ' : . . ..'i .. .
 . : . 
 . . . ' .. .
 . : . ' . .
 ... . . . . 
 . ' . 
 . » .. .
 .: ,. 

 . 
:
 . .
 . 
: . . . . . . ' . 
 
l J .. 
" '. '. _ _ _ . 
 

 , . . ; . .  : , 
 . ; , ' . . . :
 . . . . . . . ' : , . . .. 
 . 
 . ' .. : : . . 
 , . . :. . . , . . ; . : . . . .,,: . : : . . . , . , . . . .. : . . . ' . . . i
 .. 
t:FJ-.fi' ::,
:?: ,....'J. 7 . _ 


. .f'. . ..., - 
 ; \r.:t' 

;. '; : :
' . ; '. "W" 
.1j "J;
ri

: 
...

. '

 
 
.f! _ 


,;; 



: 


Swi
tynie w dZWlgli w Tikal 


gdyii Majowie, ale potem z niewia- 
domego powodu przenieSli 81
 na Yu- 
C8Jtan, i swiQ.tynie pokryla diungla. 
s
 one ZIlane od okolo r. 1850, ale 
dopiero kilka !at temu udoei:
o 
je d:M
ki pracownikom unlwersytetu 
w Filadelfti, kt6rzy wyI1i.-bal1 scie!ki, 
pobudOlwali domki 1 odkopujq. czy tad; 
oczyszcza.jQ. zaby.tki. I.3totnie SwiQ.ty. 
nie s:j. imponujlJ.Ce, 
iaszcza grupa 
obok gi6wnego placu. Frzed SwiQ.ty- 
niami atojQ. l"zeZbione stele (plaskie 
kamienie) i okrQ.gie oItarze. Podobne 
stele i iiwilltynie s:j. rozrzucone w 
r6Znych miejscach w najblizszej oko- 
!icy. 


KMJimierz Bulas.
>>>
Nr 873/874, 23/30 Decemlber, 1962 


ALINA zERANSKA 


WIADOMO
cI 


w 


kolebee amerykanskiej 


de Inokraeji 


nle gwaltownie narasta. Wreszcie gdyby na ulicach moglo nie by
 sa- burgu jest jednak miejsce, gdzle two- 
przychodzi dzien decyzji. mochOO6w. .Jest to pragnienie za- rzyia sir: my!!1 ludzka. Pokazujlj. je 
rzlj.du, kt6ry jednakZe nJe chce w w awjeUe ksi
ca i w blasku ty- 
WSKRZESZONA PRZESZLOSlj kolebce wolnoocl obywatelskich wy- Silj.ca swiec. 
Wkr6tce potem w WUliamsburgu dawa
 zbyt wielu zakarow, ale wzy- Q zmroku zapalajlj. sl
 na ulicach 
wszystko juz wydaje nam si
 dobrze wa do korzystania z bezplatnych au- rzadkie latarnie wykute z Zelaza. Tyl- 
znane. Oto mol lorn stolarza, z kt6- tobus6w, OOchodZl).cych co pi
 minut. ko okna Kapitolu jarZl). si
 od sMa- 
rego Zycia opadla w kinie na chwil
 ObwoZlj, one turyst6w po caiym 00- tel. To tu zbieralo si\! Generalne 
zasiona I jeden caiy dzien stal 8i
 restaurowanym mieScl.e. Zgromadzenie Wirginii. Tu Washing- 
wl'asnoScllj. widz6w. Spokojnie i wo1no ulic:}. ksi
ia tona witano oklaskaml po powrocie 
Z tego io!a pod baldachlmem wstal Gloucester toczy si\! powozik. W WiI- z wojny francuskiej i indianskiej. 
rano. W tej ma.rej miseczce obmyi liamsburgu nikomu si
 nie spieszy. Tu zajeZdZai wspaniallj. karetlj. guber- 
twarz i palce. Z tej szuflady jesio- OpuBcilikmy dobr: odrzutowc6w i ato- nator, symbol despotycznej wladzy 
nowej komOOy wyjlj.i perukr:. .Jeszcze mowej grozy. r2:yjemy w innej epoce. kr6la i parlamentu, i zasiadal na 
nawet wisZlj. na kolku jego obszerne W oknach apteki stojlj. sloje peine swym tronie. Tu Patrick Henry pro- 
pantalony. zi6l. Moma kupi
 wszystko co tylko testowai tak c
sto I tak goJ1l.co. iZ 
Domek zbudowany jest z jasnej 6wczesny medyk mial w zwyczaju za- posIj.dzano go 0 zdrad
. W tym bu- 
cegiy, piot bielony i okiennJce. Ogr6- leca
 pacjentom. Uslugujlj. sprzedaw- dynku zasladalo najstarsze amery- 
dek 'zielenl sir: 5OczystQ. trawl}.. Staro- cy w strojach z XVIII w. ka:tiskie cialo prawodawcze. 
dawnym zwyczajem pomieszano bar- Ktoo chcialby ubra
 si
 jak onl? Tu jednogioonie przyj\!to dekiaracj
 
wy i rOOzaje kwIat6w. W rogu gTZIj.d- To nle takie trudne. Tuz obok jest praw Masona. kt6ra glosila r6wnoSC 
ka ziOi. sklep z kapeluszaml. Damskle, m
- wszystkich ludzi, wolnoSC religli i 
Kuchnia stoi osobno, by zapachy skie i dziecinne. A wszystkie tr6jkq.t- prasy. TreSe jej posluzyla p6Zniej za 
i gorlj.co nie przedostawaly Sl
 do ne, zrobione we1hig 6wczesnej mody. podstaw
 deklaracji niepodlegioSci i \\
DR(,)\\'KA PO !\IIE
(,IE 
mieszkania. Czarny chlopak przyni6s1 Dalej jest warsztat, w kt6rym wy- pierwszych siynnych dziesi
ciu para- Sie1 z r: na kamiennej iawce. Z tyhi 
z w
arni poIcie boczku. Na tym oto rabiajlj. perukl. Potem zn6w zakiad graf6w uzupeiniajlj.cych konstytucji. palac, a przede m
 szeroka aleja. 
CZARNI I BIALI wielkim kominie Murzynka smaiyla dobrze znajomego nam z fUmu sto- Za tymi 6cianami z jasnej cegly Bo bokach biale ploty osianiajq.ce ma- 
Kwitnlj. Z61to pola. Blellj.. sl\! Sciany smakowite plastry. Pod bialym czep- larza. Pracowicie rzeZblono i zdobio- i w tych dw6ch okrq.glych basztach Ie ogr6dki przy domach znaczniej- 
dom6w. Osady wygllj.dajlj. sChludnle, kiem lsni!a od !aru jej gladka, clem- no wtedy meble! I jak prymltywnych odbywaiy sir: bllrzliwe posiedzenia. szych obywatcli miasta. Niekt6re z 
nie przypominajlj. wcale murzytisklch na twarz. Istny portret slynnej "Aunt uzywano mar
zi! Przedstawiciele budZlj.cej si
 do zycia nich SIj. otwarte i moZna zobaczy
 
"slums"6w, kt6rych obecnooc w kHZ- Jemimy", kt6rej podoblzna zdobi mi- W introligatornl oprawla si
 ks1lj..z- Ameryki dlj.zyli z upartq. determlna- jak zyli ich mieszkaftcy, Jakie mieU 
dym wir:kszym mieScie jest wstyd- liony pudelek z mq.czkq. na naleSnlki, ki dawniejszym, powolnym, ale bar- cjlj. do zrzucenia wladzy macierzyste- piwnlce, kuchnie, salony i sypialnle. 
liwlj. stronlj. amerykailskiego zycta. A sprzedawanlj. we wszystklch sklepach dzo dokladnym sposobem. Oto sklep go kraju. ZrOOzila si
 koncepcja sa- Pokoje zdobllj. kominki. Sciany poma- 
je1nak przy bielonych plotach, na cle- Amerykl. z wyrobarni ze srebra. W oknie stojQ. modzlelnoSci i przeszla fazr: bezsku- lowano na zdecydowane, mocne bar- 
nistych werandach, w polu i na ulicz- Dziewuszka w jasnej suklence mle- wazy, kubki, le
 sztu
ce. Z plekarni tecznych pr6b osilj.gni
ia celu poko- wy. Prawle wszystkie meble SIj. au- 
kach peino ciemnych twarzy. dzianyml rJi-CZkami wybierala z kur- wydobywa sir: ponr:tny zapach gorq.- jowymi arodkami. tentyczne. W.i
kszosc wykonali miej- 
Mijajlj.c dostatnie farmerskle zabu- nika SwieZe jaja, by za ChW1I
, gdy cych ci.astek. M
yZnl w obeislych, Okres mi
y 15 maja a 4 lipca scowi rzemiealnicy. 
dowania trudno powstrzyma
 sir: od jui 
 usma.zone, pobiec przez po- kr6tkich spodniach, kolorowych kaml- jest co rocznie obchodzony w WH- W
ruj
 ulicaml wsr6d kwltnlj.cych 
zdziwienia Ze ta ludnoo
, od dawna dw6rze z wielkim, gorlj.cym p6lmi- zelkach, bialych czapach i fartuchach, Iiamsburgu jako preludium do niepod- drzew. Oto jestem na placu, na kt6- 
tu osladla, opuszcza tak licznie sw6j skiem w dloniach. walkujlj. clasto na wielkim stole i legiooci. W maju bowiem, wlaSnie rym po ogloszeniu uchwaly 0 niepod- 
kraj, by szuka
 pracy i szc
cia pod W jadalni wlda
 rZeZbione krzesia wnet piekq. na ogromnym palen1sku. w wielklej sali Kapitolu, zebrall sir: leglooci odbyia sir: wielka parada. Ca- 
chmurnym, p6inocnym niebem. Ze po- wok61 stoiu nakrytego bialym obru- Za rogiem ullcy jest wytw6rnia poslowie, radni i prawOOawcy, gotowi ie miasto braio w niej udzial, urz
- 
rzuca ziemi
, przekladajQ.c niebywale sem. Taca Swiezych owoc6w czeka na swiec. Dalej stoi dom kowala. Miesz- i zdecydowani ofiarowa
 swe zycie nicy, poslowie, radni, rzemie.slnicy i 
zag
szczenie koszmarnie brudnych gospodarzy, jakby miell wejSf. za kanie raczej skromne, tylko dwie iz- i majlj.tek niebezpiecznemu prze1si
- dzieci nawet. Oczywiscie tak.Ze I woj- 
domosbw w nowojorskim Harlemie chwU
 i zasilj.S
 za stolem. Pani w by, malo mebli. W rogu koiyska, a wzl
iu odilj.czenia si
 od Anglil. sko. Artyleria gen. Lee, a nawet 
czy tel; rozpadajlj.ce si
 80iany ponu- krynolinie, dziewczynka z glowq. pel- na podiodze lezy porzucona - szma- W gablnetach, biurach i salach sto- oddzialy uzbrojone w tomahawk!. 
rych uliczek Detroit, Chicago i Bm- nlj. ws1::iZek J jasnych lok6w, sam pan ciana lalka. jQ. powame krzesia obite ek6rq., dziii Patrz
 na stary teatr, w kt6rym 
falo. majster, jm WTeszcie w peruce 1 cal- W kuzni huczy ogieft. Czarny chio- puste. Sciany zdobiq. szafy bibliotecz- po raz pierwszy w Ameryce poka- 
Prawda objawia sir: raptownie I kiem ubrany, a za nim miodzienlec pak, jakby Zywcem wyci
ty z "Cha- ne I stare portrety mr:Mw stanu, ma- zano ..Kupca weneckiego". Przecho- 
jaskrawo. Na drzwiach publicznej u- z ksilj.Zklj., z kot6rej wysypujlj. sl
 ty wuja Toma", obsluguje miechy. lowane przez Gilberta Stuarta I in- dzr: koio sZeScioklj.tnej baszty, sI114- 
mywalni wisi tabliczka z napisem _ lutne kartkl, moZe tajne wezwanie Praca wcale nle odbywa sl
 "na ni- nych amerykaflskich lub angielskich cej kiedys za prochownir: I skiad bro- 
"White men only". do akcji. by". Le
 najprawdziwsze w awiecle malarzy. ni. Mijam w6z kryty pi6tnem, wla- 
Podr6memu, kt6ry przywykl do Stojlj.c w pokoju nie trudno Ich so- iskry spod kowalskiego miota. Przez renesansowe okna wciska si
 snie taki, jaklego uzywali pionierzy 
r6znobarwnego Uumu na bulwarach bie wyobrazi
. Dom wygllj.da tak jak- W nast
pnym sklepie sprzedajlj. dhiglj. smuglj. zielone ksi
ycowe do w
dr6wek na Dziki Zach6d w po- 
ParyZa, do mi
zynarOOowego rojowi- by odeszIl tylko na chwil
. Nawet rr:cznie plecione koszyki. Potem jest BwiaUo i pada na szerokle schOOy. szukiwaniu przyg6d i lepszego losu. 
ska dzielnic Londynu, do wymlesza- przy studni koiysze sir: jeszcze wia- perfume ria. Na szklanej misie leZ1j. W jego blasku przesz.loo
 wcilj.Z jesz- Mljam miyn ze strzelistymi skrzy- 
nia ras we wsp61czesnym swlecie, ta derko i obiyszczy kroplaml chlodnej nieksztaltne kule lawendowego myd- cze zyje. Na dr:bowym stole gr:sie dlami. Zatrzymuj
 sl
 przy budynku 
jawna segregacja wydaje sir: niewia- wody. ia. W siojach I butlach r6zne maScie pi6ro tkwI w kaiamarzu I lezy otwar- sQ.dowym. Patrz
 na wysokle okna, 
rogOOna. za furt'klj. przeszlooc si
 nie koflczy. i olejki. Panienka za ladQ. niestru- ta ksi
ga. Nad jej poMiklymi karty wysmukllj. wlezyczk
 i na powazne, 
W p6lnocnych stanach kraju slyszy I uUea naleZy' do minionych czas6w dzenie obja.'inia jak je st09Owat. Gru- pochylal si
 kiedys mlOOy, rudowlosy kamienne schody. Zagllj.dam do szew- 
si
 0 dyskryminacji, ale nle widat jej i cale mlasto. pa chiopc6w zasypuje jq. Zartaml. Mi- zapaleniec - Jefferson, gi6wny tw6r- ca, kt6ry pracowicie XVIII-wipczny- 
jaskrawo. Oczywiiicie, jezeli przyjlj.
 Odbudowa starych uliczek rozpo- mo dlugiej szaty i czepeczka nie lat- ca deklaracji niepOOleglooci. mi narzr:dziami sporzlj.dza XVIII- 
za dobrlj. monet
 Ze niesiychanie ni- c
la si
 w r. 1926, I dziii cz
 od- wo zachowal: powagr:! Na fotelach i lawach siadywali mr:- wieczne obuwle. 
ski poziom r2;ycia wi
kszoocl Murzy- restaurowana zajmuje teren diug
i zowie, kt6rych natchnieniu, inteU- Oto sklep zywnoociowy, na kt6re- 
n6w przypisa
 nalezy ich lenlstwu, przeszlo -roUi. Sq. trzy zasadnlcze ale- GOSPODY I GAZETY gencjl, odwadze i sUe charakteru go scianie wisi pamilj.tkowa tabIlca. 
t
pocle i naturalnemu zamilowaniu do je, cale mn6stwo drobnych przecznlc, Na ulicy ksir:cia Gloucester opr6cz Ameryka zawdzi
cza wszystko czym Tu zalozono przed wieloma laty klub 
brudu i wyst
pku. skwer i place. Wiele budynk6w za- sklep6w jest tez kUka gosp6d. W jest dzisiaj. dyskusyjny 1m. Kazlmierza Pulaskie- 
Dziecl w osadach Wlrginil wyglq.- chowaio sl
 szcz
liwie i wymagalo King's Arms Tavern siadamy w cie- W,ieczorem dla uczczenia ich pa- go. 
dajlj. weso1:o w barwnych perkalach, tylko odnowienia. Inne odbudowano niu drzew. Ke1nerzy w strojach ko- mi
ci plonlj. awlece we wszystkich Dalej wida
 obszerne stajnle. Siwy 
z kolorowymi wstlj.zkaml wpleciony- calkowicie. lonialnych podajlj. potrawy, z kt6rych starych kandelabrach. Murzyn w liberii poleruje Z61ty la- 
mi w dziesilj.tek warkoczyk6w na kai- 0g61ny koloryt mlasta jest bardzo Wirginia siynie. A wir:c wr:dzonQ. kier starego powozu. Zaproszony do 
dej k
dzierzawej glowle. Jasny. Budowle publiczne i domy za- szynk
, smaZone kurc
ta, zapiekane PALAC GUnERNATORA zdj
cia wypina wszystkie Brebmp gu- 
Na czarnych twarzach dorosiych momlejszych obywateli z blador6io- ostrygi, chleb zwany "Sally Lunn" I Zupelnie odmienne wraienie robi ziki na plersi i szczerzy garnitur 01- 
apatycznie patrzlj. pogodzone ze swq. wej cegiy, reszta z drzewa. Wszyst- inne. Wiele daft przyrzq.dza si\! wed- palac gubernatora. To juz nie jest sniewajlj.cych zr:b6w. Bylby zupeinle 
dollj. czarne oczy. "R6wne choc od- ko, cokolwiek wymagalo malowania, lug przepis6w z wydanej prze1 dwu- kr61estwo rewolucyjnego ducha, ale wspanlaly. gdyby nie dysharmonia ro- 
dzielne" jednak nie jest murzyflskie jest J:Jiaie, a wi
c sClany, okiennice, stu laty ksilj.Zki "Sztuka gotowania raczej mieszczaiiskicgo dostatku i ko- gowych okular6w. 
zycie, mimo iz tak twierdzi prawo. futryny, okapy i ploty wok6i minla- w Williamsburgu". lonialnego zbytku. BlQ.dzlj.c uliczkaml dochodzr: do 
Wirginia wydaia wielu bojownik6w turowych ogr6dk6w. Wyb6r zaiste nielatwy. Ostatecz- Palac jest obszerny, daminuje nad bram wir:zienia. Wida
 ruch i zgro- 
wolnooci. Washington. .Jefferson, Ma- BlIdowano w stylu kolonialnym z nie decydujemy si
 na kr6lika pO' wa- miastem, jak prawdziwy symbO'l zna- madzenle wi\!ksze nit gdzle indzlej. 
disan, Monroe i Woodrow WUson sq. wyraZnym wplywem angie1skich i lijskll. Obiad speinia pokladane w nim czenia i potr:g i Korony. Mieszkalo Ale to nie ponure sciany przycU).gajlj. 
jej synami. Wielu wybitnych m
Z6w holenders1cich (Dutch) osadnik6w. An- nadzieje. tu kolejno sicdmiu gubernator6w, az specjalnlj. ciekaw03
 turyst6w. Na po- 
stanu, kt6rzy byli tw6rcami i kie- gielskle odrodzenie uwidat::znia sl
 we Najwi
kszq. siawq. cieszy sir: Ra- ostatniego z nich, Earla of Dunmore, dw6rzu ustawiono drewniane dyby, w 
rownikami walk 0 nicpodlegiooc, po- wdzi
cznych wiezyczkach, iukowa- leigh Tavern, nosZlj.ca iml\! siynnego zmuszono do ucieczki pewnego burz- kt6re moma wetknlj.
 glowr:, rr:ce lub 
chodzilo z WirginU. tych oknach i symetrycznym rozpla- Sir Waltera Raleigh, kolonizatora liwego czerwcowego ranka. nogi I tak sir: sfotografowat. Amato- 
Tu Patrick Henry w swych siyn- nowaniu wn
rz. Budowniczy I maj- Wirginii. Tu przy mocnych, dr:bowych Budynek przypomina wiejskie rezy- r6w tak wiplu, iz mUS71j. ustawia
 
nych przem6wieniach wzywal nar6d strowie stosowali si
 do micjscowych stoiach zbierali si
 kupcy i planto- dencje angielskich arystokrat6w. Vol sir: w kolpj k r:. 
do zerwania z Anglilj.. Po tej ziemi mozliwoSci, potrzeb i smaku. Posilko- torzy. W oparach dymu, wyOoby- szczeg6lach jednak widac wyraZnY To niedzielny ranek i slycha
 dzwo- 
maszerowaiy rewolucyjne armie, na wall si
 raczej doowiadczeniem i pro- wajl}.cego si
 z dlugich, glinianych charakter miejscowy. Te same co w ny wzywajQ.ce wiemych. Niewielkl 
niej toczyly si
 bitwy. styml wzorami architektonicznymi, fajek, zawierano wszelkie transakcje innych domach szerokie kominy, spa- koscioiek w typowym dla Ameryki 
Tu w obronie prawa do wl'asnego nie dbajlj.c 0 rysunek w czystym sty- handlowe, kupowano L sprzedawano dzisty dach, wykusze okienne, jasna stylu kolonialnym, murowany lecz z 
sposobu zycia, gen. Robert E. Lee lu. Wir:kszoo
 budynk6w ze swyml ziemi
 lub niewolnlk6w. Tu teZ toczy- cegia. Eleganckiej lekkooci nadaje drewnianlj., biailj. wieZlj., tworzy jakby 
wi6di swe wojsko do walk z p6lnoc- spadzistymi dachami, okienkaml na Iy si
 gorQ.Ce dyskusje polityczne, i wysmukla wiezyczka, zwana latar- pomost mir:dzy historycznq. przeszio- 
nymi stanami. facjatce i szeroklj. pOOstawlj. komin6w, tu zapadla niejedna decyzja 0 zna- n1lj.., kt6ra bywaia jasno oSwictlana SCilj. a dniem dzisiejszym. 
Dziii potomkowle wojownik6w wol- ma charakter wyraznie lokalny. czeniu historycznym. Wiele tez tu w uroczyste dni. Wida
 w nim iaw
 dla gubernato- 
nooci tkwilj.c w zaSnledzialym uporze wzniesiono toast6w kielichami pelny- Dom I ogr6:i otoczone sQ. wysokim ra i jego dwunastu radc6w, fotel 
odmawiajlj. pelnego r6wnouprawnienla ODnUDOWA: mi madery i gOJ1l.cego ponczu lub gli- murem 1 Zelaznymi sztachetami bram. przcwOOniczlj.cego magistratu, spec- 
przeszlo pilj.tej c
i swych obywa- 63 3IILIONOW DOLAR(')W nlanymi dzbanami z pienistym pi- Dodaje to urzr:dowego charakteru i jalnlj. czr:sc w pobliZu kazalnicy wy- 
tell. Wizja odbudowy powstala w sercu wem. nasuwa mysl 0 obronnoocl. W nie- dzielonq. dla miodziezy akademlcklej, 
Czarni i biali przywykll do stanu rektora mlejscowej parafii W. A. R. W Raleigh Tavern bywai czasem spokojnych czasach gubernator mu- a wreszcie galeryjk\! przeznaczonlj. 
rzeczy i zyjlj. spokojnie pUnujQ.c kaz- Goodwina i stala sir: rzeczywistooclq., Washington, moZna tez bylo spotka
 sial czu
 sir: pewniej za jego oslo- niegdys dla niewolnik6w. 
dy swego miejsca. W garaiu, w ca- gdy przyioZyi rr:k
 (no i pienilj.dze) Jeffersona. Odbywaly si
 tu bale i IlJl.. Lukowo sklepione drzwl i okrlj.g-ie 
feterii, na dworou obsluga jest pra- John D. Rockefeller Jr. bankiety, na przyklad z okazji po- .Jakby zywcem wycir:te ze starych okna pochodzlj. z dawnych czas6w. To 
wie wyllj.czruie czarna. Amerykailscy mi1ionerzy idlj.c za wrotu Peytona Randolpha z Filadel- portret6w, siwowiose damy w oply- tu na znak protestu, gdy par1ament 
wzorem zamorskich monarch6w i fii, gdzie piastowal urzq.d pierwszego wowych faidach barwnych krynolin zarzlj.dzii zamkni
eie portu w Bosto- 
ksilj..Zlj.t przekazujlj. swe imi
 potom- prezydenta kongresu, lub na poieg- zapraszajq. do obejrzenia wnr:trza. nie, zebrali si
 mieszczanie, by 
- 
noSci za pomoclj. hojnie rozdawanych nanie Patricka Henry, gdy na czele Gruba Murzynka w bialym fartuchu dzi
 dzien na mOOlitwie, poszczq.c I 
funduszOw. Tyro razem mecenas sam swych oddzial6w opuszczal miasto. i takimz czepku rozdaje broszury z blagajlj.c Stw6rc
 0 pomoc I oslon
 
kierowal pracami restauracyjnymi. Tu te.Z odbyla s
 wielka uroczystooc planem paiacu I ogrod6w. Trudno przed gwalceniem obywatelsklch praw 
Kosztem 68 milion6w dolar6w od- w celu uczczenia zwycir:stwa po ogio- nie usmiechnlj.
 si
 do niej. Jej po- i niebeZipieczeilstwami wojny. 
budowano mlasteczko wedhig starych szeniu traktatu parysklego czyli za- stac jest nam dobrze znana. Tak wla- Tak sarno jak dzis, przed dwustu 
wzor6w, a takZe dostarczono dla wy- koilczeniu rewolucji. snie przecieZ musiaia wyglq.dat Mam- prawie laty, d:Zwi\!czai dzwon na 
gody turyst6w odpowiedniq. Hooc po- Gospoda byia w tych czasach miej- my z "Przemin
io z wiatrem". chwalr: ogloszonej deklaracji nlepod- 
kol w zajeZdzie i motelach, restau- seem, gd7Jie zbierano nowinki z da- Oficjalne salony i prywatne pokoje legio
cL I wtedy ludzie tlumnie szli 
racje i teatr. Doch6d z tych prze1- lekiego swiata i najbli.Zszej okolicy. sQ. prawdziwym muzellm sztuki deko- na nabozelistwo. Tylko dzis jui il!1ne 
si
blorstw, jak r6wniez ze sprzedaiy Tutaj tez z pewnoocilj. miejscowy ty- racyjnej XVITI w. Oczy,wiiicie wplyw pokolenie zasiadlo w staroowieckich 
pamiq.tek, reprodukcji i ksilj.Zek do- godnik mial zawsze swojego repor- angielski jest .przemoZnY. Meble, ta- iawkach. Ludzle, kt6rych ideaiem jest 
tyCZQ.cych rewolucji i hlstorli mlasta, tera. pety, a namet korninkl, wszystko pra- uzycle, a nie - poSwir:cenle. 
pokrywa koszty, i Williamsburg jest "Virginia Gazette" zaloiono w r. wie sprowadzono z Anglii. Przewa- Z pewnoocilj. war6d zebranych nle 
obecnie samowystarczalny. 1736. W okresie wzrastania nastro- Za styl kr610wej Mary i kr610wej znalazlby si
 jeden czlowiek, kt6ry 
W uzyskiwaniu fundusz6w kierow- j6w rewolucyjnych pismo naleZaio do Anny. by z prawdzlwlj. szczeroaciq. m6g1 po- 
nlctwo zachowalo jednakZe rzadko Williama Huntera, angielskiego laja- Szczeg61nie interesujlj.cy jest zbi6r wt6rzyl: siawa Patricka Henry: "Czyz 
spotykany w Ameryce umiar. Nie wI- listy. Gazeta nie mogia oczywikcie haft6w, jak r6wniez rr:cznie tkane dy- zycie jest nam ai tak drogle, a po- 
dat nigdzle budek z "popcorn"em, by
 wtedy odzwlercie11eniem opinii wany. Wszystkie przedmioty SIj. au- k6j tak siOOki, by je nabywa
 za 
czyli pieczonlj. kukurydzq., zasmieca- publicznej. Niemniej je1nak spod pry- tentyczne, nawet brokatowe zasiony ce:.;r: la:ticuch6w i niewolnictwa? U- 
jlj.cq. potwomle wszelkle mlejsca roz- mitywnej prasy, za plecami surowego na oknach i kapy na 16zkach po- strzez nas od teg-o Wszechmocny Bo- 
rywkowe i turystyczne kraju. Na ull- wlaSciciela wyszla niejedna gorlj.ca chOO
 z dawnych czas6w. Ze! Nle wiem, jaki b
dzie innych wy- 
cach nle sprzedaje si.
 lod6w, Coca OOezwa. Na scianach portrety, g16wnle an- b6r, ale mnip daj wolnosc luh smier
". 
Coli, cukrowej waty. Nle ma ani Dzis drukarllJia i przylegajl}.cy do gielskie. W gablotkach i na stolikach Williamsburg jest nam bliskl. Tak 
"juke box"6w ani strzelnic. Nle ma niej urzq.d pocztowy SIj. wci.lj.Z czyrme sporo starej porcelany i starego sreb- bliski, jak zawsze jest Polakom kai- 
niczego, co by przypominaio kler- i otwarte dla publicznocSi. Mozna za- ra. W salonie zwraea uwagr: grupa dy zryw dO' wolno.c;ci, kaMa kolebka 
masz, jarmark czy wesole miastecz- m6wi
 bilety wizytowe lub zaprosze- dziesi
ciu figurynek z Chelsea, siyn- niepodleglego ducha. 
ko. nia slubne, kt6re z08tanQ. wykonane na "Maipia orkiestra". We wszyst- Czas opusci
 Williamsburg, symbol 
Wszystko utrzymane jest w jak z ozdobnymi zawijasami, zupelnie w kich pokojach w wazonach i dzbanach najbardzipj imponujlj.ceg-o okresu a- 
najlepszym smaku, wydawnictwa, taki sam spos6b, jak robiono to kle- swieie kwiaty. merykaiiskiej historii. Na kraiicach 
sklep z pamilj.tkami i nawet poczt6w- dys. Wysokie francuskie okna otwierajlj. mlasteczka mijamy unlwersytet. Da- 
ki. Wsz
dzie panuje idealna czystoSC Trudno patrze
 bez szacunku na si
 na taras, kt6ry prowadzi do ogro- lej juz tylko szosa, most, szmarag- 
i choe okresami jest dooc Uoczno stare czcionki. Doklj.d bysmy zaszli duo .Jest wczesny wiosenny ranek. Na dowy las, a potem - inny swiat. 
_ nle ma halasu. Dzi
kl dostojen- bez wynalazku drugu? I1u by byl.o liSciach perllj. si
 jeszcze krople rosy. 
stwu miejsca zwiedzajlj.cy zachowujlj. trzeba pracowitych mnich6w, aby Wsr6d r6wno przystrzYZonych klom- 
si
 z powSciq.gliwooCilj.. A moze po ksilj.zki mogly "w
drowac pod strze- b6w barwilj. si
 k
pami tulipany. 
prostu typ ludzi, kt.6rych przycilj.ga chy". Wsz
zie peino kwiat6w, ale tylko 
Williamsburg, nie odczuwa potrzeby takich, kt6re byiy znane za kolonial- 
wrzasku. NA KAPlTOLU nych czas6w. 
Oczywikcie byioby znacznie leplej, Najbardziej nastrojowe w Williams- Ogr6d jest rozplanowany symetry- 


S LONECZNE plamy na g
stym 
bluszczu jasnoSC majlJ. nierea1nq.. 
Nierzeczywistlj. i niemozliwq., jakby 
zywcem wzir:tlj. z teatralnej dekoracji 
lub moZe nawet z obrazu Siemiradz- 
kiego. 
Las wok61 Williamsburga jest sta- 
ry, rozlozysty i pochylony, ale mloda 
zieleli milionem pnlj.czy pokryla zmur- 
szallj. kar
 i po konarach kaZdy naj- 
mniejszy listek pnie sir: z uporem do 
zyciodajnego Swiatla. .Jest oIemno 
wsr6d drzew i sionecznie jasno na 
palanie. Mech upstrzyly kr:opy fioik6w. 
Wsr6d buk6w i d
b6w wyciq.ga ga- 
h;zie, jakby sniegiem obsypany - 
dZiiki dereil. I zawsze tuz obok, chyba 
dla podkreSlenia jego niespodziewanej 
bialooci, IPrzycupnr:lo mlgdalowe drze- 
wo oblepione morzem malinowych 
kwiatk6w. 
W Wirginii juz cieplo, wiosennle 
I zielono, gdy na p6lnocy kraju BU- 
rowy wiatr osusza jcszcze ziemi
 roz- 
mokllj. po ostatnim Sniegu. 


MOTEL I FILM 
Przy centrum informacyjnym WU- 
Iiamsburga 6toi ladny motel wsr6d 
kwit
cych drzew. Hebanowy "boy" 
na rowerze z przybitlj. ponizej sio- 
deika tabliczklj. - "Follow me" - 
wskazuje drogr: naszej Chevrolecte w 
labiryncle Sciezek i zielonych klom- 
b6w. 
Pok6j jest naprawd
 luksusowy i 
urzlj.dzony w najlepszym smaku. 0- 
rzechowe meble, powaine oblcia, na 
scianach reprOOukcje. Oczywiscie kli- 
matyzacja, no i w lazience perno kaf- 
Ii, nJklu, gorlj.cej wody i puszystych 
r
cznik6w. 
Nie ma jednakze czegoo, co naleZy 
od kilku lat do standardowego, nle- 
odzownego wYPosaZenia w kaZdym 
lepszym, a nawet srednim hotelu. Nie 
ma telewlzora. 
Od tego na poz6r biahego faktu 
rozpoczyna si
 cala innooc Williams- 
burga, miejsca przyciq.gajlj.cego pub- 
IicznoM, 
cq. w stanie znaleZt so- 
bie ciekawsze spr:dzenie czasu od og- 
lq.dania kryminalnych i cowboyskich 
bzdur lub nieskonczenie diugich me- 
cz6w basebalIowych, kt6re wypelnla- 
jlj. ogrom
 wi
kszooc telewizyjnych 
program6w. 
Rozpoczynamy zwiedzanle od obej- 
rzenia kr6tkometraZowych film6w, 
wyswietlanych przez caiy dzieil bez- 
platnie w dw6ch pi
knych salach cen- 
trum informacyjnego. Kino zbudowa- 
ne jest w otaki spos6b, it nle widzi 
sir: publiczno.sei tylko ogromny ekran. 
Filmy SIj. barwne i tr6jwymiarowe. 
Nie trzeba nawet bardzo wysil
 
wyobratni, by przekroczy
 granic
 
czasu i porusza
 si
 wraz z bohate- 
rami po ulicach WilIlamsburga z 
XVIIT W. Miasteczko to stanowilo 
wtedy oSrodek Zycia zamomych plan- 
tator6w i bylo stoli
 Wlrginli, naj- 
wir:kszej angielskiej kolonli w Ame- 
ryce. 
powstawaiy tu w6wczas dokumen- 
ty wielkiej wagi, .pierwsze koncepcje 
nienaruszalnooci przywilej6w jednost- 
kl. Tu zrodziiy si
 pOOstawowe ame- 
rykaflskie wolnooci obywate1skie i 
podwallny demokratycznego paiistwa. 
Tu tez zrodzila si
 rewolucja. 
Na fUmie mieszka:ticy mlasta. 
wsp6lcze.lini w
elk1m wydarzeniom, 
uczestnlcZlj. w posledzeniach magi- 
stratu, dy8kutujq. wsr6c! rodzlny , 
przyjacl6l, konspirujq.. W ich spokoj- 
ne Zy'cie wchodzq. raptowne zmlany 
Kolonialna przeszl:oM ustr:puje w 
mroK, zbli.Za si
 nowa era. Wzburze- 


cznie, tak jak wymagal XVIIT-wiecz- 
nyarchitekt. Po bokach szpalery, aJe- 
je, w lIrOOku zielony labirynt 0 ty- 
siq.cu sclezek, wsr6d kt6rych rozlega 
sl
 wsilj.z radosny uSmiech dzieci u- 
cieszonych niespodzia.IllJ. zabawq.. 
W gl
bl wzg6rze z altanklj.. Z boku 
staw, po kt6rym plywa stadko oswo- 
jonych, zlelonopi6rych kaczek. Nad 
wodlj. spaceruje turkusowy paw, za- 
miatajlj.c majestatycznie scieZki swym 
wspanialym ogonem. Do turyst6w na- 
stawiony jest przyjaznJe, a nawet mo- 
ze troch
 zaczepnie, bo nie chce ustlj.- 
pi
 z drogi, dop6kl sl
 go nie po- 
iechcze po ozdobionej pysznym wach- 
larzem giowle. 
Cisza, spok6j i dawno zapomnia- 
ny wdzir:k kr6lujlj. w parku. zal go 
op1l3ci
. Ale za bramlj. czeka Wil- 
liamsburg z dalszym bogactwem hl- 
storycznych skarb6w. 


DYREKCJA KAWIARNI I RESTAURACJI 


WACLAWA GRun
SKIEGO 
dwie ksllj.zki 0 Rosjl 


JU
 INNY A\VIAT 
xx w. Haias i zgie-Ik. Tysilj.ce rek- 
lam. Coca Cola. "Hot dogs". Jazz. 
I samochody. Bez pOCZlj.tku I konca, 
na seieZkach, szosach I autostradach. 
.Juz Inne mlasto i inny nastr6j. Na 
zapchanej ulicy, mi
dzy "drug store" 
a piwiamiq., rozwalajlj.ca si
 brudna 
buda. Pochylony, iatany paplj. dach. 
Zasioni
te deskq. okno. Zawarte drzwi. 
Koolawe Utery: "Prayer House". 
Spoza ponllrych seian dochodzi 
jr:kliwy, przecilj.gly kobiecy spiew. Z 
gl
bi krtanl wyszarpni
ty, z naj'bar- 
dzlej tajnych zakamark6w duszy wy- 
dobywa si
 gios, jak skowyt. Przej- 
mujlj.ce zawodzenie, zalooliwa skarga, 
blaganle 0 lltoSC. 
PieSn przechodzi po chwili w ledwo 
dosiyszalny szept uwlelbienia. 
Towarzyszy jej rytmiczne klaska- 
nle wlelu dionl i coB jakby pomruk, 
przypominajlj.cy szum dalekiej dzun- 
gli wsr6d echa tamtam6w. 
Tak wielbiQ. chrze!iclja:tiskiego Boga 
czarnosk6rzy obvwatele najbogatsze- 
go na swieeie paflstwa. 


9)ftflIIM.,e" 
" '---,----. 


MI
DZY MLOTEt'W 
A SIERPEM 


(c.o:yli pagodna podr6Z po piekle) 
cena 980 


przesyla serdeczne zyczenia swill- 
teczne i noworoczne wszystkim swoim 
przyjaciolom i bywalcom kawiarni 


LENIN 
(czyli dyktatura cyniczna) 
cena 4s. 


20 Thurloe St., S.W.7 


Sklad gi6wny: ..v E R I T A S" 


Alina 2eraftsku. 


oJ" 


.t 


" .
. ..
. 
...;A - 
1 ,; . 
 .......1 


i
 
 " , ", 
"..,. , ......'., 'i.. 
\.1,; 
, 
,;!
i
 ' . 
, I , . 
... ' , .. . 
. c.t i 
, ..... 


.",
. . 


'. 


.. &. Iii 
n 1\ aIr 
.. .. l' . 
..,. .
." f;'
 
. 
 'hO 


.....,:: 


" 


. "f. 
,i .;
 .. 
f \'
. 


.' 
.- 

..".;... , .. .:.." ,
, 
_ 
 _


:-« 
.. f;: 
:
 
 


.'P\'
 . 


.
 
.
.;.. ,.""" 


Kapitol 


. 


-.0::.... 



. 



 


s.:"._ 



 
t" 


,; 


, 



. . . 
.., 


o. 


\ '.
 


1.. 


jj
 '.' 



 ): 
,;, 


'\. 


" 


:".,: "".
 
, .",..'\,. ,I;
 
, 't':., ...,.., ',.
 
, - :...,..- 



 . 


I. W , 
:..-... 


.
 
:
 ...-:-:r. 


r 
. --:---... 



 
 
" 



 
..--f" 


"F 


.
 


Palac gubernatora 



:
..
. ,
 -
 ."t.
 
 

 


;
 


J 
.-i.. 

 




 
, 
.. 


., 
....... :;)11 
..,.
. 


0(. 


.. .' 

.
 



*' "11 ;,:' ., : 
, . 
, .....
,. ' 
'j r \
 4J"'P
eO' . ' : , : ; '.:i 
. ..,;
3j
-L, 



 
l:' {, 

,. 
.. 
, 

:' 
 


...... 


Arsenal 


J .;,\ 
'{J n 

t, }
 
\" 1',1. 
fI. '" .,. 
.';' 


, 
 \ J;, 

 
., 


\. 
.,. ,
, '
 L 
.' 
.j 
,.
. . 


.,.' 


".r 


,. 


- 


t \" 
..-..7\... 
. \. ," 
.1-, 
"t
 


1 


I 


u..... 



..
... { 


jj 



 


JC. 


.j;,,' 


y 


' t 
 
..; --:t 


KOSeilll parafialny 


::; \ \'
 
X 
i, 


.. 
 . 


':i-' 
1 
l

 
.if J 


..
.,," .1,." 


"1 
#.t 
. 


'
 1,.-: 


r 


'.: ..' 


,. 


IJ. ' 
t 


,
., 
, 
.. 

 
' , 


..' ti. 


.", 


,', 
.. 


!'-' 


. 
:'-:' 


$" 


.-. 


b.. 


!!o.. 


.
.
 



 ,,,,,,.4".M
 


..,., 


College 


'.. 


,4\. (, 
;" 
 "

 
: 
 r l' I) , c,;.;\ 
,. .,", 
v1;
..
;
":.: ;') 
"'f \(;
:r i
 
tf\ 
\: ,_'" 
:--:::....


 ..(.- 
.....:-. '. - -:-:

 


,:.i;.. ,'.... 
. J;! 
..io " 
1#"-... .J 
'
. "('i 

",:..r I 
4.. ./ . :\. 
-. t
 1,'" . " 
h . ii, 
J4.'1'
 


.:- .:
: . 
. .... 
 
:t 



..'" 


# 


';; 


.;,. 
"« 


I 
, 

=) 
.
 
"'.1 . 



. ::t" 


I 



 IN., 
"ill 
, 


.r 
1(+. 
. . 


,..,.' 


",.. 


('hownlng's Tavern 


.
-- 


. 
d$ 


.... .,_.
 
 '''l..: 
.

. . .. 
-' N
"
 
}hi' 
,. .' 
., \ ."'
. 
.., 
-'
:j;;
; t oi
;L, \' ';- 
.. 


-". .-. ';-
 


.,.... 
 


pjt'karnia przy Raleigh Tavern 


17 



 


". 


\' 


.1 


..
.
. 

 


»-. 


...... Oo::
>>>
18 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


ULcinnicy W 8woim iiJzyku nie Nogi poloZyl na sq.siednim krz.eSle, ALEKSANDER JANT A Ale zatrzymal si
 jeszcze w samym zaSkoczen1e, podobn4e jak 
 
gardzili pewnq niejasnosciq" pew- mial w r
ku szklank
 alkoholu, by- wej8ciu aby wraZenia. t.ego co rnOwi kuohn'l w tyIm 
w1eole ze szkla, 
 
nym brakiem dokladnosci znaczen, liSmy po przyjenmym obiedme. Dom, nie zepsuc przedwczesnym wtajem- tlia. d. wody. 
tknif!ciem nierozjaSnienin. w kt6ryrn pod6wczas mieszkalem, byl L U S T R 0 n
ozeniem w to 00 miaiem nareszcie SchOOy wpal1te w lOur pl1zy samym 
lI10ina to przyjqc jak siiJ chce, ni
y, ohclaroby s1
 pow1edz1
 - zobaozyc. wejsciru rprowadzily na wewn
r2IDY 
ale zdajq siiJ oni m6wic nieraz: zro- drobny, drewniany 1 odgrodzmy od - TI1zeba si
 byio 7Idecydowae czy balkon kt6ry rpl'ZOOim.al po!ow\! prze- 
zum to w jednym sensie albo w ulicy krzewarni pelnymi kw.last6w. MOo otworzyc go ona oScieZ i pol'Ozyc ta- strZeM studia otwartym pomostem 0 
innym, kt6ry jest do niego zbliio- gl-em w ndm przyjmowa.C najw'yteJ ras ku przep8.iSoi czy teZ - poka7Jal wymiarze 
u d11iZych pokoj6w, 
ny. Masz pewnq, swobodiJ wyboru. trzy osoby, 00 sprzyjalo rozwija.D!lu r
k!}. ruch cI
a - odcU}.c si\! od Diej kaMy z la.zi
. 
Zasadnicze znaczenie nie wylqcza si
 romn6w 1 .ta.kZe Boba wsUJgn
o i budowac front em ku mlastu. To Trzeba byio prze21WYci{lZyc lI!ieu- 
calkowicie innego. kt6regoS wi'OOZOI"U w nastr6j wynu- * * * n
l:iSmy si\! zupehlie. Nie przyszl:o mi bylo zres
tJI. jedYlIl"e 
dne rOZ'W'U}- chwyftne cISnrienie oporu, aby oderwae 
rzeil. MLn
 oil tej l"02llTIOwy dwa l3Jta, nawet do glOlWY re mog
 mu byc po- zamde. Ale musieliSmy si
 uporae 
 si
 od pa.tl'ZEIDLa w lUJS1Jro i przejSC 
(8 a i n t e - B e u v e) - wet Hum pr
tnych m!esz- more w
ej. Kt6regoS dnia .niespo- trzebny, bo nie wiedZiialem jeszoze mgadn1en:iem tej Slepej 8ciany, odgra.- po sohodaich na pi
tro. Ale z pi
tra, 
kai1c6w :kt6regokoJJwiek z m!Jajst Arne- dziianie, bo rue zapowi.ed-niany zadnym ozego naprawd
 szuka, tak jak nie dzaj!}.cej przepase, a co gorsze i co kdedy podszedlem do ibaJlustrady, wi- 
S POTYKALEM go w Tokio, ame- rykl; w Europle c
o lI1.Ie leplej. ZlOo 2I!laJciem zycia ()I(tl{Q.d byl u mnie tam- moglem przypuszczac ze juz si
 zgu- 1Jrudniejsze, przeoinaj!}.cej plan moje- dok byl jes2JCze pelni.ejszy. Bob roz- 
rykaf1.sJdego poszukiwacza przy- Zany jest z tstOlt, pozbawionych waze1- tego wieczoru, Bob zjawll si
 znowu bH w tyrn. wlaSnie co tutaj r;malaz.i go domu na p6l. I oto co wymySlil SWlq.l wl:aSnie dwa skrzydla dr7Jw1, 
g6d 0 pooorach niebieskiego ptaka klego poczu.cIa na.WwyczajnoSoi bytu w Tokio. Robil wraZenLe zm
czonego, d co zdawalo 
 IDa na zawsze. m6j archiJtakt... dzIe
cych przestrzeii owego pomostu, 
1 porUJSzooiacl1 ozloJIv.Meka, kt6ry nlgdy na tym Sw
ecle. A poza tym wyzu- a wlaSdwie - po raz pierwszy spo- Soczyste plaszczym.y trawnlk6w, Nawa wn
za, w kt6r!}. weszldSmy 'l otworzyl: w nim tak jakby tUlIlel 
w zyclu nJe odc7Juwal braku got6wkl. tych z w

ku. W tych wa.nmkaoh strzeglem u nlego ten objaw - po- obstaWlionych pi6rqpuszami palm, teraz, wydawala mi sir: na chw:ll
 awlatla, proW'a.d74cy Iprzez caly pokoj 
Dziaio sl
 tak dzi
ki pracowit.oSci i oszolamiaJq.cy akt zbldZenJ.a dwojga drai;nionego spraw!}., kt6ra mu za- szybko .zn1kn
, gdy raz wydostali- skq.pana w pr.zejI1Zysty.m 8wietle pod- za mmi, at do otwal1tego szeroko, 00 
handlowemu zmyslowi ojca, kt6ry zo- istot, kt6ry s
 si
 mote - ale nie pr74tala rnygl1. Bmy sir: poza mia.sto, a raczej ponad wodnego BwiMa, majl}ca 2JieIO«1kawq. pra.wie 1118. oa.hl. Solan
 okna. WddZie- 
stawU synow1 {;wletnie prosperuJ:l.CIl- musi - zr6dlem nowego tycla, wy- - Wygll}dasz jak cUOWle!k k-t6ry llllie. plYl1'noSC - jak aJkwal'dum. ]rlSmy je teraz w lustI1ze przed sobq., 
fabryk
 farb w Filade11Iii. Szia, opo- prany bywa przewatn.ie z tego po- ma 'klopoty - powied7li.alem., Zaluj!}.c Poka:zuj!}. si\! juz szare skupiska Ale gdy Bob pl"Oll'ladzQ.c mnie do a jednooze5nie takZe za IIlaszymi glo- 
wiadal Bob, wlasnym rozp
em II do- lotu uczuc, ja;k1 zakochanym, alOO zaraz tych SlOw, 00 spojrzal na II1IIIIie skat Przesun
y sir: w wJzie ostat- BrOOka dwu
i
rowej nawy wle1kiego warnl. Szla przez nas daJ jak jasny 
starczala mu po Bmiercl starego - po prostu zachwyconym sobq. dwojgu z podejrzliwym zdziwiendem 1 szybko nie rezydencje w palajll-cej oprawde studda wyoiq.gn¥ rr:kr:, zrozumialem strumief1 przest:rzend" wycUJ.gnI
tej 
.,the old boy" (tak nazywal ojca) - l'sto1 dac m6gl:by ,potencjal two- zaprzeozyi: hiobiskus6w, w kaskadach f,ioletowych przy'ozyn
 tago wra2.eaJ!ia. Zobaczy- aZ ku blr:kbtnej !kresce wd.d:n0lkrWu 
wi
ej nl.Z dostatooznych {;rodk6w na rzenila .no:v ych Went6w, rmloZen1a - Kropoty? Skl},d. Chyba nie 1I1i8.- bougai.nwilli, w czerwonych plomie- lem bowiem jego .odbicl
 z tq. 
g- 1M. ocea;n,ie - 
e w 
 ta dal 
podr6Ze i przyjemnoSicl, przy czym urody zYCla, .tego co skIia.da si
 na 'zwlemy kIopotem 7l!I1iany kt6ra m- niaclJ. .poirnset'ii. Pejzaa; byl teraz g6r- IIJi
!}. r
kl} i swoJe taJkZe, ntozym so- nabierala ostroSdi of. gl'r:bi obram, rzu- 
jec:lno byio w poj
u Boba 
ci8
e Swietnooc, co daje czloWliekowi skrzy- chodzi w moom zyclu. ski, wiatr Awi.ezy, :niebo ogromne. bowt6ra wychodzli;cego z przeciwleg- towanego na 
j t:aflI. lu'91Jrzam.e- 
zVl'1i!}.zane z druglm: rue zag1'ZewaJ: D1- dl:a. Chwi:la pauzy:, ikit6rej Die slWem si{j Nie zdejrnujq.c pl'awej r
ki z kie- lego kwadratu ogronmej zwieroia.d.Ia- go ekramI, llIioczyrn. 000 kwadraitowej 
gdzie mdejsca, lubH zmilany. . Bylo to. 
rzyznarn, ze strony Boba skr6oit. rownicy Bob wYS\.lJIl!}.1 lew!}. i pokazal nej scianr.. lunety. To jasne dno zdawalo Sl
 pro- 
Jak to bywa 
 iudZmi majfj.Cyml wyznanie nIeoozeklwane. Nle podej- - Wracam, wyobraZ sobie, na wy- kderwnek: - Odclq.iem Slr: tym lustrem od glem, za kt6rym wzrok gubR sl
 juZ 
do rooporzq.dzenia zna.czne plenill-dze r
walem Ze go ten temat potraf.l po- spy hawajskie. No co, ustaIam si
. - Tam. przepaSci - m6wi1 Bob. - Dobry w blt;'!kiole i w '9l'of1cu, wyplywaJ: ku 
przekonany ,byl Ze umIe je wydawae. nIeSC 1 zaP\!dzic aZ tak wysoko. Pr7-echodZ\! II1i8. inlny trylb zycla. Zobaazylem jego dom w gl
bok1m byi pomysl, prnwda? Podwo1lo m
 to ndezmieTlZOIlyrn. obszarom paJrm, pogo- 
Bywal, owszem, hojny w uJ74dzaniu -.Ja na przyklad, - ci!}.gnQ.l, - - To moZe mQAlre - poohwali!em wclfClu ska1nego obwodu. Ostre spi
_ przestrzef1 domu. mam go teraz w dy i morza. 
przyj
 na kt6rych polOW\! przy'by- choe p02'Jb8JWiony jestem jaJclchkol- go. trzen1a glaz6w ukiadaly sl
 m nIm podw6jnym wydan:iIu, druga polowa Wykr6j OIWego obszaru znajdowal 
iych os6b rpozn&wal po raz plerwszy, wiek poMd6w artyrstycznych, mam - MoZe m!}.dre - powt6rzyl Ii jaJk aanfiteatr. Kolor Aci:aa1 domu. tak jest w lUBtme. I przyznae musisz Ze si
 teraz na wy.sdkoSoi ramJI.on 1 g'Io- 
przyprowadzaU je znajomt, przygod- w ka1Jdym rnzIe to 00 I!I101lna uwa- przeta.rl ozoIo. A potem ;na.gle d w jak go ujrzalem w przeced:zonym odb1tka jest ddkladna, proporcje do- wy Boba, ktt6ry stal na balkonie ra- 
nie spotykani na statkach afOO w ho- 1;a
 za umiej

 odbloru. Zwr6C tonie dawnej jego ZywoSci: - przy- przez lekkle zachmurzen.ie 91oncu, byl skonale, a efekJt niepor6w'I1any... zem ze ffi!W). i ra:zem Ire rmlll- na.syatl 
telach azjatyckich stolle; ch
t
e a uwag
 te to talent r6Wt1Jle 

y jak jedZ, ch
 oi p()lkalZac m6j dam. Ch
 kremowy, dach I!18.d nJan.i gl
boko Die- * * * sir: efektem tej projekcjl okna m na- 
nawet przesadnle rewanWwal 8l
 tet ten kt6ry dostarcza podniet, kt6ry zebyS pozna.l Ha.waje. 

 ci si
 biesJm, dkiennlce white w jaSIloSC Zobaozylem jq. najplerw w lustrze, mi, na plyoie lustra przed naan
. 
za. wySw1a.dczone mu napr8JWd
 aJbo tworzy zr6d!a zachiwytu. .Jed.no jest m6g1 odwdzi
yc m. Japonil
. soian ty.m odoieniem czerwi.en.i, kt6ry zanim odwr6cilw1szy sir: zrooumia1"em * * * 
wyImagilnow8ll1e przyslugi, z g6ry w przeclez odbiclem drugiego. odwr()lt- M6wil Iteraz Il1Iajch
tniej 0 swoim okreSla .si
 przym.iot:lnlLkl.em "mamda- ze podchodzd. !ku nam od drzwl w gl
- Laura zostala Ilt8. dole. Stalilm1y na 
ten iSpOs6b rozJpTaszajfl.C ?baw
 
 n
 tej samej .92'Jtuki. 
al
 do domu, te ma gen:LaJnego arohLtek,ta, ryilska". .Jaskr3JW'OiSC tych zestaw1eii bi _ m. DU14-. pokm.d2'Jie pierwszego ipIi
ra przepa_ 
mote by
 poS!}.dzony 0 nIewdzi
- tych kt6rzy umfejq. rrorgan.LrowaC so- 
t6ry rO'ZiWiq.zai dla ll1Iiego zagadI!1ien.ie bylia. wyzywajfl.C8" choe doskonale Trzeba bylo wysi1:ku woli aby ode- sam.1 Obaj w b10drach dwiema wst
- 
nooc, brak manier czy mote brak bie wffiSciwy odbi6r teg"O 00 1n.ni two- 1l1l6'Mll!iernde trudne. Z09tawlal w za,- 
a.na. rwae si
 od wiloku w lustrze 1 spoj_ gami po
czy od OOIustrady. Tak nas 
gestu. .Jed.noczeAnie romvijal w sobie rzq.. 31 100 stwo
yU, a to znaczy umde- WTies2'Jelldu t
 wladomoSt spodzlewajfl.C PIaJszc:zy2IDa, na kt6rej zatk.ni.r:to rz
 na illIIJJ. w rzeozywi.st.oScd. musial'a widziee, IlJie potrzebuj
c woa.- 
zylk
 zbiera.crz.a, odkryw1szy w .Japondi jq. uzywae ZyCla pod wa.runkiem 8W'O- si
 Ze mu dam satysfakcj
 dopomina- 6w dom, wygl!}.data w obj
ciu g6r- _ Moja Zona _ pow'ledi2'JLa1 Bob. Ie podnosic growy. Lewe skrzydlo z 
nagle UJpOdobanie do porcelan, brq.Ww body wyborn - 1 :mnlany... jq.c sir: 0 szczeg6ly. skIego colosseum 0 poszarpanym Dziewczyna byla niEl2'JWY'klej urody, oknami wych
cymi na zaja.zd WIl- 
i drobnych: mlstl'zowskich dziel arty- SIOlWo "zm
any" wypow.ledzlJal w Byio w tym podejsciu coB z nor- g
biecle jak ot'Warta ku nam SZeTO- z ciemnyrn. puklem wl0s6w na czole. dac 'IN lustrze me tylko przed namd, 
st6w

bI.arzy, kt6rzy w d\zewle, tempie 
olnlonY1ffi, teby pod
re
lic malnego u BOba rpopLsywanda si
 je- ka scena. z wpi
tyrn we wl"osy nad uszamd r6- BJle za naJIlli. ZwIeroLacRo powtarza z 
koSci sloniowej lUb w ikamlemu do- jeg-o ZIlaiCZEIDLe. SmakOlWal' je 1 cill-g- dynoSC'iq. swoi,oh osiq.gni
, zaw.sze Zb!ili2Ja1:a si
 teraz jego fasada jut Zowy.m kwiatem. Platkil tych wlaBnde miejsca gdzAe stoLmy wszystkie glr:- 
dhIbywal1 si
 kun
ztOWlllYch ksztal- lUJ.I z IlJiego satysfakcj
 bardzo kon- tr:ooo
 rue d,opowia
. LubH 1lAl.SlIa- przez przedni!}. szyb
 samochodtu; kwi3Jt6w, kt6rych nie umialem na- bie parteru a z parteru ukazuje wn
- 
t6w zwier74 t , lud2'J1 czy 1b6stw. Na- kretnych wspomrulefi. Po tyrn. czego niaC prawdzLwe obbaze swolcl1 zamie- skr
oUlSmy 'ku niemu 
mdalym lukiem ,",wac skliadaiy si
 DR m6j pacl1rnq.cy trze pl
tra.. 
zY'W'aly sir: te 
by "netsuke" Ii by- dow:I.edzlale'"!l air: 0 nlm z niOOopo- rzef1 i post
, zwlaszcm moty- zajauxlu. Zachr
cily OP()(llY na Zw:I- !i swi
y kolnierz powitalny. Pod pomostem w oczek:iwaniu na 
iy przedmiotem 
ego zalntereso- wiedzeil mOJe
o ISekretarza, nie mog- wu, lcl:6ry go teraz sklonil do "zal"7lU- rze, mf.r:ikko przyhamowane. WymieniliSmy uprzejlme slowa. Pod wIec2'JOO" rozpostarto juZ Bt6I ZI88ta.- 
wania w handlu antykwarskim, a 10 byc Wl).t
b'INoacr :takd rodzaj tdy- cenda ikatwicy", jak to lubll okreSlaC. Pochloru
.l mnie od razu w1doll:, kt6- ;ich powlok!}. toczyiy si
 wmkliwe do- wdony kwiatam4, S'lJklem, sre'brem d 
takZe umIe,Wtnych faJgyfLkat.6w. Te wan.ia 1 odblOru mia1 na myS1i. Bralem to z pewrLl}. do74 scaptycyz- ry sir: stQd rOZJPO
oieral na miasto mysI:y pr6bujll-ce 
or74dkowaC m6j s2'Jparagarnall- Bwiec. 
wprawdzle nie Ulst
powaly kuns2'Jtow- Szukal chWlilamd Bl6w, chre wysnu- J?u, a moze pobl
ia, wled'ZQ.C juz w dQle d 1118. ocean w dall. Bob cleszyi S!}.d 0' Bobie. W swoom nowym damu PomySlalem 1Je mus74 byc w tej 
nej rdbocle dawn
h 
lelnik6w, wal' je na og-61 7Je swa
 jaJk ktoS ze .potrzebne mu Jest do dobrego sa- ai
 moim zachwytem, srnakowa1 kat- i w ogromie lustra z kt6rego wyszla sali .punkty Obsel'Wacyjne, z 
t6rych 
ale nle mogly JnIlec wartoSol: Jakll- kto -sIr: juZ dawnlej kiedy.!i przepra- mopoczucia przekonanie 0 wlasnej d!}. oznak
 zaskocze.J1Jie. jego zona. objawiJ: mi si
 w 1mmym przez lustro 'ZObaczyc ll'TJ.O'ima nile tyl- 
prawd2JIrwym I podpisanym przez mi- wial przez ten sam temat i dob- nadzwyczajnoSci i potrzeba :iiIltrygo- - Wybralem to mIejsre za wzglr:- noiz doi!}.d wymiarze. ko wn
rze balkonowego pomostu, bo 
strrow okazom zapewniaJ: autentycz- rze wledzlaJ: ku jaJdm prowadzi wnlo- wan.ia nlq. dnnyc
. .. du ':la wldok. H?'Il0lulu . leZy mi.u st;6p. GraJtula.cje, jaJkie mu skl'adalem, nie nawet przekazan!}. przez okna pierw- 
ny dyrstans kllku 00 najmniej wle- skom. . Byl to okres kl.edy z ToklO m1aiem Z plerwszego p1
tra Wldzr: Waikdkl. mogq.c OCIZU oderwae od Laury, choe szego pi
tra lbI
itlUJ. 001 oceanu. 
k6w. .. - 
Ie chce s1
 wierzyc lIe jest jeohal: z 
 do Europy - 
- Widac 
!}.d. bylo pi
sty pr6g, przyglq.dalem jej sI
 me wprost, ale Wszystko 'w tym domu d2'J1alo sIr: 
Bob nle mlal ClerpliwoSci aby do- 
 ludzlach Dudy, Jaka szaroSt tyola, g!}. na Stany ZJOOnoczone. ProJekt 0 kt6ry biJ!}. blal.e lawy fal Jak sznur- w odbiciu, kWlitowal pobiaZliwym u- podw6jn:ie, raz naprawd
 a drugi raz 
. J uliusza Sakowskie g o ch
 cal'ej praJWd
 0 przedmlotach jaka cla
ota i zalW'l
. ZaM:sze 0 tym zat
zyma.ni.a sir: tna HaW81jach by! po- kd grzyw td
cych z dalekiej p=e- smlechem. w lustrze. Co d7Jialo 
 naprawdr:? 
: kt6re mu pok8JZY'Wah sprz.edaJWlcy, to- 
y
lr: klOOy 
g'llj.dalm S1
 woll:olo 
gaj!}.cy I oiakawy. stl'zeni. Nie moglem oderwae oczu. Nie, me byiem PI'Zygotowany na * * * 
. A S Y I D A M Y teZ dawal sir: nlelltoocllW'le nacUJ.gaC 1 rarl jestem ze mo
 od tego uclec... * * * Tak jest, trzeba sir: bylo l'IIiemal zon
 Boba. .Jej SWieZa. dziewczr:coSc Bylo nag pierwszego zaraz wieooo- 
: co sprytniejszym, a wyspecjaJlzowa- Typ ot0C7...enia, Jrt6ry sam soble Siedem dni pel!I1ego Pacyfi:ku od przem6c aby uwage r02JProSZOIUJ. py- i zawrotn.a uroda ZW1i
EJZaIy jesz2e ru ze dwana8cle os6b do stom, Laura 
: PORTRETY Z PAM
CI nym w dostarozaniu turystom pod- stworzyi i 0 'kt6rym lubU czasem opo- wyjscia z Yokohamy. Pasad:erski mo- sznym obszarem tej pan.orarny, od- poo2JUcle nie2'JgrabnoSoi, jakll- sobie md
y Booom i mn!}., Kelolo, Keokd, 
: rablanyoh antyk6w. UdOW'Odnilem mu wiadae, to byiy pi
1me dzit"W'ClZy'lly z torowdec ma jeszcze poklady w cho- wr6clc ZllOWU ku domowi Boba. star przypisywalem przez 
by.t o1W8JI'te Noela.nl., inni je
 bracia czy ko- 
: TreBcUJ. tej ksilJ:bki SQ. og6lne :lJ8.- to bez trudu. UwaZa} mnJe odbJ,d nie wysp na morzaoh poludn.1owy
, kt6re rQjgi.ewkach, ISerpenJtymach i lampio- liSmy do niego tylem, 1 Bob me- wyrazeI1lle 2'Jdzi:WlLenia, zbyrt me Ulkry- chamkowie, inne sLostry ozy kochamki. 
: gadnienda tw6rczoSci, jej blaski tylko za znawcr:. .J
pon4.i., ale tak1Je SPOtv.kal' na Tahiti lub w Ball, na wy- nach wdelkiego ba.lu ikostiumowego, clel'lpldwM si
 ja.k przewodnd:k maj!}.cy wany m6j za.ohwyt dla jej osoby. Bob Olbrzymia powierzchnLa lustra w 
: .1 zawody, posrozeg6ln.e rodzaje za oddanego przYJaclela. brzeZach. Mala!baru w Ind1ach albo w 'k.t6ry trwaJ: pam BwiIt. RIedy m.wdj-a w rezerwie I1IiespodzilanJk
 dla tUiry- obserwowal !lI1II1!ie uwamnie; D'le wie- gl6wnej ra;mie studia wystaJWi()(lla by- 
: literackie od 
.l do wspomln- Nle 
d
 nawet pr6bowal odpierae KambodZy d Binn1e. 
eraz do portu w Honolulu to .tak 
t6w, aby mi go zaC!L!}.C pdkazywat dzlal:em w6woza.s je92'JCIZe czy to cle- ia na dziialami.e U1Jwde9ZiOI1ych mi\!dzy 
: karstwa., rport.rety pisarzy pol- tych okreSleil - byly co si
 zowie - To pr3JWda te na Azj
 reaguj
 Jakby wchod2'JLl w obszar clepla'l"Il1, w i objaAniae. kawo6C tylko, czy pierwszy sYgruli oknami wychodz!}.cymd na zaja2'Jd ma- 
: 8kI.ch, Francja, czary jej mowy przesadne. Czy podobna objq.
 910- i'l1'lcze1. odsl'onl
tyml. zmyrslarnl. Da- kt6rej nagrzaly si
 aromaty i esencje Zwr6cilpm uwag'\! na lek'ko podgi
- podejmenia. Iych 2JW'ieroiadel, M6re zaslania.no 
: duch 1 aura jej literatury. wem "przyjaZii" stosunki z czl
e- wiprzchnl
 ca}ej sk6rv. Ale me 
o wszelkiego kwitnien;ia. Grodzony pal- te krawr:dzie dachu. Bardziej pagoda Dom wci!}.gal olbrzymim lustrem podczas dIlia, jalk. okna na noc. Teraz 
: Cena 86s. - $6
 - NF. 26.- klem, kt6ry opleral je wy1ll-czme na udaje ml ,sl\! ()IsU).
 ten stoplefi za- marni brzeg wspi
 19i
 szel"Okim roz- nLZ dw6r - myslalem sobie, pod- w swoje niezwykle 
cle. Zwie- natom1ast otwarte, bo odslon

te, 
: chw1lowych kaprysa.ch przychylno9ci, chwytu w jaki wprawd
 nas mooe postaroiem mlasta ku melonym czu- ni6slszy g-iow
 ku granatowej mod- dzalem go i pomawalem jec:lnooze- braiy na.s, siedzQ.cych przy stole, w 
. DO NABYCIA: sam nada
c jej t()(ll i dozuj!}.c dawkl? d7.ie1:o sztuki. wlelka muzyka, wieIkle .born wzg6
z pod jasne chmury. rOSei dach6wek, po kt6rych sliI2Jgaiy Snlie osoby dramatu, lcl:6ry w tej dwa od razu odbicia, mnoiyry w me- 
KSIJ;:GARNIA POLSKA Elwiadazyl j!}. - g'dy juz do tego przy- pi
kno. Ot6z to wfaiSni,e - jestem Bob czekal tna mni-e u zejScIa ze sir: porcplanowe lSnlenla. Dwie wysu- chwHi jeszcze wydawal sir: tyl'ko za- skonc2'JOIloSC ch:y1botJiwe og1I1li:kd Wiec, 
W P ARY2U szl'o - wylewnde mote. 8I1e byl'8. to czulv ,na wlelkle pl
kno. C2'Julv 118. statim. NaloZy"l mi na ram1Oll8. tra- n'l
te po bokach dJobud6w1ki jak Skrzy- chwycaj
cym WIidowisklem, W)"kro- pot
gujQ.Cych dodaJtkowo swoje pala- 
przychylnoSt zbyt mepawna i zbyt ludzki wdzi
k - wiem 
e dstnIiejq. dyoyjnym gestem hawajskich powitafl dia dawaly frontowl klasyozne obra- jem nigdy do1l).d niewllizianej Bw1et- nie dzir: ki (l;WierolaJdla.nej powierzchni 
123, Bid. St. Germain, mleZna od jeg-o zmiennyoh nasta- okazy tpg-o wd2Ji
ku, tych szukam 1 wlenilec z 
ywych ikw1a.t6w jak kol- mowanIe, chooiaZ zar6wno kszWtem lIlo8c1 Swia;ta. 
by aZ tyle jego urody stohl. Przegll}.dalilm1y si
 w glr:bok1.ej 
. Pa ris _ 6e wief1 Ii nastroj6w, aby chclalo si
 jq. tyml pr6bu:f\! si
 otaczaC. ObecnoM IDlerz utkamy z wle1kich r6Zowych jak barw!}. dach na Dim byq- w stylu 1 tyle polms nagromadzI.l: w obrr:bie przestrzend aanf\ila.d wywolanych jak 
odwzajeannI.at na serlo. JJch w zaJsi
gou mojeg-()1 wlasnego :!ycla pl.aJt:k6w. Dotykaly szyi i poliL02'Jk6w chiii.skrl.m. jednego wn
trza. duch w lustracl1 i przerzucaj'}.cych so- 
! oraz wszystkie ksl
ga.m1e polsk1e W swoI.m stOS1.1I1ku dOl ludzi Bob daie mi dopiero poczucie 
 mlod!}. 
ieZoSciQ. rosy. Bob zauwaZyl m6j wzroik. DzJlalo si
 teraz wszystko na dwlJcl1 bie swiJ8ltla i kdJory, ikwlaty i ISnle- 
: I oboo. by'WaI agresywny I zaohl'anny, zwla- czyU sensu istn1enJLa. przentamjq.cy ToWW"zyszyl mu smukly H8JWa.j- - Podiug daWll'lych w1ierzen czy teZ plamach, rzeczywistym i !ZWLeroiadla- nIa, mrokii i ciJenIie. 
11I1I1II1II1I1I1II11II11I1I1I11I1I1I1II1II1I1II1t 
 szcm gdy upatrzyl soble czyjs do sameg-o l'dzeIJJia zachwyt bytu, 0 czyrk z chmsklj. pr'Z:y1mies:l1kq. skoAno- przeSijld6w dalekOWIsohodinich zl'e du- nym. Wchodzilem w ekram spraw te- Rozmowy nie pami
tam. 
Wsnacn1a.jcie neI'W'Y 1 oczyszcza.jcie wdzl
, ozyj
 mldo.!iC aJ.OO urod
. tak. ,to wl&4nie jest dobra D.a2'JWa tego Sol w wyr3Jzie OC2JU, ikt6ra urodzie je- chy zawsze ch
 po lrtniach pro- goo dornu i projekcji spraw :Jego mie- Bob pr6bowal podejmowae jaklS te- 
krew a bPiecle cleszy(! 
 zdro- ObjawIal wtedy dntenBY"NIUJ. zapdbieg-- 0 co mi chodzi - IZ8iChwyt bytu. go 1 u9rrv1{\chowi da;wala demonic.ZiIlY stych. Gdy si\! wie 0 tym. tatwo sir: szkaf1.c6w w gl
OOldch wodach zwler- ma.t, stawiai jaJkieiS pytaJruia, ale tf' 

 I. WZI11oWllq. dzla}a 1n tW!i" do liw
 w rroobywanlu przedmiotu Nle znalem w6wcZ8JS jeszcze Bobs. blySk. ich pozbyc. Wyrstarozy zagi!}.c brzeg ciadl&1ej szyby, z 
t6rej wracaly pr6by nie daly 2adnego BkrutJku, g1- 
pracy! swojego nagle wybuchajQ.Cego zala- na tyle aby wiedzlre He w tych s}o.. - To m6j B2'J0fer KeokL. dachu. Dlatego tez wszystlde mosty przepojone podw6jnym Zyclem. Wy- D
 w b€l7Jtr08k1an szczebioole 4 wy- 
odaj!l ch 0'U:it6w BCynowa,nJa. wach byl'o potrze'by uzasadnlen.1a nle- Chlopiec przyg1l}.dal m! si
 przy- w tamtych kraj3Joh 'S!}. wygi
te jaik... chodziili"Z n1ej cora.z to tnn1 towarzy- buchaj!}.cym cora.z to Smlechu tych 
Wy
 z 
 
 gn1 Sam n1e najplerwszej mlodoScl, co pokoju jeg-o poszu1clrwafl, a Ue wynd- rnru.zonym spojrzeniem ciekawo6ci To tOOamJ.e zawiesil, spostrzegl:szy sze mlodoScl Laury dom zaroU sIf m10dych ilStOit. Komrunlikowaly sir: m1
- 

 jest innym sposdbern powiedzenia, 1Je 'kalo z rzeczywJstyoh jego doznM czy ikt6ra urnle utrzyll18.t dystans. nagle !te =:am te rzeozy lepiej 11M; nagle posl:.aJoiwmd pr
yjaoi61, n
e rW..q._ dzy .sobQ. na l1Jieuohwybnej dla [)8.J9 
K ALE FLU I D mlal' wi
 la.t 1I11t na Die wygl!}.daJ:, tet rozpozna:6. StedlllSmy w samoclh6d. Bob przy on. Podgj
o mu sl
 jak 'kraw
dZ da- zylem si
 jeszoze oswoic z topografilq. fwi wlasnych swo1oh spraw i ,poro- 
t polepsza dbal 0 ftzyCZIlQ. form
, robil W1'M;e- - Trafien1e na te okazy doskona.- 'kierowni'Cy. j.a obok ruego, Keoki z chu, pomySlaJ:ern. jego wn
trza 1 rozkladu .pokoj6w a zumief1. Kelolo, lct6ry pehlU funkcje 
Utywanie tego 
'5::: udzo acz- nJe wysportowanego, mial' ce
 ogoo- Ieg-o wdzl
u i w1-elkieg-o pi
kna jest tytu, zaladowawszy lpt'Zedtem m6j - A
e llllie wid?1lisz jeS2'JOZe tego co juz d
aly prawa goScim1000i, SWia.d- kuoharza, zrywal si\! chwilamli i przy- 
stan zdrowla W"p""" ar zn bi _ rzal'Q. at po czub zaczesywanej sta- rmdkde. A utTZ}"!1UllIl.1e oich w obre!bie podr
y baga:t. najwa2mlej.sze - zaozq.l z i'Imego ozonej hojlllle, bez zastrzetten, juZ po_ nosil z S!}.siedn!iej kuchn1 p6hnJiski a- 
DY, w wypa.dkach og6lnego osIa i
 rannle lysfny, usta sklonne do szyb- wlia.!'III.ego I:!yicIa trudne, 0ZB.ISe!11 Zbyt - Na jak dlugo? - mJl)ytal Bob, miejca. - Oddzlela n3JS przepaM od znawalem cill-gle nowych ludzi, jut roma.tycznych nri
s, 3wpiaste michy 
me. depreeJi nerw
'l = U kieg-o wmlechu 4 drapietnego biysku trUidne. PoSw1
cam Zvcle na lch 2Jdo- n1m ollacisn!}.l .starter. tej g6rskiej Soiany, 'kt6ra stworzyla kojarzyiy sl
 w molch oczach pary, 
, a na sam k()(lliec owoce. Wyda- 
wyozerpa.nJa, zaburze 8 . bardzo blalych Zt;'!b6w. bywanlie. Boj
 mr: ty1ko jedinej;o... - Do nast
ego statku kt6ry teaJtralne tlo dIa calego projektu, fan- tworzyly plany, odjeMZa.l spmed do- waJto mi sl
 Ze 
leszyLi si
 wszy.scy 
koblet r6v.'Iliet w '1:
 Pj
ci:- Zachowan1e jego nacoohowa.ne byl'o ZawlPl9
 .zda.I1IIe, pr6bu11JJC wybadaC oJdzie IZI8. tydzieii. Nie mogl:em ci
 u- tastyoznIe dekoracyjne, musisz PI'ZY
 mu 98Jmoch6d lDa
adowamy lekkoatle- IZ jedzeI1llem, odrabiaj!}.c je mby gwal- 
wym. Wysylamy bezp ..


,
r:zy u nonsmlanocj
 kt6ra uchodzl C:MgeO'Il CZIY 
I
 bleg jeg'O my
li z Inten.syw- pmed:2Jl.t, ale nte 
r: m6g1 zostac =at. TaJk jest, d2'JielJ1 nas od tamtyoh taJmi .j baletrulcami, bo taJe mi sI.
 tOW'lUlo koniecznoM. ale niecierpldwi 
polsk1m przeplsy ""'J
' m wdzi
 towa1'Zyskl a wynUm z no8cl.q. na 1ak1t. we wla.snym jego po- dluiZej. za domem szozyt6w i wY'Pl
trzef1 przez por6wnanle z Innych praktyk jui aby sir: dorwae do :iJnnej. 
La.boratolre KA' .F.FL UID poczucla rpewnoScl jakf). daje posia- czuclu 
giwalo. Poazulem ze mu sprawilem 
w6d, skalnych gl
bokd u9kok, urwisko opa- 'l zabaw mi
eZY rysowala defl.nicja Potem w g'l6w'I1ej saIi .studia byl:a 
66 Bid Exelmans Parl8 16-6. danie 8posob6w abv dogoodzi('! ka:Mej - Boisz sle tyliko jedn
 - pod- Ale nile powied.7Jia1 nic. Dopiero po daj!}.Ce stroma w gb}b. tych Swiet.nych clal, tych dosko11Blych najpierw leniwa sjesta, rozloriJane ra- 
, , ffW'ojej przyjemnMci i 2J8iChclance. chwycllem., nle tracq.c ani eektmdy. chw1l1. prowadZ!}.C sw6j pi
kny, ot- Nie bylem przygotowany na t
 wIa- - f1zyCJZlllie - d urzekaj!}.cych, jako czej nl:Z ro
adle towarzystwo prze- 
Skutoozrrle 1 z powodzenlem masko- - Boj
 sir: zeby st
 llllie dat wcI
g-- warty sam.0ch6d PewDQ. r
k!}. przez dom
. NaJtarozywa bliskosc glaz6w wdzir:k l'lldzJd" istot. 
galo sl
 troch
 kocio i zmyslowo 
waJ: tyro dogoadzaniem soble a nawet na
 w oo}arpk
, jedru}. .z wielu jakie ru.chJiiwe uHce Br6dmieAola, odezv.ral owego tla zdawala sir: wskazywae ze Wyszedi ku mme z lustra Kelolo. po doskona}o9ciach obiadu, aZ jeden 
porywaml rozl'zutnoAci drl)1;Q.CI}. g-o S'1m '9Obi-e 'Zi3lSt.a.wlam ooraz to nowy- sl
: podchod74 pod JSaIl'Il pr6g' - z tam- nal
cy do osobIiwej rasy mleszJkaii- z chl:opc6w chwyoll giltar
 i zaCZQ.I 
nIepewn
 I cUJ.g-le poszuklwanle mi odkrycl'3Jml tV'oh molOO m:zekajf).- - To zmieJ1JJJa caly m6j plan. Nie tej strony. Okazalo sir: ze to zludze- c6w tej wyspy, Mora jest ml.esza.nk!}. jq. sku
, nieohCll-cy niby, ale daj!}.c 
Se.t1JSU r!ycla, ikt6rego n
e umlaiy mu cV'ch ,stworzei1, 1k1t6re na jaJciS czaJS '2Jds}.Zysz nioc 'ZObaozyt... me. .Jed'l1ym SmJaIym wspir:ciem. jed- rlla"l wszyslJklch wybrzeiy oceanu Spo- sir: ponIieSC wlaJSl1cmu l")"tJm0W'1 - :fuZ 
zapewn1
 pfen.il).dze. wllJ,cm.m w 'kT;).
 ot.oozen:ia, aby byly - 
 zobaczyc wszyiStko - od- nym skokilem wsplnaly si
 pod dom kojnego. Uprawdal sporty wodne wla- t
 zaczr:li mu innl wt6rowae glosem. 
Ale 0 tym dowledzi.alem sir: p6Z- bUsko, bo mam potrrre
 obecnoScl powledz;ialem. z dna glr:boklego jaru. 8cIwe pdJlnezyjsk.Lm platom. dosIadal .JeS2'JCZe chwdla - ,tanCZQ.., Taf1.OZ!}. po 
nle1 nieco, m1mo te spotkania nasze lud7..k1e20 pi
 w Z!lisl
gu OCZU, po- - Ale rue zdQ..Zysz si
 woiq.gIUl.c. - Nie miaiem dosyc miejsca aby fal 1M. desce, stamal na nlej w szyb- tutejszemu. Ta.n!iec nie brzuch6w, me 
frta,ly sI
 OZ\ste t juZ nie przypad- wiem DalW'et wI
f. chre to si
 mo:re - Nie chcesz mnie przeoiei wcitj.- dac zajazdOWli odpowiedni roomach, k1m SZJUJn.4e plan, w tryumfalnej po bl6dr, z S2'J\llTlU).cym wokolo nich prze- 
1roWe d'lJIr:Ik!I t.emu 
 wie
aiem 0 wydaC PJ'OW'Okacyjne, a!le jest uozol- gae. Wystarczy jeSli b
d
 wiedziaJ: aby dom oofn!}.c dostatecznie w gl!}.b, stawie pogromcy plynnego zywioiu, paisan'lem z trawy, z wIef1oami. kwla- 
t\wlq.tyn\alCh buddyiskich na prowln- we, 'zupe1In1e uozel'We - tw IZIlSIr:gu jaik tutaj zyjesz, jak mieszkasz. zeby wygl!}.dal tak jak powlnien, z byl objaw.ien'i.em lI"adoSol zycla w ci
 t6w na .szyli. Typ filzyczny 1 rodzaj 
cjl, g-dzl-e z g-romadzonvch przez wle- rr:kl. Ni1,e moglem wiedzi.ee w6wozas ze dystaI1!Sem - opowiadai Bob, a ju:! Ie jak ISni!}.cy 'POSI).g, 0 BnladOiSoi row- ruchu. postawy, !IpIOsobu stan:ia na 
ki 9kaJl"b6w moma bylo czasem ku- Ten ..'Z3JSI
g- rf;!ld" b=m:lal jaJk w tej pi€'rwszej pr6bie rozmowy mi- wchodzilismy w stefi. nie jedwabnej Jak j
rnej _ cnu
i.e zieml, przegjr:cia growy, trzymania 
pic te ozy i'nne artystyczne r€'likwie stw:lerdzenle nle tyllro ca
 'I"ze- uda, wkl
y brzuch, stroma piers TQik znany z obraz6w Gauguma J"OZ- 
pod wanmlldem t.e sir: mialo dost
p C2'J0we. ale w dodatku Hustrowame ge- 1 o.sadzOJna pl
le gtowa 0 I
kklr.j kwita m:i teraz tym vAailnde przy- 
do przeora aJbo t.e ffi\! =10 kt6reg'ooA stem. Byl to g-est w plerwszym za.- sk
o..
 0CZ11 ponmieIl'iem i podobief1stwem. Chwy- 
ZE' stal'Szy'Oh mnIch6w. rysle ogoamia1f).cy. 7Xlecydowane isl
- Przekazy pl . enl - 
Z . ne do Polski - Noelani, je:go siostra, byla podobna ta.m .si
 ciq.gle na stwierdzenJ1u 
 
Dal'em mu do rcmporZij;dzenia mo- nl
le po m'lewl.doozny ale oboony 00 ndego nie z rys6w ale 
 ruoh6w. to gdzieS kiedyg widzLalem, te jurz: 
iegoo lSekretal'?Ja-stlldenta .Jarpoilozyka. ksztalt, a jednoczffinip. pieszczot1i- wysmukla, 0 grana.towej nlemal, bo to mam. . 
SluZyl czaspm ZIt opreewodnLka po we przesu.nl
e ai
 .
, domyslne I czarnej i ra.doSinie r
hrane1 czu. Bylponcz owocowy z TIlmem 1 by- 
nocnym Zyclu Tokio. Dztekl temu 7)3- IJ)Ozwalajl).ce na wypelndenile ruchu, ja- dzielfl sir na dwa rodzaje: prynie. Byla w por6wnaniu z Laur
 ia p6Zna noc kLedy skoflczyla sl
 wre- 
czvna}em po7.I1awac Boba takt.e w kd mil- zrobll. k
 rnofJl1wlj. do wy- A ) P ACZKI DO WYBORU - IlJie, nie spoi.J6b bylo por6wnywa
 szcie, na proS
 Boba, 1:a :zab3JWa, w 
odbicl.'ll wraJ:Hwo9cl mojegoo ml'odeg-o obraZenia treOO1lj.. ty1p. Ze ruch roz- wcale, byia pi
 ilDaczej wla8nde, kt6rej byllSmy obaj ty1ko obserwato- 
.Tapoflczyka, kt6ry zd:awa1 mi POC74t- wiq.zal si
 podobn1e jak slowa w nte- Klient wplaca dowoln!}. sum
 w funtach lub w dolarach, odbjorca 
jQ.Ca Irw..czeJ. rami. Za.c:Z\!liiSmy 
 !l"OZJChoclzlc do 
kowo wieme HDralWe z eskapad na dom6w1enlu. za.4 otrzymuje r6wnowartooc w bonach dolarowych (£1 = $2.80). Nie wyl.i.czr: wszyst1cich z osobna. na.szych 'pokoj6w IIla. pi
trze. ZdzJi.wilo 
jaikie wyproW'a.dm.l Amerykanma, aZ - Ale nile pozwalam sentymen:tom Bony S!}. wydawane przez wszystkie oddzialy P.K.O. lub Narodowego Powtarzanie sir: naJszyoh oboonoSc1 w mnie.ze wSZY8c:Y tu lDocuj!}.. Nde przy- 
p6ki Bdbu-san - bo tak goo .Japofl- brae g-6r
 nad tf). estetvczna., troch
 Banku Poisklego i urnoiliwiajq. odbiorcy wyb6r towar6w w najbllz- tej kwadra:towej plycie s:l1kla llrwiat- puszczalem 
 w sypi'fill,nJiacl1 na g6r- 
czyk nazvwal' - sa.m nie przejal na pewno zmyslowQ.. wld:zJiaJruJ. 
 00- Bzej plac6wce P.K.O., gdzle za wybrany towar placi sl
 OOnarnl do- Iia. mialo w sdbie t
 sam!}. fascynacjr: nym .pokl:adzle jest 8JZ tyle rn
eJsca. 
Inicjatywy 1 reZygeTil. Bvwall me tyl- tylkalna. przY'iemnMcla., faklj. da:jP lorowyml. jak!}. dziaia chwilaani otwarta. scena. * * * 
ko w domach g-e:fsz albo schadzek enmnacia sk6ry, IZ8Jp8.Ch wlos6w, naj- Bony dolarowe mog!}. byl: wymienlonc na zlote polskle (200 zlo- Tyle ze sami w niej tkwimy, 8ikto- PowLetrze przez otwarte o
a 
 
mntej wyszukanych I wykwintnych. bardztej IIIIleUlchwvtne zbllzenie I n:aj- tych za £1 angi.eJskioego _ 72 7.1 za $1. rzy i widzJowtie jednoczetIDie. rzeZwe, przepojone ikwlaJtaml rz; doh- 
.Jak sl
 okazal'o, Bobu-san pr6bowal' hal'dzlej 7JUchwa1y Skdk wyobrabli, N.ie jestem na og61 wraZliwy Da ny. 0puScilem ciernlI1lj. 
O!l
 na. ok: 
orgoandzowac przyi
ia w swoloh po- jeZell przedmwt .swoich t
skll1ot, ma- B) PRZEKAZY SKUP magi\! luster. Ale znam !ludzl kt6rzy no - bylo ter3JZ w m()lJeJ sypIalnn 
kl()l:fach hotelowvch namawlajlj.c stu- rzeii i mclLwyt6w mo7Jna naprawdf; - n
e ,potrafi!}. przejSC oOOk lustra, aby na pi
trze zupelmde. ozarno. --:- i od- 
dffita..przpwo(jni
a aby mu na nle znaJe:fC w zasi{!!gu 
, no, powIed7.- Klient wplaca dowollD!}. sum
 i przy zam6wieniu zaznacza, Ze od- IlIle rzucic w nie okiem, rue pr:zejrzeC .sunq.lem bezszelestll1li.e drZlW'lI, }ILk pa- 
spraszal kole2;an ' kl 1 koJeg6w, 
to- my, dotklI1.l
cI:a., ipOWIedizJmy nawet. biorca w Polsce ma otrzymac od powiedni!}. sum
 w zlotych polskich .si
 w ndm, rue sprawd7JIc w jego od- rawan w soianie. S
iednie dr2Jwi. do 
wa1 s2'JCZOdrze alkoholem. kt6r:v m1a.l obie-c1a, pl'Zy!tJuIenIa, uscleku... (200 zJotych za. £1 _ 72 zI za $1). biclu wygll}.du, mlny lub uczesania, pokoj6w sypialnych wIdoczne byly 
rozl'adowa
 nlffimlalMC tej mlodzle- MaskowaJ tI). k()(llst:rukcjl). majq.CQ. taik jakby przeplukiwali sobie w nLm w odbiciu lrurtra. przez 
 pod 
tv a prowa.ctZJi1 do zabaw w ta.den spo- jak ru9Ztowan
e podtrzymywae - tJwa.ga nr I: oplata manipulacyjna od przekazu wynosi 7/- ($1). WI2'lrok. A ju:Z rue daj Lrn BoZe mi
 dI"ZWlami Boba przesq.'C'ZW'o air: Wll-tle 
s6b nle daj&.cyoh si
 okre811t jako wI
 uzasa.dn.1a
 - typ uzywania, ja- Uwaga nr 2: oplaJta za telegramy dodatkowo 10/- ($1.50). je przed sobQ. w CZ8Jsi.e rozmowy albo mzenie awi3Jtla. Zarys drzml daI
o 
salonowe. ki mu byl' wl'aBciwy, :m.c'hilaam
, a Cennikl IJa("Zek bez 'Ia na z:).danie posi.\Iku. przykuwa oczy i woiq.ga, a poikoju, sypiaLnJi Laury, byl: szczelnJ.e 
Potem zostawlwszy mnle w trud- onawet chci
 jaka go oeo'howah w lepiej m6wiq.c wchla.nia - daj!}. w wpisa'l1Y w oprawr: zupeh1ej clenmo- 
nej 1 
atwa.nei sytuacjl wobec .sto9llll1ku do 4IStot, Jcl.6re trnkltOW8J1 UPOW AZNIONE PRZEDSTA WICIEI.ST\VO BANKU me nurka i wstajq. juz tyllro tizycz- Soi - odbijalio Si
 to w mrOO2'Jll.ej 
ZI81:enowanych IlJiedomowlefi mojeg-o jaiko wyrM;ndon.e spomdr:dzY nJieoieka.- nil- obecnoSoi!}. po tej stroIllie ZJWier- wodz.ie lu.stra pOZJWaJaj
c rOZ€ZI1at 
W poprzednim numerze (872) "Wla- sekretaa-za 1 mojej me daff).cej si
 wej ipl'IZec:I{!!bnoOOi - wyr67lnirone jag-o UENTRAI.A WYSYI.KOWA ciadlamej plyty, k1edy lMJpI"alW'dr: 9Q. przybLi:Zenle tylko pami
anego wzro- 
domoeci" (2 i1ustracje): W. A. Zby- zaspokol
 clekawoaci sZCJZeg-616w tych wlaJSl1yrn. wyborem. Ta chciwoSC p
- juri; wlaSciwie po ,tamJtej. I tJrudno im kiem szeregu d
 na p61pi

 - 
szewski: Tryumt wyOOrczy de Ga;uJ- nocnych p r zvg6d. raoom z ulg'!).. Ze btjala z jeg"O Sl6w. ze 9pOsobu w jaDd HA S K 0 A si\! odprwa6, ,trudno W)'1skoozy
 z po- potem zgaslo m:zeme spod drzwi Bo- 
lea.. - Aleksandr Puszkin, prze- skoiiczviy si
 bez skandalu. znLkal' m6wil' 0 ,sztuce zaSpiOkaiam1a. pas.t!. I . . wrotem z ram w kt6rych teraz tOlUJ.. ba i trzeba byl'o oczY, przywarte do 
Zyl Zygmunt Karski: Slowik 1, w drodze do Bali albo Birmy. 
, 
ie 
 w llllim tlukly. choe pr6bowa1 Tu
aj Tamy oS!}. wI
sze n.iIZ kledy- ISni
nia lustrzanej tafli prz
cza1c 
r6Za. - Andrzej Busza: Co mi stac go byl'o na swobodne i niczym mmd gospodar
 z umJiarkowomilem. LT 0 kolwlek. . . . do J
 gl
?szego mroku.. 
rpo karawelach. Fenik's. Blues. - Sta.- nie krfWOwane poru'9za.nie si
 po sze- dozowa.t 
ch napl
ola 
 u
sadnolaC . - To Jest naJ'Wl
ksze lustro w Nle zaUJW
iem l"02'Jsunwcia sl
 
nlslaw Linger: Marzenie. - Mieczy- rokl-ch mlakach lIWIiata. k'ierunlk:1.. Dal mil jednak pod sam kOo Swiecie - powledzJial Bob, ciJJ,gle jesz- ktorychs drZWl. Ale zobaczyl'em za 
slaw LUl'£'zyflski: C2J1owlek z wiaZY Utkiwila nrl jednak w pami\!cl jed- niec rozmowy tego w1ec2Joru swolmy 121 Earls Court Road, LONDON, S.W.5 cze popisu:jq.cy si
. Die w1em O9Obli- liniq. balustrndy.na naJSZyIIl J?Ok1adz.ie 
E1ffla. - Zbigniew Grabowski: 
piew na z nlm 'l ja.ll: si
 okazal:o tstotna kiluocz do l"OZ'l.IJnIIeniIa tego co zda
o woi;ciq. domu ozy Zycia, M6re BObie posta
, ostrom1€'. przesuwaJq.CQ. sf\! 
dz1ewc74t. - Pandora: Pu97Jka. Byly rozmowa. WidZ\! jll- d2Jiis1aj, k1edy jm: sir: poItem 1 co st.aJnowi temat tego w Dim stworzyl. . 
 zarysu drzwl - Da d:nny.. 
92JPIeg. - Edward Raczyliski: a.,p. wszystko w dztejach mojej zn.ajomo- opowll!l.da.lD1a. .


 Odwr6cony od rzeczywlsteJ polo- MieSctl.si
.w tym podpatrzeonnu la- 
Alfons Koziell-PoklewskL - Zofla /ki z Bobem stalo sf
 ZMn1m1
tym - Interesuje mJIlie dorasta.nJle. WOo 4 wy teg-o co tu 
je, tlumaozyl plan dUlDeJk wlplkich na.pl
. S!}.dizQc Ire 
Kozarynowa: Dzieje ksiQ.Zlkl w Kra- rozdziJalem Zycla, jako rerlektor, czy I\! IIlajbardzie(!lDawet na:l1WIIlq. Bw1
 
 
 T .. N L E Y 
 l"OZJkIad poIl1'ld.e82'Jc w ZIW'lercdadJ
- szmer6w d. ,sz
t6w, kt6r.e chwyta
em 
kowie.-Ju.n Raje'ki: Edith SitweJ:l mote lustro, w ikt6rego odbiclu doj- nltl; doSwmdCZoell1Ji.e. DoSwdadc:2Jen4e 
. 
 .ta nej odbJJt.ce, w kit6rej przegll}.dal Sl
 poprzez g'lr:bdkie.fHtry Cl1SZY, 
usiajy 
o ELZbiecle I. - Aleksander Janta: rzewaly potem pewne prawdy 0 rum.. prnyn
 sam. WY2YKOWSKI sa.m. .. si
 tu 
bywac 'LIlte?sywne maaterla, 
Dziclo dw6ch warszawianek. Gallery - Kiedy przyjr7JeC si
 ludziom z B
()1 w tym 006 IZ ipI'Z€JChwallkL Ale BUILDER . DECORATOR - Syp1aJnde BQ. Il'I8. ipl
rze - obja- spotkanla II. scha
zIIn. NLe byl'? 
- 
63. - Jan Kowalewski: W Z.S.R.s. Ibliska. strach bierze jacy n1eolekawd znajdowal wIdooznile potrze1me mu erul. .. domo kto w lct6reJ syp
, aID? k
y 
- Na!I
pca: W oczach ZachodtL - - m6w'i1 81edz1).c wyg-odnie w gl'
bi pdkrycie w przygodach, na kt6ryoh 208 Walm Lane, LoDdoD. N.W.2 Telephone: GLAdstone 4668 Bylo coB n'le7JIn
emne konwencJOIlal- nasI:!}.pdlo to p17Jelt8JSOW8.Il1e S1
 rOO- 
Korespondencja (Barbara Toporska). mojego jllJpoilskiego studlta 0 rozsu- mu me rz;bywa1o, 7JWiIa:s2Joza odkq.d rarz nego w tyrn. poWIiedzEIDiu. Wydawalo nych obean:08cl, 
 ozy mogl'o dotrwaC 
- KronLka.. wanych 
16Ilach. ru
 n:a sz1aJcl .Azj1. sir: nl-e na mdejscu 
 dlatego stanOWllro do dnia? Mialem zmysly podmilnowa- 


'1111111111111111111 J III 11111 11111 11I11 11111 III II! 

 KSIJ;:GARNIA POLSKA 

 W PARY2U 
wydala iiwie10 nowlJ kslJJJ:k{' 
Kajetana Morawskiego 


/ 


" 


. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
, 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
: SIl- to rpam
tn.iki Z okresu ostat- 
: IIlilch l3Jt pi
esl
I'll, pisane 
b8.l'Wn1e, pelne Dowych szczeg6- 
: lOw' i przyczynk6rw do d2Jiej6w 
. odrodzonej PolskI, jej 
t tra- 
: gIc:zmych oraz dzialalnoScl 1"ZQdu 
. na emigracjl 1939 - 1945. 
i Cena 80!!. - $4._ - NF 20.- 
* 
DruglJ nowoScu. Sll 


, ' 


" 



 



 . .._--.....
/? 


p.ll:. 
, 
WSPOLNA 
DROGA 


, 
, 


GALLERY 


1Z1 Madison Avenue 
New York 21, N.Y. 
przesyla wszystkim 
Czytelnikom 
"Wia.domo8ci" 
serdeczne tyczen1a 
'wb}teczne i noworoczne
>>>
Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


WIADOMOSCI 





 


ne 
 1 n1epokojem, choo Ie, sam 0 soble nft.e wszystko wie, umie
 81.
 takZe powtarza
 w co- 11
 jak 11.noskoczek na tej 
y. wieniu ze slonec:znoScUj. studia d lu- 
to 00 
 d2Jialo moms. byto Siedzie a juZ na pewno wcaJe nile wle do raz gl
bszych i daJszych odblaskach Byi to gest wyzywajQ.Cy 1 be7Jcu.e1ny, stra dawal teraz sypialni Boba na- 
jedynlie w odbiOlU ndech.wytnych dIa czego bywa zdolny. 
 porza. tyro zw.iercladla.nego obrazu. obllozony na to abym przeraz.ll sI
 str6j cieroni, w kt6rej wywoluje si
 
oczu, a tylko wyczuwanych sh1chem w 'Zyciu k82Jdego z ll8IS decy'ZJje ta.k Opowia.dala z oZywieniem 0 trzech 1 jednoczeSn1e podzi,wiai jego lImia- zdj
ia. Przyznal mi sluszno6: gdy 
I sk6rq. stopniowaii. mroku. Byly to osobiste... drobnych 
 \Z koScl 8l0niowej looc, jego zr
ooc, jego {,wj,etD4 for- to 'Pow1edzialem, chocia:t skar:iyl a1
 
pol"USZ8Il1a i przesuni
 wystaWlia- Posuwalem sl
 ostromd,e w terenie - naleZaly do Zlbioru rze6Jb "netsu- m
 sportowca i mistrza cyrkowych Ze odb1tek jakie tu oglq.da nie spo- 
jq.c.e mnle na ci
kq. pr6
: czuwalem trudnym, 00 na moje wyC'lJUoie Bob Ire", kt6re Bob przywi6zi z .Japonii sztuk. s6b utrwali
. 
w oczek1waniu Ze uda mil s!
 je roz- sprawdzal w tej chwih 8Woje podej- - wyra.iajl}.cych Jru}.droac WSChOdnlegO Mialem Zbyt ostrq. Bwladomooc Die- I zaraz potem: 
szyf
 samemu, w zupe1:nych mro- rzenia., czy maze urojenl!a, i z calym postwowania z ludZml - jedna za- bezpLeClZeilstwa na jakle 
 wystaw,ia, - Wydawalo rod 
 Ze luatrem po- 
kach nocy I lustra, jaJk nieumyslnym wyrachowaniem prowokowaJ mojli siam.iaAa J:apami pysZlCZek. druga oozy, aby moo zdobye si.
 na odruch inny gl
bi
 czucie posiadania, Ze je prze- 

c.zen:LeIIl w tajlny ikrQg gry, kt6rq. domySlnooc. trzecia uszy. Staay na 9'l1klanej p6lce niZ krzykni
e teby nie robH z sie- 
, .Ze je 00 IU.l-jmnlej podWo
. 
graJI1. - Bardzo osobiJSte - podchwycil 
Skiego pasma Scl8ny tw; za naml bie waI!i.ata. Zesk.oczyl z powrotem Zdradziro ffi'I1d.e, Wldz.lsz. Wszyatko 
· · · - i bardzo trudne dIa czlowieka 0 i w lustrze przed IUIJIl1d wIdoczne, ale na tar81S Z mmq. dziook.a, kt6rem'll przez nie ucteka, wymyka mi si
, m- 
Obu
ilem si
 kiedy dom byt juZ molm usposob1enilL Ale tan dhJ.Zej to k!iedy Laura wyci!}.gm.
 ku nim r

 nie poZIWoIono dokoiJ.czye zabawy. A czego nie mog
 ani. m.trzymat., ani 
znowu Jasny i przejrzysty, a. na dole trwa, tyro jaSniej 
 :t.e n1e byJ-o i oposzeRem oczami za. kienm.kiem potem przymllnie 1 nalegajQ.co, ale uratowM od 'Przemla1
 Zostaly ml 
pelen ruchu gwaru i SwiaUa sm1ech6w. mnego wyboru. WId7JIsz, katdy pr6- jej wskazama, okaza.}o si
 Ze wska- kategorycznie: tylko te odb1tki. Pom
a, prawda. 
brzlllli!}.cych bwtroSko i Illiodo. Laura buje uc1ec przed tytm 00 go czeka. ZlUje stojQ.Cy obok wazon z buJkletem - Nie powi.esz Bobowi Ze ci
 tu Zre97Jtq. przygotowai nm1e .Da nUl- 00 
ucieszyia si
 kiedy zszeRem na I mnie si.
 IZIdawaro Ze uc1eIdern. dlugich lodyg i nasadzonych DB. nie zaprowadZll
em. dawna m6J 1eIkarz. PowiDllenem byl 


e, w1tano. mnie okrzy
 i - ObserwujlJ.C 
, moZna bylo pomaraftczowo-bl
Ltnych kwiart:6w, .- 
y to takie wa2IDe ooby nie wiedz1ee. . 
smlechem, nastr6J byt rozbraJaJQ.OO przypuszczae raczej Ze gonlsz coB co jaik wliskoSkrzydle motyle z p
am1 wledziai? Mnie natomU!.st na t
 poi;egnalnli 
radosny. Kelolo smaiyl jakieS bekon
 sl
 nJe da dogonie. ogon6w czy oatr6g. Ten kwiat zwa.ny - Nie, nie jest wa:me, ale... Ale r
ow
 przygotowaly wl'aBne Boba 
i nasycal dom, przepojony m.pa.oharn'l Nie podjQ.l jur:i: tego tema;tu. rajskjan ptalkiem kwttnJe na Hawa- Bob boi si
 1 me poZIWala. ruedom6wienIa, choc do tej chwl1L DIe 
9w1eZo ci
tych kwdat6w, jeszc.ze jed- - Za
o si
 to maZe dwa lata jach przez ca}y rdk. - Boi s
? Ozego? Ciebl
? umI.alem d
edzi
 do konca tego 
nym moonym aromatem - doskona- temu. Z:n.a1em La
. jej brata, caly Wydalo si
 p62mlej w iIIlinych kon- - PrzepaSci - powledzi.al, a juIZ 00 usllowal m'l 7JWJ.erzye. 
szyst
o 
iej kaw;v. . krq.g tego wiaSnJ.e dorastania, kt6re frontacjach Ze to podw6jne I1aBZe Iist- schod:ziliSmy z powrotem w g!'l-b Btl!- okazalo sl
 w rezu1tacie mne niZ 
Bob jeden wydawal Sl
 niesw6j. ta:k kochaan. kit6re potl1Zebne mi jest nienie, poza. lustrem 1 w lustl"\Ze, za- dia, zastajlJ.C na dole mlodzieZ taD.- przypusoozalem. 
Czaiia si
 w Dim nie wyrodeciona do do odnawlaa1ia s1
, do tyoia.. Czy ist- c1era ostroac w ocemie kl.erunk6w i C74
 1 rozbawkmq., chociaZ wIdzia- - Przed dwoma. liaJty, - naw1.I1-z;al: 
czy
 pam.i

 minione
 nocy; Czulem nieje na Swiecle "wieczna miodo8t"? mLejsoa., z:a.chwiewa poczucie wlasnej lem Ze Laura sledzl moje pol'"Ul9Zelllia d? r07l!Ilowy 
 kiJiku dni kt6rej 
to, m'lmO pozor6w wzaJemlIleJ l1onsza- ot:{)d: w odbLo1u ioch dojrzewa.n!ia czu- sta.loSci w tym nie podwodnym, ale 1 musiaia m.uwaZy
 moje 7JI1.1Jknd
e me dok
czyldSmY, - przed c:Iwoma 
lancji, swobody, 
oBci, a1bo bez- lem sI
, jakby to pawiedz1ee, ooby mif;!dz
let.l1Ilym i roztopionym we i to Ze Kookl by} ze mIlQ. i. Ze wra.oa.- laty po Jed:nej dosy
 szaJ
eJ . nocy 
troski IZ jakQ. Bi
 rm6wMo, wszysey na- nie brzmialo (mUeS7lIlie, wiecz:nie Illio- wlasnych odbiciach Swiecle. my z tarasu. C1eJkaw bylem czy pa- (byio to w Szanghaju, gdz;i.e mia1em 
raz, 0 wyj€0dzie na pl
. Kt? kt6- dy. I uiywalem tej nieswojej mlo- . . . ml
 8Wojq. przypow1eSt 0 trzech ma5
 pmyjact6U, 
ulem Sl
 na.gle 
rym samochooem, bo :mde1
y 

 doSci peh1ymi 
kaan1. WlaBnie to - Laura ma spos6b wyzywaj1J.Cego malpkach. bardzo Zle. Posta.1lowilem 
 
 zba- 
wszyscy, ale Bob wymaWlal 9l
, me nieswojej. Cd tego sI
 
. ne demonstrowania swojej cielesnoSoi - Obserwowalem nleraz jak 9poJTze-
. Le1mrIZ posl'uchal. se:ca. zrobll 
wiedzialem je.sz.cz.e, czy ze wzgl
,:, m
 Ze roam laJt? p6ki jednak upramia to kUSZlEIDie tyl- Iililmi ,spod r
s. mlby skrzydel mo- kardiogram. O
o 61
 ze mIalem 
na .zamiar zosbania ze mn
, ChOCloaz Zawsre mI si
 wydawal: staI"8zy Dirl; ko ksztaltem, tylko ruchem, zawsze tyUch, rozm8IWia. z Kelolem. M1eli na a!-Sk 0 kt6rym me wledziaiem. Ka.z:- 
Laura nalegala aby jechal, a on ta.k na to pr6bowaI- wyg

, choc nie naturalnym jak :ruchy kot6w, p6ki ocmch wszystkJ.ch iIlJtensywne, na- diogram to wykarreJ-, lekarz postawii 
jakby opieral si
 jej proo.bie czy moZe wyglq.dal: wcale staro; latwo m6gi uj- uoprawia je za dn:ia, w otwartej a 
tne '}JOrozumtenie, chooiaZ ze sobli warunek - przestaC. pIa mnie bylo 
pokusie. mow
 soble lat. prze.Swietlonej lSnieniaml scenie lust- me roz;ma.wiali. WszylStko mI
y ty- to ta.k jakby k.azal: m'l przest.at z
. 
Potem r07Jblegli si
 wszyscy, po pi
- - CzterdzieSct pl
 najwy!ej - ra. woo nad morrem na plaZy pod ml Iclodym1 wypowiadalo sI
 alOO Zrobil wtedy ustwstwo :- .polecU 
trze, po ogrodz.ie, r
oSIU). kolorowl}. powIedzIalem, aby mu zro
 przy- bijl}.ce ku nam szumy fal, albo tam okrzykamd ra.do9cl, ffiniechem, gonit- przrhamowaC t.emIpo, ustali
 S1
. .Jak 
grornah}. przejrzeli oSl
 w lustrze, og- jemnooc, dawm.o wiedzQ.c Ze uCZlOiiwoSC gdUe sl
 tailczy 1 gdzie morllna 8WO- wq., wsp6lnym p:lywaniem., wsp6lnym mOZIla regulowae tempo w sprawach, 
romniejszym jeST;CZe i gi
bszyro nilZ w tych rzecza.ch trzeba ndera.z po- bodniie kosztow
 jej bUskoSC w ta- taD.cem, albo ZllOWU ml:l-czem.iem pel- kt6re go potrzebuj
, z usposobiendem 
wczoraj. Zostaiem na ohw.il
 sam. Sw.i

 na TZeCZ up11ZejmoSci. nec2Jl1ym obj
ciu _ niebernplieczeti- lIlym trudnych do ukryc1a znacze.f1 1 taJkim jak mojfj, szulkaJli-cym :mnla.n, 
Z rOZlCil}.gni.
tej na ca1!}. Seian\! p
i Podchwycil t
 ocen
 wieku n1c:zym wo zapami
ia si
, 
 w nami
t.noSci. u
maloeti., tlo.lfci? Lekarz targowai 
bibl:iotec2Jl1ej r
em r6wnych grzble- spodrzJiewMle 1 naledme rou pochleb- be:zBenlS podniece.f1 za6m1.ewajI}.CYOO Istnieje mi
y nLm:i, w tych wla- Sl\! ze lJ1IIU}., a \WaAoLwIe ja z nim 
tow przygll}.dajlJ.C
j sl\! sobie P:'Pl'ZeZ BtJwo. I"O'Zl\JJrn, je!SZlCre nie grozl. Wieczorem €m:ie nie wyraZonych Zadnym slow em 0 
o do pewn
 wyjlitk6w. ,,0 
gran:iei; lustra, wzi¥em n
 chybi.l 
ra: - A wl:aSn.ie. Ka.ixly to m6wi. Nie po powroole do dOlIIl'l.L, po przep1uka- porozumieniach - spLsek, k:t6rego co. Sl
 sprz
. . -:; m6wil: ---: 0 
m ksiQ.Zk
 w saflanoweJ opra
e 1 przyznajr: si
 mgdy Ze maro ich 2J11B.- niu s1
 w cze1uSo1aoh lustra, teraz przedmiotem 1 orIarq., 
brew wre.sn
 IDU!.rr: 
lasnego. zyrna. Pr6
J
 Cl je 
otwarlszy jli na stronie na kt6reJ za- OZIli1e wi
ej. Nawet prz.ed sa.mym so- przy swiaUach 
Lec w oprawie mro- wiedzy 1 pewn
i sleblE
 tak jak JI}. przedhJ.Zye, ty Je chcesz soble 8kr6- 
looODa byq-a jedwabinQ. wstQ.ZkI}., prze- bli - dodal. ku majq.cych nJesa.mowl14, chctalem pozorowal do¥ wobec mnle, choc elt. Wy'bieraj". 
czytalem:. . . . Bym nUIi:& nle2Jl1oSnej kokleterti w powied:zlee _ przepastnl}. g'l
bi
, ale dawno malem latrwo8t z JaJul. sprze- . "Nie wybraiem, 
ki rmnle n1e OOwy- 
"G
y maluJesz powlllilene6 W2JiQ.t !y
 powiedzeniu. Ale 1Z3Itarl jej wra- wycofuj
 to slowo, OOj
 si
 go, jesz.. niewlerza1 

 whiBnym oSw1ad.oze- clio. T? bylo w Kalri!ornii, w? hotel
. 
plaslue lustro i 
o przyglQ.dM sl
 zeme nastr:pnym: cze za wczeSnie aby je wydobyt. n101IIl zasad 1 pog
, byl oczywi- Czy In1We6 kIedy a.tak seroa. ZdaJe 

iasnej pra
y w jego odbiciu, a uka- - MySlaiem Ze mog
 soble pozwo- Rzec:zywlstoSC w lustrze jest praw- Sele Bob. si
 to j
 ndewda:me pr8JWie, n
 
z
 si
 ona 
 od
otnosc i. 
zi
 lie na 
szyst;Jko, jaJk kaZdy C7Aowiek dZliwsza t prawdziwiej odblja niebelZ- Gdy'by nl
 on, 
 z tych wplQ.- t
e 'uczucu!. niestrawnoSci, ja.k kaani
 
Sl
 zdawa.': dzie1em mnego mistrza 
 kt6ry el
 czuJe mJodo. Ale przed dwo- pieC'Zef1stwo. Ale nie da si
 ani u- tanych w Jego !ycIe I:Stot, spot
a- ClSIllJ.Cej brzuch, stel"CZQ.Cej w. piersl, 
b
uesz dzi
ki temu zdolny iatwieJ ma laty... chwycle Ball dokladinie okreS1ie. Nie- ny
h na pla.Zy Wa.i1ciki i woi4g"aa1ych HZ sl
 rozwlnie w b61, rozdzleraJIl-CY od 
d,ostrzoc..... .. " Obserwowalem go w lus1Jrze k!Iedy dom6wienia, r6Znorodnooc, wielowy- w obw6d jego spr8IW! jego upodoba.d, srooka przez rami
 - troch
 n6Z w 
"Zdolny latWleJ dostrzec - ZIIl- m6wil I kiiedy spod mrodzief1czej me.- miarowoac - wydaJWal-oby si
. Ze to nle mWaby talk 
etn.ego, weso}ego, !ebrach. - 'C
}e.m jaJk sl
 to z
1era, 
trzymalem sl
 przy tych slowach..A ski wylonila si
 nagle. w wyobraZn1 wyraz usposobienda I umys1u kszJtal- be1Jtrosklego 
 i 
a.nia, jak to, ja.k podch
zl, jaJ
 przygwa2JdZa., 

 takim razte je
 sens \V odCZUOlU, raazej niZ 1Il3JPI'8JW"d
, twarz st.ar.ego towanego przez Wsch6d. Ci mlodzi k!t6re 1m daJwaj doan Boba, jego gest ,;h?6 b y nJe mlalo zablt. Ale 00141 :tuZ 
ze lustro poprayna nledostatecznooc czlowieka. Tak czasem dostrzec moo- SQ. ludtml Wschodtl. I jego kaprysy. zYJ
 strachem Ze mooe. mnie znow:u 
n
rch do
rzeZef1.. Skq.d. u Boba ta na IlliodollC przez faldy i 7JWi
 sk6- Wybijal si
 wSr6d mch Kel00.o, ale Z drugiej strony jednak - z kt6rej chwycit.. Wlem nawet jak to ¥Zie 

Il-Zka? Nle 

em ze interesu- r
 w twarzy juZ Btarej, ta.k w mlodej 0 wiele wi
sze :2Jl1a.czen.le w tym do- strony? czy juZ m6wimy znOWU 0 1 cz,;kam. Bo tym razem na pawno 
Je sl
 pod
CIZlli]{lem malarstw
. Ach, twarzy objawI sI
 zapowiedZ star- m'll 1 otoczeniu Boba mial: jego braJt, strome lustra? - ohecnoBe jego, jego zabi]e. . 
jeszcze jedno - kto to na
lsai? czycll zmarszczelk i zmian. Keoki, p6l-HaJWajC'zyk, p6l-Chlf1czyk, zachlanne, narzucajlj,ce si\!" 1 w
dzie Przygl¥Ial mI Sl
 kliotem oka i SZIl- 
"Wez lustro -. czytarrn - i. usta.:v Tak lZdba.czylem twarz Boba. Ale kit6ry Bobowi oslutyi za kiierow
 I widoozne odbicte to obserw8ltora, to kal od
!1 n
 to 00 m6w1 w spoj- 
je tak 3Jb
 odbi
alo rzeaz prawdZl- byJ-o ooS w tej twarzy, w postawde, towarzysza wyjar06w. Byl to, jaJk sIr: znowu uozestn1ka. ich zyoia cUj,Zylo rzentu racze:J mz w sWwa.
h. . 

I}.:.. Co. Sl
 zdaJ
 okrq.gle i. 
sobne w ruchach. 00 podtrzymywaro pozQir okazal-o mlec.2Jl1y brat Kelola i Noela.- obcoSciQ., wrogoScil}. nawet, D
by za: - Chcl.a1em .01 to 
edzleC w 
1 rr
e moze bye uJ
te w dlO?'

 ... - sztukowanej ( wyt
Wnej m1:odszoSc1. ni, ale z lewej r
ki. Ojc1ec 1eh, ore- a przec1ed; 
ec1w dch swobodzl.e, tej c
tery oczr: Oni nJe Wledzq.. ZreS2'Jt4 
"Nle more bye uj
e. w «Home - 
 Przerwano na.m wtedy rozmow
. niony z Hawajkl}., mial jednoczelm.l.e ra.dosnej swobocl2Ae bytu kt6rego moo- me potrafihby teg? zrozwndee; Mlo- 
wtarzam - "podobnie jak sl
 to dzJie- * * . przyjaci6lk
 ChiiIl.k
 _ i w}aSru1e na byro kosztowat do pe1lnl Sk6rQ., 
 nlc rue rozumue. bo nlc me wie. 
je 
 zwiero1adle"... . ? ObeClno6: wielu mlodych 1stot pod Keok1 byi sYnem doh z tego zwiQ.zku, oddechem, wszystkilffii funkcjarmi 2Y- I n"
 trzeba aby kitokolwIek nawet 
Mlalem zobac;zye kt? to naplsM. dbserwacjl}. Boba ! moje niej8lSlle m1
- uznanym 1 przyj
tym, a przec1eZ cia, lIlie mySJQ.c wcale. podeJrzewal... . . 
Autor 'llaz
 Sl
. da Vmol. dzy ninrl wszystkillD'l mlejsce nie pro- traktowanym przez wlaBne rodzef1- * * * . Nle wiedzialem co powIledzlee aby 
. "Lustro nlech .Cl 
e 
 p.r
od- wadzi.lo do 7JWierzef1. 0 lIe w kawa- stwo inaczej, ani lepiej Ball garzej niZ To tylko st
 rozmowy, . tulaJI.Cy przerwa.': ct
 jaka naBtala po tych 
nika - pod,powiada z kSI
!k1 mlstrz lerskich rozmowaoh dopuszczalne i innl _ inaczej _ i to rullpinalo w nim sl
 jaJldiIT1B trafem w paml.
 0 tam- s1owach. Przerwal jQ. sam. .. 
Le:on ardo . - Pi
:moSt obrazu i gia- praktyk
am.e bywajq. pawne 8Wobo- spr
yny preten:sjl, ambl.cj
 pokazy_ tych dniach. - Wybralem to wla8n1e co w
dzl9Z, 
dzizna lustra odbiJa w oozach naszych dy opowladafl 0 rodz:a.ju doSwiIa.d.czef1 wania co wart 1 co mooe, stawlania Bob do Kelola: co chcialem Zebys parmal, dom 1 Lau- 
widzenie d wI
 0 wszystkim co si\! a nawet 
 erotycznych, maI- na 8Woim ch06by prowokaoj
 t pod_ _ Czy samoch6d naoldwiony? r
 - jako najrozSlj.dnlejszq. form
 za- 
w nie za.nurzylo"... :!eiIstwo otacza te same sprawy ba- stWffiII. _ Nle. 
i
a do portru, ..m.rzuoenia kotw1l- 
. 
bserwacja doty
Z!}.
 klSztaltu dr
: rierq. dyskrecji, para.I.iZuje mormoot Byi '}JOrywczy, przesuwaly mu si
 _ Powiedzialem 2e trzeba to zro- cy . Lek
 zgodzR 81
 na ten niby 
2JIll zmysly, 
 skupla Slr: w tej ChWlli m6wiema 0 nich, lI11"OZIi. kl1anat ewen- .przez oczy ognie gnlewu, widzial:em ble. komprOlIIlI's, przystai na to 00 DBlZwa- 
na konkreuue wyp
klych i czekajl}.- tualnych wy7Jl13.f1. Bob rn4aJ- wpraw- go jak na pla:!y pr6bowa.l zaJpa.'IOw _ To byro wczoraj. Dziti juJ: nie lem na jego nal
gani-e zwolnleniem 
cy
h tego zauwazenia wy
uk.lo- dzJ1e la
 rn6wienda. 0 swolch za- z towarzyszami zabaw i ujawnial w pami
tam. tempa. Atak byl, jak s1
 okazaJ:o, bar- 
BClaCh. j

ch, .zw.a rtych , gI
tluch ilnteresowaniach I zabaJwach, choc1a:t IIlIich nie tylko zr
oSt ale zaciek- _ Sam mogieti 0 tym pomySle
. dzo la;g
y, ostrzJer};enle ty
o, rue- 
I 
 .zawrotni
 I:hsklCh, choc przesu- w Japonii nieudane pr6by wprowa.- iose _ gzy'bkie. kocie odruchy, nagle, Ale k1opot z wam.i ten wiaSnie: ni- groZne wby, choo trzeba Sl
. bylo 
w
JI}. si\! .przecnez w odbiclu, po tam- dzenia mojego sekretarza.-Sbu.denta W koncZ!}.ce chwyty _ .szarpnl
em jed- 'kamu sI
 nie chce mySlee. uczyt 
iej!rrego szaf
a sl- 
teJ Btronle. k
g jego uwod7Jiolelskich manewr6w nej 
ki kladl przeciwnilka na obie Byta to takZe pretensja do Laury lami 1 opodnJecenlem. Czy myshsz Ze 
. ... wn'iosly juz przedtem pewne za;i;eno- lopa.tki, trwalo chw
l
 zanim 2Jl"OZU- 
t6ra nde mwa najrnlIlliejszej sklon- opanowalem t
 S?Jt

? Nle IPrzyzn9:- 
Sl
Zimy IZ Boben; po srodku nawy wanLe w tr: swobod
, UJtrudniRy otwar- mialem ze stosuje techn.iIk
 judo. Gdy- noSoi do zajmowanla sl
 czymkolwlek jr: rmu sI
 do 8WOlCh nieostrOOn.oSci 
!Jt!1 dla 
 za.wieszeruu mlf;!dzy rzeczy- to8t ro2'JJTl.6w. SldadaAy 
 i taJk Z8JW- by nle narzucone 14 wm8nie dyscyp- i opleral:a sl
 kaMej pr6ble wyc
g- To Pl"\Z€l(J1e! nile tylko LaJUra, to cal:y 
wlstoSclli odbic1a i jego replikQ. kolo sze z dOlIIlyS1nilk6w. z jande wrnBcl- 1im1i opam.OW3JIlJie naturaJnych skI-on- ni\!"Cia jej poza obrr:b otego dziewcz
- krl}.g 
 dokoia IIllej, kt6re dZllala 
nas, w Das samych.. wego protestanckiemu wyehowaniJu noSci draJpiei£y 1 gwa.M:ownika, kto cego kwitnienia, kt6re bylo treSclq. 
 mn.1e ja:k wIelka pokusa., poglr:- 
'Y trze.Z
 Bwletle poranka. 
 porwrowania 8ZIC7Je1"08ct jaiko BPOBObu wIe jakby s1\! te 19ra.szJki konczyly. jej bytu. blona lu.s1Jrem -.a 
o znaczy JOdv.:6j- 
Swu
!yC'h 

ti., Bob w:rgll}.da bardz
eJ tym gl
bszego maskowan1a pra.wd 0 Umiej
tnle tpOSluSZllly Bobowi, u- KaMe wtargnl1
e Boba, jak cuo- n
m wldzeniem ZYCla, cal:y krQg iISt- 
zm
czony m.z wczora]. Ma podbi,t
 samym sdbie. SluZ!riy a nawet zgadujq.cy jego za- wieka z in11ego SwIata, w ich krQ-g meiI. czekajQ.Cych aJby je obudzit., aJby 
oczy i pod pow

 g

boko opa:iOlleJ .Joo nlby naprowadzaJ I1a trap wy- chcianki, byl 0 to swoje wywyZsze- dzd.ecl
 berntroakii, psulo nast:r6j i nauozyt., 
adzie na r6rZm.e mo!- 
sk
ry zarysowuJe Sl
 Jakby zwl
dloSC 2Jl1a.nia i zaraz 2acleraJ p1l1Ilie 
ad rue w jego OCIZaICh m.zdrosny wobec warzyro beIZItrosk
. Keok1 byl mzdro- LLwoSoi 
ycla, a jednoczeSn1e samemu 
pohcZk6w. . dr6g, kt6r.e ku lDiemu prow
. rOwiielmLk6w, wyr(rm1anych chwilaan1 sny nle wiem, 0 braJta czy 0 Laur
, s
 w nIe zanurzyt, bye przy .tYlm, 
Spost!ze:g lem .t
 teraz po ra.z ple:rw- Zawsze byl got6w wyfXJf
 sl
, OBtroz- kaJprysem tego same go n
by-pana, ni- ale me sprzymieJl"ZOIlY ani na chwil\! wIdzLee, wI
1.el:. Teraz gdy ZWlQ.za- 
szy, dzl\!kl 
lClU W lustrze. 
rzy- ny, a jednak posuwajlJ.CY 
 w cora.z by
ac1ela. Bob. wIadomo, dozo- ze sprawa.ml Bobs., zw'laszc:za g'dy ten ny jestem z Lalln}, zatlJdrosny jestem 
gll}.dam mu 

 I?ez poBp1
U ! bez to nOWQ. Bmiaioac. Doan
 81
 Ze wal wzg'l
y wedm.ig wlaaooj wygody, przez oaly wIecz6r potrafU objaJwiaC n1e 0 nJq. ale 0 dzialamde jej urok6w, 

rzeby kryCla :n
 ze swoJI! ci
wo- wbrew udawanym przez mego podsta- nigdy rue bylo wiadOlIIlO kto jest w zaIIIl,teresowa.n1e lIlie Laurl}. woale, bo tr: iatwoSt zawracania glowy chlop- 
BCl!}.. Podkreala Je.mcze 2Jl1uzeme twa- worn czlowl.eka, ikt6ry '}J8IDuje Dad sy- da.nej chwl:li jego UJlubie1i.cem. Wywo- Noelani byla takZe pocil}.gaj1lca, a com, kt6rzy sI
 kolo nlej k
, 0 to 
rzy kolorowa ot
a s
eroko koszu- tua.cj
.l sam reZy"seruje jej przychyl- lywalo to plomien1e w oozach chlopca, Bob lUJbU Laur
 draZnJ1e 1 prowoko- wszystJko co a1
 tuJtaj dzleje z wla- 
la. W tej oprawle BZYJ
 ma ch
dI}., n?5ci, 
ob Zyje Da msce 4dz, kt6rych za.ci
le si.
 
, drapi.eZne kiSnie- waC, udajl}.c zresztft. 
 godzli sl
 n.a. snego mojego wyboru, czy przyzwo- 
grdyk
 bardzo wysadz0IlJl I ruchli
l}.. rue maze za.spokoI
 jedna istota, jedno- nia dlon1. wszystJko i .przymykaJ
c oczy na jej I.enda. a w czym ja. jeden lIlie mog
 
.Jest coB z 
taka w t
 
e
wleIl:1u: osobowe wclelerrle tych urdk6w l tych Ot6i Keokl wlaSnie poka.zal mi poro21ll1"I1'ienie z Kel01em. juZ brat pehlego udziaIn1 pod grOObq. 
Rozg
 gl
 
 caleJ zwlerr:iadlaneJ urzeczeti., tak przez nlego sla.wIonych. wyjscLe na tara.s. wbudowallly w kon- Kedki obmeal za.w6d i gnlew, wy_ Ze ml a1
 Ilag'le ziem1a usunde 8pod 
P!"z
lwlegloSoI, jakby chc:}.c Sl
 upew: 
otrzebna. 'lTliU byia do Zycia i do u- dygnacj
 dachu ane WYSUlll1
ty jak n'liJdy z podpaJtrzenia gry, jaka 
 DOg, te mi sl
 to lUJStro,. w k!t6rym 
m
 ze przyohszona obean.ooSt Laur
 1 Zycla. 7Jbi.OI"OW'OS
, ca.ly ZJeBp6i 0kaz6w balkon _ ku przapaSci. To by10 t1'Ze- na oazach wszystlulch toczy'la w po- w:szystko wI
, - bo Wlem jak w 
rozkmyczanyc
 od ,;ana przyjaCl6l:, mlodoSoi, urody ,1 zdrowia, cal:y tch de p1
ro dOlIIl'll Boba, niewidoczne dw6jnym wydan1u, bo latwlej jl}. byto nle patrzet !I. jak z jego pom0C4 20- 
kt6rzy nocowall w ?bl1Czu. tego lust,:a. bukiet., zaw
Z1ony i 'PO"Ni1J.zany mi
- od zaja.zidu.. Z8JS1and
te parawanem d:a- dostrzec w lustrze nirZ w be7JpoSred- baozye to czego rnoja cleka.woSC 8'lII.1- 
rzeczywiScde prze:!uosla Sl
 na p
. dzy ISObq. magnesaml przycUj.gail. chu, najlwyZszy poklad otwarty na nlej obserwa.cji UJczestmk6w tych nl- ka, - rozwknde w ooza.ch na tysJl}.c 
Teraz bl;)dzie morzma wreszcie J?Ol"OIZ- Gdy'by tak byto, j3Jk wythLmaczye taml\4 stron
. Tarot!}. stron
? W do- by zabaw, juri; teraz nabrzm1ewa:Jll,- soozerb... 
maw1at. 
 lekk.o, wozoraJszym jego malZeii
v:o z Latml.? Czy po- mu Boba. lU8tro byfu tarntq. I'tl"OlU}. _ cych konseikwencjaml serio - prze- PowiQ.zal 
ym powIedzend.em, nie 
tonem. .? . . trzeb
 oswoJealla. sobie z Jej pomOCll- m6w.ilo sI
 nawet Zartem 0 tym co ciw Bobow1i, j3J'ko sprawcy tego 00 wIem urnyMII!e, czy przypadikowo, ob- 
- 
oczylem ?Cl
, 00. NJ.C me sil inIIlych. kt6re mu grorzily wym- sI
 drzieje ntby tutaj choc pokazy- jest i tego Czeg'O nle ma. raz przepaSC'1 IZ. poj
lem. lustra. 

umlesz, prawda.. Al
 to wszystko knir:ciem si
 poza przy
gajlj,Ce d7Jia- wane bylo mwsze i oglQ.dane w odbi- Znajlj,c zachlanny I wyrachowany - Czy? mySbsz, ze Sl
 podda.rem 
Je:rt bardzo 
Jne 1 proste. M6- }oam.je ZlbudQwanego przez Diego domu. ciu po ..taJrnit€1 stIl"onle". Napra.wl:1
 egolmn Boba., za.stanawiam 
 nagle, lekarzom. Oszukuj
 Ieh. Nie byloby 
WI
 to w ZWlli2Jku z Laurq.... l ze i lustra, 
 jakim odbljaly sl
 teraz jedna.k prowadZlii ku niej ten. g6rny czy gra jakli prowa.dzlj, ct jego mlo- warto a;ye tnaozej,. kie?Y tyle m
od?" 
mnl}.... jego amIbicje opanowalIlia tej calej taras, odgrodzony na san-nej kraw
- dZii ludzie, n1by poddan1 mu, a na- 
l .dok
a, czekBJQ.ceJ aby obudZlie 
UtkWlil oczy w.Jed
 pW1kt. 
osz
d- awietm.ej d dobranej do sl.eb1.e, ale n1e dzi t88mQ. 
y. prawd
 wrodzy, nle jest podobIlJie me- w mej W1bracj
 Dalpi
e, dreszcz. 
lem za Jderunkiiem Jego BPOJrzenla. calkiem z n1rnlJ eprzymierzonej mro- Zbl1:Zylem sl
 do niej. I. odepchn
o be7Jpieczn.a jak ta kt6rq. upraw1a Keo- A po chwili: 
Patrzyl w oczy swojego sobowt6ra doScl? nmie nagie spojrzanie w zIoeloIlJl ere- k.l, ch0d.z4c po 
y tarasu nad - Nl:gdy n1e dbalem 0 cen
 tego 
po tamtej stronle l
rzanej szy,?y. NabrZlmiewaly- te niedom6wJ.enda. I I1.1&., w gl
boki jar, jaki czekal pod samQ. pmepaBciQ. ? co mnle pocll}.gS. .JeMi trzeba, ka2xlQ. 
-:-.Jest zachwyca]!}.ca - powle- te napl
cia, nocamJI. :zwqg,szeza., w 
 naan1 I"OZIWarty rozci
Lem, kt6re zda- . . . zapl
.. . 
dZlalem. . boklch mroka.ch lustra, czulych jak walo si
 
e si
a dna ZIlem1. Byro to chy'ba ostatniego dn1a. Za- Poczu.lem 
 nLeswojo I nilewygod- 
- .Jest ,m.chwycaJl}.ca - powt6- kl

 Die na SwiaJtlo tym razem ale Skojarzyl m1 si
 wtooy ten. pomost uwa!ytem odSlllIll
te drzwI syplalni me. 
lc mu me 

 m6gl pom6c, 
rzyl. - 
szystko co 
UJt
j 
 jest na Oleplo, naJWet c.1eplo clala kt6re tarasu z poj
lem trampo1iny. To jest Boba na pi
trze przy zam1ml
tych od iI1JLCZeg-
 nle uratuj
. 
zachwywJl}.ce. Jest. taikle Jak choial:em oddyoha, kt6re sI
 czal1 CZlUwa, kt6re mlejsce z kt6rego 9I.r: 9kacze _ po_ storach, zallurzajl}.cych to wn
trze .- M6WlSZ 00 on1 0 tyrn mc? nle 
mire, !l ju! mI m
ee? nie wolno. Czy jest. myslalem. Zawr6t glowy j3Jki towa- w p6bnrok d jego, led-4cego tul p1a- Wled
. Czy jestea tego pewlen. - 
rozurm1esz 00 m6w

. . . . . rzyszy takim spost.rzezenlom jest zna- sIdrn1 poslaniu z gl-owq. podpartQ. wy- powledmalem. 
. Wydawa10 mu Sl
 wJdOC1lIlie Ze go SytuaoJe zawll}.zywane w cUj.gu dnia. kiem ze przepaM ciQ.gn.ie. sol]dmi podusZkami. Dawal mi 7ll1akd - Nle prz
jli Dawet !e to 
me dose uW!lthrle slucha;m, 00 upew- dojrzewa}}. wIeczorem w lustrze. 
k wysokoSc1 jest obawli dotkni
- !eby wejSC. Czekal najwyraJmlej na w og6le moZliwe.. . 
n\:a.l: sl
 czy jestem z nIl? w tym co S1ad1:em w jego Z3J9iWU obok Lau- cia dna. to moje przej9cl.e, a kiedy chcta1em - . I dlatego widzI}. 
 maczej, pra- 
m6w1, choolaZ 
e m6wi1 nlc jalSno, ry. Wypelnia.ia to wn
trze przecI
 Ruchem akrobaty 1 tancerza Kedki zasunli
 za sobq. drnWl, wstrzymal wle ]ako odwrOIDoSC te
"O co jest Ina- 
ale. tylko draU1n:i
 I?1ojQ. domySlno6: na p6l i od nowa skomponowa.ne w poderwal sJ
 nagle i podparl-szy 8i
 mnle. prawd
. Jakby patrzyh tylko w lu- 
da]!}.c do zrozumJ.€IIlla, przez f1ltry, oa.lSt, zlorWruj. z dwu powt6l"Z01lych przez mgnl1mue oka jednQ. r
Ii, sm- _ Nie, zostaw. To m6j punkt ob- stro - wyrwal-o mI 81
. 
przez tl:umI.J?, podpowdadajlic 1011 m.a,.- 1 Przy.stajlicych do siebie na samym serwacyjny. Wi
 sb).d co s1
 dz.Ieje * · * 
czen1e 
ZIIQ. drogQ.. Nie pr6bowa- dI.
1ru ZlWierciadlanej szyby odbitek w cal:ym domu Pisalem do Boba chy'ba ze d\'.'a 
J-
 w tych wa.nJ?kach ulat
 mu _ urOOQ. kwietnej, '00 me doSe po- M'iaJ to mI
sce wystudlowane I 
y po wyjeZdzle z wysp hawaj- 
ZWlerzen, nlech S1.
 wypowie do sed- wIedz100 ri;e tyilko Iud:nkLej mlodoScl. Doni wybadane precyzyjnle, ale z bambu- sklCh. Ra.z z(' Stan6w Zjednoczonych, 
na.. ZdaJwalo si
, Ze lSi
 ikl}.pie w Sw1aUach 

INTK
 sowego fotem, na kt6rym UJsiadlem pote!'1 z PolSki. . . 
- OZenH"em 81
 z Laurq. - kluczyJ-. J blaskaoh lSnJ\.ef1, odb1
, przegl¥\&nia obok ntego, widae bylo na wy{ll1zga- MIIlJlI rok, 'maZe wl
eJ, nie mlalt'm 
- Ozy zas
o c.1\! czemu oZen.1- sI
 w lustrze I przygl!}.dania sobie, po- nej od lSi1i-eiI powierzohni lustra tylko od lIliego mdnej wIadomo8cd'. .. 
lem s

 z Laurq.. . dwojona, nl.e, w wie1u postaclaoh r6w- smug
 awiatia. Prnekazano mI wtedy ikiedy JUz 
S
OJrz:al:em 
 DIl
O ostro i 
zu- noczeSn1e obecna l oboonoScU}. BWOjl}. P6Im.roik jak:! tu panowai w zegta_ przestalem 0 nim myalee, sam 
:).c 
pe1:nilem to 9poJI"zeme, chwytajlic Jed- , 'w drodze z IndId do Eglptu, tuZ przel 
nocze6nie pod mnym qtem odblcle wybuchem druglej wojny. I1st z pie- 
jego JK:XStaci taJ. jak s1e przeg
 .............................................................. .... ......... ............... . ........... ..... ... ... ..... ..... ....... 
IJ}. Hon.olu1tL Zawtera1 wyclnek z 
w lustrze.. Byl to dIa mnle w tej : ta.mJtej
j g-aJzety. Rozpoznalem na 
chwi1i nde ten Bdb kt6rego 2X1awa}0 : mj
o1u dom z IUJStrem, a w owalu. 
sd
 7Je znalem., ale Bob ju! zdemasko- PRZYJACIOWM W CA1XM SWIECIE 'WIkomponowanym w te fotografie, 
wany z pozor6w tej be2Jtroskiej wy'!- twarz Boba. Slowa przepaAC i lustro 
szoSci nad reS'l1i:l}. ludzi, w ja.kq. ubie- A SZCZEG A LNIE W STANACH Z JEDNOCZONYCH po!liOZOIle byty w tytu1e. Zna!e7.iOll10 
ral Bi
 tak. ch
t.nie. Widzq.c Ze nie . U goo na dnie przepa8ci. Wymteniono 
ulatwiam mu wyzna.nia, Z8.CZIil od in- . tmi
 rrony I nazwiska przyjaci6l, wiPle 
nej strony: SERDECZNE ZYCZENIA NA ROK 1963 nazwl$, niekt6re z nlch dobrze mi 
- Poddba. cl. si
 Laura. Kelolo teZ znane. 
=ar


:I 

: ndch para. : przesyla m
us:


st
!
O b

 
Nie m'ialem powodu przeczye.. PO E C C rOOIbite. 
- Zreszt!}. Laura ma wielu adora- . LISH AM RI AN BOOK O. Pytame, kt6re stawU!.l opowlada- 
torow. SprowadzajQ. si
 do tego domu jlJ.cy 0 tym wypadku dzlennikarz I 
jak do Biebie. Nie robi
 trudnoSci. 1136 Milwaukee Ave., Chicago 22, Ill., U.S.A. kt6re zapI"Z!JJtaIo We2JWanf). po wypad- 
W.jedlZialem 0 tyro jeszcze zamdm 8i
 . ku poHcj
, brzmdalo: morderstwo czy 
z :niJ}. zdecydowal:em otenl.C. Zasko- PRZEDSTAWICIELS1WO "WIAOOMO
CI", "KULTURY" I "ORLA BIALEGO" sa.mob6jstwo? 
czyro 01
 to, przyz;naj, prawda? Prze- . NJikt nie 2J11aJad na nle odpowiedzL 
ci
 mnie ZIIlaSZ. KATALOOI KSIJ\zEK NA zJ\DANIE Sam czasem wracam mysll}. do tej 
- Nle na tyle aby wIedzief 0 00 za.gadki i zda,je mi si.
 te rozwil}.zaIlie 
ch
. Zreszt!}. z tym znan1em Bi
 MARIAN GAWU
 J6ZEF F. BIALASIEWICZ jej wimia.rem juZ zawczasu. W lust- 
ludzi duZa przesada. &to kogo zna rze. 
I kiooy? 
fe){ 'Z111'iea1ia aU; oiq.g- ................................................ .................................. ........................ ..... .... . I\.I..kH.R.ndf'r .Janta. 


19 


" C Z A S Y 


I 


L U D Z IE" 


WITOLD 


, 
BABINSKI 


rP

W@
W

[t 


[;][t

@
W@

!£ 


DO 


OKRESU 


1939 -1945 


-- 


Witold Babiiiski 


\Vitold BabInski urodzU si
 w Warszswie w r. lR97. t'koticzyl 
gimnazjum Chrzanowski ego, odbywal studia w Szkole Glownej Go- 
spoc1a.rstwa \Viejskiego i w Uniwersyteeie \Var'lzs\1.skim. Dol,torat 
8.G.G.W. (ekonomi&). 
Udzial w wojnie 1918 - 1920. Po wojnle i po ukoticzeniu Ntudi6w 
administrowal rnajl}tkaml lellnymi i rolnymi. W latach 1927 - 1989 
byl dyrektorem Zrzeszenla Zwil}zkiiw WlaSci'jf.'1i l_as6w. Powolywa.ny 
wielokrotnie Jako ekspert do rokowaii handlowych z Francj!). \Vif.'lklt 
Bryta.nUj, i Niemcami a tak:t.e Z.S.R.S. (umowa w IIprawie dostaw 
drzewny('h na rynek a.nglelski). 
Byl stalym delegatem Polski do ml
dzynarodowy('h orga.nizacji 
drzewnych (ComiM International du Bois, European Timher Export 
Con"e-ntion, Izba Rolnicza Polsko-F'rancuska). 
Czlonek ZwUj,zku Izb Rolniczych, Pa.tist"owej Rady DrzewneJ, 
Komitetu Taryfowego Patistwowej Rady Komunikacyjnf.'j. 
Oglosil wiele prac w pismach ekonomicznych. Praee zebrano 
w ksl,.zce p.t. "Zagadnlenla Iellne I drzewne" (\Varszawa 1988). 
W r. 1989 zmobilizowany jako oficer rezerwy. W latach 19-W- 
1944 byl adiutantem gen. SosnkowskIego, majlJ.C powierzony przede 
wszystkim kontakt z kolami politycznymi, z praSl}., z wladzami, oraz 
liledzenie rozwoju zagad.nieti polsko-a.ngi('lsko-sowiecklch. 
W latach 1945 - 1946 prowadziJ I"f'ff.'rat wyzna.ti i narodowoAci 
w sztabie gl6wnym. W latach 1946 - 19-18 praoowal we f'rancjl. W 
Ka.nadzle od r. 19.19. Obecnie pracuje w le8nictnie, uzyska"szy pra-- 
wo praktyki po zdaniu egzamin6w na t'niwer"'yf.ecie I.aval w Que- 
becu. 


"Przyezynki historyczne do okresu 1939 -1945", to ko- 
palnia material6w do dziej6w drugiej wojny swiatowej, 
material6w eZfsto rewelacyjnyeh, rzucajllcych na wiele 
£praw zupelnie nowe swiatlo. 
Po przedstawieniu sytuaeji we Franeji w lataeh 1939- 
1940 i om6wieniu na jej tie spraw polskieh, w szczeg6lnooci 
organizaeji wladz i wojska, autor opisuje ewakuacjf z 
Francji i przeniesienie wladz polskieh na WySPf. 
Tu ezytelnik spotyka si
 z nowym oswietleniem t.zw. 
przesilenia lipeowego z r. 1940. 
Bardzo szezeg61owo i zrOdlowo przeclstawia autor uklad 
polsko-sowieeki z r. 1941, wykonanie tego ukladu oraz jego 
konsekwencje zar6wno na terenie mifdzynarodowym jak 
i wewnftrznym. Poprzez eharakterystykf warunk6w, w ja- 
Ideh Polaey przebywali w Rosji, autor prowadzi ezytelnika 
do okoliezncici zerwania stosunk6w mifdzy Polskll a 
Z.S.R.S. 
W dalszym cillgu ksiij.zki autor przedstawia dzieje in- 
strukcji dla Kraju, kt6rej wydanie staIo sif konieczne w 
zwiij.zku z post
pami armii ezerwonej; przedstawia 5ZC7b 
g61owo naciski sprzymierzonyeh, zwlaszcza po uchwalach 
teheranskich i odslania kulisy po\Vstania warszawskiego 
oraz glfboki rozdiwifk wsr6d Polak6w na tie ugodowej 
pclityki pewnych k61 wobec Kremla. 
Autor przedstawia konsckwencje zmiany nastfpcy pre- 
zydenta i nastfpstwa, kt6re ta zmiana wywolala jesli idzie 
o stanowisko nacze1nego wodza. W dalszym. cU},gu swej 
ksiij.zki omawia ostry kryzys, kt6ry na.s11lpil w lonie rZlldu 
polskiego. 
Ten akt dramatu panstwa na emigracji stanowi final 
znakomitej ksiij.zki Witolda Babinskiego. 
Autor wyzyskal wiele nie drukowanych dot
 materia- 
16w, z kt6rych cZfsC zostanie zamieszczona w formie za- 
lij.cznik6w do ksiij.zki. 
STRON 500 
48/- luh $7.00 
prZMylka 8/- l'Ilb Mc. 


w 


PRZEDPlACIE 


kt6ra trwae 
ZIle do konca marca 1968 


35/- .llb $5.00 
z przesylq 
Zamowitnia prosimy kierowaC do najbilZszej ksi
garni 
polskiej lub obcej albo hezpoSre1nio do wydawcy: 
B. 5 WID E R SKI 
20 QUEENS GATE TERRACE, LONDON, S.W.7. 
WY14CZNE PRZEDSTAWI('IELSTWO WE FRANCJI: 
LIBELLA - 12 Rue St.-Louis-cn-I'Ile, PARIS IV
>>>
m
nlerze 6wczesnego akademlzmu. 
ietnlejszym uosobleniem naszego by je ogl1l-da
 w odpowiednim stame 
KlIkomiesl\!czny pobyt IIla studiach w charakteru narodowego I goc:lru}. za- 1 wlaAciwych warunkach. 
Monachlum, kt6re cieszylo sl
 w tam- jlj,c miejsce wSr6d plerwszych na . . . 
tych ezasach opinil}. czolowej uczelni an.nie swiata, jak Kopernik. jak Mic- Mam przed BOb/}. artykul prof. 
malarsklej Europy, a bylo w istocie klewicz, jak Chopin, jak Sklodowska. Bohdana Marconiego, klerownlka 
czol
wym roz
nlkiem "sosowej" · · · Studium Konserwaeji AkademU Sztuk 
Inan!ery akademlcklej, m6g1 tylko po- Z g6ry przygotowany na Slj,dy kon- Pi
knych w Warszawie, pod kt6rego 
gi
blC dezorlentacj
 ge.nlalnego mlo- trowe
syjl!1e, kt6re m6j artykul spro- znakomltym, fachowym nadzorem do- 
dzlen.ca. :2:e potraIII on mlmo takiej wokuJe, prosz
 laskawych molch opo- konano iScie syzyfowej pracy odno- 
naukl i taJdch w.p}yw6w ujawnl
 jed- nent6w, aby raczyli, przed rozprawlj, wienia pl6tna grunwaldzkiego po dra- 
nak Iwi rpazur kolorysty w swoich z mymi tezaml, przejrzet powaZniej- matycznyoh losach wojennych. Czyta 
czolowych dziel:ach, to wlaAnie jesz- sze wydawnictwa z reprodukcjBimi si
 0 tych losach, opowiedzianych 8\1- 
cze jede.n dow6d zoomlewajlj,cego po- prac m8itejkowskich, np. ".Jan Matej- chym, pozbawionym wszelkiej afek- 
tencjalu. A ri;e ten plomlef1 malarskie- ko" - monograIia wydana przez tacji jr:zyklem naukowca - z za- 
go geniuszu m6g1 'si
 w og61e obja- Panstwowy Instytut Sztukl (1957), partym tchem; Zdz\)lo w igraszee 10- 

Ic w arodowisku tak koltwiskim lub najlepSL4 do dziS Jmi

 0 Ma- su moglo spowodow
 utratr: i "Grun- 
Jak Krak6w drugiej polowy XIX W., tejce, Stanislawa Witkiewicza, zawie- waldu" i "Skargi"! Sk6ra cierpnJe na 
to rpo prostu. cud. I ludzkQ. jest rze- raj
Q., .rzecz prawie nie do wlary, po myal jak te bezct'.nne skarby naro- 
cZl}. ::!e .musmlo 
as
plc stlumienie uplywie p6i wieku, do dzIS najleplej dowe, ukryte przez ofiarne rr:ce przed 
blasku tego ogma w p6Znlejszych wykonane reprodukcje dzicl Mistrza. zagiadlj" leZaly w schowku w stajni 
latach. ProSb
 mojl}. wy;powladam diatego, w Lublinie rpod kopytami konl hit- 
Przyikladem przygaszenia talentu poniewaJ; wyobl'aZenle n8JSze na emlg- lerowskich. 
wsr6d monumentalnych pl6clen Ma- racji 0 Matejce zdeformowaly nle Promiennymi rzalste literami sq. za- 
tejki SI}.: "Dziewica Orleafiska", "Rae- tylko usterkl pami
1 ale I tenden- pisane na tablicy obrono6w kultury 
la
ice", cZr:Sciowo "Sobieski pod cyjne SIj,Cly, cz
sto zdeformowane od- polskiej nazwiska artyst6w-malarzy, 
Wlednlem" I "Konstytucja 3 maja". ruchowo, podSwiadomle, pod clSnle- Stanisiawa Eysmonda i SuraUy - Gaj- 
Natomlast zjawisklem niespodzlewa- niem prQ.d6w epoki. duczeni, kt.6rzy w czasie ratowania 
nym jes
 rpelna regeneracja gen1uszu Wi
kszoM z nas, kt6rzysmy prze- tych arcydziei zgin
li od bomb nJe- 
malars1uego - wlaAnle w kolorze - szU 'Przez Wlochy, ma ostatnie wspo- mieckich. 
w ostatnim niedokotiozonym obrazie mnienie 0 Matejce oparte na ogll}.- Dziclo restauracji malowidla grun- 
- w ,,!;!Iubach .Jana KazlmieTza". daniu "Sobieski ego pod Wiedniem", waldzkiego, ikt6re przenieslone na no- 
.Ja:k'by wszystkle 'blr:dy Matejkl, na- w Watykanie. Ot6z obraz ten, w sta- we pl6tno I, rpo butwieniu kHkolet- 
rzucone mu przez l!lepe otoczenie, na- nie w Jakim byl wtedy, m6g1 spa- nim rpod ziemiQ., 
ieci dzlS tak1m 
gle 
padly - i wypromlenll swojQ. ozrc zupelnie Slj,d 0 malarstwie Ma- blaskiem w Muzeum Narodowym w 
Ostatnll}. wIzj
 nJeomylruJ. prawdQ. od- teJkL 
kropne ramy, warstwy brud- Warszawie jakby wczoraj wyszlo 
wleczn
j, tkwlQ.cej w nJm harmonil. n
go,. zZ6i;ialego werniksu, zawiesze- spod Ndzla :Matejki, m6wi nie tylko 
DzleJe. sz
ukl uCZl}. ze aktualnooc me vIs-A-VIS z:6?la SwiaUa - wszyst- 0 bohaterskiej ofiarnoSci tych, kt6rzy 
nawet wlelklch artyst6w podlega wa- ko to calkowlcle "kladlo" wlzualnie je ratowali w zawierusze wojennej, 
haniom w czasle. RaIael, kt.6ry w ten obraz, zresztQ. naleZl}.cy do slab- ale i nadzwyczajnej klasle naszych 
pewnych okresach uchodzll za p6i- szych wsr6d rnonumentalnych pl6cien restaurator6w z prof. Marconim na 
boga, zostaje nagle 
iQ.gnl
y z pie- Matejkl. Ciekawe jednak, Ze tak cze1e. Nie ma Polaka, kt6ry nie jest 
destaru, aby wr6cil: na pozycje czo- 
ietny znawca ma1arstwa jak Ty.tus im cail}. dusZlj, wdzi
ozny i caiQ. du- 
iowe w opinli dzislejszej; i zdaje sl
, Czy
ewski, mimo opinii Bkrajnego sZlj, z nlch dumny. Wiemy teZ, Ze 
ze jest to miejsce juZ stale. Kult "modernisty" wysoko ocenlajl}.c Ma- nie potrzebujemy si
 obawiac jak pod 

atejkl u nas g6rowal za jego t.y- tej'k
, uwaJ;al ten obraz za jeden z takim fachowy.m doglQ.dem te dziel:a 
Cia, Biby P?tem rozszczepic sir: na mocnlejszych (w artykule oglO8ZO- 
I}. rpokazne, 0 l1e ei
 urzeczywistni 
d
le, ga
Zle: dalszego g6rowania w nym w warszawskim "Prosto z Mo- sugerowana tu zblorowa wystawa 
,?plIlll szeroklch warstw narodu I du- stu", przed wojruj,). ZresztQ. na pew- Matejki poza granlcami Kraju. 
zej dewaluacji w ocenach modernI- no: dzielo to zmleniloby na:sz sl}.d 0 
zujl}.cej krytykl. Ale prawdzlwa ak- nim na lepszy, bez por6wnanIa, gdy- 
T EMAT wprost prowokujl}.cy. "Co waldu". Prawdl}. jest Itylko Ze nte jest nych krytyk6w angielskloh nazywa blone wlda6 ot taJk. od nlechcenia, tualno8t matejkowskiego dziel:a nlgdy 
pan my
i 0 Matejce?" - oto to obraz dla leniw}1oo. Nle paml
tam manifestacjQ. beztreSclwooci tajemnl- j8lko 'stUJdla czy wie1ikopanskle ri;arty) nle rozprzestrzenUa sir: poza granice 
plerwsze pytanIe kt6re laik i dzlB l1e postacl tam Matejko uwldooznll cy zycia ("the meaninglessness of jest jeden przedstawlajl}.cy Hum 1udz- rodzmnego kraju. SI}. zresztl}. artyacl, 
za.r:z;uca jalk .sond
, Biby 7Jba.dat stOipj
 - zdajq. ISI
 by
 Ich setiki - a pTze- the myste
 of life"), a drugl - ma- ki. Burza rytmlczna lInU, dajQ.ca pel- kt6ryoh aktualnoM I znaczenle ogra- 
po
enia w modernie" k1")'l:yka clei kaMa z nIch, zachowujl}.c Ny- larzem "moze 0 najwi
szym znacze- nQ. ewokacj
 wizjl 1 mogq.ca byc przy- nlcza ISI\! do pewnej epold, najcz
- 
czy malarza -" a odpow.ledZ, kit6rQ. skawicznoM ruchu. n1epowtarzalnooc nlu w. Anglii". kladem uog6Inle.n Ia , kt6re jest wla- 
clej ich wlasnej, i mnl, kt6rych miej- 
otrzymuje czy to w formle nleclerp- charakiteru w szale lub koncentracjl Gdzle Rzym, gdzle Krym, gdzie Aclwie BibstrakcJQ., i moZe uchodzic sce w dziejaoh sztuki narodowej a 
lIwego wz
szenla ra.mion, czy to nle- bojowej, jest r6wnoczeSnie formq. 0 Ma
ejko a Bacon? Mate
ko jest dia wlaSnJe za majstersztyk dokonania szerzej og6lnoludzklej, mlmo pr
ej- 
cierpliwych. sarka7Jmem zaprawio- nleprzeAcignlonej precyzji, kt6I"1j, moz- mme symbolem nleprzemlJajQ.cej wiel- abstrak.cyjnego. Bo wiele rysunk6w sciowych oscylacji, jest staie. Mysl
, 
nych si6w, jest tylko mlarQ. ignoran- na by wyrzefblc w Swlecle tr6jwy- koacl, kt6rq. p=esi8J!1la sztuczna nle- Matejkl mote by: uzna.nych za par ze wl
kszooc Polak6w, nawet kryty- 
cjl 1 uprzedzeil jaka panuje w &fe- mlarowym, oz nle rpodIegajQ.
 wl}.tplI- aktualnosc, Bacon - symbolem nJ- excellence nowoczesne, gdyby to nJe k6w I hlstoryk6w sztuki b
ie 
rze fachowc6w" w stosunku do naj- woscl loglkl}. konstrukcyjnl}.. Ten wla- cooci, ikt6rQ. paradoks czy kaprys epo- bylo dla tej nowoczesnoBcl zbyt za- sklOililla =aC pozyoj\! Matejiki za 
wi
k
ego potencjalu tw6rczego w Snie falkt odczytuje sl
 Z'UlpelnIe oczy- ki czyni aktualIlJl.. M.ate
\!, tw6rc
 szczytne '(z nlellcznyml wyjQ.tkaml, staiQ. w naszej kulturze. Natomlast 
plastyce, jakl kledykolwiek wydala wiAcle w kongenialnej inrterpretaojl form plastycznle gemalnych, nleza- jak np. rysunki Plcassa). niewielu zapewne uzna za przekony- 
Slowlanszczyroa. rytowniczej matejkowskiego "Grun- leZnle od treS
i Darracyjnyeh, kt6re A czy tZ8.stana.wiallScte si\! kledy- v.:ajQ.c:}. mojQ. tez
 ze :Matejce nalezy 
.Jest wiele przyczyn nadrzr:dnej nie- waldu" przez MlI1era. one przedstawmjQ. (prosz
 popatrzee kolwlek nad matejkowsklm pocztem \Sl
 zaszczytne miejlsce jednego z naj- 
chr:c l , kt6I"1j, czujQ. do Matejkl nasi Przy tej szczytowej doskona.l'OOcl oklem abstrakcjonisty na ten Grun- kr616w rpolskich. wykonanych w
- wir:kszych artyst6w W sztuce 
iato- 
8kl}.dlnQ.d wybUnl krytycy I artySci. szczeg6l6w - "Grunwald" jest Idea- waW znaczkowy!), tabu anegdody lem? (ZdumionJT bylem barbarzyti- wej XIX w. I w og6le w sztuce. 
NiepoSlednie mlejsce zajmuje pod- lem jedn
 rytmlczm.ej kompooycjl, wyrzuca z poIa aktuam
; Bacono- stwem pokazanJa. tych arcydzicl w
- Wyjl}.tkowe mlejsce Matejki w eer- 
Swiadoma awersja do osobowoSci, kt6rQ. by moie warto zauwaZy
 po wi ZadnoSC p1astyczna jego obraz6w lowych jako... kolorowanych obraz- eu narodu polskiego uzasadnia ISI
 
kt6ra tak nlepor6wnywalnie przekra- raz pierwszy w epoce, gdy kreaoje nJ.e ..przes
adza 
yl: aktualnym w k6w w skQ.dlnl}.d dobrym wydawnlc- oczywiBcie nieslychanl}. sillj, z jakQ. po- 
cza nasZl}. wlasnQ., ri;e obcowanle z "taszystowskie" wynOSZl}. oryginaml}. WLZJI. dzunejszej. d'ZI
kl i
 makabry- twle ikrajowym 
rzeznaczonym dla trafil on narzucic wyobra.Zn1 naszej 
nUl, np. rprzez gq-
bszy stosunek po- jeilllooc rytm1cZlllq. dbrazu na szczyty czneJ... anegdocle (obseSYJnle powta- zagranlcy. Poprawill Matejkr:)... Pro- wizualne wclelenla wielkich postacl 
znawczy, musia}dby unaoozni
 nam znaczenla w malarstwie; a przecle rzana deformacja velazquezowsklego ponujr: zbadac fa
tur
 tych rysunk6w I moment6w naszych dzlej6w. Pisa- 
samych siebie we wiaSciwych propor- pod t}'lm wzglr:dem ta kreacja matej- Innocentego X; l'lllb kopulujQ.Ca para I zastanowl
 81
 nad wyobra.ZnlQ. lem ju
 !kledya: jakie Polak moZe 
cjach w stosuiliku do tytana. Tym ikowska, jak I wiele innych, jest nle- Istot 1'U
klch 0 niezdeflniowanej plcl; tw6rczl}., ikt6ra 6i
 zlozyla na formy sobie wyobrazic Skarg
, Batorego, 
bardziej ze tytan ten ma .tyle sla- przeSctgnlona. W okresie reaUzmu l
b kl'kuty-nle-twarze, twarze-nie- pozornIe real!Btyczne, 
 
Ij,ce jedy- Zygmunta Btarego czy Stailczyka, 
bostek. Przede wszystiklm zawsze wy- XIX-wiecznego, w okresie kultu ja- kl,kuty - wszysbko w ramach zupel- nym w SWOlm rodzaJu przykiadem Moskal I u n6g kr6la pod Pskowem 
dawal si
 anachronizmem - wlaAnle snoSci, prostoty i klasycznego porZl}.d- nej impotencjl mala.rSklej). Wybra- powierzchnl rlJbud?Wanych z pyru 
 czy Albrechta skiadajQ.cego hold -.: 
znawcom epoki. Dla czas6w Witikie- ku kOlTlpOzycji, na wz6r greekl czy lem Bacona z worka bratl!1i;h nico- glowego 0 rozmaltoocl r6wnej chyb!l nlZ nle w postacl I swletle, kt6re mu 
wlcza, nasyconych bakcylaml t
knot rene:sansowy, to dzielo Matejki m6g1 sei - a bu
cych dreszczykl. u sno- nlepowtarzalnej grze natury; MateJ- narzucil tyraiiski rozkaz wlzjl matej- 
Impresjonizmu, "nle mlal powletrzm.ej ISpotykac zarzut nleprzejrzystOOcl, ml- b6w na B
en:ale. - bo ik.to-J8Jk-
{t
 .ko nle podpatrywal jej praw: on SIr: kowsklej! Kocha.my i widzlmy na- 
perspektywy"; gdy ekspresjonlzm po- roo ze tutaj najmnlejszy szczeg6i ma - all? on Jest me do poblcia, jezeh w nil}. wclelal I byl swolch iirodk6w sze dzieJe obrazami Matejki - i 
rwal wyobrai;ni\! dwudziestolecia Da- zamkni
cle jedil1aznaczne, a kaZdy ohodzl 0 slepotr: na ikolor. A dzisiej- ar'bltralnym pa.nem. nle slugQ.. Prze- przez to on nam jest najmilszy. Ta 
szego wieku, nie byla ona tak bez- ruch jest celowym wyrazem patosu szym rpir:knoduchom ikrytyki nie prze- cle to sq. dzisiejsze t
sknoty: aby nle eila i milooc jest tak urzekajQ.ca Ze 
stronna I tak wie1koduszna, aby u- bltewnego. W mierze dzislejszej szkadza to, aby stawi
 cyfr
 zna- podpatryw
 natury, ale tworzy
 su- wielu z nas przestaio uSwiadami
 
znac w tw6rcy "Grunwaldu" najwl
- "Grunwald" jest. szczytem jednosci czq.cQ. przed wiaiSclwym numereJ?: werennie, jak ona! sobie ze miraZe matejkowskie majlj, 
szego swego prekursora; gdy wresz- fakturalnej w odnleslenlu do po- O? iDlacz
gM w,l\!C rzekome porome- Stosunek do malarstwa .Matejkl teZ form
 tak obiektywnle swietnQ., tak 
cie klQ.twa w stosunku do kaiZdej wierzchni 
brazu, a jako formalny n

 ma
eJkowsklego koloru majQ. ob- musi byl: poddany rewizJI. Pokutuje indywldualnie I stylowo nlepowta- 
anegdoty, a cM; dopiero historycznej, uklad rytmlczno-plaszC'zyznowy (co mzac mezaprzeczalnli wlelkooc arty- 0 tyro malarstwie SQ.d, kt6ry byl ak- rzalnl}. - ze stajQ. si
 one symbol em 
rozbrzmiewa w calyrn audytorium nleZblcle pokazuje Miller w swej ry_ sty? . tualny i mlal eecby slusznoocl w po- sUy realizacyjnej czlowleka I jako 
naszej wsp61czesnreci, gdy kult "czy- towniczej lnterpretacjl jednobarwnej) Rysunkaml Matejkl zaJmowalem impresjoni
ycznej epoce. takie zaslugujlj, na poznanie og6lno- 
stej formy" przenikal i przeniika ca- jest chy'ba najdoskonalszym I najmo- si
 
. c
s6w studi6w kr8JkowSkich Utarlo SIr: twierdzenle ze Matejko ludzkle. 
h}. sztukr: okresu w kt6ryro zyjemy, numentaInlejszym dziel:em tego typu I dZleSII}.t1
.l godzln, 
z()(l1y:h w Do- byl wielkim rysownlkiem - rzecz Matejk
 naleZy nareszcle pokazac 
jakZe znalefc mlejsce war6d najpierw- w europej,skim malarstwle stalug-o- mu MateJkl rprzy Florians1uej, daly nlewQ.tplIwa - I ze nie byl kolory- na gruncle mir:dzynarodowym. Poka- 
8zych dia Matejkl? .JeZelI chodzl 0 wym w ostatnJch trzystu latach (Ru- mi poj
cie 0 jego nleprzebra.nym bo- stl}.; brutaIniej: ::!e ten wlelki rysow- zac ddbrze. Na wystaw
 takl}. powin- 
wykl
tI}. rtem8itycznooc, cM latwiej'sze- bens umarl w r. 1640; w jego do- gactwie w tej dzied'zinie. A 'prz.ecle nlk byl klepskLm malarzem. BlQ.d. ny sir: zlozyc pir:e monumentamyeh 
go nit zalIczyc mlstrza .Ja.na do ro- robku moZnR by znal
 rzeczy ta- c
tery male ry.sunkt,.), obJawwne Matejko byl teZ wielklm malarzem, pl6clen: ,.Skarga", "Batory", "Grun- 
dzlny tak zupeh1ie rzJdewaluowanej, iklej klasy). obecnie w 
ondynle, staly sl
 od ra- a w1r:c I ikolorystli - ale nlewlj,tplI- wald", "Hold pruski" i ,,!;!Iuby .Jana 
jak r6ZnI Delaroche'e, Kaulbacl1y, Nie paml
tam aby ikt6rykolw1ek z zu .r,:wela
JI}., stwlerdzajQ.Cll, lZe wielu wle nle udalo mu sl
 uniknq,c. w wy- Kazimierza"; kilka mniejszych obra- 
Pillotty'owle, Corneliusy; je!elI eho- dotychczasowych badaczy tw6rczoSci J?OZhWOO
1 matejkowsklego ol6wka powledzl czysto malarsklej wlelu za- z6w, jak "Dzwon Zygmunta", "Ko- 
dzl 0 rprymat ikoloru, zresztQ. Blusznle Matejkl zwr6cil uwagr: wlaAnie na Jednak me znalem. sadnIozych blr:d6w. .Jalm malarz stal pernik", ,,!;!mierc Przemyslawa", "S
- 
gloszony u nas rprzez "kaplst6w", jednooc ry.tmlcznl}. jego obraz6w, kt6- Gdy w
giaszalem odczyt 0 :Matej- Matejko rpoza swojl}. epokq., nle In
e- dzlw6j i Zygmunt lIT'; kilkanaAcie 
jakZe latwo wyt.k1u}.l: Matejce jego ra nlgdy "nle lamle si
" na tej czy ce d1a oflcer6w belgijskieh w 
flagu resowaly go za,gadnienia, ,:pleln-alr' u, portret6w, w tym koniecznle portret 
"chromatyczne dziury" w obrazach inIIlej poszczeg61nej k()(l1densacjl, na 
eub

denb.urg (1942) pamlr: tam "perspektywy powietrm.ej , I w og6le wlasny w fotelu i portrety dziecl ar- 
I ,,ISOsy monachijskie". jaildejS flgurze ewdkowanej tutaj z Jak 
lhlem Sl
, 
y znalet.C wlaSc1we powletrza w obrazie. tysty (1879), mir:dzy nlmi - syna 
Trzy k01ejne zdarzenia pobudzily przyslowiowQ. pasjQ.. Stwierdzenle te- 
danle francus1ue 
a wyraJ;enJa tezy ,SW nJeskotiezenle wyttej od Sieml- .Jer
ego na koniu, SeraIiiiskiego, 
mnle do naplsanla niniejszego arty- go fakt'll uderza najmocniej w jeden ze w oSkal
 wszystklCh 'llC:mlC lu?zk:Lch, radzklego, kt6ry nle rozumiejQ.C I na- SzuJskiego, Gropplerowej, "Kaszte- 
kuh1: znaczek grunwaldzki nadesla.ny z gl6w1Ilych zarzut6w stawlanych kt6ryoh n.lepor6w1Ilanym wyrazlclelem wet Inie znajQ.c lmpresj,?nist6w zaj- lankl", :Moszynskiego; zbl6r kilkuset 
z Kraju., wysta.wa Franelsa Bacona Matejce ze nle daje on koncentracji byi M!lteJko, tylko wesorosci nle by- mowal sl
 ",powIetrzem w obrazle wybranych rysunk6w - pooycja jed- 
w Tate Gallery, nleepodz1ewana wIzy- jedn
cl
ej 9Wolm komrpooycjom. 10, i 
eden z moi
h sluchaczy, por. - tIe, 11:0 bez zrozumlenia plaszczyz: na z najwa.zniejszych - powinlen u- 
ta rposladaaza czterech nle znanych Istotnie, talde roZl9trzelenie tem8l1:ycz- Stevehnck, podPOW1edzIal ml: ny obrazu, jako suwerennej kategorll zupelnic ten pokaz potencjalu Matej- 
ml ol6wkowych szJdc6'w matejkow- ne czy anegdoty=e istnIeje w w1e- - C'est la gaiet.e qui lui 
chaJppe. malarSkiej samej w sdble. M8I1:ej'ko ki. Ponadto musZ/l. sl
 tam znaletC 
BkIcl1. lu obrazach Matejkl: np. w "Holdzle ?Ies
ylem s

 tym zdanlem Ze tak tr: plaszczyznr: czul. We fragmentach 
lbumy z reprodukcjami wszystkich 
Wspomnlany znaczek. wydany w prusktm" postaci I gilowy m1eezczan SWletme wyra.za. treSe, kt.6I"1j, dzlS mu- swoich monume.ntaInych obr
 roo- Jego prac. Szkoda, Ze zapowledzlane, 
r. 1960 dJa uczczenia 550-ej rooznlcy I iSzlacl1ty u doh! obrazu, przygl¥Ia- sz
 uznac z!l nleipraWdZIWI}.; wlaBnie wiJlZywal jq. w.prost lJwI.etnie, a po- przeszlo dziesi
c lat temu, wielkie 
bitwy grunwaldzkiej, jest podw6jnym jQ.cych sI
 hlstorycznej scenle, nle na pod.stawle te
az napotkanego w nlawat maIujl}.C' mama. ,
o robi
 tylko wydawnlc
wo pOSwi
cone Matej-ce w 
areydziel:em: Matejki, kt6ry obraz tu w
 1Slr: IZ caloSclQ.. Ale to g"rzechy Lo
dyme mR:teJ'
owsklego BZiklcu przez wyo:mrele "lkoloru , MateJiko za,- cyklu "MIstrzowie", zapoczQ.tkowane 
reprodukowa.ny stworzyl i graflka w Swiecle tematyki uwlaczajQ.ce jej mmch6w arednlowlecznych, uohwyco- aaOOlczo ikolor czul. Najleplej to wI- Swletnym albumem Wita Stwosza zo- 
Mil1era, kt6ry dal temu 
eh1 rytow- centralizacji! Z banicjlj, znaczenia tej n
ch . z tak 
ietm.ym hum«?rem. A dac w "Holdzle prusklm", gdzie og- stalo, zdaje sir:, zaniechane. ' 
niOZQ. transpnycj
. Oba ddkonania, cz
 wlzjl malarsklej wylanla sir: WI
 I na to IStac byio Mate]kr:! Ale romne c
1 obrazu, np. caIy lewy Pokazy . zagraniczne naszej sztukl 
mimo niewsp61miernOOci, SQ. genlalne wspanlaly tryumf matejkowsklch dy- te c
tery rysunki SQ. tylko potwier- r6g" dolny, at do przestrzenl ponad rp
ed v.:0JnQ. grzeszyiy kompleksem 
i nie przeScignione w swolm rodzaju. scyplin formalnych, faktury I rytmu! dzemem '!?rawdy, kt6
a powlnna bye sylwetQ. kr6lcm:ej Bony, jest znako- niZszoScl. 
obec Zachodu I eh
ciQ. 
Ogll}.dam ten znaczek od I"oku chyba Czytelnik domysla sl
 zapewne psy- z
na ikaZdemu p,owaznemu .
aczo- mUy w 'kolorze, IpoddbnJe cz
M z Ko- 
dowadlllalll
 na gwalt jak bardzo 
eodziennle - I za kaZdym razem wy- ehologiczneg-o zwiQ.Zku ze stanem WI. fenomenu. maJQ.cemu na 11!111
 Ma- Acleleokim, rzucajl}.cym pienlQ.dz na Jesteemy w Jednym rytmie z poszu- 
ikrywam tam nowe dowody nlewlaro- kontemplacjl wielklego dziela kt6re ,teJko. Rysunek jego, przewa.znie ol6w- 
, z przepySZllQ. flgur!l- brodatego ikiwaniami europejskLmi; ciekawe, :!e 
godnego mistrwstwa, za.r6wno tw6r- po tvlu latach o.zylo przed 'moiml k0"."Y' ale IZa:r6wno "'!' technice w
glo- glermka, tr: 
 trzymaJl}.cego; wre- ta forma snobizmu miala dwie r6w- 
ey obrazu jak Ilnterpretatora w uj
- oczaml za pom-ednlctwem znaczika weJ jak. i rpI6rt;m, Jest sz
zytem nJe szcle wy'Zej, na pTawo z kl
czQ.cyml nolegle linie n31wet w pokazach na- 
ciu graflcznym. pocztowego _ a przypadkowyro ogllj,- tylko w
rtuozerll, ale i obJawem 
- pazla.ml Albrechta, nlepor6wna.nyml szych. usil0v.:a
 
a weneoklm. Bien- 
lIez razy sir: lSlyszalo banlaluki 0 danilID1 makabrycznych wypocin Ba- 

tkoweJ pot
gi odr
bno8ci str 1u , z w rysunku I kolorze. Zielenie, pur- nale; Jedna hma, lstotnie bardzlej m- 
ohaotyeznoAcl m8l1:ejkowskiego "Grun- cona w Tate, kt6re jeden z wybit- Jednej strony ?stroSC obserwacJI cha- pury, MIcie, fiolety, bI'Q.Zy - Jakie! wencyjna, lq.czyla sl
 ze SwoLstym 
rakt-;
 czlowleka, rzeczy, ruchu, z R6wnJeZ I1irodek obrazu, skQ.pany po eplgonizmem w stosunku do pary- 
drug"leJ - odr
bnooc srodk6w wyra- mala.rsku w 6l0ncu, z Zyg-m'llllltem skiego posUmpresjonizmu (kt6ry wla- 
ZlU, linii I kreski, poddanych logice Starym I skladajl}.cym mu hold AI- lmle w Paryzu juz si\! wtedy zde- 
nieomylnego rytmu i jednorodnoSci, brechtem Brandenbursklm, jest 1'00- aktualizowal); "kapiScl" trzymall tu 
nigdy nie powtarzanej w szczeg61ach, wiq.zany genlalnle. Kolor tu walczy prym. Druga linia byla obsadzona 
a przecie tak determinujQ.cej O5Obo- 0 lepsze ze lJwI.etnQ., lekkl}. a bogatl}. przez reakcyjne wstecznictwo malar- 
wooc tw6rey ze najmniejszej nle moZe fakturQ., rytm form lZlewa sl\! w jed- skle Bractwa sw. Lukasza, cleszlj,ce 
byl: wQ.tpliwoacl co do autentyzmu nooc z rytmem technlcznej pracy sl
 dostatecznymi WIplywami war6d 
matej'k0.wskiego rysunku. 
a, kt6ra sw()bodl!1.ie IQ.czy otOClZe- naszyoh czynnik6w oficjalnych, aby 
Wielkle kompooycje malarskie Ma- nie kaMego przedmiotu z jego wn
t- obsadz
 h()(l1orowe mlej,sca na poka- 
tejki, nlejednokrotm.le pokazywane na rzem. W.szr:dzle tu Matej,ko-malarz zach ,szwJd polskiej poza Krajem. 
Zachodzle. zawsze wywolywaly gorl}.- jest u szczytu. Nlestety, g6rna lewa Pokazy zagraniczne naszego obec- 
ce r
cje
. 
Q.c
ne z niemoZnoocilj, cz
 obrazu potkn
a 9
\! 0 Z
,
d- 
ego malarstwa krajowego dowod
 
klasyf
8:cJl zJawI,ska,. ale, 0 lie wi
, nienie ,.perspektywy powletrZlIle] - Jak w dalszym cil}.gu chcemy za 
ten naJ.wI
kszy,. v.: mOLm p
ze

nanlU, S1!klennle IDa trzeclm planle - i rzja- wszelkQ. cenr: wykazal: ze jestesmy 
rysownlk w wlzJi europeJskleJ XIX wlla si\! ty:powa "dziura chromatycz- bardziej katoliccy niZ sam papieZ w 
w., nigdy, "en m8.6se", nie byl poka- na". ChcQ,c pokaza
 dalszy plan, Ma- stosunku do prQ.d6w Zachodu - i 
zany w j
o dor?bk
 ol6wka, pi6r
, tejko rOZibil sens p18BZCzyz
y malar- niewQ.tpliwe powodzenie, kt6re tutaj 
w
gla, :t.J. w dZledzmach,. gdzle .me I9klej, rozprz
gajq.c lnapi\!Cle koloru odnosimy, g-otowismy przypisywac 
ma sOble r6wnych; 
o smlem tWler- w tej 
 oddalonej I nIszczQ.c za- naszej wyj!}tkowej Inwencjl, a nie 
dzic: nl
 dor6wnywaJQ. mu. potencja- sadn1cze prawo dbrazu: jednolitooc koniunkturze politycznej: Zach6d po 
lem, 
led
, oryglnaln
CII}.. zakre- nap
ia barwnego na ca.!ym P}6tnie, rprostu cieszy sir:, ze kraj satelickl po- 
sem I lIooC'II}., nawet wrazhwoScll}., na- a pokazywanle plan6w, jezeli taka trafi wykazywac tyle nlezaleznoaci 
wet wyrafinowaniem dokonan ani jest Inten.cja, przez gr
 stosunk6w bimbajQ.c IDa sugestie moskiewskieg
 
Dau!1'1ier. .ani Guys, ani Degas, ani zlmnych i eleplych ton6w. Ale to zlo- protektora. Tymczasem moina zy- 
RO
ll.1' a!ll Toulouse-
utrec - t.zn. Zona sprawa 1 trudno jQ. wyjaAnlc sk
 istotny "prestige" na Zachodzie 
n3:JwI
sl rysownl'Cy wleku w kt6rym niefachowcowt - choclab; i lalk wrab;- tylko pokazujQ.c naprawd
 niezalezne 
dZlalal Matejko: liwy IZObaozy poronierrle. i oryglnalne dokonania narodowe. 
Tr
eba z {YSlf
CY rysunk6w, kt6re .Tak tak wielki artysta m6g1 po- Wykazaia to wyjQ.tkowa i zasruzona 
M
teJko 1Z0staWli, wybrac k
a
et pe1nlae tak wlelkie b1r:dy? - Blr:dy pozycja XIX-wiecznej, a I p6Zniejszej, 
naJleps
ych i pokazac w wlelklCh wl
sze w analowanlu I"obila wtedy literatury i muzyki rosyjskiej na Za- 
sr
owIskach sztukl. Br:dzi.e to rewe- cala, zalana manieryzmem akademic- chodzie. Twierdzenle, ze politycznt' 
lacJa, 
t6
a rprzygotuje 
blOrowy 
: kim, Europa. Delaroche, 6wczesny znaczenie Rosji pomoglo tej popu- 
kaz nlew
arogc;xInego dZlcla MateJk! kr61 malarzy "historycznych", nie larnooci jest nie do obalt'nia. ale tez 
n
 grun;1e mlr:dz
arodowym. DziS mW jednego mlejsca na obrazle. naleZy obiektywnie stwierdzic, ze na 
me ..ma J
o .n::,
wIska .w "Ency
lo- k-t6re by nie bylo krzyklem bezsensu odclnkll plastyki, gdzie Rosja nie mia- 
P
ll, brY
YJskleJ , choe Jest nazwlsko w operowanlu walorem (swiaUocle- ia w XIX w., a i dzls nie ma nic 
Rlep
'na 
 
wet 
un
y'egq, nle niem). Przeclw tej to &nlertelnej ma- oryginalneg-o do pokazania, jej potr:- 


c ;ruz 0 tuzLnach arnpotent6w nIerze wzniectU Impresjonlscl rewo- ga polityC'zna nie potraIUa podniesc 
7IJ1em leok'lOO. Elmieszne. luo1
 odradzai
cq. wizj'i:! europej.skl}.. opinli 0 sztuce rosyjskiej ani 0 jot
. 
Wsr6d tych czterech nowoodkry- Genlusz Matelki wybuchnQ.l w par- Otoz twierdz\!: Matejko pokazany 
tych rysunk6w (po dwa SQ. na od- tyikularzu krakowskim. NajpowaZ- naprawd\! - stwicrdzi ze w wypo- 
wrotnych ikar tkach szklcownika, zro- nJejszym :lego nauczycielem byl POClZ- wledzi malarskiej wydalislllY w XIX 
ciwy. I skQ.dinl}.d lZash1.Wny, Luszcz- w. indywldllalnoSC oryginalnlj, praw- 
klewlcz, kt6ry 881m tkwil po uszy w dziwie wielklej mlary, br:dQ.CII naj- 


20 


WIADOMOSCI 


MARIAN BOHUSZ-SZYSZKO 


MATEJKO 


, 
DZIS 


.
..:""'....' . 


.. 
 



.. ...... 



.. . 
Z* '. 


.;. ' 
" 



" 


,,/ 


#. .  .,.,. 
- f/
. 
 
:¥" ..;.... -;: 
',."


'. ..
....'.
t:. 
1.:\ " , : /...4: ,.
" . t 
I 
:X ,- - 

 . -/ (J ( 
: ,..,. . . _ .. 
 _ '! _ . . ... j
 . ,. .11 
-
 . ."".'.;:. ..... 


-),.- 


. , 
1t 
' 



 


. 


v - -.
 
..... "\;...:"."" ."""'" 
4;"".,.., - 


.
 


. .);,:,,,, 


.....-(s. 



 
#. 'I:. 
-:'....."..
 


It 


J MATEJKO I!N.K. R WJ?W, 
-.a___..... _....... .... _____...... ..
_-... ___A._A__. a.:.:........ .. a-a 
Zna.czek pocztowy z "Grunwaldem" 


"Nt l'!
L
L£fL;I'. . 


. . ._.
":''',,,-- 



. 


. A;' 
--- :., t 
... .. 

. .......". ..; 



...: . 


.
 




:., . 


, ; 
. .
 


'.-- ::,
 


r 


.:fi 


r:. 


.;.. .. .
. 


A- .' 


'.).. n -:--:---,r- 



. :--«' 


.:"V'o
. .. 


-. x'- -j 


::.:.......- 



.
 ..; 


. '--. 


rfw,: 
'.' .J 


" 



-- -:. !t, 


-'If 


\-: 


'(. to. 



..j-: 


" 


- / 
, 


Ift+;....... 


.;r 


..
. 
:...._
;t: 


,,0(-:;" 


:.... .. 
 :;: 


.i(... 


/. 


. .... 
- " 


.... 


, 
 


.-;;---.... 


. 
 
'.. 


"" 


I'a
io"ie z "lIohltl pruskiego" 


.) WlasnoSC Jana Robia. 


Nr 873/874. 23/30 December, 1962 


l\larian Bobusz-Szyszko. 


l 


'



. 

,. 


1;' 
s-t:--.. 


'''i' 
V'" 



'\ 


-:!2 
.1. 
- 
f 


. . 
"z 

 



 i' 
 
,( w":'
 t! ': 
t
_f..._, A 'ct' 
,/l 
 . 7 ..;/. .. i't' ';\ -;

; ,
,
" 
f;\:_ 
, ,J- \ 
 .P4
 
" 
 

 t
'" . \; \. .'.i i, ;.:".,-J t " f 
. "J /1'" _M:
 p ..: 
,'1 b/'
 
 , . ,j '-.-- 
J ."" ,'" 
/ · , \1 
i-:!;;j'  b'" r
 V
 \ 


.\. 
'e
 ./ 
. 
\ 
.
 \ 
t
')! \ - - 
-- "..1_. -, 
--1 


(::
 


'. 

 


s...... 


 


'1'. 


Trzej magowie wschodni 


--:* 


, 

r 


. 


"
7
v 


Bohda.n Chmielnicki 
(Korsmi) 


';1 


"Inisi sredniowiecznl 


l
 ...,
 JI""' __, __ -, 
\ ':,;;; ;l:-V";1-- (--' _ A- . 
 
.:..
,. ......
...... -;Jo 
 
.
 
 .

 .
.. 
I; 

J\i. -
-!' -.j-:!: . -;. )'. ;','" 
t "
 
 ". \ '
 -/'. 
'l:
 
7
 ",-' 
 :-- 
t 

 
 ' "
 /, '\.",

' 
 '. 
(' -"'h.J-,." \. ""!,,.. 'r-,":! ", '-' ' '\t 
,--h
 -- ,..... '", /" jl?tlR.'\
 "\
 ," ",f. 
"7 -.; ",;.:- \ 

r:..
', "\, 

"": ;;Y\V' ¥t ' ,' i. 
 1 
\
 .
- 
,/l. J\
 
;"K' " 
'
'


..i: 
 \- 
I 
 '
. '. ' w '- j%-
 ,
v\ 
,,' 1\ ./'
,' -- "
m 
- . " . ' ..",....

-.. ,r
 
 
.... 't
, I' """..
:;
:iJ.:t«.,........... f:
i.-


. 

 . 


Tres faciunt collegium
>>>
Goya umari na wyg-naniu w Bor- 
de-aux. W HIszpanii nikt nip zatrosz- 
 
czyi sl
 ani 0 jego zwlokl ani 0 mtef- 
sce jego wieczneg-o spoczynku. W 70 .. 
lat prawle po jeg-o mnierci, bo w r. 
1899. kiedy magistrat miasta Bor- 
deaux po.'ltanowil przenieM stary 
m.atakowanych trlldem. Ich straszli- doty ludlJkicj. n
zy i rOZipaczy; zro- cmentar7 na inne miejsC'e. komml 
we oblicza pozostajll nadal jak gdyby dzila si
 ona w jego podSwiadomoSci ht9'lJP3.:tisk1 zawladomU sw6j rzl)d w 
nieco w cieniu grzechu. pomimo bi- prawdopodobnie jeszcze w Fuenteto- M
ilrycle. Ze l[)OWinien niezwloczn1e 
jllCej szczodrze jasnoSci 00 postaci dos. gdzie urodzil si\! pod koniec mar- zajlj.
 si
 sprawlj. s
ezIl.tk6w Goy1, 
sw. Antoniego, wskrzeszajlj.cego czlo- oa 1746. przez pierwszych siedem lat jeSll nie ch
 aby 

 na zawsze. 
wieka po to by wskazai 
'Wojego za- zycla, kt6re 
i w tej ubogiej Dzi
k1 tej zaiosneJ okohCZOooci, m6gi 
b6jc
. wiosce poloionej w pobliZu Saragossy, Goya nareszcie wr6cl
 do umUowanej 
Goya, wierny duchowi epoki, nie przebywai w abnosferze zabobonu, ojczyzny. Po;howano g? na cmenta- 
przejrnuje sI
 anachronizmem wsp6l- trwogi przed IlOCIj., widm i koszma- rzu m
Im 
8.? Isldro, a. w 20 
czesnych ubior6w, wprowadzajllc je raw. Zimowe iI10Ce przede wszystkim 1aA: p6ZnieJ prze1lleslODO do 
jaInie 
i
ka przed biaiym koSci6Ikipm zape!- niejszych ryslJw w m
larstwie tego z callj. swoI:oru}. w odlegie C7a.sy, kie- Slj. wypemione w przedziwny sp0s6b przygotowanej krypty w kaplicy Sw. 
niala si\! ucze
1:nikami nicdzieln:ych w:iel
iego 
rtysty. Amoly w OOr6Z- dy Uzbonski l;wi
ty czynil cuda; wpro- rojem strach6w, dziwadei I czarownic Antoniego z Florydy. P?dczag po- 
pi.kn:ik6w - albo turysta sZ\llkaJl}-cy wernu 00 mnych postaci scen zapel- wadza do pu..;telni przepych drworu splecionych razem w op
taticzy wie- lImiertnych w
ek zagm
ia giowa 
slad6w legendy, kt6ra otoczyia ztoci.stlj. niajllCYch Sciany kooclolka, wydajlj. kr6lpwski£"go m. smutnego okresu pa- nlee. Ten rezeTWat stwor6w ludzkich Goyi. Wedlug pewnych domysl6w I 
aureollj. gl'ow
 jednego z najwi
szyoh si
 raczej OOr
znymi zarysami, rzu- nowania Karola IV i jego ekstrawa- gromadzi takze rozgadane zwierz
ta, przypuszczeii, mial jlj. s
s
 roman- 
rnalJarzy hiszpailsJdch JakIm byi Fran- oonymi pobierhIie, tu i 6wdzie dokoii- ganckiej Zony, Marii Ludwiki. Iksi\!z- kozly brodate Iyskajlloe wybaiuS7.o- tyczny artysta-maJarz. 
l
lSio FIer- 
cisco .Jose Goya y Lucientes. czonymi energicznymi pociq.gni
ia- niC7Jki parmeiiskiej, oraz barw
 folk- nymi oczami, kruki i nietoperze 0 roB, lub ktoS z jego blisklCh przyja- 
San Antonio de la Florida jest ma- mi 
dzla, jaikby w poSpiecl1.u. Moie loru ludu madryckiego. we!Oiego i mysich PyszcZlkach. Glosy tych dzi- ci61. Dzisiaj nle ma to w:t\!kszego zna- 
IIj. opustelnill-, w kt6rej rzadko kto tei .wla.snie 
Iateg? tak oszolamiajll figlarn£".go, gotmvego zawsze do "bit- wacZlllych istot mie.rMjlj. sie ze swi- czenia. Pod kopuill kaphcy w pobliZu 
przykl
knie na kamiennej posadzce. swoJIj. pra

woSc18. uwag
 pa
lj.ce- ki d do wypitki". Uwiccznia na jej stem z!0wr6zbnego wichru w o
taf1- rzeki Manzanares, spoczywa J
den z 
Sygnaturka milczy praiWdopodobnle?O, odslaniaJ
 przed jego ()o(E8JThl ta- bialych s.clanach Madryt XVITI w.. czy, nieokrzesany beikot. W takiej najwi\!kszych maJarzy hiszpa.ilskich, 
00 desZJCzowego, pemego wiatru dn1a Jemni
 ludzl{l
o pI"ZPznaczenia na- ta.k przezeii umilowany. Ale w tym m.pewne kuchni maiy Francisco .Jost'! kt6ry za progL
m grobu zosl:3;wll ko- 
jesiennego r. 1919, kiedy smiertelne cech

 ruedoskonalo&:ill, k
u- milym malarstwie dworskim daje 0 budzll sI
 nagle ogarni
ty I
iem, szmar rzeczywtstoScl tego flwmta. 

tki Goyi przenoszono z grobow- oh.oScilj., maJllCego tlVlal': tylko pewlen HObie zna
 przyszla. zmora Goy1, kto pod.no!iil oci
Zailj. glow
 ze STlU i za- 
oa starego omffitarza. madryokiego C7JaS. P'rze\SuwajllC wU'Oklem po tych wie ezy juZ nie n
kajl}.Ca go w dale-nim ujrzai lagodny usmiech matki 


Nr 873/874, 23/30 DecemIbe.r, 1962 


HENRYK-CZESl.A W 


SLIWIIQSKI 


(;HIMERY 


I 



. 


-;:.::. 


.-. 
 


: .
 . 


Portret wlasny artysty 


Z A 
YCIA Goyt, La Ermita de San lfw. Izydora w obr
b tego sa.nMua- 
Anton10 de la F1lorida znajdowa- rium. Kaplica ma w sobie C06 z opu- 
la si
 dooy
 daleko 00 6wczesnego stoszaiych ruin starodawnej Swillty- 
Madrytu. Nad brzegiem Manzanares nI, nad kt6ryml szeleszCZlj. \is.cie mi- 
koio brzozowego lasku prawie u st6p Dionej epoki i do kt6rych C7J8.98JTli 
historycznego wzg6rza Principe Pio, 2Jbllj.dzi pasterz szukajllCY zaginionej 
J"OIZSiaJWionego rozstrzeliwaniami hi- owcy. 
SZlpaiiskich patriot&w za Napoleona, Zewn
trzny wygllj.d kaplicy lfwiad- 
odbywaiy si\! niedzielne maj6wki, r:zy, Ze przed okolo CwierCwieczem 
t.zw. "meriendas", oraz doroczne 00- przegalopowali nad jej kopuill jeZdZ- 
pusty poIQ.CZone z procesjami, zaba- cy Apokalipsy. Podczas dzialail ostat- 
warnl ludowymi i festynami. Dzisiaj nlej wojny domowej w Hiszpanii, pu- 
coraz to rozrastajllCe si
 przedmieS- stelnla zostala podobno zarnIeniona 
cia wielkiego Madrytu, zatopiiy uty- na tymcrr.asowe koszary z kuchnill 


f 


'.,. .. 


&
 £ 
'." ." 
 


.'/ .... ,.:':'. . :t-::. . 
.. ;)J
;i. :::';f! .i;'.' 
' 
,': '-: 
 },
'.." 

.....; '"' 


.,;
 
:
 
:

:::;.:
.:.
 


. .. .. ....', 


:.;. 

 
'
: .. 


.-r(
_'"",__"", 


W domu obhj.kanych 


litarn.l}. architekturq, podmadryckie po- polowq, w miejsce oitarza. Dym i pa- 
la, kt6ryOO crz.a.r oj urod
 prrekazai ra z koU6w pozaciez:aiy troch
 frooki 
Goya potomnOOci w !SWoich slynnych niszezII.C bezpowrotme dwa aruoiy, po 
"taJpi0e8". Konieczno6ci higieniczne kt6rych zostaiy trudno rozpoznawal- 
w 
zeniach dwumilionowej ne slady. S
apnele poraruiy m
, 
masy lUdin.oScl, 7l!Tlq.cliy krystaliCZIlJl. kula anna;tma 0b.erwaia c
M 

 
niegdyS przejrzystoM w6d Manzana- lIlika,ogien osmalli drzelWO, kt6re dZlS 
resu kakofonia nowoczesnych Srod- straszy swoim tragicznym szkieletem 
k6w'iIromundkacyjnych rozbHa buko- przypominajllc 0 tragedii narodu. 
11=q, 
 Swi\!tego miejaca. Dzisiaj, Po wejSciu do kaplicy, przygllj.da- 
ttum niedzi.e1ny zap1.1iSZCZ8. si\! gi
biej jllC Bi
 freskom, zauwa:iymy Ze p0- 
w krajobraz 
tYlski, a do kaplicy staoi wl
ze niZ w lt8Jturze, malo- 
8w. A.ntoniego z F10rydy zajrzy jesz- wal Goya w Smialych skr6tach, cza- 
cze starsza osoba parnl
jlj.ca nie tak sami nawet jakby z grub=, ))rzy- 
odlegre C'Z3$Y - kiedy jak za Goy1, dajq.c im siiy i ,tragizmu, naJ1stot- 


'-.5:: 


. ..-;.;: 


'il 



: 


-":'":'_-
":"(' 


.:;j.,. 


:......{ 


Z4c
.. 


..... 

:..... 


..

...'.. 



. ...t 



 


...... 
.; 


""
': 
:'
' 


'. 


:.::t; 
.
 


#' 


..: .:." 



:'1Ik 

.

-... ...;-::
 
.y.'(.':':'" . 


Scena przed rozstrzelaniem 


t 


...... ........ '.
"'.¥ 


.; 


'.'..:.
..::'. 


, 



::' . 



 .-.: 


..:
:;. ... 


" 
; 


!iW 


..f .. 
f" $:.,. 

"
-'" 
(
 
, 


.. 
.
 » J 
'. ':::
 :


.. 
. 
".-f.r
 
' ..

:..# " 
. .. . ..l.... 


. ..... u."". 
'.. ..,.. .. . 


.J 


-....... 
,.. 


., 



f:{:
 


;;.... 


y
:: 



/:.,.t 
". 
/...:
:
... 


.........
..":
. ":. '. 
"(-',,":;'.:":.,:' . 
-+
; 


..
..-.-' -' 
'c':.}"'9-: ._ 



, .'. 
x...,:;
 


.\
.... 
 


...;:::.....
.,. 
'" .
. - 
.

.
..:.:/"_. 
"'........ 



,' (:
.:c.':..to..S;..
.... 


.
: 
,'.N ...-.:......
.., 


._....":'¥--....:.
. 
..:.... '.' . t'" 


., 


-". 


':.,? ,. 



.,
..: )IS-:'_..' 


Scena po rozstrzelanlu 





 
\, 
", 
", 
\ 
:.. 
..' 
..' 
..' 
..' 
anielskioh obliczach 0 wejrzeniu chy- kich, dzieclnnych latach, kiedy to w tuIlj.CCj go do pIers!, widzIa.i w mrocz- 

 
trym, blys2JCZlj.cym i ziosliwym r6w- ciemne i strasZij.Ce wieczory aragoii- nym nueBZIkaniU oSwletlonym siabo ..\ 
noczeSnie, solidniej moze wykona- skie, przysruchiwal si
 baJdom Rta- bIaskiem ognia plonllOego w piecu, 
 ..\ 
nych ni.Z twarze innych postaci, znaj- rycl1 kobiet grzejllCYch si
 przy ogniu widmowe twarze staruch 
bnych ., 
dziemy nagle dziada b
bnego, kuchennego pieca. Nie ulega Wlj.t- 0 sinych jamach ustnych, oczekujll- 
slepca albo poboZnisia wykoSlawio- pliwooci Ze w jego relLgijnym ma- cych miote! by wyruszy
 na nich na '" 
nego w ekstazie, kt6rzy bardziej larstwie, prawie bez wyjlltku, ZIIlaj- miejsce schadzek pod przewodnic- 
sugestywnie oddzialywujll na wy- dujemy C06 niewyraZnego, jak gdyby twem SZ8Itana. 
obra.Zni
 odw1edzajllcego niz owe nie- 3analnego. a postaci, kt6re pragruj.l- Te dziwaczne eplzody z dziecin- 
biaiiskie figury nurzajllCe si
 w bl\!- by za w
-relklj. cen
 wyideaUzow&\, ce- sbwa, po!lj.CZOIle z nast
pnymi nle 
kitnych je7Jiorach przy zar6Zow'ionyoh chujlj. rygy 'konwencjonali7mu; wy- mniej tragic:znymi wieku dojrzaiego, 
kraw
iach kaprysnie powyginanych dlaje si
 jakby otoczek Swi
tOOci dla zna1a.ziy po latach od:2Jwierciedlen1e 
chmur - jeden z wa.Zniejszych mo- Goyi byi prnc'Szkodll w oiywianlu lic na obszernyoh Scianaoh jego domu 
tyw6w dekoracyjnych barokowego jego Swif;
tych; wyraz iOO twarzy jest na.d brzegIem Manzanaresu, domu 
rozpasania. Na tie tej 
e]gkiej na po- mdiy, naiwny jeSli Die glupa;wy. Na- zwanego powszechnie La Quinta del 
z6r scenerii, dostrzegamy zaraz zwia- -tornia.rt: jego mistrzo..'1two wystwuje Sordo, gospoda.rstwem giuchego. Czlo- 
stuna przyszlego o
tania Goyi; jest w caiej peIni przy traktowaniu ludzi wiek jest 7JWi
iem, lecz operujlj.c 
to postaC ndesfornego chlopaka 0 z krwi i koScl. z ich wadami i przy- szatansk1m inBtrumentem JakIm jest 
mocoym zezie, wystawiaj
ego nogi warami. perwersja, chee zamieni
 sit w coS 
poprzez dtq.iJld malowanej balustrady. · · · wi
j nIZ 7JWie
. NiemoralnoSt jest 
Zaskakuje naB w nim wi
k8ze podo- Goya umiejq.cy bye czlowieklem, zr6dlem goryczy, zla i melancholii, 
bieiistwo do wytresowanej malpy niZ kt6ry kieruje sI.
 WZJgh;dami prak- cziowiek na wz6r strlj.xmych aniol6w 
do cziO'W'ieka. .Jakby drwH z tiu1T1U tycznymi, wntejq.cy nagina
 si\! do zapragnlj.i zrnIenI
 szlak swojego 
ludzi owladnl
tyoh przez diabla, okolic:zn
 i wycil}g&\ z nich ko-
, dokonywajq.c gwaitu I, 
pozbaJwionyoh rq.k i n6g, 0 twarzach rzyM, nie zabU w sabie zmory brzy- na samym soble. Dlatego zawisnlj.l 
w powietrzu, mi\!dzy niebem a zie- 
miI}, daleko od swiaJta zwierz
ego, 
daIieko 00 wyidealizowanego SwiaJta; 
tra;pilj. go tortury, gJwbi go I
k, osa- 
ozajlj. go choroby. W tym wybuchu I, 
fantazji, kt6I"Q. GQya nazwal "m6zgo- 7, 
wym rojeniem", I"YZM"8Zania, zmySle- 
Dda, wybryki I przywidzenia w jego 
wstrzQ,sajq.cyoh "DisparaJtes", "Capri- 
0008" i DesaBtres de la guerra" na- 
b1erajlj. 
boliCZlllego rmaczenia.' Za- 
czynaly rodzi
 si
 potwory. groZni 
wyslanlIlicy ludzkiej perwersji i ludz- 
laego okruelef1atwa. Serilj. tych mro- '\ 
74cyOO krew w 
iach obraz6w Goya 
 
chciai przestrzec ludzlroSC przed owy- 
 
mi "horrores", rozposelerajllc przed 
 
pa'tr'z4cym czIowiek:iem berzJkresne po- 
 
la pokryte trupami, porOZWlerane.o:: 
fosy i paszcze apokaliptycznych bestii 
 
oczekujllCyoh naleZnego im Zeru. Go- 
 
ya-wizjoner przepowiada masowe za- 
 
b6jatwa, gehenn
 bezbronnego czlo- 
 
wieka mhipnotyzowanego wzrokiem ",\ 
mitolog'icznego bazyliszka; olbrzymi 
 
S'T£Z\lI"-pies gotuje si
 do ataku. Obra- ,.,. 
zy te, zn.iesione do madryckiego Mu- 
 
goo del Prado z rozebranego domu ..\ 
Goyi, kt6ry prz.eszedi do legendy, Slj. ,,
 
czymA w rodzaju koszmarnego filmu. 
 
.Jest.eSmy widzami potwornoScl, spo- ,
 
glf)damy na {jwiat kari6w, obleSnych 
 
starc6w, ludzi 0 ptasioh dziobach, go. 
 
Iych tylk6w jak dySZQ,Ce miechy, cial ...- 
po7Jbawionych gi6w, gromad S'lJalef1- 

 
row wlokllcych st
 w koszmarnym 
 
orszaku procesyjnym, m
zczyzn 0 "'\ 
06lich uszach, ofiar wleczonych po '\ 
zl.emi na powrozach, bo - jak Goya 
 
komentuje wlasnor
e pod spodem ..... 
smyohu - zasiui;yli sobie na to, giup- :
 
c6w latajllCYch na anielskich skrzy- ... 

 y. . 
dlach, nienIlldrych panien przegania- " 
jlJ.CYCh miotlami oskubane ku
ta 0 
ludmdch gi6wkach. n
ik6w omo- 
 
tanych okowami, na.gich wariat6w 
 
tlanurz4cyOO sl
 pod portykami,..,. 
drzew obwieszonych szeregiem wlsiel- .0:: 
c6w, baIetnik6w 0 kozlch lapach, chi- \ 
mer podtrzymujllcych walllCll si\! na "; 
yt .. .. 
 
nie pI 
 kamienru}., 0s1'6w badajll- \ 
cych puIs ludzl zloZonych chorolQ, I 
 
w koiicu - dostrzegamy potwornego .... 

 
pijaczyn\! rzygajq.cego na poleglych. 
 
Goya, po tajemniczej flmierct kst
- 
 
nej Cayet.a.ny de Alba i po calkowi- .. 
 
tym ogiuchni
iu wskutek nieszcz
li- 
 
wego wypadku, zamkn:j.l sI
 w Swie- \ 
cie chimer ueleleSniajllcych zlo 1:'1 
brzydot
. Giuchota przyczynUa s1
 w ..
 
duiej m1erze do stworzenia tej nowej 
 
koncepcji Zywota doc:zesnego. .Jak 

 
czlowiek zatykaj
cy sobie uszy pod- 

 
czas tanecznej zabawy, widzl. porn- " 
szenia taiiezll.cych, kt6re be'7. Wlj.tple- 
 
nia Slj. nadal rytmiczne, a jednak mt- 
 
mo to wy dajll si
 patrzq,cemu 
e- ''I 
E.
. 

 ". 
skowe i Slj. tylko gestykuIacjll giuptlj.. 
 
niedorzeczDlj., absurdalnlj., tak Goya .." 
przeobra:ia organizm 1udzi w swym ..' 
malarstwie. by tym znieksztalcenlem 't.' 

 ' 
 
pokazat Ze natuI"l} czlowieka kieru- 
jlj. impulsy do zlego, poduszczenta t 
podniety, niesprawiedliwoS
 i bezsens. ..
 
NiedorzecznoM i okrucleiistwo 
cia 
\ 
zrzuca Goya na Boga, obarcza Go 00- 
 

edzialnoScllj. za g-iupot
, egoizm 
 
t"".' 
\ 
i 7l!Tlys1'owoS
, kt6re ukazuje pod r6t- .0:: 
norodnym1 fonnamt fizycznej brzy- '\ 
doty. Cd nacisku tej ohydy nie m6g1 " 
si\! uwolni
 nawet w momentach ZIl- 

 
pelnej samotnoSci; stai si
 koryfeu- 
 
szem tego co brzydlde, wynt6s1 brzy- 
 
dot
 na piedestal tra.gicznej apoteozy. 

 
W tych monstrualnych obrazach Go- .'" 
ya porz;biern.1 zewSZl}.d Jl11lSy potwor6w, 
 
aJe nie ze Swiata natury tylko ze ..' 
Swiata ludzkieO"o sumienia. Chelal.... 
" ...' 
zawr6ci
 ludzkoo
 z drogi prowadZl}.- ..' 
cej do ostateczneg-o zniszczenia pl
k- ':: 
na ziemskiego g-Iobu. "\ 
We wstr7.a,.cnjlj.cym obrazIe zatytu- 
, 
lowanym "Kolos czyU Panika". dal 't' 
jednak wyraz swojej bezsilnOOci. Olej 

 
too, zallczany do serii "Caprichos", ",' 
przewieztono takZe do muzeum Pra- ..' 
do z rozebranego domu Goy1. Przed- :
 
stawia nagiego czlowieka-olbrzyma, ..' 
kt6rego g6rna C7

 wyianla sI
 znad 

 
olowianej lin11 widnokr
gu. Kolos nie \c' 
rusza si
 t wlaSnie tym zlowroglm 8 
bezruchem daje do zrozumiPIlia ro- 
bakowi Jakim :lest w por6wnaniu z 
nim cz1'owiek. Ze wystarezy by pod- 
n16Rl maiy palp.c, a mviat zostanie 
zmiaZdzony w mg-nif'TIiu oka. Sledzi 
w ponurym milczPIliu na pogTaJ1iczu 
Swiatla i clemnosel, zlowr6zooy I 
grotny. jak pieTW8ze odglosy burzy 
nios:}.Ccj Swiatu rychllj. za.glad
. 


WIADOMO
cI 


MAJA
ZENIA 


Gf»YI 



 "'l 


.;,; 


.
 




.' 
-uJ"" 


f 


.. 


"" 


... 
;::; 



. 


, 


.' 
 


t. 
f. 
t :. 


......:::. P. 



 " 
t:.: 


...;,,: 



 .::. 


:
 


..J(' 


.. A, ;u' 
- k 



.' 


." ..... 



 


'..; 


. '.4 


'- . 
 


.. 


{.-..:.., 


.,J".u: ..... 


'. .... 



. 


. 
.. 



.'" . 


i .: 
p' :!-:
 


A 
'.'.;:.,. 
/ / '$j.. 
.# 


.,#'".' .; 


........ N. 



 : 



.:. '.
 
-:--;.' t '. 


'E.. 



.. 


. 
... 


.¥ 


.. .,,' 


..:«
._'" ....4.. 
.. . 


.. 
 


........ ,. 


- " 
....{ 



.; .- 

 



 


,. 


.. 


;:.....
 , 


"':::;"'-' . 


....; .y- 


.
. 


;. .:
 '.: ::.. 


....o(r. :".' 


...", 1.,. 


......... 


;";'. . 


/
 '- j 


f 


,.. 


, 
.
. 


. ... 


. """"" 


" 


\:-.-
:: 



'.. 


.:-"" .... 


.. 
. 


.' 
.'
' . 



jr- 



 -. '"""" 


.:.".) 


./i 


.A, 


. 
 ,\. 


.... .......0... 


..... . 


.
; 


;, 


\;'. . 


':1-.' 



 


,. 


-
 ;., 


t\', 


. 


. 


. 


-j...... 


Fragmenty S('eny na kOlmlt kaplicy S\\'. Antoniego 


Henryk-C7Je8law SlIwifl!lkl. 


21 




, 
.... 
LONDYNSKA 
 
BIBLIOTEKA 
 
LITERACKA 
 


POD REDAKCJ
 BOLESLA W A SWIDERSKJEGO 


Naj'ci
ksze 
,rydorzen;p liter",.k;,. 
ostotnich I"t 


, 
JOZEF 
SPRA W A PUlKOWNIKA 
MIASOJEDOW A 
wielka powleAt hl!ltoryczna 


MACKIEWICZ 


., 



 



 

 
..... 

 
\ 
!; 

 
.... 
$ 

 
.... 
S 
..... 

 

 

 

, 

 
", 
", 

 

 


'. . 


.. 


J()ztf I\lackle\\'lcz 


,Sprawa pu}kOW'J1li.ka Miasojedowa", to OOrodzenie wielkiej pow1e- 
sel realtstyoznej. Czesla.w Miiosz na.piJsa.i kiedyS 0 .J6zefle Maokiew1- 
ezu: ,,2aden z prozaik6w rezyduj
cych w Polsce nre potrafi tak 
ja.k on tworzy
 postacl k:ilkoma pociIj.gni
 pi6ra..... .Jest to - 
z tysilj.C18. pI"llM"ie pochlebnych receII1'ZJ1. 'kt6re ukarmly al
 w 1:i Wzy'- 
kach Swtl:aJta 0 licznych przeklada.ch ksilj.Zek .J6zefa Mae1dew1oza. - 
uwaga najba.rdzl.ej moZe znam.iJenna. 
Nowa powIeIK:, "Sprawa pu}kowmka Mdasojedowa", to wstrzQ,sajlj.C& 
w splocle l0a6w ludz.kIich 
 hdstoryocrzma. Powd.ffit, w kt6rej 
osoby., daty 1 zdarzJenrla SQ. autenrtyczne; prawle dIokumootarna t jed- 
nocz€Snie stanowilj.Oa 1Imjwyr};sze osUl.gnl
'e arlysty.cm.e autora "Dro- 
gi dondklj.d". 
"Sprawa pu}kOW'Illika MiaJsoj.ed.owa" to thriiller, film, romans 1 - 
zarazem wielka Ii teraJtura. 
Powi
 l'OZIpi
ta jest w dkresie p6l wleku. 0siIj. akcji jest a.fera 
szplegowska, sh1.szini.e nazwana rosyjskll "spramlj. Dreyfusa.", 0 wiele 
jedna.k 00 tamtej cllekawsza I bez porOwnam.ia. ba.ntmej Bkomp1iko- 
waIIa. Stala si
 teZ IcledyS glollna na SwtIat oa2y, lecz w burzy pierw- 
szej wojny Swiatowej i w II1&Uoku powojenlnych przeobrate!l. calko- 
wiele 2apomnd.a.na. Trudno w BUohym 9krOO1e odda
 ch06by w przy- 
blii.Zeni'll tr
 przedstaWlionych w pow:ie6oi ndezlitczonych powLklaf1, 
nioowyk}ych 1... zwyk}ych oko11czmOOoi, nierozerwalny laf1cuch przy- 
czyn i skutk6w, wzajernnego 
bLanda. sI.
 prywatnych 1 publicznyeh 
spram, 
tno9ci, walk, psyOOologiCZ!l1ych dramat&w. 
Rzecz dzteje si
 w W.ilnie i na Riwt\Jerze, w oaft'!-chantant I w my- 
sliwskim pawilmie Wilhelma. II, w Ubaswie, w Rydze, w ea10nach 
Petersburga, na prusktej staojl gra.ndcznej w WterzbolowIe, w Kijo- 
wie, w Karlsbad2J!e, w Stookholmle t u pod6Za g6r Altajsk1cl1, w 
fortecy kOWlie:tisklej, w okopach t w WarBZlWWl1e. 
Trudno orzec, czy domj,nujlj.
 rol
 w "sprawie" odegraly kdbiety, 
zony, kochanki; czy bardzl.ej ,,8ZI8.Il.9OJll:stka" WI1Ienskiego kabaretu, 
czy oesal"7JOWa? Mi.nIistrowJ.ie" w\.eLld k
, politycy, antysemltyzm, 
r:zy bitwa w Iasach augustowskich przJegraDa w zamiec:1 amIeZnej, 
jakJiej "najstarsl ludziie nle parni\!taIi"? Szpledzy, kontrwyw1ad sztabu 
gClJ1eralnego, czy carska "Ochrana"? 
W ka:idym razloe MLasojedow, pulkownik Ziandarmerili carsklej, zo- 
staje aresztowany 18 kwietnia 1915, oskart.ony 0 szplegostwo na 
 
 
rzecz Niemiec jJ skazany na. ffindere prz8Z BQ.d polowy w Warszaw1e. 
Miasojedowa straoono w cytadeli warSZIB.'WSkiej, a. jego t.onie, wraz 
z i!nnymi rzekomyrni wsp6lni:kami 8.fery skaZlanej pierwotme r6wrIiLet! 
 
na smier
 przez 
e, za.m4.elD!iono kaIr
 na. "osied1enie" w kraju 
, 
Altajsldm. 8 
. ..
 
..' 
r,,'" 


 
$. 
i 
i 
i 

 


MackiewlcZl, kt6ry od lat zbieral ma.teriJaly do "Bp1"8.wy Miasoje. 
dowa", odkryl Ze ma ona. dalsze etapy, Ze nie rzJOstala. rl.8JI1knI
ta 
powiesz.eniem jej "bohaA:era", re w og6le me jest "spraWlj.", tylko 
calym kompleksem spraw, dokonywaj
cych si
 pozornde z przyczyny 
"fatalnej koblety" a w rzeozywisto6cd stan.ow'iI}.cych przypadkowy 
laiicuch przyczynowych powlQ.Z8.f1. 
W wlelkiej powioeSa! Maokiew:loza kolo Iosu je9zcze ra.z si
 obr6cRo 
i chociaZ historia rzJekomo 1Si
 roe powt:arna, jesteSmy lmriadkamd 
nowej "sprawy", bLJ2m.l.aczo do tamtej podobnej, ch
 w innych oko- 
liczno8ctach si
 rozgrywajlj.CCj. W kaMym mzie "spra.wa Miasojedo- 
wa" zna.laUa sw6j ostateczny 1'i!nal dopI.ero, gdy w r. 194rJ bomby 
a.rn.erykaflskie spad1y na Drezno. 


. 


664 STRON 
pi
ego druku na dobrym bialym peplerze 
dwubarwna obwoluta 
EDWARDA WARCRALOWSKIEGO 
42/- lub 6.00 dol. 


.. 
\ 

 

 

 Z
daf we w!lzY!ltkkh k!li
gamiach polskic,h i obcy,h lub zam6wienla 
.... wraz z nale:inotkb). kierowali bezpo8rednio do wyda.wcy: 
i 

UEE! 
 JE
C
 L
Dl, K.!. 

 WYI4CZNE PRZEDST.'\WIClEI.STWO NA FR.'\NCJf!: 
$ LIB E. LLA - 12 Rue
 t.-Louis-e n:l
Ile, PARIS IV 
.
 

















 


przesylka 2/- lub SOc.
>>>
22 


WIADOMOSCI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 



...................................................: JPtllfi
J[1I 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
I 1)ztenniJt I 
= 
 1JJJ8nIUk'l.NniU1Jl = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= Jedyne pismo codzienne = 
. . 
. . 
. . 
= emigracji niepodleglosciowej. : 
. . 
. . 
. . 
· W szechstronna obslu g a informacyjna . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= i komentarz publicystyczny. = 
. . 
. . 
. . . 
· Wiadomosci z Kraju i 0 KraJu . 
. . 
. . 
. . 
= wraz z ich oswietleniem. = 
. . 
. . 
. . 
= Korespondencje z gl6wnych stolic = 
. . 
. . 
. . 
= europejskich i z Ameryki. = 
. . 
. . 
. . 
= Stale dzialy: : 
. . 
. . 
= felieton ZYGMUNT A NOW AKOWSKIEGO, = 
. . 
. . 
. . 
= "Rozmaitosci" (sztuka i iycie), = 
. . 
. . 
. . 
= "Tylon" pod red. KAROLA ZBYSZEWSKIEGO, = 
. . 
. . 
. . 
= "Sroda Literacka", : 
. . 
. . 
. . 
= "Kontury" (kolumna mlodych). = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 Cena id. 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
i 7J4

 
W
[@ i 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
= Sobotnie wydanie "Dziennika". : 
. . 
. . 
. . 
: 12-stronicowe, najtaiisze ilustrowane = 
. . 
. . 
. . 
= pismo tygodniowe na emigracji. : 
. . 
. . 
. . 
: Stale dzialy: = 
. . 
. . 
. . 
: "Najnowsza historia Polski", : 
. . 
. . 
. . 
· K ." · 
. " raJ, . 
. . 
. . 
. . 
= "Po lacy w swiecie", : 
. . 
. . 
. .. " . 
= "W aine 1 mewazne , = 
. . 
. . 
· k " · 
= "Pi
kna pam 1 pra tyczna , = 
. . 
. . 
. . 
= "W 4 oczy", = 
. . 
. . 
. . 
= "Co tydzieii dzieciom", = 
. . 
. . 
I . . 
. "Nasza akrzynka", . 
. . 
. . 
. . 
= "Sport", = 
. . 
. . 
= Album ze znaczkami" - "Szachy" - "Krzyi6wki". : 
. " . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
: Cena lOde 5 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
5 Adres redakcji, biura ogloszeii, 5 
. . 
. . 
. . 
= biura prenumeraty i = 
. . 
. . 
.. . 
= sprzedaiy hurtoweJ: = 
. . 
. . 
· d · 
. 45 Brompton Roa , . 
. . 
. . 
. . 
= London, S. W .3. = 
. . 
. . 
. . 
. . 
. . 
. 
 
I.................................................... 


p 


I 


I 


e 


a 


a 


r 


a 


Szkooki natrysk. oiyw.iajQ.CY kn}.Ze- zie pozwolic Hitlerowi dOZibrajat si
 
nie ikrwl, polega na obfiJtym zlewaniu a jednoczeenIe energicznie praoowae 
w
 na przem1an bardzo zLmn
 1 nad pow.szechnym rozbrojeniem. .Je- 
Ibardzo gOI"/}'
 Gdy przyjrz
 si
 po- go wyniik1em 
Zlie przecieZ Ze i Hit- 
liJtyce pailstw totalnych, IDa ona I!lie- !er 
 anusiai si
 rozbroic... 
male podohieilstwo do owego Zbaw- Ba.rdzo to ucieszyJ:o IDtlera. M6wiJ: 
C2JeIgO naibryaw, z tyro wszakZe udo- Ze idzie mu wJ:aScIiw:ie 0 spraw
 mo- 
akonaJen1em ze tempemtura wody raln1i., mianowicle 0 r6wnoo
 Trzeciej 
7JII1ieWa aI.
 
 wd
zq. szybkoSoill-, a Rzeszy w rodzi.n.ie narod6w, a nie 
'bywa 1 taJk m w tej samej chwiJli pa- 0 przewa;g
 2JbrojruI.. ToteZ got6w jest 
daj
 strumien1e wody zilrrmej 1 gorQ.- pod
 s
 wszystJdm normom pow- 
oej. szeclmego rozbroj'e.n:ia, jakie 
cU}. po- 
Za :Zycia staliina nie bylo to tak:be stanowione na Iffiocy dobrowolnej zgo- 
wyraZne. ByJ: on z usposobJ.eI1la po- dy mocarstw. WprowadziJ: w tym 
nury, wi
 jeZeii kied.yli nawet wy- em.me powszechnQ. sh12J
 wojskow
 
dusil z sil€lbi.e falszywe dobre slowo, w Niemczeoh wbrew rpostanowieniu 
brzm:ia1o to ISZtucznie .i me robilo traktatu .wersalskiego. Ale uspokoiJ: 
wradJenia. DopLero ChTuszcww ujaw- zarazem optni
 mocar.stw zachodniJch. 
nil w tym zakl'lelSle prawdzirwQ. tw6r- Wskazal ze z samej istoty rasizmru 
ezoec 
 n.i.ebYWa4 fantazj
. Stalinowi narodowo-socjalistyozn.ego wynill{a Ze 
mrusiala rprasa brytyjska wmawia.t Ze Trzecia Rzesza nle more miJeC zaany- 
ma. dobre zarniary ill Ze wszy.stkim sl6w zaborczych wobec kraj6w ra.so- 
chce nieba. przychylic; on sarn tego wo obcych. Dlatego ,
dZlie wierna u- 
nle m6wR. Chruszczow m6wl 0 tym kIad.owi zawartemu z iPo1:skQ., dlatego 
bardzo w:iele i niejako wyr
 w tyro por
 nietyikalnoM graniJC Francji, 
w2JgI
dzi!e brytyj,skich po
powc6w. wyrzeka si
 A1zacji i Lotaryngli, nle 
Ale gdy si
 troch
 zastanowi
 1 col- r!ywi !l;adnych zlych zamiar6w w2JgI
- 
'I1Q.
 w czasLe, okaJZe si
 Ze ChruS2JCZaW dem Crechos1owacji. Nile my!!lli 
 
mial: poprzednilka. Nie tak bardzo wtt"Q.ca
 si
 w iSprawy rasowo bUskiej 
dawno temu, bo przed trzydziestoma Austrii, skoro chce ona zachow at 
18.lty, to sarno 00 on, i niemal w tycl1. swojlj. 
bnooc. 
1SalDycl1. s1owaoh, m6wR HItler. Ob- Gdy Hitler naTUsz)i ponownie trak- 
TaZ Hitlera jako euowioeka, iktory rzu- tat wersalski, pr:zez w.kroczen1e wojsk 
ciJ: Awiat w poZo
 wojny, tak Ibar- niemiec1dch do Nadrenii, skorzysW .1 
dzo umoani'l: 
 w naszej wyobraZnl 
 rtej sposdbno8cd dla gJ:a:rren1a swo- 
Ze przes1:onR dbraz HitJtera - mIloSni- 
ego umiluwanda pdkoju. 0bw:I.e- 
ka pokoju .i rozbrojenia. Trzeba pa- SeiJ: iZe suo null tyliko 0 "przywr6oe- 
mi
taC ze jeszcze na kr6tko przed nie honoru swojego marodu" a nle 
wojtlJ}. nle tylko gazety brukowe we 0 co in ego. .Jed.n.oczeSnje zapow1edzial 
Francji 1 w Wielkiej Bryt.am1i, wie- Ze Trzecia Rzoesza "ollie IDa mdnyah 
r:zyJ:y w jego pokojowoec. ByJ:y ota.Jcie roszcz.eii If)erytoriB.J1nych w Europie." 
L 'kola poUtyozne, a nawet rzl}.dy, 1. "ni'gdy nie naruszy pokoju". iPo za- 
przeSwiadczone ze w zasadme moZna j
ciu Czechoslowacji wyznal Cha=- 
z nilm dojsc do porOZUlffiien.la ozy na- berlainowi Ze bylo to jego "ostatnie 
wet do przyjaznego wsp6l.Zycla. Ta terytorialne roSZC7Jenle w Europle" . 
wiara opierala si
 na wiasnych wy- W Londynle wie1u w to uwierzyJ:o, 
powiedziach H
tlera. A c6Z jest bar- w tej JiczJbie ta.kZe Chamberlain. 
dziej autentyCZIlego n1rl: wJ:a.sna wy- Wszystko to ra.zem zmierzalo do 
pow.iedZ czlowleka, z kt6ryan choe si
 bud zenia nara:z nadziei na pok6j 'Ii 
dojSC do porozumienia? Co prawda strachu pr:ood wojnQ.. Dawalo Trze- 
byla i imna jego wypowledZ, rw po- ciej Rzeszy czas IJJagOt"Q.
owe przy- 
staci Iksup;k1 "Mein Kampf", w kt6- gotowanie si
 do wojny w terminle 
rej szczerze wyraziJ: co mysli .1 za- z g6ry przewidziQJl1ytm i rm.razem ha- 
powledzial: co ohce !Zl"obic, gdy doj- mowalo rprzygotowania dbronne mo- 
dzie do wJ:adzy. ByJ:y takZe 1 r6Zne sarstw zachodniah. 
jego uczynki, sprzeczne z demonstra- ChruszcZOlW nle przygotowuje 8i
 
ojamL pokojowyml 
 rozb!ojeniowy
i. do napMcl 
brojnej na wolny 
 
Ale fakt6w tych ,me chcIaIlo wldZl.oo, w termimie z g6ry przewldzianym, bo 
ksi1j.Zk
 zlekoewaZono, wierzono zaS na ,to juZ teIraz nie po7JW'ala IBtnlen1e 
tylko jego obietni-com pokojowym. bronl atomowych. Chce podbi
 
!8it 
KtoB trafnle zauwaZyJ: ze. Hitlerowi bez wojny, przez dywersje politycm,e 
nie chciano wierzy
 gdy plsaJ: praw- i gospodarcze, przez wojny domowe 
d
, a wierzono gdy kJ:amal. 1 przez nLewtelkie przedsi

 
Hitler 'zdaiwal !SObie spraw
 z nLe- zbrojne, tam gdzie istni1eje ku temu 
chfilci pa.ii.stw demokratycznych do sposobnoec. Udawan1e sI.
 takleh 
wojny oraz z Ich JOCUi.gu do sl6w pr2JOOsi
zi
 wymaga by w wolnyim 
uspokajajQ.CYch .i zaJpewniajll-CYch po- Bwiecte obraz rzeczywistych intencjl 
godn.Q. przyszJ:oM. Stlld teZ, gdy do- Sowiet6w by!: mozliwie m
tny t nie- 
szOOI do przekonania Ze pI7:yS2Jed1 wyrazny. Dlatego teZ Chruszcww 
czas ;na sposoblenie si
 do wOJny - m6wi WcUI-Z 0 pokojowej ikoegzysten- 
zapowia,daI' pok6j. Zbroil si
 po ciclJ.U cji 1 0 powszechnym roz'brojeniu. Nie 
1 jednoczeSnie 'Prowadzil rokowania 0 wystarcza mu ro:zJbrojeni'e stopn1owe. 
powszechnym rozbrojenlu. DogadzaJo Choo ,znleS6 wszelklj. w og61e brofI ja- 
to nie tylko sekciarzom pacyfi
ycz- ka na Bwiecie 1st.nd.eje, rozw11j.za.e 
nym, ale tak:Ze rZlj.dom brytyjsklemu wszystkie armI.e 1 glosi ze wsze1ka 
i francuskiemu, kt6re colaly si
 przed polowicznoM w tym W7lg1
le grozi 
trudem i kosztami dozbrojenla. W re- zgu'bl}. ludzkoSci. A w tym B8.mym 
zultacie Hitler zyskiwal na CZ3JSie. i czasLe tOezll. si
 wojny agresywne ko- 
na sile, a r6wnowaga zbroje.f1 pl'ze- muniJst6w w Azji porudniowO'-'Wschod- 
chylala si
 tak znacznle na j
o 
o- niej', wybucha kryzys kubanSkl, Chi- 
rz
, ze ogdy przyszlo do wOJny, 
e- ny prowad.2'4 wojn
 z Indiami pr:zy 
dynie Trnecia R.ZIesza bylo do mej jawny.m poparciu Sowiet6w. Sowiety 
przygotowana. Zawsze zresztll tak pr6bujlj. woiskaC sl
 do Afrykll P61- 
bywa Ze napastnik rozpoczyna wojn
 nocne1, zbrojlj. I.ndone7Jj
, slowem, 
w ikorzystnlejszej dla siebie pozycji, podpaJajll- swiat we wszystkioh kll-- 
bo O'n przecie wie ikiedy napaBC na.- tach. 
stQ.pl, a przeclwniocy tego !!lie wiedzQ.. 
Przew8Jga rpo jego stronie, w pierw- A w Genewle wcU}d: .rozprawla si
 
szym okres
e wojny, byia tym wi
k- 0 JPOWszechnym rozbroJenlu I raz po 
sza ze Francja I Wielka Brytania z raz przychodZlj. sta;mt
.d w.i.adomoSci 
wojnll- sifil nie liczyly, bo nl.emal do 0' pomyslnych postW ach . UjawnlJ:a 
ostatni
j 
hwlJ1i wierzyJ:y w J.Ok0jo- si
 juz nieja;ka monotonla w tych 
we ulozeme stosunk6w z TrzeCllj. Rze- . 
8Z1j.. To sarnO', ad; do nledawna, za- wiadomoSclach. Pomyslne postWY 
chodzi w stosunku do Sowiet6w a: na trwajll- d0p6ty, d0p6kt nle dochodzi 
tym samym, banalnym jui od trzy- si
 do pul1lktu w
zlowego: ikto 1 jaik 
dzi
stu lat,. torre rok

 0 rozbro- ma kontrolowat rozbrojenle? W tyro 
jenle. WarIantem dZISLeJszyIffi tych . 
rokowail SQ. porozumLen.1a a zaprze- punkcte zawsze dochodzl do 1mpa- 
staniu pr6b broni atomowej oraz roo- suo Sow:lety gioszq., .ze jak najbar- 
brojenia atom owe go, ale to nie zarrle- dZllej odpowiada im seLs1a kontrola. 
nia istoty rzeczy. A gdy przyehodzi' co do czego oka- 
Gdy tylko Hitler doszedl do wJ:adzy. . ' 
poCZfilto przemysliwa
 0 wci
gni
ciu zUJe sl
 ze kontrola ta w koa.Zdym 
go w rokowania kO'nfereneji rozbro- paiistwu
 ma by
 sprawowana przez 
jenlowej w Genewie. Bylo mu to bar- jego wlasnych obywatell. Wszelka m- 
dzo na r\!k
. Prezydent Roosevelt wy- na kontrola byJ:aby jOOnoznaczna ze 
stlj.piJ: w6wczas z wniO'skiem 0 zni,e-. " 
sienie wsze1kLej broni .zaczepnej, do 
zpleg-ostwem. SOWliety zgodzlJ:yby si
, 
kt6rej zaliezal lotnictwo bombardu- :raJk m6w1Q., na Jrontrol
 m1
zynaro- 
j
ce, ci
1l- artyleri
 i broil pancer- dow
 dopiero w6wozas, gdy pow- 
tlJ}.. Byly to' rodzaje broni zakazane szechne rozbrojenle 
d:Ziie jui ukofI- 
Ni
mcO'm . na mocy tr
tatu. wersal- czone. Ale 0 tym ezy rzeczywiScie 
skiego, WI
 teoretyczme mozna bylo _ ' 
uwa.Za.
 Ze ta proporcja niE' narusza zostalo 0110 uk one zone w Sow Ie tach, 
interes6w Niemiec, ]ecz mocarstw za- swiat ma sl
 dowiedzL
 - od oby- 
chodnich. Byio to zr6wnanie w d6
 i wateli sowiecki-ch. Gdy'by tak by
 
zarazeITo'- jednostro':lne ustf;-,pstwO': Mla- mialo w paiistwach wolnego 
iata 
J:o podzlala
 na Nl-emcy moralni.e, by , 
nie czuiy si
 pokrzywdzone, skoro kontrola rozbrojen1a bylaby jawna, 
ograniczenle kt6remu dotlld one sa- omawiana w parlamencle I w prasle 
me jedne podlegajll-, ma teraz doty- jak wszystko cO' si\! w tych pail- 
ozy
 wszystki
h.. stwach dzieje a w Sowletach bylaby 
Hitler przYJll1 t\! tmcjatYWfil amery- . ' . 
kafiskl} z wLeLkll- ochot
. ObwifficiJ: w O'siom
ta szczelnlj. taJemnlC1j. - jak 
swoim parla;mencie ze Niemcy goto- 'W'SZy'Stjko 00 sl\! tam dzieje. 
we ISQ. wyrzee s
 wszelk
ej broni za- Zdawaloby sl
 
e powimno by to 
czepnej, jeZeli inne 
s.twa uczynill- wystarczy
 dla' przekonania oplntl 
to sarno. Poszedl d!lJleJ }eszcze. Wy- 
razl.i gotowoo
 wyrzeczenla aI.
 wszel- wolnego ewiata 0 rzeczywistej natu- 
k1:ej w og61e broni i rozwill-m.nia rze projektow sowi,ecldch, tak bardzo 
wszystlki:h swoioh sil zbrojny
. Wy- przypomina.j
cyclh 1I1:1eda.wne projek- 
raziJ: takze gotow
 
warcla 
kJ:a- ty I zapowiedzi HIUera. Tyro bardziej 
d6w 0 wyrzeczemu Sl
 a.gresjl rre . 
wszystkiml .imnyml pailstw8.JIIll, gdyz ze jednoczeSnle z tyml projektaml, 
Niemcom zaled:y tylko na wlasnym Chruszczow przechwa1a si
 swojll- 
bezpiJeczef1stWle od napa.scl a nie na przewag-Il atomOWlj. (jak si
 okaza1o, 
mn
niu 
I zbrojny
h. .Zrobilo to na urojona), grozl bombll- wodorOWlj. 0 
.swiecle wI'elkie wrazerne i wzmogJ:o . . 
poczucie bez;piecze.f1stwa. we Francjt slle 100 megatonaw (kt6reJ n1e ma) 
I w W'ielkie.j Brytanii. W tym tei i oblecuje wolnemu Swtatu ze go po- 
czasie trwaly juz w pelnl przr
ot?- grzebie. A tymczasem. gdy tylko kry- 
wan1a Trzeciej 'Rzeszy d? rOZWInI\!Cla zys ikubaiiskl okazal pr:zewag
 Ame- 
najwi\!k.srego, jakl Swiat og1lldal, _ . 
przemys1u zbrojeniowego, do odbudO'- rykl (choc do konca nle zostal Jesz- 
wy lotnLctwa 1 do przygotowania po- cze rozeg-rany). natychmlast w bry- 
wszechnej sluZby wojskowej. tyjskiej Izbie Gmin i w prasie ipoc
- 
Ta sielanka trwala dop6ty dop6ki to snu
 projekty wznowienia z Chru- 
nie przyst.1j.piono na konferencji roo- , 
brojenlowej w Genewie do szczeg6J:o- szczowpm rokO'wan 0 powszechnytm 
we go rozstrzq.sanla sposob6w rozbro- rozbrojeniu, tym razem "na .serlo". 
jenia. Pod pozorem sprzeciwu prne- skoro Chruszczow okazal tyle umlia.r- 
cirwko zbyt dlu
Le!llu,. oSmiolet
iemu kowanla I miJ:osd pokoju w swojej 
planowi rozbroJema, Jaktego zq.dala . . 
Francja, Hitler wycolaiJ: si
 z kO'nfe- kore
pond
cjl z Kennedym. Z pew- 
rencji, wnet pot em z Ligi Narod6w nosC'11l- okaze s1
 teZ teraz przystwny 
i tll- drogQ. uzyskaJ: swobod
 ruch6w dla roz8:ldnych arg-u'lTlentaw na rzec:z 
w rzbrojeniu Niemiec. 
 
dnych 0- kontroll r02Jbrojenia I dopomOZe 8w"1a- 
graniczeJ'i, czy t? wynl'kaJll-cr ch z tu do uwo1nienia sI
 ostatecznegO' od 
traktatu wersalsklego, ezy z 1lIlI1ycl1. . . 
ukIad6w. Ni,e braklo w6wczas w Lon- zmory wOJny atomoweJ. 
dynie d w paryZu glosOw w obronJie SIl- ja,k wlda
 jeszcze na swiecie 
pokrzywdzonE'go Hi,Uera, kt6rego m; ludzll". kt6rym 'lTlyal przen.i-ka do glo- 
glo zrazi
 zbyt sztywne trzymarue wy nie Inaczej nlz przez rozblcle 
si
 termin6w wyzna
zonych dla ko-; 
I..jnych faz rozhrojpll:la. PrLA"konywal1 CL:9.szk1. 
on I sieble i innych ze trzela na ra- 


Pandora. 


KATOLICKI OSRODEK WYDA WNICZY "V E R I T A S" 
12 Praed Mews, London, W.2 


poleca nowoaci 
z ostatniego roku 


DZIEt.A TEOLOGICZNE 
I MORALNE 


SUMA TEOLOGICZNA 
w przekladzie polskim. 
Ukazaly Sl
 dotJid nast
puj
ce traktaty: 

STWO (przeklad ks. dr. St. Belcha) Cena 17/6 
WCIELENIE (przeklad ks. St. Piotrowicza) 22/6 
UMIARKOWANIE (przeklad ks. dr. St. Belcha) 
(w druku) 30/- 


ENCYKLIKI PAPIESKIE: 
MATER ET MAGISTRA 
o MALZENSTWIE CHRZEsCIJANSKIM 


2/6 
4/6 


NAJNOWSZA 


HISTORIA 


POLSKI 


Gen. St. Kopanski: WSPOMNIENIA WOJENNE 
1939 - 1946 40/- 
DROGI CICHOCIEMNYCH (skoczk6w spado- 
chronowych do Polski). Praca zbiorowa, 
II wyd3l1ie 36/- 


BELETRYSTYKA 
I SZKICE LITERACKIE 


Jan Bielatowicz: KSl
ZECZKA (nagroda 
"Wiadomoaci") 17/6 
Wladyslaw Folkierski: OD BOSKIEJ DO NIE- 
BOSKIEJ KOMEDII (Szkice z zakresu europej- 
skiej psychologii religijnej) 35/- 
Janina Surynowa-Wycz6lkowska: W CIENIU 
KORONKOWEJ PARASOLKI ("Warszawa paii- 
stwa Wycz6lkowskich") 17/6 
Tymon Terlecki: P ANI HELENA (opowieSc bio- 
graficzna 0 Modrzejewskiej) 25/- 
Zygmunt Wasilewski: POKOLENIA W SLUZBIE 
NARODU (w druku) 22/6 
Georges Bernanos: DIALOGI KARMELITANEK 
(przeklad M. Wierzbickiej) 17/6 
* 
Do nabycia w KATOLICKIM OsRODKU WYDA WNICZYM 
(VERITAS FOUNDATION PUBLICATION CENTRE), 
12 Praed Mews, London, W.2, i w ksi
garniach polskich 
w wolnym swiecie. 


JoZEF JENNE 
CZARNE POEMATY Z DYLIZANSU 
\VIERSZE I POEl\IATY 


.-\
 . 

 

 

 


... 



 


f;. 


L 


\ 


.. 


Autor "Czarnych poemat6w z dyliZan!lu" 
Beniamin .J6zef .Jenne jest warszawianinem. Bral udziaJ: w kam- 
paniI wrzeSniowej. Internowany na W
grzech, zbiega do Polski, by 
wzill.
 udzial w Podziemiu. Aresztowany pr
 Gestapo ucieka z w
- 
zienla. Ponownie aresztowany pod falszywym naZIWiskioem, zostaje 
wywlezLony na roboty do Niemiec, 'SkI},d 'ZIlOWU 2Jbi,ega, przez Aus1Jril[!, 
W
gry, do .Jugosiawi:i, gdzie zaei.l).ga si
 do oddz.ial:6w partyzanckich 
gen. Michajiowlcza. 
W r. 1944 wraca. na Wfilgry, aby zostaC przewod:n1kiem zydowskich 
grup syjonistyeznych. Aresztowany przy pr6bi.e wejScia na okr
t 
turecki pJ:yn
y do Haity z gruM uchodZc6w, zostaje wykupiony. 
Wraca do Bukaresztu, pr6buje. stlld przedostaC si
 do Grecji. Aresz- 
towany pod Salonikami, zostaje odstawiony do SolU w BuJ:garii, gdzie 
w wi
zieniu przebywa do koiIca wojny. 
W r. 1945 wraca do Polski. Bierze czynny udzlal w zyciu poli- 
tyeznym, me w r. 1948 w wyniku tare ideologicznych uc
eka do 
Szwecji, gdzie rozpoczyna dziaialnoM pisarskQ.. Od r. 1955 przebywa 
stale w Wen.ezueli. 
PilSWje do wielu plsm em
gracyjnych. .Jest odosobniony w swych 
poglQ.diach. .Jako poeta jest nie doceniony. .Jego tom p.t. "SmagJ:y 
wiatr" zosW przemiJ.czany przez pra
. 
\Vydawnictwo nasze zapowiada wydanle "Czamych poemat6w 
z dyliiansu" w gl
bokim przekonaniu, ze najwifksza zrnuwa nie 
potrafi zabic poety, .k.t6ry Die rozbiJ: si
 na rafach, jakLe mu los raz 
po raz zastawiai, .kt6ry wie "jaka jest jego wola" i jest swiadom 
swego .taIentu. 
Tom "Czarnych poematow z dyliiansu" Ilczy 144 strony pi{'k- 
nego druku na najlep"zym papjprze i zawlera 17 rysW1k6w Zuli 
l\1achnowskiej. Tpjze artystkl-malarki pj
kna obwoluta. 
Cena: W P R ZED P 1. A C I E 
20/- lub 3 dol. 
, 
B SWIDERSKI 20 QUEENS GATE TER. 
· LON DON, S. W. 7 
WYI..'('ZNE I'I{ZEDSTAWI('JELSTWO WE I'RAN('.J(: 
LIBELLA - 12 Rue St.-Louis-en-I'Ile, PARIS IV 



- 


Sluzalcze 
wypraoowanie 
W naszych "czasach pogardy" mu- 
sieliSmy si
 napatrz
 na tyle obrzyd- 
IiwoSci., tak si
 z nimi O'swoi
, choc 
nie pogodzi
 - ze bardzo wiele juz 
trzeba, aby cuowieka agarn
o gwal- 
towne oburzenie. Mu
 wyznae, ze 
to uczucie wzbudz.il: we mnie ogJ:oszo- 
ny w "SJ:owie Powszechnym" z 31 
pa.Zdzierni.k.a b.r. tak szumnie nazwa- 
ny "List poLskich pisarzy katolickich" 
do Chruswzowa. Pi{!Cioro literat6w 
warszawskich zloiyJ:o na r
e rumba- 
sadora sowieokiego list do premi'era 
Z.S.R.S. ze "s1owa.ml wdzi
cznooci" 
za "ocalenie pokoju 8w"iata". Przy 
okazjl poJ:ozyli oni na tej Bamej szaIi 
glosy Ojca Sw. .1 a.dresa.ta awego li- 
st\L Wysun
li wreszcLe dobrze sk1}dinll-d 
2Jl1arul. mysl usunl
cla baz 8.JIIlerykaf1- 
skich wok61 bloku sowi-eokiego. Ten 
niebywaly list pod:pisali: Maria Zien- 
tara-Malewska (Die rnieszae z Hannll- 
Malewsklj,.!), .Jan Dobra;czyiiski, WI..J. 
Grabski:, M. .J. Kononowiez i Zyg- 
munt Lichniak. Trzeba jednak 
 ulgll 
stwierdzic ze liczni autorzy IZIbliZe:ni 
do "Pa.x"u Die zloiyIi swych podpls6w. 
Zostawiam na boku Z!ligadnienie, 
czy rzeczywiscie Chruszczow, ugi.l).w- 
szy si
 przed ZQ.danlem amerykaii- 
skim w sprawie baz na Kuble, ocalil 
w ten spos6b pok6j Bwiata. Nie b\1'd
 
si
 tez rozmodzii nad pytaniem, czy 
's1usznie autol'lZY listu domagajlj,. lSi
 
usuni
cia ba.z amerykailskich 
 Nie- 
m1ec zachodniah i z innych kraj6w. 
Nawet gdyby jedno odpowiadalo rze- 
czywistoSci, a drugie - slusznoSci, 
Hst wymienionej pi
tki nle bylby 
mniej oburzaj
y. Nawet gdyby pre- 
mier sowieoki byJ: postaci.l). na m1an;! 
Gandhiego, rycerzem bez skazy - 
to i w6wczas bicie poklon6w przed 
nim budziJ:oby odraz
. 
.Jesli 'kto jest ciekaw mojego 2Jda- 
nla, uWaZam, ze ,,'slowa wdzi
CZIloSci" 
naleiQ. slfil Kennedy'emu za. jego - 
m6wi
c stylem listu - "m
skie i 
doniosle postanowienie" , za przywo- 
lanie Chruszczowa do rozs:}.dk\L A ba- 
zy amerykailskie SIj. dziS najlepSZl} 
gwarancjlj. pokoju. 
Ale to nie naleZy do mojego te- 
matu. Rzecz w tym ze gdybym prag- 
nll-i wyrazi
 swe uznanle prezydentO'- 
wi Kennedy'emu, m6glbym napisae 0 
nim artykul, ale przez mysl by mi 
nie przysuo - podobnie jak Zadnemu 
pisarzowi w caJym cywilizowanym 
Bwiecie - leci
 !Z czolobitnym 11- 
stem do najbliZszej ambasa.dy amery- 
kaflskiej i c
stowat Wielce Szanow- 
nego Pana Prezydenta serwilistycz- 
nym wypracowaDiem. 
Takich Hst6w ludzie wolni nie pl- 
sujll-, nie dlatE'go zeby nie zywH1 u- 
znania I wdzi
cznoSci dla przyw6d- 
row, kt6rzy na nie zas1ugujl}, lecz z 
kiJku prostych powod6w. 
Po pierwsze, gdy si
 nle jest przy- 
najmniej Bertrandem RusselIem, lecz 
tylko skromnym obywatelem, jednym 
z setek tysi
cy lit€'rat6w na naszej 
planecie - nie zawraca si
 giowy 
bardzo zaj
temu prezydentowi czy 
premLerowi wi,elkiego mocarstwa. 
Po drug ie, pensjonarki pisujll- do 
gwiazdor6w filmowych, maniacy do 
wszelkich moZIiwych instytucji i 0'80- 
bi-stoSci, ale czlowiek powaZny i nor- 
malny dobrze si
 zastanowi nim nap i- 
sze do 'kogoS, z kim gO' nie Ill-czq. bez- 
poSrednie stO'sunki. 
Po trzecie, ton wypowiedzi ludziO'm 
wolnym dyktuje poczucie ze prezy- 
dent czy premier, czy ktokolwiek na 
innym wysokim urzcdzie, jest ich s1u- 
gll-, sluglj. obywatell, kt6rzy go na 
jego stanowisko wynie!;li po to' by dla 
ich dobra si
 trudzii. Ta praca jest 
jego obowill-zkiem, i nie ma powodu 
si
 nad nill- rooczula
. Ocena jej na- 
lezy najpierw do publicystyki, a po- 
tern do historii - ujmowanie jej w 
dusery .i komplementy listowne by- 
loby smiesznym, nlesmacznym lokaj- 
stwem. R6wnie ffinleszne i niesmacz- 
ne byioby pisanie obraZliwych list6W 
w wypadku gdy ta czy inn a decyzja 
mfilZa stanu nam nie odpowiada. 
Ostatnia wreszcie, drobna j-uz nie- 
przyzwoitoSC slawetnej pill-tki jedno- 
stronnych korespondent6w Chruszczo- 
wa po leg a na strojeniu sl
 w pi6rka 
"pisarzy katolickich". Nie podaj
 by- 
najmniej w wll-tpliwoM ani ich katO'- 
licyzmu, ani nawet ich pisarstwa. 
choc rodzaj, poziom, "Styl jednego 1 
drugiego w tym wydaniu nie wywo- 
iuje we mnie zachwytu. .Jest em kato- 
likiem, kt6ry tei: zajmuje si
 pra
 
dziennikarskll- i literackll-. i dlateg O' 
tym bardzicj mnie razi, gdy ktoa so- 
bie sam przypina O'dznak\! "pisarz ka- 
tolicki". Zostawmy to krytykom j hi- 
stO'rykom literatury, jeSli zechcll- si\! 
nami zajmowa
 i nalepiat nam takie 
etykietki. Nje przypominam sob ie, 
aby Bernanos czy Mauriac, Chester- 
ton czy Greene napisali kiedykolwiek: 
"ja, pisarz katoliokl" . "Katolik" - 
owszem, "pisarz" - zgoda, ale "pi- 
sarz katolicki" - cOz za megaloma- 
nia! 


l\lichaj Sambor.
>>>
r ;;;;;;
;

-;;




 Puste weloeyped)"" 
. 
 WyobraZmy soble Wlelki OOdynek cej. ZjawiSko to nie m1eSci sl
 w ra- 

tfta" 
 wypebniony ciaBIlO przez urz
6w ma.oh Zadnej ekonomicznej gospodar- 

 w kt6rym podr67Jowa.nie pa.plerka jest ki. A zatem? A zatern mum 
 miffi- 
I \ celem samym w soble, kwestiQ. tycia ci
 w rama.ch nIeekonomioznej g08pO- 
, , ' I i smierci, 00 zaur
dowany papierek darki. I talk rnecz powraca tam 8kq.d 
kanni i odziewa. wyszia. do domu klark6w, biurokra- 
232 - 4 BROMPTON ROAD, WyobraZmY soble dalej Ze Dad tyro tOw sl'owa. Oni puBalli w ruob welo- 
I . pracowiJtym budynkiem nagle zaNy- cypedy, i dla nlch welocypedy 
. 
CHELSEA, S.W.3. sio na I11leble zjawisko nle podpada- Nadprodukcja poe2Jji I11le jest 2Jja- 
Tel. KENsington 6753 $ jq..ce pod mdnQ. u
CZQ. kategori
, wis1d.em groZnym, w 
Iu maso- 
ZNANA ZE SWE T ZNAKOMITE J ",.., taJde claro niebleakie, na kt6rego te- wym, bo masy tu me clerplQ.. C6Z to 

 '.II . 
 mat me da si
 w Zaden spos6b za- komu szkodzl, Ze ozasop\sma literac- 

 KUCHNI POLSKIEJ I KONTY- 
 u
a
, bo zjawisko wymyka sl
 kie prz;yIlOSZQ. co tydzlefl strony i 

 :.. procedurz;e anaJlzy klark6w, bo jest strony za.drnkowane nlby wieI"9ZWIli, 

 NENTALNEJ 

 zjawiskiem nie z tego Swiata. z kJt6ryoh '1m2JdY m6wi 0 niozym (00 
$ 
 C6z robiQ. u
dnicy? A no odwra- niby 0 wszystklm) I gdzie jeden 
oJ; cajq. sl
 do zjaIwiska. piecami. W fell Wlersz podobny jest do druglego jak 

 ZEZWOLENIE N A WSZELKIE- 
 u
iczym drobn.oulSt.roju zjawiBko kropla letnlej wOOy do kropli letniej 
GO RODZAJU TRUNKI ALKO- 
.. jest zbyteczne, ba.. na.wet BZkod1.!-we. wody? A opodobne by
 muszll-, zwa- 
...., ObniZa autorytet biurowej notatki. A zywszy prooes, w kt6reg-o skutku 
HOWWE DO POLNOCY ':
 od wysokoSci kursu biUTOWej notJatkl powstajq.. Wierszy tych sl
 me czy_ 

.. zalety byt OOdyniku olasno wypelnio- ta, a ruob odloiJenda na bok gazety 
3 .... nego przez u
ik6w. me jest am trudny, ani bolesny. Nie 

 Ojciec m6j na.pisal kiedys w wier- ma wi
 powodu, aby mtowa
 masy. 
11 
 S"lID wigilijnym: Nie ma .powodu tyro ba.rdziej t.e cl, 

 kt6ny kochali I czytali poezj
, czy- 

 Tak zaciskal po kryjomn tajq. jq. I kochajq. nadal. 
OTWARTA W 
IEDZIELE 
 i dziedzic i gazda Duro sl
 dzlsLaj pIs2Je 0 kryzysle 

 puste dlonie w ciemnym dontu, czyteImctwa stowa wiq.zanego, ale pl- 

 a na niebie, ach, nikomu 9'1Je m
 chyba. I11leslusznie. Nle wImny 

,,




















..,




..,..,










..,

- palila si{! gwiazda! rozwoju naulk kistyclt, nle skarimy 
s1
 1;e jazg-ot technilki zaglusza lut- 
Ot6z wiaSnde. ni
. Owszem, zmienUy s1
 proporcje. 
LeZy przede mnq. "Notalnik poe- Nie mo1Jemy i me chcemy trawi
 tej 
tyeki" w kt6rym Waclaw Iwaniuk catej kupy syntetyoznyoh kiel'basek. 
wypowiada sl
 Ilia tema.t tw6I"CZ106ci pod.aJwamych nam codziennle na szu- 
CzestaJwa Milosza. Notatnik m.in. f1aoh g"a7Jet:. Ale ten, kto potrzebowat 
powiada daWll1ej obraca
 twarz w stroon
 
"Wiar
 w tak zwane "natohnienie" gwIa7rly. Obraca jq. 1 dzimaj, oboWt- 
lub "tlSkr
 1:Jo'};q.", to mimo \WrLysUW ne. s1JMoy czy mIDdy. Ci, podatnl ne. 
dzied1Jictwo myslerrla poromantyczne- magi
, BIJ. podatn1 1 dzisiaj, o
tne. . 
go. puszczenie cugll nie oznacza. d
 - sta:rzy czy mlodzl. : 
tenia w Swiadomym kierunku, ale Eo poezja to jest wlaSnle rzec:z : 
Ndzerne na oSlep, co w kaZdej dzie- gwlaroy t rzec:z magLi. Nlc tu me = 
dzinle sztuki grozi Ilj.dowaniem na ma do rdboty ani crz;as ani moda, ani : 
manowcach. Male talenty. 
tyckie wiek 3Jt0im0wy, ami! 'k..
1t. w kt6ry i 
BI"OI1Jiewskiego 
 Gatczynsklego, SIl- oszlifowano gwl
. Najpi
knlejszy . 
najlepszym tego dowodem". liry'k milosny. "P1ffin nad plclnlaml" : ::. . :. 
Tak napisal Waclaw Iw: aniuk . 
a Salomona. naplsany byt tysllj.Ce lat 
uZytek stu tysl
y sposoblq.cych. B!
 temu. KaMe slowo te1 ple&ii wpada 
do poetyckiego rzemiosta mlodZ1en- w 
 O2Jlowieka jak maglczne za- 
c6w. 
e. A to d1aJtego. t.e plsane byro = . 
A na nlebie, ach, ndkomu pali si
 
 cztowieka I dla cztowleka. I : :: 
gwiazda talentu BroniewSkiego i Gal- :feszmJe d1atpgo ze cztowlek kt6ry te 
ozyflskiego. Stowa plsat. oboj
e, uczony czy me- . 
. . . uczony, oczytany czy nleoczytany, : :. 
W czasach kultu masowej wytw6r- Swiadomy czy nt
adomy swujej 
czoSci nastwuje 
crto odwT6cenle sztukl, mtat w sobte to 
 tajemni- = ::::::. 
kota ogonem do g6ry. WarS7ltaIt 9ta
 C2JegO 
 9I
 nle dB. aI'onnulowa.t. 
si
 wa2miejszy od produrktu. Najt
z- me da podrob1
 I TIde dB. nauczy
. Miat 
sze giowy pochylone S/i. nie nad do- talent, "is
 BoZq.". 
skonatoSclll- wyprodukowanej S7JCZ01;kl Nie wlem co to takiego jest. ale 
do z
b6w, ale nad doskonalo
cill- spo- wiem jaJk to dzial'a. KaMy nle rozpa- 
soOO wyprodukowania wieJ-kiej 1I
 '1kudzony 'Przez biurokTat6w mowa. = ::::::::::. 
S7JC.Z0bek. I wszystko jest w pol"Zlj.d- cztowiE'!k wle. .T
1f nag'le przeszyfe 
ku d0p6ty dop6kl spoZywc
 mozna go w spoo6b bardziej dojmujq.cy nit 
wdroZy
 ".; 2JWYczaj kupowania czte- sarno -tyoie. radoSt czy smutek, m.c'h- 
recl1 szczotek rocznie, gdy dawniej w:vt czy cterplenfe, jaqt to wl'aSnie to. 
wystarczyIy mu dwie. Okazuje sI
 ze I jest 1"ZeOZIJ cal'kowiole oboj
 cozy 
8pOZywcy zawsze wdroZy
 motna. przemycia tl'g"O dokona1a zwrotka lu- 
Szozotka jest mu niez
a. hig1eniS- dowe1 plMenkl cmy Mnet. Bo 
 
c\ bijll- na alarm, t szafa InaBOWej wy- odhIE"m kaMv "wed1e rodzaju fNle- 
tW


ej wytw6rozoSol poerzji 

'l


n
 



n= ! 
nigdy gra
 Die ¥zle, choc1aZ warsz- each tch 1102macle if1'''
 I tutai 'kaMy . 
tatowcy nie 
 trudu i wysUku. cztowi
 S7A:zery musl postawi
 krop- 
Zdumiewajlj.Ce 1"2J€JCZY dziej
 sl
 w tej k
. 
bra.nZy Kot odwr6cony ogonem zdy- Talenty nfe rodza me na zawo1'a- 
eha a'1m bardziej 7Jdycha, tyro bar- nte I nip 
 sie C7.emo. Sp006b fc'h 
d2Ji
 sI
 go ogonem odwraca, w prre- 
awianta mOOe ffie k!;zt:t1towa
 
Swiadczeniu, Ze zwI.
-ue podaZy mod wpl:vwem tych czy innycll pra- 
musl w koncu zwI.
kszy
 popyt. Nle rl6w poetyck1ch. ale to ma 7naczenlt' 
zwi
ksza. ifrrugm-Ledne. RodZIJ me same z Ale- 
.Jak zwI.

 podaJ;? Najla.tw1ej ble, rodZIJ 

 niecz
. a urodzonf' 
wmawiajlj.C In spe poetom, Ze me 1JoCYLOffi:a flj. na zawsze. SIj. na fLCJtotnlef 


 garnk1 1epiQ.. Ale poecl gatu- coztowlelkowi potr;;ebnt' 
 d1atl'J!!"O tad- 
nek trwoZnY. .Teszcze lepiej zatem po- nt krvtvkt. Drzvchvlna C"zv nleDrzy- 
wiedzl
 1;e w og61e Swi
tych ",Ie ma, chylna. a'l11 im nle 7JIlJ...zIrod71. ant nft' 
ze to baj€lC"ZJka d1a grzecznyc'h. ale DOTTIO'Y. Idzie zawsze klIometraml 
nie bardzo mq.drych dziec1, a leplenfa obok RWfa.7.dy. Dlafulro wmle mnle 
I g-amk6w InOIZe sI
 nauczy
 KaJ;dy, n1
 nlepokoi zdanie Twanfuka 0 ma- 
hyle sl
 do tego porzq.dnie przytotyl'. tvm talf"T1ote poetyclctm BronImv9k1e- 
Innyml srowy: "Wiara w tak zwane g"O czy Ga}c0zy6sk:1ego. Kto prreczyta 
"natchnlenle". lub ,,
 Botq.", to treny.zal'obneBronlewskleg-opoAmler- 
mimo wszystko dzledzictwo m
lenla cl c6rkl. czy ..Kronlkp olsztv1isklJ," 
poromantycznego". ,,100 'POf'!!T1at ..NfobP" ("xatC"zv6.
k1
o. 
System - 0 ctzJiIwo! - dzlala. Zwa- ten bP.d
e wledmal 0 '7.Vm tu m()ll.V'l. 
bione obietnlCQ. uleplenJa z1otego gam- Anf m'l1if nle 'l1fepdkoia Inte'lE'!ktualne 
ka, przy'k1adaj
 sl
 ogromne, zdumie- (a 
f'ltna 'D!"OZa. napfsane' WV'OOdv tllllllllllll um:m::unmmmu:mm mllllllllllllllllllllllllllllllll1UUUUUmm 
wajq.ce rze9'T.e pracowltych. Przy'lda - Mflo
t nod adresem .TlI:na L!'chonla. 
l dajq. sI
 oczywlScle do tego. do czego Ani 7..dptmowanlp 7. mkolu Mlcklewf- 
czIowI.ek zdolny jest sI.
 przyIOOy
. C'J'.a. rpk1tmi mJodzlf'!tv 7. ..Kontvnen- 
"'....

 "'

. Wiec przede wszystkim do t.zw. t6w". '1'0 sa. wszvstko m.wiem.nv pa- 
- .... "wal'S'lJtatu". Pole dIa pracowitych nufRCPi w danpi chwi1i nad z!emllj. 811:- 
jest tu ogromne d mo2JliwoSci nieogTa- mO!'li'prv. a wlec drob1azg1 b
z naj- Dwle niew1elk1e ksi4-Zeczkt. pi6ra wlany dIa. swej kultury umysrowej absurdalnych wyobrazen. MarzenIa 
n1crzJone. Nie me. mlodzlenca. kt6ry mnimilZE'!g"O 7JI1aczenla. pisarzy dw60h pokolen. Autor 2'Jbioru 1 wybltnej zrmjomOOcI frzyki. .Jego chlopca rojll- sI.
 od an1ol6w, I co 
by n1e byl w 9tamle rorzJI'oty
 1 zrozy
 Nip nlPnOJmi
 mTli.f r6wnie! 101\v opowiadafl "Peryskop"1 ) nal
y do trag\czlna reakcja na wywoZe.n.ie 
y_ szczeg6lne _ anioly te SQ. zwykle z1o- 
I"O\'reru. I nle ma mlodz1etica 9UJmien- hhrro'krnt6w 

. tV'ch warsztatr;w- Aredniego pokolenia. autor zaS lirycz- d6w z mla.steczka wskazywala na roiwe. W.1zje wplaA:ajq. sl
 w rzeczy_ 
neg-o. kt6ry by nle byl w stanie roze. C&W. 'kt6r7V !SI odroowIpd7.1a1nf 7.t for- nych opowieSc.i "Przebudzeu:rla" _ do jeg-o pochodzenIe. W starym numerze W1i.st
, dotrzymujQ. jej kroku albo 
brat i ztoZv
 wif'TS2Ja. .Jedno d drugie !JOWanl.. w .s-..rlat 
I..,.v nu!'ffv'J) Wf'- m1:odego. R6ZnIq. si
 zasadniczo. "Naokolo Swlata" oglll-danym w go- jll- wyprzedzajq. d przeetaje me; 
jest: kw'est:ill- przestudiowanta schc- locyp!'d6w. Nle 1T'IR''''"1 rllcfi. Onf nit' Nowelki 'W "Peryskopie" SQ. budo- dzinde nudy koledzy "pana LaaocJde- wiedzi
 co prawdziwe, a co wyob- 
matu. z:aotskaia pustvch dIonf w Mf"TYlTlv:n wane klasycznle: zalo:renie, rozwini
- go" znaleZli wywiad z Winawerem, ra.Zone. Przypomlna to dywagacje po_ 
Moina r6wnlet przyiorZy
 9I
 bar- domu. Oni wieltz.a do rdbia. 1m to 9lC cle tematu, zakonczenie z poI.nte'Q.. jego fotograil\! i reproduko
 
kOo wleScl.owe pl.sarzy jak Robbe-Grillet, 
dm so1idnde do myslenJa. Powiada 9I
: eJIronom107J1lfe op}aca, 00 on1 z tego Pisane SQ. nie tylko poprawnie, a.le pisu. POOobleflstwo , charakter pi_ kt6ry rozdlubuje ka1x:Iy oblekt na led- 
"m
len.te ma przysz1oS
", i ogromne tyia. bardzo dobrze, w sp0s6b ujmujlj.Cy sma, znanego ze sporzq.dzanych przez wie dostrzegalne czq.steczki, okreIMa 
roosze zdolinych mlodzietic6w ?JaCZy- NfPl'lOko1a mnle losv mt1lon6w wv- brakiem efekt6w i !:Il pewnq. bezbarw- pisarza list p1ac, nIe pozostawlaly kaidy py1:ek. aby w koflcu rozdmu- 
nailj. mvslef. SIl- gumienni, praoowicl rOtmi'k6w. ktl'irv('h 

no TJrzv noSciq. stylu, kt6ra w ist.ocie jest wll-tpliwoSal. Ukryto go jeszcze gl'\!- cha
 wszystko I nlepostrzemnde 
I konsekwentni. Przyffiadl9zy fald6w wat"S2Jl1a.cie I TOt"adzono 1m leplenfe przejrzystoSc:ill- pO'lWa1a
CII- dostrze- biej, z data od ghetta. Winawer unLk- przejM z zI,emi na oblokl. Czasem 
my{llenia, doch
 - i sh1sznde - 7.1otf'JP"O Iro-mka. ho ..'l1fe 
ec1 goam- gat ludzi i sytuaeje w ich rzec-zywi- nil-I osoblstego przeSladowania: zmari bywa w tym pewien 
, j8Jk w 
do przekonania Ze jedynym solidnym 'kif lm1a.'. Kt6r:vch naumxmo 1;e ..na- stym ksztalcie. Takri rOOzaj stylu nie w lecie 1943 na zapalenie pluc. nieoozekilwanym zestawienilu kolorow 
rozumowandem jest l'OZIUITlowanle ab- t.chnhmfP" fPJ.rt oowlamka dla d7.1ecl, charakteryzuje autora, ale czytelni- Opowladania. z czasu bie4oego ma- niekt6rych obraz6w ab8trakcyjnyell. 
stmkcyjne. A Z!IItem - trudno i dar- a ..fSkrn Rot.a" romantvcrnvrn UTO- koW'i daje satysfakcj
. jlj. w sobi.e coo niby czczoSC przem\!- Ale to DuZy. .Jest to dreptanie w 
mo - wszyslJko co 7Jl11ys1owc, potoc
: 1oo1MY1. P
no fm madrv arnMJal' h- Opowladania SQ. typu anegdotycz- czen1a. .Jak gdyby piszq.cy przekro- miejsou, chOCby po ob1:okacl1. 
me zwane 1udzJk1m, na.Ier!y wyrzuCIC 'j{i,J) nSlrr.Adzl, ktl'irvrnt 1m
flv M"-ID- nego. KaZde z'lwiera pewlen epizod. czyi 
 wlaSctwego Zyoia I dal- Najlepsze w tej k.si
 SQ. mOo 
za oo
 wiersm.. Poez:k nal
y "zde- wlelk oohre1 wo11 m
R Hk1pM
 rower. Kilka z ruch s1
ga do czas6w par- sze dzieslQ.tki lat dozywal juz bez menty. w kt6rych autor zapomIna 0 
humanl
". Wlergz; ma by
 wyra- Wyqy"i'rlTlo ..wl
'. Zabroonlono tyzanckich. Temat dz18 IDlezbyt pocil}.- nerwu. Zostal0 mu 
interesowanie narzuoan.ej soble 8'lJtuozn
 - no8ZO- 
Zeniem abstrnkcyjnego rozumowania. 
1P'lrwania sle W"T.!"O'kff"l11, 
1u("hem. gajll-cy, 00 czytelnik - jak I sam au- rzeczywilstOOcIq.. ale takIl.e jakle ma nej ostentacyjnde, jak dlugle wlosy 
Zaczyna sl
 
Ie balastu. fbtv'klem f 'DOW'OI1ff"TIfffiT1. Obtl'('8.T10 tor, do czego si
 przyznaje - jest zbieraoz w st08W1lku do przedmlot6w, I mJodzIe:ticza broda - 1 n1e wys1Ja- 
Na 'P 1 eI'WI9zy ogten Idzie rym i Krl)l_two Niebl
t' tmm g-dzie goo juz nim przesycony. Niemnlej czyta I spostrz.ega.WC2JoS
, dzi
i kt6rej wy_ j1JC si
 na dzliwaczne metafory ope- 
rytm, bo muzy'kalnoo
 wzrusza. a za- :nde-mr Tlfe bv
 f n
e hedzlf'. 8i
 z zainteresowaniem, jak wszyst- biera z tycia charakterystyczne mOo wlada po prostu 0 obropi
cyell prze- 
tern uderza ponit p 1 g}owy. Na drug-! .TlI'k1t mffl'..! bvt 100 stu 
ecv ko co zakrllJWa na paml
tnik. Sytua- menty. Rejestruje zmlany zaszle od zyclach w rLeUmi
u z sul"OW1j. jak 
ogief1 Idzlf' obraz, bo obrazowanie 
t .:DoP1:6w"? Dw6ch. 
h na pJ'7)('lkfr cje uwydatnlajll- szereg typ6w. trak- czasu wojny 1 daje poznaC psycholo- on sam przyrodq. zapadiej wsL Wte- 
ffilbiektywne, a zatern 'lWodndoze. W praktvkom warn?Jtat
 TYlWR 
.. towanych _ mimo szezerego wysi.}ku gi
 dzI.sI.ejszego mieszkaflca Warsza- dy miewa szc
we por6wnania. 
trzeciej kolejoe trzeb1 sl
 sarno stowo, utrzvma 'PY"ZV tyMl1. Ki1kuifziPRIP('hl bezstronnoSci _ po kolerensku, z po- wy. "Worlci peine l!iSci szumialy jak ohio- 
teg-o trojaDs1d
 Ikonia, w kt6rym 7Jl"OmImip w 'POT'e t opootoeszv me 'ProZq.. rozumiewawcZlj. pob1aZliwoSolq.. Choc Najde!ikatnlej narysowany jest kl majowych chl'ZQ.8zczy". Ca1:a Bwl.e- 
do wlersm. motJe sl.e przemycl
 cz1o- krvtvka Iltprll('ka, e!'l!'l"lvt'TYI. CzeM za- wdroZenl 'W okruciet\:stwo. zdemorali- fragment datujq.cy _ jak moma si
 ZoSC lagu jest w tym zdanlu. 
wieczef1stJwo. Po dokonaniu te1 zboz- 'DOlTl'l11 0 loemenlu z1ot(g"O g-arnJka I IZOW8.Dd r!yclem 1e8nYffi, SQ. to jeden dom
1at _ sprzed r. 1956. Dwaj lu- Takie zdanla, nIestety, nle p
wa- 
nf'Jj pracy na b1ur'ku ma pozosta
 coA stam
p do leplen1a Immk6w z 
1inv. w druglego "swoje" chlopaJd, "fajne", dzie SQ. trzymanI w zamknl
clu, nie tajll-. Nle moZna mi
 pretensJl do 
czysl;ego 
 naglego: odcleleSnlone. me- w kt6rych 
tuiE' R1
 straw
. Ale czy ..r6wn
' chiopaki". Gorzkie lffine ep
- w w1
nlu, ale w lazience gmachu poety 0 nadmiar metafor, ale mo:1- 
tatora. Nle koto I me punkt, :fak je ZlaUOTrlna zupe1nle? zody majq. posmak dramatu. Czu}e publicznego. zn6w domyAla
 sl
 trze- na _ 0 lich sztuCZnll- treSt. Przeno- 
..w1dzimy", ale ..poj
e" kola I punk- WIAk.qzoii
 
;pomnf(,(,; nl( potrafl. 8l
 tam na. kaJ;dym kroku zmniejszo- ba ie Beozpieki. Opowlada.nie nosl za- Soia powinna tworzy
 obraz, prny- 
1m. I tvch c7Rka 1()q na1
. Bedll- na- ne oddalenie od tycla Ii mniercl. P.'adkowy tytul: "WolnoS
". kt6ry na- miotmk powin:i,en wzmacnla
 rze- 
MIodzlency T02Jebrali rower. Teraz dal nrOOukowall. P6kl moda.. oI\okl TreSe opowiadafl robi wraJ;enie re- lezaloby uzupehJ.l
 znakiem zapyta- czowntk, lDie za8 wywOlywa
 Z8.skOo 
tI-oba g-o z1oZy
. Niew1.ele porostato mf.e
 w g'aYetach. t6ki bfmTlVRI'I1Y konstrukcji autentycznych fakt6w. nia ten jednak zdekonsplrowalby czenle, jak np. "wl'ochate mleko", 
kawa1'k6w. ale za to '9'l!lachetne. W natrona.t nanstwI n6k' :11' t" h'm'
_ .Jedno z mob dotyczy sprawdzalnej po- ws
ystkie niedom6wienia. "Ias czysty jak jabl:ecznlk w!ewany 
tym jest I pewna ulga I pewna trud- krntom R10wa oo l aca. Gdv przemanle stacl: pisarza Brunona Winawera. Tytul' zblorku jest ambitny, ale po- do butli:', "desz.cz podobn
"d0 Z61tych 
noij
. U1ga - bo nle potrzeba umI
 
p rnHac.q". J!"dv 
Mztp 
 (a Pracowal w firmie budowlanej w nlekq.d uzasadnlony: autor zaj:}l w Ustk6w', "zlelone obl:oki. Trudno 

 ani sk:rzypcami. am 
- Vl'vtJ1fp ml 1'111' 'tA' iu* ""'''7VT'I''I "''"''.... Hrubieszowie, pod nazwiskiem Lasoc- t.stocle stanowfsko przed peryskopem jest przelk11ll-
 ca}e ust
y w: tym ro- 
Iem. U1ga - bo wyplcle do ostatnlej ('11007.1'" 7YJ11'fttnA.?,... RW'Oia M('7'NWlp- ki ale koledzy (autor w tyro czasIe sklerowanym w g'lq.b. d:za.ju: "Kiedy moja r6wie5nica z na- 
kropl1 lJdel1ella mowy w kt6rej si
 ("?J()I1a 
7.tu'kR. hllrd7.1'1 !'!:Imf. Wtpdv ifo- byi zatrudniony w tej samej firmie) . . . przectwka przewracala sl
 na wzna.k 
p1sze, :fest ')}le ty}ko 'l1if"POl;rzebne, ale nlPT"O 7:I"07.1.1miPjll 
p RtrawtU Zycle. przypuszczali ze jest to ktoo kto si.\! Tomik "Przebudzenla"2) przedsta- i dob1eraia sI.
 do mol;m pazuch, wy- 
moZe hy
 nawet sZlkodliwe. A trud- zac1s'k;!jll-c ukrywa. Byi og-6lnie luhtany I pOOZI- wiony jest jako "deblut prozatorski starczylo m1 uZy
 mOlch n6g, a 00- 
noS
 - bo zo.'ltaro tak bardzo nle- 7.nanego poety mlodego pokolenla". chodzila z 
em, unoszq.c" w dlOo 
wiele. Po dokonanlu powyZszej ana- mt.qte nlonie, u' riem'T/lIm nomll, .) .Jall 
urakowhki. Peryskop. Ok- Rzeczywi8cie znajdujemy tam ws.zy- niach male dynie poSladk6w . 
Uzy m10dziency po ntz ootatnf pny- n "'''. lliphie. o-ch. 71ikrrTYm ladk
 i kart
 tytulowll projektowai stkile llcencje praktykowane przez To przykre nagroma.d:zenie s16w nle 

adajq. fald6w I nastwuje mg
qzcza- pama sif !Jwin
nf1! Stanislaw {'horwmski. Rt'daktor Ewa poezj
 nOW'ej fall: mgllste zarysy bu- jest nawet styllstycznle poprawn;
 
nie odclelelmionyoh m
or. !
a- Szonert. Warszawa, "Pax", 1962; str. dowy, nurt opowiadat'i kr
ty I me- "wystarczylo mi uZy
 molch n6g' . 
nfe w jednq. 
inl1k
 "poJecia kOla, 213 i 3.111. jasny, bez tadnych zobowiq.zaf1 wo- Brzydko. . 

admtu, tr61kq.ta I punktu. Wt'lo- ,Jan Rostworowskl. bee formy, pr6cz ch
ci prredst8JW1le- .Jeszcze brzydZliej: "Zapaoh nu
y 
cynf'd ipst g'ot6w. nIa rzeczy _ in&czej. domem a stod
 byl' podobny do za- 
Od lat po Utffi'a("kfch g1t7..etach g'e- Sq. to remint.scencje z wiejs1dego pachu nogawek, zwlaszcza w czasle 
900 od tyoh welocyped6w. .Tf"t.d4 pu- I G N A C Y D 
 B ROW SKI dzieolnstwa. Dosy
 wyrazI8cie ujrnu- Zniw I mlocki Przychylali nas wtedy 
stt'. bo ('zlowiekowl nie SDo96b na te1 je autor usposoble.nle chl'opca tyjll-- na te tak s1:odkI,; kolana, I jak to 
ma.qzynte us1a.
. Zl"eRZta nit' dla nle- rr 
 !fu 
 ll-l oego wyb}cznie chwllll- bieZq.cq... Nic powIada1I, wybija.li z naB czerwOlllegO 

 byla skonmrruowana. Trudno 1 dar- OPOWIADANIE . Cena 3s. M s1
 w nim nie utrwaIa, jest "czyms kogucLka". 
roo - !rzeba by
 1ronsekwenta1ym i przewl.ewnym". Cza:sem jego 
 Najbard1Jiej II011sensowne zestawie- 
JJOW'led;I'Ji
 sob1e t.e nfe DO to w po- ty metafizyczne prnybleraj
 form
 nm Sl6w mogq. by
 obrazowe, ale po- 
cU myslq.rego czoIta odcztowleczaro wytsze me tworzq. obrazu, SQ. martwe 

e S'lJtuke. by teraz kia:z.a
 1e:I C'7lowit'- Zam6w1enJa pl'ZY)mU:JII- 2) Tadeusz Nowak. Przebutrenia. I bezcelOl.V'e. Chclaioby s1
 spytaC dm- 
kowl s1uZy
. TaJk oto mamy do czy- "WIadomoAcI". 67 Great RaMen street, London, W.J.L Okladk
 projektowala Aleksandra siejsZll- warSZ8iWsk
 gwartJ: po co ta 
ndenla ze 7.dumlewajQ.CYm zjawi!fk1em: Kanlor. Krak6w. Wydawnictwo Lite- mowa? 
Welocyproy jerM4 puste, alt' ferM4. rack. ... . 1962' , str. 134 I 201. 
.J(
.dZ:1 sam!'. alt' j0rlzi Ich ('oraz wl
- .1I11I1I1I11I11I1I1I111UIUI11UIUtUU . .... .................. ................................. 
 


Nr 873/87., 23/30 December, 1962 


LUNCH 
KOLACJA 


12 
6 


KALENDARZ 
..Dziennika Polskiego" na rok 1963 
opr6cz kalendarium i 
 lnforrnacyjnej zawiera m.in. nastwu
 
wiersze, artykuiy, felietony i opowiadania: 


Kalendarz IDa rok 1963" (Marian Demar) * "Nowy Rook" (Jan Ro- 
I 
tworowski) * "Zielone Swi
ta ludzkooci - II Sob6r Watykaflskl" 
(Stanislaw Grocholski) * "Ostatnia droga ksl
ela .T6zefa" (Marian 
J{ukiel) * "PowBtanie styczniowe" (Ryszard Piestrz
S
i) * "Pow- 
staIley" (Mieczyslaw Lisiewicz) * ,,'Rok 1863 na L1twie (Kazimlerz 
:t Okulicz) * "Z1ota ksi
ga. emlgracji" * "WaJka 0 niepodleg-1:0S6 
:t Polski a idea zjednoczenia Europy" (Aleksander Bregman) * "Nowe 
:t formy polityki zagranicznej" (W. A. Zbyszewskl) * "Metoda Paula 
it Canroya i dialog z Panni} M1odQ." (Danuta Kossowska) * "Zegarek 
!i Mari:i KonOPlllickiej" (Zygmunt Nowakowski) * "Dwa Londyny t ten 
it trzeci" (TeOdozja Lisiewicz), * "Kierunild w ,;'lrchlt
1mrze" (Zbll!- 
n nlpw Gq.siewicz) * "Muzyka polska za gTan1
 (Stamslaw Balinski) 
.. * "Czy gwiazdy filmowe pog-
?" (:\lacleJ Cybulski) * "MRooc 
w Tatrach" (Wieslaw Strzalkowski) * "Szkookie zma.gania z pol- 
S7JCzy2JIlIj." (Ignacy Wieniewskl) * "Mensa" (Michal Sa.mbor) * 
List Wineuka Markotnego" (Rysza.rd Kiersnowski) * "Skrzydla." 
'(Napoleon Sl)Alek) * "Najwi
ksza pochodnia Kedywu" (,Jerzy Ira- 
nek-Osmecki) * "Inwalidzi A.K." (Halina Martinowa) * "List do 
kniaZlt6wiIlY Heleny" (JawiJ:'a Otwlnowska) * ,.,Stuprooentowych 
ama.tor6w dziA nle ma" (Karol Zbyszewski) * "Szachy I szachMci" 
(Stanislaw Szpiganowicz) * "Chmbllszcz na ksl
cu" (AndrzeJ 
Ciosla) * ".Jak cl
 widZlj., tak ci
 pi874" (Krystyna Cywif1ska) * 
,.,Hi:storyjkl operowe" (Scmtator) 1 wiele innych. 
KALENDARZ MO
NA ZAMA\VIAC: 
- we wszystkich polsklch ksl
gamlach, 
- u 10kalnych sprzeclaw('6w "Dztennika Poll'lklego", 
- u przedstawidell zagranicznych "Dziennika Poll'1kiego", 
- wprost w administrac.1i "Dzlennika Polski ego" , 45 Brompton 
Road, London, S.W.3 (przesylajltC z za.rrK)wieniem naletn
). 


r


""""


-r"'£W5
 S
IA[IA[.IA[.. 


RESTAURACJA 


!fu\]J@\]J!fu!fu\]J
 


449 


Oxford 


S t r e e t, 


W.l 


telefon 


MAYfair 


3088 


NAJLEPSZA POLSKA KUcHNIA W LONDYNIE 


JEDNA Z NAJPOCZYTNIEJSZYCH KS

EK 1962 ROKU 


TYMON TERLECKI 
PANI HELENA 


OPOWIESC BIOGRAFICZNA 0 MODRZEJEWSKIEJ 
Przeczytalem jednym tchem sliezOlJ. kSUlZk
 Terleckiego" (Z y g- 
m 
 n t 
 0 w a k 0 w ski w "Dzienniku ':'ol..
im"):. =- ."Jedno. z 
najiliwietniejszych osillgnit:
 pisarskieh nas
J e"?lgr
JI .1 dZIelo, ktore 
"i
 liczy i dlugo liczyc b{'dzie do skarbmc
 pl
mle?mC

a narodo- 
wego" (,J a n B i e I a tow i c z w "Gazecle NledZIe
eJ ). - "O
 
pierwszych sl6w przykuwa urok stylu... Terlecki w.11l
1l1 w tre8C 
z
.cia tej niepospolitcj postaci i potrafil stalUl
 ns. WYZynle, na kt6r.ej 
pracowala i hvorzyla" (Z 0 f i a K 0 z a r y now 
 w "TYJ:'od,?-l
 
P Iskim"). - Ksiq.tka jest wydarzeniem literacklm, Jak r6wm
 

\
ietnl} pozy('j
'w dziedzinie teatrologii" (,J a nuS z K 0 wa I.e w ski 
\\ Nowym ewiecie"). - "l\limo skmpuiatneJ:'o przestrzegama przez 
aui
ra prawdy ksil}zk
 czyta si
 tatwo jak dobf'lt. POWie8C" (S t e fan 
\\' 6 y c i c k i W Orlt" Bialym"). - ,,!\Ionumpntalna ksiq.tka" (S t e- 
fan I a K 0 s s 
'w s k a w "Wiadomo8ciach"). - "Niezaponwiana 
ewokacja" (lU a r I a (' zap s k a w "Kulturze"). 
Do nabycia u wydawcy: "VERITAS", 12 Praed l\lews, London, \V.2 
I we wszystldch ksi
garniach polskich. 
Stron 282, Bezne fotografie, na obwolucie "Modrzejew
k;'l" Xawerego 
Dunikowskiego (z cyklu "Glowy wawelsl{.i
 ). 
Cena: 25/-; $4.15. 


LEKARSTW A 


KAZDY ARTYKUL 
DO WYBOR{T 


PIENI4DZE 
ZYWNOSC 
INNE RZECZY }1.8. Grabowski 



 
J Jesli leki to z Apteki ! 






 


DO POLSKI 


175, DRA ycOTT A VENUE, 
London S.W.3. Tel. KEN 0750 


R 


y 


WACLAW A SOLSKIFAID 
SY TWAR 


z 


Y 


Vena. 16s. 


WIADOMO
cJ 


23 


TAZAB 


NAJWI/JKSZY POLSKI DOM WYSYl,KOWY 
22 ROLAND GARDENS. LONDON. S.W.7 
tel. FRE 3/75, 5676 
NOWY JORK, 36, 3rd Avenue, New York 3, N.Y., U.S.A., tel. ALgenquin 4-4161 
WATERTOWN 72, MASS., 41 Katherine Rd., tel. W A 3-0327 - U.S.A. 
FRANKFURT aiM., Taunusstrasse 52-60, J/S. tel 355447 - NIEMcy ZACHODNIE 
MANCHESTER, 47 Great Western St., Moss Side. Manchester 16, tel. Moss Side 4683 
BIRMINGHAM, 39 Corporation St., Birmingham 2, tel. Midland 1526 ---- 
PRZESYI.A PRZYJACIOI.OM FIRMY 
NAJLEPSZE zYCZENIA SWI
 TECZNE 


. ........:.:e:.:.:.:;:;:=:::.... ti 
.......
.................................... 
. 
.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.: 

:.....:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:.:. 
.:.:::::.:.:.:...: ..: .:.. ::::::::::::::: 
.......... .... . . . ... .... 
:::::::.. ... ... 
 . .:::::: 
... .,.d. .. ....... 
.:::::.... 
.. 
 ....::::::::::: 
:::::::::::.:.:.:.:.:.:.:.: .:::::.:::::::: 
.:.:.:.:.:.::::::::::::::::::.:.:::.:.:.:. 
:::::::::::::::::::::::::::::::::: . ..... 
............ . . . . . . ......... .. 
::::::::::::::::::::::::::::.:.::::::::::: 

::::::::::::::::::: :::::::::::::::::::::: 
.:.:.:.:.:.:.:.:.:.. .. :.... .... ... ...... 


. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 
. 


mila 


paczka 


ad 


T, A 
111111'" 111111111111111111111111==111111111111111111= -.. 
:unm:: uuuuuuun m:umum UUUUUUU1 :tuu 


. 
. 


A 


. . ..................... ... . .... ... .. 


PROSIMY 
o odnowienle prenomeraty na kwartal I 1965 


PRZYPOMINAMY 
o podwyice ceny weclIui' nowego ceIUIlka ogt08llJODego W Dr. Dr. 8'70 I 8n 


DZI
KUJEMY 
za laskawe uwzgl
ienie teJ podwyzkl i rychle przekar.anle nam naleznoiicl 
\VIADOMOaCI - adm1ni8tracja - 8'7 Grpat RIL'iStill Street, London, W.C.l 


Dwa pokolenia
 dwa style 


Zofla Kozarynowa.
>>>
24 


WIAUUMU
CJ 


Nr 8'{3/8'{4, 23/30 Doce.ll
bex, 1962 


.Jeden Z wOzesI1y-ch rank6w tuZ Az kedy bude switano, az bude K · t k · d .. t · nie si
 pojazd6w weso}yml okrzyka- na 0 stw1erdzen.ie 
owe toe jestean 
przed Zielonymi Swi
tami zastai mi\! den!!... W I a u S Z I a m I n I S r a C Y J n e mi radoSci lub gorzkiej zaczepnej tu w u
owym Interesie. Solidar- 
81
zq.cego nad papierami siuzOOwymi krytyki, rzaleZnie od nastroju jadJI.- nose m
ska, panie komisarzu! Czy 
komisariatu policji na Czemiakowie. za Wilanowem otwarly si
 nagle cych. Prym wesolo.Sci i beztroski pro- siyszy pan jej gios?! - blagal maj- 
- No, panie przodowniku, to chy- szerokle, wilgotIUj. j
 zielem.Ul try- wadzII. stloczeni na jad/1.cej przede ster rZeZnicki. 
ba wszystkie ksi
gi i rejestry juz skajl}ce widoki na l
gi, cll}gnl}ce si
 B I E L A N Y mn/1. platformie miOOZlieiicy, ry'Czq.c - Panie Tomasz! - woial tymcza- 
przewertowuem i nauczyiem si
 jak poza rzemlu}. WiJan6wkIJ aZ do sa;rnej znane lecz wysoce aktuaJine ze wzgl\!- sem przed namiotem menki, przooikli- 
je prowadzic. Mysl
 ze na dz!Jsiaj do- Wisiy. Ciemne kWY drzew i. czerwo- du na upal: wy glos kobiecy - zatrzymae konie. 
osy
. Dziwi mi
 tylko ten spok6j u no-biale plamy 
cych si
 kr6w Majster tu jest, slyszalam jego gros. 
was w cll}gu nocy. I to gdzle? Na ooywialy krajobraz i zwi
kszaly gl\!- Antek mlody nosil lody .Juz ja go =am, gdy jest dobrze wsta- 
Czerniakowie! GdZJie:i. te walcZQ.ce bi
 panoramy. Nie mlalem niestety Na Biela1ty aze strach! wiony. 
ml\!dZy sob/} krwawe ofiary urzeka- ozasu zatrzymae si
 i popaJt:rzee na A jak mu za gorq,co bylo Za chWil
 drobna, przystoJna, przy- 
jl}Cych wdzi
k6w Czarnej Maiiki, kt6- ten krzepUj.cy moje niewyspane oczy chwili. Czy moze kolega, jako znaw- wych entuzjast6w, by pat.rzec na skiej g6rze pawstaiy p6Zniej Bielany Spiewal polk
 rach-ciach-ciach! jemmie ubrana blondynka wbiegla pod 
ra z kromk policyjnych przeszla na- zielony. -si
gajI}CY horyzontu widok. ca starej Warszawy. wyjaSni
 mi, pi
kny wsch6d sionca wynurzajll-cego i puszcza mlocinska. Drewniany k1a- uchyl
 pol
 namiotu i zawola1a: 
wet do pieSni ludowych i kabareto- Minll-lem po blotnistej .szosie Powsin sklJd pochodzi too zwyczaj wyjazdu sl\! z mlecznych opar6w Wisly czer- sztor i koSci61 kamedui6w zbudowano Po otrzymaniu braw od obsiadujl}- - P=ie komisarzu, prosz\! 0 wy- 
wych? Nie darmo Spiewajl} ze ..Na i jadll-C w k,iel'l1llku Piaseczna zoba- w Zielone Swi
ta na Bielany? Nie wonll- tarcz/1. zza firanki drzew wiel- w XVII w. w ipllJsZJczy, a w niespeilna cych s
siednil} ci
arowk
 bajecznie dallJie mi mego slubnego malZonGta. 
CzeI1I1.iakowski.ej", tu wJaSnle u was czylem juz z daleka na szosle dlu- moona go tJumaozy
 jedynie ch
cill- kiego parku .Jablonny. Admin1stracja sto lat p6zniej kameduli wzniCiSli juZ kolorowo UJbranych panien, przeszli na .Ja tu mam w6z i zabior
 go do do- 
podobno "bawlJa si
". Chyba przez gie 'sznury woz6w cil}gnll-ce ku War- odbycia maj6wki, gdy pchajll si
 tam carska 7JOstawiJa jesocze inny dziwo- murawany koSci6J na miejscu zwa- temat bardziej obiecujll-co-zach
ajll-cy mu. Upewniam pana ze na sucho 
w:zg4d iI1a moje deliikatne nerwy ja- szawie. Na rynku osady z trudem ludzie z caJej Warszawy, a wi
 raw- lll-g wzg6rza bielatiskiego, moze mniej nym 00 ich bialych habi't6w - Bie- spiewajlJc: mu to nie ujdzlie i poniesie zash1zonll- 
ko komlsarza rZ¥lu nakazal pan blogi przebiJem si
 przez nagromadzOil1e niez z dzielnic oddalonych od Bielan, niebezpieczny, aJe za to przykry. lany. Tak wi
c koScioJy te zbudowa- ka
. PoszedJ grae w karty z kolez- 
spok6j i uroczystl} cis
 nOCIll} - wozy przy kt6rych karmiOil1o koni.e. maj/1.cych bli.Zsze sobie mile okoUce, GJ6wny Beiek kanallzacji miasta War- no na g6rze, gdzie grzebano w roz- Na Bielanach pulchna ziemia, kami i szukam go juz trzy godziny, 
konczylem, wstajll-c 00 storn. Beczenie ci.ell}t, kwiczenie wieprzk6w, dc-kll-d zwykle wyje:i:dZajll- na OOpo- szawy otwiera si\! do Wisiy tuz obok si.am.ych szeroko lioznych mogilach M6wi
 panstwu ze az strach! nieszcz
liwa. opuszczona kobieta. 
- Trudno byJoby tu coS nakazae. niezOOrne krzy'kl wszelkiego ptactwa czynek niedzieIny. bielanskiej skarpy. W czasie jednej zmariych na zaraz\! morOWlj. mlesz- Antek Mank
 puscil w krzaki, M6wil}c to patrzyla na kom,i.sarza 
Pan general: przyszedJ w nocy ze sro- domowego, dobywajlJce si\! z wielkich Nim jednak naczelnik SwierczCIW- z oficjalnych maj6wek wJadz Pri- kaiic6w calej Warszawy. Powstan1e Wyciql polki; rach-ciach-ciach! bynajmniej me IZ rozpaCZl}, lecz tak 
dy na czwartek, to I jest zwykle paJkownych woz6w napelniJy moje ad- ski zdob
 si
 ;noa odpowIedZ, spojrza- wLslinja general:-gubernator SkaUon, koSciol6w stoi zapewne w zwlQ;7JIm przymi,1nie ze az mnie ja'ko m
zczyz- 
spok6j.. bo pijacy BQ. boo got6wkL ministracyjne seree podnioslll-, bez- lem na zegar stojll-cy na biurku i za- nachylony nad krQ.Z:l.c}'ITI w Wisle z poboZnoSciI}, kt6ra ogarn
 mie:sz- Brawa panienek milknll-. Wszystkie nie sm\!tIJJie si
 zrobilo. 
Ale w nocy 'Z iSOboty na nied7Jiel
 miernl). radoScll}. Za Piase,cznem do- woialem przeraZoiny: nielistann}'ITI wIrem odipadk6w, wpadi kaf1c6w Warszawy w podzi
ce za u- z ozywieniem nagle rozmaw.iajl} mi
- - Panie komisarzu, przyJ!}C7.am si
 
I z lI1iedzieli na poniedz.ialek to tu dal:em gazu i kolo 8-ej wjezdZalem - Drogl kolego, nie wypraszam, w 'slUJszny gnlew 'i ryknlJI: "Czto za stanie zarazy. W tym cza.sie w maju dzy sobl}.. Nie peszy to jednak mlo- do proSby :mej malzOiI1ki - oSwiad- 
panuje taki ruch ze lI1ie ma. gdzie do szeroklej bramy raJt:usza, z kt6rej ale przepraszam. .Jest, niestety, juz biezobrazje! Ubrat' w dwadcat' czety- 1625 roku burmistrz Drewno w uro- dzieiic6w, gdyi otrzymujll- gOlQ.ce czyJ usilujl}c utrzymae r6wnowag\! 

 pi.janych, a pogotowie to i pi
 na lewo wchodziJo si
 po d\!bowych 9.5. a wi\!c czas na referat prasowy re czasa". Mimo tego :ka.tegorycznego czystej ceremonii religijnej oddal oklaski od id1J.cych bokiem drogi oj- zgaszony nagle delinkwent. - Ona 
razy za II10C IPrzyjechat potrafi, by schodach do biur komisariatu rZQ.du i polityazny. Niech wi
c kolega przyj- rozkazu satra.py, prowizor:ium kana- Warszaw
 pod opiek
 Niebios. Moinl c6w ubo.iJszych rodZJin, obarozonych na peWlIlo nigdy rue ustl}pi, bo to gJo- 
zabrae do szpitala podzi:urawionych miasta stolecznego Warszawy. dzie laskawie jutro punkt 8-a, to b
- Iizacyjne trwa aZ do naszych czas6w skromnym zdaniern ludnoSt Warsza- plecakami, Zonami i dziecinnymi w6z- wa uparta. Niech i tym razean po- 
noZa.mi - rezolutni.e odpow.tedziaJ W sekretariacie spotkaJem naczel- dziemy mieli godZin\! czasu do gada- z powod6w czy-sto budZetowych. Ge- wy odbywal'a wtedy pielgrzymki do kami. Dalsze strofki zaozepnych pio- stawi na swoLm moja nergiczna po- 
mlody, z maturll-, dyzurny przodow- nika wydziaiu og6lnoadministracyj- nia. Dzis juz nie moiemy m6wi
 0 neraJ
g\JJbematorowie warszawscy ze nlerozpoznanych zbiorowych mogil, senek 51}. jeszcze bardzie
 przejrzyste iowica! Juz ja r6wI1!iez osobiScie de- 
nik. nego SWlerczewskiego, jak zawsze przesuoScL, gdy tera.zniejszoSc i przy- wzgl
du na da.wn
 tra,dycj
 odwie- gdZlie by-Ii pochowaTIi ich krewni. Z i przyjmowane z coraz wi
kszym za- cyduj
 si\! jecha
 z rodzill1ll- do domu. 
_ No, w t
 niOOzLel
 pogotowie na elegancko ubranego w czarny Zakiet szrosc czeka w seikretarIaC'ie na re- dzali Bielany, .id/1.c w slady kr6la Sta- biegi:em CZ8ISU mogily te zr6rwnaly dowoleniem og61u. - Pod tak troskLiwll- opiekll- moze 
pewno do was nie przyjedzie, bo to i stalowopaseczkowe spodnie. We- ferat. sia i Aleksamdra I. Nie doSc na tym. z ziemilJ czynnLki abmosferyo:mJ.e, po- Wreszcie wje;i)dZamy rui wzg6rze p8Jll jechat - zgodZJil si
 rozwesolony 
Zielone Swil}tki. I ja teZ dam warn pchnl}lem go od razu do swego gabi- Na drugi dzien w p1I).tek 0 8-ej ra- Stanislaw Staszk wzorujll-c si
 na rosla na nich trawa i rzadkie w oko- Biel8lIl i skr
eamy za sznurem pojaz- kom.tsarz.. _ . 
spok6j, 00 ch
 jechat na Blelany netu. Poufalooc ta pochodziJa stlld no naczelnik Swierczewski siedzial przykJadzie .Jana .Jakuba Rousseau licy Warszawy drzewa d
bowe, ale d6w w kierunku klasztoru ka.medu- - Panle Tomasz. mech Franu
 pll- 
sprawd7Jic jak tam policja daje so- ::i:e Swierczewski byl moim kolegl} juz przy biurku w mym gabinede urZQ.dziJ na Bielanach pierwSZQ. ko- tradycja pi-elgrzymek, pMmiej wycie- J6w. Tu wszyscy wysiadajll- na nie- nuje koni, a pan chodZ tu m
 do 
bie rady, no i zobaczyc to swi
to jeszcze z gimnazjum kieleckiego. przed rozloZonymi kartkami notatek. lonl
 let.nil}, t.zw. "dzieci natury". czek na Bielany, zostaJa. PrzYIada zbyt "pulchnlJ ziem
". Poja.zdy wra- wozu doprowadZJic. Mlisimy go za- 
IUdowe, choc odradzajll- mi 
e tam g
ie zresztl} nie zyliSmy blitej, 00 PoprawlJ swe przystrzyZone po an- kt6rll- 
sto odwiedJzial jadl).c swym ona na Zielone Swi
ta zgodnie z ter- cajl}Ce do Warszawy jadJI. do wyZej brae do domu, 00 jutro w Rawie 
niby zbyt ostra zabawa, 00 p6J War- pochodzil z rodziny zarno:i.nej. Obec- gielsku \Vll-sy, zapalil papierosa i za- staryrm powozi.kiem, celem badania m1nem wiosemnym ustania rzarazy. 0- biegnQ.cej g6rn,ej S"ZJOsy a wi
kszoSC targ na Bwwe! 
szawy pod dobr/1. dati}. nie jako ulkonczony prawnik I do- czlll m6wic r6wnym spokojnym gio- wplywu przyrody na rozw6j psychicz- ozywiJsta jest to tylko moje przypusz- wehikui6w rOZJPra.sza si
 pod cieniean WszedJ ,wyso
i, chu
y,. m.cx:no zbu- 
_ P61 Warszawy to tam na pewno Swiadczony wyzszy urz
dnik wyda- sern, kt6ry przypomn:ial mi nagle illY dzieci. Wedmg Swladectwa Kaje- czenie, kt6re wysuwam na wyraZne d
b6w -w obszern}'ITI, jednak 
el- dowany czeladmk rzezruClk.I 1 razem 
i b{!dzJie. U iI1ll1S SwiJ}tki obl
 Bpokoj- wal ml \SI
 l3.I1iolem opiekunczym VI jego odpowiedzi na pytan:ia nauczy- tana Kozmiana, mimo tych wyjazd6w, zyozenie kolegi. nionym juZ ludZmi i rwozami lesie. z panill- maj-strowll- pocill-gn
lii pokor- 
nle. PosUIme jedni p6jd1J. na maj6w- mych dyletanokich poczynanlach ko- cieli w gimnazjum kieleck.im. Slucha- Staszic zaczynal ur
dowanie "punk- Tu nacze1lIlik S.wierczewski zebral Zwykle pustkami Swie
ca restaura- nego jak baranek majstra do bryki. 
k
 nad stanj. f
 fortecrzmlJ., aJ:bo nad misarza rzq.du. Zaraz pierwszego dnia lem wi
c lIwaznie troch\! wzruszony tualnle przed jedena,st:I} godizlnl} r8JI1O, swe notatki. podsUIUJ.i mi do podipiJsu cja Bochenka oblegana jest p=ez g\!- Tu 'Z wielkJim trudem usadowiJi go 
jezioro, albo do parku wilanowSikiego. po przewrocie majowym 
6cilem nast
pujll-cego wywodu: 0 kt6rej s.e

e zwykle po biurach za- k1Jka akt6w 1 opuSc:iJ gab
net: ste Uumy Zlj.dnych nie tylko jedzenia, il18. siedzeniu tylem do kOil1i, pod
 
To tam duzej draki nie ¥zle, ahyba si
 do niego z proSbl} 0 prawdziwie - .Juz to pi
knymi okoHcarni nasza czynaly 8l
 ... Tego pil}tku, w sooot
 I pierwszy ale spragI1!ionych naJPOj6w bardziej gdy czeladnik I syn wyrostek medii 
dOIpiero p6Znym wieozorean. Ale kto koleZenSkI} pomoc, m6wlll-c: Warszawa poszczyc1c si
 nie moZe. Tu naczelnik Swierczewski zacill-g- dzien Zielonyc
 Swill-tek. ni
OO bylo lub mniej chlodZQ.cych. Za.trzymuj
 na pl"'7JOdzie wozu. W. c
sie. ty:h 
tylko b{!dzle m6gi pojedzle na Biela- - Kolego, wy wyszliScie z prze- W kierunku na poJudnie, dopiero u- n/1.1 si
 pa.pierosem i zauwaJ;yl: zachmurzone I nawe
 Sl
pllo desz- si
 w pobLi2Ju stacji pogotowia i ape- 

Uowny
 czynnoScl uJawn'll 
W 
ny, bo tradycja ciJ}gnie ludzi, choc wrotu ObroI1Il/1. r
kll-, pozoatajlj.C na wienczone basztami gotyckiego zam- - To byJy dobre cza;sy illa ur
- czem. Doplero w pomedzlaJek Swill-- cjalnie u
dzonego w namiocie po- meJeden mlo/ szczeg
, okrytyc
 me- 
Bi.el8JI1y 00 Czerniakowa care bite 16 tym samym dobrze zasluionym, 7JIla- ku ksll}Zlj.t mazowiecklch wZJg6rze nLk6w, nie 00 co teraz - 8-a godzl- teczny. od r
 zabiysio slonce. Po- sterunku policji. Granatowa trzoo- dl1ugll 
1.czklJ wdzjl
k6w.p8ID1 
aj- 
kilometr6w. KaZdy obow'il}zkowo mu- nym warn stanowisku. .Ja musialem Ozerska daje naprawd
 pl
kny choc na. Bielany. - cil}gnll-l dalej. - stanowIJem W1
C wprawadzi
 w czyn wo
e policj8lIlt6w odbija r
o od stroweJ. Porwawszy wreszcle maJ:zon- 
8i w Zielone Swil}tki potaiicowa6i i zdobywac komisariat rZ1j,du i co gor- CZ\!sto zamglony widok na szerokll- a szczeg61nie uroczystoSci w Zielooe 
6j zan;tiar wyjazdu na Bi
lany. W barwnej, s1:onecznej, radosnej uciechy ka. uspokojona.. siadJ
 z mal
 c6recz- 
pobawic sl
 na Blelanach. To i dla sza 
 obecnie tymczasowo komi- dolin
 Prawisly i czerniejll-ce za nil} ElwiJ}tki znalazly w1elu dzi.ejopIs6w cIll-gu dnla pogoda si
 ustallJa i gdy wielotysi
cznego tlumu wycieczkOWli- kll- na tylnym sledzen1.u brykl, nerwo- 
pana generala 
ie IJJa co popatrzee. sarzem. .Apeluj
 wifi!'C do was, kolego, lasy rzadko rozrzucone w pobliZu Pi- poozynajlj.C od: "Bielany w ponied2Jia- wyjezdZaiem z warszawskiego ratu- cz6w, tancZlj.cych przy d:ZJwi
kach wo obcil}gajl}C kr6tkawll- sukni
. Maj- 
jeZeli p8II1 nie widzial jak tam war- 0 zyczl:iwll- rad\! przy wypelnia.niu no- lawy I Osiecka. Na wsch6d i zach6d iek Zieionych SwiJl,t" W
gierskiego, sza,. na u
ajOllych brz
i i tata- harmonii i gramofon6w, je
ych st,,:r, g.dy zl
pal na w?zie r6wno
ag
: 
szawlaki hulajlJ. wych malo mi Z118Jl1ych obowiJl,?Jk6w. od stolicy cill-gnie si
 jednostajna, tkHwych wierszy Or-Ota, a.Z do lIwiet- raklem uhcach byJo tr
dycYJne pl
k- na karuzelach, pi:sZJcz:}.cych ze stra- opleraJl}c 91
 pleearnl .0 ozela
i.ka 1. 
_ Nie, nie w,idzialean - odparlem Chod:zi tu przecie nie 0 mnie, ale miejscami piaszczysta a OZ\!sto blot- ny,ch felieton6w Wiecha. To bylyby ne slOil1eczne popoludme. Z pl. Teat- chu na wysoko smigajlj.Cych w nieOO syna poweselal: nagle I chwytaJl}c za 
otwIerajll-c drzwi i wychodZ:j.C z ciem- 0 dobro sfl12jby. ni:sta nuZ;j.ca dla oka r6wnina umana og6lnie biorll-.c wiad.omollci 
ego wy- ralnego wlewaia si
 w u.l. 
elan- hu.stawkach, lub niewinnie spacerujll-- r
k\! stoj
ego przy woZJie komisarza 
nej izJby komiJsariatu na jasnooc i zie- Ot62:, millno swych dobrze praM'lco- podmiejskimi osiedlami, laskami so- dziaJu a?ml
stracYJnego 0 Blelanach. sk
 g
sta fala poj
6w 1. pleszych cych parami w poszukiwaniu ustron- zawolal: . . . 
len rozsionecznionego placyku przed wyoh p=ekOI1Jafi, kolega Swiercze-wski snowymi lub czarniawymi zaroolaml Poz
taJe ml 
 odPov-: iedz na po- d/1.Zl}Cych wl8iSnl.e na B1elany. Tu jesz- nyoh miej.sc nadajl}Jcych si
 do wy- . -:Yak 
en lasek. blelan;skl caly 
ko9ciolem Sw. Bonifacego. przyrZJekl ml SWIl- pomoc i slowa 90- olchowymi rosnll-cymi wzdiuz Iicznych sta
lOne wczoraJ pytan1.e. pana ko- cze byl swobodny .przejazd dla mego ra:i.enia ogromu UCzjU
 spot
gow8Jllych pw
e Splewa! P8JlI'l
 komlsarzu, w 
Czerwone, jeszcze niskie sionce nie- lennie dotrzymal. Totez I teraz, gdy bieZ;j.cych lub stojlJcych w6d tere- legl, .sk/1.d powstala tr
ycJa wyj
zdu ur
ego ISamochodu, wkr6tce jed- zielenill- la.su, promieniami sionoa i ma- mOlch stronach rodzmnych, kt6rych 

iesZJn.ie wynurzaio si
 zZJa i
g6w siadJ przy moi:m biurku, spojrzal na nowych. Totez, najlepiej. naj
j dla calej Warszawy na Blelany. AZeby nak ugrzq.ziem w ciZbie ludzi, moto- rZQ.cymi dZwi
kami napiywajll-cej ze obeona tu maJzonka nie szanuje, jako 
wlSlanych i barokowego koSciola. mnie z dezaprobatl} m6will-c: oka, najbardziej malownioczo przed- odpowiedziee choc w przy'blizeniu na r6w I koni. Podobruie jak w staro- wszystkich stron mruzyki. Pod rucho- niby urodzona warszawianka. m6wi
, 
Rozproszone promienie drgaly wok61 _ Kolega wid
 blady, niewyspany, stawiajll- sif;! okolice leZ:ice na p6lnoc to za.gadnienie musimy cofIUj.c sl\! zytnej Grecji na "walk
 woz6w i pie- m}mlli cieniami z lekka koiyszl}cych w moich stronach rodzinnych na we- 
lagodnle p6lkolistych ksztaU6w drze- zn6w tJukJ si\! w nocy po Warszawie od Warszawy. Tu lewy brzeg W
sly do XVII w. Wybudowano wtedy z SIli" Spieszyiy do przesmy'ka Koryn- si\! d
bOw stateczne rodziD.y dziell} na selach, zeby dodaC odwagi panu mlo- 
l'Iililcej w p6Jcieniu lIwil}tyni. Wyglll-- jak Marek po piekle. niedaleko za Marymontern przechodzi rOZJkazu kr6la Zygmunta ill wok61 tu pogodizone na kr6tki czas 
ykle bialych serwetach zapasy, .szy'bko roz- demu spiewali 0 godnoSci i wJadzy 
dajl}ce zza muru cmentarnego pot\!Z- - Tak, widzicie kolego, uczylem 
topniowo w dose wyniosie, obszerne 
arszawy fortyfikacje majl}Ce chro- -:lJWas.nione I?lemiona, tak 
rzez Ma
- chwytywane przez rozbiegane i zm
- m
Za: 
ne stare kasztany kJadly kontrasto- si\! sJu7Jby policyjnej w czerniakow- pokryte rzadkim, ale starym lasem nlc jll- zar6wno od na.padu pogan (by- mont do Bielan pchaiy Sl\! bez r6z- cwne, ale wesole i l'apczywie glodne 
wy ciei1 na fasad
 budowli. skim komi:sariacie. ale to zupelnie d
bowym - wzg6rze Bielany. Stl}d 
o to. wkr6tce po 
I
sce pod Cecorll-) nicy za:mozn
ci i kUI?oterstwa. tl':l- dzieciaki. Starsi panowie bez mary- 
_ Nie ma co, pi
kny made ko- niewa.:i.ne. Wyobra.Zcie sobie. jeszcze w.idok pi\!kny na rzek
. AZ dech za- Jak '1 nadchodZQ.ceJ zarazy morowej. my mleszkanc6w r6znych dZlClmc narek obstawieni butelkami w6dkl i 
ki6J - zauwaZylem olsniooy tym raz naoczmie stwierdziJem ze dow6z piera z wraZenia. gdy jadl}c drogll- PosuwaJa si\! ona z kres6w poJudnio- Warszawy. Od Marymontu do Bie- piwa rzIUj. Zlllpami
tale w karoi
. 
widokiem. produkt6w 'spozywczych do stolicy obok klasztoru w kierunku Wisly na- 
o:-w
hodnich Rzeozypospolitej aZ w Ian sz
l ruch jed
okier
owy doInIl- Od ozasu do czasu powstajll- mi
- 
- 0 tak, i stawiaJ go nie byle mimo zbliZajll-cych sl
 sianokos6w by- gle zatrzymujemy sif;! nad wysokll- Jeslenl 16
4 wybuchl
 w stoli:y !'1o- szo
 blegnll-CI). tuz ruid Wlsl.ll-. W tu- dzy nimi gOlQ.ce dyskusje konozq.ce 
kto tylko dawny wiaSciciel Czernia- najmnlej nie maleje. Zamierzam wi
c piaszczystl} skarplJ le.'jnll-. ostro spa- r
e powletr:ze. yv CII}gll 8 !f1lesl
.cy ':1anach kurz
 pos
waly Sl\! W?
o si
 ,nieraz r
koczynami. Totei wielu 
kowa ks
 Stanislaw Lubomirski. w dalszym cil}gu opierae BI\! wnio- dajlj.Cl} zwaJam1 z6ltego piachu w umleralo dZlennie oko1o kllkudzle- Jeden za druglm poJazdy przewazme z nich poszukuje sprawiedUwoSci na 
WiedziaJem nawet, kiedy to bylo, bo skom naszych ekonomist6w 0 pod- ISnill-CI). odblaskami slonca szarzyzn
 si
ciu ludzi. Og
em 2Jmarlo wte
y konne z nJiewieJk1j.. domiesz
1l- sarno- pClsterunku policjj. Dy.zu:rny komisarz 
ksill-dz proboszcz wbijal: nam w glo- wyzk\! oem zywnoSci - odparlem zy- mfi!'tnej wody. Jeszcze par\! lokci, jesz- iprzeszro 2000, a WI
C 
sma cz
 mle- chod6w. Wsr6d l1

ych Jednokon- z braku miej:sca w namJiocie wypusz- 
wy przy nauce katech1ZJmu r6w.niez woo cze troch
, a slynne z mocy wiry sZJkaflc6w 6wazesne] Warszawy. nych doro
ek powazrue sun
ly ubrane cza IIlII1iej zaczepnych podga;zowanych 
dat
 budowy koSciola, ale II1lestety juz - Nle jel:ltem tym zachwycOil1Y i wLslane pochJonf;!Jyby i nas i sarno- Wsz:ystIcie te ofiar
 zarazy z rOZJkazu zielo?ymi 
al
ziami i przy
tosowane jegomoSci6w na "slowo honoru" lie 
zapomnialem. Nazwisko zostalo w pa- radzilbym raczej pcwoli J!Jc za wska- ch6d. Brak mocnej ochronnej barlery specJa1nego "burmlstrza powletr
e- dl? sl
dzema na 
rzeslach I lawkach dzisiaj jui dalszych walk pondechajll-. 
mi
cL. Bo modlillsmy sI
 h dus
 rWwkami bardziej doSwiadczonych w tym miejscu jest niestety jeszcze go" 
uka.
 Drewno byly wywozone 
le
kle. wozy .sluZQ.c
 7!Wykle do 
o- Kilku bardziej niepoprawnych spi 
dobroczyflcy ko8ciola, powtarzajl}C je ni9W:}tDliwle uczciwych administrato- nie naJPrawionll- pozostalo8cill- po nie- z mlasta 1. grzebane pod g6rl} P61- zerua plwa. ml\!'Ba, pleozywa, oraz in- sJodko w iprzybytku wladzy wydzie- 
za ksi
em. .Ja, panie generate, nie r6w .-: pr
erwal moje wywody na- troskliwej, niesumiennej adm'inistra- kowskll-. G6ra. ta znajdowala s1
 na nych t
aro;v.. Samochody teZ byJy lajll-c mOCIlIJ, ostrQ., w niebo bijlj.Cll- 
chwalll-cy si
 jest em rodowity cur- czelntk Swierczt'wski. cji rosyjskiej. A przeciez w jasne terenie dawneJ wsl P61
6w, lerZlJce
 przew
e 
1\!zarOW'e. Wszyscy. ocho: won alkoholu. Dla tych Zielone Swil}t- 
niakowszczak. _ Zasa.lniczo, kolego, made racj
, noce jeZdziJo tam duro szukajl}Cych na p6lnoc od starego ml!lJSt.a wzdh1z czo Splewah, graIl na harmonlach 1 ki zaznaczyly si
 juz ja
ims OOha- 
Tu wygada.ny przodownilk zamilki bf;!df;! musial ustl}pic, ale jeszcze nie mocnyoh wrazen nie zawsze trzez- lewego brzegu Wd'Slly. Tu na P61kow- witali kaMe przymusowe zatrzyma- tersk
m wyczynem. 
na chwil
. Potem, widocznie w mysl teraz i nil' pod presjQ. hurtowni'k6w .Jeszcze raz cierpi
 "admnstracyj- 
starej zasady ze "najprzyjemniejSZ/1. -- bronilem swe:j pOL.ycji. - poza nie" na wid ok braku barier nad stro- 
na slu:bble rzeCIZQ. jest kuI"Z spod k61 tym chcialem warn powiedzlee ze za- miZJI11l- brzegu wiSlanego obSllJwajl}ce- 
pojazdu OOjeZdZa.jll-cego przeJooonego" miprzam w dniu Zielonych 
wil}tek, go si
 co roku do rzeki, gdy gwal- 
- rZJucl1 UJprzejrnie: . a wi
 w najbliZsZ1j. niedzlel
 czy po- towne huczenie statk6w na. srebrzy- 
- Czy p8lIl general kaie zawr6clc n1edzlalek wyjechac na kUka godzim K S I A Z . K A 0 K T 0 , R E J stej slooecznej WUile przyciJ},ga mojll- 
sa.moc:h6d do nrlasta? . na Bielany, hy zobaC"zyc jak przebie- 
 uwagf;!. Podplyrwajl}CY juZ do Bielan 
- 0 nle, ch
 jechae w klerunku ga to tradycyjne swi
to warszawla- umajony calyml drzewka.mi parosta- 
Wilanowa, POWISina, .JeziOlmej i wr6- k6w. tek utknll-i na mielJiZnie 0 kil.kan.a.Soie 
01
 do Warszawy lI1a Plaseczno i Py- - No, to dzisiaj same niespodzia.n- S I 
 M 0 W I metr6w od brzegu. PasaZeirOWlle wy- 
ry. Chodzi ml 0 to by na wJasne oczy ki _ zauwazyl kol
g'a swierozewSki, ' rojeni na pokJad krzyoZQ., trQ-bilJ i wy- 
sprawdzic zaopatrzenie Warszawy w zapalajll-c papiprosa. - Vvystarczy . . . machujll- r\!kami, by otrzymat pomoc 
Zywnooc przez ."bady
y". Hurtow- gdy tam pojedzie !tarosta grodzki 00 "kapitana", przeplywajl}cego do 
nicy chCl). zn6w 'POOm
e ceny, m6- 'Varszawa-P61noc i zamelduje koledze Miocin bijll-cego ostro kolami w wo- 
wilj.C toe pI1Zed sianokosami Il.awsze przebLeg swi
ta. Kolega chodzi w, dZJie bratniego "okr
tu". lie uciechy 
1dQ. w g6r\!, bo wiali zjada wi
cej przy mundurze, co zwraca uwag
 i po ute- PRZ EJSCIE P RZEZ MORZE CZER WONE dla ipasai:er6w mJocinskich i 
bra- 
ci
lej pracy w polu i niec

tni.e do- da.wnych walkach w mifficie moZe nych na brzegu wyoi.eczkowicz6w! 
woo do mlasta - odpowlOOz18.1em mi!'c jal{1j...4 nieprzyjemnoM od pod- 0 0 E Wreszoie po wysil:kach przeklinaj
ej 
lImiejl}c BI
. . . c!lmielonych przeclwniMw poli:tycz- Z 0 F I I R MAN 0 W I C Z, W J zaiogi i popychajll-cych drll-gami ocho- 
- To juz troch
 p6zno, pame ge- nych. D1atego radz
' na Bielany niE' NF. ]0.00 14s. $2.00 czych ambibnych pa:sazer6w, statek 
nerale. przyna.jmniej rolnloey z Wila- jechac. zepchnif;!ty z mielizny sZJC
IiWiie do- 
nowa juZ iprz,:jeohali, ale o.to i jadll-, _ Kolego, zawclalem, - gdyby n' przl."kladzie na jfZ
'k francuski bija brzegu. Tu na przybyrwajll-cych 
chyba z POWSiJIla - dorzucil uspoka- komi;;arz rZll-du nie m6g1 Wal'SZJawiR- (Edition du Seuil) czekajll- setki kumotr6w i 7JI18.jomk6w 
jaj
o przodowni.k, .osianlajl}c oczy kom si
 pokazac, to lepiej niech zrf'- L E P A S S A G E D E L A M E R R 0 U G E plci obojga, witajl}C ioh uSoiskami i 
dJomll- ! wpatrujl}c BI
 bacZJnle w BZO- zygnuje i ustll-pi mlejsca komus bar- pi.skami radoSoi jak cudownie urato- 

 b
egnl}
 IZ8. koSclolean ku polud- dziej popularnemu. I ta.k czlowiek wanych rozbitk6w. I tak jest na Wi- 
niowi. . . dusi si
 na tym skrawku ziemi w NF. 7.50 sle 00 Zielone ElwiJ}tkJi od r. 1851 gdy 
Miai raoJ
. Wkr6tce uslyszeHsmy Warszawie. Od Bielan do Czernia'ko- W I)rzekladzie na ,jfzyk angil."lski pierwsze 'stabkii parowe powiozly pa- 
gluchy turkot, 1 zza 
kr

u m:nuru wa jest 16 kilometr6w i tylez od H B & W ld I ) sa:i:er6w na Bielany. Uregulowanle K1"CW obmyl 'UJ Wi.
lc z pr;:!I.
rJmirtyc" 
omen tarn ego 
 wYJe:bdZac Jedne konca VI,'oli do kOI1ca Pragoi. co two- ( arcourt, race or nc. Wisly i zegluga bez przeszk6d ode- riuz ran... 
za druglm wcnr z zywn

1} dla War- rzy w sumie zaledwiE' 256 kilomet- PA 5 S A G E T H R 0 U G H T H E R E D 5 E A braJyby na pewno polow
 malowni- 
szawy. 
owol1 iprzejeZdZa.Jy pr:aWIl- row kwa,dratowych. I kolega jeszcze czosoi przygOOom Sw'iq.tecznym. 
st
onlJ uhcy oOOk ganku komlsar18:tu. odradza mi poruFZanie si
 na tym $3 75 PodniesiOllY na duchu szcZ\!'Sliwym 
Kllka jadl}cych na przedzl.e dluglch og-raniczOil1ym oterenie. Czyi mam cill-- . zakooczeI1!iem zeglarskiej wyprawy, 
niebiesko maJowanych s.zer?kich we: gle siedzlee tutaj w wygodnym biurze W l)rzekladzie na jfzyk niemiecki decyduj
 si
 
i
 opisane przez 
z6w, opasalIly-ch mocnyrru l:anOlichaml, z pi
knym widokiem na plac Teatral- (Suhrkamp Verlag) kolegf;! Swierczewskiego "wonne" uj- 
zapr
onych bylo w dute, cll}.gnl}.ce ny? scie k8Jllalizacji miejskiej leZ;j.ce nie- 
2Jgodnle Skarogrniade konie. Slonce Tego 'Ole wymagam. ale nlie wpa- D E R Z U G D U R C H S ROT E M E E R co u boku Bielan. Szozeg61owy opis 
blyszozalo na ich dobrze wypa:slonych dajmy w drug
 ostateoznooc. Czy wie przykrych wraien pozostawiam bar- 
grzbietach 1 okuclach uprz
zy. Woz.- kolega co jui po cichu opowiadajll- DM. 16.80 dziej realistycZJnym dZJiejopi:som la- 
mice, ubrani w pot
e kotuchy i sobie zacni obywatele Warszawy? sku Bielaflskiego. Po wdrapaniu si
 
okryci derkaml, k.ierowaJ'i konmi sie- M6wiQ. ze generalowie 51}. bardzo miU \Vyb.czne przedstawicielstwo na \Vielkl} Brytani
: z powrotem na wynioslll- skarp
 zwie- 
dZQ.c na przedZle woz6w. OOOk nie- ludzie i nadajll- si
 do wlelu rzeczy !fu Lt ID 
 !fu !fu l& W lizam grobowiec Staszica. Tu, przy 
kt6rych przycupn
y zakutane chu- pr6cz dw6ch: polityki i mfilol!ci. ... S2icZQ.tkach autora "Przestr6g dla Pol- 
stami sylwetki kobiece. Tra.fialy si\! _ Dlaczeg6z to? - zawolalem za- 00 ski" odpoczywam dm:iJszy czas korzy- 
wozy zapr
e w pojedyncze moc- skoczony. L2 RUE ST. LOUIS-EN-L'ILE _ PARIS IV stajll-c z dobroozyrnnego chJodu. Za- 
ne konie. obok kt6rych woZn1ce szli _ Eo w polityce stosujll- zwykle czyna si
 sciemnIae gdy opuSZJCzam 
gwarzI}C beZJtrosko. Od CZJaSU do cza- srodkl zbyt siIne, a w mUoSci ra.czej Zlj.dae we wszystki{'h ksi('garniach 100 zamowienia klerowak do: koSci6i i zbliZam si
 znowu dio na- 
su w tej dJugiej kolumnie gn-iadych zbyt slabe _ rzucil sm'iejQ.c sl\! 
w.ier- miotu policyjnego, widocznie w mysl 
koni oko OOpoczywalo na ladDie sp
- czewski. ' zasady Ze natura ciJl.gIlJie wi1ka do 
Zoriej rparze .siwka z k/IJSZtankiem. - Niezly kawal! - przyznalem. - B S W I D E R S K I lasu. Zar6wno caI:y la.sek jak i po- 
Okolio .setki woz6w mljalo nas radujllc Ale w miJooci nie mySl
 stawac do. sterunek juz powoLi pustoszejll-. Za 
moje serre 
e dow6z prowiant6w do kon'kursu, a co do pol1tyki, to bez 20 QrEENS GATE TERRACE, LONDON, S.\V.7. to las rOZJbrzmdewa teraz ch6ralnymi 
Warszawy me maleje. mooniej,szych srodk6w nie daje si
 pieSn:ia.mi, wsr6d kt6ryoh wybija Bi
 
- Panowle 
 Powsina?! - upew- 7iWY kle mie przeprowadzic. Myslf;! wi
 na czolo Ii domIDuje sm{rtna i uroczy- 
nil si\! r02Jtropny przodownlk, zaga- ze m1mo tego dawcipnego choc zlo- sta: "G6ralu, czy oi ni.e Zal ?". 
dujlJc jedinego !Z idIj.Cych oOOk. otu- sliwego w stosunku do general6w Posterunek poLilcj,i jest po halahlii- 
lonego kW1chem t
giego woZnlc\!. kawahi. na Bielany w Zielooe t!wi
a wym dniu niemal oaZlj. ciszy. W p6J- 
- Chy'ba widzi pan ri:e z Powsi.na, pojad
. Zreszt::j., kolego, byli przede cieniu o9wieUonego lamW karbidowlJ 
a jadziem p6Zmo, bo deszcz z wie- mnll- odwa2mi kt6rzy tam jechali, choc PA M I E C I J A N A L E C H 0 N I A namiotu stoi oparty 0 maszt t
gi wll-- 
czora przeSZJkodzU wozy Jadowac - wyzej byli ode mI1lIe postawieni. Z saty z rozczochranll glowll- przyzwoi- 
odparJ niech
true, nadl}iajl}.c za swo- ksil).Zek Jaskawie dostarczonych mi cie ubrany m
czyzna. 
1m pi
knie w BZJaChownic
 naladowa- przez kolegf;! dowiedzialem sl
 wlas.nie J - Jak pan widzi, ip8ilJJie komisa- 
nym ma.rchwII}.. bura.kaml, pletruszkll- 
e juz w r. 1766 "W,iadomooci War- S Y M P 0 Z JON rzu, - mow.i pawoli ochryplym gJo- 
I cebulll- masywnym WOZClJTl. szawsk:le" pisaly 0 wielkim balu na sem, - jestenl jut zlllpel'nie trzeZwY 
- No, ci do SwI
ego Ducha na- Bielanach w Zi.elooe SW'il}Jtki. Odbyl i jak widac z tej niecienkiej szczero- 
prawd
 nie ,zdejmujll- kOOuoha - za- si
 on w niespeh1a dwa lata po ko- JuUU8Z Sakowsld: 2alobny paiS lity. - Hearl de Montfort: * * *. - Rosa Bailly: Lechotl at Paris. - zJotej dewiZJki 00 zegarka - zanw::i:- 
uwaiyl wesolo byna.jmnlej nle BptSZO- ronacji kr6la StanisJliJwa Augusta. Jules Romalll8 de I'Acad6mie franQB1se: * * *. - AiekBaDder Jant&: ,,0 dwa paJce od serea. czulem ny majster cechu rzetZnickiego. Pro- 
ny przodowntk. Kr61 zasz,czycH t
 Z81barw
 i dalsze sW a szpony". - Stefan Korbotlsld: Lechon a pod/!:iemie. - Tymon Terlecki: Dwa profIle Jana Le- sz
 wi
c pana 0 po2IWolenie oddale- 
Gdy juZ przejechaly ostatnie wozy w latach naRtwnych swojll- obecno- chonia. - FerdynaDd Goetel: Lechoil. - KaJetao Morawski: Podzwonne. - Artur Rubinstein: Wtelki nia si\! po tym drobnym nieporozu- 
poZegnalern przodownika I ruszylem aci1j. i bawiJ si
 z ludem warsWJWSlkim pocta, prnyjaclel 1 brat. - Ra.fal Malczewski: Spiew. - TadeuBz Nowakowski: Ryba na piasku. - mieniu karcianym, bym m6g1 odszu- 
BZOSIJ do Wilanowa.. Tu lI1ad palacem celem zyskania popularnolici. Nie doSe l\I&rla Modzelewska: Ostatnia roDnOWa. - ZdrJ8Iaw Czermaf1ski: 0 Lesz.ku. - :RAIJO:bnle rz Wlen:yflski: I kat kochajll-
 mal:lJonlk
 i dZliatki, by 
1 parkiem unosiiy si
 jesZJCZe poranne na tym, cpsarz rosyjskd Alp.ksamder I, 0 poezji LechonJa. - Stanislaw B&U68ki: Leohon-poeta. - Jtn.eI. WittOn: Smiere i Amiech. - Jan wracaC razem po tym uroczystym 
mgly. Byl'a 7-a, gdy mijalem slyn
 a "kr61 polski", w 10 lat po uroczy- FryOng: Tren. - ADtoD1 Boguslawald: Sp
 i podzlw. - Wtktor Weintraub: Karmazynowe i Swi
cie do rod:1'JiJnnego domu. Znajdujll- 
restauraoj
. Dwte dorooki z drzem
ll-- stym wj!'kdzie do Warszawy I po_ czame. - Waclaw Omblf18ld: Pierwszy poets ..Sk6II1andra". - 08kar lIaIecld: Leohon 8. ipolska tra- si
 oni na wlasnym porz:}:dinym wo- 
cymi wWniC8lIllI ! ikofllml oraz stara wiotaniu go przez namiestnika ks. dycja historyozna. - Zygmunt Nowakoweki: Przypa.dkowy historyk. - Lechon-.kompozytor. - List zie, kt6ry tu gdZJiefl stoL w pobliZu. OJ, tu Bielany nase, 
taks6wka stojll-ca przed wejsciem Zajl}ozka miaje sif;! w Zielooe Swill-tki LechoDla. - Alai, panie, me mog
 pana pu- 
wskazywal:y ze ja.kiali towarzystwo w r. 1825 na Bielany i bierze udzial soic, gdy ledwie pan na nogach stoi K to tll 71ie tnncoU'al 
za:ba.wia s1
 "do bialego ranka". Przez w zabawie ludowej. ZYRkuje w ten RySUDelk D& okIadce Zdd8I&wa Or.erma4a1de&"0 i do Warszawy sam wr6ci
 rue po- 
nlesz.czelme oklennice mi:galo Bwiatlo, spos6b gorll-CI). owacj
 wiernopoddaii- Stron 88 Oeoa 6a. trafi - odpow1iedizial kom
sarz, gdy 
dolatywaly dWi
ki fortepianu i hu- cZlj. zehranych tam warSZJawIak6w. nagle powstal przed namiotean gm- 
kal:y z czeska warszawSkle okrzyki: Godne zastanowienia jest tOO takl za- chy halas ci
iego wozu .i t
tent ko- 
borczy samodzieriJca nie ba.l si
 pub- Zamowienia przyjmujq. "W I ado m 0 8 c I", 6'7 Great Russell Street, London, W .C.l py.t konskich. 
Ne po;demy do dom az rano! Ucznych zabruw w kraju podbiotym. - Panie komlsarzu, to wlaSnle mo- 
r az ranol az ra71o!! Alp. to 
rruwa dru.gorz
dna w tej ja mal7Jonika nadj
a. BJag:un pa- 


Bil me w kumorze, 
Bil me na dworze, 
Bil me na klepisku. 
CelJek mi podar, 
Za leb me wydar, 
Wytrzoskol po pyskll! 


I 0 tym pysku powtarzalo si
 dwa 
razy, p8lnie komLsarzu! Tak wtedy 
Sipiewali my, a teraz inme cza.sy na- 
stali i w domu u mnie moze dzis byc 
na odwr6t. W ka.Zdym razie serdooz- 
nie dzi
kui
 panu komisarzowi za tak 
uroczyste lIwi
ta i. przyrzekam 00- 
wdzi
czyc si
 na rok przyszly - zno- 
wu za rok ma Bielanach w pl
e 
Zielone Swil}tki! 
- Dosyc otego gadania! - krzyk- 
n
a ZI1IiecierplLwiJona mal:ronka i rzu- 
cajll-c komisarzowi wdzi
zne, :fIiluter- 
ne spojrzenie dodala: - Serdecznie 
dzi
kuj
 za opiek
 nad m
zem. 
Czeladnik cmoknl}l na t
le dobrze 
odzyWione kasztanki, i bryka ruszyla 
dudnil}c gmcho po zaroslej trawl} zie- 
mi, uWo:l.Q.C majstra z rodzinll- do do- 
mowych wywczasbw po burzlJiwym 
swi
cie na lonie natury. 
Pozegnalean komisarza, kt6ry zo- 
staje tu do rana, i poszedJem jeszcze 
raz nad urwisty brzeg Wisly. Pusty 
statek bez pasa:i:er6w raZno splynl}i 
z pI"l}dem w kierunku Mlooiln., pozo- 
stawiajl}c na wodzie moone rwl}ce 
brzeg fale. WalczyJy ze sobll- naply- 
wajll-c jedna za drugll. ginll-C w za- 
padajll-cym jui i na rzece mroku. Za 
mnll- las d
bowy huczal: pieSnia:mi i 
pLskliwYR]i, to zn6w gl
OOkimi tona- 
mi harmon
i. Nagle zablysnll-J mOCTIY 
reflektor na statku wracajll-cym z pel- 
nym l'adunkiem pasai:er6w z Mlocin. 
Na dziobie staia grupa mlodych lu- 
dzi, widocZll!ie bohatersko nastrojo- 
nych, gdyi doszedi mnie Spiew: 


Kiedy statek zrownal si
 z Biela- 
nami konczyli na czesc Wisly i czwar- 
tak6w: I 


Czerwuno plllnie w 71Wr;:u prqd 
I nieRtarty, 
K rew to walecznych, przplal jq 
fpulk Czwarty! 


Gdy rompiewany statek mmll-J mnie 
siadiem do samochodu i przy mal:ych 
swiaUach staraJem si
 ostroimie wy- 
jechac z g
stego jeszcze 00 wyciecz- 
kowicz6w lasku do gi6wnej szosy, 
biegnll-cej z Lomianek do Wa;rszawy. 
Wszf;dzlie krll-Zyly soiskajlj.Ce si
 mi- 
JoSnie, uI1!ika.jll-ce widocZIJlie wgll}du 
w ich poczynanla, przytulone do Bie- 
bie pary, przy ozym na widok mego 
samochodu rozlegal:y si
 groZne 0- 
krzy'ki: 
- Zga;sic to Sw'Iatlo! Swiati'o zga- 
sic! 
Z trudem powoli dojechalem drogll- 
obok klasztoru do szosy. Zza ostat- 
ruich krzak6w d
biny wyskoczyl na- 
gle jurny wysoki chlopak i chwiejll-c 
si
 na nogach zlapal si
 r
kami za 
biotnik ch
c wywr60ic czy zatrzy- 
mac samoch6d. Na szc
scie wypadJa 
za nim t
ga dziewczyna, chwycila go 
r
kll- za szyj
, cill-gnll-C ku soble do 
dlugiego, jak w nie dozwolooym dla 
mlodZJieZY filmie, gOn}.cego pocaI:un- 
ku. Chwila... i rzgin
1i w mroku za 
krzaJkiem. Biogoslawiona niech bf;!dzie 
jej r
ka za wybawienie mnie z opre- 
sjt. Ostatnie slowo w tej sprawie ma 
oczywiBcie poTW8IIlY przez nil} chlo- 
pak. 
Nim wjechalem na ludnll- od wra- 
cajQ-cych do Warszawy szo
, z clem- 
nego lasu buchnt:lo jeszcze ch6raJlI1e: 


warsia'Umkie 
r Bielany. 
- nie wie 
f co to tany! 


- Co... 0... tany! - zakrzyknll-l 
jeszcze raz jakis wysoki .niesforny 
g-los kobiecy i zginlll w halasie pusz- 
czoneg-o motOJ"U. 
!'IJa\Voj Skllldko\Vski.
>>>
Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


i.... 


.. .. ................ ....... . ....................................................... 


POLSKIE PtYTY GRAMOFONOWE 

 
VISTU LA 


PLYT,t No. AP-l00l 


PIOSENKI LWOWSKIE 
I PIOSENKI PIJACKIE 
a) P I 0 S E N K I L WOW SKI E 
w wykonaniu Chom I Orkiestry Batiarow 
Lwowskich 
TANGO LYCZAKOWSKIE. Tango. - 
W STRYJSKIM PARKU. Polka.. - 
PANNA I'RANCISZKA. Ballada.. - 
U BOMBASA FAJN A WIARA. Polka. - BAL 
U WETERANOW. Marsz. - Z DALI OD 
GWARU. Wale. - POLKA HUSIA-SIUSIA. - 
o DWUNASTEJ GODZINI. - Marsz. 


b) P I 0 S E N KIP I J A C K IE 
w wykonaniu Chom i Orkie.
try \Vesolych 
Pijak6w. 
CIIOD2 NA PIWKO NAPRZECIWKO. Tango.- 
WI
CE.J GAZU. I\larsz. - TANGO PIJACKIE. 
Kl:PLETY. - rPlc S
 WARTO. Tango. - 
PANNA ANDZIA MA WYCHODNE. Foxtrott. 
I 1T
YW AJMY POKI CZAS. - SIEKIERA 
'\IOTYKA. Polka. - PIJ, PIJ, PIJ BRACIE 
MOJ. Walc. - STO LAT! 
Plyta d1ugograjlj.ca 0 srednicy 10 cali (25 em) Da Dajwyzszym 
poziomie technicznym i artystycznym. 
fl 
H 
fl 


CENA PLYTY - !8s. ($4.00) 
Przesylka w Wielkiej Rrytanii: za 1 plyt
 - 2s.; za ka.Zdlj. nast
p- 
Wl - ls. 
rrzesylka za grani£'
: za 1 plyt\! - 3s. 61. ($0.50); za 
 !Ila- 
sl
pIlJl. - 2s. ($0.30). 


NAJWI
KSZY 


wyb6r plyt polskich wszelkiego rodzaju, wyprodukowanych w Polsee 
Francji, Ameryce i w imnych krajach. Wielkl wyb6r plyt rosyjskich' 
ukraiiiskich, bialoruski-ch, w
giersklch (muzyka cygaflska) poliale
 
zyjskich i wszelkich innych. Plyty LINGUAPHONE - do nauki 
j
zyk6w obcych. 
Piytr wysyiamy ws
zie w paczkach ub
ieczonych do pelnej war- 
t08e1. Do Polski wysylamy plyty angie1skie, francusJde 1 wsze1kle inne. 
Obszerne KATALOGI PLYT wysyiamy bezpiatnle - na Zlj.danie. 
Zamowienia wraz z naleino8ciJ). pr
imy kierowa.C do: 


THE VISTULAPRESS LTD. 
449 Oxford Street. London. W.1. 


--:::n:=:::=::::::::::nnn::::= :nnnn:.+unnn:mnummnnu 


APTEKA W. GREEN 
WI. dr .J. K I up t 
156 Cromwell Road, London, S.W.7 
Tel. FRE 7021 


Wysylamy do Polskoi i innych kraj6w 
LEKARSTWA, OWOCE 
i inne to wary 


PRZEKAZUJEMY PIENI
DZE 
DO POLSKI 


Masz trudnosci w nabyciu leku dla siebie lub rodziny w Kraju - 
zwr6C si
 do nas. 


 
(#








t,t,



#,
 


FIRMA 


SPRZEDA
 HURTOWA 
DH 


..E N C A F 0 0 
ENOCH & CO. (GEN. MERCH.) LTD. 


4-1 Sherbrooke Road, Fulham, 8.\\".6 
tel. FUL 5762 


Poleca: 


PASZTETY, SZNYCELKI, PASZTE- 
CIKI Z MI
SEM I KAPUST
, NO
- 
KI W GALARECIE I WYBOROWE 
\
DLINY PROD('KC.n WLASNEJ 


I 
I 
$ ..ENCAFOOD" 

 

";##




";






##
..¥,..,,

";


#


. 

--

--- 
Istniejlj.cy od r. 1949 
Zaklad Zegarmt..trzowsko- 
JubUersld 


oraz 


I!\[PORTOWANE 


POLSKI 


Z 


:tL'jDA/CIE WE WSZYSTKICH SKLE- 
PACH :tYWNOSCIOWYCH WYROBOW 


\v. 


PI
HETA 


703 Fulham Road, London, S.\V.6 
tel. REN 2143 


wykonywa wszelkiego rodzaju napra- 
wy zegark6w i bizuteru oraz rytuje 
sygnety herbowe. 
Wszystk1e naprawiane zegBJI'1d BIl 
sprawdza.ne i regulOWRne szwaJcarskJl, 
elektronlcznJl, maszyn1t. aprawdrm.jJl,
. 
Kupuje stare zloto, srebro i bizuterl
. SpecjaJno&':: no.pra.wa zega.rit6w 
automo8ltycznych, chrOillometrOw i stoper6w. KaZda nap raw a doko- 
nywa.na jest do tygodnia. 
J

-


-




 


PRZEKAZY 


PIENIJ;:ZNE do Polski 


BILETY I.oTNICZE, MORSKIE I KOLEJOWE 
ANGLOPOL TRAVEL 


FRE 1165 


RASKOBA HOUSE, 121 Earls Court Rd., London, S.W.
 





 


[P@l8 
RADIO I ZAKtAoy MECHANICZNE 


Beavor Lane, London, \V.6 
tel. RIVersid.. 8006 '7, 8701, 1891 









, 


WIADOMO
CI 


25 


W zwierciadle festivalu 



;#,..,
..,
..,..,..,



..,
..,



..,




..,..,

..,

#1 
, 
 

.. Restaurant 
 

 
 

 8 

 O
 ()1
JI2.
" 
 
t "LU U
tu i 

 
 

 132 Cromwell Road, S. W. 7 
 

 Tel. FRE 0200 
 


 Spec ) . alnose: 
: 

 
 
:
 kuchnia polsko-rosyjska {: 
...' \VlaSciciele:
' 

 
 

 Alicja Halama 
 
Loda Halama It. 
... \
 
Czeslaw Konarski 
 


 Wojciech (Niki) WiSniewski I 
\ 
$ p


" 


 wsz y stkim b I $ 
...' swolm ywa com najserdeczniejsze \
 

. .,. . $ 
$ zyczema sWIC!teczne 1 noworoczne 
 

 \ 
.;,:';",.,.
..".

.",.#',....".
"',..".


,.,.';."#.".",
#,....".".
"


".'#.
';.,,.









 
,#",
k 


.¥} Orklestra 
S I Polskiego Radia 
Fi-LI
y ."Sm
tne serre" I "OItwki kawe: "Nie samym chJebI:'Jm tyje czlo- L d · 
sl?rawu!ldliwOOCl" mo
na sprowadzi
 do wilek". Jedna z bohaterek OPUSZCZiO- W 0 n yn I e 
k.i:1ku wsp6.In
ch. mian.owmk6w. 
ba 
 nagle przez narzeczonego, nie mo- 
SI} fr
cuskimi dzielaml ml:odych r
- ze zrozumiee rnotyw6w jego pOBt
 . ... 
seraw. pierwszy _ to Francuz ReI.- wania. "Wszystko bylo uplancywane, W czasle w.yst
p6w Wle
ieJ Orkle- 
chenbach, drug! _ Amerykanin BIue, wszy
tko juZ zaaranZowane _ m6wi. stry SymfonlC7IDej Polsklego Radia 
kt6
.y przez killka lat mieszkal w Al- _ On miai dobry S8IJI1Och6d, 
ietne P?d dyrekc
 .Jana Krenza .w Wiel- 
geru _ oba wypIyn
 na s
rsze 
robki, bezpiecznJl, przyszl:CJSt, mle- klej Brytanll, reZy'ser telewlzJi B.B.C., 

ody na falach pozaartystyczneJ ko- li.Smy si
 pobrat na jesieni". Tym_ Walter 
odds, zaprosll: zesp61 polski 
munktury. czasem mlody cziowlek zar
za si
 do studlR 1k0000certowego B.B.C. na 
"Smutne 
ce" bowiem jest fjJmo- z ubglj. dziewczynlJ" kt6ra _ jak i Malda Vale w Londynie. Orkiestra 
wanym z r
{l maJobudZetowym mon- on _ pami
ta smak czarnego powo- W)"konala uwert
 d? opery Webera 
taZem p61dokumentarnym z zycia jennego chleba. "Euryanthe" oraz z plan.il9tJl, polskim, 
boksera Murzyna, kt6ry przyjeZdZa . . . Wladyslawem K
l"1j., koncert forte- 
z Dakaru do ParyZa. by jako zawo- Melodramat ,,
y
 swoim zyciem" p
owy f-moll ?hopina. Wyst
p ten 
dowiec wyst
powat na ringach sto- nie grzeszy orygi.nalnoSc!IJ.: mioda 
llmcywano, a film wySwietlOillo 20 
iecznych,. "Oliwki" zag, to wykona- pi
kna dziewczyna (Anna Karina _ hstopaOO b.r. w te
ewizji B.B.C. w 
ne 
echniklj. przekladaf1ca (wspom- cOz za pretensjonainy pseudonim.i COZ cyklu kOillcert6w rrufdzynarodo
h. 
nienla _ 
t.uaInoSc) przypomnienLe za olSniewajlj,.ea kreacja) postanawia K
r
 wykonal 'k
cert C
opma z 
gospodarczeJ I kulturaJnej roli "Pieds oddac si
 jednemu z Dajstarszyeh imponuJIj.
. l:atwoSciQ. techmczIllJ., z 
Noirs" w obj
tej wojnlJ, (tu dyskret.nie zawod6w swiata _ prostytucjL. Z po- dutYIl1 urruar
m.. czasamj nawet ze 
nazwanlj. "wyOOrzeniami") Algero. cz:j.tku uprawia swe rzemioslo na wl:a- zbytnllJ. pOW
lIJ.gl1woSciIJ.. Z drteniem 

a tym jednak koilcZJl. si
 por6wna- snJl, r
k\! (bez wi
kszego lpOWodzenia serea wyczeJ{lw
em w trzeciej 
 
nlR. .. materialnegoL potem oddaje si\! pod koncert';1 kr6t
leJ frazy sola !Il
 rogu, 

rtyst
czme film 0 OOkseru (s
e- "opiek
 spoIecznlj." sutenera i wresz- w .kt6
J J?rawI
 w
y,
y polscy m
ru- 
true, z mebywallj. siodyCZJl. prymlty- cle, gdy zakochawszy si
 naprawd
 
entaliScl ".kiiksuJQ... RzeczywiScie, 
wu. zagr
ym p
z
z ni
o samego) chce porzuci
 proceder. zostaje sprze- !!lie obeszi
 Sl
 be
 "kl'ksa": 
e prze- 
StOl 0 wiele wyzeJ od fj,lmu alger- dana innej bandzie i zastrzelona (00 szedl on memal mepostrzezeme, a to 
sk
eg
. Na tl
 prodUikt6w filmowych nie chce si
 jej poddaC). Zgodnie z zar6wn
 'Z powodu doskonalej gry 
ugLnaJlj.cych Sl
 pod garbem techniki tytulem francuski reZyser Godard K
ry 
aJk I bardz
 dyskretnego a- 
i pienilJ,dza zaskakuje SwieZoSct.:l. roz- chciaI: przeprowa.dzJi
 egzystencjonal- kompamamentu orklestry polskiej. 
dygotanych (aZ do granicy zwykiej na te
. Ze owa dziewczyna, choe. pro- W uwerturze 
eberYWskiej orkie- 
niekompetencji), na gonj.co chwyta- stytutka, kierowala po ludzku swoim stra w.yk8;zaia 
uZl}. kla

. Smyczki 0 
nych zdj
c (
sto dokonywanych u- tyciem. Czy mu si
 to udalo? Chyba w
amaieJ skah dY'!1amlc.znej. od led- 
krytymi kamerami bez wledzy przy- nie, film powinien si
 raczej nazywat Wle slyszaln
go "planj,ssuno" do or- 
padkowych aktor6w) i prawdlJ, psy- "Umrze
 pi
knie", bo pi
kna Anna gan?wych nlemal akord6w w "tutti 
chologicznlj. oraz spokojnym humorem rzeczywIScie pi
knie umiera. fortissimo": 
rzewo - 0 ciemnym i 
niekt6rych sekwencji (romnowa Mu- Pod w
l
em formainym reZyser cleplym dZwl\!ku, blacha, zwlaszcza 
rzyna z pasaZerami w pocilj,.gu lub wprowadzll pewnl} wlj,.tpliwlJ, (bo me- rogl - dyskretne. 
jego niezmiernie zabawna wizyta u zupelnie nowlJ, - patrz film niemy) Z duZlj. satysf
cjlj. oglJl,dalem sym- 
wr6zkl). Ewangelicznie siodka, a jed- -inowacj\!: podzieIil film na c
i i I3:ty
zne sylwetki artyst6w polskich. 
nak w pelni przekonywajlj,.ca osobo- opatrzyl je tytulami. Ka.Ze teZ grae UJrClR by
 dy
retne, zbliZenie wy- 
woo
 czarnego jak sadze boksera aktorom plecami. To wszystko za- razne, a kilka zdJ
 - fascynujlj,.cych: 
dzwiga ten film do pozlomu artysty- pewne dla pokaza.n.ia, 
 mySlai teZ r
e na klawiaturze i migawkowe 
cznego dokumentu 0 melancholijnym 0 Sztuce przez duZe S. .Jednak bez kontakty wzrokowe mi
y solisb}. a 
Zyciu gladiatora XX w. Anny film by leZal na rumowisku ra- dyrYJJent.em zdradliwle uchwycone na 
Inaczej w "Oliwkach sprawiedli- mot 0 "upadlych aniolach". taSmle fllmowej. 
woSci". Poza znaczeniem spo1eczno- Byl na festiva1u drug-i film oparty 
politycznym (sluszne vOtUIITI aepara- w 80% na ruktorce: ,.Elektra" grec- 
turn szlachetnego Amerykanina prze- kiego retysera Zarpasa.. Ale tym ra- 
ciw rozkiadajJl,cej wszystko nienawi- zem ehodzJi 0 artystk\! naprawd
 wie1- 
sCl) tUm ten me zashlguje na uwa- kJl" 0 ustalonej siawie, Ann
 Sy;no- 
g
. .Jego Srodld "artystyczne" SIj, 00- dinou (porywajlj.ea kreacja w roli ty- 
nalne - giadka monotonia rutyny tulowej). WSJOLZAWODXICTWO 
odbiera mu cechy dzie!:a sztuki. Przez dodanie inteligentnego wst
- Z .\IO.J
ESZE;\f my
lac kogoS na zebraaI.iu, prosi grze- rzadko moiilla bylo zna1eZt stroni
 
. . . pu, przez zastosowanie wspaniaiych Od P ev.nn eg o cmsu w P rasie -''' ec - CZnIe aby "damy" op1iScil:y na chwil
 bez DJaZWIl
ka Stalina, 0 tyle w P rze.- 
Jedno Z naJwybltnlejszyeh 

 
 Bkr6t6w wizualn y ch i odk ryw cz y ch ;;,vw L sal\! robionym ciani 
. c
 kle j P rowadzona ....st oZ yw y.n
 kor 
 . wy u z r. 1959 Stalin 
plsm a erykan klCh 0 ,
 fil klJ,t6w widzenia, P rzez zbliZenia i .- 
.
 
- wyst " puj . ernl 
. m . ' s. maw:"'jlj.c' m r. sponden'C J 'a w sp rawie kOl1i eczn -....... S:U UTNE DO,,"u' IADCZENIE '" e rnezml e rzadko, P I"'7:V 
T rr y I San d e r sa P t W H t " 00 ' w.iatla red;yser uczynil ze swej "Elek- """" on t y m au t ...
,. --oJ 
e .' ." ar un .0 t " d _, t . aIn fUm j ulozenda dla mlodzle:i;y oze g oo w ro- 23 list op aOO b.r. P IeIl!"
 Central - . orom u.....,.o Sl
 pominlj,.C jego 
recenzji tytul "Kochanek wO J .n y ". ry zi""o SZ Ukl tealT 0-' owe, ,
u nazwlBko nawet w is k of j 
udany amalgamat najstarszej i naj- dzaju "socja1istycznego dz;iesi
lorga nego Komitetu Komunrstycznej Partii op ie 0 erenc i 
Jest to trafny tytui. Film opowiaOO mlodsze J ' Muz y . I?rzyka
". 
utorzy list6w twierdZl}. ZWllJ.Zku Sowiecklego, wysluchawsz y jaltaf1skiej r. 1945, za to obszernie 
o szeregowcu armu amerykailskiej . . . ze naplsy "me plu
", "nie kb}t", "nie referatu Chn1SZCzowa 0 wszystJkich o
6w
ono "naruszenia partyjnej I 80- 
Endore i jego plutonie walCZJl.eym w Prawdziwlj,. pereiklj. dla mil:oSnik6w smieci
" nde 
starcza.jlj. i t
ze
 chroniczn
ch OOIJl,czkaoh sowiec.klej wleckiej demokracji" przez Stau'na. 

O
lp

:Z

'bo
;


n:n


 fantastyki okazala si
 szc
sUwa cze- Czeg03 co. by uJ
owalo IZagadmenlR gospodarkl, po pi
ciu dniach kore- Charakterystyczna jest wzmlanka 
e 
ska kombinacja wszelkich mooUwych moralnoScl sze
zeJ, b.
c przy tym feratOw" powzi
o przygotowa;;Jl, za- ,,
ta.Hn pr
e1iczyl si
 w swojej oce- 
smaruje soble twarz sadzaml i sa- trick6w filmow y ch , teatru lalek , ko- ia
we do asymilowarna, jak przyslo- wcza . su uchwai
 ,,0 roZ'Woiu g O""""- me sytuacJi poiityczno-strategicznej" 
motnie W ymy ka si" iI1a straszliwe 10- I d da k S · -

 w P ierwsz y ch l atach drugiej W .
 
"' loru i gry aktorskie J . . zatv. t u1owana Wla u owe. . . 'I" I Z. .R.S. 1 P rzebudowie pa rt yj - r..... atowej. oJny 
wy. Z chytroocilJ, lisa wyszukuje od- oJ Z ad sl h t tW'1 
osobnione post erunki ntT\rz YJ 'aciela , "Baron Miinchhausen" i OOjlj.ea bo- n e any: proJek Ow plerw- nego kierownictwa gospodarkJl, naro- Obecn e I 

". gaty obraz pr z yg6d sl ynnego XVIll - sz , e , ilstwo na . ra:me przyznaly "lzIwl . eat- dowll". . I 

 0 nowe uzupe1:nlone 
dusi lub mordu J 'e noiem chiiLskie g o j 22 list ada b D W y danie ks;n.;.tr. W kt6reJ na pod ta 
wieczn eg o fanfarona nLemiecki eg o z a !Z .. op . .r. ;pra . cow:ruc . y ro- . otychczas Istnlalo ty1ko klerow-. 
, '. s- 
zolnierza a nast
pnie taf1czy wokolo H an 
" eru. Ma i sterszt utr ten sprepa - stowskleJ fa'brykl ChemIC2ID . eIJ Alek- mctwo partii Dad gosp odartr
 , za kt6 - Wle "Swiezych danych archirwalnych", 
tru pa P rzeraZa J '''''' y indiaftski taniec 

 ".7
 d K ' k j od "-qo znacznle ro zszerzono ro -" z ;
' k 
Smierci......... rowal dowcipnie czeski reiyser Ze- san rze a
my 
e, i dzieIlil1ll!k v:Y- rlj. powiedzialne byly organy gospo- . LAl w.. 0 sz 0- 
.Jedyn osoblj. kocha J ....... po .... p ne go man. Sledzenie rz;warlowanych eska- slal nawet speoja1nego wyslamI.
a OOrcze. Czyli :Ze dogmatycy partyjni dzie wYl74 dzone j partJiJ. i krajowi 
Endore jest 08mioletni 
;ota ikoreaf1- pad z ksifi!zyea na ziemi
. lot6w na do R;ostowa w celu przeprowa.dzema narzucali organom gospodarczym po- przez Stalina. i jego "kult jednostki"_ 
ski Charlie. "Kochanek wojny" Zywi kuU ar=atn.iej, nurkowania w pel:- wYWladu z auto
Ij,.:. szczeg6lne tezy,. mnlej lub wi
ej Zy- DEFICYTOWE ROLNR'TWO 
dIa niego wyjQ.tkowo ludzkie uczucia, nym przed:ziwnych stwor6w morzu i ?,
? te "nowe ,.dzlesl
ClOrO przyka- wotne, a w razle niepowodzenia wy- 10 listopada b.r. Chruszczow przed- 
a nawet jest 0 niego zazdrosny. Kie- przyg6d w brzuchu olbrzymiego wie- zan , sI?uw
o adminlstracyjne konsekwen- stawil prezydium Centrainego Komi- 
dy inny Amerykanin Loomis, kt6- loryba, to prawdziwa rozkosz dla 1. Maw 'pr
wd
.. 2. . BI}dZ. ucreLwy. cJe me w stosunku do dogmatu i tezy tetu Partil przedwst
pne ob1iazenia 
ry podchodzi do narzueonej sobie tych, co nie straeili wiary w rzeczy- 3. Praey .Sl
 Z8:dneJ Ole b?J. 4. 
lj.dz lecz do wykona
. ' reZJUltatOw tegorocznych zbiorOw w 
wojny mfi!znie, ale z wlaSciwym kaZ- wistoSt ws.zystkiego co moZna sobie odclany oJczy1mle. 5. Ludzi SZiWIlUJ. 6. W my!ll obec:nych postanowieii., do- Z..S.R.S., z kt6ryeh wynika :Ze so- 
demu normalnemu czJowiekowi "re- pomy!llet. Blj.dZ OOwaZnY i upar:1:y., 7. Serce miej /?matycy partii, wchodzQ.c w bezpo- wle:c ka produkcja rolna byla ndeco 
servati.o mentalis". usil:uje wplywac . . · dO

 i 9 0h
 N lJ?e. 'b 8. Kieruj si
 skroan- sredne :luerownictwo i stajlj,.c Bi
 wyzsza w r. 1962 ni.z w r. 1961, z wy- 
na CharUego w sensie przei;ywania Nie moiilla uzna
 za peIne osilj.gni
- no IQ.. . Ie ¥lZ samolubem. 10. wsp6iodpowiedzialni za powodzenie jlj.tkiem burakaw cukrowych i kar- 
i odczuwania mvyklych reakcj.i dzie- cie artystyczne pierwszego filmu wio- Zajmuj si
 b1i.Zn1im wpierw, potem 80- pr
tyczne dogmatu i wynikajlj.cych tofU, kt6rych wyprodukcywano znacz- 
ci
cych, Endore interweniuje gwal- sklego autora dramatycznego Patro- bIj.. z me
o te.z, SQ. 
lJ,gni
ci z ollmpu nle mniej niZ w ub.r. 
townie .1 zabrania koledze wtrlj.eania ni-Groffiego "Morze". Film ten, no- Z obszernego 
c1orysu Kalmy'ko- og61nik6w dogmatycznych do prak- Najciekawszym jednak dzialem te- 
si
 do swego wychowanka. Mimo to stalgiczn:ie rzucony na Uo opustosza- :e
 dow


y si
 te jest ona "za- tycznej rzeczywisto6cl. go spra'W'OZdaI1Jla jest oSwfadozen.ie 
Loomis, cziowiek wraZliwy i mysllj.cy. lej Capri w zi:mie, operujlj.c wiaAciwie IlZOl'lIJ. Wu.vwlj. po ozekiScle zastrze- Nie wchodZIJ.c w dalsze szczeg6iy Chruszozowa ze "liczne gospodar9twa 
opr6buje nadal. Dopiero wymOWDa see- tylko tr
ema, zresztlj. bardzo dobrymi lonYIl1 przez ,,
dytOw". Wsp6iza- tej niezmiernie ciekawej uchwaly. pai1stwowe [t.:lJW. sowchozy] od sze- 
na, kledy chlopak bez najrnniejszej aktora.ml, kt6rym reiyser pozwa1a WodnlCZjJ.C z MOJzeszem, p. Kalmyko- warto doda
 ze w tym postanowieniu regu lat OOjlJ, powaZne deficyty". 
potrzeby ucLna glow
 rannemu ptako- mlwi
 tylko od czasu do ezasu i ty1- 
a 
d:ala. sw
mu d
alogow:t fonn
 zna1
zi si
 charakterystyczny u9t
p, "Izwiestja" z 16 listopaoo b.r. dajlj,. 
wi, .pr2Jekonywa Loomisa lie Charlie ko rzeczy niez
e, pokazuje za wie- pleSr1L, wybie
Jlj.e -. ja.k oSwiadczy
 potwlerdzajlJ.Cy "detrOillizacj
" dog. przyklad tych strat na "sowchozi.e" 
jest juZtak2Je pod fascynacjlj. smierci. Ie a zarazem za maio. Mozna by go - przykazama 
Je tak "a!y" Sl
 matyk6w. partyjnych, a mianowlcie taI?-bowskim, gdzie dyrekcja przewi- 
Przyohodzi upragnione przez woj- przyj
 (i wie1u go przyj
io) za na- one podobaly LenJlnowl gdyby zyl:. motYW
Ja nle
b\!dnoSci reorganizacjl dzlaw.szy na b.r. 200.000 rb strat, 
Sko zawieszen:ie bromo Gdy wszyscy strojowe studium samotnooci i aoedii kOlJJtr
l1 partY}nej, paflstwowej i BpO- w
konala ten plan "z nadwy.zklJ,", 
ma.rzll. 0 powrocie do rodziny, Endore - tej opisanej pr2JeZ Bw. Tomasza, BODZIEC DO PRACY leczneJ. O9llJ,gn
szy ponad p6l mlliona rb 
znika zabrawszy ze soblj. BW6j Iffior- wci.;lkajlJ,cej si
 w
zie jak mgia. .Jednym z gl6wnych zagadnief1 go- 
ka.zuje si
 te wysilki ,partii zmie- strat. 
derczy nM i korea.f1skiego ohl:opca. obejrnujlj.cej wszystko (morze!) apa- spocIa: ki 
owieckiej .jest podnieslenie rzaJ
e do. USUJ1i
 z organ6w kon- Przyczyn tych dl'lficy1aw jest wle- 
Dia Endore wojna nie jest skof1czo- tLL Tu pokazanO jlj. na przykladzi'e wydaJnoScl pracy, dziA dwa do szeSciu troli puScJ:j
j[)Y po kuJcie jednostki Ie, jednlj,. z nich jest przerost orga- 
na. Ochotnicy z plutonu odszukujlJ, trooch r6:inych ludzkich eg.zemlarzy. razy niZszej niZ "'! S
oh Zjed.no- zdoia.ly jedynie "nieco poprawi
" pra- n6w admlinistracyjnych, co ilustruje 
go, a 
 stawia op6r, ginie w szarpa- Ale wydaje si
 re tw6rea celowai czonych. Bez rOZJWIJl,zanla tego zasad- cfi! organ6w kontroli. lecz wielkie jesz- "Prawda" z 16 listopada b.r. w arty- 
ninie od kuli amerykailsklej. Charlie WYZej: cheW najwidoczniej skon- niczego zagadnienia nie ma mowy nie cze braJki w jej organizacji, oraz nle- kule 0 koichozach na KubaI1ll. W kol- 
jednak nie wraca z zohlIerzami: wy- strastowa
 wyraZnie homoseksualne tylko 0 "dogonJieniu i przegonie.niu" zupehle przeniknl\!cie Bi
 zrozumle- chozie im. Len1na na 2500 koiehoo- 
myka si
 kochajlj.cym r
kom usilujlj.- (choc nie w pel:ni u!lwiadomione) po- Ameryki, lecz nawet 0 wypel:nienlu niem leninizJITlIU" w jej ipos't
powaniu ni:k6w jest 250 administrator6w (je- 
cego go zatrzymat Loomisa i znika w!IJ.za.ni-e miodego aktora z mlodo- 20-letniego programu parUi, 
jlj.ce- odbijajlj,. si
 ujemnie na rOZ'Woj
 den na dziesi
lu), w tym 150 
si
go- 
w dZungli _ przyszly kochanek no- cianym, psyohicznle calkowicie wy- go otworzy
 wrota do "komulJJl'ZJmu". Z.S.R.s. wych, kt6rych ilj.czne pliace wyn
 
wej wojny. k03lawiOlllym malarzem - z normal- Aby nakl?ni
 r
botnik
 i rolni- M
lenkow, kt6ry zaraz po smierci 15% calego rocznego funduszu pla- 
Znana z niekt6rych powojennych IlJl., bardzo smutIlJl. muo!lcilJ, (by
 mo- k&w: do 7JWI
kszenlR wysllku, prasa Stahna pr6bowal zrobl
 mniej wl
cej cy. Opr6cz tego jest 20 k1erowc6w 
filmaw polskich _ by wspomni
 tyl- Ze w cudzyslowie) wyw!IJ.zujlj.
 si
 sowlecka rozpatruje najrozmaitsze to sarno co wyni'ka Z obeanego kursu i stangret6w "osobistyeh" obshIgujlJ,- 
ko iI1ajznakomitszy "Popi6i i diament" pomifi!dzy samotnym m
czyznlj. a motedy premiowania m wyniki i t.p. na reorganizacj
 gospodarki sowiec- cych tylko zarZJl.d. Na calej Kuband 
_ problematyka fascynacji smierci
 rozcza.rowanlj,.. ta.kZe samotnQ,. OOmlj.. ".sposoby indywidua.lnego ZaJintereso- klej, zostai wysadzony z siodia przez w koiehozach jest pona.d 1000 kierow- 
znalazla w reZyserze amerykailskim I tutaj chybil. Bojlj."C si
 jak ognia wania sily roboczej". "dogmatyk6w" w "obrOillie interes6w c6w "osobistych" i ponad 2000 stan- 
doskona1ego realizatora. Film ten, iopatyzmu popadl w nieokreSlonosc W praJktyce jednak stosowane SI} ci
iego przemyshI", swi
tego-swl
- gr: et6w , kt6rych ilj.CZDa plaea wynosl 
przyciszony, dyskretny, autentyczny jednych partii fi;1mu. i w przegrywa- inne "pobudki". jak to podaje ,,Kom- tyoh doktryny. bhsko p6l miliona rb. l"OCZI1.le. 
(trzymlIlutowa sekwencja ognia za- n
e innY
. 
zultat? SztucznoSC, ma- 9Omo1ska
a Pr
wda" z 12 list?p,8-da .Jego nastw ea , Chruszczow, zdIJ.Za Doktryna komunistyczna uwa.Za 
porowego jest tu 0 wiele lepsza od mera, 
lJ}gJ1lony za wiosy styl arty- b_:. a mJaI1
cle t.zw. "rugan - w. tym sa
ym :1uerunku, leez etapa.- gospodark
 indywidua..Jrui. w rolnic- 
p6igodzinnych scen bi,tewnyeh w ko- stowski. t.J. wymy!lJame. Korespondent "Praw- ml, powoiuJJl,c 'Sl
 na nabyte "ogrom- twie za najni2JszJl, form
 kolektywy 
losalnych produkcjach Hollywoodu), Mimo to Swietna gra wszystkich dy" z zagi
bia donieckiego radzi aby ne do8w"iadczenie gospodarcze" oparte rolne za form
 wyZsZl}., g
spodarstwa 
pokazuje zagadnienie z wielu stron. trzech protagonist6w, uroda krajo- amatorzy folkloru przyjeMZali na na ni'eskonczonej li8c.Ie wad, b1
6w. zaS pailstwowe za najwyz9ZJl.. Prak.- 
Oto np. dow6dca kompanii, umyslnie brazu i miejseami bardzo pi
knie i szyb nr 21 w celu uslyszenia niezwyk- brakaw i niepowodzen, kt6re od kilku tyka dotyohczasowa (45 lat od rewo- 
zamykajlJ,cy oczy na chorobliwe za- ozysto skomponowane zdjfi!cia oaka- iych kwiatk6w j
ykowych. Niekt6- I
t SI} otwarcie podawane w calej pra- lucji w Rosjl i 18 lat od rZJl.d6w ko- 
chowanie si
 mordercy z powoiania i zujJl, zatrzy
 si
 Vrzy "Monu" ja- rzy inZynie
ie,. 
k kler?Wnik ru- Sle sow.ieckiej. 
uny ": Polsce) wykazaia Ze najle- 
nazywajlj.cy go publicznie "warto.scio- ko przy obletmcy memalego taJentu. chu na szyble, Blelikow, pl
knle ry- NOWE WYD plej maJIj. si\! indywidua1ne gospodar- 
wym zolnierzem". Oto zr
cznie uwy- muje na
e
 najba;d
iej nie
nzuTal- rARTII ANIE HISTORII stwa chlopskie w Polsce, gorzej jest 
OOtniona przepa.St poml
y postawlj,. Janusz Jasienczyk. ne wyrazerua, a jezeh wypa.dme zwy- Nowe ... z koichozami, od OOwna zag bylo wia- 
j poglQ.dami poszczeg61nych Zoinierzy . wy
e "HLStorll Komunl- domo Ze gospodarstwa paiistlwowe w 
nosZJl.cych takie same mundury. Prze-

 styc
neJ PariJil Z.S.R.S." z r. 1959 za- Z.S.R.S. byly z reguly deficytcywe za- 
p1atanie si
 powierzchni zycla woj- Wspomnienia wojenne 
en. STANISLAW A lUACZKA  s
lJ,pllo 
ydanle z r. 1938 pod redak- r6wno rolne jak hodowlane czy' ba- 
skowego i wojennego z jego ukryb}. cJIj. St;alina. . welniane. 
w duszach Zolnierzy gl
bilJ, stwarza 0 0 POD WOO Y DOC Z 0 t G A 0 lie w plelWotnych wyOOniach 
tu wieloznacznoo
, bogactwo r6znych 
treaci, eech\! tak charakterysty cz l1.ll 
kaZiego prawdziwego dzie!:a sztuk.i. 


Pomniej 


Czeslaw Halski. 


:.................................................... 
. . 
:POLONICA 5 
. . 
. . 
: STARE MAPY POLSKIE, KS

KI, SZTYCHY = 
. . 
. . 
. . 
: KIOSK KSIt:GARSKI - OGNISKO POLSKD
 : 
. . 
. . 
. 55 PRINCES GATE, . 
: LONDON, S.W.7 : 
: Telefon: KEN 2'741 : 
. . 
...................................................
 


w 


z. 


s. 


R. 


s. 


Jan Kowaltw!Oki. 


. 


. 


Cooa: 


z przedmowl} gen. !\IARIANA KUKIELA 
72 ilustracje, 330 strOill formatu albumowego. 
w twardej oprawle pl6ciennej 36/- lub 
w luksusowej oprawie ... 42/- lub 
porto 1/9 lub $0.30. 
Do nabycla u wydawcy: TO;\IAR PUBLISHERS 
105, \Varrooder Park Road, Edinburgh 9, Scotland 
i we wszystkich ksi
garniach polskich 


I 
, 


$5./ro 
$6.25 


. 


£td. 


Pod wzg1
dem formalnym obraz 
niemiec.kiego rezysera Veseleya 
"Chleb naszyeh miodych 1at" jest ro- 
dzajem katalogu poszukiwafi nowych 
sposob6w j
zyka filmowego: mamy 
tam sekwencje, w kt6rych nIe widaC 
nikogo, ty1ko to, co widzialby boha- 
ter gdyby jego giow
 zastlj.piono ru- 
chomll- kamel"1j., mamy Swiadome po- 
wt6rzenia tych samych scen, umysl- 
nie nieostre, wydobywajlJ,oe nastr6j 
odbicia w szybach okiennych, i tym 
podobne zonglowanie rulr
ziami 
produkcji. Pierwszy, niezupelnile juZ 
nowy trick nie bardzo wyszedl, bo 
soczewki kamery nie majlj. wl:aliciwej 
ludzkiemu wzrokowi zdolnoScl przy- 
stosowania si\!, porZJl.dkowania - po- 
przez central
 m6zgowlJ, - widzianej 
rzeczywistoSc.i. Druga pr6ba, 
ca 
rozszerzeniem na film znanej fonny 
mowy, retorycznego powt6rzenia, jest 
bardziej udana. Niestety w filmle Ve- 
seleya pos.zukiwanla formalne nie u- 
latwiajll- czytelnoSci dziela, przeciw- 
nie, zaeierajlj,. czystooc plastycznyeh i 
myslowych kOllltur6w. 
A szkoda, bo ton i teza SQ. tu de- 



 

 


POLSKO-SZKOCKI HOTEL 


PRZESYLA SWOIM KLIENTOM 


COURT" 


..STRATHCONA 
(wl:aklclele C. c. Alezakow1e) 
W pokojach ciepla i zlmna woda., telefon, ra.4l.o. 
RESTAURACJA. Przyj
cia towarzy8kie 1 we&elne do 50 080b 
198 CROMWELL ROAD, LONDON, S.W.6 TeL FRE 7878/9 
Stacja kolejki: Earls Court. Autobusy: 74, 31. Trzysta metr6w od 
WEST LONDON Am TERMINAL 



YCZENIA WESOLYCH S
T 


I DOBREGO NOWEGO ROKU 


r--




;;
:;;;;:= 


 IA.STANKIEWICI. 

 74, DEAOON ST., LONDON, S.E.17 

 tel. ROD 4628 

 wysyla wszelkie leki do POLSKI po cenach eksportowych 

 
m













..,


..,


-

 



 

 


Najlepsze zyczenia 
SWI
TECZNE I NOWOROCZNE 


sklada 


swoim 


Klientom 


POLSKA PRALNIA FLEET LAUNDRY 
144 Fleet Road, llampstead, N.W.S 
Telefon: GUL 1770 


.) por. "Filmy polskich reZyser6w" 
w nr. 870, "Filmy japoflskie" w nr. 
871 oraz "Bunuel i Nilson" w nr. 872 
"Wiadomo
". 


.
>>>
26 


WIADOMOSCI 


w 


y 


E 


L 


I 


o 


N 


N 


o 


MY - W WIKTORIA
RKICH wietrme podr62Je dla przyjemno6ci tami ma.my stailj. i szybkllft). WlaSnie beryjakiah prz;ez wo1nyah robotmk6w 
OCZACH lub inIt:eresu. Najnow.!JZy wynalazek wr6cM na zlemi
 z .Juno prof. Hoc- (Free Labour)
). 
Prr.egIQdajliC ksllVki !I. plsma, szu- - aparat "arlostre", wagi 2-3 fun- kinger i wyglosi odc:zyt 0 tydu na. Wm-6d drobnyah a wa.Znych wyna- 
kamy w ndoh p
. DOM'laduje- t6w kt6rym moZina poruszat. 8i
 z tej planecle, ilustrowany zd;kclami. lazk6w, og61n1j. uwag
 zwraca ma- 
my Si
 co kiedys byio, i ocenia.my fak- &y'bk.o6cllj. 60-100 ml.l na godzin
". Na k
 planet\! moZemy post
 nie szynka do robienia "toast"6w - bez 
ty i ludzi z dystansu tych 50, 100 czy WY'"",JI,...ca , p. Passage, udziela lekcji tylko List !I. pa.czk
, a.1Ie nawet caJ:y ognIa! K!eeooDJIrowa elekrtryc-ma za.- 
200 lait, jakde nas oil nilch dziellJ, w cenie 10 s. I'lJ8. trzy, d1a mtodzieiy dom z meblami. Co by powiedziell paJnic2ka do fajlki, prawdziwy cud 
przewa.!nie z lekkim poczuciem wyz- pOl CeIIly. Sam got6w jest polecie: z Watt, stevemJSOIl 1 1nn1 wynaJarz;cy technild! Ape.rait to roblenla zdj
, 
S?J08cd Zet'm1y m
oojsI. 0 wszyatkie LoIndynu do Ohm, jeSIi mu kto da XIX w. na to, Ze w 8 godzDn rn.memy na. kt6rych wiJdaC ruohy i zmienia- 
oudze doSwiadcrlJeII1 Raz nadarza 1000 gw1nei.. dosta
 si
 na planet
 Merkury za jl}.CY s1
 wyraz twarz;ry - nowa era 
nam si
 okazja odwr6ci
 ten proces Mr. Passage ma konkuTenta, Mon- jedne 28. 6d. (posilek w oenle bi1etu). w fotografil!10). Nie mniej cieka.wy 
t obejrzoeC s1ebie - z perspekJt:ywy sleur Garage, ikit6ry propaguje sw6j ALbo Ze mOOna zjeS
 z przyjaoi6limI jest ISpOI3l'b, za po'ITlOClJ ikIt6rego 21101;- 
stu lait wstecrz., ta.k jak sobie wyobra- wynaJ:azek "arIoBtic". .Jest on tak obiad na .Juno i wr6cic do Londy- na zrobi
 2Jd
\!CIIe kogoa IIla Innej pIa- 
Zano nas w r. 1862. udoskonalony rre urZlj.dzono wlaSnte nu tak aby 
y
 wieczorem do ope- necl.e, nie pytajliC go nawm 0 zgod
, 
Powably, prz;yci
 "nmea" zdo- ?JaJWOdy z Highgate do Blackheath, w ry? po prostu opoodgtawiadliC ikJa,rtk
 papde- 
byl aI
 w6woms na OOwcwp, ! wydal kt6ryOh wzi.
 udzial 20 mnIa.lk6w. Dla jednyoh wynal8.7JkJl fill dobro- m. na M6I"Q. pa.da jego oddech. 
n
 piBma. rz; wszyatkimi stalymd.- ,,'Dimes" piS7Je rz; dumlJ: "Prneszto sOO diziejstwem, a IlIa dnnych zrodtem PulaJpika na pciMy, IJot6ra zyskala 
dzIalamI z dart;1J 0 100 '1at p6iIn:iejSZlj.: lat temu plerwsze pr6by lataj
ych :lll1l.IWtwienia.. P
ak .tej praw
 u
anie towa.rzystwa ochrony !liWie- 
"The Times - Codmen 1962. No. maszyn pozostaly bez daJszych rezuI- daje zawiadomienie: ".JeSI:I. p. Fule rZl}.t, la.pie pchl
 za ramiona (shoul- 
55,567. Oenia. 1 8.... taJt6w. :LaJt:ande nle pr7JeBtalo by
 ma- Hardy, Ikit6ry dwa lraita temu wzbll ders), nile I"ObilJC jej 'Pl"ZY tym mdn.ej 
Raziem z redaktorami puszcrz;amy rneniem 'W'i7Jjoner6w. 07J8B mijal - Bi
 w baloIl,ie na Ma.rsa, me wr6ci za. 'kn;ywdy. Mo6ma w ten 19pOS6b 7Jl8lp3.': 
si
 na rwody w1:ktorl.a.f1sldej fa.ntazjli: i ludzie nie latali. Doptero dzis, w r. 12 mlesi
, jego ndepocdeszona t.ona jednlj. pdhl
 pr?Jez DOC 01 po jaJkdmS 1"0- 
oto rw Lch wyobraZeiniu Londyn dzi- 1962, MonsI.eu
 Gapage rwynalazl spo- podaje do wiadomoSci, Ze wyjdzioe ku za.loZy
 wla:sny pohli cyrk. 
sia.j, "kaZdego dnia 1962", my w OOb"... w6wozas za rruP; za swego irlandzkie- Pan1e specjalnie zainteresuje wyna- 
nim - i reszta ewiata. Nasz dzlalejazy weh1kui do pod- go kuzyna". lazek z Pary1;a, kt6ry uSIlwa zmarsz- 
. . . r6Zy powietrznych, "anostic", wygllj.- Z powrotem na zleml, martlw'imy cz.k1 za pomOCQ. prasowanIa. 
p . oSZC'Z¥Iliwioe kr61 Albert m da 1JaJk: pasaZer Biada na kulistym, si
 wszyacy lIliiedawnym pomrem Stars! wiekiem goScle na wystaw1e 
a 

 AnglliJ. Lord Palmerstoo: nadj'll'J1&1ym. lsiedzendu, do 'kt6rego opactwa w Srydenham 6 ), doklj.d kr61 na.pr6Zno 
ukajlj. zegark6w, .zapomi- 
e!tk i'er kt6 w kwitnlJCY'ID trzeba. si
 8lInie przymooowa
; gaz, .Jerzy V w swej 
 pr?Jend6s1 naJll-C te zni.kn
y one zupclnie z Da- 

 l

m!8Jt' 

 sI
 mn1ej niZ wypeJniajliOY Biecbelnd.e wystarcza, by Westminster Abbey w r. 1925 7 ). szego tycla. Po c6Z one, skoro 0 go- 
Id

.lr....lwiek sklonny do rwypuszcze- czlow1eka podnieSC na kaMlj. wyso- Na 
e rnoOOmy odwr6cii: dzin
 pytamy medium, jEeli w og6le 
""'J"""';k;j steru 1""LQdOw Zresztl1. we- ko5{:, a Zeby utrzyma.C sI
 w powle- U'Wag
 00 t.ego 8ITlutnego wydarzenla, cms, kt6ry dzLsiaj stal sl
 nierwaZIlY. 


gZ 
yoh lJwiadoot";' wydaj
 BI.
 trzu 1 nada.t lotowi kierunBk, ru:sza. na slrutek otwa.roia rwy8tawy mi
- kogoS 1nteresuje! 
dzIs 1Il1!odszy nit byl 150 lat temu". ..
nyd}
.., kt6re 8IJ zrobiane z narodowej. Dopiero mlesIliC temu po- Wynalazkl te
hnlczne nl'e przeslo- 
Mon.a.rch.ia kwitnie w Ameryce: p16r indiafulldoeg:o orla, przylw1erdzo- 

 d
 jej 
I.oowania, nlly naszych zaLntere
af1 kultura
- 
Stanaml1 P6lnocnymi I"Z4dziI. kr61 nycl1 Old ramiel1Jl8. do iokoia. dzli
 jedniaik porozumiernu z oalym nych. C1ekawlj. lnowacJ
 Wlprowadzil 
Uriah V a Poiudniowyml czarny kr61 Podr6Ze powIietrzne staly s1
 do- lJw1aJtem za. rpom.ocIj. teJiegrafu powie- jeden z teatr6w na West Endzie, kt6- 
Goliah i k.r6Iowa M1amma. Co nIe sy
 popuIame, ahre niekt6re odby- t=ego, om.z nowym maszynom, uda- rego podw6jna trupa aktorska gra 
zma.cz by Mrs. Kennedy mc nie mia- wajlj. sl
 j
 na przestarzalych m.- io si\! .fI. skon'Czy
 na czas 8 ). to. samo kaZde
o wieczoru jednocze- 
la do 
edzeIJJia.. WliaBnJie, jajro dIu- 
. Np. spod obeliiSka lIa West- OglQ.dam.y na 
iej, poza. ekspona- sme w Londyme i w Nowym .Jork
. 
goletni O'lJionek londyiiskIl.ej paI-estry mmster Road, codzlef1 rwy'latuj
 w
- tami ze wszystJk.i.ch Planet, r6wnteZ W Sheldonlan Theatre w Oxfordzle 
otworzyla. w Londynli.e wliaBnlJ 
 drowne g«;'!si, ozaJbierajlJC pasaZer6w wszy'StJde n:ajw1
ze dmW)' z naszej wielklj. atrakcjl! Jest wystawa raso- 
lari gdzle udziela porad praswnyoh do Birmingham, Li
erpoolu i Man- Btarej zlem1. Koloe z Rados, 
ezlo- wyoh .ps6w. 
po 
 :zmIironyclJ. Np m. skarg
 chesteru, 2a oplaq., I7J8JIemlJ od wagi illY w AUBtra:J.1.1, przewOOiono z WYsPy Royal Academy, jak zawsze, pobu- 
lamani p
 'mal:be11skie- 
. na wy
 po ruI1kowatych mostach, dza do myslenla. Najbardziej kontro- 
o z bierze e . 
 (funta 1 BZ IInga) Wygodniej moglj. podrM.owa
 ama- aZ zmaIazl si.
 na 8taaym Ilj.dzie; We- wersyjnym dzieiem w obecnej wysta- 


y inni 'b
Od 5-500 fUI1J
. .Jeall torz.y 
iend:a ry'b, 
d
 w InI3(jbliZ- zuw
 uniosly w 
 balony 0 S!le wie jest obrB:
, p.'t. "Starusz.ka szuka 
Akarga ma by
 z.rObiona z uczuolem szy poniledz:iarek 0 3-eJ spod Kolumny 3 mlli.on6w lokomotyrw pa.rowyoh, me- w .plecu c6rkl . Obraz ten lIl1a praw- 

llJta dodrutkowa W'yIIlO9i 10-15 8., 
 Nelsona wyruazy latajll-CY stJaitBk I stety, jeden kraJter 
 w drodze; dz.iwy tar i blask. 
z najwyZBz u
uoiem _ 18 s. wylq.duje w upaJt.rncm.ym d.Iia. ryfboIow- Maelstrom wydobyto 2'! 
u 
. po- Og
lne zalnteresowan1e budzi r6w- 
Nle wsz
im panujll-Cym dobrze 
 miejsou. Na wy9clgl do Epsom m?clj. metooy hydrauhczneJ; w
 Z n1eZ obraz, pr?Jedstawiajq.cy.pomn1k 
sI dzleje bo Illp Rudolf Habsburg mozna 
 rw:yIbra.t 
onamI, kt6re Pi:zy udalo Isi
 zapakowaC do jednej ks. Alberta (Albert Memorial), na 


i t
 mles:zJka na Golden sl:ia!rtujlj. co pl

 mimJJt z Green Parku. paJK:i, nie narazirwszy jej ns pr"ZJeIWT6- kt6ry tak hojnie sypilj. sl
 skiadkl 00 
Square w 
e 1 rm.rab1a na ty- J'e!tli 'MoB stroni 00 powIetrza., mom cerne si
; N
 rprzyt.ransportowa- XIX w. 
 zapewne nlt"dlugo 
dzie 
de udzielajlj.c lekoji gry na 8kl"zyp- do
"OOhaC tam berz;poSrednio kolejlj. po- no zobowi
 
 przedtem te jut UkOl1cZony. Artysta doskonale 00- 
oa.clt Niepra.wdlt. BQ. pogloeki 0 wy- d7lierJ1Illl. 
 zwr6cona na. 8WOje mlejsce w dal zam1erzonIJ Id
 zamku, zawleszo- 
dam
 go na Zlj.danie 1"Z4d6w wioskle- '''Co rdbiBz w n1edz1.el
? 12 godzln nilenaruilrZJOIlym atanle. nego w powletrzu, z czubkiem gInlJ.- 
1 austriackie w Pa
 za. 18. 6d. za. poi1'I1IOC1l. Grealt WSr6d iImyoh na!jwd
ch dzl- cym w chmurach tak, rte mozemy so- 
go Parl.ament 
kII. 9klada BI.
 z South.enJ. A1JrnoBpherlc Pr€ssure Tube, w6w Sw:iJata, taJkich jak pd
ta AchllIe- bie wyobraz
 jak ten pomnik b
zie 
samycl1 koblet: zamiast I7Jb Par6w ,kJt6ra 
 najbe?JpdecZll1iejS74 sa, ogrooy b8i
Llonskie, ikon trojaflski wygllJdai ll ). 
mam Iz
 Par6wek (pee
s) 1 
 po calym 
!rle. Wyjazd z i pt;aml
 egJ.pSkII.e, 
Ia BI.
 rf:Jw- W Gorilla Gallery co dzlen 0 8-ej 
,
 Iz
 Pa:ti (Ladle9) Nic dziw- Inndynu 0 8-ej, przyjarlJd do Pary.ba nLez, na 'hon.ororwym mleJSCu, pr6bka odbywa si
 koocert czarnych spiewa- 

o 
 _ ohoC w 
enole roz- - 0 8.20". baJwOO:iy, wyhodowana na atepa.ch sy- k6w goryUch, z gwlazWl. Miss Chee- 
w
 
 1:8k rwa2m.e sprawy jak regu- Do AmerykII. kom1mikac()a jest raw- ree-tee-tilbbi-tue'.2). . 
lac'a ruchu balonowego i budowa pio- me szybka - 
e sI
 lod7J1lJ pod- 5) C
y za p?m
 "ariost1c"a? Ruch wydawnlczy jest zywy, co po- 
J ch dr6 k' pacta czego wOOnIj. do Irlandll, tam 10-'IIlmu- 0) Nle obrazajlJC tyclt, co m1em;ka- twiJerdzajlj. Iiczne ogloszenia Ukaza- 
dow now odz Y 1 g t - ..r aJ U i ' towy post6j na kr6Wd poIsilek, d daJej jlj. na tyro prnedmieScl.u Londynu, z is si
 nowa antolo g ia P ot Babiana" 
8tnU ne og.oszen: e: hn..' 1001 . .AJtI t .,/l,- 
..,-"...
 Wdadorn.o8cl" Ii"" , 
Ape} do dobroczyflc6w Nleazcz
- P'J 
aJIiCIj. eJIj. 
 an '!"'. .
........""u" w IJ.07lI.l e, 25.000 00 celniejszych powiedzonek 
" Sit: Kr6leatrwo 
 rozsypu_ Ale co tam prz;yzLe1nIne podr6rbe, dla Sydioo!ham uchodzll w 9wia.tiej apmU dzteci ponlZej lat 6 zebrane 00 ma- 
re ::: z powodu 
bia
 wle- nas, przed k,t6rymi wszec
lat nie i Iiteraturze (vide: Wodhouse) za tek, si6str, kllzynek i ciotek. 24 to- 
k
 w ruln1e 0 kosztownej wojnie, w ma tajemnlc. W Kr6lewsklm Obser- roctm.j. Ksc7Jel5? Doh!.. .. . my. "Cermy dokurnent" - "TErnes"; 
Jct.6rq. .Mepo 
dl'o 
owu zna.lazlo W8itorium kiaMy 
e OOkladnle oOOj- 7) Ra:z im Sl
 zgodzily I lm1\! i nu- "Siowa nie potraf
 wyrazi
 co 0 tym 
sI IZI84'1'l1esz1a w 
ebe7Jpieoze'ti.stwo rreC prz;ez rpowi
lmmj
 szkl'o tyole m
r kr61a i cza
;? mysllmy" - "W estm
nster Review". 

jenne, me majlj.c jednego naboju na rplanetaoh.. Komunakia.oj
 z plane- ) ..Woln.ia.sZ1cl. . "The Aldgate Pump Magazine" 
w lw:Jow1nicy. W tej. tnIdnej i alamlU- (wyd. Aaron Ayr, A.S.S.13). TreSe 

ej rsytuacj1 odrwoluje me: do hoj- .. ...... . . ........ ..... ... ... .... bLeZq.cego numpru: .,Dokum:enty Le- 

 k.rIliju, 
bo kogokolwiek, Mo ! vy" - rozdz. XXXIX; "stare lachy" 
twJ11a. :Ze apra.wa jest godna pomocy. : ::. K S I I: G A R N I A P 0 L S K A - hfistoda ul1cy Holywell; "Sen 0 
PoZycrzJka Ilrorony ,b8irdro zobowiq3Je 'r wleprnowinle" --:- Izrael .H1I;
t. 
1 '
e przyj
 z opodzl
em Nowy tygOOmk "Pasozyt. NaZiWa 
I wdzl
1J- Zglos7Jenia do urz
 : :::: 0 R B I S wytlumaczOl1a treacill - zawiera co 
ndJka shi2Jby 2Rgranic7nej na adres na:jlepsze utwory przedrukowane z in- 
JrI6wnej poozty". ' nych wydawnict.w bez pozwolenia I4 ). 
Z Ikim 'by'la poprz;edrrla wojna i z Chwalebnym objawem naszych cza- 
kim IDa. by
 nowa nle wI:a.domo ale 38, KNIGHSTBRIDGE, LONDON, SoW.I. s6w jest tolerancja religijna. Pnysz- 
po1acy - Ill6 
elik!i wypaook - 18 LAT PRACY W WOLNYM 8W1EC1E iej niedziell od
zle sI
 specjalne na- 
zaJWSrlJe em.;gT8ncl. Niestety. nie 0 naj- boZef1stwo w mec?Jede, na kt6rym 
l
 opdIJJlii. "Urwaga.! Alfons Oaglio- K · · k . P I t I k · glos kolejno zabioI"Q.: rzymsko-kato- 
stro Klckh1SOW'Ilwhlskeroff. kawaler S I 
 Z I - Y Y P 0 S I e IIckl biskup Edynbllrga. rabin z 
najw"y7Bzego orderu fJw. Michala Ando- ., Hounslow i duchowny kalwiiisk-i z 
lIa. z WaJrSZawy, zawiadaania zbyt IM- Cork. 
WOW'i.enuJ. publiclm100C 
 nie mme po- ARTYSTYCZNE UPOMINKI Moda kOlbieca idzie z duchem CZ8lSU. 
zyowa.t do SQ.du ko2xIego. kto nazywa Nigdy nle mieliBmy wi
kszego wybo- 
go 'k1amc1J. Ten wyIbltny polSki O g romn y W y b6r ksiazek wsz y stkie nowosci ru material6w nlrZ teraz - rob1 si
 
uahodZca. 
 sI
 juZ bez pienl
- '"Z je z metalu. S'lJkla, porcelany, drze- 
clzy rz; powodu uporozywyoh wyrok6w P I k 0 0 . d b k d . . wa u ). Balonlaste halkl wysuy juZ z 
angiellSk1ch 181j.d6w, 1Jct:6re przyznajlJ 0 S a I JeJ oro e zleJowy. mody, natomiast najwl
kszl! nowo- 
mu od92:Jkoobwanie w najrnndejszej Praca zbiorowa, red. prof. H. PasZikiewlcz. Skarbnica w1edzy 0 acil! jest haLka, ikt6ra w ruchu gra 
moneclie brytyjaldej". Polsce wydana na tysllj.c1ede Polski chrzeScijaflskIej "praojcom clochutklj. melOOi
. Kolosalne, kilku- 
o Polsoo jest jeszore raz IIl1OW8. w na ahwal
, braciom na otuch
". 596 dwusz.paJtowych stron, 725 metrowe kapelusze, dostosowane SIJ 
?lWI!lJzku 7JI'J spLrytyzmem, nami
e il ust j 22 rt st kladk do naszych nadymanych pojazd6w. 
omawIanym pmez towarzyatwa mw- ra.c 1, omapy, a y yczna 0 a Fantazja kobi.eca nie zna granj,c: no- 
kowe. Frzy1ponmI:all1 wyBtlJpden1e w £7.7.0, przes. 4/- ($22.70 z przes.). sZl}. naszyjnilki, diademy, braI1JSolety, 
tej aprawI,e GeoI1ge .sand przed prze- Polska mO J o a O J . cz y zna swieclj.ce s
 00 wewnlj.trz dm
i pa- 
8'lJlo stu laJty. Gdy w r. 1858 oodIwad;- Ilj.cemu si
 gazowl, rOlbilj. ozdoby z 
me przepraIWire. s1
 pr?JeZ Kanal, z M. GDiawskiego. Nowe wydanLe doskonalego 
1.ka hI1- jarzyn, z pl6tna taglowego, z drut6w 
nieodlliCznym cyg8lI'elm w u...mooh, by storti Potski dla dzieci i mlodzieZy. 136 stron, 70 Uustracjl, arty- elektrycznych, z obrzynk6w drzewa. 
Zl8Jbrat': gros w dy1slwsji na ten t.emart:, styczna tlWala oldadka, oena 15/-, pnes. 1/3 ($2.45 z przes.). Wst
pny al'tykul "T.imes"a z ,,1962" 
slynne w6wczas kr6tkLe przem6wienLe pomawia nas, .pokolenie z r. 1962, 0 
przynlO8lo jej mlMon.y ,,
t6re da.Iy T aiice polskie. nie byle jaklj. zarozumiaioSC. "MoZe- 
podwa.l1ny 'l"Odzlnie WieJ.ldego :KIn
 my uWaZal: - 'klad
 nam w usta - 
Sasklego, oboonie pamlUJlj.Oego w 
_ LukSWlOwe wydanie, 12 w.lelobalWnych plansz oraz 15 najpo- te jestesmy bHscy doskonaioSci... W 
wokmej Polsce". pularnLejszych mplOOU (kujaw.iak1, krakowiaki, ma:zury, polone- naszym oawieconym wieku dobrze 
Ponury obnllZ drLisI
h warun- zy 1 t.d. Rysunki Ireny Ludwig. Nuty wraz z tekstem polsklm. wiemy jalk wszystko obr6cil: na swojlj. 
k6w Zycia w .Angl11 daJe jeden z lJi.- i angie1sklm. 25/-, przes. 2/6. korzySl:. To jest tajemnlca naszego 
stOw do redakcji: "Nie blJdZmy slepl £. powOOzenia, naszego post
pu i cywi- 
na fakt. 
 'kraj j€9t w mebez
- GC!ska ze 
1C!ska. lizacji, zwlaszcza w por6wnaniu z na- 
fItw1e. IdiZliemy do ultima thule ni- Dla najmiOOszych dzleci _ hIstoryjka obra.z.kowa, zapoznajlj.ca szyml przOOkami sprzed stu lat. 
co9cl. Kr6tkOW7Jl"OCma polltyka na- dzlecl z geografilj. Polski podczas "podr6zy z bieglem Wisly". SkromnoSl: me pozwala nam si\! wi\!- 
tyohmiaatowego zysku 1 tQdza. ploe- 45 obrazk6w Ireny Ludwig. Tekst Irena Ludwig i .J. Otw.i.n.owska. cej chwalic... Pokazawszy jednak naj- 
nl(!dzy wysywa krew ja.k wa.mplr". cena 9/6 przes. 1/3 ($1.50 z przes). wyZsze osI

, do jakich doszli 
Dla.ozego? Bo pw;esa.dne budowa.n1e KUKIEL M. ZARYS HISTORII WOJSKOWOeCI W POLSCE. smLertelnicy, moWmy sobie S8.mym 
7JID1-oo1a mly Ikraij w jedno Wlielkie StrOll 242. , cen.a 12/6, P rzes. 1/6 ($2.00 z P rzes.). pogratulow
 1 na innych patrzel: ia- 
miaBto. "Za 'leUka lat me 
e zblo- skawie i z g6ry". 
row. bo lllIie 7J08tJan1e juZ Ziffil1 :!-eby RACZYNSKI E. W SOJUSZNICZYM LONDYNIE. . . . 
je druwala..... Dziennik ambasadora E. Raczyflskiego z lat 1939 - 1945. 450 .Jakie trudno przewidzie
 przysz- 
.Teall sq.d:zi
 po Londyllrloe. niepok6j stron, oprawa pl6c1enna., cena £1.17.6, przes. 1/9 ($5.75 z przes.). lo
! Dla wsp61czesnych czyteln1k6w 
czyt.eJa1ika "TimeIs"a wydaje si
 uza.- MORAWSKI K. WSPOLNA DROGA. "Tlmes"a w r. 1862 Z!lJPeW!1e najza- 
Radniorw. Wzrost lumo9cl jest ta'k Drugi tom wspomnLef1 ambasadora Morawskiego, 210 stron, bawniejsze wydalo si
 to co bylo sa- 
wlebld Ze wire Londyinu SIJ me do £ 11 0 0 1 ' 6 ( "'4 50 ) tyI"Q. na biet.Q.oe stosunki .i sprawy. 
P 
 j '
""'- . NaII ,-L- "'"' b .v ..............& Ie 
 0 ure - cena . ., przes I oj. Z pl1ZeS. . 
.
 ""'.... =-1" oJ 
..m'JO " To jest zawsze najwdzi
czniejszy SpO- 
gulowanilu ruohu rtaJk If;e!by 1udzle 1 SAKOWSKI J. ASY I DAMY. sOb dowcLpnego "przewidywania". Wi- 
poja7rly 
 sI
 :Jednej Iulb dro- Portrety z pami
1. Stron 326, cena 36/-, przes. 2/- ($5.00 z przes.). zja przyszloaci redaktor6w "Times"a 
g1Iej strony uJliicy, zalemde ad kiffl'lln- NORWID C. DO NAJ8WIJj;TSZEJ PANNY MARII LITANIA. sprzed stl!, lat gubi si
 mi
zy dw.ie- 
'leu. w jakim ooQhtjlJ.. ByIobry tert po- Wst
 ,,0 poezj1 Maryjnej Norw.lda". Ks. .J. .Jarz
bowski. Wy- IDa ostatecznoaciami - za duro i za 
Uj.dame, by 7JI'J IStojft.CYlCh 
 me danie bLbl1ofllskie, doch6d przezruaczony na Zakiad Sw. Kazimte- malo. Trudno jeszcze calklem pogo- 
wyrzucano 
m1ecl na pnechodni6w 1 ). rza w Paryzu, cena £1.10.0, przea. 1/3 ($4.50 z przes.). dz1
 si
 ze znilknl\!cbem krynolin, ale 
Ludnoll6 Londynu 11czy 32 miJUo- planety 8Il- juz 2Jdobyte. Ich fantazja 
ny2), a mlasto IDa w srednicy dzl8 MICKIEWICZ A. PISMA WSZYSTKIE. wynalazcza nie mogl'a nadlj.zyc fan- 
54 mlle
). Skoiiczyly si
 wszystkie CaloSt d.zliel poetyckich (oz wyjQ.tklem "Pana Tadeusza"), do tazji literackLej. Tak samo niepraw- 
przyikrollc1. kt6re dokuCl'lJ8.ly 
 druku przygotowala M. Danilewiczow8, stron 358, oprawa pl6- dopodobne wyctawaio im si
 latanie 
pr?JOdloom w '1". 1862. Tarniza bym. cienna, cena £1.10.0, przes. 2/6 ($4.70 z przes.). \V powletrzu - jak podr6Zowanie na 
W'6wCZI8J... brudna, pelna odpadk6w I mCKIEWICZ A. PAN TADEUSZ. p13.nety, fotogTafia "ruchoma" - jak 
Am1eordz1Jca, a dzIS w jej sreb'l"Zy'Stej, Stron 358, oprawa pl6cierma, cena 9/6, przes. 1/6 ($1.50 z przes.). podr6te przez srOOek ziemi. Nie wie- 
OC'Zy9'ZJCZOnej wodzle p1ywajlJ, ku ucLe- rzyli w nic z tego co przekraczalo 
A2'Je naazych ocmu, looo8ie d p9t.1"Qgl. KATALOGI KS
2EK I Pf,YT WYSYf..AMY N A 2
DANIE ich wlasne mOZIiWo.9ci i w swej dzien- 
Zablocone clerrme ulioe naJ
 do nlkarskiPj fantazji chcieli po prostu 
pl"7JeSZloScl: ca.Iy Londyn jest obecnd.e zakpic z swych nast
pc6w. Pewni 
przykryty sZiklanym dachem o ), 32 mi- 








#..

.....





.

..
t. swej wyZszo
i, przypisali 1m na wy- 
liony luctl!!. otyjlj.cych w S7Jk1anej, jasno rost wiasne zadowolenie z Biebie i 
oSwdet:lonej 'k18ltJce. Nie dokuo:m. nam ..DOKUMENTY CHWILI II swojlj. XIX-w.lecznlJ pych
 niepobitych 
dym Z fajek, 'M6ry 7BJtru.rwal powie- "wynalazc6w". 
trze nJaJ."ZYIIl1 dziadom. A jeaU by kto Moze wl
ksZl}. nlZ telewizja czy ra- 
na.rmkal na powietrzJe Londynu - fill Zeszyt I wyszedl "pod prasy. 190 stron druku kiety ntespodzianklJ byloby d1a nich. 
i na to sposoby. .,Pr7JOdkowie spmed cena 22s., 15 NF. wraz z przesylkJt gdyby zoba.czyli dzisLejszych pan6w 
Htu lart:, - czytamy w jednym z arty- zieml, powietrza i atomu, jak drZl}. 
1mJ16w, - dumnJ. z kolel 
laz;nej f DwadzieAcia starannle zebranych dokumentllw daje czytelnlkowl z przerazenia przed wlasnlj. wLedzII. 
parowc6w, c6t 'by pow1.edzJieli na na- W g l1td w l'lto
 zatarg6w, wstrZllSSjlJ.Cych jednoAciJl, bloku komuni- I jak gubilJ si
 w n1epewnoacl i nle- 
sze 'Un09ZIOOII.e aI
 w rpowietrzu, d:I'Ji
kII. Mao T tun . I k k j 
coomu moZem y uclec 00 d ym u lIl11aBta stycznego. W zatargach tych se- g przemawm g o..'lem 0- po 0 u. 
munist6w alba.f1skh'h, Chmszczow - glosem komunist6w wloskich. 
i innych :)ego prny'kroOOi ?". a do po lemik t y ch dolq.cza Hi(l postronny komentarz Ju . . go . slowlaiisk . l. 
KaMry bumnessmam, pra.cujq.cy w k h Ib 
OLty. mOOfo ISObie lemz pozwoliic na Peine tpksty prwmowleft i artykul6w prasowych chins .e , a an- 
wlasny ffi'od:!'k lolromooj1 powIetrznej, 
 skich, wloskich i jugoslowiatiskich po raz pierwszy wprowadzajl} 
talk 
 kiIlIGu I!I.9ct 
 czyteinika polskiego w gl}szcz sporow ideologiczny('h, dzielq.cych 
w . n e minut przenosl 
 roine odmian y komunizmu ws p olczesne g o. Na doie tych sporow kryjl} 
Ai\! z miasta do !!!Wej podm1ejakiej 
 
willi. SzcZl'g61y w oglo."?Jenlu: "Po- si(l sprzeczne intere.'IY, dJJ,tenia I ambicje 
"WBIizu
ych oArodkow. 
Zamiast slowa ws
pnego - wnikliwy komentarz "Od Marxa do 

 Chmszczowa", pi6ra Adama CloIko"zs. 
(dzi- i 

 Do naby'ia w spolce wydawnlczej "GRYF", 171 Battersea Chnr('h 

 Road, London, S.W.H. 



#"..#"..






..



'..



'..

















"'
"'



 


Big Ben. 


") Nie 'Pr?JeWidzleH angleiskioh 
:zwilJzJk6w za.wodowych. 
'U) Filrm? 
1\) Wygll.).da. 
12) W1doczna pomylka. Zapewne 
chOOzi 0 malipy, ,kt6re nLedawno wy- 
staw.laiy swe a'bstrakcyjne obrazy w 
jednej z galerl1 West Endu. 
13) Znany fllozof? 
14) Zapomnlano d
 ze wychodzl 
za !tla"Zn
 kurtyn
. 
",) Nylon? Orion'! Dacron? 


') Czyli ..Keep Br1tain tidy" 
AiPj."I2'J1" popularne afl.'Ize). 
.) Przf'totadzili trzrykrotnlp. 
') Tu pomylill si
 lylko 0 kllka mil. 
. ') 
p te! uchowal siI, w "blitzu"! 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


GWIAZDKA DLA WSZYSTKICH 
CZYTELNIKOW "WIADOMOSCI" 


100 
. 
KSI4ZEK DO 
LISTA UZUPELNIONA 
KaZdy kto zglosi jako upominek gwiazdkowy 
nowego prenumeratora "Wadomosci" otrzyma 
zupelnie bezplatnie 
dowolnie wybrane z poniZszego spisu ksi
zki 
wartoaci : 
£1.0.0 
£2.0.0 
£4.0.0 


WYBOR U! 


za. jednego nowego kwartalDego 
za jednego nowego p6lrocznego 
za. jednego nowego rocznego 


prenumeratora 
prenumeratora 
prenumeratora 


£2.0.0 za dw6ch 
£4.0.0 za dw6ch 
£8.0.0 za dw6ch 
I t.d. 


nowych kwartalnych prenumerator6w 
nowych pOIrocznych prenumerator6w 
nowyoo roozoych prenumerator6w 


Przyjaciel, dla ktorego ofiarodawca zaprenumemje na gwlazdli'" Wiadomo"'-'" d N k 
1968 otrz y ma d datk be pi t " ""....,. 0 owego Ro u 
_ .' o. 0 w 0 . z II; me wspanialy numer gwiazdkowy wraz z artyst y czn'" k t 1m 
SWl1}teCznl} z zyczenlaml od of.arodawcy z jego nazwiskiem I adresem. Of! ar__ 


100 KSI4ZEK DO WYBORU: 


Cena 


1. "Adam Mickiewicz" (ksi
a zb1orowa) ... '" ... ... ... ... 
2. "Album fotografii "W sluzble d1a ojczyrz.ny. Kobieta-Zohtierz 2-go korpusu" 42/- 
3. Wladyslaw Anders: "KI
ska Hitlera w Rosji 1941-1945" ... ... 1


 
4. Adam Asnyk: "Poezje" ... ... ." ... ... ... ... ... 6 / 
5. Jozef Bartosik: ..Wierny ok
t" - 
6. Irena BQ.Czkowska: "Droga do Brailowa" 1


 
7. Wsclaw Berent: "Fachowiec" ... 5/- 
8. Waclaw Berent: "Zmierzch wodz6w" ... ... 
9. Zofla Bohdanowlczowa: ..Droga do Dauglel" 2/- 
10. Zofia Bohdanowiczowa: "Gwia.zdy 1 kamien.le" 15/- 
11. Zygmunt Bohusz-Szyszko: "PoZoga atomowa', 15/- 
12. Aleksander Bregman: "Dzieje pustego fotela" 12/- 
13. Wladyslaw Broniewski: "Drzewo rozpaczajlj.ce" 3/6 
14. Zbigniew Chalko: "Jaworowe niebo" 2/6 
15. Joseph CoJU1l.d: "Falk" - "Amy Foster" ".Jutro" 25/- 
16. Joseph Conrad: "Lord .JIm" 4/6 
17. Wawrzyniec C?Jer
niewski: "Motywy greclde" 12/6 
18. Marian Czuchnowski: "Na wsi" ... ... ... 19

 
19. Marian Czuchnowski: "PtierBcief11i zamire" ... 15/ 
20. Maria Dani.lewiczowa: "Dom" ... ...... - 
2 2 2 1. M 
ria !?q,bro G 
Sk
: 1 "Lu l :dzie D stamt M 
"'" ... 1

:::: 
. .eczy""aw !ergle ew cz:" rogl Ickiewicza" 3/6 
23. Ferdynand Goetel: "Kar-Chat" 
24. Ferdynand Goetel: "Nie warto by
 malym" ... 10/6 
25. Pola Gojawlczytiska: "DziewCZ{!ta z Nowolipek" ... 15/_ 
26. Wiktor Gomulicki: "WspomIlJienia nieblesk1ego mundurka" g/6 
27. Zblgnlew Grabowski: "Czarny aniDi" ... ... ... ... ... 
O
:::: 
28. Gustaw Herling-Gmdzitiski: "Inny swiat" 12/6 
29. Zygmunt Jablonski: "Tch6rz"... ... ... 8/6 
30. Aleksander Janowski: "Warszawa" 
31. Aleksander Janta: "Duch niespolrojny" 13/6 
32. Janusz Jasieticzyk: "Brunatne ,j czelWone" 20/- 
33. Juliusz Kaden-Bandrowski: Miasto mojej matJd" 1


 
34. Jan Kasprowicz: "Ks
ga uboglch"... ... 5/6 
35. Ryszard Kiersnowski: ..Podr6Z sentymentaina" 1/6 
36. Jerzy Kossowski: "S.miere w sloflcu" ... ... 15/_ 
37. Maria Kuncewiczowa: "Zmowa nieobecnych" "Klub obecnych" 12/- 
38. Stanlslawllo Kuszelewska: "Dziwy tycia" 5/- 
39. Selma LagerlOf: "Legendy Chrystusowe" 5/- 
40. Jan Lechon: ,,0 Iiteraturze polskiej" 12/_ 
41. Teofil Lenartowicz: "Bitwa raclawicka" 1/6 
42. Teofll Lenartowicz: "Wiersze rwybrane" 3/6 
43. Boleslaw LeAmian: ..Klechdy polskie" 15/- 
44. Jack London: "Wd.lk lIl1orski" ... ... 4/- 
45. J6zef Lobodowsk1: "Komysze" ... 15/- 
46. J6zef Lobodowski: "W standcy" 15/- 
47. Jozef I..obodowski: "Droga powrotna" ... 21/- 
48. Stanislaw Mackiewicz: "Stanislaw August" 6/- 
49. Danuta Mostwin: "Dom starej Lady"... ... 15/- 
50. Henninla Naglerowa: "Sprawa .J6ze:fa. Mosta" ... 12/6 
51. Henninla Naglerowa: "Wspomnienia 0 plsarzach" 10/- 
52. HermInia Naglerowa: "Zawalidroga" ... ... ... 12/- 
53. Cyprian Norwid: LaJur dojrzaly" 6/- 
54. Cyprian Norwid: "P1sma politYClZne i spoleczne" 16/- 
55. Cyprian Norwid: "Vad
-mecum" ... ... ... ... ... 18/- 
56. Tadeusz Nowakowski: "Ob6z wszystklch swi
tych" 17/- 
57. Zygmunt Nowakowski: "Gallj.zka rozmarynu" ... ... 7/6 
58. Zygmunt Nowakowski: "Pnyllj.dek Dobrej Nadzi'ei" 19/6 
59. Zygmunt Nowakowski: "Puchar Krakowa" ... 1/6 
60. Antoni Ossendowski: ,.Orltea"... ... ... ... 5/- 
61. Wlktor Ostrowski: "Safari przez czarny ll!d" 8/- 
62. Jadwiga Otwinowska: "Ich mlode lata" .,. 9/- 
63. Jerzy Paczkowski: "Wlersze zebrane" ... 5/6 
64. Marian Pankowski: "Bukenooie" ... 9/6 
65. Jan Papuga: "Najpi
kniej9ZY rejs" 5/6 
66. Mari
 PawUkowska-Jasnorzewska: "Ostatnie utwory" 15/- 
67. Serg1Usz Piasf'\('ki: "Zapiski oficera armU czerwonej" 12/- 
68. Aleksandra Pilsudska: "Wspomnienia" ... ... ... '" 35/- 
69. "Praca zbiorowa PEN CLUBU Polskiego: Wielka Brytania. Kraj - Ustr6j - Kultura" 12/- 
70. WI. St. Reymont: "Rok 1794" .................. '" ... ... 15/- 
71. \VI. St. Reymont: "Z 7lLemi Chellmskiej" i "Pielgrzymka do .Jasnej G6ry" 15/- 
72. Maria Rodzlpwiczowna: "Byli i 
dIl"... ... ... ... ... ._. ... ... 8/6 
73. Maria RodzipwiczOwna: "Czahary" 10/6 
74. Maria Rodzlpwi('zowna: "Czarny chleb" 7/6 
75. l\olaria Rodzlewi(,zOwna: "Lato leSnYch ludzl" ... ... ... 5/- 
76. Maria Rodzlewkz6wna: "Straszny dzladunio" - "Ryngraf" 8/6 
77. Marla Rodziewicz6wna: "Szary proch" - ... ... ... 8/6 
78. Waclaw Sieroszewski: "Beniowski" 8/- 
79. Juliusz Slowaf'ki: "Wi'ersze r6Zne"... ... ... 4/- 
80. Michal Sokolni('ki: "Rok o2'Jternasty" ... ... 35/- 
81. Andrzej Stmg: "Portret" - "GailJzka jem.loiy" 4/_ 
82.. Artur Sliwinski: "Powstan1e Hstopadowe" ... 9/6 
83. Alina Swiderska: ,.Zygmunt" ... ... ... ... 30/- 
84. Tymon Terlp('ki: "Krytyka personalisty-czna" 7/- 
85. Kazimierz Tptmajer: .,Na Ska1nym Podhalu" 6/6 
86. J. M. Ursyn: "Torricola"... ... ... ... ... 12/_ 
87. Stanislaw Vincenz: "Na wysokrlej poIoninie" 15/- 
89. Melchior Wankowi('z: "Bitwa pod Monte Cassino" t. II i III ... po 9/- 
89. Melchior Waiikowicz: "Byio to pod Monte Cassino" .. . ... 7/6 
90. Stanislaw Wasylewski: "Romans prababki" 3/6 
91. Stanislaw Wasylewski: "W srebmym dworku z mOOrzewla" 10/6 
92. ,J6zef Weysspnhoff: ..Puszcza"... ... 10/6 
93. Tadeusz Wittlin: "Diabei w raju" ... 12/6 
94. Tadpusz Wittlin: ..Radosne dn1" ... ... ... ... 2/6 
95. Stanislaw Wyspianski: ,.Kllj.twa" - "S
dziowle" - "Warszawianka" - "Wiersze wybrane" 3/6 
96. Gabriela Zapolska: "SezOl1owa milooc"... ... ... 10/6 
97. Tadeusz Zielinski: "S'iwlat antyczny a my" ... 3/6 
98. Stefan 2eromskl: "Syzyfowe prace" ... ... 10/6 
99. Janina 26ltowska: "Inne czasy, tnn.1 ludzle" 25/- 
100. Jerzy 2ulawski: "Na srebrnym globie"... ... 4/6 
Zam6wlenda nalety nlldsyl1l6 do wydawnictwa. \VIADOi\IOeO wraz z czeklem lub postal orderem 
na £1.10.0 (kwartalnle), £8.0.0 (p6lrocznie), £6.0.0 (rocznie) w Wielklej Brytan1d, Australii, Afryce i 
koI01liach brytyj,sk1ch; 
dol. 4.50 (kwartalnle), dol. 9.- (p6lrocznie), dol. 18.- (rocznle) w Stanach Zjednoczonych, Ka- 
na.dzie I w damych krajach. 
W Belgll, Francjl, Nlemczech, W1oszech, Argentynle 1 Brazylll wplaty przyjmujlJ nasi przed- 
stawlc1ele. 
Adres adminlstracjl: WIADOM09CI, 67 Great Russell Street, London, W.C.I. 
Z uwagi na przedliwl
teczny moo pocztowy proslmy 0 wczesne przesylanle zam6wlen (z kraj6w 
zamorskich pocztlJ lotndcZIJ). 
Przy 7.am6wienlu wystarczy pod
 numery tAtdanych kslQ.tek. 
Prze9ryHm na koszt wydawnictwa. 
UWAGA! 
Jet.eU cena zam6wtonych kllbPek przewytBzy oon(l preml1, kt6re przywluguJq, zam.a.wtajq,OOlllu, 
rMnICO nalelty dollJ.czyt! do przekazywaneJ na1eZnOllcl za prenumerat
.
>>>
- 


Nr 873j1'1oi, 23/SO Decelu,ber. 1MI W I ADO M 0 
 C I 


'rl 


, 
WYKAZ TRESCI ZA 


ROK 1962 


PROZA Zmartwychwst:an1u Pa68ki.m. 846. 825. RZQd Swiata. 826. Parasol noS 1 8tableW!iki StefAn. Wspomnlenie 0 Ws.zeIak1 Jan. Wien1ec dJa Too,y - Mowle polsIdej. Dwa dna.. 866. - Ia. 845. - Millennium w 06wIetlen1u 
Arnold ToYDOOe 1 Anton Hilckma.n 0 Kibish Krystyna.. Rzecz 0 t.a.f1cu. 824. przy pogodzie... 827. "W min10nym s.p. Francis7Jkowej Potookiej. 860. Biddle'a.838/839. Modlltwa za Amerykan6w. 867. hi:storyk&w krajowyoh. 859. 
ksiQ.Zce Feliksa. Kon.eocznego. 835. Kielanowski Leopold. Spoi:.kanie Z okresie". 828. W Ameryce Poludnio- Sulkowska Janina. Wi{jZ1enny sen. Wymiana 
. 837. Res.zczylisk&-Stypiflska Marta. Polakl Heney H. M.: ..In a Dark GlaaI" 00. 
Axel Marian. Omsy pornogra!iczn.e. aktorem. 848. _ Pani Mila. 850. wej. 829. Pasternak. 830. W erze 833. Wyslouch Franclszek. Klusownicy. farmer z Szetland6w. 867. Pa:;mkOW"ski Lech. 832. 
823. _ ,.Zesz.l:ego roku w Manenba- Kinastowski Slawomlr. Oziowiek XX Ohruszc:zewa. 832. Ruch socjallstycz- Surynowa-Wycz6lkowska Janina.. Pa- 854/855. Sambor Michal. Ko1
 827. - Para- Herbst Stan.i8l:a.w ob. Gieysztor Alek- 
dzle". 848. _ Notatnik amerykaiLski. wieku. 851. ny w Galicj'i. 833. Upadek O.N.Z. 834. ni Dulska 1 jej kufer. Smiert pani Zaborowski Jan. Hitler, Globke! pr7Je- tram.. 837. - Na Smi.ert BiroIlJewsk1e- sa.nder. 859. 

8. Kirkor Stanislaw. Cd Syro!{omll do Robotnik w dobrobycie. 836. Stawika Dulsklej. 850. - Dwie stare panny. s1edlef1cy. 823. - Hams Globke ! ..z:a.- go. .844. - Mernor1a.i. 856. Hibbert Ohristopher: "The Battle of 
Bsblf1ski Wltold. SeparaJi:yzm Que- Traugutta. 873/874. 2Jimnej wojny. 837. Dialektyka sowiec- 856. - Nasz B6g jest inny. 864. sypana nlem.czyzna". 826. Sowi:fulk1 KazImierz. 0h.i0Btr0. 825. - Arnhem" ob. Sosabowa1d. Sta.nJsIaw. 
bOOIL 845. Kiodzlnski Zygmunt. SkaBtrowane sa- 1m.. 838/839. Wahania brytyjskie. 840. Szermentowski Eugenius.z. Pepln.1era Za.horska Stefanla. Gustaw. 835. - Wlieoz6r. 827. 869. 
Ba.illy Rosa, pI"'.lJeliootyI Tymon Ter- tyry Marcina Bielsk1ego. 830. Algeria i Fmncja. 841. WieIDw. stra- polskich arrub6w. '853. - Kr61ewny na Anna. 859. Toporska Barbara. Kronika. 825. - H1I.lberg Raul: "The Destruction or 
lecki. Pr7JedMrojen.na wycieC7Jka do Komarnlcks Irena.. Zamiast laurki. tegia. 842. Korespondent. 843. Feno- wygnaniu. Sierotlka Alma Cylejska. Zskrzewska Lidia. Sen.. 833. - Wiecz- Pt;aJd. 845. - R.eporI:aZ jea1en.ny 1961. the European .JewB" ob. Petczyf1ska 
Pooomdowa. 861. _ OgrOdki Warsm.- 828. men Deut.schera. 848. 
a am- 863. - MaJtiejko w 8wlette liBt6w do ne pi6ro i 8w. Antond. 862. - 
 873/874. W'arutL. 830. 
wy. 867. Konkurs na S7Jkiic 
y z 20-le- basada. 853. Korespondein.t zagranlcz- Zony. 869. JotniCZli- 865. - Wystwwa. 870. Za.krzew8ks Lidia. S7Jami1:aZ. 825. - HiZ Hemyk ob. KotarbiDaki Tadeuaz. 
Bartkowski Jan, opraoowala Ma.ris ci.em DiepodlegioSci.. Prace wybrane ny. 854/855. R6Znice. 856. Wokoio Szpel'BC'l.. 
o 1 oko. 825. 830. Za.Ieskl J. St. UnIcl pod m.borem car- Moje alowa. Al fIJne. A po trzeclm... 852. 
Danilewiczowa. 
ywot maBOD8 pocz- przez rediakoj
 "WiadoimoSci". Anil Berlina. 858. Niertodoksyjny rewizjo- 832. 864. 865. skim 1 sowiookliI11. 858. Dwa przyk.auJa.n1a. Prz;yjdZ. 8
7. Hocking Mary: "Visl.1:.orI;I to the Cree- 
otwego. PolSki Londyn w roku 1934. guzika... Dyrektor. Essay konkurao- nizrn. 859. Pekin I Moskwa. 861. W Szus.zkiewiczowa Ma.ria. sto Ia.t Mu- ZaJ
 Grzegorz. BoZe Na.rod7Jende w oerrt" ob. Kozarynowa ZOfia. 863. 
830. Edynburskie plotki sp:rned stuIe- wy. Nat
tny Marszalek. Niepodlegle Hi
 862. Paryj;, Bonn, Wa- 2JeJUm Narodowego w Wa.rsza.wIe. 870. omBIe okupaojl.. 826. RECENZJE Z KSI
EK HosOOw1ec 
wcl: "Eaeje dIa Kaasa.n- 
cda. 846. 0 wl'aBnych slla.ch. 857. wakaoje. Pani Maryna. Profesor. Pro- szyngton. 863. Wojna w przestwo- Szybowska Wanda. Dmidaj. 849. Zamorskl KazlmJerz. A.dama Sohatfa Allsop Kenneth: "The Bootleggers" dry" ob. KorlJarynowa Zoi'ia. 824. . 
Beckowa Jadwiga. Dwa sluby. 844. _ fiI fonnisty dwudziestolecia. Punkt rzaoh. 864. Ohiny. 865. Kuba.. 866. Szymanowski Karol. Listy do Zofii monolog 0 wo1no9cl. 0844. ob. Rajeokll. .Jan. 825. IIawa.rd Micl1ael: "The Franoo-Prus- 
A gdy byblm EkscelenejQ- 873/874. zwrotny. Wakaoje z A
. X. dr Leon Doktryna Monroego. 867. R4bek rze- i Pawti Koc:haf1akiah z 1a.t 1920-1924 Za...
pca. W oczach Zachodu. 856- Anderson M. S.: "Europe 10 the sian War; the German InvaSIon of 
Biblioteki polskie w Anglli zagroZone. Puciata. 843. czywistoSci. 868. .Jaures. 869. Per- prneplsai, przygotowal do dru
m, 859. edghteenth century" 00. B6br-Tylingo France,. 1870-1871" ob. Rajeock1 .Jan. 
858. Kopaf1ski Stanislaw. S.p. Mieczyslaw spektywy. 870. Byly S'llpieg. 872. Pa- wst;wem opatrz;yi Aleksander Janta. Zbys.zewski W. A. 
ydz1 w Bwiecie Stanisbaw. 831. 844. 
Biel A1ojzy. Gdy prnesI.edIency nie .JalowieckIl. 840. ralela. 873/874. 863. dzislejszym. 841. - TltoIand I Euro- Andreas
: ".Jooeph Oonrad" ob. Howe IIWIng: ."Politics B.Dd the 
byli 
 pl"7JeBledlencami. 858. Korbonski Stefan. Spotkanie z poebI.. Pankowski I\larlan. Komk. 853. - Hzymaiiski Leszek. Sci.eZka w "bu- pa.. 842. - RotJszyld7ll.. 843. - Tryumf Dan.ilewiClzovlla Maria. 850. Novel" ob. Danil6W'iC'ZX1W'a Marla. 850. 
Blelstowicz Jan. U wr6t finczlejow- 827. - W Poludniowym Vietnamie. OpowieSC noworoczna. 863. sh"u. 828. - Weekend. 834. Sa1ana. 846. - Ozy ch.rzeBclja.6sk At'aB7Jkiewi.crz; Fel1ks (redaktor): ".Ju- hlglot Mioozyslaw: "Pogllldy literac- 
ski'Ch. 823. _ Dziesl
 lat Polskiej 828. - Tajemnica Pentagonu. 852. Papee Kszimien. Kartkl z pami
tnI- Sliwinski Henryk-Czesla.w. Na szla- mi
w'ka? 847. - Puryzm lriusz Kleiner" ob. Terlecki Tymon. Ide koterli petJersburskiej w latach 
RozgiOOnl Wolnej Europy. 840. _ Korczyiiski AIeksander. Adolf Ber- ka. Kronika kilku dni. ,834. k.a.oh ogrod6w oliwnycl1. Sew1l1a. 830. ozyli proba dy8kusjl. z GrydzewBkim. 864. 1841-1843" ob. Danilew1c:wwa Maria.. 
Ze 8w1
tego Sa1watora do Opa.towej ger. 844. - Dlaozego wl'aimie Smigly- A1"I'IIJ9tIrong Anne: "Unoondit1onal Sur- 841.. 
Anny. Rzecz 0 poezji .Jana Roetwo- Rydz? 852. render" ob. .J
 Wedaw. Ingrim Robert: "Hitler g'1il.'k.lil.ohBter 
rowskiego. 841. _ Bub!. 858. Kosinsks Zofia. Dzlenn1czek. 860. :uuuu1U1 III 1 1111 1II;UUUUUU1UUUUUU II II 1111 1111 III 1 III II II II II lII:mnmt111 III 1 1111111 1111 III II III UII III III III 1111 III 111111 I: :: f 867. Tag" 00. Sorutaitor. 867. 
Big Ben. Big Ben w podrOZy. 861. _ Kosinski Zdzlslsw. Proust. 870. Ba.czyIiski Krzysztof Kaandl: "U'two- Iverson H. C.: "Po11sh NationaJ 
W Londynie. 823. 827. 829. 832. 834. Kossowska Danuta. Profe80r Wltold L WOWIANIE I MILOsNICY L WOW A ! ry zebrane" ob. 
a Ma.ria. Lodg'e. No. 534. Consecrated 17th .June 
836. 837. 841. 845. 846. 848. 850. 852. Doroszewski i jego slownrk. 825. _ 834. 1847. Souvenir of Centenary Celebra- 
854/855. 858. 868. 873/874. Robert Frost. 834. _ Epilog' tw6r- Ukazala si
 swiezo ksillzka Baana E1yses in co'llaiboration with tiong aJt Freemasons' Hall, London, 
Robkowsk1 I\.ndrzej. Fragm.:mty cZJOScd Faulknera.. 860. Hans Nog'ly: "I was Oioero" db. &- W.C.2" db. Dan1Iewlorowa. Maria. 828. 
wspomnieiJ.. 854/855. _ ob. Listy An- Kowalewski Jan. W Z.S.R.S. 862. STEF ANA MJ;:KARSKIEGO IroIn1oka. Ill'ema.. 870. IVeMoIl H. C.: "The Polish NatIonal 
drzeja Bobkowskiego. 854/855. 865-869. 871-874. , Bedoy
re Miohael de
: "Frano19" ob. Lodge No. 534 (Fonnerly No. 778). 
Bohusz-Szyszko Marian. Matejko dzI- Kozarynowa. ZOfia. Droblazgi wloskie. . Rajecld..Jan. .866. The History of the Lodge and Its 
siaJ. '873/874. 830. - Polska fala we Wloszl"Ch. 835. L 0 W Bielatowicm Jan. MaIy geneT'8l. 884. Masanic A8soc1ait.I.oni from Its Con- 
Broneel Zdzlslaw. Fintermalt. 827. _ _ .Jan Gw. H. PawIlikowsk!. 861. - Portret 'i I!WItoportNrt:. 862. - Im- secraibI.on to the Present Day" 00. 
"Virtd1:ama". 843. -"La Nctte" MI- Kozarynowa Zofla 00. MacGregor- presjanil:stycl'zJn prom.. 863. - W1el- Danil
 Maria. 828. 
chelangela Antonioni. 838/839. Hastie. 864. 866. 868. ka ern.igm.oja.. 867. Iwa8zkiewlCZ .Jaroslaw: "Hozmowy 
Bums Ka3Jlmlerz. W kraju :mk&w i Kranc Karol. Wystawa ljsunk&w Billip Witold: "Mi.ckJ1eW'1cz w ooza.ch 0 kBiJpJkach" ob. Kozarynowa Zofia. 
Maj6w. 873/874. Czaps1dego. 843. wsp6kzesnych" ob. Kozarynowa roo- 845. . 
('ston Anne. Ruth Fry. M7. Kronika. 823-826. 828-837. 840. 843- 1'ia. 865. .Jab111rowSka R6Za.: ".Joseph Conrad 
Cbcluk Andrzej. Pola.cy na piq.tyro 853. 856. 859. 861-866. 868-872. Karta z dziej6w Polski BogusIawSkl W1adyam.w: "A.ktorzy 1857-1924" ob. Danilewiczowa Maria. 
konitYDencde. 844. _ Krzyk nad krzy- Kruk-Rostailskl Miec2!yslaw. Opowia- waI'!rlJ!IIW'9c' ob. Terledki Tymon. 865. 850. 
kami. 852. _ 0 Andrzeju Bobkow- danko 0 "Swl.rkowaniu" i 0 brzydk1m Jest to historia Lwowa od r. 1340 do r. 1939 przedstawiona z naukowll ScisloScUj,. BoguaI'aM19Id W1Ia.dysIIa.w: "Sily d arod- .Jaoewlcz Alfons: "M:iranda.' 00. Ko- 
Skim i jego listach. 854/855. siowie "d1pU1". 842. - Gq.sien1ca. 1 Ksillzka ta 
 dla ka:ide g o Polaka na obczyinie irodlem wiedz y historuczne J ' 0 Iki nam;ej 19Oeny" db. Terlecki Tymon. zarynowa Zo1'ia. 0844. 
Collector. W oczaoh Zachcdu. 826- POll .Jezusloek. 849. 
 01 865. Jscewicz Alfons. HemAn Cort&l w no- 
833. Kruszelnicld Ludwik. Za Nien1en... Lwowie, jego kulturze i wkladzie cywilizacyjnym do dziej6w calej Rzeczypospolitej w Bouret .Jean: "HenrI Rousseau" db. wym mvtetle. 864. 
(',onrad Ben. Amfilada. 859. 851. ci
gu 600 lat panstwowej i kulturalnej przynaleZnoSci do Polski. Sorutator. 834. 
a.cques .J
:Paul: "La Couroone de 
CYJ:"&l1 Edward. Za grubyml muraml Krzeczunowi.cz Kornel. Gmera.l ka- B6br-Tyllngo Stanislaw. xvrn-wlecz- I Aigle mane ob. KO'ZJ!I.ryIlowa Zofia.. 
w Tamowie. 824. walerii polSld.ej 0 t.oln1erzach-
ydach. 112 stron tekstu + 15 calostronicowych ilustracji. na Europa.. 831. 845. 
Czapska Marla. Zlota Btrnala. 825. _ 845. Bregman AlekAa.l1der. 0 czym m
 na- .Janton Maria: "Zygmunt Krasl:6sk1 
"Ten Po1a;k da.waJ harde odpowiedzi". Ksil}.ZkIl na.deslane. 824. 826. 828-837. Cena z przesyllGl £0.16.0 $2.50 wet myMre Die choo. 860. - debiut I dojrza.lo
" ob. GUnther 
853. 841-845. 847-850. 852-856. 859-862. Burian K. V.: "The Story of Wm'Id Wladyslaw. 845. 
Czapskl Edward. Fragmenty pam1
t- 865-867. 870. 871. K S I J:' G A R N I A P 0 L S K A ()peII"a" ob. Scruitato'r. 844. J
drzeJewicz Wa.cla
. .J
 to bylo z 
nik&w. 873/874. Kukiel :\Iarlsn. Lelewell Cza.rt.ory8k.i '"I:- Buszko .J6zef: "Ruch socjall8tycmy bezwaruntkowq. kapltuIaoJ.Q- 867. 
Czarnyszewicz Florian. PieSn zagro- po stu latach. 833. - Listy Orzesz- 00 w Krakowie 1890-1914 na tle ruchu ".Joseph Conrad Kor7JenlOWskl." 00. 
zona; kradzieZ leSna. 823. kowej do rOOakcjl ."PromI.en.ia". 858. I a LMA BOOK Co Ltd robotniczego w Zaohodn1ej GeJ1cjl" Danilewlczowa Maria. 850. 
Ozytelnicy 0 "WiadomoSciach". 825. Kwapinski Jan. W TaszJkencde jako . . 
 ob. Pandora. 833. Kahn H
: "Thinking about the 
826. 828. 832. 834. 835. 837. 844. 845. de-Iegat ambaBady. 860. \fj Oieohanowiedlct An.dr7Jej: "Michal Ka- Unthinkable ob. Bregman Aleksan- 
R48-850. 852. 856-858. 861. 864. 865. Lateraflski Jan. Na \WJg6rzu Awen- *n1erz OgoiMki und seIn MU8enhot dro-. 860. 
Danll"""""",,, Maria. """'"" duch tyfukbn. 81'- _ N..... K_.' 9 Leuthal Place, Glouc:eater Road, LODON
 S.W.7. · = _00 00. G_ __. Kantak Hamil X. Troja P6Inocy. 860. 
"BritiS2JU" _ .J. C. W. Home. 825. _ 853. - Jesien nad Tybrem. 873/874. tel. FREmantie 9062 825. 86 9 Wzro9I: I upadek TrzecieJ Rzeszy. 
.Jeszcze 0 maBOI1aoh. 833. _ Emigra.- Lechon Jan. Balet pol8kIl. 852. Collura Paulus (edl.dlt): "Repert:n-' . , 
cyjny E!rt:reicher. 851. _ Notatnlk Lednickl Waclsw. NajwczeSniejsze 1'Iium rerum pOlon'iclaJrum dn aro'hlvo Karl Frederick R,; "A Reader s GuIde 
g-recld. 873/874. wsporrml.mJIa. W mo8klewsklah do- tlmIllIllIllIIllIllIllIlIllUUUU1
 . Dra.gon,ettI de Torres In CI1'v1.tate to .Jo."Ieph Conrad db. DanJlew1czowa 
DanlI
wiCZQwa Marls ob. Bartkowski macho 849. Dnd 
e I Awi
. Aquilana" ob. Meysztowiocz Walerian 


°ka.Jadwi b Kotarbif18k 
.Jan. 830. 846. 857. 850. P,swllkowski Michal K. OImo na Ro- - Barcelona. 836. - Kartuzja w 848. - BadenJ.. 853. - Ohari
 bien X. 853. Tadeusz. 
52 ga 0 . i 
Destalinizacja w karykatu1'7Je wlo- LeSniewski Henryk X. Rzymska ega- BJ
. 825. 831. 833. 835. 836. 842. 846. Miraflores. 838/839. - Lope de Vega. entendue cammenoe par soI-meme. Conquest Robert: "Courage or 
 Ka te 1m M ria. N I' 

kiej. 824. pa. .851. - Matka Cm.cka czyli Laski. 851. 
59.. 8
2. 865. 
68. 870. - Pdmw- 864. - Chimery i maja.c:zenda Goyl. 854/855. - Gran10e Europy. 856. - Dius: the Pastem.aJk A:ti'adr" ob. Pan- ksi
:: Mon.
 I ta 
5 men.0w8. 
Dobek ('zes}aw. Ozekoladowy smak 854/855. are zJaWleIlle sl
 Wltolda Dusiaokiego- 873/874. Kennedy. 857. - De Gaulle. AJgerl.a dora.. .830. er an.. . .. 
ojczyzny. 830. _ Sztuka na emery- Uisty Andrneja BobkOW'skiego. Do Rudorn.iny. 827. ,,?Wn1IDJ SnJ.e?mej Awidzlnska Ha.I1na. Krok w giJl.b. 833. I Nlemcy. 863. - GeopoJityka d dzie6 Curle Richard: ".Joseph Conrad and 

:


37

 :
 'gr:gebuCher 
turze. 832. _ Awans. 836. Szymona Konarskiego. Do Andrzeja krupy przedzillnoweJ mesiOlIlY". 856. - Polonica bolesne, polonica chwa- dizilsiejazy. 864. - 0 :maozen'iu po- his Characters" db. Danilewiczowa K
 kI 
. ZdzI t .' ObI bi 
Drw('ska Alida. Notatki z wenec1de- C!tcl';1ka.. 854/855. 
enda. 0 dobrych Niemoa.ch. 867. lebIw. 844. - Szlakami pionierow. rozumlenia francusko - memleokiego. Maria. 8M. 1I!o&" 
 
 s 
ia." 848 u e- 
frO Biennale. 856. Lltwiftski Leon. Dyplomacja I dyplo- Pieftkowski Jan. Wystawa Bohusza- 866. 865. - Una. Sancta. 866. - Tryum! Danllewiczowa. Marla. "Nostrowe Va- Kirkb
:'" Ronald' Th KI"..'" of the 
DutTenmatt w Polsce. 856. macl. 853. Szyszkl. 844. Tarnawski WIt. Pami
 I1.rycrzny. wy
 de Gaulle'a. 872. shia!". Nleznana kart:a z miejOw -.e" ." e '"'-'6 
Fah;sz
wski Stefan. .Jak kapitulowa- Lubodzleckl Stanislaw. Ge.rstka wspo- Pigon Stanislaw. Cala prawda 0 wy- 828. _ Guernsey. 846. Zylberber
 :\llcbaJ. Powi
 Tru.nka 0 wolnomularst.w8. polSld.ego w Anglil. ,
veneto db. Kozarynowa Zona.. 
10 Wemerplatte. 850. mnief1 0 generale Lecmardzie Skier- daniu list6w KraBiD8kiego do DeIfiny Tepa Jerzy. Dwa 8w1aty Henry Mil- Polsce. 859. 828. - Koncert na dwa. fortepiany. Kl kconnell W tsan b Mickiewl.cz 
F8.('zyli
ki ,Jeny. O9ladanie slowmc- skim. 853. - Arystokracd. 866. Potookiej. 847. lera. 829. - GodzIna w Princeton. 1:era.f1ska AHna. W koleooe amerYkaf1- 832. - W mlu najcmystszym. 834. - A r a 0 . 
twa architektonieznego w j
zyku pol- Lurczyfulkl Mleczyslaw. Ozlow1ek z Plater Leon X. Oieniom Krastawia w Wywlad 1:elegra.fic:zny. 844. - Wll- sklej deanokra.cj1. 873/874. Varsovtana. 837. - ."Koterl.a peters- K
' WlIa.d law' Z 01.011 
skim. 827. _ Pip{;niarz architektury. wiarty Eiffla. 872. holdzie. 844. liam Faulkner. 860. 2ongoUowicz Stefan. Dz;1adek. 860. burSka". 841. - Trwam wielkM
 00rI- wsponm1efJ" ob kozarYn" 
 
828. Loslowa Irena.. D2'Jlwne 
e Karo- Po
 Boleslaw. Prnwie nie rmana Terlecki Tymon. AjBchylos 'i O'Nedll. 1;6ltoW8ka z Pottkamer6w Janina. rada. 850. - KsiqJ;k:l krajowe. 853. 826 . owa . 
Fredro Aleksander. Trzy po trzy liny de.Jesus. 840. - Bartnik w pw:rv kslQ.Zka. 827. - Blow 'l1oreh. 830. - 827. - BaBi1 wigilijna. - Andrzej TeMr 12abawy krak:ow9kie. 838/839. - Sen1:ymentalny po8'1JU'klwa.cz do- KnOx A D ob Ph Ips Brown E H 
(kongitskie). 829. czy. 857. LaurenJtyda. 835. - Dobre ryzyko. BobkowSki. 854/855. - Wittlin-Dr- - Pmwda 0 lista.ch Krasi6skl.ego. 
rooot. 854/855. 862 .. . e . . 
Frenkil"l Stanislaw. Malarstwo Bara.- Lysek PawN. Na Matkym Bosk6m 838/839. feusz. 871. 842. Day A. O. L. ob. Phelps Brown E. H. 
 st:an1staw' Wspomnlenm 
nowsklM. 830. - Malarstvro hi
- Gromniczn6m. 848. Poniatowsciana. 854/855. Terlecki Tymon ob. Pwr11kI.n N'lkolaj. 2ubr Jan. Ob6z w OstaBzJkowie. 840. 862. wojenn 1939 1946'" It; B1 latowl 
gkie w Tate GaHm. 831. _ Gi.'!leber- MacGre
or-Hastie Roy, pt'7Jel:o-};yla Pra.gier Adam. Wlzyta parlamentar- 824. - ob. Ballly Rosa. 861. 867. :tuIawsk1 Marek. Potworow9k:I. 849. Da.browSka. Krystyna. db. Kota.rbin- .Jan. 8
 - 0 . e c:z 
tUR hoc fecit. 838/839. - Spacer po Zofla Kozarynowa. WschM jest Za.- na. 831. - Sq.d nad Korfantym. 835. Thor Janina. WarszawSkIle premiery. 
ki 'I'adeusz. 852. K yIi 'k' AI k de W 
g-aIPliach. 845. _ Znlcz MuszyDski. chodem. 864. Rymy'i rewolucja. 866. _ Br7JeSC. .Jak 

. 851. Ruty- 853. POEZJA Delderfteld R F.: "The March of the 

 1867 e san r. 
 z per- 
866. _ Wystawa obra.z6w OskBra Proshe. Pan, proshe. 868. na i lDiespodzla.nki 1857. Zwolnien1e I Toma.
zewski Adam. Kamienie Ryn- Bednarc'1Jyk Czeslaw. Nad grobem. Twenty-Six" db Kulkiel Marian. 849. KO!!ln
ki Uzisisw DramaIt tra.gIczny 
Koko.«C"hkl. 867. lWachaj!!ka Wlera.. 
yoI.e I pog'IQ.dy po 2JWOlinieniu. 860. ku, b
dzlecie paml
taly. 837. 856. Dobroszvoki LudwIk (opraoowal): 842 . . 
nl
rl!iplewi('(/J MleczysJaw ob. Wadec- Waclama. Machajs1dego. 831. Proszyf1.ski Zygmunt. Na starej akwa- TopoJ"'ika Barbara.. Polityka polska BohdanowiC7Am8 Zona. Po deszczu. ..Oentralny ka
 pol8k1ej prasy K
ko Marls. Un Best-SeHer" 1900 
kii Eo,ris A. 8381'839. Mackiewicz J6zef 00. .J67x!if MaoIde- reli. 851. wobec Bialorusin&w. 856. - 12 razy .... 837. - M
ll na d2'Jl9laj. 841. - konspiraoytne1 1939-1945" ob. Oar- Quo vadis?'; 
 Gierglelew'icz Mle: 
O')1d!l('hla
 Fryderyk. Ha 'iBh hu ha Wloz 0 ksll}.Zoe Mlohala K. PaJWl.ikow- Pmchno-Wroblewska Hanna. Polska wo'k61 1Jego samego terl1Iatu. 866. GoScie-. Obey dom. ModUtwa. Wiosna. Id1i!'ikli .J{yzjef. 866. ozyslaw 829 . 
'i!'ih. Pr6ha scenartusza nImowego. skiego. 845. muzyka wap6romsna. 865. Tro8clanko Wiktor. Dwa bI'2Jegl Bos- Oie1i. Droga mlioScl. 847. - Zza ocea.- Dunin-Wq..!KYW'ICZ Krzysztof db. Ko- Ko.iS8Jk' 
 Zygmunt Szatkowski 
871. Mskowtecka Jadwtga. stefan Staai8Jk. PMlSzynska Marta. 0 takl.ej co uwie- foro. Bajram I poIU:yGm. IdQ,c za. Se1i- nl.L 850. - Wiecz6r. 857. taTbifJ!'4Id Ta.deum. 1852. 
ja P6in
' ob Kantak Kam1i 
Gorltch .J()8.('hlm Geor
. Polslro-nle- 859. rzyla. 823. - Droga s
m z:a. krzy- memo 850. Noc w Rwneli Hisar. R6Za Bronlewski Wladysla.w. WleI"9'1Je za- Edward OMver: ..Ta11dn:g of Books" X 860 . 
mlookie w
z1y mUzycmJe. 868. Markiewicz Zygmunt. NiedyBkrecje 0 Zero.. 830. - Polskli 7JaIk.on ryoerski. dla Ludki. 853. k:arzJane w Kraju. Rormnow'a z histo- on. Sm-u1:aJtor. 844. K

 Stef.snia Bukiet z - 
Grahowska Walerla. S7JPitai. 830. - Wielklej Em1graojt. 841. 835. - W clendu publioznej tajemni- Tmchan Barbara.. Pr1Jez stepy Ana- riQ.. Kaa7Jtam.. Droga. TW:a.cza e.rm1a. Elle Stanislaw (zebmt, 0IpT8mIW'8l I dy7JU 864 . para 
Bial'{ {rwiaUo. 843. "eravl

Is-(,rivelll Jadwiga. Ostatn1e cy. 836. - Wielkle lowy. 841. - 0 tolU do Goereme. 832. 833. przypisamd opatrzvn: "WfIPOITUIienla Kotartnfulkt Tadeu:!rz Henry'k Hit 
Graho
kl Zbl
iew. Dwie wyspy. spotkanrie z Marys:l.lI- RuZyokl}.-Gabrye- tak1m co u'kra.dl mnt.erC. 842. - Pro- Tnmk .J. J. on. Zylberlberg- Michal. Bui'io"lJll. AndrLeJ. Co m1 po karawela.ch. 0 St!'!i'a',lde 
kim" db. Komryno- KryMyna Dlj.browska: .J6rZY Pele, .Ju: 
824. _ W puS'ZJCZV. 834. _ Andrzej lowlj.. 838/839. wadzlla go 
 BcYiJa. 862. - Spot- 859. FenHC'I. Blues. 872. W'1. Zof'ia. 843. Uan Krzyt.arnowSki Wanda Leopold 
Kra.q\o'ki. 835. _ Na przet
. 838/ Metropolita .Jan Slipyl. 838/839. J;ande z Hitlerem. 864. - 
y
 my nie W Kraju 0 "Wladomooclach". 826. Cbcluk AndrzeJ. 0 WHnie i Kaziuku. Fabry Philipp W.: ..Del" Hit1er-Sta.lin Ta.de1Jsz Maniteuffei .Jadwiga Karwa.
 
839. _ Dwa oIblicza. Karola Huberta Mf,\Clewski Edmund. Pra.ca nlewolni- zy
. 866. Wadecklj Borts A., W)"bral i prneIWyI 834. - uroilk 0 "Tylon.l.e". 864. Pa:kt 1939-1941" db. Sdkolnto'ki Mi- smska Krzysztof Dunin - Wq.sowicz 
RoIrt.worowR'kiego. 864. - Smler(i mu- cza i cu
. 835. P
.'przy7JI1aniem nagrody "Wtado- Mieczysiaw Gierglelewicz. S7JeWCZ€II1- C'Laban-Goldmanowa Marla. WteI'9'ZJe nhat. 868. Ta.deU'
 SoI1am: "Z dziej&w podzIem
 
zvka. _ 869. _ Splew dzlewczQ.t. 872. :\If'karski Stefan. Zesp6i etu. 846. m
 . 835. ko wSrM Po1ak6w. 838/839. pisane w Rosjl.. Smiere dzlooka. Po- F1aoeliffi'e Robert: "Love In Ancient nego UnLwersytetu Warszawskl.ego" 
Gnlbinskf WacJaw. Helena Grom- M('Znl('ki Witold. Metryka Gdaiiska. 
rzyboro
ski Henryk. "WilWat Lltwa W\!g-rzyiiska - KoHCial
owska Janina. g'I"7Jeb. 868. GreecE''' oh. Wieni
 IJmacy. 835. ob. Pelczyfutka Wanda. 852. 
n'lcka. 847. _ S()krates I Fryne. 868. 873/874. 1 Korona. 836. - Koldra.. ,838/839. Pami{rl.Jana Clundelitiskiego. '836. - ('zapll('ka Barbara. Wi
. 859. - Po- Frenkel MieozySl:aw R: ..Slepv pasa- Kowalska Aniela' Warszawa lite- 
Halski CzesJaw. PiQ.ta jesie1i 'war- :\Ikhalek AntonI. Od krakowlaka do - Raport karny. 846. - System. 851. Navigare neoesse est... 
53. wrot. t.er" o!-. Koza.r:ynowa Zofia. 834. raOka w okresie '
omu kultural- 
szawska (16-24 W'r'ZJ!'ffi1ia 1961), 830. 
Iki. 0857. - Portret. 861. - Gniada.. 864. Wieniawa 0 patrolu Beliny w ObI\!- C7A"rMnit"wskl Wawrzynlpc. Amfora. Frenklpl 
tamslaw. Sztuka Zydow- nego 1811')-1822" ob. DanUew1c:z:owa 
_ SmierC Antona Weberna. 853. _ 
llChalRkI Czeslsw. "Samson" Andrze- Poszldn. NIk
aJ, 
or};yl Tymon gork
. 841. 827. - Ozy mo.rt: Kier'bedzla? 832. - !'lm.? 846. - Fl.1Jjologia kleJk.
. 863. Maria. 837. 
Cortot. 8!'i1. _ Orkipstra Polskieg-o :ra Wajdy. 825. - Komedianty. 835. Terlecki. Dynutr carewICZ my Dym'i1:r Wlerue\Wki Ignacy. zaplski z pod- W Tebach. 837. - Cztery W'lersze Gadon LuborniT: "Wiellka Emigracta Kozarynowa Zofia. Zbrodnia w sloncu 
R
fl1a w Londynie. 873/874. Mlchniewicz Wladyslaw. Ku l1owerJ1U Sam07JW'8.niec? 824. roZy do Gracji. U stOp Parna9U. 824. ty'1ko jednej Muzy. 842. - Podr6Z na w ple
h kIita.oh po pO'W'Staniu poludnla 823 - Humanista dosko- 
Hnu1v"ka Trena. Sentymentalna kal- etapowi wojennemu. 832. - Wybuch Raczynski Edward. S.p. Alfons Ko- Wyspa Nauzylkiai i laur olirnpljski. RodoB. A n
 Aretuza.. Pallas A1:ena. Iistopadowym" db. Bie1a.towic:z .Jan. naly 824 -' Ciekawy fragment pa- 
kulada. 829. _ Tale-nt odlorony na powstania wamzaW!!klpfrO na tie ziell-PoklewSk:1. 872. 826. Z!:ota maSka Agamemnona. 829. ,845. - Na Wisle wlecz6r. 859. 867. ml
huka.' 826 - Ostatnia przyjaZn 
ooZnI
1. 854/855. _ Koromvia. 861. wspomnien gen. Kopaf1.qkiego. 859. - Bey Sydor. Kon1'iden.t. 834. - Kra.- Kr61ewicz z Knososu 1 ParYZanka. Czu('hnowskl Marian. Nad rzekq. w r
rv-C7prnlawRki Roman: ..The Bl
 OrzeszkOlW'ej. '827 - Niepok6j .Jalu 
Humor I satyra.. 846. 850. S60. 865. Czartoryski i Daru. 860. - Gal
pa- wiec Grzegorz. 842. - Emilia 1 An- 831. - Poregnanile. 834. - Spotkanie II?OY. 849. - WJ1.ioek1 przez por6wna- Netwo
" 
b. Kozarynowa. Zofia. 833. Kurka. 832. - Z' tajenmic wywiadu. 
869. g"OS - wyspy zaozarowane. 873/874. toni. 856. - Edmund. 871. z Homerem. 843. me. 860. G
.rC"TVnSki Ta.deusz: ..Wifi'rhl'!'1i nr 833. - Swojski eg?JOtyzm. 834. - 
Irzvk Stanislaw. Metryka f .tuvenaUa MiSCE"llanPa. 826. 828. 829. 831. 834. Reymont 0 ,.W1adomoScla.ch Litemc- Win Rafal. 0 doI1ct:orze, reemigrancle Gi
r
plp"i(,7 MIN'ZYslaw. ob. Krylow ::t873" ob. Kozarynowa Zofia. 836. WI
en1e 836 - SluZba krajowi 
nowej sztukl. 835. _ Ohemia pl
nl\. J[ontherlant Henry de, prze10zvla Ma- kieh". 871. z Ameryild, rturyScle staml;lf.d, 0 Faj- Iwan. 846. n'\.rldiJ.
ki .J6:oof: "MaW I WIly" ob. 837 - Terffi8.' 840 -'- Dlugle Zyc1e' 
845. _ Eg-m.min upodolban e91;etycz- ria Kasterska. ..Quo vadis": powt,eSt Romiszewski Eu
enluon. "Dowod
 wlu-piekarzu i Lnnych malych spra- Hemar Marian. 10 
 1961. 
y- H;f'Jl3Jtowicz .Jan. 862. 842' - 0 

.:n Zywym 843 
 
nyeh 7JWlerzQit. 849. _ Socjolog1a ostawiona". Chrzfficljaflstwo i Neron. flotQ.. Schmidt". 873/874. waoh w lTl1astec7Jkl.L 861. czendp. 824. - Rew"dlJucyj,ny raport. nl\rllftskl J6zef. Zaponmiana prasa. W 'dbo2Jie hdB2Jpaf1skim 844' - Ga- 
lI'11Odoban f"!'ItetycznYch. 851. 873/874. . Rostworowski .Jan. 
yciorys IDa 400- Wislocki WJodzlmierz. 11 l
st
a Lifrt do Ilji. 831. - E1eg1a. 835. M6. w
dy IW'aJS?1kiewicrzJa. 845. 
 Po'k6j I 
Iwanl('kB Hallns. Obiady z premyden- :\Iorawski KaJetaD. "Antemura1'el" I nie. 836. - Ozternasta studnia So- 1939 w Muxnau. 850. - Dwle bltWY Roffman Ewa. SpYtkrunie. 864. Garnier .Jeam-Paul: "Ex:ce1lenoe."I et wojna w poL!IImm dworze 846 - 
t.tmi. 837. _ Malarstvro Corota. 845. kaplica. 823. lury. 856. - Puste welocypedy. 873/ 0 W
. 859. - Meblowali pola lwaniuk Waclsw. Stenog-ram do poe- plumes bl
ffi" ob. GUnth("l' Wla- Wspomnienia KozI.kow!!kieio. 847. - 
.Jalo
e'ki MiN'zvslaw. Konterfekty 1\lr07owsks_Toeplitz .JadwlKfi. Szara 874. bitew. 869. !l13Itu. 827. - SpojrzJenle. 837. - dvstaw. 832. DZwI.
 i koIor - 13JDiolowie m
Ii" 
gy
JdOW 
 flkip. 837. S- karawama. Smier
 barama. 833. - Royek M. E. Astro1ogla podhimalaj- Wittlln Tadeusz. WyspiaiiBkl w Ame- Pr7.ez 19i!'!lne uoho. 841. - Wyspa. GI"r
elewicz I\Ii
aw. Sp6r 0 848. - Bov. przedstawidel zdrowe
 
.Jsnta A1ek"an z ce do pa.mi
t- Otello w Clunielniku. Koneert w WI1- !ika. 827. ryce. 851. 867. - O1imp. Dante na dzlslaj. 873/ ..Ouo vadls... 829. - OI.ekawa anto- l"OIZSq.Jku. 850. - Odbudowa inlte1ek- 
nika. 8 . _ D2'Jle1o dw6ch wargza- nie w r. 1905. 849. - Dzlecl
 lata. Rozstrzygni
le konkursu na szklc. Wolska Ews. Laitarn1e gazowe. 867. 874. Iog-la.. 832. - Kslq.7Jki I prace 0 Slo- tualna Wroolawla. 851. - Wierny slu- 
wianpk. Gallery 63. 872 _ Lustro. Imieniny Mamusl. 854/855. Wlzyta 823. Ksrskl ZYlnl1unt. K. u K. Fe1dapo- waok:1m. 847. - Mickiewicz wSr6d ga - AI. Growacki. 852. - Komu- 
873/874. na wikaryice. Sta.nt
law I .J6zei'a. 857. Ro7Jstrzygnd
e konkursu na szklc theke. Zorza. borealna. Via Regg1a. poetmv. 856. - BailJadoImania. 869 nistka polska w Rzymie. 859. - LaJta. 
.Tanta A1
ksander oh. SzymanOWffki Z kompariliJ. do Cz
owy. 858. zwif!.Zl8J1y z 20-leclem niepod1eglo6ci. 828. - ..Pan Ta.deusz" po an
el
kl.L 871. S'ZJ1rolne woIytisklego lekarza. 860. - 
Karol. 863. Na
6rskl Zygmunt sen. Sala sq.dowa 858. Ksrskl Zvannunt ob. Puszkin Alek- Gi
 Meksander. fez. 1]. sta- Dyskusja. 0 "Weselu". 862. - Brzyd- 
.Jasle1i('zvk Janusz. W zw1ereiadle- fPR- I jej kuluary. 848. Sskowsks-Wanke Wanda. Sztuka lu- 
dr. 872. niA1aw Hm'b..rt. fOz. IIl. Bog"u.ttaw lei portret Polaka. 863. - Mickiewicz 
tivaJu. Filmy polsklch 1"!"!yserf1w. 870. N
 "WiadomoSci" 7JIl. najwybit- dowa a p
tyw. 841. Kf"dzierskl .J. Z. Mit. 836. - Obraz. [p(modorSkl. fOz. III 'I IV]: "MU1en- bez peorsp€'ktywy. 865. - "Litania" 
Filimv 111no1i
k1p. 871. R'mue1 i Nil- nlejsz!j. ksi
k
 pisarza. polsklPgO wy- Sam
r 1\1!('hal. .James Thurber. 826. 844. - Or.a1'l'le trupy 
tojq. wkolo... nium" ob. Haleokl Oskar. 859. Norwlda. 867. - Sekretarz HitIera. 

. 872. P()mnif"lm. 873/874. danq. na emig;ac:fi w r. 1961. Laureat: - Nle l'Ubl
... I przepada.m za.... 832. Tr-t &11t' Dame Sans Mere!. 860. - Gillon Adam: "The Etern.aJ Solitary" 869. - L

 w kryno;mie. 870. 
.T"nne ,JIi7.f'f. Bilard w ParyZu. 840. .Tan BielatoW1CZ, Przebl.eg obrad jury. 
 0 wlasnym wIprnzu. 840. - 'I'erefm P OLS wrrwo BIURO POD ......1;Y nislehertus hoc fecit. 867. nh. Da.nilewlCZlOW'a Maria. 850. - Emancypantka porlJIlaflska. 871. - 
.T
mnn Il!"nacy. .Janio Quadros i ctll-g 848. ...k6rzewska. 845. - MySU 0 plsamiu. ......", AU Kiersnowskl RYS7..a.rd. Slyszy!lZ ml- r.o
dberg- Harvey: "The Life of .Jean Dzieje ksLij.Zki w Krakowie. 872. - 
rlalsry. 827. Nastf'pca. W ocm.cl1 Zachodu. 860- 847. - Dzlennik z podr6Zy dobrego F R E G A T A 1-ol4t? 824. .TlI.llres" ob. Pandora. 869. Dwa pokolmia - dwa style. 8731'J74. 
.J(yrR!f MackiPWIcz 0 kslq.t.ce Mlcham 863. 865-872. Polaka po stolicach europejskich. 849. KryJow lwan przeloZv'J Mle'zyslaw Gotlancz Victor (compiled and KozIE'!!'adzki Aleksander: ..Wspomn1e- 
K. PawU'k

. 845. VI

lra StanliJaw. ..Panem Et clrcen- - Bez dogmatu I bez grzeehu. 851. GlerJ!ielewicz. Bajld. Oslol i slowik. 
,tf'od): "The. New Year of Grace" nda z lat 8'lJkolnyoh 1820-1831" ob. 
,Tnrks7Als-TomR
7.ewsks Jadwtga. 0 sea zamiast wolnych wy'bor6w. f!37. - Ozytam. pa
. mysl
 sobie... Bilety - Sprowadzanie os6b z U!'I 'i 0AI0l. Law na lowach. LiR I oh. Sambor Michal. 825. Kozarynowa Zofia. 860. 
Toll Konam. 824. _ Opowies.
 0 przy- Nowskowfilld Tadf'OS7. HouSf'keeper Q54/855. - Polq.czenie z Olimpem. Polekl - Opieka w drodze - wInogTOna. PJ'7Jechodnie t psy. 846. Gomulicki Wiktor: ..Warszawa wczo- KorzJikowsiki Edw'ard: . Mi
dzy praw- 
tactl"lu. 828. Sulek. 842 - Dobry znajomy z Dub- .357: - Mala 1"Zeoz a wstyd. 868. - Emlgracja - Wyjazdy i prze- Le!t.7A"Il8 Jan. .Tesle1i czylt naAladawa- ra.ism." ob. Danilf'lW'iorowa Marla. 837. 
 a plo\:1uj." 00. KozaI:vnowa Zo!la. 
Kantak Kamil X. Upadek N
l"!l1iec w lil1a. 853. - Ca,g-loba. zabity! 859. 8luZalczp wypra.cowame. 873/874. kazy p1enl
e do Kraju nip n3Jtul"'Y. 860, - Im1ta.c1e. 862. GoRnodarek Ta.deu9z: ".Tu1l1l Molifl- 847. 
r. 1918. 829. Gda!'isk ponownie. 848. Nowakowski ZYlnl1unt. "Zama.ch st;a- Sawicki Lech A. Obrazy mecena.'!9. U.s.A.: M9 FIfth Avenue, Un2'er Sianlslaw. Marnenle. 
1m-WO'V'kow'Ska" (1816-1857)" ob. Km!'lzelnickl Ludwik. Pod oIkupacjq. 
_ 8towacki I TowiafLqkf. 836. _ Bi- nu" z wrze9nJa 1939. 861. _ Po7Jegna- 
wa.dz;klego. 833. J_urczyfiskl Mleczyslaw. &rezyna. Komrynowa Zo1'ia. 871. japo1'i
q.. 827. 
nllotp;ka &moinarlum Duchownego w me. 867. 8 t llva tr ''
:"! i 28 h -83 A 7' kad ..MIXed bag" NEW YORK 1'7 825. - M611\JTl101. 827. - SIe1bv. 869. Gouzenko Svetl1ana: "Before Igor" ab. Krzy7;anolW'Ski .Juldan: "PardJI
e" ob. 
PlfiSku. 843. 0 Erenihure11 6wier(i wif'lku temu. 834. ea vw pWJ
 C . . I z Zalamel. WIELKA BRYTANIA: Mslczt'wskl Rafal. Krak&w. 866. &wtJtator. 844. Dan'i1Jewlczowa Marla. 832. 
KapaJczytiskl ZYann unt . Wywiad z 0 nowej PJ"NIeSc1 Pietrklewicza.. 831. Andromaka, ArlerbJWlka, Grzegorz 1ZZ Wardour St., LONDON, W.I Nlemolowskt. .Jerzy. E1egia. Arkusz nrahowski ZbI
lew. Na p6Inocnej KrzyZanowski .Julian: ..W 
wiecle ro- 
t!'lJciYW1).. 826. Okuli('z Kazlmlel'7. S.p. Wac}aw Glz- Dyndala, Edward 
, Falstaff, Helena doremJf'1i Nr H 65977. 869. ftcianie Elg-eru. 849. mant}"ClZl1ym" 00. DanUewiczowa Ma- 
Kasprowicz Franclszek. Sztuka umIe- hPJrl-Situdn1c'k:1. 852. KellPT, Helena TroJaflska, Henn1ooa. OAnialowskt Marian. · · .. ... ... G
anl!1 Kurt R: "Die unlbemmg-- ria. 832 
ranla. 832. Opinog6ra w 'Zd1
h .Jana Dq.brow- Judyta, Karmelitanki, Polieukt, Pan · ... 861. . . ten Heiden" ob. 
 Wenda. Krzy
kIi .Julian ob. Kota:r'bifJsk1 
Ka
tpr"ks Marla 00. Montherlant flkiego z roku 1960. 863. dp Pourceaugnac, Szajlok, SZM'ejk, Pn:vJu
ki Rronlslaw. Modlitwo.. 824. 1835. Tade'llBIZ. 852. 
HP'I'Il"'Y dp. 873/874. Oset Andrr.ej. WIIki. 849. - Kustosz Wiolann i t.d.. i t.d. 838/839. 845-8'16. MOCNE ESPRESSO - Port. '860. - Slowo 7Je sz;czytu. Guerard Albe1l"t .J.: ..Conrad the No- KrzyZanowskii Ludwik: ...Joseph Con- 
Kawka ,J. AI. Wyzwo1il1 nM Rosjande. Makary. 857. 859-861. 861-871. 864. VPiI1Bt" 00. DanilewicrlJowa Marla. 850. rad Centel!1l!1.ial Essays" ob. DanUe- 
W drodzp do lagra. 841. Lagler i po- 
n1aJowski Marian. Dzletl olmiaJty SkJadkowski SlawoJ. KwIatuAZkt ad- Ronaldo ' . Restaurant Puszkin AI
ksa.ndr. prze}obJ Zy
- GUnther Wlad.vslsw. Pan na Sloo1mlu. wIczowa Maria. 850. 
wr6t. 844. na wsl. 846. m1nLJtracyjne. Gaw
y wlle1iskie. 829. munt Karski. S
owI.k 1 rota. '872. 825. - Lament dawn
 dyplom3Jty. ..Ksl
 pamlq.tkowa ku czcI Stanl- 
Ka.cI!k dla mason&w I antyrnason&w. Otwlnowska Jadw1
. N8J1"Odziny ory- DykItatura Kici. 838/839. Bielany. Radzymltisks J6zefa. Prosta 1"7Jecrl:. 832. - Kra.q\1islki w mJpOIl3.Ch marx1z- sm.wa Pigonia..... OD. Marldewloz Zyg- 
868. g-inalneg-o talentu. 823. _ Panna Lan- 873/874. Kuchnia wloska i angielska 864. mu. 845. - "Pra.ojcom. na chwaJ
, munt. 843. 
Kffizierskl J. Z. Wiosna I lato w .Ju- gi!'!WlClZ6wna. 8M. - W mieScie Die- Sh'ivik Juraj. Wspomnienia z cms6w Rostworowskl ,JBn. BaJ'Bada 0 Abbot's brac:lom na OOlch
". 865. Kubikows'k1 Zbigniew: "WrOClaw lite- 
dei. 824. _ .Jesle1i w .Jerozolimle kensa.. 859 kryzy!ru. 862. 88 GREAT RUSSELL STREET, Anne. 826. - Druge. ballada 0 Abbot'R Haleckl O!Ikar. "Sacrum Polon1a.e racld" ob. Kozarynowa Zofla. 851. 
(1946). 821'). _ Na m
 n1eodpowied- Pandora.. Puazka. Wf" Francji. 823. Srolww;ld \V}odzimipr7. 
.p. g"f'n. Wa- W.J.I. Anne. 846.. Tr7,pc1a ballada 0 Ab- MillennJum". 826. - Dzlejl" porozbio- Kukiel Marian. Korow6d mar.ml.lk6w. 
nL S2fi. H1
t{)r1f\ () rhWR1f"hnym NOW)' Iml...t1nl1zm. 824. W1e1k1 
tmrl1. ),'1"1:1,11 ('.t1lil1l1l. S4!'t. hot'!oI o\nnot. HfI/(. - Konr..'tJonal. S!'\7 J'JIIY'P Po1.qk1 W u
u Me.rIana Kuk18- 849. - Nawrot lilirady. FronculiIl«r.
>>>
28 


WIADOMO
CI 


Nr 873/874, 23/30 December, 1962 


amery'ka.:6Sk1 pomn1k Napoleooa 1 je- SMvrymowJoz Eugen1usz: "Kalden- olen1u koro:nkowej paraso1k.1" ob. BIe- 849. 850. ()zarowicz Irena.. Zagadnienie b1aio- atJiasu.. 856. Meysztowicz Walerian X. .Jedyna SZ&n- 
go gwa.rdIl1. 852. dam Zycla j tw6romScd. .Juliusza Sro- 1a;
CIZ .Jan. 863. WuJlf .Joeef: "Das Dritte Reiah und ruskJ.e i spmwa. burzenda cerkwi. 863. Kawka J. AI. Na margines1e wspom- sa. poezJIi. 857. _ 0 poohodzeniu Le- 
IWklel Mair1an: "Dzieje Poli9ki po- waokdego" ob. Giergielewicz Mieczy- Szatkowski ZygmUIlJt ob. KOS98Ik Zoo seine Voll8treoker. Die Liqwdation Czaykowfilkt Dominik. Obch6d w nien 0 Broniewa1mm. 851. ahoma.. 860. 
I'OZIbiorowe 1795-1921" 00. Halec:ki 911a.w. 847. fia. 860. van 500.000 .Judein 1m Ghetto War- Landshut. 866. _ 0 nasz stOSWlek do K\!d2!ierski J. Z. Ledn.ioki 1 Toma8zew- Michniewicz Wladyslaw. Druga ce- 
09kar. 845. Soharmach Leo: "This Crowd Bewts Szelburg-Zaremblna Ewa.: "Samot- schau" ob. Pelczyiulka Wanda. 838. Niemiec. 869. aki. 823. _ Zawiedzl.ony. 828. _ 0 g"letka. 831. _ .Jasne 8ta.nowisko An- 
lWnoewdcrrowa Maria: "G9d o1riwny" Us All" ob. Kruszelnioki Ludwik. 827. n.oS(:" ob. Komrynowa Zofia. 836. WuIf .Josef: "Martm Bonnann - Hit- Czerniawsid E. J. PoIiBkia, Ukraina, "czerwonyoh tW'8n8Ch". '829. _ Oe- gloaaBOw w Bpmwie pomocy dIa pow_ 
ob. Kom.rynowa Zofia.. 1823. Schiller. Leon: "TOOIIJr ogromny" ob. Talbot Caroius H. (edldit): "Res Po- !em ScOOtten" ob. Kozarynowa Zo- BiatoruB. 859. ohy rozpo
. 834. _ Za1'eza.(: st:and.a. $52. 
Kurek .JaJu: "Pepe kanare'k" ob. Ko- TeI"leclQ Tymon. 858. Iond:ca.e EUsabetha I .Aa:lgliae regnanJte :f1Ja. 869. Dunin-Wl}sowicz Krzysztof. OSwiad- redaktora. 856. _ The show must go Mielzyliski Karol. 0 Madeju Mie
- 
zarynowa Zod'ia.. 832. Sohoen:bemer Gerhard: "Del" gelbe CIOII13OI'iptae ex archiviB publicis Lon- Wy'ka Kazimlerz: "Krzysztof Ba- ozenie. 867. on l8Ile nie 2awsze. 869. skim. 869. 
Kurek .J8ilu: "Zabijcie Bambaam." ob. stem" ob. P
ka Wanda. 835. dcmiarum" ob. Lanck.oroWlka Karoli- ozyf1skt (1921-1944)" ob. Da.nilewi- Fels.ztyn Tadeusz. Wy1'ZJl.rt.nia bomby Kicki Wladyslaw. 0 "duirn1aah" me- MilO82IeWskl ZdzisIaw. Pochwala K
- 
Koza.rynowa Zofia. 832. Scmtator. Polonioa. Dla miodzie!!y. na 827. CI'WW'8. Maria.. 834. wodorowej. 869. siusmJie. dzierskiego. 831. 
LaMouque Henry: "NapoIOOo et la Tajernnicza ".Jadwi.ga". 834. Od Koii- Terl-ecki OIgierd: "Siedem dni Iso- Zaborowski .Jan: "Dr IIaru:I Globke, Frenkiel Stanlstaw. Pochodzen1e 1 Kirsch Mathieu. Sprawa wdzli
- Model8ki Izydor B. Protesor Tadeuaz 
Gwrde 
e" 00. Kulkiel Marian. ciuszki do GuzjenkL Conrad i Rita.. belli" ob. Damlewicrrowa Maria. 853. u
k m Rzeszy" ob. 7.aranski wy'2J1lIanie. &27. _ S1Jtulkia ludowa _ cd. 835. 
eliDski a sta.ry Testa.ment. 858. 
8M. Opera 'WM9Za.WSka. 844. Zdra.dzIOIna Terlecki Tymon. Zona poety. 833. - .Jan. 840. N
kiirfor. 844. Knothe Jerzy. StmyIpin w polsld.ej MoraW8ki Kajetan. Dwa bl
y. 827. 
LaMouque Henry: "The Amitomy of pmeIZ lSprZym[erzei1c6w. Yesza I to- Pwnd.
tnik diramatopiJSlartz;a. 836. - Zanowa .Jadwiga: "W s}uzbie oSwia- Fryling Jan. 0 maBCX!1aOh wyssanych loozruicy. 864. Morelowski Jan. Nowy przekiad an- 
Obry. Napoleon amid his GU8l1"d" ob. W8.I"ZJyS'lJe. 007. Pawllilkowski we lJWOIW'ie. 838/839. - rty" 00. Kozarynowa Zod'ia. 837. z 'paaca. 861. - Stefan Badeni. 868. Kolator Antoni. Eoha Jronkursu. 859. gie1akii "Pana Tadeu.sm.". 849. 
Ku!kIiel Ma.ri8n. 852. 8ebyiowa Bab1na: "Oltladka z Pega- Sl11rnI1a teaJt:iralm Leona Sohillera.. Za.raDsk1 Jan. On milczy, ale fakty - Powr6t Odytsa. 866. Konarski Szymon. Czy uwiq.d star- :\Irozowska-Toeplltz Jadwlga. Poch- 
Lanckoronska Karolina. Eltbl.eta I a zem." 00. Terlooki Tymon. '833. 858. - Plenny kloaeik. 860. - 0 .Ju- mOwiIj. za niego. 840. Gawlina Jozef X. arcybiskup. .Jehowa ozy?870. wala Lurczyf1sk.iego. 836. 
Polska. 827. Seton-Wa.1:Bon Hugh: "The New Im- Iiuszu Klcinerze. 864. - Elkshumaoja Zauberman Alfred. Mysl okeynesow- i 2ydzi. 863. Konczacld Zblgniew. .Jes:lJOOe 0 Uzzle. Narolewski Jan. K Za duZo kobiet 
Landau Ludwik: "Krond:ka Iat: wojny peria1:ism" 00. Pandora. 824. krytyk
. 865. . "Ska 00. emigracji. 862. Giertych J('drzej. Miscellanea mason- 827. i pod6Zy. 836. _ Kresy wschodnie i 
f oIkupo.cji. Tom I. Wnemen 1939-15 Sha.okJe G. L. S. ob. Phelps Brown Terlecki Tymon: !,pazm Helena db. Zawodiny.J. K: "Death in the Forest" side. 853. _ Proif69o:r Leon Kozlow- Konczacka JanIna. PoohwaAa Biela.t:o- powioe5C Micltala K Pawlikowskiego. 
J:iIstopad 1940" db. PeIczyf1ska Wanda. E. H. 862. KOSSOIW"Ska stefama. 864. ob. Pragier Adam. 871. ski i ma.lSOI1erta. 865. wiIo1Ja... 836. 841. _ Choroba Toulou.se-Lautrec'a. 
866. Shiirer WIDiam L.: "The RiIge and Tew B. ob. Phelps Brown E. H. 862. ZgorzelSki Ozesbaw (opraoowal): Godlewski Jozef. 2r6dta "N1espodzian- Korczylisld Aleksander. A jednak 856. 
Leopold Wanda. 00. 
 Ta- Fall of the Third Reich" ob. Kantak Tomaszewski. 'IMeu1!rL: "Bylem sze- "Ballads. polska" ob. Giergielewicz ki". 835. _ Michal K. PawLikowski, Onniia.nd.n. 853. Nietyksza Waclaw. Lekcja botaniki. 
deu1Iz. 852. KamH. 869. fem B1Jtabu obl'Oll1Y Wa.mzawy w r. Mieozysmw. 869_ W. A. ZbyszewSki i W1adyslaw MJ.ch- Korowicz Wojclech. Pol.!Jka 1 B1aIo- 830. 
LeSlodoorsk1 BogusIa.w 00. GieyB'lJt.or Sieg'ler Heinrich van: "A
 der 1939" ob. Wawrnkiewioz .Jan. 843. Ziegler Phi-lip: "The Duchess of Dia1o" niewdcz: pochwaiy. 865. - Po1ska 1 rus. 871. Nowacki Stanislaw. RreczpospoliJta a 
Ale1a!ander. 859. A
 PoI:enJs 1918-1945 und TreugUlbt S'tefan: ."P1BaT'9ka mlod.oS
 ob. RaJ'ecki .Jan. 852. BiaIorusi1ni. 871. Kossowska Danuta. Eoha konlkumu. BiialorWi. 838/839. _ Zagadnienie 
LempdClka An:I.e1a (opl'8.CIOIW'ala): "We- der AuiSbroch des 
ten We1t- Stowa.ckiego" ob. Giergie1ewicz Mie- Zimand Roman: "Trzy studia 0 Boyu" Grabowski Wojciech. To jest prawda. 859. _ Czy nde pt'7JeSadny optym1zm. biaioruskie t sprawa burze.ma cerkwi. 
aeJle" we wsporrmdeda.oh . Ikrytyre" 1miegaJ" ob. Sim.og'or7Jewski Kazi- crz;ys1aJw. 847. ob. Kozarynowa Zof'ia.. 850. 824. _ An.aohrond.2lmy. 844. 859. 863. 
db. Da.ndlewIczowa Ma.r1a. 853. - 00. m1eI'Z. 861. Trueba Alfonso: "Hernan Cortes Li- ZWeig F.: "The Worker in an Afflruent Grabowski Zbi
ew. Pami
tnikli Wa- Kossowska Stefanla. Ozy emtgra.cja Orlowski A. S. Szewcrenko i Polaey. 
Korzaryonowa 7dia. 862. Singer Bernard: "Od Witosa do beI"8Jtor del Indio" 00. .Jacewicz AI- Society" ob. Pandora. '836. clawa Ledniok:iego. 827. _ 0 puScim.
 jest potworem r:I.: Luna.pa.z1ku? 823. _ 844. 
Maas .Johannes. ,,-Dokumentatlon der SI'aJwIka" ob. Pandora.. 854/855. funs. 864. Zylberlast Henryk: .Jak 2JOSt:a
 wo- po Bobk
kilm. 857. Mala ozy wie1OOa? 831. _ WieIJd.e Osnialowski Marian. .Jedyna szansa 
delrtsch-pd\n.1Bclmn Bemle'hun
 1946- Singer Bums 00. Peterkiewicz .Jerzy. Tuchmam 
 W.: "August 1914" dzJem? 829. Gmbinski Waclaw. staI:in 1 demo'krra.- IllaZW'iskia. .834. poezj1. 857. 
1959" db. Sm.ogoirzew9kJi Kazhm.erz. 832. db. Sokol-nlCki MIchal. 867. 2urakowski .Jan: "Peryskop" ob. Ko- oJe. .849. - .Jehowa i 2ydzl. 851. - Kratiska Fablola. Poohrwala 'ksiQ.f;ek Papt"e Kazimierz. .Jeszcze rewela- 
861. S
 EdIith:. "The Queens and the ".l'wrvey R. ob. Phelps Brown E. H. ULrynowa Zofia. 873/874. Stary i Nowy Testame.nt. 870. .J6zefa G3Jt'1ifulkJl.ego. 860. cja". 847. _ Jeszcze na temlt:t Kro- 
Macileod lam: "Nevme OIam'berl8.1n" Hive" ob. RaiJookil .Jan. 872. 862. Halecki Oskar. Zagadnienie biiaroru- Krasicki Stani8law. Po1ska.l BiaIoruS. niki kilku ini". 862,. " 
00. PandcmL. 827. SIlroczyIas Adam: "Stefamo we shall Tymienieckia. Anna-Teresa: "Pheno- KORESPONDENCJA Slde!l spra.wa burzenia oexIkwi. 863. 871. Paprocki St. J Po BrzeSciu 854/855 
Makow9Id 'I'a.deu9z
 ,,
etmk" 00. COOl1Je 1:ornoITOW" ob. Grabowski Zbig- menology and Science in COlltempor- Abramowi{'ll) Kazimlerz A. Pol'ska Hoffman Jakub. Miscellanea masoti- Kruk-Rostanskl Mleczyslaw. .Jeszc:ze Paschke Teod
r. POCZlj.tek . znajomO: 
Da.nilewtIC?JOIW8. M8Jl'ia.. 854/855. nlew. 849. ary European Thought" ob. Sambor Bialorusini. 871. sIde. 853. _ Polska, U1kraina, Biato- 0 Smieroi generala BaNoohowioza. 835. Bci. 847. 
MalanlOlW\'&i .Ja.n: "ROIbotntcy War- Slessor 
 .John: ..What Price 00- Mli-ohaA. 871.. Akula Konstantyn. Pol9ka I Bialoru- ruB. 859. _ Wclq.Z 0 L:I=1e. 836. Pawlikowski Michal K. Dwie re HId 
9'lJaW9klej FaJbrytkI Motocyokli" 00. extst.en.ce? ob. PaJn
 837. VaU F
c A.: "llli1t a
 Revo1t In 9ini. 871. . Holak Leonid. Zagadnienie biaroru- Kmszyliskl JanUS2L To jest prawda. i jedno a. propos. 823. _ List 0 

 _ 
Pandom.. 88S. Smogorzewski Kazinuerz. N1emdeoka Hungary ob. Korozyflski AIeksander. Antyporowlcz Aleksander. Wiersz skie 1 sprawa bumenia oorIkwt. 863. - 824. _ Woi
 0 Lbmle. 836. racji. 834. _ Na cele kulturaln
 
Mant.euf'feJ Ta.deusz ob. Ko
1 pr6ba bez9tronnio9cl. 861. 867. Swiatope\lka Karpiiiskiego. 825. Po'JSka i BiatoruS. 871. Kukiel Marian. Pytania dIa "Koper- 837. _ A jednak Ormianin 853 -.: 
Ta.deusz. 852. Sokolnlcka 

 Niemvykle dzieje Waoe Aliam .J. B. 
d Sotu'bbings 
 Axel Marian. Pochwata niedoktadnoo- Holinski Alfred. Turedki a Die egip- nika" I iImych "warsztaIt6w". 838/ Wilerszyki reklamowe. 869.' . 
Markiewicz ZYlnllunt. K8i
 ku cm1 S"lJP!.ega niemIookii.egQ. w AnkaTZe. 870. H..: .:A 
patlJlon to Homer ob. ci. 862. ski. 845. 839. _ Dwaj pot.omJkowie AJek9an- Plonski Stefan. Lekc'a a tmetyki. 
prof'esorn, PiKonia. 843. Sokolnlcki Michal. SieI'p1.eD 1914. 867. WIeI1il8Wskil Igm:acy. 852. Bankiewicz-Nowicka Jadwtga. W 0- Horky Irena i Wilhelm. 0 ,,2yciorys" dra I. 844. - Mi1sce11a.n.ea rnasof18k1:e. 838/839. _ 0 praw; Pi

 854/ 
Meade .J. E. ob. Ph
 Brown E. H. - MeIIJody zbrodnd.c7.ej dyplomacjl. Wallaoe .John A.: "Getting to kinow bl
gorku. 844. w ..Poezjraoh". 851. 853. _ L1sty WinoemJtego KrasIfl- 855. _ Ani szlachecka ani z d
ska 
AA2. 868. Poland': ob. Scrutator. 834. Bartke R. W. Poezje Rostworowskie- Jacewicz Aifons. PIon IronJkUI'Sll. 854/ skiego. 856. _ An!! 197Jlachooka am 857. y. 
MeVllztowi('z Walerlan X. KardytIal Solski Ludw1k (Ludwik Napoleon Waterf!eld Lina: ..Castle in 1taly" go. 829. 855. - HI=panaa 1 Ameryka P6Inoc- Zydow'ska. 857. Podgorski Tadeusz. Uwagi i zastrze- 
de Torres. nuncjuaz 1 protekt:or. 853. 
): "WspomndenIa. 1855- 00. Ra
 .Jan. 831. Bednarczyk Czeslaw. Poeta-emigrant. na.. 858. Laskowska IrmIna.. "Ohydne poIonjz_ Zenia. 828. 
'MickleW'kz Adam: ,.Pan Ta.deussz 011' 1954 ob. KOI'lJ8ry'Ilowa Zotia. 84
. Wawrzklewicz Jan. Blaski I olen.le 844. . Jagodzinski Z. K. Prne9a.dn.a oyfra. my" pIsarzy angielskiClh. 864. Poplawski :\'1. .\1. Pion konkursu. 854/ 
the 
ast Forav in Lithmmla" Tmns- SoM:9.n Tadeusz db. Kotarbit1ski Ta- obrony Warsmwy. 843. BernaS Zy
munt. Konozymy z L1=ie. 864. Lednickl Waclaw. Sprostowanle. 832. 855. 
IiaJtOO by Wat.'IOIn K1rJroonnel:l" 00. deuaz. 852.. Waydel-Dmochowskia .J
a: ".Jem;- 838/839. - .Je
ze w spr8iWle obro- Jar-
ati('ucki Janu..z. "Helimatslos- Litwinskl Leon. ..Belgian Rule" w PrzybproWSki Henryk. Pion konk _ 
GieI'g'l.elewloz 'Miec:zys}aw. 871. S088.bowsid Stanislaw. Bitwa pod CI1Je 0 dawnej Warszawle ob. Danl- ny Legnicy. 857. auslander". 856. Kongo. '836. _ W obronie kobtet-pf- su 854/855 ur 
MRosz ('z.p.!fMw: ..Cuow,lek wm-6d A1'I1hem. 869. lewiczowa Maria. 83
. Bielatowicz Jan. Pytama dIa ,.Koper- ,Jenne Jozef. Trzy pmce. 827. - Po- sarek. 842. & acki Zbi iew Ods! . 
BIrorDion6w" db. Pragier Adam. 852. Sta1
 R. W.: ..!he Art of .J0ge?h Weintraub Wlktor. Filomacl na IIDVI'U nika." i innych ..warS7JtatOw'''. 838/ 
.owie do arty'kulu Mariana Axela. Lurczyli
ki Mieczyslaw. Aniol z po- dO
'ffi. 861. gn. om
ty pseu- 
Moldenhauer H8.I1R: ,.The Death of Conrad ob. Danifiewiczowa Mana. odczytami. 868. 839. - Ozy general KopafIski m6g1 843. der7mi
ym gardtem. 830. Rawicz-Szczerbo Antoni D' . 
A'llitorI Webern" db. HaISkI. C2Jes1aw. 850. Werth Ailexamder: "The Khrushchev zapobiec powI."Jtaniu warszawskiemu? Je7Jioranskl Andrzej. Pisarze emigra- Laniewski Stefan. Wolnomulamtwo pulku grenadier6w 831' 
e I-go 
R53. Sta.l'lI.8M"9kII .Jerzy (opracowal): "A- Phase" ob. 
andor
. 832. .868. oyjni na Ikoturnach. 838/839. na o
e. 836. 'ora Sz dlowskie' . - sy IDa- 
MOIrIIts;ramery of Ailameln F'ieldma.rshaI dam MWkiiewicz w 
 rpo1skiej I WhiLte Patr10k: "RIders in the Cha- Rober Jan. Nle Tezel ale Thjgel. 846. .JeZewski Jan. Lignica. 833. Lypaczewski Wladyslaw. LudZkoo
 
encje ! efa ta
o. 

. _ Kompe- 
th
 Vmoount: "The PaJth ,to Leader- dbcej" (Jib. Giergl.elewioz Mieczyslaiw. 
t". ob. Saimbor Mioh;al. 841. Broniatowska IreJl3. Scrutator nle 00- Jedrzejewicz Waclaw. Legnlca czy g-eneral'a Kopa.fuIkJ.ego. 843. Rey Sy:or ;:;'r
' "J cIa 825 
Ahrip" ob. ZvlheI'l88i: Hen'lj"k. 829. 856: Wlem!"wski !KDacy. MiI'OO
 w ataro- czytal. 847. lJignica? 841. 1'Iachalski Tadeusz. R.eweIacja. 837. _ . a. sz I u? sz. . 
MOIlIther1anrt Hem-y de' Un Vova- St!'J1IlJer George: "The Death of Tra- tyt.nJeJ Grecji. 835. - Encyklopedia Rulas Kazimierz. "Ndblesse oblige". Kaczkow
ka Ada. Madame Royale a _ PIon konkurstl. 854/855. _ Pot
- P I r:: ser 

 dam
 g

e 6 836. _ 

 9OI1tatr'f' em un 
bi
" db Ka- gedy" db. Kosiiiaki Zdmslaw. 842. homeryoka. 852. 832. - 0 prawa pisarza. 854/855. nie Madame Elisabeth. 849. ny Skok. 861. _ Zagamienie blaro- 0 s a sz a .poe yo a. 
. 
1'ttJfm:11m MaT'la. 825. . Srtublb1ngs Framk H. ob. Wace Alan ,,:,"it
Ska Alina: ."R6wieS11'iCY MiC;: Burger J. K. Wolnomularstwo na ob- Kamasa Zygmunt J. 0 ekspansj
 mIiS1cie 1 'spraIWa burzenda. cerkwtl. 863. Rey

an. Stamslaw. DwaJ lektorzy 
Morelowskl Jan. BeindOlW'Ski w 
ietle .J. B. 852. 1ciew1I.02J:'L. 2yolorys Jednego pokolenia czyztIlie. 836. ..Wia.domoOOi". 827. _ 0 nasz oStosuneik do NiemIec. 869. ang
e skle?"O. 8.60. ... 
rrrawdy 844 Su1j'1llOWQ - Wycz61kowaka .Janina: ob. W'ffil1Jtmub Wikt:or. 868. Ciniewlcz Olglerd W. .Jalk zgi7lll-1 gene- Kantak Kamil X. Nietzsche _ mistrz lUacklewicz J6zef. Spmwa gawronOw'. ROi
'a. Tadeusz. Zag8:dmeme .bialo- 
MornS . 
d: The Biofogy of "Teresa, dziooko nleudane" ob. Koo;a- W()()dward Sir LleweUyn: "British ral Bataohowicz. 830. niemczY2IDY. 823. _ "Wi.a.domoSci": 849. rus 1
 J spra
a burzerua oerkwl. 863. 
Art" ob Frenklf'J1 SitJam.1s1aw 863 rynowa Zod'ia.. 840. Foreign Policy in the Soooo.d World Czara Adam. Demobilimcja we Fran- numer Swilj.teczny 1 daIa?Je. 837. _ Manber Jullusz. Silva.: antysemita I :Ostnorowskl Jan.. 
rzech ojc6w. 
Momtin' Ludw1k 
Hieroni
' MO(.., Surynowa-Wycz6}kowsk:a. .Janina: "W War" ob. Pragier Adam. 844
7. cji. 828. Ostaszk6w. 850. _ S1J1roda. C2J8SU I raslsta.. 869 _ 
w
ska - TyszklewlCz Jadwiga. 
" '.. 'J' . Smler\; Stoiypina. 859. 

 te8ltralne db. Terlec!ki Ty- Sakowska-Wanke Wanda. Nikifor. 
mono 836. 846. 





:
erl

a

 W dotyohCZJaBOWyCh 873/874 numeraoh "WiIJadom0.4c1" uka- Karski, Zygmunt Kanki. Maria Kasinska, Jozpf I. Ka.;parek, ski, Edward Poznatiskl, Adam Pragier, Jacques Prevert, Zyg- Sambor l\lichai. C
y "mala"? 828. _ 
RflO . . zaly si
 praoe Il8Bt
pujQ.CYOh 930 autor6w: Franclszek Kasprowicz, Jan Kasprowicz, Maria Kasterska, Ta- munt Proszytiski, Hanna Pmchno-Wroblewska, Marla Pmszyfi- P
'oS?a do .cz
tel:Il1kOw'. 
29. . 
M
 Thom&,,' .J
h Conrad deus.z Katelba-h, Hanna Kawa, J. A. Kawka, John Keats, Bole- ska. Karol Przednowek, Zofla Przewlocka, Waclaw Pn.ez- Slek
el-
dzlemckl Zbygmew. A jednak 
Aohievement and 
line" ob Danl: slawa Keeler, Jan Kempka, J. Z. K
zierskl, Krystyna Kibish, dzie£'kl, Henryk Przyborowski, Stan
slaw Przybyszew
ki, Bro- O.rml

.. 853. 
lof'1WlC1?XYW'8. Mal"la 850 . La.mrus Aaron80n, Adam Adler, Pedro Antonio de Alarc6n, Leopold KielanowskI, S. A. Kierke
aard, Ryszard Kler..now
ki. nislaw Przyluski, StanlsJaw Pstrokonski, Aleksandr Pus7kln. Slemienski Jan. POlska i Bialorusini. 
NOg'lv HaT1\."J ob. Ba.sn
 E1vsea. 870. Zofia Albano, Tadeus.z Alf-Tarc.zytiski, Wladyslaw Anders, Jerzy Kierst, Konstanty Kietlkz-RaY!'lki, Slawornir Kina.ito- Nikolaj Puszkin, . 871. . . 
NoY'WId Cvmiam: "Do Na1Swiet;smj Stanistaw AndJ"R('ki. Danuta Arnoldowa, W. H. Auden, Marian wski, Stanislaw Kirkor, Jouf Kisiel, Stanislaw Klinga, H. S. Edward Raczytiskl, \Vaclaw Radulskl. Piotr A. Radwatiskl, Smolenskl-Kolec J6zef. .Jak to byio 
PaJl'l'rlY M:01.rji Uitm1
;, db KOmrynowa Axel, Imszczew
ki, ZYKIDunt Klodzinski, L. 1\1. Kneblewski, Z. S. Ko- ,J6zefa Radzyminska. Wiktor Rajkowskl, Wincenty napae.ki, w .Oblf;
g;ork.u. 847. 
7.o1'1a' 867 . Bole8la.w Haake, \Vltold Babiflskl, Claude Backvis. Stefan biemickn.. Boleslaw Kobrzynski, Arthur Koest'r. Stanislaw Tadeusz Rawicki, ZYKIDunt Rawlta-Gawronski, P. R. Reid, Jan SOJk
 
\ojClech X. Czarny charakter 
NO\
k T
.de11!1Z: ..Pr7R'hIH'Izenta" ob. Badenl, Roman W. G. Bader, Henry Baerlein. Kazimierz Ba- Kolbus.zewskl, Irena Kornami('ka, Tytus Komarnicki, \Vaclaw Rembielinski. Bar!,!,ra Renska, 'ip,hmed Enim Resulzade, l'Iarta z D
Ik
ego Z
Ch
u. 840. 
KO."qrvr1OW'1\ 7..ot'1a R7
/874 giflski, Rosa Balny, Ignacy BaIMskl, StanisJaw Balinski, Jan Komamicki, Zofia Komierowska, ZYl:"IDunt Kon. S7.)'mon Ko- Reszczynska-Stypmska, Sydor Rey, Joergen Roel, Stanlslawa S
plckl Stanlslan. Ocena zbyt pesy_ 
()rIo
 LPon. 
urvm, Aug-ust Bartkowski, Wladyslaw Ba.rtosze
kl, Cezaria Baudouin de narski, Stanislaw Kopanski, Waclaw Korabiewi('z, Stefan Kor- Rogalsku, Jules Romains, J6zef Roman, Zofla Romanowi- mlstyczna. 825. _ Sprawa Zaolzia w 
B!m

kii" db. M
elOW8k1i .Jam. 844. Courtenay Jf(lrzejewiC2lOwa, Irena BQ.('zkowska. Jozef Beck, bonski, Aleksander Kor('.zytiski,. Tola Korian, M!,-rel St.. Koro- czowa, Eu
eniusz Romiszewski, Pierre c1e Ronsard, W. J. r. 1938. 8?2. _ 
 eopogani2Jm. 856. 

kowa E1i2a: "Ll.9ty zebrane. Jadwiga Beckowa, Czeslaw Bednarczyk, Joa('him du Bellay, wicz, Boleslaw Korpowskl, Jamna Korska, Zofl8. Korwm-Plo- Rose, Stamslaw Roskosz. J6zef Ros8owski, R6ia Rostworow- Sro
owskl \Vlod
l
erz. 0 artykule 
Tom V" oh. KOZATV'TIOWR 'ZofIa. 827. Wlodzimlerz Bern de Cosban. Emilla M. Benda, Stefan Bene- t
owsk
 Jurij Kos,acz, Wlady
aw A. 
osianowskl-Lorenz, .Zo- !ilia, Jan Rostworowski, Stefan-Marian Rostworowskl. Krzysztof 
gmy. C?
lewskleJ' 832. _ Czy "ka- 
PfI('!'ltofiqJft J'EIITI' Druka.1-n! bi
ze c1ykt, H. Bennett, Krystyna Berwinska, Andrzej Beuermann, fla Koslnska. ZdzlsJaw Kosinski, Mana Kosko, \\'Jodzlmlerz Rowiilski, Wanda Roycewiczowa, Marian E. Royek, Tadeusz pirtula.cJa . 848. 
t bI'bl1of1ile 
9("'V 1750-1815" db. Aloj.zy Biel, Jan Blelatowicz, Jan Bober, Louise Bogan, Feliks Koskowski, Zofia Kossak, Danuta Kossowska, Stefania Kos- Rozmanit, K. A. R6iankowski, Artur RubInstein, Klemens Stach.len-Icz Waclaw. Przydzial pui- 
K07A1.TV'TIOW'a Zof'tJl. 872. Rohdanowicz, Zofia Bohdanowiczowa, 1'Iarian Bohusz-Szyszko, sowska, Adam Kossowskl, Leon KosteckI, Maria Kostrowicka- Rudnicki, Rronislaw Rudzinski. Bertrand Russen, Ignacy Rut- kownika. Tomas
wskiego i choroba 
Pa1a.cuJkows1d Fmncio9Zf!k: "TeaA:r Mohammed el-Saleh Bondack, Karolina Borchardtowa, Gosta Dl}browa, Stanislaw KOSclalkO\yski, Stanls
w Kotwicz, Jan kiewicz, Joanna Ryblcka, J. M. Rytard, Julian R7J6ska, puikm:vn
a .J
cza. 850. 
''W'O\Wfki 'P'Od dvrf,kc1R. 'I'adeu8'm. PR/W- Rorg, V. L. Borin. Wanda Borkowska, Antoni Borman, Andrzej Kowalewski, Janusz Kowalewski, Jan Ko
ahk, .Zofia Kozal")"- ,X. J6zef Sadzik. Marc-Antoine Girarc1 de. Saint-Amant, StankIewIcz Jozef. B.B.C. 0 Kubie. 
Jdllrow9kif'e"O 1900-1906" ob. Terlook1 Borowicz, Stanislaw B6br-Tylin
0, Brat, Aleksander Bregman, nowa, Jadwiga Kozlelewsk
 .Klemens KraJew
k... Anatol Kra- "',I-ndl!- Sakowska-Wanke, :Jullus.z Sakowski, MlchaJ Sambor, 868. . 
'rvrnm1 838/839 Emil Breiter, Peter Brock. Bohdan Brodziilski, Ludwika Broel- kowieckI, Karol Kranc. Fehc,Ja Krancowa, ,Jan Krok-Paszkow- Ahstalr Sampson, Lew Sapleha, Adam Sas, D. L. Savory, Lech Strakacz Sylwm. Wyrazy uznania. 


 ob 

I 'm'Ozy Plater, D. W. RroJ:"8.D, Ewa Bromtrska, Alfons Bronarskl, ski. Mieczyslaw Kruk-RoHtanski, Kazlmlerz Krukowski, Lud- Sawilcki. Tadeusz Schaetzel, Oskar Schenker. Olga Scherer- 837. 
Pa.97Jkiiof!W'l
 Henrv'k (
c'a)' Pot- Zdzislaw Bronoel, J'f'liks Bronieckl, Christine Brooke-Rose, wik Kmszelnickl, Mi('haJ Kmszynski, Iwan Krylow, Komel Wirska, Leon S('.hiUer, Kazlmierz Schleyen, Henryk Schoen- Strzetf'lski Tadeusz. Wc
 0 Li:Dzie. 
Aka II :Pe1 dorohek d2'J1e
 w. 
i.ag,u Wanda Brzeska, Jan Brlf'kowski, Malgorzata Buhardt, J6zef Krzeczunowicz, Aleksander KrzywobiockI, Jerzy Krz
cki, feld, Stanislaw Sell&ra, Mieczyslaw Serwackl, Leon Sieblerskl, 830. . . 
f:v!tIRCR. '1'81: 1!'ft1nIenla" db GUnther Bujnowski, Kazlmlerz Bulas, Wiesiaw Bulikowski, Andrzej Krystyna Kuczyliska, Stanislaw Kuc1l1cki, Marian Kujawski, ZbYKDiew Siek:el-7Alzlenicki, ZblKDiew Siemaszko, Jan Sie- S
p
ro Jerzy. BIddie i nalot na Kl'7Je- 

 R65 . Bulwida, Andrzej Busza, Marian Kuklel, Ryszard Kukier, Bmnon Kulczycki, Wanda mienskl. Henryk Sipnkiewi('z. Zita Sikorska, Silex, Jerzy S. IIl1eIUec. 844. _ Miscellanea mason- 
PallzkoWllki
.h gtr1Jelecki w cl.em- Pelr Cardenal, Olga Carlisle, Adrian Carton de Wiart, Anne Kulwioo-Kozlowska, Jerzy Kuituniak, Maria Kuncewiczowa, Slto, Osbf'rt Sitwell, Tadem!ll;' Sluta, Janusz Skarbek-Michalow- skie. 853. 
"VITI' 2JWIf'II"OIadIe 832 Caton, Miguel de Cervantes Saavedra, Zbignlew Chalko, Jalu Kurek, Jan Kurzawa, Wltold Kuss 8ft., Stanislawa Kusze- ski, Slawoj Skladkowski, Stanislaw Skone'zny, Tadeusz Sko- S
biiiski Zdzislaw. A jednak Or- 
PR.u!'lZP'I'-Kl
 'Galbr'ielR ( - WUlIam Henry Chamberl1n. Walerlan Charkiewicz, Andrzej lewska, Jan Kwapiflsid, Wilhelm Kwatemiak, wronski. Tf'resa Sk6rzewska, Julillsz Slaski. Juraj Slavik, KazI- nuan
. 853. 

) . OAtatnda m1
 &l
 Chciuk, J. A. Chilecki. Jan ChrnieIinskl, Waclaw ChoeJanowlcz. Feliks f..aohman, Paula Lamowa, Giuseppe Tomasi di LaJn... mierz Smo
orzewski, Stefan Snopkowski, Tadeusz Sobolewski, S
zesniak Boleslaw. Bitwa pod Leg- 
Prl1AA" 'ob. KO?.orvnowa Zofl",. 852. Jadwlga Chojko-BoutIl\re, E. E. Chlld2lyti
ki, Jan Cieplinskl. pedusa, Karolina Lanckoronska, W. S. Landor, Michele LanUl, S
slaw Sob.otkiewicz, Villy Soe
sen, Irena S
lfOlnicka, nl
. 845. 
Pfok .Jerzy db KotJa41Ji69kl Tadeusz Andrzej Ciolkosz, Pierre C]08termann, Joyce Collin-Smith, Irmina Laskowska, Janus.z, Laskowski, Otton I.a;kowskl, Jan MIChal Sokolm('kl, Jerzy SOkolowskI. Florian Sokolow, B. J. Szend
k Aleksander. Polska, Ukra!- 
R!'i2.' . B. S. Conrad, John Conrad, J
h Conrad, Andrzej Corvin- Lateratiski, Ludwik Lawinski. C. Margery. 
wrence. . J,:rzy Solak,. WRrlaw .Solski. Marl
 z E
ielskkh SoIowi.iowa, Mic
aU na, Blalorus. 859. . 
PeIr.T.v1\lIka, Wand&. 2yoiorvs Heleny Romatiskl, Edward Gordon C1'IIJg: Edward Crankshaw, Juana Lebledziewskl, 
an '-'hoil. Waclaw Led
(,
I,. Wlodz;lmerz SoIowJew, :'Ihmsla,y Sopl('k
, S
mslaw 
osabowski, Kazimlerz SZWed,,: .I
rzy. Syrenka J rusalka. 830. 
Rad11i1sk!l 1 U2'JlIIP'e!n1ony 823 - Wy- Inee de la Cmz, F. Th. C80kor, RI('hard Curle, Edward Cygan, Led6chowskl. Gilles Lefebvre, Stefan Legezyn
ki, 1'1. R. Le- Sosnkowsln, Ka.7Jimlerz SowInskI. Antomna Spandowska. Hilde SzymanskI Leszek. Sprostowanie 0- 
tE'fl'Jlenle 
 w 
e' 830 - Wincenty Cygan, Maria C21aban-Goldmanowa, Jerzy Czajkowski, peckI, Jerzy Lerskl, Jan Leszcza, Boleslaw LeHmian, X. Hen- Spiel. Robert St. .John. Wlodzimierz Srokowski, Stefan Stablew- sobtste. 843. 
?.6Ita 
 835 - Ghetto! 
ro- Barbara Czaplicka, Marla Czapska, Edward Czapski, Emeryk ryk LeSniewski, Ryszard Lewaiiski, J. K. Lewicki, S. L. Le- ;ki, Leopold Staff, Aleksnnder Stambrowski, Ludwik Staticzy- emieja Florian. Dokola przekladu 
ilk " 8.
R .:..- 0 

tf"(':l.. Czapski, J6zef Czapski, Kajetan Czarkowski-Golejewski. F1oriOIl wicki, Flora Lf"wis, Peter Lewis, L. R. Lewitter. Irf'na Lewullis, kowskl, Walter Starkie, l\Iarm Star.zenska, Pawel Starzetiski. "Srebronia". 82..3. 
na 

 ....; )aJta('Jh 1009-1945 Oza.nIY!!\7ewicz, Olglerd Czartoryski, Bogdan Czaykowski, Wa- Konrad Llbkki, Artur Lilien-Brzozdowiecki, ZYKIDunt Lilien- Maria Staszewska, Anna Stearns, Roman StefanowskI, :\(ar- ewieczewski Karol. 0 Gombrowiczu. 
:'?. - DzlennIik Ludw1ka Landaua: wrzyn1
 C7JereSniewskl, Zdzlslaw (
er
an
ki,. Adam C7emia'
- th
l, Ludwik. Lllle, StanlsI
w Li!1ger, A. A. 
ipska, J6zef LI
 garet Stewart;. Stanislaw Strntyii;ki. Anna Strawinskn. Stanl- 8
. '. .. 
AAfI skI, Wiktor Czemow, Pawel Czerwltiskl, :\tanan CzUChnOWskl, ski, Leon LIpski, Jan LIS, l'IlecZyslaw Lisiewicz, TeodOlZ,J8. slaw Stroilskl, Jerzy Stnlmienski. Gleb Stmve, l'Iieczyslaw eWlezawski Eustach)'. Realia "Am 

 .T-erzy lAnd Burns st
. Dmytryj Czyzew
kij. Llsiewicz, R. P. Lister, Leon LitwiflHkl, Bo
dan Loebl, Tadeusz Strzalkowski, Wieslnw Strzalkowski. WladvsJaw Studnicki, guzika...". 868. 
}nI Ofm
ries of PoUAh poetry' Charles Vlon Dalibray, Ludomlr Daniiewi('Z. Maria Danile- Lubaczewski. Feliks Lubicz, Stanislaw Lubodzie'Ji, Okha Lud- Aleksandra Stypulkowskn. Styka, \Viktor Sukienni('ki, Janina Talko Leszek. 0 tryumf zdrowego 
i'4
Q"iO" ob Glf"rgielewlcz M'leczy
 wiczowa, J. P. Dl}browskl, Roman Dl}browski, Emily Dickinson, wikiewicz, Mieczyslaw Lurczyflski, A. T. Lutoslawski. Jerzy Sulkow
ka, Tadeu8z Sulkowski, Janina Surynowa-Wycz6lkow- roz
dku. 859. 

w 8
2 . Cze8law Dobek, Maria Dobek, Jerzy DoIf
a-Kowaiewski, Des- Luxenbur
, 
ka, l'(elania Swinarska, A. :\1. SWinarskl, Jan Szary. Zdzoislaw Tempel Aleksandf'r. Antysemita Zby- 
PheI' 
 E H - A C L. Da; mond Donnelly, Alicja DrwtJ8ka. J6zef Duzyk, Zygmunt Dygat, Stefan Lakoeinskl, Aleksander Lemplcki, J6zef Looodowskl, Szczerbiilskl, \Villlam Szekspir, EI7bieta SzempUilska-Sobolew- szewski. 869. 
- ;:: D. Knox' -'.J. E: Mf"R.df' .!.- A. T. D:rgnas. Serwacy Dzlerzba, M. K. Dziewanowski, \Vlady- Ste
an Lochtln, Dw:ruta 
. I.omaczewska, Irena Losiowa, Jerzy ska.. Stanislaw Szenk, Eu
eniusz Szermentowski, Tadeusz Ter
ecki Tymon. Dom Pisarza w Lon- 
G L R ShacltJe - B Tew - R Tur- !iolaw Dziewanowskl, LoZ16skl, H. I. Lubletiskl, Pawel I.ysek, SzmItkowskl, Stanlslawa Sznaper-Zakrzewska, J. J. Szostak, dyme. 829. 
. .. 
 Wstet do t
i ekonomicznej A. S. Ehrenkreutz, Seweryn Ehrli('h, J6zef Ekkert, Alek- Wiera M3('hajska, Tadf'usz Ma('halski, Jozef l\lacklewic:a Klara S7Jpakowska, Przernyslaw A. Szudek. Maria SzuHzkie- Tomaszewski Tadeusz. Nie bylo ner- 
;;;;'a" MItVT18J1'da K-eynesa." ob. Zau- sander Z. En
li8Ch, Raymon.d En
lish, Jan Erdman, Marta Stanl8law MRC
iewkz, Fitz.roy 1'la('lean, Roy l\o(acGre
or-Hastie, wiczowa, Wanda Szybowska, Arnold Szyf
an. Karol Szyma- wowego zalamania si
. 858. 

 AlrI'Pd 862 Erdmanowa, Krzysztof Eydzlatowi('z, Joseph de Malstre, Jadwl
a l'Inkowiecka, Jer.zy l\Ialcharek, nowskl, Antoni Szymanski, Jerzy Szymanski, Les7ek Szy- Toporska Barbara. Opuszczona linij- 
'PIJ!ro;:n 
.ni
:W: .:Z og'I1tw 
 I Stefan Fablszewsld, Jerzy. Faczynskl, Roman Fajans, Iza Leszek MaI:zewskl, Kalal l\IaJ{\7J6wski, Jan Male£'ki,. ZbiKDiew manski, . .... ka. 
29: _ 
chunek win. 834. _ Od- 
l1i1Pra;tury" db DanilewilOZOW'a Maria Faletiska-Neymanowa, Kazlmlerz Falewicz, Tadeusz Felsztyn, Malecki, OSlp l'Iandelsztam, :\Iendel Mann, Kathermf' :\Ians- Jerzy eClbor, Henryk-Czeslaw 
hwlnskl, Antom SI6sar('zyk, powICdZ prolesorowi Oskarowi Ha- 
R
2' . Adolf Fierla, Tytus Filipowi('z. Louis Fischer, Stanislaw Fisch- field, Julij l'(argolin, Zygmunt Markiewicz, A. W. lUarth, Wla- Florian Smieja, Alina 
widerska, Zofia 8widwinska, Halina lecktemu. 872. 
Pmtos .Tan 1 Marta 
"Jka-Btv- lowitz, Anna Fiszer, EnrlUa J'isrer, ZblKDiew Florcznk, Stefan dyslaw Matlakowski, Wladyslaw K. :Uatlakow!ilii, I..eszf"..k Mech, SwidZJinska, l'Iarek Swlfdeki, Trenczynski A. \V. Bitwa pod Leg_ 
o!tiska. 
I!. ns. kllt.'! II" ob F1ukowski, Zblgnlew J
olejf'wski. J. R. J
oy, Hallna F'rankow- Bohdan A. Meleniewski, Jadwiga IUt"raviglia-Crl,'elli. Stanislaw Rabindranath Tagore, Stefan Taraszkiewicz. \Vit Tamawski. ni
. 845. 

am
o
 ZoMa.. 868.
 . ska, Aleksander F!edro, Mleczyslaw R. Frenkel, Stanislaw Meyer, X. Walerian Meyszt0w;!('z, E
u!ld Mrclpwski.. J6zefa :\Iaria R67.& Tarnowska, Andn.ej T('borze
ki. Henr
'k Tenne
. Tr
bic
i 
azimi
rz. Zagadni.enie bia;- 
PollaCk Kadm1
. Ze wspOinmieti Frenklel, Jacek Friihllng, Jan Frylln
, Francis Fytton, M\!karska, St
fan Mfkarski, Wltold MfzmckJ, Antoni Muilialel{, baum, Mnria Tennenbaumowa. Jerzy Tepa. Tymon Terle'kl, loruskie 1 sprawa burzenia oerkWl. 

 dzIIerm1
 Warszawsklego" Wladyslaw Gacki, Grl
ore Gafen('u, Louis Galantii're, Paul Czeslaw MI('halski. Wladyslaw lUi('hniewiCZl, Boleslaw Micinski, ,J. A. Teslar, Zofla Tfdzlagolska. ,Janina Thor. Karin Tkhe, 863. 
db Dan11ew!crrowa Maria 887 Gallico, Irena Galf.zowska, J6zef Garlln
ki, J. A. Gawenda, Witolc1 Mleczyslawski, ,Janlrm l'Iif"dz:.nska, Bogus.1aw Miedzln- Walter Tittle. Ada ToI. Adam Tornas7.ewski, 'l'adellsz Toma- Walczak l\larian. .JI'St juZ kardynal 


er Adam. Potalm w Pou
 hrv- Ewa Gieratowa, MleczysJaw Gllergielewioz, Jfdrzej Gierty('h, !ilii, Jan Miemo
,?, Jullusz Mi
rosLewski, H
nryk Mit;rzwi.ns
i, S7.e'Ysk!, Krystyna Tra('ewska-Asipowi('

 Andrzpj W: .Tren- Murzyn. 866. . 
tvJI:IkJiej. Piet"W92'J8. rala wo1ny. 844. Jerzy Giiyckl, Kazimlerz Glabls.z, 
awel Gllk
on, Xaw!'ry Artur Mifrzyrzeck
, Geor
es MI
es, ,rerzy Mlkke, Marm. Mldkl
 ('Zynskl. H. R. Trevor-Roper. Lew. TrO('kIJ, Wiktor Trosmanko, W

ycz .D
mlan s. W obrome pa- 
DroI?'a do Teheranu 845 J'a1ta. 846 Glinka. Mateu
 Glinski, Jacek Glazewskl, WOJde'h Gmat- wiczowa, Henry Miller, Clark MIlls. Waclaw Modrzetiskl, Mana Rarbara Tmchan, J. ,J. Tnmk. Jozpf Trypui'ko, Helen Tudor, ml
Cl Kazllmerza BartIa. 824. 
F'I.11l1t 'fJO'C7J(hmAld 847 -.:.. De- Gaull
 ozytiski, Ferdynand Goete], Fryderyk Goldschlag, Wit{)lc1 Gom- Modzelewska, WladYHlaw 1'Ionglld, Henri de Montfort, Henry de Wiktor Turek, Wiktor TysZ!e'ki, Ludwik Tysmienl'ki, Weintraub 1'Iie'zyslaw. Rotszyldowie 
- R.oogeveJrt -' Chu
l1. 849. De browicm, Adam 

ra
kl, Wln('.enty Gortat, Barbara GoZdzik, Month
lant. .Jadwiga. M
rawska-Kleczkow!'Oka, Kaj
tan :\10- ,fan Ulatows
i, W!adyslaw Onil1?rski, J. 1'1. Ursyn, a 
alestyna. 
52. 
Gstul1p w Af'rvC(". 
50. - Tnldne tv- Joach
 Georg Gorlich, 
aleria Grabows
, Wojciech Grabow- rawskl:, Jan :\forf'lowS
I, (harles MorK&n.. Hero Morm., James Van.slttart, Pit'r 
:(Ial. F. A. V.OI
, . 
em

ub Wiktor. Kto napisai "SiI- 
cle StaaIiIshvwa 
f'I!'o. 852. ski, Zblgnlew Grabo
kl, Marek Gram'ikl, 
na. Grltnow
ka, MorriH, L. H.. Morst!n, Ryszard :\foSStn: Wladyslaw Most, Boris A: Wadeck!J, )Iar
k \
aJsblull!' Hpn.ryk Wah('kl, Tn- vIl
dia ? 8
5. 
- K1I.tvti w 
ywi(. S71. Polly Grant, Zygmunt Grebeckl, ,Jerzy Groblckl, U:azimu:rz D
uta MOtItwm, Mana Mrozowska. JadWtga l'frnzowska-Toe- df'uSZ Wahk. Me
('\hlor W!'nkowu'z. ZOfll! Wan
owlc
owa, Boh- \Vels
h ,Iozef. Glos z ,.czasu doko- 
Pren
ka .Tadw1 I E('a: ..Moie W!fOOl11- GJ"O('holski, Zdzislaw Grochol!ilit, J. P. GrosAe, 'Y aclaw Gmbln- pIitz, 
erzy M.rowka, 
ak.olm MUI:"
eridge, KrzY
7A;of Musz- dan .Wasiel, Hal'na Wasllewska, Antom Waslle.ws
l, Tadeusz nanego '. 8:61. 
T1if'JT1
III" 00. KOOJ8il"V'I1OWR ZorIJl. 870. ski, Henryk Gmnwald, Sylwellter Gmszka, 
Ieczyslaw. Gry- ko
kl: 
i
lerz MY('lelski,. Aleksander 1'IYsZkO

kl, Wasile
kl, Aleksander \Vasun
, Jan W',I-wrzkMwlCZ, ,Joseph \Velk l\larmn J. Niepelna recenzja. 
R.a.dllilfIka Hf'Jlena': "PedaIroJrlka ffl)O- dzewski, Tadeusz Gry
er, W8.('.Jaw Grzybowski, Giovanm Gna- Wladlnur Nabokow, .Eu.
enla Na()lf'orowa, !If'r
mla Naglero- \V
hsber
. Janus?, Wed ow. Wlktor \V!'mtraub, A!t"ksander 864. 

fI" db. p..lozvnElka Wanda. 823. resr.hi, Feliklll Gutman, Zofla Gllzowska. Andrzej Guzowski, wa, Zygmunt Na
6rskl (In.), Z
gmllnt NagorskI (
n.): \Vanda 'Yel8.iber
-Cybul;kl, Ant{)ni \Vejtko. Jan
na Wf
rzynska-K04- W
wowi{,z Andruj. Pochwala 
Rafe'kl .Jan. Chicag'O."JCV 
an
. Wladyslaw Gunther, Nakoniecznlk
ff, Jerzy Nall,ICkl, Andrzej Namitklewlc
, Jan ('u
lko
k
 Walt Wh!.tman, Janusz W
el
orskl,. Wla
ys!Rw ..WoJny romantycznej". 832. 
826 - Anl!1l.plkS!. '-"e wro"".ech R31 Rajmund Habermass, Robert Haidukewlcz, Oskar HaIeck1, K. Narolew!'lkl. Krystyna Nepomucka, J6zef Nercz)'ii!Okl. St&- \VleIhorskl, Doman \\Ieluch, Ignacy \Vlemewskl, Kazumerz W
grzynska-KoScialkowska Janina. 
- 'Wojna 
o-fran'Ouska 1870/1: Czeslaw Hal
kl, Jadwiga Harasowska, Adam Harasowski, Zy
- fanla 
iekraszowa, J..U. Nlemcewiez.. Stanis!aw Niemirll;, Jerzy Wierzyns
i, Jan Wi!('zynsk!, Thornton W.i1der, Zofia WiI
a, O.nasz stosunek do Niemiec. 869. 
R44. - Kslema d.. Di1o. R."i2. munt Haupt, AlekM8.I1der He
an-J!,reckI, Helena Helnsd
rf, NiemoJowski, Zofia N1ezabytow
ka. Karol Nlezabytowskl, Zofla Angus Wllso
, 
drnllnd \Yllson, R:af&! 
m. J
7Jef 
lnawe1", \
lelhorski Wladyslaw. Zagadn.ienie 
KRI *1m 
 'F'rRncl..f?Jku 866 - Marian Heitzman. J6zef Held, Stamslaw Helsztytiski, Manan Norblin-Chrzanowska, Hanna Nowacka, Tadeu'iz Nowacki, ,fan Wlnczaklewl('z, Bromslaw Wmmekl, Marla \Vmowska, bmloruskie i sprawa burzenia cerkwi. 


 SI
il . Elltbioole I '872' Hemar, Edward Henzel, Auberon Herbert, Kazlmlera K. Her- Antoni Nowak. Jan Nowak, Jer7Y Nowak. Tadeusz NoW&- \Vlodzirnlerz Wisl()('ki. l\fikolaj \Visznicki, Jozef WitUin. Ta- 863. 
R " 
 ika-s7
 Marta' b bl('.howa, Gustaw Herlln
-Gmdziflski, Lidia Hewryk, Zinalda kowskl, ZYlnllunt Nowakowski, Ludwika Nowlcka, Andrzej deuS"l! Wittlin, J. A. Wizner, W. K. Wlodkowski, Kazirnierz Wieniewski Ignacy. 0 puscizn
 po 
P:toR'.J 
 868 0 . Hlppius, Ewa Hoffman, Jakub Hoffman, Jan Hokman, Alfred Nowi('ki, \Vitold Nowosad, \Vodzicki, Wieslaw Wohnollt, Antoni \Vojde'howski, l\farian Bobkowskim. 857. 
Roblnl'nnaT1H('T
 Soencer and Wil- HolinskI. Homer, Lodwlk Honigwill, Horacjusz, Sheila Horko, Beata Obertyiiska, Cyprian Odorkiewicz, Jan 1'1. Okon, Ka- Wojciechowski, Ewa Wolska, Eustachy \VoIlowicZo, Ryszard \Vlodkowska Maria. 0 Teresie Sk6- 
11 K ox' Th
 Enof"Y'C1opaf'dla of Teresa Horoc1y1i!'lka, Weronlka Hort. Jerzy Horzelski, Pawel zlmierz Okullcz, Jan Olechowski, Omar Khayyam, Wloommierz Wra
a, Wladyslaw Wr7.eszcz, Jan Wszelaki, !\faria Wszelakl. rzewsktej. 847. 
:M"
S' '
rnd' 
d'!' 01' AU Nations" Hostowiec, Klaudlusz Hrabyk. Irena Hradyska, Mariusz Hryn- Ona.cewicz, Edmund Oppman, Helena Orchonlowa. Michal Stanislaw \Vuja;tyk, Jc'izef Wull. Wanda Wyhowska de Andreis, \\'yzykowska Irena. Pochwala Sam- 
n'h. 
1:ruI:or. 867. klewicz-Moczulski. Pawel Hulka-I.askowski, Roman Hupalow- Ordon. Alek
dr Orlow, Andrzej set, Czeslaw OstatikoMCZ, Fra
ciszek \Vyslouch, Barbara Wyslouchowa, Boleslaw A. Wy- bora. 836. 
R wiczows 7'.ofia. Nowa czytan- ski, Anna Cobb Hurry. Jan Ostrowski, Krystyna Ostrowska, Wladyslaw Oszelda. !o;()('kl, . Zablocki Tadeusz. W. A. Zbyszewski 



 
PC1. 868. Janusz A. Ihnatowicz, Zotla niflska-Moseley. Knzlmlera Marian OsnialoW!'lkl. Jadwiga Otwlno
ka, J. R. Ozo
. Tadeu!'z Zabloc:ki. Jan ZaborowskI, J';'D Z
eyka.tiski,. Waclaw i jego "Granioe Europy". 858. 
RooR HR.ll1iS: ..Gf'JI'IOhkhte der poIn1- nlakowicz6wna, Kazlmilerz Ira
ek-osmeckl, Stanislaw Irzyk, 
erzy Pac7.kowski, Irena Pac7k6wna, J. I. Paderewski, Zag6rskl, S
efama Zahor
ka, J6zef ZaJllc, radeusz ZaJ
czkow- Zagrodzka !\faria. Tak, z zastrzeZe- 

en N1IJtion 1916-1960" ob. Smogo- HaUna Iwanlcka, W8.('law Iwamu
, . MI('hael Padev. Roman Palester, Marian Pankows
l, Kazimierz ski, Zoe. Zaldlerowa, Lidls Zakr
":ska, J. St. Z.aleskl, O. T. niami 867. 
J"'JPMI'S'k1 KllIZJtmiffi'7.. 861. Z. M. Jablonski, Alfons JaceWtcz, J
zef Jakhcz, Krystyna Papee, Geor
e. Q. Parnell, Maria Pa.'!('!mIs
a, Bons Pasternak, Zalewski, Grzegorz ZalfSkl, K
:illmlerz Zamorskl, 
a
wlga z Za?Iorski hazimierz. Dwa numery 
Roth 0ecI1' .Jf'IW'ISh Art" ob Fren- Jakubowlczowa, Mieczy;Jaw Jalowieckl. J6zef Janln, Jerzy Henryk Pa.s7Jklewicz, Lech Paszkowski. Wleslaw Patek. Maris Dzialyilskt('h Zamoyska, \Veromka Zamszatiska, Zblg"mew Za- poswi
e pami
i. 860. 
1rIf'/I Sbm1

 1846 . JanIsch, JerIIy Janlszowskl. Aleksander Jankowski, Aleksander Pawlikow!ilia, J6zef Pawlikowski, 1'Ikhal Pawl:kowski, Mi('.hal nie
ki, Jan Zaraiiski. Zy
munt Zaremba, StanIslaw Zarzew- Zamoyski Stefan. Hotel Lambert. 
Ru
11 
nd:' "Ha.q M811 a Janta, Alek8ander Jarecki, Tadeusz Jarosiewicz, Fryc1eryk K. Pawlikowski, Joanna Pawlowska, Wanda PeI('zyilska, Ta- skI, Jan Zascinski, .Alfred Zaubel"!llan, :\lichal Zawadowsk!, 830. 
Future?" ob. Pandora. 826. JArosy, Eugenlusz Jarra, .Janusz JS.'ileficzyk,. Zblgnlew Jasln- deus.:iI Pelc
ytiski: Charles P4;guy, David Pemleryn. Hanna Zygmunt Zawad0'Y8kl, Barbar
 Zawldowska, 
arol Zby
zewski, Zaniewski Stanislaw. PIOll konkursu. 
Siacn.mn PolondaP Mi1J.emlrfum T. ski, Natalia Jastrzf-bska, Dlonizy Jaszewski, Georges Jean- Peretlatkowlcz, Piotr Pemcki, Mary Phelps, Ser
iusz Piasecki, W. A. Zbys.zewskl, Jerzy ZdZlechowskl, Kazlmierz Zdzle£'how- 854/855. 
VIT" db. Ha.loo'kll 0!Ik:a.r. 826.' Aubry, Teresa Jeleilska, J6zef Jenne, WI told Jeszke, Czeslaw Jani":a Piaskow!'lk
-Humin
ka, Marian Plechal, Alfred B. Pie- s
i,. Nykola Zero
, Halina. Zlelinska, A
m Zielinski, Stell
 Zbyszewski W. A. Glos anglomana I 
RI.lnt Victor RiohSJrd of: "Benrlamin JeAman, Ignacy JeSman. Jacek Jf,dmch, Waclaw J('drzejewicz, ('-1?OW!ak, Irena p!echowicz6wna, J
 Pienkowski. StanIslaw ZiIIl!aCus. Anton Zischka, Jul!uSZl Znaniecki, Andrzej ZubrzycJu, milOOnika j
zyka angielskiego. 852. 
Minor" ob. Sambor Mtohal. 842. J. R. J1m4;nez,. G. 
. Jordan. Cecyl.1a Jordan-}tol)wadowska, Pig-on. Halina 
hchowska, Luigi. Ptrandello
 Aleksal1der Pi- Jan Zy('h. J6zef Zy('h, Zdzlsla
 Zygma, Henryk ZyJberlast, Zylberberg :\1i('haI 44: krew. 856. 
Sansbury Ha1Tl9Ol!l E.: "M08OO'\V .Jour- ZYKIDunt Jundzlll, Wlktor Junosza, Zo,Ja Jurjew, Jadwiga Jurk- skor, Czeslaw Piskorsld, Tadeusz PIszczkowskl, X. Leon Plater, \Vaclaw Zyndram-Ko
!alkow!'kl,. :2:ebrowski H. \V. 2yczenia czytelinika.. 
ml" ob. Pandora. 843. 8ZUs-TOII188Zewska., Rys7.&rd Plesne
, Andrzej Pleszczyliski, Antoni Plutytiski, Jerzy :2:arnf'{'ki. AII('Ja :2:!,raii
ka: Momka :2:eroIDska, Olga. 836. 
R mbor MlrbaJ Nowe ml
we lato Zbignlew Kabata, Zdzislaw Kaczmarczyk, Franz Kafka, E. J. Plomletiskl, J6zef Ploskl, Wlktor Podoskl, Jf"rzy Po
o- 1;erom
ka, Stefan :2:ongollowlcz, Jamna z Puttkamer6w :2:61tow- 
R:'., PRitrJ.ok VV'hIite 841 - .T
eli Fran'iSlZek Kalinowski, StanlAlaw Kalinowski, Brom!'law Ka- nowski, Aleksandra Poleska, C. Huberto Galirnberti Poletti ska, Adam :2:6ltowski, Jan 1;ubr, Marek :2:ulawski, Helena Zur- Published by ..Wladom08cl", 67 Great 

t
 Pound... 842, .:- Pod lPJMJdem ml:i\ski, X. KamU Kantak, Zygmunt Kapalczyliski, Marcell Kar- Andrzej POmlan. Boleslaw Pomlan. Juiiusz Poniatow!'lki, Jerzy k
wska, Wieslaw :2:yliflski, Eugeniusz :2:ytomirski, ,Jozef 1;y- and p
i':rt
11:ir




d

n


.1iT.U.). 
fmomendlog1d. 871. czewAki, Zlemowit Karpinski, WIodzimierz KarpWl'lJko, Gabriel K. PonikieWBkI, Henryk Potocki, J6zef Potocki, Karol Poznafl- wma. 11-13 New Road, London, E.1. 


J 


J 


I
>>>